Tefsîru'l-Müyesser — Svahili tercümesi (tefsir) — Al-Naml 27:1 – Sad 38:88

«Ṭā Sīn» Yametangulia maelezo kuhusu herufi zilizokatwa katika mwanzo wa sura ya Al-Baqarah. Hizi ni aya za Qur’ani, nazo ni aya za Kitabu kitukufu zenye maana iliyo wazi zenye ushahidi wa wazi wa kuonyesha elimu zilizomo, hekima na Sheria.

Nazo ni aya zenye kuongoza kwenye njia ya kufuzu duniani na Akhera, na zinatoa bishara ya malipo mazuri kwa Waumini walioziamini na wakaongoka kwa uongofu wake.

Ambao wanasimamisha Swala tano zilizotimia nguzo, zilizokamilika masharti, na wanatoa Zaka za lazima kwa wanaostahiki kupewa, na wao wanaamini kwa yakini maisha ya Akhera na yaliyomo ndani yake ya malipo mema na mateso.

Hakika ya wale wasioamini nyumba ya Akhera na hawafanyi matendo ya kuwafaa huko, tutawapambia wao matendo yao mabaya wayaone ni mazuri, na wao watakuwa wakizunguka kwenye matendo hayo wakiwa wameduwaa.

Hao ndio watakaopata adhabu mbaya duniani, kwa kuuawa, kutekwa, kudhalilika na kushindwa. Na wao huko Akhera watakuwa ni wenye hasara kubwa zaidi.

Na kwa hakika wewe, ewe Mtume, unapewa Qur’ani kutoka kwa Allah Mtukufu, Mwingi wa hekima katika kuumba Kwake na upelekeshaji Wake Ambaye Amekizunguka kila kitu kwa kukijua.

Kumbuka habari ya Mûsã aliposema kuwaambia watu wa nyumbani kwake katika safari yake kutoka Madyan kwenda Misri, Mimi nimeuona moto. Nitawajia kutoka huko na habari ya kutuonyesha njia, au nitawajia na kinga cha moto mpate mvuke wake mjihami na baridi.

Mûsã alipoujia moto, Mola wake Alimwita na akampa habari kwamba hapa ni mahali Alipopatakasa Allah Mtukufu na Akapabariki na Akapafanya ni mahali pa kusema na Mûsã na kumpa utume, na kwamba Allah Mtukufu Amewabariki waliopo katika huo moto na waliopo pembezoni mwake miongoni mwa Malaika, na kumtakasa Allah Mtukufu, Mola wa viumbe, kwa kumuepusha na sifa zisizonasibiana na Yeye.

Ewe Mûsã! Hakika yangu mimi ni Allah Mtukufu ninayestahiki kuabudiwa peke yangu, ni Mshindi Mwenye nguvu wa kuwaadhibu maadui zangu, niliye na hekima katika upelekeshaji wa viumbe vyangu.

Na itupe fimbo yako! Akaitupa ikawa nyoka. Alipoiona inatikisika kwa ulaini kama vile nyoka mwepesi anavyojitikisa, alizunguka kukimbia na asiirudie. Hapo Allah Mtukufu Akamtuliza kwa neno Lake, Ewe Mûsã! Usiogope. Hakika hawaogopi mbele yangu wale niliowatuma na ujumbe wangu.

Isipokuwa yule aliyepitisha mpaka kwa kufanya dhambi kisha akatubia, akabadilisha toba njema baada ya dhambi baya, kwani mimi ni mwenye kumsamehe ni mwenye kumrehemu. Basi asikate tamaa mtu yoyote na rehema za Allah Mtukufu na msamaha Wake.

Na utie mkono wako kwenye uwazi wa kanzu yako uliofunuliwa kifuani, utatoka ukiwa mweupe kama barafu, bila ya kuwa na mbalanga, ikiwa ni moja ya miujiza tisa, nayo, pamoja na huo mkono, ni fimbo, miaka ya ukame, upungufu wa matunda, mafuriko, nzige, chawa, vyura na damu, ili kukupa nguvu wewe katika ujumbe wako utakaoupeleka kwa Fir’awn na watu wake. Hakika wao walikuwa ni watu waliotoka nje ya amri ya Allah Mtukufu na kumkanusha.

Miujiza hii ilipowajia, hali ya kuwa iko wazi, inamfanya mwenye kuitazama auone uhakika wa yale inayoyatolea ushahidi, walisema, «Huu ni uchawi wa wazi».

Na waliikanusha, Fir’awn na watu wake, miujiza tisa yenye kuonyesha wazi ukweli wa Mûsã katika unabii wake na ukweli wa ulinganizi wake, na walikanusha kwa ndimi zao kuwa inatoka kwa Allah Mtukufu, na hali wana yakini nayo ndani ya nyoyo zao, kwa kuifanyia uadui haki na kuwa na kiburi cha kutoikubali. Basi angalia, ewe Mtume, ulikuwa vipi mwisho wa wale waliozikanusha aya za Allah Mtukufu na wakafanya uharibifu kwenye ardhi? Allah Mtukufu aliwazamisha baharini. Na katika hilo kuna mazingatio kwa anayezingatia.

Na kwa kweli, tulimpa Dāwūd na Sulaymān elimu wakaifanyia kazi na wakasema, ‘Shukrani zote ni za Allah Mtukufu Aliyetufanya bora kuliko wengi miongoni mwa waja Wake Waumini. Katika hii aya kuna dalili ya utukufu wa elimu na daraja ya juu ya wenye elimu.

Na Sulaymān alimrithi baba yake Dāwūd unabii na elimu. Na alisema Sulaymān kuwaambia watu wake, «Enyi watu! Tumefundishwa na kufahamishwa maneno ya ndege, na tumepewa kila kitu kinachohitajika. Kwa hakika, huu ambao Allah Mtukufu Aliyetukuka Ametupa ndio wema ulio wazi ambao Anatufadhilisha nao juu ya wasiokuwa sisi».

Na akakusanyiwa Sulaymān askari wake miongoni mwa majini, binadamu na ndege katika matembezi yao. Na wao, pamoja na wingi wao, hawakua wamepuuzwa, bali palikuwa, juu ya kila jinsi, mwenye kuwasimamia wa mwanzo wao kwa wa mwisho wao ili wasimame wote wakiwa wamejipanga.

Mpaka walipofika kwenye bonde la sisimizi, alisema sisimizi mmoja «Enyi sisimizi! Ingieni kwenye makazi yenu ili Sulaymān na askari wake wasije wakawaua na hali wao hawajui hilo».

Akatabasamu akicheka kwa neno la huyu sisimizi, kwa kufahamu kwake na kuwa na akili ya kuwaonya sisimizi, na akatambua neema ya Allah Mtukufu juu yake. Hapo akaelekea Kwake akiomba, Mola wangu! Nipe muelekeo na uniafikie nishukuru neema zako ulizonineemesha mimi na wazazi wangu wawili, na nifanye matendo mema ambayo wewe utaridhika nayo kutoka kwangu na unitie, kwa rehema zako, ndani ya starehe ya Pepo yako pamoja na waja wako wema ambao uliridhika na matendo yao.

Na akakagua Sulaymān hali ya ndege waliofanywa watiifu kwake na hali ya wale wasiokuweko miongoni mwao, na kulikuwa hapo kwake kuna ndege anayetambulika na kujulikana aina ya hud-hud asimpate hapo. Akasema, «Kwa nini mimi simuoni yule hud-hud nimjuwae? Je, kuna kitu kilichomfanya afichike nisimuone? Au huyu ni miongoni mwa wale ambao hawapo hapa kwangu, ndio nisimuone kwa kuwa hayupo?» ilipodhihiri wazi kuwa hayupo.

alisema, Nitamuadhibu hud-hud huyu adhabu kali kwa kumtia adabu ya kutokuweko kwake, au nitamtesa kwa kumchinja kwa kitendo alichokifanya kwa kuwa aliharibu nidhamu aliyowekewa aifuate, au ni lazima anijie na hoja iliyo wazi ya sababu ya kughibu kwake.

Akakaa hud-hud muda usio mrefu kisha akahudhuria, na Sulaymān akamlaumu juu ya kughibu kwake na kutokuwako kwake. Hud-hud akamwambia, «Nimejua jambo usilolijuwa kikamilifu, na nimekujia kutoka mji wa Saba’ na habari ya jambo muhimu sana, na mimi nina yakini nalo».

Mimi nimemkuta mwanamke anawatawala watu wa Saba’, na amepatiwa kila kitu katika mahitaji ya utawala wa kidunia, na ana kitanda cha heshima kubwa anakalia juu yake kuendesha mambo ya ufalme wake.

Nimemkuta Yeye na watu wake wanaabudu jua, wakiacha kumuabudu Allah Mtukufu. Na Shetani Amewapambia matendo yao mabaya waliokuwa wakiyafanya, akawaepusha na kumuamini Allah Mtukufu na kumpwekesha, hivyo basi wao hawaongoki kuelekea kwa Allah Mtukufu, kumpwekesha na kumuabudu Peke Yake.

Shetani amewapambia hilo, ili wasimsujudie Allah Mtukufu Ambaye Anakitoa kilichofichwa na kufunikwa mbinguni na ardhini miongoni mwa mvua, mimea na visivyokuwa hivyo, na Anayajua mnayoyafanya kwa siri na mnayoyafanya kwa dhahiri.

Allah Mtukufu, Ambaye hakuna muabudiwa anayestahiki ibada isipokuwa Yeye, ni Mola wa ‘Arsh iliyo kubwa ambayo ni kubwa kuliko viumbe vyote.

Sulaymān alisema kumwambia hud-hud, «Tutaichunguza habari uliyotuletea tujue: unasema kweli katika hiyo au umekuwa ni katika warongo ndani yake?»

Nenda na barua yangu hii kwa watu wa Saba’ uwapatie, kisha jiepushe kando na wao ukiwa karibu nao mahali unapoweza kusikia maneno yao na uyatie akilini maneno yatakayopitika baina yao.

Hud-hud alienda akamrushia malkia ile barua. Papo hapo akaisoma na akawakasunya wakubwa wa watu wake, na akamsikia akisema, «Mimi nimefikiwa na barua tukufu yenye cheo kutoka kwa mtu mkubwa wa cheo».

Kisha akayaeleza yaliyomo ndani akasema, «Hiyo inatoka kwa Sulaymān, nayo imeanza na ‘Bi ism Allāh al-Rahmān al-Rahīm» (Kwa jina la Allah Mtukufu Mwenye kuwarehemu wema na waovu ulimwenguni, Mwenye kuwarehemu wema watupu kesho Akhera).

Msifanye kiburi wala msijifanye wakubwa mkakataa kuyakubali haya ninayowalingania. Na njooni kwangu mkiwa ni wenye kukubali upweke wa Allah Mtukufu na kujisalimisha Kwake kwa utiifu.

Akasema, «Enyi wakubwa! Nipeni shauri kuhusu jambo hili. Sikuwa mimi ni mwenye kuamua jambo isipokuwa mbele yenu na kwa ushauri wenu».

Wakasema kumjibu, Sisi ni wenye nguvu wa idadi na silaha, na ni watu wa utetezi na ushujaa katika vita vikali, na uamuzi ni wako, na wewe ndiye mwenye maoni, basi fikiria unatuamrisha nini. Sisi ni wenye kusikiliza maneno yako na ni watiifu kwako.

Akasema akiwatahadharisha kukabiliana na Sulaymān kwa uadui na akiwaelezea mwisho mbaya wa kupigana, Kwa hakika, wafalme wakiingia na majeshi yao kwenye mji kwa nguvu na ushindi, wanauharibu, wanawafanya watukufu wake kuwa wanyonge, wanauwa na wanachukua mateka. Na hii ndiyo desturi yao inayoendelea na inayojikita ili kuwafanya watu wawaogope.

Na mimi nitamtumia Sulaymān zawadi iliyokusanya mali ya thamani ili kufanya urafiki naye kwayo, na nitangojea watarudi na nini hao wajumbe.

Mjumbe wa malkia alipokuja na zawadi kwa Sulaymān, alisema Sulaymān, akilikataa hilo na akizungumzia neema za Allah Mtukufu juu yake, «Mnanipatia mali ili kuniridhisha? Yale aliyonipa Allah Mtukufu ya unabii, ufalme na mali nyingi ni mazuri zaidi na ni bora zaidi kuliko hayo Aliyowapa nyinyi, bali nyinyi ndio mnaofurahia zawadi mnayotunukiwa, kwa kuwa nyinyi ni watu wa kuonyeshana kwa kujifahiri na dunia na kuipupia kwa wingi».

Na Sulaymān, amani imshukie, akasema kumwambia mjumbe wa watu wa Saba’, «Rejea kwao, kwani naapa kwa Allah Mtukufu, tutawajia na askari ambao watu wa saba’ hawataweza kupambana nao na kukabiliana nao, na tutawatoa kutoka nchini mwao wakiwa wadhalilifu, hali ya kuwa wanyonge wenye kudharauliwa, iwapo hawatafuata Dini ya Allah Mtukufu Peke Yake na hawataacha kumuabudu asiyekuwa Yeye».

Sulaymān akasema akiwahutubia wale ambao Allah Mtukufu Amemdhalilishia miongoni mwa majini na binadamu, «Ni nani kati yenu ataniletea kitanda cha ufalme wake kabla hawajanijia wakiwa katika hali ya kufuata na kutii?»

Akasema afriti wa kijini mwenye nguvu na ukali, «Mimi nitakuletea kabla hujainuka kutoka kwenye kikao chako hiki unachokaa kuhukumu baina ya watu. Na mimi ni mwenye nguvu na uwezo wa kukibeba, ni muaminifu wa kuvitunza vilivyomo ndani yake, nitakuja nacho kama kilivyo, sikipunguzi kitu chake chochote wala sikigeuzi».

Akasema yule ambaye alikuwa na ujuzi kutoka kwenye Kitabu, «Mimi nitakuletea hiko kitanda kabla ya kupepesa macho yako yanapogeuka kuangalia kitu.» Sulaymān akamruhusu, naye akamuomba Allah Mtukufu na akakileta kitanda cha kifalme. Alipokiona Sulaymān kimehudhurishwa mbele yake na kimethibiti alisema, Huu ni miongoni mwa wema wa Mola wangu Aliyeniumba na akaumba ulimwengu wote ili kunitahini mimi: nitalishukuru hilo kwa kutambua neema Yake Aliyetukuka au nitakufuru kwa kuacha kushukuru? Na mwenye kumshukuru Allah Mtukufu kwa neema Zake, nafuu ya hilo itamrudia yeye mwenyewe, na mwenye kukanusha neema na akaacha kushukuru, basi hakika Mola wangu Ametosheka Hahitajii shukrani yake, ni Karimu ambaye kheri Yake inamuenea hapa duniani mwenye kushukuru na mwenye kukufuru, kisha Atawahesabu huko Akhera na awalipe.

Sulaymān akasema kuwaambia walioko mbele yake, «Kibadilisheni kitanda cha ufalme wake ambacho anakaa juu yake kwa namna ya yeye kutokitambua akikiona, tuone: atakitambua au hatakitambua?»

Alipokuja malkia wa Saba’ kwa Sulaymān kwenye kikao chake aliambiwa, «je, kitanda cha ufalme wako kiko hivi?» Akasema, «Hicho kinafanana nacho.» Ikambainikia Sulaymān kuwa amejibu jawabu la sawa na ameshajua uwezo wa Allah Mtukufu na usahihi wa unabii wa Sulaymān, amani imshukie. Na tulipewa elimu ya kumjua Allah Mtukufu na kujuwa uwezo Wake kabla yake yeye, na tulikuwa ni wenye kuifuata amri ya Allah Mtukufu ni wenye kuifuata dini ya Uislamu.

Na kilimzuia yeye kumuabudu Allah Mtukufu Peke Yake kile alichokuwa akikiabudu badala ya Allah Mtukufu Aliyetukuka. Kwa hakika yeye alikuwa ni kafiri na alikulia kwa watu makafiri na akaendelea kwenye dini yao, isipokuwa hivyo, yeye ana werevu na busara ya kuijua haki na kuipambanua na batili, lakini itikadi za ubatilifu zinaondoa nuru ya moyo.

Akaambiwa, «Ingia kwenye jumba.» na ukumbi wake ulikuwa wa ukoa, chini yake palikuwa na maji. Alipouona ukumbi alidhania ni maji yanayopiga mawimbi, na akafunua miguu yake ili kuingia majini. Sulaymān akamwambia, «Huo ni ukumbi laini wa ukoa ulio safi na maji yako chini yake.» Akatambua ukubwa wa ufalme wa Sulaymān na akasema, «Mola wangu! Nimeidhulumu nafsi yangu kwa ushirikina niliokuwa nao, na nimesalimu amri kwa kumfuata Sulaymān kwa kuingia kwenye dini ya Mola wa viumbe wote».

Hakika tulimtuma kwa watu wa Thamūd ndugu yao Ṣãliḥ kwamba: Mpwekesheni Allah Mtukufu na msijiwekee mungu mwingine mukamuabudu pamoja na Yeye. Alipowajia Ṣãliḥ kuwalingania kwenye kumpwekesha Allah Mtukufu na kumuabudu Peke Yake, watu wake walikuwa mapote mawili: mojawapo ya mapote mawili lilimuamini na lingine liliukanusha ulinganizi wake, kila mmoja kati ya watu wa mapote hayo mawili alikuwa akidai kwamba haki iko pamoja na yeye.

Ṣãliḥ alisema kuliambia pote lililokanusha, «Kwa nini mnaharakisha ukanushaji na kufanya matendo mabaya ambayo yatawaletea adhabu na mnachelewesha kuamini na kufanya matendo mema ambayo yatawaletea malipo mazuri? Si mtake msamaha kutoka kwa Allah Mtukufu mwanzo na mtubie kwake kwa matumaini ya kurehemewa».

Wakasema watu wa Ṣãliḥ kumwambia, «Tumepata ukorofi kwa sababu yako wewe na watu walioko na wewe kati ya wale walioingia katika dini yako.» Ṣãliḥ aliwaambia, «Wema Anaowapatia Allah Mtukufu au uovu, basi hua umekadiriwa kwenu na Allah Mtukufu na Atawapa malipo yake. Bali nyinyi ni watu ambao mtapewa mtihani wa mambo ya furaha na maudhi na mema na maovu».

Na katika mji wa Ṣãliḥ, nao ni mji wa Ḥijr, ulioko Kaskazini magharibi ya bara Arabu, kulikuwa na wanaume tisa, shughuli yao ni kufanya uharibifu katika ardhi usiochanganyika na wema wowote wa kutengeneza.

Watu tisa hawa wakaambiana wao kwa wao, «Apianeni kwa Allah Mtukufu, kila mmoja awaapie wengine:’Tunaapa tutamjia Ṣãliḥ kwa ghafla, kipindi cha usiku, tumuue yeye na tuwaue watu wake kisha tutamuambia atakayesimama kutaka kisasi cha damu yake miongoni mwa jamaa zake: ‘Hatukushuhudia kuuawa kwao.’ Na sisi tutakuwa ni wakweli kwa tuliyoyasema».

Basi wakazipanga hila hizi za kumuangamiza Ṣãliḥ na watu wake kwa kuwafanyia vitimbi, tukamuokoa Nabii wetu Ṣãliḥ, amani imshukie, na tukawapatiliza kwa mateso kwa ghafla na hali wao hawatazamii vitimbi vyetu kwao kama malipo ya vitimbi vyao.

Basi tazama, ewe Mtume, mtazamo wa mazingatio, mwisho wa njama za ukatili za kundi hili kumfanyia Nabii wao Ṣãliḥ. Sisi tuliwaangamiza wao na watu wao wote.

Hayo ni makazi yao, yako matupu, hakuna yoyote ndani yake. Allah Mtukufu Amewaangamiza kwa sababu ya wao kuzidhulumu nafsi zao kwa ushirikina na kumkanusha Nabii wao. Kwa kweli, katika uvunjaji huo na uangamizaji pana mawaidha kwa watu wanaokijua kile tulichowafanya. Na huu ndio mwendo wetu kwa wenye kuwakanusha Mitume.

Na tukamuokoa, na yale maangamivu yaliyowafika kina Thamūd, Ṣãliḥ na waliomuamini waliokuwa wakijikinga, kwa Imani yao, na adhabu ya Allah Mtukufu.

Na kumbuka Lûṭ, aliposema kuwaambia watu wake, «Hivi nyinyi mnaleta kitendo ambacho ni upeo wa ubaya, nanyi mnajua ubaya wake?»

Hivi nyinyi mnawajia wanaume kwenye tupu zao za nyuma kwa matamanio badala ya wanawake? Bali nyinyi ni watu msiojua haki ya Allah Mtukufu juu yenu, ndipo mkaenda kinyume na amri Yake na mkamuasi Mtume Wake kwa kitendo chenu kibaya ambacho hakuwatangulia nacho yoyote katika viumbe.

Watu wa Lûṭ hawakuwa na jawabu la kumpa isipokuwa ni kuambiana wao kwa wao, «Watoeni wafuasi wa Lûṭ kwenye mji wenu, kwani wao ni watu wanaojiepusha na kuwaendea wanaume.» Waliwaambia hilo kwa njia ya kuwafanyia shere.

Tukamuokoa Lûṭ na watu wake waliomfuata na adhabu ambayo iliwashukia watu wa Luṭw waliomkanusha, isipokuwa mkewe tuliomkadiria kuwa ni mwenye kusalia kwenye adhabu mpaka aangamie pamoja na wenye kuangamia, kwa kuwa yeye alikuwa ni msaidizi wa watu wake kwa matendo yao mabaya na alikua akiridhika nayo.

Na tukawateremshia kutoka mbinguni mvua ya mawe ya udongo yenye kuangamiza. Ilikuwa mbaya mno mvua ya hao walioonywa ambao hoja iliwasimamia.

Sema, ewe Mtume, «Sifa njema na shukrani ni za Mewenyezi Mungu, na amani kutoka Kwake na usalama ziwashukie waja Wake Aliowateua kwa kuwapa utume.» Kisha waulize washirikina wa watu wako, «Je, Allah Mtukufu Anayemiliki kunufaisha na kudhuru ni bora au ni yule wanayemshirikisha badala Yake kati ya wale wasiojimilikia wenyewe wala kuwamilikia wengine nafuu yoyote wala madhara yoyote?»

Na waulize wao, «Ni nani aliyeumba mbingu na ardhi na Akawateremshia maji kutoka mbinguni, Akaotesha kwa hayo maji mabustani yenye mandhari mazuri?» Hamkuwa nyinyi ni wenye kuipanda miti yake lau si Allah Mtukufu kuwateremshia maji kutoka mbinguni. Kumuabudu Allah Mtukufu ndio ukweli na kumuabudu asiyekuwa Yeye ndio urongo. Je, kuna muabidiwa pamoja na Allah Mtukufu alifanya vitendo hivi mpaka aabudiwe pamoja na Yeye na ashirikishwe na Yeye? Bali washirikina hawa ni watu wanapotoka na njia ya haki na Imani, ndio wakamfanya Allah Mtukufu ni sawa na asiyekuwa Yeye katika kuabudiwa na kutukuzwa.

Je, kuviabudu vile mnavyovishirikisha na Mola wenu ni bora au Yule Aliyewafanyia ardhi kuwa ni mahali pa kutulia, Akaitoa mito kati yake, Akaiwekea majabali yaliyojikita na Akaweka kizuizi baina ya bahari mbili, ya tamu na chumvi, ili mojawapo isiiharibu nyingine? Je kuna muabudiwa yoyote pamoja na Allah Mtukufu alifanya hilo hata mumshirikishe na Yeye katika kuabudu kwenu? Bali wengi wa hawa washirikina hawajui kadiri ya ukubwa wa Allah Mtukufu, hivyo basi wanamshirikisha Yeye kwa kuiga na kwa udhalimu.

Je, kuviabudu vile mnavyovishirikisha na Allah Mtukufu ni bora au Yule Anayemjibu mwenye shida anapomuomba, Anayemuondolea maovu yaliyomshukia na Anayewafanya nyinyi ni wenye kushikilia nafasi za waliowatangulia nyinyi katika ardhi? Je, kuna muabudiwa yoyote pamoja na Yeye Anayewaneemesha neema hizi? Ni uchache sana kwenu nyinyi kukumbuka na kuzingatia, na kwa hivyo, mlimshirikisha Allah Mtukufu na mwingine katika kumuabudu.

Je, kuviabudu vile mnavyomshirikisha navyo Allah Mtukufu ni bora au Yule Anayewaongoza katika giza la bara na bahari mnapopotea na njia ikawa na giza kwenu, Ambaye Anapeleka upepo wenye kutoa bishara njema ya kile ambacho Allah Mtukufu Anawarehemu waja Wake kwacho, nacho ni mvua yenye kuhuisha ardhi iliyokufa? Je, kuna muabudiwa yoyote pamoja na Allah Mtukufu anayewafanyia chochote katika hayo mkamuomba badala yake? Ameepukana Allah Mtukufu na kutakasika na hivyo ambavyo wao wanamshirikisha navyo asiyekuwa Yeye.

Na waulize wao: Ni nani anayeanzisha kuumba viumbe, kisha anaviondosha akitaka, kisha anavirudisha? Na ni nani anayewaruzuku nyinyi kutoka mbinguni kwa kuiteremsha mvua? Na ni nani anayehuisha ardhi kwa kuotesha mimea na vinginevyo? Je, kuna muabudiwa asiyekuwa Allah Mtukufu anafanya hayo? Sema, Leteni hoja yenu iwapo nyinyi ni wakweli katika madai yenu kwamba Allah Mtukufu Ana mshirika katika mamlaka Yake na ibada Yake».

Sema, ewe Mtume, kuwaambia wao, «Hakuna yoyote ajuwaye, mbinguni wala ardhini, jambo lolote lililofichika ambalo Allah Mtukufu Amejihusisha Mwenyewe kulijua. Na wao hawajui ni lini watafufuliwa kutoka makaburini mwao wakati wa Kiyama kusimama».

Bali ujuzi wao wa Kiyama utakamilika huko Akhera, huko watakuwa na yakini juu ya Nyumba ya Akhera na vitisho vilivyomo watakapoishuhudia. Na wao walipokuwa duniani walikuwa na shaka nayo, bali akili zao zilikuwa zimepofuka hawaiyoni.

Na walisema wale waliokanusha upweke wa Allah Mtukufu, «Je, sisi na wazazi wetu tutafufuliwa, tukiwa hai kama tulivyo, baada ya kufa kwetu, baada ya sisi kuwa mchanga?»

Tuliahidiwa kufufuliwa huku, sisi na wazazi wetu, hapo kabla(tulipokuwa duniani) hatukuuona uhakika wake wala kutokea kwake. Hatukuona ahadi hii isipokuwa ni hadithi za urongo zilizozuliwa na kuandikwa na watu wa kale ndani ya vitabu vyao.

Waambie, ewe Mtume, hawa wakanushaji, «Tembeeni kwenye ardhi mziangalie nyumba za wahalifu waliokuwa kabla yenu muone ulikuwa vipi mwisho wa wenye kuwakanusha Mitume? Allah Mtukufu Aliwaangamiza kwa ukanushaji wao, na Allah Mtukufu Atawafanya nyinyi kama wao iwapo hamtaamini».

Usiwe na masikitiko juu ya kukupa mgongo kwao, hao washirikina, na kukukanusha, na usiwe na dhiki moyo wako juu ya vitimbi vyao wanavyokufanyia, kwani Allah Mtukufu ni Mwenye kukupa ushindi juu yao.

Na washirikina wa watu wako, ewe Mtume, wanasema «Itakuwa lini ahadi hii ya adhabu mnayotuahidi kwayo, wewe na wafuasi wako, mkiwa nyinyi ni wakweli katika yale mnayotuahidi?»

Waambie, ewe Mtume, «Huenda yakawa ni karibu kwenu baadhi ya yale mnayoyafanyia haraka ya adhabu ya Allah Mtukufu».

Na hakika ya Mola wako ni Mwenye nyongeza za wema kwa watu, kwa kuacha kuwaharakishia wao adhabu kwa kumuasi kwao Yeye na kumkanusha. Lakini wengi wao hawamshukuru kwa hilo wakamuamini na wakamtakasia ibada.

Na kwa hakika, Mola wako ni Yeye Anayekijua kile ambacho vifua vyao vinakificha na kile ambacho vinakifichua wazi.

Na hakuna kitu chochote kilichofichika na macho ya viumbe, kilichoko mbinguni na ardhini,isipokuwa kiko kwenye Kitabu kilicho wazi kilichoko kwa Allah Mtukufu. Kitabu hicho kimevizunguka vyote vilivyokuwa na vitakavyokuwa.

Kwa hakika, hii Qur’ani inawapa Wana wa Isrãîl habari ya ukweli katika mambo mengi zaidi ambayo wao wametafautiana juu yake.

Na kwa hakika, hii Qur’ani ni uongofu kutoka kwenye upotevu na ni rehema inayotoa kwenye adhabu kwa mwenye kuiamini na akajiongoza kwa uongofu wake.

Hakika Mola wako Anahukumu baina ya wanaotafautiana, miongoni mwa Wana wa Isrãîl na wasiokuwa wao, kwa uamuzi wake kati yao. Akamlipiza kwa kumtesa mtenda makosa na kumlipa mema mtenda wema. Na Yeye Ndiye Mwenye nguvu Anayeshinda, uamuzi Wake haurudishwi, Aliye Mjuzi, kwa hivyo ukweli na urongo hazimchanganyikii.

Jitegemeze, ewe Mtume, katika mambo yako yote kwa Allah Mtukufu na uwe na imani Kwake, kwani Yeye ni Mwenye kukutosha. Hakika wewe uko kwenye njia iliyo wazi isiyokuwa na shaka.

Hakika yako wewe, ewe Mtume, huwezi kumsikilizisha haki yule ambaye Allah Mtukufu Amepiga mhuri juu ya moyo wake Akaufisha, na humsikilizishi ulinganizi wako yule ambaye Allah Mtukufu Ameyafanya masikio yake kuwa kiziwi asiisikie haki, pindi wanapogeuka kukupa mgongo wewe. Kwani kiziwi hasikii ulinganizi akiwa amekuelekea, basi itakuwa vipi akiwa katika hali ya kupa mgongo na kugeuka?

Na wewe, ewe Mtume, hukuwa ni mwenye kuongoa kutoka kwenye upotevu yule ambaye Allah Mtukufu Amemfanya kipofu asiuone uongofu na unyofu. Na haiwezekani kwako wewe umsikilizishe isipokuwa yule anayeziamini aya zetu, basi hao ni wenye kusalimu amri, watiifu na wenye kuyakubali yale ninayowalingania wao.

Na itakapopasa adhabu juu yao, kwa sababu ya kuzama kwao ndani ya madhambi na uasi na kuzipa mgongo kwao sheria za Allah Mtukufu na hukumu Zake mpaka wakawa ni miongoni mwa wabaya wa viumbe vyake, tutawatolea wao, katika kipindi cha mwisho wa zama, alama, miongoni mwa alama kubwa za Kiyama, nayo ni Mnyama atakayesema na wao kwamba watu wanaokanusha kufufuliwa ni wakanushaji wa Qur’ani na Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), hawaaamini wala hawafanyi matendo mema.

Na siku tutakayokusanya- Siku ya Ufufuzi- katika kila jamii, kundi la watu, miongoni mwa wale wanaozikanusha aya zetu na hoja zetu, watazuiliwa wa mwanzo wao wachanganywe na wa mwisho wao, wapate kukusanyika wote, kisha waongozwe hadi pale pa kuhesabiwa.

Mpaka litakapokuja, miongoni mwa kila jamii, pote la wale wanaozikanusha aya zetu na wakakusanyika, Allah Mtukufu Atasema, «Je, mumezikanusha aya zangu nilizoziteremsha kwa Mitume wangu na alama nilizozisimamisha zenye kuonyesha upweke wangu na ustahiki wangu peke yangu kuabudiwa na hali nyinyi hamkuwa na ujuzi wa kutosha kuwa ni batilifu, hata iwafanye mzipe mgongo na mzikanushe au ni kitu gani mlikuwa mkifanya?»

Hapo lithibiti juu yao neno la adhabu kwa sababu ya udhalimu wao na ukanushaji wao, na watakuwa hawatamki neno lenye hoja ya wao kujitetea nafsi zao ili kujiepushia adhabu kali iliyowashukia.

Je, hawakuona hawa wakanushaji wa aya zetu kwamba sisi tumeufanya usiku ni kipindi cha wao kutulia ndani yake na kulala, na mchana ni kipindi cha wao kuona ili waende kutafuta maisha yao? Hakika katika kuvipelekesha hivyo viwili kuna ushahidi kwa watu wanaoamini ukamilifu wa uwezo wa Allah Mtukufu, upweke Wake na ukubwa wa neema Zake.

Na kumbuka, ewe Mtume, siku ambayo Malaika atakapovuvia kwenye pembe, hapo wababaike walioko mbinguni na ardhini babaiko kubwa sana kwa kitisho cha Mvuvio huo, isipokuwa yule aliyevuliwa na Allah Mtukufu kati ya wale Aliyowakirimu na Akawahifadhi na hilo babaiko. Na viumbe wote watamjia Allah Mtukufu wakiwa wanyonge watiifu.

Na utayaona majabali ukidhania kuwa yamesimama na yametulia na hali yanatembea mwendo wa kasi kama vile yanavyotembea mawingu yanayopelekwa na upepo. Na huu ni katika utengenezaji wa Allah Mtukufu Ambaye Ametengeneza uumbaji wa kila kitu na Akaufanya mzuri madhubuti. Hakika Allah Mtukufu ni Mtambuzi wa mnayoyafanya, enyi watu, yawe mazuri au mabaya na Atawalipa kwa hayo.

Mwenye kuja na upwekeshaji wa Allah Mtukufu na kumuamini na kumuabudu Peke Yake na matendo mema Siku ya Kiyama, basi Atakuwa na malipo mema makubwa kutoka kwa Allah Mtukufu, yatakayokuwa mema na bora zaidi, nayo ni Pepo. Na wao, Siku ya babaiko kubwa, watakuwa kwenye amani.

Na mwenye kuja na ushirikina na matendo mabaya yanayochukiza, basi malipo yao ni awatupe Motoni Allah Mtukufu Siku ya Kiyama. Na wataambiwa kwa kulaumiwa, «hamtolipwa isipokua kile mlichokua mkikifanya duniani»

Sema, ewe Mtume, kuwaambia watu, «Hakika nimeamrishwa nimuabudu Mola wa mji huu, nao ni Makkah, ambao Ameuharamisha kwa viumbe wake wasimwage humo damu iliyo haramu kuimwaga au kumdhulumu yoyote ndani yake au kuwinda viindwa vyake au kukata mti wake. Na ni Chake Yeye kila kitu, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake. Na nimeamrishwa nimuabudu Yeye Peke Yake, na sio mwingine, na niwe mtiifu Kwake».

Na nimeamrishwa niwasomee watu Qur’ani, basi mwenye kuongoka kuyajua yaliyomo ndani yake na akayafuata niliokuja nayo, wema wa hilo na malipo yake yatamfaa mwenyewe. Na mwenye kupotea akapotoka na njia ya haki, basi sema, «Mimi ni muonyaji kwenu, nawaonya na adhabu ya Allah Mtukufu na mateso Yake iwapo hamtaamini, kwani mimi ni mmoja wa Mitume waliowaonya watu wao, na uongofu wa aina yoyote hauko mikononi mwangu».

Na sema, ewe Mtume, «Sifa nzuri ni za Allah Mtukufu, atawaonyesha alama Zake ndani ya nafsi zenu na kwenye mbingu na ardhi, na mtazijua ujuzi wenye kuwaonyesha haki na kuwafafanulia ubatilifu. Na Mola wako si mwenye kughafilika na hayo mnayoyafanya na Atawalipa nyinyi kwa hayo».

Ṭā, Sīn, Mīm. (Yametangulia maelezo kuhusu herufi ziliokatwa na kutengwa mwanzo wa sura ya Al- Baqarah).

Hizi ni aya za Qur’ani niliyokuteremshia, ewe Mtume, yenye kufafanua kila kile ambacho waja wanakihitajia katika ulimwengu wao na Akhera yao.

Tunakusimulia wewe habari ya Mûsã na Firáwn kwa ukweli (ili wazingatie wale) watu wanaoiamini hii Qur’ani na wakubali kwamba inatoka kwa Allah Mtukufu na wafanye matendo yanayoambatana na uongofu wake.

Hakika Firáwn alifanya kiburi na akapita mipaka katika nchi, akawafanya watu wake kuwa ni makundi tafauti tafauti, akawa analinyongesha kundi moja ya hayo, nalo ni lile la Wana wa Isrãîl, akawa anawaua watoto wao wa kiume na anawabakisha wanawake wao kwa kutumika na kudharauliwa, Hakika yeye alikuwa ni miongoni mwa waharibifu katika ardhi.

Na tunataka kuwaneemesha wale ambao Firáwn aliwafanya wanyonge nchini, tuwafanye ni viongozi katika wema na ni wenye kuulingania, na tuwafanye wao wairithi nchi baada ya kuangamia Firáwn na watu wake.

Na tuwape uthabiti katika nchi na tumfanye Firáwn, Hāmān na askari wao waone, kutoka kundi hili linalonyongeshwa kile walichokuwa wakikiogopa cha kuangamia kwao, na kuondoka ufalme wao, na kuwatoa wao kwenye nyumba zao kwa mkono wa mzaliwa wa Wana wa Isrãîl.

Na tukampa mawazo mamake Mûsã alipomzaa na akamuogopea asije Firáwn akamchinja kama anavyowachinja watoto wa wana wa Isrãîl kwamba «mnyonyeshe ukiwa mtulivu, na pindi uogopapo kujulikana mambo yake, muweke sandukuni na ulitupe kwenye mto wa Nail bila ya kuogopa kwamba firáwn na watu wake watamuua na bila ya kuwa na masikitiko ya kutengana naye, hakika sisi tutamrudisha kwako na tutamtumiliza kuwa Mtume».

Hapo akamuweka sandukuni na akalitupa kwenye mto wa Nail, na wafuasi wa Firáwn wakalipata na wakalichukua, na mwisho wake ukawa vile Alivyokadiria Allah Mtukufu kuwa Mûsã awe ni adui yao kwa kuwa kinyume na dini yao, na awatie kwenye huzuni ya kuzamishwa na kuondokewa na ufalme wao mikononi mwake. Kwa hakika, Firáwn na Hāmān na wasaidizi wao walikuwa wafanyaji makosa washirikina.

Na mke wa Firáwn alipomuona, Allah Mtukufu Alimtia mapenzi moyoni mwake na akasema kuhusu Firáwn, «Mtoto huyu atakuwa chimbuko la furaha kwangu mimi na wewe, Msimuue kwani huenda tukapata kheri kutoka kwake au tumfanye ni mtoto wetu» na hali Firáwn na jamaa wa nyumbani kwake hawafahamu kwamba maangamivu yao yatatokana mikononi mwake.

Na kifua cha mama yake Mûsã kikawa hakijishughulishi na kitu chochote duniani isipokuwa hamu ya Mûsã na kumtaja, na alikaribia kudhihirisha kuwa yule ni mwanawe lau si sisi kumthibitisha, naye akavumilia asilidhihirishe hilo, ili awe ni miongoni mwa wenye kuamini ahadi ya Allah Mtukufu na mwenye kuwa na yakini nayo.

Na akasema mama yake Mûsã kumwambia nduguye wa kike alipomtupa mtoni, «Fuata athari za Mûsã uone atafanywa nini? Akafuata athari zake na akamuona kwa mbali na hali watu Firáwn hawajui kwamba yeye ni dada yake na kwamba yeye afuatilia habari zake».

Na tulimzuia Mûsã asinyonye kutoka kwa wanyonyeshaji kabla hatujamrudisha kwa mama yake, hapo dada yake akasema, «Je, ni waonyeshe watu wa nyumba ambao watamlea na kumnyonyesha vizuri na ambao watakuwa na huruma naye? Wakamkubalia hilo».

Basi tukamrudisha Mûsã kwa mama yake, ili jicho lake litulie kwake na tukamtekelezea ahadi yetu kwake, kwa kuwa alirudi kwake akiwa amesalimika na kuuawa na Firáwn, na ili asihuzunike kwa kuwa mbali naye, na ajue kwamba ahadi ya Allah Mtukufu ni kweli, ile Aliyowaahidi kuwa atamrudishia na Amfanye ni miongoni mwa Mitume. Hakika Allah Mtukufu Haendi kinyume na ahadi Yake, lakini wengi wa washirikina hawajui kwamba ahadi ya Allah Mtukufu ni kweli.

Na Alipofikia Mûsã umri wa kuwa na nguvu na ikakamilika akili yake, tulimpa busara na elimu ya kujulia hukumu za Sheria. Na kama tulivyompa Mûsã malipo mema kwa utiifu wake na wema wake, tunampa malipo mema mwenye kufanya wema miongoni mwa waja wetu.

Na Mûsã aliingia mjini kwa kujificha wakati ambapo watu wake walikuwa wako katika hali ya kughafilika, akawapata humo watu wawili wanapigana, mmoja wao ni katika wana wa Isrãîl jamaa wa Mûsã na mwingine ni katika jamaa wa Firáwn. Basi yule aliyekuwa ni katika jamaa wa Mûsã alitaka msaada dhidi ya yule Aliyekuwa katika maadui zake, hapo Mûsã akampiga kofi na akafa. Mûsã akasema alipomuua, «Huu ni katika ushawishi wa Shetani aliyenipandisha hasira zangu mpaka nikampiga huyu akafa. Hakika ya Shetani ni adui ya mwanadamu, ni mwenye kupoteza njia ya uongofu, ni mwenye uadui wa waziwazi.» Kitendo hiki cha Mûsã kilikuwa kabla ya kupewa unabii.

Mûsã akasema, «Mola wangu! Mimi nimejidhulumu nafsi yangu kwa kumuua mtu ambaye hukuniamuru kumuua, basi nisamehe dhambi hiyo.» Na Allah Mtukufu Akamsamehe. Kwani Allah Mtukufu ni Mwenye kusamehe sana dhambi za waja Wake, ni Mwenye huruma nao sana.

Mûsã akasema, «Mola wangu! Kwa vile ulivyonineemesha kwa toba, msamaha na neema nyingi, sitakuwa mwenye kumsaidia yoyote kufanya uasi wake na uhalifu wake».

Hivyo basi Mûsã akaingiwa na hofu akiwa kwenye mji wa Firáwn, anatafuta habari zinazozungumzwa na watu kuhusu yeye na yule mtu aliyemuua, hapo akamuona yule mtu wake wa jana akipigana na Mmisri mwingine na akimtaka amsaidie. Mûsã alimwambia, «Kwa kweli, wewe ni mwingi wa upotofu, ni mpotevu wa waziwazi».

Basi alipotaka Mûsã kumshika Mmisri kupambana naye, alisema, «Je, unataka kuniua mimi kama ulivyomuua mtu jana? Hutaki isipokuwa kuwa jeuri katika nchi, na hutaki kuwa ni miongoni mwa wale wanaofanya upatanishi kati ya watu».

Na akaja mtu mbiombio kutoka mwisho wa mji, akasema, «Ewe Mûsã! Kwa hakika wale wakubwa wa jamii ya Firáwn wanafanya njama ya kukuua na wanashauriana juu ya hilo, basi toka. Kwani mimi ni kati ya wale wanaokupa ushauri mzuri na wanaokupendelea wema».

Hapo Mûsã akautoka mji wa Firáwn akiwa katika hali ya kuogopa, akitazamia kukamatwa na wale wanaomtafuta, na akamuomba Allah Mtukufu Amuokoe na watu madhalimu.

Na alipokusudia kuelekea nchi ya Madyan, na akatoka nje ya utawala wa Firáwn, alisema, «Nina matumaini kwamba Mola wangu Ataniongoza njia nzuri ya kuelekea Madyan».

Alipoyafikia maji ya Madyan, alilikuta hapo kundi la watu wanawapa maji wanyama wao, na akawakuta, kando ya kundi hilo, wanawake wawili wamejitenga na watu na wamewazuilia wanyama wao na pale penye maji, kwa kushindwa kwao na udhaifu wao wa kutoweza kubanana na wanaume, na wanangojea mpaka wanyama wa watu waondoke kwenye maji kisha hapo wawapatie wanyama wao maji. Mûsã, amani imshukie, alipowaona aliwaonea huruma, kisha alisema kuwaambia, «Muna nini nyinyi?» wakasema, «Hatuwezi kubanana na wanaume, na hatuchoti maji mpaka watu wamalize kuchota, na baba yetu ni mzee sana hawezi kuwachotea maji wanyama wake kwa udhaifu wake na uzee wake».

Basi Mûsã akawachotea maji wanyama wa wale wanawake wawili, kisha akageuka kwenda kwenye kivuli cha mti kujifunika nacho na akasema, «Mola wangu! Hakika mimi ni mhitaji wa wema wako wowote ule utakaoniletea,» kama vile chakula. Na njaa ilikuwa imemshika sana.

Hapo akaja mmoja wa wale wanawake wawili aliyewachotea maji akitembea na huku yuwaona haya akasema, «Baba yangu anakuita ili akupe malipo ya maji uliyotuchotea.» Na Mûsã akaenda naye hadi kwa baba yake. Alipomjia baba yake na akamsimulia habari zake yeye pamoja na Firáwn na watu wake, yule baba wa mwanamke alisema, «Usiogope! Umeokoka na watu madhalimu, nao ni Firáwn na watu wake, kwani wao hawana mamlaka yoyote nchini kwetu».

Akasema mmoja wa wanawake wawili kumwambia baba yake, «Ewe baba yangu! Muajiri yeye akuchungie wanyama wako, kwani mtu bora wa wewe kumuajiri kwa kuchunga ni yule aliye na nguvu ya kuwalinda wanyama wako, aliye muaminifu ambaye huchelei kuwa atakufanyia hiana katika amana unayompatia».

Mzee akasema kumwambia Mûsã, Mimi nataka kukuoza mmoja wa mabinti wangu hawa wawili, kwa sharti uwe muajiriwa wangu wa kuwachunga wanyama wangu kwa kipindi cha miaka minane. Na ukikamilisha miaka kumi, basi hiyo ni hisani yako. Na mimi sitaki kukusumbua kwa kuifanya miaka kumi. Utanikuta mimi, Allah Mtukufu Akitaka, ni miongoni mwa watu wema, katika uzuri wa tangamano na utekelezaji ahadi wa ninayoyasema.

Mûsã akasema, «Hilo ulilolisema lisimame kuwa ndio ahadi baina yangu mimi na wewe, muda wowote wa vipindi viwili nitakaa kazini, nitakuwa nimekutekelezea, na sitatakiwa kuongeza juu yake, na Allah Mtukufu, kwa tunayoyasema, ni Mtegemewa, ni Mtunzi, Anatuona na Anakijua kile tulichofanya mapatano juu yake».

Basi Nabii wa Allah Mtukufu Mûsã, amani imshukie, alipomtekelezea mwenzake kipindi cha miaka kumi, nao ni muda mkamilifu zaidi wa vile vipindi viwili, na akaenda na watu wa nyumbani kwake kuelekea Misri, aliona moto upande wa jabali la Ṭūr. Mûsã alisema kuwaambia watu wa nyumbani kwake, «Subirini na mngojee. Mimi nimeona moto. Huenda nikawaletea habari kutoka kule, au nikawaletea kinga cha moto mkapata kujiotesha nacho».

Basi Mûsã alipoujia moto, Allah Mtukufu Alimuita kutoka upande wa bonde la mkono wa kulia wa Mûsã, katika ardhi iliyobarikiwa ya upande wa mti kwamba: «Ewe Mûsã! Mimi Ndiye Allah Mtukufu, Mola wa viumbe wote».

Na kwamba: «itupe fimbo yako!» Na Mûsã akaitupa, ikageuka kuwa nyoka anayetembea kwa haraka. Alipoiona inatetemeka kana kwamba ni nyoka kama walivyo nyoka wengine, aligeuka kumkimbia na hakugeuka kwa kuogopa. Na hapo Mola wake Alimuita, «Ewe Mûsã! Nielekee mimi, na usiogope! Wewe ni miongoni mwa wenye kusalimika na kila lenye kuchukiza».

Tia mkono wako kwenye uwazi wa kanzu yako uliofunguliwa kifuani na uutoe, utatoka kuwa mweupe, kama barafu, ambao si wa ugonjwa wala mbalanga, na ujikumbatie kwa mikono yako ili usalimike na hofu. Hivi viwili nilivyokuonesha, ewe Mûsã, vya fimbo kugeuka nyoka na kuufanya mkono wako kuwa mweupe na wenye kung’ara, si kwa ugonjwa wala mbalanga, ni dalili mbili kutoka kwa Mola wako, uende nazo kwa Firáwn na viongozi wa watu wake. Hakika Firáwn na viongozi walio karibu naye walikuwa ni wakanushaji.

Mûsã akasema, «Mola wangu! Mimi nimemuua mtu wa jamii ya Firáwn, basi naogopa wasije wakaniua».

Na ndugu yangu, Hārūn, ana ufasaha zaidi wa matamshi kuliko mimi, basi mtume yeye pamoja na mimi awe msaidizi wangu, ataniamini na atawafafanulia wao yale ninayowaambia. Mimi ninachelea wasije wakanikanusha mimi kwa maneno yangu nitakayowaambia kwamba mimi nimetumwa kwao.

Allah Mtukufu Akamwambia Mûsã, «Tutakupa nguvu kwa ndugu yako, na tutawapa nyinyi wawili hoja juu ya Firáwn na watu wake wasiweze kuwafikia nyinyi kwa ubaya wowote. Nyinyi wawili na wale wenye kuwaamini nyinyi ndio mtakaopewa ushindi juu ya Firáwn na watu wake, kwa sababu ya aya zetu na ukweli unaoonyeshwa na hizo aya».

Mûsã alipomjia Firáwn na viongozi wa mamlaka yake na aya zetu na hoja zetu zenye kushuhudilia ukweli wa yale aliyokuja nayo kutoka kwa Mola wake, walimwambia Mûsã, «Hili ulilotujia nalo si chochote isipokuwa ni uchawi uliouzua kwa urongo na ubatilifu. Na hatujawahi kusikia jambo hili unalotuitia kwalo kutoka kwa wale waliotutangulia waliopita kabla yetu».

Na Mûsã alisema kumwambia Firáwn, «Mola wangu Anamjua zaidi aliye kwenye sawa kati yetu, aliyekuja na uongofu kutoka Kwake, na yule atakayekuwa na mwisho wa kushukuriwa katika Nyumba ya Akhera. Kwa hakika, madhalimu hawatayapata matakwa yao».

Na Firáwn akasema kuwaambia viongozi wa watu wake, «Enyi viongozi! Mimi sijui kwamba nyinyi mna mola isipokuwa mimi anayestahiki kuabudiwa. Basi, ewe Hāmān! Niwashie moto juu ya udongo mpaka ushikane, na unijengee jengo lenye urefu wa kuelekea juu, kwani huenda nikamchungulia muabudiwa wa Mûsã ambaye yeye anamuabudu na anawaita watu wamuabudu. Na mimi ninadhani kuwa yeye ni miongoni mwa warongo katika hayo anayoyasema».

Na Firáwn na askari wake walifanya kiburi katika nchi ya Misri bila ya haki kwa kukataa kumuamini Mûsã na kumfuata katika lile alilowaitia na wakadhani kwamba baada ya kufa kwao hawatafufuliwa.

Tukamchukua Firáwn na askari wake tukawatupa wote baharini na tukawazamisha. Basi angalia, ewe Mtume, ulikuwa vipi mwisho wa hawa waliojidhulumu wenyewe wakamkanusha Mola wao?

Na tumemfanya Firáwn na watu wake ni wenye kuongoza kwenye njia ya motoni, wakifuatwa na watu wa ukafiri na uasi. Na Siku ya Kiyama hawataokolewa. Hiyo ni kwa sababu ya ukafiri wao na kuwakanusha kwao Mitume wa Mola wao na kuendelea kwao kufanya hivyo.

Na tukamfuatilizia Firáwn na watu wake laana na hasira kutoka kwetu juu yao. Na Siku ya Kiyama, wao watakuwa ni miongoni mwa wale ambao matendo yao yalikuwa yamechafuka, wale watakaowekwa mbali na rehema za Allah Mtukufu.

Na hakika tulimpa Mûsã Taurati baada ya kuwaangamiza ummah waliokuwa kabla yake, kama vile watu wa Nūḥ, ‘Ᾱd, Thamūd, na watu wa Lūṭ na watu wa Madyan, hali ya kuwa Taurati ina hoja kwa Wana wa Isrāil ambazo kwa hizo wanayaona yale yanayowafaa na yanayowadhuru, na ndani yake kuna rehema kwa wanaoifuata Taurati kivitendo. Huenda wao wakazikumbuka neema za Mweyezi Mungu juu yao, wakamshukuru kwa hizo na wasimkanushe.

Na hukuwako, ewe Mtume, upande wa jabali la jua la kuchwa wa Mûsã, tulipombebesha maamrisho yetu na makatazo yetu, na hukuwa ni kati ya wale waliolishuhudia hilo mpaka kusemwe kwamba habari hii imekufikia kwa njia hii.

Lakini sisi tuliwaumba watu baada ya Mûsã, wakakaa kwa muda mrefu, wakasahau ahadi ya Allah Mtukufu, wakaacha amri yake. Wala hukuwa ni miongoni mwa wakazi wa mji wa Madyan ukiwasomea kwao Kitabu chetu, na kwa hivyo ikakujia habari yao na ukaisimulia. Lakini habari uliokuja nayo kuhusu Mûsã ni wahyi na ni ushahidi wa utume wako.

Na hukuwako, ewe Mtume, upande wa jabali la Ṭūr tulipomuita Mûsã, na hukushuhudia lolote katika hayo. Lakini sisi tulikupa utume ukiwa ni rehema kutoka kwa Mola wako, ili uwaonye watu ambao hawakujiwa na muonyaji kabla yako, huenda wao wakakumbuka wema uliokuja nao wakaufuata na uovu ulioukataza wakajiepusha nao.

Na lau ingewateremkia adhabu hawa makafiri kwa sababu ya ukafiri wao, wangesema, «Si ilikua utuletee kwaza Mtume kwetu, tupate kuzifuata aya zako zilizoteremshwa kwenye Kitabu chako na tuwe ni miongoni mwa wenye kukuamini?»

Na alipowajia Muhammad watu hawa akiwa ni muonyaji kwao walisema, «Si apewe, huyu aliyetumwa kwetu, mfano wa kile alichopewa Mûsã, cha miujiza inayoonekana na Kitabu kilichoteremshwa mara moja.» Waambie, ewe Mtume, Je, si Mayahudi walikikanusha kile alicholetewa Mûsã hapo kabla? Walisema kwamba ndani ya Taurati na Qur’ani kuna aina mbili za uchawi zilizosaidiana katika uchawi utokanao na hivyo viwili, na wakasema, «Sisi ni wenye kuvikanusha vyote viwili».

Waambie hawa, ewe Mtume, «Basi Leteni kitabu kinachotoka kwa Allah Mtukufu ambacho ni cha sawa zaidi kuliko Taurati na Qur’ani, nipate kukifuata mkiwa nyinyi ni wakweli katika madai yenu».

Wasipokuitikia kwa kuleta Kitabu, na hawakusaliwa na hoja yoyote, basi ujue kwamba wao wanafuata matamanio yao. Na hakuna yoyote aliye mpotevu zaidi kuliko yule aliyefuata matamanio yake bila ya kuwa na uongofu kutoka kwa Allah Mtukufu. Hakika Allah Mtukufu hawapi taufiq kuifikia haki watu madhalimu walioenda kinyume na amri ya Allah Mtukufu na wakakiuka mipaka Yake.

Na kwa hakika, tuliifafanua na kuieleza Qur’ani kwa kuwaonea huruma watu wako, ewe Mtume, huenda wao wakakumbuka na wakawaidhika nayo.

Wale ambao tuliwapa Kitabu kabla ya Qur’ani, nao ni Mayahudi na manaswara ambao hawakugeuza, wanaiamini Qur’ani na wanamuamini Muhammad, rehema na amani zimshukie.

Na pindi isomwapo hii Qur’ani kwa wale tuliowapa Kitabu wanasema, «Tumeiamini na tumeifuata kivitendo, hiyo ni haki itokayo kwa Mola wetu, hakika sisi tulikuwa, kabla haijateremka, ni Waislamu wenye kumpwekesha, kwani Dini ya Allah Mtukufu ni moja, nayo ni Uislamu».

Hawa ambao sifa zao zimetangulia, watapewa malipo ya matendo yao mema mara mbili: ya kukiamini Kitabu chao na kuiamini kwao Qur’ani kwa vile walivyosubiri. Na miongoni mwa sifa zao ni kwamba wao wanalikinga baya kwa zuri, na katika kile tunachowaruzuku wanatumia katika njia ya uzuri na wema.

Na wanaposikia, watu hawa, maneno ya ubatilifu, hawayasikilizi, na wanasema, «Sisi tuna matendo yetu tusiyoyaacha, na nyinyi mna matendo yenu msiyoyaacha. Sisi hatujishughulishi kuwajibu nyinyi, na hamtasikia kutoka kwetu isipokuwa mema, na hatutasema na nyinyi kulingana na ujinga wenu, kwa kuwa sisi hatutaki njia ya wajinga na hatuipendi.» Na haya ni miongoni mwa maneno mazuri zaidi ambayo wanao lingania kwa Allah Mtukufu wanayasema.

Wewe, ewe Mtume, humuongoi, uongofu wa kumuafikia, unayependa aongoke. Lakini hilo liko kwenye mkono wa Allah Mtukufu, Anamuongoa Anayemtaka kumuongoa kwenye Imani na kumuafikia aifuate. Na Yeye Ndiye Anayemjua zaidi anayefaa kuongoka, hivyo basi Anamuongoa.

Na makafiri wa Makkah wanasema, «Tukiifuata haki uliyotuletea na tukajiepusha na wategemewa na waungu, tutanyakuliwa kutoka kwenye ardhi yetu kwa kuuawa na kutekwa na kuporwa mali.» Kwani hatukuwafanya wao wamakinifu ndani ya mji wa amani, ambao ndani yake tumeharamisha umwagaji damu na ambao yanaletwa huko matunda ya kila aina yakiwa ni riziki kutoka kwetu? Lakini wengi wa hawa washirikina hawajui kadiri ya neema hizi kwao, wakapata kumshukuru Aliyewaneemesha wao kwazo na wakamtii.

Na wengi miongoni mwa watu wa miji tuliwaangamiza yalipowapumbaza wao maisha yao yakawashughulisha wasiwaamini Mitume, kwa hivyo wakakufuru na wakapita kiasi. Basi hayo ndio majumba yao, hayakukaliwa baada yao isipokuwa machache katika hayo. Na sisi daima ndio wenye kuwarithi waja: tunawafisha, kisha wanarejea kwetu tukawalipa kwa matendo yao.

Na hakuwa Mola wako, ewe Mtume, ni mwenye kuiangamiza miji iliyo pembezoni mwa Makkah katika zama zako mpaka atume kwenye kilele cha miji hiyo, nacho ni Makkah, Mtume atakayewasomea wao aya zetu. Na hatukuwa ni wenye kuiangamiza miji isipokuwa na watu wake wanajidhulumu wenyewe kwa kumkanusha Allah Mtukufu na kumuasi, basi wao kwa hivyo wanastahili mateso na adhabu.

Na chochote kile mlichopewa, enyi watu, cha mali na watoto, basi hayo ni starehe ya nyinyi kustarehe nayo katika maisha haya ya kilimwengu na ni pambo la kujipamba nalo. Na yaliyoko kwa Allah Mtukufu, yaliyowekewa watu walio watiifu Kwake na wenye kumtegemea, ni bora zaidi na ni yenye kusalia zaidi, kwani hayo ni ya daima yasiyomalizika. Basi nyinyi hamuwi na akili, enyi watu, ya kuzingatia kwayo, mkajua jema na ovu?

Je, yule tuliyomuahidi Pepo, miongoni mwa viumbe wetu, kwa sababu ya kututii, akawa ni mwenye kupata alichoahidiwa na ni mwenye kukifikia, ni kama yule tuliyempa, katika uhai wa kilimwengu, starehe zake, naye akastarehe nazo na akaipa mbele ladha ya karibu kuliko ile ya baadaye, kisha yeye akawa ni mwenye kuhudhurishwa Siku ya Kiyama ili ahesabiwe na alipwe? Makundi mawili haya hayalingani. Basi mwenye akili ajichagulie nafsi yake kile kilicho bora kuchagua, nacho ni kule kumtii Allah Mtukufu na kutafuta radhi Zake.

Na siku ambayo Allah Mtukufu, Aliyetukuka na kuwa juu, Atakapowaita wale waliomshirikisha Yeye wategemewa na masanamu ulimwenguni, awaambie, «Wako wapi washirika wangu ambao nyinyi mlikuwa mkidai kuwa wao ni washirika wangu?»

Watasema wale ambao imethibiti kwao adhabu, nao ni walinganizi wa ukafiri, «Mola wetu! Hawa ndio tuliowapoteza. Tuliwapoteza kama tulivyopotea sisi. tumejitakasa kwako na urafiki wao na uokoaji wao. Hawakuwa ni sisi wanaotuabudu, Hakika ni kwamba wao walikuwa wakiwaabudu mashetani».

Na wataambiwa, Siku ya Kiyama, wale wenye kumshirikisha Allah Mtukufu, «Waiteni washirika wenu ambao mlikuwa mkiwaabudu badala ya Allah Mtukufu.» Na wao wakawaita na wasiwajibu. Na wakaiona wazi adhabu, na lau wao wangekua waongofu ulimwenguni, wasingeadhibiwa.

Na siku ambayo Allah Mtukufu Atawaita hawa washirikina na aseme, «Mliwajibu vipi Mitume katika yale tuliyowatuma wao kwenu?»

Hapo hoja zao zote zitafichika, wasijue ni hoja ipi waitumie. Wao hawatoulizana wao kwa wao kuhusu hoja za kuzitumia, maswali yenye nafuu.

Ama yule aliyetubia kati ya washirikina na akamtakasia Allah Mtukufu ibada na akafanya matendo yanayoambatana na amri Yake na Mtume Wake, yeye ni katika wale wanaofuzu katika Nyumba Mbili.

Na Mola wako anaumba anachokitaka kukiumba, na anamteua awe karibu na Yeye Anayemtaka katika viumbe wake. Na hakuna yoyote mwenye chochote cha amri na uteuzi. Kwa hakika, hilo ni la Allah Mtukufu Peke Yake, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, Ametukuka na kutakasika na ushirikina wao.

Na Mola wako anayajua yale yanayofichwa na vifua vya waja Wake na yale wanayoyafanya waziwazi.

Na Yeye Ndiye Allah Mtukufu Ambaye hapana muabudiwa kwa haki isipokuwa Yeye. Ni Zake sifa njema na shukrani katika ulimwengu na Akhera. Na ni Wake uamuzi baina ya waja Wake. Na Kwake mtarudishwa baada ya kufa kwenu, muhesabiwe na mulipwe.

Sema, ewe Mtume, «Nipeni habari, enyi watu, iwapo Allah Mtukufu angewawekea usiku wa daima mpaka Siku ya Kiyama, ni mungu gani asiyekuwa Allah Mtukufu angewaletea mwangaza wa nyinyi kupata kuona? Basi kwani nyinyi hamsikii kwa namna ya kufahamu na kukubali?»

Waambie, «Nipeni habari iwapo Allah Mtukufu angewawekea mchana wa daima mpaka Siku ya Kiyama, ni mungu gani asiyekuwa Allah Mtukufu angewaletea usiku wa nyinyi kutulia na kupumzika ndani yake? Basi hamuoni kwa macho yenu kule kupishana kwa usiku na mchana?»

Na miongoni mwa rehema Yake kwenu, enyi watu, ni kuwafanyia usiku na mchana Akatafautisha baina ya viwili hivi, Akaufanya huu usiku kuwa ni giza, ili mtulie humo na miili yenu ipumzike. Na Akawafanyia mchana kuwa ni mwangaza, ili mtafute maisha yenu na ili mumshukuru Yeye kwa kuwapa nyinyi neema zake hizo.

Na Siku ambayo Allah Mtukufu Atawaita hawa washirikina Awaambie, «Wako wapi washirika wangu ambao mlikuwa mkidai duniani kwamba wao ni washirika wangu?».

Na tutamtoa kwenye kila ummah, miongoni mwa ummah zenye kukanusha, shahidi, naye ni Nabii wao, atakayetoa ushahidi juu ya yaliyopita duniani ya ushirikina wao na ukanushaji wao Mitume wao. Tukaziambia ummah hizo zilizokanusha Mitume wake na yale waliyoyaleta kutoka kwa Allah Mtukufu, «Leteni hoja yenu juu ya kile mlichomshirikisha nacho Allah Mtukufu.» Wakati huo watajua kuwa hoja nzuri ni ya Allah Mtukufu juu yao, kuwa haki ni ya Allah Mtukufu, na kitawaondokea kile walichokuwa wakimzulia Mola wao, kisiwanufaishe hiko, bali kiwadhuru na kiwafikishe kwenye Moto wa Jahanamu.

Hakika Qārūn alikuwa ni miongoni mwa watu wa jamii ya Mûsã, rehema na amani zimshukie, akakiuka mpaka wake katika kuwa na kiburi na ujabari juu yao. Na tulimpa Qārūn mahazina mengi ya mali, mpaka ikafikia kiwango cha kuwa funguo zake zinawaelemea idadi kubwa ya watu wenye nguvu kuzibeba. Walipomuambia watu wake, «Usifanye kiburi ukawa na majivuno ya furaha kwa mali uliyonayo. Hakika Allah Mtukufu Hawapendi waja wake wenye kiburi ambao hawamshukuru Allah Mtukufu Aliyetukuka kwa kile Alichowapa».

Na utafute, kwa mali Aliyokupa Allah Mtukufu, malipo mema ya Nyumba ya Akhera, kwa kufanyia mambo ya kumtii Allah Mtukufu duniani, na usiache fungu lako la duniani la kustarehe humo kwa halali bila kupita kiasi, na uwafanyie watu hisani kwa kuwapa sadaka kama vile Allah Mtukufu Alivyokufanyia hisani kwa kukupa mali nyingi, na usitafute kile Alichokiharamisha Allah Mtukufu cha kuwadhulumu watu wako, kwani hakika Allah Mtukufu Hawapendi waharibifu, na Atawalipa kwa matendo yao mabaya.

Akasema Qārūn kuwaambia watu wake waliomuwaidhia, «Kwa hakika, mahazina haya ya mali nimeyapata kutokana na ujuzi na uwezo.»Kwani Qārūn hajui kwamba Allah Mtukufu ameshawaangamiza ummah wengi kabla yake waliokuwa na nguvu zaidi za kushinda na ukusanyaji zaidi wa mali? Na hawataulizwa wahalifu kuhusu dhambi zao, kwa kuwa Allah Mtukufu Anazijua, isipokuwa wataulizwa maulizo ya kuwalaumu na kuwasimanga. Na Atawatesa Allah Mtukufu kulingana na ujuzi Wake kuhusu wao.

Basi akatoka Qārūn akiwa kwenye pambo lake, akitaka kwa kufanya hivyo kuonyesha ukubwa wake na wingi wa mali yake. Na walipomuona wale wanaotaka pambo la uhai wa kilimwengu walisema, «Tunatamani lau sisi tungepatiwa mfano wa kile alichopatiwa Qārūn, cha mali, pambo na heshima. Kwa kweli, Qārūn ni mwenye sehemu kubwa ya dunia».

Na wakasema, wale waliopewa elimu ya kumjua Allah Mtukufu na Sheria Yake na wakajua uhakika wa mambo, kuwaambia wale waliosema, «Tunatamani tuwe na mfano wa kile alichopatiwa Qārūn», Ole wenu! Muogopeni Allah Mtukufu na mumtii. Malipo mema ya Allah Mtukufu ni bora, kwa aliyemuamini Yeye na Mitume Wake na akafanya matendo mema, kuliko kile alichopatiwa Qārūn. Na haupokei ushauri huu na akaafikiwa kuufuata na kuufanyia kazi isipokua yule anayepigana jihadi na nafsi yake, anayevumilia katika kumtii Mola wake na anayejiepusha na mambo ya kumuasi.

Basi tukamdidimiza Qārūn pamoja na nyumba yake ndani ya ardhi. Na hakuwa na askari wa kumuokoa badala ya Allah Mtukufu, na hakuwa ni mwenye kujikinga na Allah Mtukufu yalipomshukia mateso Yake.

Na wale waliotamani kuwa kama yeye jana yake wakawa wanasema, wakiwa na uchungu, wenye kuzingatia na wenye kuiogopa adhabu isiwashukie, Hakika Allah Mtukufu Anamkunjulia riziki Anayemtaka miongoni mwa waja Wake, na Anambania Anayemtaka miongoni mwao. Lau si Allah Mtukufu kutuneemesha kwa kutotuadhibu kwa tulilolisema, Angetudidimiza sisi ardhini kama Alivyomfanya qarûn. Kwani hujui kwamba makafiri hawafaulu, hapa duniani wala Akhera?

Hiyo ndiyo Nyumba ya Akhera. Tumewapatia, ile starehe yake, wale ambao hawataki kuifanyia kiburi haki hapa duniani wala kufanya uharibifu humo. Na mwisho wenye kushukuriwa, nayo ni pepo, ni wa yule aliyejikinga na adhabu ya Allah Mtukufu na akafanya mema na akaacha mambo yaliyoharamishwa.

Mwenye kuja, Siku ya Kiyama, na utakasaji wa Allah Mtukufu Mmoja na matendo mema yanayolingana na Sheria ya Allah Mtukufu, basi yeye atakuwa na malipo makubwa yenye kheri zaidi kuliko kile alichokifanya. Na kheri hiyo ni Pepo na starehe ya daima. Na mwenye kuja na matendo mabaya, hawatalipwa hao waliofanya maovu kwa matendo yao, isipokuwa yale waliokuwa wakiyafanya.

Hakika Yule Aliyekuteremshia wewe, Qur’ani, ewe Mtume, na akakulazimisha wewe uifikishe na ushikamane nayo, ni Mwenye kukurudisha kule ulikotoka, nako ni Makkah. Sema, ewe Mtume, kuwaambia hawa washirikina, «Mola wangu Anamjua zaidi yule aliyeleta uongofu na yule ambaye ameenda nje ya haki waziwazi».

Na hukuwa ukitarajia, ewe Mtume, kuteremkiwa na Qur’ani, lakini Allah Mtukufu, Aliyetakasika na kutukuka, Alikurehemu Akakuteremshia. Basi mshukuru Allah Mtukufu Aliyetukuka kwa neema Zake, na usiwe ni mwenye kuwasaidia watu wa ushirikina na upotevu.

Na wasikuzuiye wewe washirikina hawa na ufikishaji aya za Mola wako na hoja Zake baada ya kuwa Amekuteremshia kwako, na ufikishe ujumbe wa Mola wako, na usiwe ni miongoni mwa washirikina katika kitu chochote.

Wala usiabudu, pamoja na Allah Mtukufu, muabudiwa mwingine. Hapana muabudiwa kwa haki isipokuwa Allah Mtukufu. Kila kitu ni chenye kuangamia na kutoweka isipokuwa uso Wake. Uamuzi ni Wake. Na Kwake Yeye mtarudishwa baada ya kufa kwenu ili mhesabiwe na mlipwe. Katika aya hii kuna kuthibitisha sifa ya uso wa Allah Mtukufu, aliyetukuka, kama inavyonasibiana na ukamilifu Wake, ukubwa Wake na utukufu Wake.`

«Alif, Lām, Mīm.» Yametangulia maelezo juu ya herufi zilizokatwa na kutengwa mwanzo wa sura ya Al- Baqarah.

Je wanadhani watu kwamba wakisema «Tumeamini» Allah Mtukufu Atawaachilia bila ya kuwajaribu wala kuwatahini?

Kwa hakika, tuliwajaribu wale waliokuwa kabla yao miongoni mwa ummah mbalimbali na tukawatahini kwa Mitume wetu tuliowatuma kwao. Basi hakika ni kwamba Allah Mtukufu atajua ukweli wa wale wakweli katika Imani yao na urongo wa warongo, ili Alipambanue kila kundi na lingine.

Je, kwani wanadhani wale wanaofanya mambo ya uasi, ya ushirikina na mengineyo, kuwa watatushinda wajikwepeshe na sisi tusiwaweze? Ni uamuzi mbaya mno wanaouamua.

Yoyote mwenye kuwa na matumaini ya kukutana na Allah Mtukufu na akawa na matarajio ya kupata malipo Yake mema, basi muda Aliouweka Allah Mtukufu wa kuwafufua viumbe Wake ili wahesabiwe na walipwe ni wenye kuja hivi karibuni. Na Yeye Ndiye Msikizi wa maneno, Mjuzi wa vitendo.

Na mwenye kupigana jihadi katika njia ya kuinua neno la Allah Mtukufu Aliyetukuka, na akapigana jihadi na nafsi yake kwa kuisukuma ifanye vitendo vya utiifu, basi anapigana jihadi kwa maslahi ya nafsi yake. Kwa kuwa yeye anafanya hilo kwa kutaka thawabu ya kupigana kwake jihadi. Hakika Allah Mtukufu ni Mkwasi, Hana haja ya matendo mema ya waja Wake, kwani mamlaka ni Yake, uumba na mapitisho.

Na wale waliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na wakafanya matendo mema, kwa hakika tutawafutia makosa yao na tutawalipa kwa matendo yao mema, mazuri zaidi ya yale waliokuwa wakiyafanya.

Na tumemsihi binadamu awatendee wema wazazi wake wawili na awe mwema kwao wa maneno na vitendo. Na wakikushawishi ewe binadamu, umshirikishe mwingine na mimi katika ibada yangu, basi usifuate amri yao. Matakwa ya kuwa Allah Mtukufu ashirikishwe yanashikanishwa na matakwa ya kuwa vitendo vingine vya maasia vifanywe. Kwani hakuna kutiiwa kiumbe namna atakavyokuwa katika jambo la kumuasi Allah Mtukufu, Aliyetukuka, kama lilivyothibiti hilo kutoka kwa Mtume wa Allah Mtukufu, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie). Kwangu mimi ndio mwisho wenu, Siku ya Kiyama, na huko niwape habari ya matendo mema na mabaya ambayo mlikuwa mkiyafanya duniani na niwalipe kwa hayo.

Na wale waliomuamini Allah Mtukufu na Mtume wakafanya matendo mema, tutawatia Peponi wakiwa ni katika jumla ya waja wa Allah Mtukufu wema.

Na miongoni mwa watu, kuna wanaosema, «Tumemuamini Allah Mtukufu.» Na wafanyiwapo udhia na washirikina huwa wanapapatika kutokana na mateso yao na kero zao, kama wanavyopapatika kutokana na adhabu ya Allah Mtukufu na wasivumilie adhabu na mateso yake, wakaritadi na wakaiacha Imani yao. Na lau waja ushindi kutoka kwa Mola wako, ewe Mtume, kwa watu wenye kumuamini, watasema hawa wenye kuritadi kuiacha Imani yao, «Sisi tulikuwa pamoja na nyinyi, enyi Waumini, tukiwasaidia dhidi ya maadui wenu.» Je, si Allah Mtukufu ni Mjuzi zaidi kuliko yoyote wa kuyajua yaliyomo ndani ya vifua vya viumbe wake wote?

Na Atawajua Allah Mtukufu, tena atawajua, wale waliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na wakazifuata Sheria Zake kivitendo, na Atawajua, tena Atawajua, wanafiki, ili Alipambanue kila kundi na lingine.

Na wamesema wale waliokataa upweke wa Allah Mtukufu miongoni mwa Makureshi, na wasiliamini onyo la Allah Mtukufu na ahadi Yake, kuwaambia wale waliomuamini Allah Mtukufu miongoni mwao na wakafuata Sharia Zake kivitendo, «Iacheni Dini ya Muhammad, na fuateni dini yetu, kwani sisi tutayabeba makosa yenu,» na wao si wenye kubeba chochote katika dhambi zao. Kwa kweli, wao ni warongo kwa yale waliyoyanena.

Na wataibeba, tena wataibeba, washirikina hawa mizigo ya nafsi zao na madhambi yake na mizigo ya wale waliowapoteza na wakawazuia wasiifuate njia ya Allah Mtukufu pamoja na mizigo yao wenyewe, bila ya wale waliowafuata nyinyi kupunguziwa mizigo yao kitu chochote. Na wataulizwa, tena wataulizwa, Siku ya Kiyama, kuhusu yale ya urongo waliokuwa wakiyazua.

Na hakika tumemtuma Nûḥ kwa watu wake, akakaa kwao miaka elfu moja kasoro miaka hamsini, akiwaita kwenye upwekeshaji wa Allah Mtukufu na akiwakataza ushirikina, na wao wasimuitikie. Allah Mtukufu Akawaangamiza kwa mafuriko, na wao wako katika hali ya kujidhulumu wenyewe kwa ukafiri wao na kupita kiasi kwao katika uasi.

Hivyo basi tukamuokoa Nûḥ na waliomfuata miongoni mwa wale waliokuwa naye jahazini. Na tukalifanya hilo kuwa ni mazingatio na mawaidha kwa viumbe wote.

Kumbuka ewe Mtume, Ibrãhîm, amani imshukie, alipowalingania watu wake kwamba: mtakasieni Ibada Allah Mtukufu Peke Yake, na muogope hasira Zake kwa kutekeleza faradhi Zake na kujiepusha na vitendo vya kumuasi. Hilo ni bora kwenu ikiwa mnakijua kilicho chema kwenu kutokana na kilicho kibaya kwenu.

Hamuabudu, enyi watu, badala ya Allah Mtukufu isipokuwa masanamu na mnazua urongo kwa kuwaita wao waungu. Kwa hakika, hawa masanamu wenu mnaoaowaabudu badala ya Allah Mtukufu, hawawezi kuwaruzuku nyinyi kitu chochote, basi tafuteni riziki kwa Allah Mtukufu na sio kwa masanamu wenu na mumtakasie ibada na shukrani kwa kuwaruzuku. Ni kwa Allah Mtukufu mtarudishwa baada ya kufa kwenu, na hapo awalipe kwa yale ambayo mlifanya.

Na mkimkanusha, enyi watu, Mtume wetu Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), katika kile alichowalingania mkifuate cha kumuabudu Allah Mtukufu Peke Yake, basi kuna makundi ya watu kabla yenu waliowakanusha Mitume wao katika kile walichowaitia, na kwa hivyo zikawashukia hasira za Allah Mtukufu. Na Mtume Muhammad hana jukumu lingine isipokuwa ni kuwafikishia nyinyi kutoka kwa Allah Mtukufu ujumbe Wake ufikishaji wenye uwazi, na ashafanya hilo.

Kwani hawa hawajui ni vipi Allah Mtukufu Anaanzisha uumbaji viumbe kutoka katika hali ya kutokuwako, kisha Atawarudisha baada ya kutoweka kwao, kama alivyoanzisha mara ya kwanza uumbaji mpya na kwamba kulifanya hili si jambo linalomshinda? Hakika hilo kwa Allah Mtukufu ni lepesi kama lilivyokuwa lepesi lile la kuanzisha uumbaji wake.

Sema, ewe Mtume, kuwaambia wenye kukanusha kufufuliwa baada ya kufa, «Nendeni katika ardhi, muangalie namna Allah Mtukufu Alivyoanzisha uumbaji bila kuelemewa» Hivyo basi Hataelemewa na kule kuuanzilisha upya uanzilishaji mwingine. Hakika Allah Mtukufu ni Muweza wa kila kitu, hakuna jambo lolote Alitakalo linalomshinda.

Anamuadhibu Anayemtaka kati ya viumbe Vyake kwa makosa waliyoyafanya siku za uhai wao, na Anawarehemu Anaowataka miongoni mwao, kati ya wale waliotubia, wakaamini na wakafanya matendo mema. Na Kwake Yeye mtarejeshwa mhesabiwa na mlipwe kwa mliyoyafanya.

Na hamkuwa nyinyi, enyi watu, ni wenye kumshinda Allah Mtukufu katika ardhi wala katika mbingu iwapo mtamuasi. Na nyinyi hamna badala ya Allah Mtukufu mtegemewa yoyote wa kuyasimamia mambo yenu, wala msaidizi wa kuwaokoa nyinyi na Allah Mtukufu iwapo Anawatakia mabaya.

Na wenye kukanusha hoja za Allah Mtukufu na kupinga dalili Zake, hao hawatakuwa na matarajio ya rehema yangu huko Akhera watakapoishuhudia adhabu iliyoandaliwa kwao, na wao watakuwa na adhabu yenye uchungu na iumizayo.

Basi jawabu la watu wa Ibrãhîm halikua isipokuwa ni kuambiana wao kwa wao, «Muueni au mchomeni kwa moto!» Wakamtupa motoni, na Allah Mtukufu Akamuokoa nao, na akaufanya kuwa ni baridi na salama kwake. Hakika katika kumuokoa kwetu Ibrãhîm kutokana na moto pana dalili na hoja kwa watu wanaomuamini Allah Mtukufu na kufanya matendo yanayoambatana na Sheria Yake.

Na Akasema Ibrãhîm kuwaambia watu wake, Enyi watu wangu! Kwa hakika, nyinyi mumewaabudu waungu wa ubatilifu, mumewafanya wao ni waabudiwa badala ya Allah Mtukufu, mnapendana juu ya kuwaabudu na mnajipendekeza kwa kuwatumikia. Kisha, Siku ya Kiyama, baadhi yenu mtajitenga na wengine na mtalaaniana nyinyi kwa nyinyi, na mwisho wenu ni Moto, na hamtakuwa na msaidizi wa kuwazuia kuuingia.

Lûṭ akamuamini Ibrãhîm na akaufuata mwenendo wake. Na Ibrãhîm akasema, Mimi nitaiwacha nchi ya watu wangu na nitaenda kwenye ardhi iliyobarikiwa, nayo ni Shām, kwani Allah Mtukufu ni Mshindi Asiyeshindwa ni Mwingi wa hekima katika uendeshaji mambo Wake.

Na tukamtunukia yeye Isḥãq, mtoto wake, na Ya‛qûb, mtoto wa mtoto wake. Na tukawafanya, katika kizazi chake, Mitume na tukawaletea Vitabu. Na tukampa yeye malipo mema ya mitihani aliyoipata kwa ajili yetu, nayo ni kutajwa vizuri na kuwa na wana wema duniani. Na kwa hakika, yeye huko Akhera ni miongoni mwa watu wema.

Na mkumbuke Lûṭ, ewe Mtume, alipowaambia watu wake, «Kwa hakika, nyinyi mnaleta kitendo kichafu, hakuna yoyote katika viumbe aliyetangulia kukifanya».

Je, ni vipi nyinyi mnawaendea wanaume kupitia sehemu zao za nyuma, mnavamia njia za wasafiri kwa kitendo chenu kiovu na mnafanya vitendo vibaya kwenye mabaraza yenu, kama vile kuwacheza shere watu, kuwarushia mawe wapita njia na kuwakera kwa maneno na vitendo kwa namna isiyofaa? Katika haya kuna tangazo kwamba haifai watu kukusanyika juu ya jambo baya ambalo Allah Mtukufu na Mtume Wake wamelikataza. Watu wa Lûṭ hawakuwa na jawabu la kumpa isipokuwa ni kusema, «tuletee adhabu ya Allah Mtukufu ikiwa wewe ni miongoni mwa wakweli katika hayo unayoyasema na ni miongoni mwa watekelezaji katika ahadi unayoitoa».

Akasema, «Mola wangu! Nipe ushindi juu ya watu waharibifu kwa kuwateremshia adhabu, kwa kuwa wameuzua uchafu huu na wameendelea nao» Na Allah Mtukufu Akaikubali dua yake.

Na Malaika walipomjia Ibrãhîm na habari ya furaha itokayo kwa Allah Mtukufu ya (kuzaliwa) Isḥāq, na nyuma ya Isḥãq ni mwanawe, Ya‛qûb, walisema wale Malaika, «Sisi ni wenye kuwaangamiza watu wa kijiji cha watu wa Lûṭ, nacho ni Sadūm, kwa kuwa watu wake wamekuwa ni wenye kujidhulumu wenyewe kwa kumuasi Allah Mtukufu».

Akasema Ibrãhîm kuwaambia Malaika, «Huko kuna Lûṭ, na yeye si miongoni mwa madhalimu.» Malaika wakasema, Sisi tunamjua zaidi aliye huko. Tutamuokoa, yeye na watu wa nyumbani kwake, na maangamivu yatakayowashukia watu wa kijiji chake, isipokuwa mke wake atakayesalia kwenye maangamivu.

Na Malaika walipomjia Lûṭ, hilo lilimkera, kwa kuwa yeye aliwadhania ni wageni wanadamu na akaingiwa na masikitiko kwa kuwako kwao kwa kuwa ajua ubaya wa kitendo cha watu wake, na wao wakamwambia, «Usituogopee, kwani watu wako hawatatufikia. Na wala usiwe na masikitiko kwa kuwa tunakupasha habari kuwa sisi ni wenye kuwaangamiza wao. Sisi ni wenye kukuokoa wewe na hiyo adhabu itakayowashukia watu wako na ni wenye kuwaokoa watu wa nyumbani kwako pamoja nawe isipokuwa mke wako, kwani yeye ni mwenye kuangamia akiwa na wale wenye kuangamia katika watu wake».

Sisi ni wenye kuwateremshia watu wa kijiji hiki adhabu kutoka mbinguni kwa sababu ya kumuasi kwao Allah Mtukufu na kufanya kwao machafu.

Na tulizibakisha, katika nyumba za watu wa Lûṭ, athari zilizo wazi kwa watu wanaoelewa mambo ya kuwapa mazingatio na kunufaika kwayo.

Na tulimtuma, kwa watu wa Madyan, ndugu yao, Shu‛ayb. Akawaambia, «Enyi watu wangu! Muabuduni Allah Mtukufu Peke Yake, na mumtakasie Ibada, kwani nyinyi hamna Mola isipokuwa Yeye. Na kuweni na matarajio mema, kwa ibada mnazofanya, kupata malipo mazuri ya Siku ya Akhera, na msifanye uharibifu na maasia kwa wingi, na msijikite juu ya hayo. Lakini tubieni kwa Allah Mtukufu kwa makosa hayo na mrudi Kwake».

Wakamkanusha Shu‛ayb watu wa Madyan kwa yale aliyokuja nayo ya utume kutoka kwa Mweyezi Mungu, basi wakapatikana na msukosuko mkali, wakawa wamelala chini kwenye nyumba zao hali ya kuwa wameangamia.

Na tukawaangamiza kina ‘Ãd na Thamūd, na yameshaonekana na nyinyi magofu ya nyumba zao, vile yalivyokuwa matupu, hayana mtu yoyote katika wakazi wake, na vile mateso yetu yalivyowashukia wao wote. Na Shetani aliwapambia wao matendo yao maovu, na kwa hivyo akawazuia wasiifuate njia ya Allah Mtukufu na njia ya kumuamini Yeye na Mitume Wake, na walikuwa wakijiongoza kuona njia katika ukafiri wao na upotevu wao wakijifurahisha nayo, wakidhani kwamba wao wako kwenye uongofu na usawa, ilhali wao wamezama kwenye upotevu.

Na tulimuangamiza Qārūn, Fir‛awn na Hāmān. Na wote hao Mûsã aliwajia na dalili za wazi, wakajifanya wakubwa katika ardhi na wakafanya kiburi humo. Na hawakuwa wao ni wenye kutuponyoka, bali sisi tulikuwa tuna uwezo juu yao.

Kila mmoja, kati ya hao waliotajwa, tulimkamata kwa dhambi zake: kati yao kuna wale tuliyowatumia mawe ya udongo ulioshikana, nao ni watu wa Lûṭ, na kati yao kuna waliopatwa na ukelele, nao ni watu wa Ṣāliḥ na watu wa Shu‛ayb, na kati yao kuna tuliowadidimiza ardhini kama vile Qārūn, na katika wao kuna tuliowazamisha majini, nao ni watu wa Nûḥ na Fir‛awn na jamaa zake. Na Allah Mtukufu hakuwa ni Mwenye kuwaangamiza hawa kwa dhambi za wengine akawa ni mwenye kuwadhulumu kwa kuwaangamiza wao bila kustahili, lakini wao walikuwa wakijidhulumu wenyewe kwa kujistarehesha kwa neema za Mola wao na kumuabudu asiyekuwa Yeye.

Mfano wa wale waliowafanya masanamu ni wategemewa badala ya Allah Mtukufu, wakawa wanatarajia msaada wao, ni kama mfano wa buibui aliyejitengenezea nyumba ili imuhifadhi, isimfae kitu alipokuwa na haja nayo. Hivyo basi ndivyo walivyo hawa washirikina, hawakuwafaa kitu wale waliowachukuwa kuwa ni wasaidizi wao badala ya Allah Mtukufu. Na kwa hakika, nyumba iliyo dhaifu zaidi ni nyumba ya buibui, na lau wao wangekua wakilijua hilo wasingewafanya wao ni wasaidizi wenye kutegemewa badala ya Allah Mtukufu, kwani wao hawawanufaishi wala hawawadhuru.

Hakika Allah Mtukufu Anavijua vile wanavyomfananisha navyo washirikina na kumshirikisha navyo, na kwamba hivyo, kwa hakika, si kitu chochote, bali ni majina tu waliyoyaita, havinufaishi wala havidhuru. Na Yeye Ndiye Mshindi Mwenye uwezo wa kuwatesa waliomkufuru, Ndiye Mwenye hekima katika uendeshaji mambo Wake na utengenezaji Wake.

Na mifano hii tunawapigia watu, ili wanufaike nayo na wajifunze kwayo. Na hawaielewi isipokuwa wale wanaomjua Allah Mtukufu na kuzijua aya Zake na Sheria Zake.

Allah Mtukufu Ameumba mbingu na ardhi kwa uadilifu na usawa. Hakika katika uumbaji Wake huo kuna ushahidi mkubwa, kwa wanaoamini, wa uwezo Wake na kupwekeka kwake kwa uungu. Na Amewahusu Waumini kwa kuwataja kwa kuwa wao ndio wanaonufaika na huo ushahidi.

Isome hii Qur’ani iliyoteremshwa kwako, na uifuate kivitendo, na utekeleze Swala kwa mipaka yake, kwani utunzaji wa Swala unamkataza mtu kuingia kwenye vitendo vya uasi na makatazo. Hivyo ni kwamba mwenye kuzitimiza nguzo zake na masharti yake, moyo wake unang’ara, Imani yake inazidi, hima yake ya kufanya mema inapata nguvu na matamanio yake ya kufanya mabaya yanapungua au yanaondoka. Na kwa hakika, kumtaja Allah Mtukufu katika Swala na isiyokuwa Swala ni jambo kubwa na bora kuliko kitu chochote. Na Allah Mtukufu Anayajua mnayoyatenda ya uzuri na ubaya, hivyo basi Atawalipa kwa hayo malipo makamilifu zaidi na yanayotosha zaidi.

Na wala msijadiliane, enyi Waumini, na Mayahudi na manaswara isipokuwa kwa njia nzuri na maneno mazuri na kulingania kwenye haki kwa njia nyepesi yenye kupelekea kwenye lengo hilo, isipokuwa wale ambao wamekaa kando na haki wakafanya ushindani na kiburi na wakatangaza vita juu yenu, basi hao piganeni nao kwa upanga mpaka waamini au watoe jizia (kodi maalumu) kwa mkono na wao wakiwa katika hali ya unyonge. Na semeni, «Tumeiamini Qur’ani iliyoteremshwa kwetu, na tumeiamini Taurati na Injili ambazo mliteremshiwa, na Mola wetu na Mola wenu ni Mmoja Hana mshirika Wake katika uungu Wake, wala katika sifa Yake ya kuwa ni Mola, wala majina Yake na sifa Zake. Na sisi ni wenye kunyenyekea na kuwa wanyonge Kwake kwa kumtii katika yale Aliyotuamrisha na Aliyotukataza».

Na kama tulivyowateremshia Kitabu, ewe Mtume, wale Mitume waliokuwa kabla yako, vilevile tumekuteremshia Kitabu hiki chenye kusadikisha Vitabu vilivyotangulia. Basi wale tuliyowapa Kitabu miongoni mwa Wana wa Isrãîl wakamjua vile inavyotakikana wamjue, wanaiamini Qur’ani. Na kati ya hawa Warabu wa Kikureshi kuna wanaomuamini. Na hawaikanushi Qur’ani au kuzifanyia shaka dalili zake na hoja zake zenye ushahidi uliyo wazi isipokuwa makafiri ambao mienendo yao ni kukataa na kufanya ushindani.

Na miongoni mwa miujiza yako iliyo wazi, ewe Mtume, ni kuwa wewe hukusoma kitabu wala hukuandika herufi zozote kwa mkono wako wa kulia kabla ya hii Qur’ani kukuteremkia, na hali wao wanalijua hilo. Na lau ungekua ni mwenye kusoma au kuandika kabla hujaletewa wahyi wangelifanyia shaka hilo hao wapotofu na wangesema, «Amejifunza hiyo (Qur’ani) au ameinukuu kutoka kwenye vitabu vilivyotangulia».

Lakini Qur’ani ni aya zilizo wazi katika kuutolea ushahidi ukweli, wanavyuoni wanaihifadhi. Na hawazikanushi aya zetu na kuzikataa isipokuwa washindani wanaoijua haki na kuiepuka.

Na washirikina walisema, «Si ateremshiwe Muhammad dalili na hoja kutoka kwa Mola wake, kama vile ngamia wa Ṣãleḥ na fimbo ya Mûsã!» Waambie, «Jambo la miujiza hii liko kwa Allah Mtukufu, Akitaka Ataiteremsha na Akitaka Ataizuia. Na hakika ni kwamba mimi ni muonyaji, ninawatahadharisha na ukali wa adhabu Yake na mateso Yake, na ni mwenye kuwaonyesha njia ya haki na batili».

Kwani haikuwatosha washirikina hawa ili wajue ukweli wako, ewe Mtume, kuwa sisi tumekuteremshia Qur’ani inayosomwa kwao? Hakika katika hii Qur’ani kuna rehema kwa Waumini, ulimwenguni na Akhera, na kuna ukumbusho wa kujikumbusha nao wa mazingatio na mawaidha.

Sema, Inatosha kuwa Allah Mtukufu ni Shahidi baina yangu mimi na nyinyi juu ya ukweli wangu wa kuwa mimi ni Mtume Wake, na juu ya kunikanusha kwenu mimi na kuirudisha kwenu haki niliyokuja nayo kutoka kwa Allah Mtukufu. Anavijuwa vilivyomo mbinguni na ardhini», hakuna kinachofichamana na Yeye chochote kile kilichoko ndani ya hivyo viwili. Na wale waliouamini urongo na wakamkanusha Allah Mtukufu, pamoja na kuwepo dalili hizi zilizo wazi, hao ndiyo wenye hasara ulimwenguni na Akhera.

Na wanakuharakisha, ewe Mtume, hawa washirikina wa watu wako uwaletee adhabu kwa kukufanyia shere. Na lau si Allah Mtukufu kuwa Amewawekea wakati wa kuadhibiwa wao duniani usiotangulia wala kuchelewa, ingewajia adhabu pale walipoitaka. Na kwa hakika itawajia ghafla na hali wao hawaitambui wala kuihisi.

Wanakuharakisha uwaletee adhabu ulimwenguni, na hali hiyo ni yenye kuwajia hapana budi, ima hapa ulimwenguni au huko Akhera. Na kwa hakika adhabu ya Jahanamu huko Akhera ni yenye kuwazunguka, hawana makimbilio nayo.

Hiyo Siku ya Kiyama, adhabu ya Jahanamu itawafunika makafiri upande wa juu wa vichwa vyao na upande wa chini wa nyayo zao. Hivyo basi Moto utawazunguka pande zao zote, na Allah Mtukufu Atasema kuwaambia wakati huo, «Onjeni malipo ya yale mliokuwa mkiyafanya ulimwenguni, ya kumshirikisha Allah Mtukufu na kufanya uhalifu na madhambi».

Enyi waja wangu mlioamini! Iwapo mna shida ya kudhihirisha Imani na ibada ya Allah Mtukufu Peke Yake, basi hamieni kwenye ardhi ya Allah Mtukufu iliyo pana na mnitakasie ibada mimi peke yangu.

Kila nafsi iliyo hai ni yenye kuonja kifo, kisha kwetu sisi mtarejea muhesabiwe na mlipwe.

Na wale waliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na wakafanya matendo mema waliyoamrishwa kwayo, tutawatayarishia katika Pepo vyumba vilivyo juu, ambavyo chini yake inapita mito, hali ya kukaa humo milele. Neema ya malipo ya wenye kufanya utiifu kwa Allah Mtukufu ni Vyumba hivi vilivyoko ndani ya Mabustani ya starehe.

Mabustani hayo yaliyotajwa ni ya Waumini waliovumilia katika kumuabudu Allah Mtukufu, wakashikamana na dini yao na wakawa wanamtegemea Allah Mtukufu katika riziki zao na kupigana jihadi na maadui wao.

Ni viumbe vingapi vitambaavyo visivyojiwekea akiba ya chakula chao cha kesho, kama vile mwanadamu anavyofanya. Basi Allah Mtukufu, Aliyetakasika na kuwa juu, Anaviruzuku kama Anavyowaruzuku nyinyi. Na Yeye ni Msikizi wa maneno yenu, ni Mjuzi wa vitendo vyenu na mawazo ya nyoyo zenu.

Na ukiwauliza, ewe Mtume, hao washirikina, Ni nani aliyeumba mbingu na ardhi kwa mpango huu mzuri na akalidhalilisha jua na mwezi? Watasema, «Aliyeviumba hivyo ni Allah Mtukufu Peke Yake.» Basi vipi wao watapotoshwa waache kumuamini Allah Mtukufu, Muumba na Muendeshaji wa kila kitu, na wakawa wanamuabudu asiyekuwa Yeye? Basi uonee ajabu uzushi wao na urongo wao!

Allah Mtukufu, aliyetakasika na kuwa juu, Anampanulia riziki Anayemtaka na anawapunguzia wengine katika wao, kwa kuwa Anayajua yanayowafaa waja Wake. Hakika Allah Mtukufu kwa kila jambo, katika hali zenu na mambo yenu, ni Mjuzi, hakuna chochote kinachojificha Kwake.

Na ukiwauliza, ewe Mtume, hao washirikina, «Ni nani anayeteremsha maji kutoka mawinguni, yakaotesha mimea juu ya ardhi baada ya kuwa imekauka?» watakwambia huku wakikubali, «Allah Mtukufu Peke Yake Ndiye Anayeyateremsha hayo.» Sema, «Shukrani ni za Allah Mtukufu Aliyedhihirisha hoja yako kwao. Lakini wengi wao hawafahamu yanayowafaa wala yanayowadhuru, na lau wangeelewa wasingemshirikisha Allah Mtukufu na mwingine».

Na haukuwa uhai huu wa ulimwengu isipokuwa ni pumbao na mchezo wa kuzifanya nyoyo zipumbae na miili icheze, kwa sababu ya pambo na matamanio, kisha yanaondoka haraka. Na kwa hakika, nyumba ya Akhera ndiyo uhai wa kikweli na wa daima usiokuwa na kifo ndani yake. Lau watu wangelijua hilo wasingefadhilisha nyumba ya kutoweka juu ya Nyumba ya kusalia.

Na wanapopanda makafiri kwenye majahazi baharini, na wakaogopa kuzama, wanampwekesha Allah Mtukufu na kumtakasia dua wakati wa shida yao. Na Anapowaokoa akawafikisha kwenye nchi kavu, na shida ikawaondokea, wanarudi kwenye ushirikina wao. Hakika yao wao, kwa kufanya hivi, wanagongana, wanampwekesha Allah Mtukufu kipindi cha shida na wanamshirikisha kipindi cha raha.

Na kushirikisha kwao baada ya sisi kuwaneemesha kwa kuwaokoa na bahari, ni ili iwe mwisho wake ni kuzikanusha zile tulizowaneemesha katika nafsi zao na mali zao na ili wakamilishe kujistarehesha kwao katika hii dunia. Basi wataujua uharibikaji wa matendo yao na kile Alichowaandalia wao Allah Mtukufu cha adhabu kali Siku ya Kiyama. Na katika hilo pana onyo na tahadharisho kwao.

Kwani hawakushuhudia makafiri wa Makkah kwamba Allah Mtukufu Amewawekea Makkah kuwa ni mahali patakatifu penye amani, watu wake wanapata amani humo ya nafsi zao na mali zao, hali watu walio pembezoni mwake, nje ya eneo takatifu, wananyakuliwa hawana amani? Je, ni ushirikina wanaouamini na ni neema ya Allah Mtukufu Aliyowahusu nayo, wanayoikanusha, wakawa hawamuabudu Yeye, Peke Yake, bila mwingine?

Hakuna yoyote aliye na udhalimu mkubwa kuliko yule aliyemkanusha Allah Mtukufu na akamnasibishia Allah Mtukufu upotevu na ubatilifu, au akaikanusha haki ambayo Allah Mtukufu Amemleta nayo Mtume Wake Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie). Hakika ndani ya Moto ni makao ya aliyemkanusha Allah Mtukufu na akaukataa upweke Wake na akamkanusha Mtume Wake Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie).

Na Waumini waliopigana jihadi na maadui wa Allah Mtukufu, nafsi na Shetani na wakavumilia kwenye misukosuko na kero katika njia ya Allah Mtukufu, basi Allah Mtukufu Atawaongoa kwenye wema na kuwasimamisha imara juu ya njia iliyolingana sawa. Na yoyote ambaye sifa yake ni hii, basi yeye amejifanyia wema nafsi yake na amewafanyia wema wengine. Na Allah Mtukufu, Aliyetakasika na kuwa juu, Yupo pamoja na wale viumbe wake waliofanya wema, kwa kuwapa ushindi, kuwatilia nguvu, kuwahifadhi na kuwaongoza.

«Alif, Lām, Mīm» Yametangulia maelezo kuhusu herufi zilizokatwa katwa na kutengwa mwanzo wa sura ya Al-Baqarah.

Wafursi waliwashinda Warumi.

Katika sehemu za karibu za ardhi ya Shamu kuelekea Uajemi. Na Warumi watawashinda Wafursi.

Katika kipindi kisichopita miaka kumi na kisichopungua miaka mitatu. Ni ya Allah Mtukufu, Aliyetukuka na kuwa juu, amri yote kabla ya ushindi wa Warumi na baada yake. Na siku hiyo ambayo Warumi watapata ushindi juu ya Wafursi Waumini wataifurahia nusura ya Allah Mtukufu kwa Warumi juu ya Wafursi.

Na Allah Mtukufu, Kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake na kutukuka ni Kwake, Anamsaidia Anayemtaka na Anaacha kumsaidia Anayemtaka. Na Yeye Ndiye Mshindi Ambaye hakuna wa kushindana naye, Ndiye Mwenye kumrehemu Anayemtaka miongoni mwa viumbe Vyake. Na hilo lilithibitika, na Warumi waliwashinda Wafursi baada ya miaka saba, na Waislamu wakafurahi kwa hilo, kwa kuwa Warumi walikuwa ni watu wa Kitabu ingawa wamekipotosha.

Allah Mtukufu Amewaahidi Waumini, ahadi ya kukata isiyoenda kinyume, kuwapa ushindi Warumi juu ya Wafursi wenye kuabudu masanamu. Lakini wengi wa makafiri wa Makkah hawajui kwamba kile Alichokiahidi Allah Mtukufu ni kweli.

Wanayoyajua wao ni mambo yaliyofunuka wazi ya dunia na pambo lake, na wao kuhusu mambo ya Akhera na yale yanayowafaa huko wameghafilika, hawayafikirii.

Kwani hawakufikiri, hawa wakanushaji Mitume wa Allah Mtukufu na kukutana na Yeye, vile Allah Mtukufu Alivyowaumba, na kuwa wao Amewaumba na hawakuwa kitu chochote? Allah Mtukufu hakuumba mbingu na ardhi na vilivyo baina yake isipokuwa ni kwa ajili ya kusimamisha uadilifu, malipo mema na mateso na kutolea ushahidi upweke Wake na uwezo Wake. Na kwa muda uliotajwa wa kukomea kwake nao ni Siku ya Kiyama. Na kwa hakika, wengi wa watu ni wenye kukataa na kukanusha kwa ujinga wao wa kutojua kuwa marejeo yao ni kwa Allah Mtukufu baada ya kutoweka kwao na kwa kughafilika kwao na Akhera.

Basi si waende hawa wanaomkanusha Allah Mtukufu, wanaoghafilika na Akhera, mwendo wa kufikiria na kuzingatia, wakapata kuona yalikuwa namna gani malipo ya ummah waliowakanusha Mitume wa Mwenyezi Mungu, kama vile kina ‘Ãd na Thamûd? Hakika walikuwa wana nguvu zaidi kuliko wao kimiili na wana uwezo zaidi wa kustarehe na maisha, kwa kuwa waliilima ardhi na kuipanda mimea, na wakajenga majumba ya fahari na wakayakalia, hivyo basi waliuimarisha ulimwengu wao kuliko vile watu wa Makkah walivyouimarisha ulimwengu wao, na kusiwafalie kitu kule kuimarisha kwao wala urefu wa maisha yao. Na Mitume wao waliwajia na hoja za wazi na dalili zenye kung’ara, wakawakanusha, na Allah Mtukufu Akawaangamiza. Na Hakuwadhulumu kwa huko kuwaangamiza, isipokuwa wao wenyewe walijidhulumu wenyewe kwa kufanya ushirikina na kuasi.

Kisha ulikuwa mwisho wa waovu, miongoni mwa madhalimu na makafiri, ni mbaya zaidi na muovu zaidi, kwa kumkanusha kwao Allah Mtukufu na kuzifanyia shere aya Zake ambazo Aliziteremsha kwa Mitume Wake.

Allah Mtukufu, Peke Yake, Ndiye Aliyepwekeka kwa kuanzisha uumbaji viumbe vyote. Na Yeye Ndiye Anayeweza, Peke Yake, kuvirudisha mara nyingine, kisha Kwake Yeye watarejea viumbe wote, Amlipe aliye mwema kwa wema wake na aliye mbaya kwa ubaya wake.

Na Siku ambayo Kiyama kitasimama wahalifu watakata tamaa ya kuokoka na adhabu, na utawapata wao mshangao utakaokata hoja zao.

Na washirikina, Siku hiyo, hawatakuwa na waombezi kati ya waungu wao waliokuwa wakiwaabudu badala ya Allah Mtukufu, bali wao, hao waungu, watajiepusha nao na wao watajiepusha nao. Maombezi ni ya Allah Mtukufu Peke Yake, na hayatafutwi kutoka kwa mwingine.

Na Siku ambayo Kiyama kitasimama, watatengana watu wa Imani na watu wa ukafiri.

Ama waliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake, wenye kufanya matendo mema, watakuwa Peponi ambapo watakirimiwa, watafurahishwa na wataneemeshwa.

Na ama wale waliomkanusha Allah Mtukufu na wakayakanusha yale waliyokuja nayo Mitume na wakakanusha kufufuliwa baada ya kufa, basi hao watakaa adhabuni, ikiwa ni malipo ya kile walichokikanusha ulimwenguni.

Basi, enyi waumini, Mtakaseni Allah Mtukufu na mumuepushe na mshirika, mke na mtoto, na msifuni kwa sifa za ukamilifu kwa ndimi zenu, na mlithibitishe hilo kwa viungo vyenu vyote muingiliwapo na wakati wa jioni, na muingiliwapo na wakati wa asubuhi, na wakati wa usiku na wakati wa mchana.

Na ni Zake Yeye, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, shukrani na sifa njema katika mbingu na ardhi, na usiku na mchana.

Allah Mtukufu Anakitoa kilicho hai kutokana na kilichokufa, kama vile binadamu kutokana na tone la manii na ndege kutokana na yai, na Anakitoa kilichokufa kutokana na kilicho hai, kama vile tone la manii kutokana na binadamu na yai kutokana na ndege. Na Anahuisha ardhi kwa mimea baada ya kukauka na kuwa kavu. Na kwa namna hii ya kuhuisha mtatoka, enyi watu, makaburini mwenu mkiwa hai ili mhesabiwe na mlipwe.

Na miongoni mwa alama za Allah Mtukufu zinazoonyesha ukubwa wake na ukamilifu wa uwezo Wake, ni kuwa Alimuumba baba yenu Ãdam kutokana na mchanga, kisha nyinyi binadamu mnaenea kwenye ardhi kwa kuzaliana, mnatafuta fadhila za Allah Mtukufu.

Na miongoni mwa alama zenye kuonyesha ukubwa Wake na ukamilifu wa uwezo wake ni kuwa Amewaumba wake kwa ajili yenu kutokana na jinsi yenu, enyi wanaume, ili nafsi zenu zijitulize kwao na ziburudike, na Akatia mapenzi na huruma baina ya mwanamke na mumewe. Hakika katika uumbaji huo wa Allah Mtukufu pana alama zenye kuonyesha uwezo wa Allah Mtukufu na kupwekeka Kwake kwa watu wenye kufikiria na kuzingatia.

Na miongoni mwa dalili za uwezo wa Allah Mtukufu ni uumbaji mbingu na kuwa juu kwake bila ya nguzo, na uumbaji ardhi ikiwa imekunjuka na kupanuka, na kutafautiana lugha zenu na kuwa mbalimbali rangi zenu. Hakika katika hayo kuna mazingatio kwa kila mwenye elimu na busara.

Na miongoni mwa dalili za uwezo huu ni kuwa Allah Mtukufu Amewawekea usingizi uwe ni mapumziko kwenu ya usiku au mchana, kwani katika kulala yanapatikana mapumziko na kuondokewa na machovu, na Amewawekea mchana ambapo ndani yake mnaenda huku na kule kutafuta riziki. Hakika katika hayo kuna dalili ya ukamilifu wa uwezo wa Allah Mtukufu na upitishaji matakwa Yake kwa watu wanaosikia mawaidha usikiaji wa kutia akilini, kufikiria na kuzingatia.

Na miongoni mwa dalili za uwezo Wake, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake ni kuwaonyesha umeme, mkaogopa vimondo na mkawa na matumaini ya mvua, na Anateremsha mvua kutoka mawinguni ikahuisha ardhi baada ya kuwa katika hali ya ukame na ukavu. Hakika katika hayo kuna dalili ya ukamilifu wa uwezo wa Allah Mtukufu na ukubwa wa hekima Yake na wema Wake kwa kila Mwenye akili ya kujiongoza.

Na miongoni mwa alama Zake zenye kuonyesha uwezo Wake ni kuwa mbingu na ardhi zinasimama, zinatulia na zinajikita kwa Amri Yake, zisitikisike na mbingu isianguke juu ya ardhi, kisha Allah Mtukufu Atakapowaita nyinyi kwenye kufufuliwa Siku ya Kiyama, muda si mrefu mtajikuta mnatoka makaburini kwa haraka.

Ni wa Allah Mtukufu, Peke Yake, wote waliyoko mbinguni na ardhini, miongoni mwa Malaika, binadamu, majini, wanyama, mimea na visivyo na uhai, wote hao wanafuata amri Yake wanaunyenyekea ukamilifu Wake.

Na ni Allah Mtukufu, Peke Yake, Anayeanzisha uumbaji viumbe kutoka kwenye hali ya kutokuwako, kisha Atawarudisha wakiwa hai baada ya kufa. Na kuwarudishia viumbe uhai baada ya kufa ni rahisi kwa Allah Mtukufu kuliko kuanzisha kuwaumba, na yote mawili ni rahisi Kwake. Na ni ya Allah Mtukufu sifa ya hali ya juu katika kila anachosifiwa, Hakuna chochote mfano Wake, na Yeye Ndiye Mwenye kusikia, Ndiye Mwenye kuona, Na Yeye Ndiye Mshindi Asiyeshindwa, Ndiye Mwingi wa hekima katika maneno Yake na vitendo Vyake na uendeshaji mambo ya viumbe Vyake.

Allah Mtukufu Amewapigia mfano, enyi washirikina, utokao na nafsi zenu: Je kuna yoyote, kati ya watumwa wenu na wajakazi wenu, anayeshirikiana na nyinyi katika riziki yenu na mkaona kuwa nyinyi na wao mko sawa katika hiyo, ikawa mnawaogopa wao kama mnavyowaogopa waungwana washirika katika ugawaji wa mali zenu? Nyinyi hamtaridhika na hilo, basi vipi mtaridhika na hilo upande wa Allah Mtukufu kwa kumfanya kuwa Ana mshirika miongoni mwa viumbe Vyake? Kwa mfano wa ufafanuzi huu, tunawafafanulia ushahidi na hoja watu wenye akili timamu ambao watanufaika nao.

Bali washirikina walifuata matamanio yao kwa kuwaiga wazazi wao bila ujuzi wowote, wakashirikiana nao katika ujinga na upotevu. Na hakuna yoyote anayeweza kumuongoza yule ambaye Allah Mtukufu Amempoteza kwa sababu ya kuendelea kwake kwenye ukafiri na ukaidi. Na hawa hawana wasaidizi wa kuwaokoa na adhabu ya Allah Mtukufu.

Basi simamisha uso wako, ewe Mtume, wewe na waliokufuata na uendelee kwenye msimamo wa dini ambayo Allah Mtukufu Amekuwekea, nayo ni Uislamu ambao Allah Mtukufu Ameifanya ilingane na maumbile ya watu. Basi kuendelea kwenu kubaki kwenye Uislamu, na kushikamana kwenu nao ni kushikamana na umbile la Allah Mtukufu la kumuamini Allah Mtukufu Peke Yake. Hapana ugeuzaji wa uumbaji wa Allah Mtukufu na Dini Yake, kwani hiyo ndiyo njia iliyonyoka yenye kupelekea kwenye radhi za Allah Mtukufu, Mola wa viumbe wote, na Pepo Yake. Lakini wengi wa watu hawajui kuwa yale niliyokuamrisha nayo, ewe Mtume, ndiyo Dini ya haki na si nyingine.

Na muwe ni wenye kurejea kwa Allah Mtukufu kwa kutubia na kumtakasia matendo mema. Na muogopeni Yeye kwa kufanya maamrisho na kujiepusha na makatazo, na msimamishe Swala kikamilifu kwa nguzo zake na mambo yake yanayopasa na sharti zake, na msiwe ni miongoni mwa wenye kumshirikisha mwingine pamoja na Allah Mtukufu katika ibada.

Na msiwe ni miongoni mwa washirikina na watu wa (kufuata) matamanio na mambo ya uzushi, walioibadilisha dini yao na wakaigeuza kwa kuchukuwa baadhi yake na kuacha baadhi yake kwa kufuata matamanio yao, wakawa ni makundi na mapote, wanafuata maelekezo ya viongozi wao na vyama vyao na maoni yao, wanasaidiana wao kwa wao katika batili, kila watu wa kundi wanashangilia na kufurahia kundi lao, wanajihukumia wenyewe kuwa wao wako kwenye haki na wasiokuwa wao wako kwenye ubatilifu.

Na yakiwapata watu matatizo na misukosuko wanamuomba Mola wao, hali ya kumtakasia, Awaondolee mashaka, na Anapowarehemu na Akawaondolea mashaka, punde si punde linatoka pote la watu kati yao wakarudi kwenye ushirikina mara nyingine wakamuabudu mwingine pamoja na Allah Mtukufu.

Ili wakanushe kile tulichowapa na kuwaneemesha kwacho cha kutatuliwa matatizo na kuondolewa shida. Basi stareheni, enyi washirikina, kwa neema na ukunjufu katika dunia hii, mtakijua mtakachokikuta cha adhabu na mateso.

Hivi hatujawateremshia hawa washirikina hoja yenye kutoa mwangaza na kitabu kisicho na shaka kikielezea usahihi wa ushirikina wao na ukanushaji wao Allah Mtukufu na aya Zake?

Na tunapowaonjesha watu neema itokayo kwetu ya afya, uzima na mafanikio, wanafurahia hilo furaha ya kiburi na majivuno, na sio furaha ya shukrani. Na yakiwapata wao magonjwa, umasikini, kuogopa na dhiki kwa sababu ya dhambi zao na maasia yao, Ghafla wao wanakata tamaa kuwa hayo yatawaondokea. Na hii ni tabia ya wengi wa watu katika hali ya neema na matatizo.

Kwani hawajui kwamba Allah Mtukufu Anamkunjulia riziki Anayemtaka kwa kumjaribu: atashukuru au atakufuru? Na (kwani hawajui kwamba Yeye) Anambania riziki Anayemtaka kwa kumjaribu: je atavumilia au atababaika? Hakika katika kukunjulia na kubania kuna alama (za utendakazi wa Allah Mtukufu) kwa watu wanaomuamini Allah Mtukufu na wanaojua hekima ya Allah Mtukufu na rehema zake.

Basi mpe, ewe mwenye kuamini, jamaa yako wa karibu haki yake ya kuunga udugu na sadaka na mambo mengine ya wema. Na mpe masikini na mwenye uhitaji aliyekatikiwa na njia (kwa kuishiwa na pesa akiwa safarini) Zaka na sadaka. Kwani kutoa huko ni bora kwa wale wanaoukusudia kupata radhi za Allah Mtukufu kwa matendo yao mema. Na wanaofanya matendo haya na megineyo miongoni mwa matendo mema, wao ndio wenye kufaulu kupata malipo ya Allah Mtukufu, ndio wenye kuokoka na mateso Yake.

Na mkopo wowote wa pesa mnaoutoa kwa makusudio ya riba, na kutaka kuzidisha mkopo huo ili kupatikane ongezeko katika mali ya watu, basi mbele ya Allah Mtukufu hayaongezeki, bali Anayaondolea baraka na kuyabatilisha. Na Zaka na sadaka mnazotoa kuwapatia wastahiki kwa kutafuta radhi za Allah Mtukufu na kutaka malipo yake, basi hiki ndicho ambacho Allah Mtukufu Anakikubali na Atawaongezea mara nyingi zaidi.

Allah Mtukufu, Peke Yake, Ndiye Aliyewaumba nyinyi, enyi watu, kisha Akawapa riziki katika uhai huu, kisha Atawafisha muda wenu ufikapo, kisha Atawafufua kutoka makaburini mkiwa mko hai mpate kuhesabiwa na kulipwa. Je kuna yoyote miongoni mwa washirika wenu anayefanya chochote katika hayo? Ametakasika Allah Mtukufu na ushirikina wa hawa wenye kumshirikisha.

Uharibifu umejitokeza barani na baharini, kama vile ukame, uchache wa mvua, wingi wa magonjwa na majanga, kwa sababu ya maasia yanayofanywa na binadamu, hivyo basi Awapatie adhabu kwa baadhi ya matendo waliyoyatenda ulimwenguni wapate kutubia kwa Allah Mtukufu, (kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake), na warudi nyuma waache maasia na matendo yao yatengenezeke na mambo yao yalingane sawa.

Sema, ewe Mtume, kuwaambia wenye kuyakanusha uliyokuja nayo, Tembeeni kwenye sehemu za ardhi matembezi ya kuzingatia na kutia mambo akilini, na mtazame vile ulivyokuwa mwisho wa ummah waliopita wenye kukanusha, kama vile watu wa Nûḥ, ‘Ãd na Thamûd, mtakuta kwamba mwisho wao walioishia ulikuwa mbaya zaidi na kikomo hicho walichokomea kilikuwa kibaya zaidi, kwani wengi wao walikuwa ni wenye kumshirikisha Allah Mtukufu.

Basi elekeza uso wako, ewe Mtume, upande wa Dini iliyonyooka, nayo ni Uislamu, hali ya kutekeleza maamrisho yake na kujiepusha makatazo yake. Na ushikamane nayo kabla Siku ya Kiyama haijaja, kwani ijapo Siku hiyo, ambayo hakuna anayeweza kuirudisha, viumbe watapambanuka wakiwa makundi makundi yalio tafauti ili waoneshwe matendo yao.

Mwenye kukanusha basi mateso ya ukanushaji wake yatamshukia yeye, nayo ni kukaa milele Motoni. Na mwenye kuamini na akafanya matendo mema basi hao wanajitayarishia wenyewe makao ya Peponi, kwa sababu ya kushikamana kwao na utiifu wa Mola wao.

Hivyo basi Allah Mtukufu Awalipe wale waliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na wakafanya matendo mema kwa fadhila Zake na wema Wake, hakika Yeye Hawapendi wakanushaji kwa kuwa Ana hasira na ghadhabu juu yao.

Na miongoni mwa alama za Allah Mtukufu zenye kuonyesha kuwa Yeye ndiye Mungu wa kweli Peke Yake, Asiye na Mshirika, na kuwa Ana uwezo mkubwa, ni kule kutuma upepo mbele ya mvua ukiwa ni wenye kuleta habari njema, kwa kuyasukuma mawingu, hapo nafsi zikaingiwa na furaha kwa hilo, ili awaonjeshe rehema Yake kwa kuwateremshia mvua ambayo kwayo miji inahuika na pia waja, na ili jahazi zitembee baharini kwa amri Yake na matakwa Yake, na ili mtafute fadhila Zake kwa kufanya biashara na megineyo. Allah Mtukufu Amefanya hayo yote ili mzishukuru neema Zake na mmuabudu Yeye Peke Yake.

Kwa hakika tuliwatuma kabla yako wewe, ewe Mtume, Mitume waende kwa watu wao kwa kubashiria na kuonya, wawaite kwenye upwekeshaji (wa Allah Mtukufu) na wawatahadharishe na ushirikina. Wakawajia na miujiza na hoja zenye mwangaza, na wengi wao wakamkanusha Mola wao, na kwa hivyo tukawatesa wale waliotenda mabaya miongoni mwao, tukawaangamiza na tukawapa ushindi wafuasi wa Mitume. Na hivyo ndivyo tunavyowafanya wenye kukukanusha wanapoendelea kukukanusha na wasiamini.

Allah Mtukufu, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, Ndiye Anayetuma upepo ukayasukuma mawingu yaliyojaa maji, na Allah Mtukufu Akayasambaza mbinguni vile Anavyotaka, Akayafanya ni vipande vilivyotenganika mbalimbali, hapo ukaiona mvua inatoka mawinguni. Na Aipelekapo Allah Mtukufu kwa waja wake, ghafla utawakuta wameingiwa na bashasha na wanafurahi kwa kuwa Allah Mtukufu Amewaletea hiyo.

Na ingawa wao kabla ya kuteremka mvua walikuwa katika hali ya kukata tamaa na kutokuwa na matumaini kwa sababu ya kutonyeshewa na mvua.

Basi Tazama, ewe mwenye kuangalia, mtazamo wa kutia akilini na kuzingatia, athari za mvua kwenye mimea, nafaka na miti, ujionee vipi Allah Mtukufu Anaipa uhai ardhi baada ya kuwa imekufa, Akaiotesha mimea na nyasi? Hakika Yule aliyeweza kuihuisha ardhi hii Ndiye Atakayehuisha wafu, na Yeye juu ya kila kitu ni Muweza, hakuna kinachomshinda.

Na tungeupeleka kwenye mashamba yao ya nafaka na mimea yao upepo wenye kuharibu, wakaiona mimea yao imeharibika kwa upepo huo, ikawa imekuwa rangi ya manjano baada ya kuwa rangi ya kijani, wangeendelea kumkufuru Allah Mtukufu na kuzikanusha neema Zake.

Kwa hakika wewe, ewe Mtume, humsikilizishi yule ambaye moyo wake umekufa au masikio yake yameziba yakawa hayaisikii haki. Basi usibabaike wala usisikitike kwa kukataa kukuamini hawa washirikina, kwani wao ni kama viziwi na wafu, hawasikii wala hawahisi hata kama wako mbele yako, basi itakuwa vipi iwapo hawako na wewe na wamekupa mgongo?

Na hukuwa wewe, ewe mtume, ni mwenye kumuongoza yule aliyefanywa kipofu na Allah Mtukufu asiione njia ya uongofu. Utakayemsikilizisha akanufaika kwa kusikia si mwingine isipokuwa yule anayeziamini aya zetu, basi hao ni wenye kufuata amri ya Allah Mtukufu.

Allah Mtukufu Aliyetukuka Ndiye Ambaye Amewaumba kwa maji ya udhaifu na unyonge, nayo ni tone la manii, kisha akaleta, baada ya udhaifu wa utoto, nguvu za utu uzima, kisha akaleta, baada ya nguvu hizi, udhaifu wa uzee na ukongwe. Anaumba Anachotaka cha udhaifu na nguvu. Na Yeye Ndiye Mjuzi wa viumbe Vyake, Ndiye Muweza wa kila kitu.

Na siku kitakapokuja Kiyama na Atakapo Allah Mtukufu kuwafufua viumbe kutoka makaburini mwao, wataapa washirikina kwamba hawakukaa duniani isipokuwa kipindi kifupi. Watasema urongo katika kiapo chao kama walivyokuwa wakisema urongo duniani na wakiikataa haki ambayo Mitume walikuja nayo.

Na watasema wale waliopewa elimu na Imani ya Allah Mtukufu, miongoni mwa Malaika, Mitume na Waumini, «Mlikuwa mmekaa katika kile Alichokiandika Allah Mtukufu, kutokana na ujuzi Wake uliotangulia, kuanzia siku mliyoumbwa mpaka mkafufuliwa. Basi hii ndio Siku ya Kufufuliwa, lakini nyinyi mlikuwa hamjui, ndipo mkaikataa duniani na mkaikanusha».

Basi Siku ya Kiyama, hazitawafaa madhalimu nyudhuru zao wazitowazo, na hawatatakiwa wamridhishe Allah Mtukufu kwa kutubia na kutii, isipokuwa watateswa kwa makosa yao na maasia yao.

Hakika tuliwafafanulia watu, katika hii Qur’ani, kila mfano ili kuwasimamishia hoja na kuthibitisha kuwa Allah Mtukufu ni Mmoja, Aliyetukuka na kuwa juu. Na lau ungewajia na hoja yoyote yenye kuonyesha ukweli wako, wale waliokukanusha wangesema kukwambia, «Hamkuwa nyinyi, ewe Mtume na wafuasi wako, isipokuwa ni warongo katika yale mambo mnayotuletea».

Mfano wa mhuri huu, Allah Mtukufu Anapiga mhuri juu ya nyoyo za wasioujua uhakika wa kile unachowaletea, ewe Mtume, kutoka kwa Allah Mtukufu kutokana na mazingatio haya na miujiza iliyo ya wazi.

Basi vumilia, ewe Mtume, kwa yale yanayokupata ya kero za watu wako kwako na kukukanusha kwao, kwani ahadi ya Allah Mtukufu kwako ya ushindi, uthabiti na malipo mema ni kweli isiyo na shaka. Na wasikubabaishe wakakuweka kando na Dini yako wale wasiokuwa na yakini ya Agizo (la Siku ya Kiyama) na wasioamini kufufuliwa na malipo.

«Alif, Lām, Mīm» Yametangulia maelezo kuhusu herufi zilizokatwa na kutengwa mwanzo wa sura ya Al- Baqarah.

Aya hizi ni aya za Qur’ani yenye hekima kubwa.

Aya hizi ni uongofu na ni rehema kwa waliofanya vizuri kuyafuata kivitendo yale yaliyoteremshwa katika Qur’ani na aliyowaamrisha kwayo Mtume wao Muhammad, rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie.

Wanaotekeleza Swala kikamilifu kwa nyakati zake na wanaotoa Zaka zilizo lazima juu yao kwa wanaostahiki kupewa. Na hali wao wana yakini kuwa kuna kufufuliwa na kulipwa Akhera.

Hao wanaosifika kwa sifa zilizotangulia wako kwenye ubainifu na nuru kutoka kwa Mola wao, na wao ndio wenye kufaulu ulimwenguni na Akhera.

Na miongoni mwa watu kuna wanaonunua maneno ya pumbao, nayo ni kila chenye kumpumbaza mtu na utiifu wa Allah Mtukufu, ili wawapoteze watu na njia ya uongofu wafuate njia ya matamanio na wazifanye aya za Allah Mtukufu kuwa ni shere, basi hao watakuwa na adhabu yenye kuwadhalilisha na kuwatweza.

Na anaposomewa aya za Qur’ani anaupa mgongo utiifu wa Allah Mtukufu na anafanya kiburi bila kuzingatia, kana kwamba yeye hakusikia kitu, kana kwamba kwenye masikio yake kuna uziwi. Na yoyote ambaye hali yake ni hii, mpe bishara, ewe Mtume, ya adhabu kali yenye kuumiza humo Motoni Siku ya Kiyama.

Hakika wale waliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na wakatenda mema waliyoamrishwa, hao wana starehe ya daima ndani ya mabustani ya Peponi.

Na uhai wao katika mabustani hayo ya Peponi ni uhai wa milele, haukatiki wala haumaliziki, Allah Mtukufu Amewaahidi hilo ahadi ya kweli. Na Yeye, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, Haendi kinyume na ahadi Yake. Na Yeye ni Mshindi katika amri Yake, ni Mwenye hekima katika uendeshaji mambo Wake.

Ameumba mbingu, Akaziinua bila ya nguzo kama mnavyoziona. Na Ameweka ndani ya ardhi majabali yaliyojikita, ili zisipate kutikisika na kutetemeka yakaharibika maisha yenu. Na Ameeneza kwenye ardhi aina mbalimbali za wanyama. Na tumeteremsha kutoka mawinguni mvua, tukaotesha kwayo kwenye ardhi kila aina ya mimea mizuri yenye nafuu yenye mandhari nzuri.

Na vyote mnavyovishuhudia ni viumbe vya Allah Mtukufu, basi nionesheni, enyi washirikina, imeumba nini hiyo miungu yenu mnayoiabudu badala ya Allah Mtukufu? Bali washirikina wameenda kando na haki na msimamo wa sawa waziwazi.

Na kwa hakika tulimpa mja mwema miongoni mwa waja wetu, naye ni Luqmān, busara, nayo ni ufahamu wa Dini, akili na usawa wa maneno, na tulimwambia, Zishukuru neema za Allah Mtukufu juu yako. Na Mwenye kumshukuru Mola wake, faida yake itamrudia mwenyewe, na Mwenye kukanusha neema Zake, basi Allah Mtukufu ni Tajiri, Hahitaji kushukuriwa, ni Zake Yeye shukrani na sifa njema kwa kila hali.

Na kumbuka ewe Mtume, usia wa Luqmān kwa mwanawe alipomuambia kwa kumpa mawaidha, «Ewe mwanangu! Usimshirikishe Allah Mtukufu ukajidhulumu nafsi yako, hakika ushirikina ni dhambi kubwa na ovu kabisa la madhambi makubwa».

Na tulimuamuru binadamu kuwatendea wema wazazi wake wawili na kuwafanyia hisani, Mama yake alimbeba tumboni, shida juu ya shida, na mimba yake na kumaliza kunyonya kwake ni ndani ya kipindi cha miaka miwili, na tukamwambia, «Mshukuru Allah Mtukufu kisha uwashukuru wazazi wako, kwangu mimi ndio marejeo nipate kumlipa kila mmoja kwa anachostahili».

Na wakikushawishi wazazi wako wawili, ewe mtoto mwema, ili unishirikishe mimi na mwingine katika kuniabudu katika kitu ambacho huna ujuzi nacho, au wakakuamuru ufanye jambo miongoni mwa mambo ya kumuasi Allah Mtukufu basi usiwatii, kwani hakuna kutiiwa kiumbe kwa kuasiwa Muumba. Na suhubiana nao ulimwenguni kwa wema katika mambo mema yasiyo na madhambi. Na ufuate, ewe mtoto mwenye Imani, njia ya aliyetubu kutokana na dhambi zake, akarudi kwangu na akamuamini Mtume wangu Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie). Kisha ni kwangu mimi marejeo yenu, niwape habari ya yale mliokuwa mkiyafanya duniani na nimlipe kila mtenda kwa matendo yake.

Ewe mwanangu! Jua kwamba uovu au wema uwapo ni kadiri ya chembe ya hardali, nayo ni ile yenye upeo wa udogo zaidi, iliyo ndani ya jabali au iliyo mahali popote, mbinguni au ardhini, Allah Mtukufu Ataileta Siku ya Kiyama na Ataihesabu. Hakika Allah Mtukufu ni Mpole kwa waja Wake, ni Mtambuzi wa matendo yao.

Ewe mwanangu! Simamisha Swala kikamilifu kwa kutimiza nguzo zake, sharti zake na mambo ya lazima yake, na uamrishe mema na ukataze maovu, na ujue kwamba nyasia hizi ni miongoni mwa mambo Aliyoyaamrisha Allah Mtukufu ambayo inatakiwa kuyafanyia pupa.

Na usizungushe uso wako ukauepusha na watu unaposema nao au wanaposema na wewe, kwa kuwadharau na kuwafanyia kiburi, wala usitembee kwenye ardhi baina ya watu kwa kujigamba na kujivuna. Hakika Allah Mtukufu Hampendi kila mwenye kiburi, mwenye kujifakharisha katika nafsi yake, pambo lake na maneno yake.

Na unyenyekee katika kwenda kwako na uishukishe chini sauti yako usiipandishe juu, kwani sauti mbaya zaidi na inayochukiza zaidi ni sauti ya punda wanaojulikana kwa upumbavu wao na sauti zao za juu.

Kwani hamuoni, enyi watu, kuwa Allah Mtukufu amewadhalilishia vilivyoko mbinguni miongoni mwa jua, mwezi, mawingu na vinginevyo, na vilivyoko ardhini miongoni mwa wanyama, miti, maji na vinginevyo visivyodhibitika, na Akaeneza kwenu neema Zake za nje juu ya miili na viungo, na za ndani, kwenye akili na nyoyo, na zile Alizowawekea katika zile msizozijua? Na miongoni mwa watu kuna wanaofanya ushindani juu ya kumpwekesha Allah Mtukufu na kumtakasia ibada bila ya hoja wala ubainifu wala kitabu chenye kubainisha kinachofafanua uhakika wa madai yao.

Na wakiambiwa hawa wenye kufanya ushindani juu ya kumuabudu Allah Mtukufu na kumpwekesha kwa ibada, «Fuateni yale Aliyoyateremsha Allah Mtukufu kwa Nabii Wake Muhammad, rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie,» wanasema, «Bali tutafuata yale tuliyoyakuta wazazi wetu wako nayo ya ushirikina na kuabudu masanamu.» Je, wanafanya hayo hata kama Shetani anawaita wao, kwa kuwapambia wao matendo yao mabaya na ukanushaji wao Allah Mtukufu, kwenye adhabu ya Moto unaowaka?

Na mwenye kumtakasia Allah Mtukufu ibada yake na kumkusudia kwake Mola wake Aliyetukuka, na akawa mwema katika maneno yake, mwenye kutengeneza matendo yake, basi huwa ameshikamana na kamba yenye kufikisha kwenye radhi za Allah Mtukufu na Pepo Yake. Ni kwa Allah Mtukufu Peke Yake yanakuwa mambo yote, Amlipe aliye mwema kwa wema wake na aliye mbaya kwa ubaya wake.

Na mwenye kukanusha, usimsikitikie, ewe Mtume, wala usiwe na huzuni, kwa kuwa wewe umetekeleza wajibu wako wa ulinganizi na ufikishaji, kwetu sisi ndio marejeo yao na mwisho wao Siku ya Kiyama, tuwapashe habari ya matendo yao maovu waliyoyafanya duniani, kisha tuwalipe kwa hayo. Hakika Allah Mtukufu ni Mjuzi wa yale ambayo nyoyo zao zinayaficha, ya kumkanusha Allah Mtukufu na kufadhilisha kumtii Shetani.

Tutawastarehesha wao kwenye ulimwengu huu wenye kutoweka kwa muda mchache, kisha Siku ya Kiyama tutawawapeleka kwa nguvu na kuwaongoza kwenye adhabu yenye kitisho, nayo ni adhabu ya Jahanamu.

Na lau utawauliza, ewe Mtume, hawa wenye kumshirikisha Allah Mtukufu, «Ni nani aliyeumba mbingu na ardhi?» Watasema, «Ni Allah Mtukufu.» Basi wanaposema hilo, waambie, «Shukrani zote ni za Allah Mtukufu Aliyeonyesha ushahidi kutoka kwenu nyinyi wenyewe.» Lakini wengi wa hawa washirikina hawaangalii wala hawazingatii ni nani anayestahiki kusifiwa na kushukuriwa, kwa hivyo ndivyo wakamshirikisha mwingine pamoja na Allah Mtukufu.

Ni vya Allah Mtukufu, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, vyote vilivyoko mbinguni na ardhini kwa kuvimiliki, kuvifanya vifuate amri, kuvipatisha na kuvipangia mambo yake, hivyo basi hakuna anayestahiki kuabudiwa isipokuwa Yeye. Hakika Allah Mtukufu Ndiye Mkwasi Anayejitosheleza mwenyewe Asiyehitaji viumbe Vyake. Ni Zake Yeye shukrani na sifa njema kwa kila namna.

Na lau miti ya ardhi yote ingechongwa ikafanywa kalamu na bahari ikawa ni wino wake, na zikaongezwa juu yake bahari saba, na yakaandikwa, kwa kalamu hizo na wino huo, maneno ya Allah Mtukufu yatokanayo na ujuzi wake na hukumu Zake na yale ambayo Amewaletea wahyi Malaika Wake na Mitume Wake, zingevunjika vunjika kalamu hizo na ungeisha wino huo, na yasingeisha maneno ya Allah Mtukufu yaliyotimia ambayo hakuna mwenye kuyazunguka kiujuzi. Hakika Allah Mtukufu ni Mshindi Mwenye nguvu katika kuwatesa wanaomshirikisha, ni Mwingi wa hekima katika kuendesha mambo ya viumbe Vyake. Katika aya hii pana kumthibitishia Allah Mtukufu Aliyetukuka sifa ya Maneno kikweli, kama inavyonasibiana na utukufu Wake na ukamilifu, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake.

Hakukuwa kuwaumba nyinyi, enyi watu, na kuwafufua Siku ya Kiyama, vile ilivyo nyepesi na rahisi, isipokuwa ni kama kuumba nafsi moja na kuifufua. Hakika Allah Mtukufu Anayasikia maneno yenu, Anayaona matendo yenu, na Atawalipa kwa hayo.

Kwani huoni kwamba Allah Mtukufu Anazichukua baadhi ya saa za usiku, hivyo basi mchana ukarefuka na usiku ukawa mfupi, na Anazichukua baadhi ya saa za mchana, hivyo basi usiku ukarefuka na mchana ukawa mfupi, na Amewadhalilishia jua na mwezi, kila mojawapo ya hivyo viwili kinatembea kwenye mzunguko wake hadi wakati maalumu uliopangiwa, na kwamba Allah Mtukufu Anayaona matendo yote ya viumbe, yawe mema au mabaya, hakuna chochote kati ya hivyo kinachojificha Kwake?

Yote hayo ni miongoni mwa ukubwa wa uwezo Wake. Mpate kujua na mkubali kuwa Allah Mtukufu Ndiye wa kweli katika dhati Yake na sifa Zake na matendo Yake, na kuwa vile wanavyoviomba visivyokuwa Yeye ndio vya urongo, na kuwa Allah Mtukufu Ndiye Aliyetukuka, kwa dhati Yake, uwezo Wake na kutendesha nguvu Kwake, Aliye juu ya viumbe Vyake vyote, Aliye Mkubwa juu ya kila kitu, na kila kisichokuwa Yeye kinanyenyekea Kwake, Yeye Peke Yake Ndiye Anayestahiki kuabudiwa, na si mwingine.

Kwani huoni, ewe mtazamaji, kwamba majahazi yanayotembea baharini kwa amri ya Allah Mtukufu ni neema itokayo Kwake kwa viumbe Wake, Apate kuwaonyesha utendakazi Wake na hoja Zake kwenu za kuwafanya nyinyi mzingatie? Hakika katika kupitisha majahazi baharini kuna dalili nyingi kwa kila mvumilivu sana, wa kuyaepuka yaliyoharamishwa na Allah Mtukufu, na katika kumtii Yeye na kuyavumilia mambo yaliyokadiriwa na Yeye, mwingi wa kushukuru neema Zake.

Na washirikina wanapopanda majahazini na mawimbi makubwa yakawazunguka pembezoni mwao kama vile mawingu na majabali, huingiwa na hofu na babaiko la kuogopa kuzama, na hapo wanamkimbilia Allah Mtukufu na wanamtakasia dua zao, na Anapowaokoa Akawafikisha kwenye Nchi kavu: kati yao kunakua na mtu asiyemshukuru Allah Mtukufu kikamilifu, na kati yao kunakua na mwenye kukanusha neema za Allah Mtukufu na kuzikataa. Na hakanushi aya zetu na hoja zetu zenye kutolea ushahidi ukamilifu wa uwezo wetu na upweke wetu isipokuwa kila mwingi wa kuvunja ahadi, mwingi wa kukataa neema za Allah Mtukufu juu Yake.

Enyi watu! Mcheni Mola wenu na mtiini kwa kufuata maamrisho Yake na kujiepusha na makatazo Yake, na jihadharini na Siku ya Kiyama ambayo mzazi hatamfaa kitu mwanae, wala mwana hatamfaa kitu baba yake. Hakika ahadi ya Allah Mtukufu ni kweli haina shaka, basi msihadaike na uhai wa duniani na pambo lake, ukawafanya msahau uhai mwingine. Na asiwahadae nyinyi yoyote mwenye kuhadaa miongoni mwa mashetani wa kibinadamu na wa kijini.

Hakika Allah Mtukufu, Peke Yake, ndiye anajua ni lini Kiyama kitasimama. Na Yeye Ndiye Anayeteremsha mvua kutoka mawinguni, hakuna awezae hilo yoyote isipokuwa Yeye. Na Anajua vilivyomo ndani ya vizazi vya wanawake. Na Anajua kitakachotendwa na kila mtu wakati ujao. Na hakuna nafsi inayojua itakufa wapi. Ni Allah Mtukufu, Aliyetukuka, Peke Yake Ndiye Anayehusika kwa kujua hayo yote. Hakika Allah Mtukufu ni Mtambuzi, Ameyazunguka mambo ya nje na ya ndani, hakuna chochote katika hayo kinachofichika Kwake.

«Alif, Lām, Mīm» Yametangulia maelezo kuhusu herufi zilizokatwa na kutengwa mwanzo wa sura ya Al-Baqarah.

Hii Qur’ani aliyokuja nayo Mtume Muhammad, (rehema na amani zimshukie), haina shaka kuwa imeteremshwa kutoka kwa Allah Mtukufu, Mola wa viumbe wote.

Kwani wanasema washirikina kuwa Muhammad Ameizua Qur’ani? Wamesema urongo, bali hiyo Qur’ani ndiyo ukweli uliothibiti ulioteremshwa kwako, ewe Mtume, kutoka kwa Mola wako, ili uwaonye nayo watu ambao hawakujiwa na muonyaji kabla yako wewe, huenda wao wakaongoka: wakaijua haki, wakaiamini, wakaitanguliza na wakakuamini wewe.

Allah Mtukufu Ndiye Ambaye aliumba mbingu na ardhi na vilivyoko baina yake kwa Siku sita kwa hekima Anayoijua. Na Yeye ni Muweza wa kuziumba kwa neno «Kuwa» na likawa, kisha akawa juu ya ‘Arsh Yake, kulingana na utukufu Wake, hakusemwi kuko namna gani wala hakufananishwi na vile binadamu wanavyokua juu ya kitu. Hamna nyinyi, enyi watu, mtegemewa wa kumtegemezea mambo yenu, au muombezi wa kuwaombea nyinyi mbele ya Allah Mtukufu, ili muokoke na adhabu Yake. Basi kwanini nyinyi hamuwaidhiki na mkafikiria, enyi watu, mkampwekesha Allah Mtukufu kwa uungu na mkamtakasia ibada?

Allah Mtukufu, Aliyetukuka, Anaendesha mambo ya viumbe kutoka mbinguni hadi ardhini, kisha mambo hayo yanapanda kwa Allah Mtukufu kwa kipindi cha siku moja ambayo kadiri yake ni miaka elfu moja ya siku za duniani mnazozihesabu.

Huyo Muumbaji Mwenye kuendesha mambo ya viumbe ni Mjuzi wa kila kilichofichika kwenye macho, miongoni mwa mambo yanayohifadhiwa na vifua na kufichwa na nafsi, na ni Mjuzi wa vitu vinavyoonekana na macho, na Yeye Ndiye Mwenye nguvu, Ndiye Mwenye kushinda Asiyeshindwa, Ndiye Mwenye kuwarehemu waja Wake Waumini.

Allah Mtukufu Ndiye Ambaye Ametengeneza uumbaji wa kila kitu, na Alianza kumuumba binadamu, naye ni Ãdam, kwa udongo.

Kisha Akavifanya vizazi vya Ãdam vizalikane na tone dhaifu lililo dogo na dhalili.

Kisha Aliukamilisha uumbaji wa binadamu na Akaufanya upendeze na Akalifanya zuri umbo lake, na Akapuliza ndani yake roho Yake kwa kumtuma Malaika kwake ili apulize roho, na Akawapa nyinyi, enyi watu, neema ya masikizi na maangalizi ya kupambanua sauti, rangi, vitu na watu, na neema ya akili ya kupambanua jema na baya na lenye kunufaisha na kudhuru. Ni kuchache kule kumshukuru kwenu Mola wenu kwa neema Alizowapatia.

Na wenye kumshirikisha Allah Mtukufu wenye kukanusha kufufuliwa wamesema, «Je, itakapokuwa mchanga nyama yetu na mifupa yetu, je, tutafufuliwa tuwe umbo lingine?» huku wakiona kuwa hilo liko mbali kutokea na huku hawataki kuifikia haki. Na hilo kwao ni udhalimu na ushindani, hii ni kwamba wao wanakanusha kukutana na Mola wao Siku ya Kiyama.

Sema, ewe Mtume, kuwaambia washirikina hawa, Atakayewafisha nyinyi ni Malaika wa kifo aliyewakilishwa kwenu, atakayezichukua roho zenu utakapokoma muda wenu wa kuishi, na hamtachelewa hata kidogo, kisha mtarudishwa kwa Mola wenu, Awalipe kwa matendo yenu, yakiwa ni mema Awalipe wema na yakiwa maovu Awalipe uovu.

Na lau ungeona, ewe mhutubiwa, pindi wahalifu waliokanusha kufufuliwa wakiwa wameviinamisha vichwa vyao mbele ya Mola wao kutokana na fedheha na aibu huku wanasema, Mola wetu! Tumeyaona machafu yetu na tumesikia kutoka kwako ukweli wa yale waliokuwa Mitume wako wakituamrisha duniani, na tumeshatubia kwako, basi turudishe duniani ili tufanye matendo ya utiifu kwako. Sisi tushayaamini sasa yale tuliokuwa tukiyakanusha ya kuwa wewe ni mmoja na kwamba wewe utawafufua walio makaburini. Na lau ungeyaona, ewe mhutubiwa, haya yote ungeona jambo kubwa na janga zito.

Na lau tungetaka tungewapa washirikina hawa uongofu wao na tungewaonyesha njia ya Imani, lakini limethibiti neno linalotoka kwangu na limepasa kwamba nitaujaza, moto wa jahanamu, viumbe wote wa aina mbili, ya kijini na kibanadamu, wenye kukufuru na kuasi, kwa kuwa walichagua upotevu na kuacha uongofu.

Wataambiwa washirikina hawa kwa njia ya kulaumiwa, watakapoingia Motoni, «Basi onjeni adhabu kwa sababu ya kughafilika kwenu na Akhera na kujiingiza kwenu kwenye ladha za dunia, sisi tutawaacha kwenye adhabu leo, na onjeni adhabu ya moto wa Jahanamu isiyomalizika kwa yale mliokuwa mkiyafanya duniani ya kumkanusha Allah Mtukufu na kumuasi».

Kwa kweli, wanaoziamini aya za Qur’ani na kuzifuata kivitendo ni wale ambao wanapowaidhiwa nazo au wanaposomewa, wanamsujudia Mola wao kwa kumnyenyekea na kumtii na wanamtakasa Allah Mtukufu kwa kumsifu katika kusujudu kwao, na hali wao hawaoni kiburi wakaacha kumsujudia na kumtakasa na kumuabudu Yeye Peke Yake Asiyekuwa na mshirika.

Mbavu za hawa wanaoziamini aya za Allah Mtukufu zinayahama magodoro ya kulalia, wakiswali kwa Mola wao swala ya usiku, wakimuomba kwa kuogopa adhabu na kutarajia malipo mema, na katika kile tulichowaruzuku wanatumia katika kumtii Allah Mtukufu na katika njia Yake.

Hakuna nafsi yoyote inayoyajua yale aliyowawekea Allah Mtukufu hawa Waumini ya kutuliza macho na kufurahisha moyo, yakiwa ni malipo yao kwa matendo yao mema.

Je, Yule Aliyekuwa mtiifu kwa Allah Mtukufu na Mtume Wake, mwenye kuamini agizo lake la kuwalipa mema wema wenye kufanya mema na kuwalipa ubaya wenye kufanya mabaya, ni kama yule aliyemkanusha Allah Mtukufu na Mitume Yake na akaikanusha Siku ya Kiyama? Hawalingani mbele ya Allah Mtukufu.

Ama wale waliomuamini Allah Mtukufu na wakayafanya yale waliyoamrishwa kwayo, basi malipo yao ni mabustani ya Pepo watashukia huko na watakaa kwenye starehe zake, yakiwa malipo yao kwa yale waliokuwa wakiyafanya ulimwenguni ya utiifu Kwake.

Na ama wale waliotoka nje ya utiifu kwa Allah Mtukufu na wakafanya matendo ya kumuasi, basi mahali pao pa kutulia ni moto wa Jahanamu, kila wakitaka kutoka wanarudishwa ndani. Na wataambiwa, kwa kulaumiwa na kukaripiwa, «Onjeni adhabu ya Moto ambayo mlikuwa mkiikanusha ulimwenguni».

Na tutawaonjesha, tena tutawaonjesha, hawa waasi wenye kukanusha adhabu ndogo ya matatizo, shida na misiba ya duniani kabla ya adhabu kubwa zaidi Siku ya Kiyama, ambako wataadhibiwa ndani ya moto wa Jahanamu, huenda wao wakarejea na wakatubia dhambi zao kwa Mola wao.

Hakuna hata mmoja aliye dhalimu zaidi wa nafsi yake kuliko yule aliyekumbushwa dalili za Allah Mtukufu kisha akazipa mgongo zote, asiwaidhike kwa mawaidha yake, bali akayafanyia kiburi. Hakika sisi ni wenye kuwatesa wale wahalifu waliozipa mgongo aya za Allah Mtukufu na hoja Zake na wasinufaike nazo.

Hakika tulimletea Mûsã Taurati kama tulivyokuletea wewe, ewe Mtume, Qur’ani. Basi usiwe na shaka ya kukutana na Mûsã usiku wa Isrā’ (safari ya kwenda Bayt al- Maqdis) na Mi’rāj (safari ya kwenda mbinguni), na tukaifanya Taurati ni uongofu kwa Wana wa Isrãîl, Unawalingania kwenye haki na kwenye njia iliyonyooka.

Na tuliwafanya, miongoni mwa Wana wa Isrãîl, ni waongozi na walinganizi kwenye wema, watu wanawafuata na wao wanawalingania kwenye kumpwekesha Allah Mtukufu na kumuabudu Peke Yake na kumtii. Na walipata daraja hii ya juu waliposubiri juu ya amri za Allah Mtukufu, kuyaacha makemeo Yake na kuwalingania na kuvumilia kero katika njia Yake, na walikuwa wanaziamini kikweli aya za Allah Mtukufu na hoja Zake.

Hakika Mola wako, ewe Mtume, Atatoa uamuzi baina ya Waumini na makafiri miongoni mwa Wana wa Isrãîl na wasiokuwa wao Siku ya Kiyama kwa uadilifu katika yale waliotafautiana juu yake miongoni mwa mambo ya dini, na Atamlipa kila binadamu kwa matendo yake kwa kuwatia watu wa Peponi Peponi na watu wa Motoni Motoni.

Kwani haikuwabainikia hawa wenye kumkanusha Mtume ni mara ngapi tuliwaangamiza ummah waliotangulia kabla yao na huku wanatembea kwenye makazi yao, wakawa wanayaona waziwazi, kama vile watu wa Hûd, Ṣãliḥ na Lûṭ? Hakika katika hayo kuna alama na mawaidha ya kutolea ushahidi ukweli wa Mitume waliowajia na urongo wa ushirikina walionao wale waliokanusha. Basi kwani hawasikii, hawa wenye kuwakanusha Mitume, mawaidha ya Allah Mtukufu na dalili Zake wakapata kunufaika nayo?

Kwani hawakuona wenye kukanusha kufufuliwa baada ya kufa kwamba sisi tunayapeleka maji kwenye ardhi kavu iliyo ngumu ambayo haina mimea, tukatoa kwa maji hayo mimea yenye rangi mbalimbali yenye kuliwa na wanyama wao na miili yao ikapata chakula cha kuwafanya wao waishi kwayo? Kwani hawazioni neema hizi kwa macho yao wakajua kwamba Allah Mtukufu ni Muweza wa kuwahuisha wafu na kuwafufua kutoka makaburini mwao?

Hawa washirikina wanaifanyia haraka adhabu, wanasema, «Ni lini hukumu hii ya kutuadhibu, kama mnavyodai, ambayo itaamua baina yetu na nyinyi, iwapo nyinyi ni wakweli katika madai yenu?»

Waambie, ewe Mtume, «Siku ya hukumu ambayo mtateswa na mtashuhudia kifo, makafiri hakutawafaa kuamini kwao, wala hawatacheleweshwa ili watubie na warudie».

Basi wape mgongo, ewe Mtume, hawa washirikina, na usiujali ukanushaji wao, na ungojee vile Allah Mtukufu Atawafanya. Hakika wao ni wenye kungojea na kutaraji mpatwe na jambo baya. Basi Allah Mtukufu Atawapa fedheha na Atawadhalilisha na Akupe ushindi juu yao. Na Allah Mtukufu Ashalifanya hilo, sifa njema ni Zake na wema ni Wake.

Ewe Nabii! Endelea kumcha Allah Mtukufu daima kwa kuyafanya maamrisho Yake na kujiepusha na makatazo Yake, na waumini wakufuate kwa kuwa wao wanahitajia hilo zaidi kuliko wewe, na usiwatii makafiri na watu wa unafiki. Hakika Allah Mtukufu ni Mjuzi wa kila kitu, ni Mwenye hekima katika uumbaji Wake, amri Zake na uendeshaji mambo Wake.

Na uyafuate yale uliyoletewa wahyi kutoka kwa Mola wako, ya Qur’ani na Sunnah. Hakika Allah Mtukufu Anayaona mnayoyafanya na ni Mwenye kuwalipa kwa hayo, hakuna kitu kinachofichika Kwake katika hayo.

Na umtegemee Mola wako, na umuachie Yeye mambo yako, na Yeye Anatosha kuwa Mtunzi kwa anayemtegemea na kurudia Kwake.

Allah Mtukufu hakumfanya yoyote miongoni mwa wanadamu awe na nyoyo mbili kifuani mwake, na hakuwafanya wake wenu mnaojiharamisha nao kwa njia ya ẓihār kama vile uharamu wa mama zenu. (Ẓihār ni mwanamume kumwambia mkewe, ‘Wewe ni haramu kwangu kama vile mgongo wa mamangu.) Na hii ilikuwa ni talaka katika kipindi cha ujinga (kabla ya kuja Uislamu) na Allah Mtukufu Akabainisha kwamba mke hawi mama kwa namna yoyote. Na Allah Mtukufu Hakuwafanya watoto wa kupachika kuwa ni watoto katika sheria. Bali ufananishaji na mgongo na upachikaji watoto, viwili hivyo havina uhakika katika uharamishaji wa milele, kwani mke aliyefananishwa na mgongo wa mama hawi ni kama mama katika uharamu, na nasaba haithibiti kwa kujipachika watoto kwa mtu kusema kuhusu mtoto wa kulea, «Huyu ni mwanangu». Kwani haya ni maneno ya mdomo yasiyo na ukweli na hayazingatiwi. Na Allah Mtukufu Anasema haki na Anawabainishia waja Wake njia Yake na Anawaongoza njia ya uongofu.

Wale mnaodai kuwa ni watoto wenu wanasibisheni na baba zao, hilo ni jambo la uadilifu zaidi na la sawa zaidi kwa Allah Mtukufu. Mkiwa hamuwajui baba zao wa kihakika, basi hapo waiteni kwa undugu wa Dini ambayo inawakusanya nyinyi na wao, kwani wao ni ndugu zenu katika Dini na pia ni marafiki zenu. Na nyinyi hamna dhambi kwa makosa mliyoyafanya bila kukusudia, lakini Allah Mtukufu Atawapatiliza mkifanya hilo kwa kusudi. Na Allah Mtukufu ni Mwingi wa msamaha kwa aliyekosea, ni Mwingi wa rehema kwa mwenye kutubia dhambi Zake.

Nabii Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), ni bora kwa Waumini na ni karibu na wao zaidi kuliko nafsi zao katika mambo ya dini na dunia. Na heshima ya wake wa Nabii, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), kwa ummah wake, kama vile heshima ya mama zao, haifai kuwaoa wake za Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), baada yake. Na wenye ujamaa wa ukaribu, miongoni mwa Waislamu, baadhi yao wana haki zaidi ya kuwarithi wengine katika hukumu ya Allah Mtukufu na sheria Yake kuliko kurithi kwa (misingi ya) Imani na kuhama. (Waislamu hapo mwanzo wa Uislamu walikuwa wakirithiana kwa misingi ya hijrah (kuhama) na Imani au Dini na si kwa kizazi, kisha hilo likaondolewa kwa aya ya urithi), isipokuwa iwapo nyinyi, enyi Waislamu, mtawafanyia wema kwa kuwahami, kuwafanyia wema, kuwaunga na kuwaachia wasia wa kuwafaidisha. Hukumu hii iliyotajwa imekadiriwa, imeandikwa kwenye Ubao uliyohifadhiwa, basi ni lazima kwenu muifuate kivitendo. Ndani ya aya hii pana ulazima wa kuwa Mtume, (rehema na amani zimshukie), awe ni mwenye kupendwa zaidi na mja kuliko nafsi yake, na ulazima wa kumfuata yeye kikamilifu. Na ndani yake pana ulazima wa kuwaheshimu mama wa Waumini, wake wa Mtume, rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie, na kwamba mwenye kuwatukana atarudi na hasara.

Na kumbuka, ewe Nabii, tulipochukua kutoka kwa Manabii ahadi ya mkazo kutekeleza ujumbe, na tukachukua ahadi kutoka kwako, na kutoka kwa Nūḥ, Ibrãhîm, Mûsã na Ῐsā mwana wa Maryam (nao ndio Mitume wenye nyoyo thabiti, katika kauli iliyo mashuhuri), na tukachukua kutoka kwao ahadi ya mkazo ya kufikisha ujumbe na kutekeleza amana na kuaminiana wao kwa wao.

Allah Mtukufu Alichukua ahadi hiyo kutoka kwa Mitume hao, ili Apate kuwauliza waliotumwa vile walivyojibiwa na ummah wao, ili Allah Mtukufu Awalipe Pepo wenye kuamini. Na Amewaandalia makafiri, Siku ya Kiyama, adhabu kali ndani ya Jahanamu.

Enyi Waumini! Ikumbukeni neema ya Allah Mtukufu, Aliyetukuka, Aliyowaneemesha nyinyi katika Madina siku ya vita vya Makundi (Aḥzāb), navyo ndivyo vita vya Shimo (Khandaq), walipojikusanya dhidi yenu washirikina kutoka nje ya Madina, na Mayahudi na wanafiki wakiwa ndani ya Madina na pembezoni mwake, wakawazunguka nyinyi, hapo tukayatumia yale makundi upepo mkali uliong’oa mahema yao na kuvirusha vyungu vyao, na tukawatumia Malaika kutoka mbinguni msiowaona, hapo basi nyoyo zao zikaingia woga. Na Allah Mtukufu ni Mwenye kuyaona mnayoyatenda, hakuna chochote kinachofichika kwake katika hayo.

Kumbukeni pindi walipowajia kwa juu yenu kutoka sehemu ya juu ya bonde lililoko upande wa mashariki na kwa chini yenu kutoka sehemu ya kati ya bonde lililoko upande wa magharibi, na pindi macho yalipokodoka kwa kuduwaa sana na kushtuka, na nyoyo zikafika kwenye makoromeo kwa kitisho kikali, na wanafiki wakajawa na ukataji tamaa na uvumi ukazidi, na mkawa mnamdhania Allah Mtukufu dhana mbaya ya kuwa Yeye Hataiokoa Dini Yake na Hatalikuza jina Lake.

Katika msimamo huo mgumu, Imani za Waumini zilijaribiwa na watu wakakaguliwa, na akajulikana mnafiki kwa kutengwa na Muumini, na wakasukikasukika msukosuko mkali kwa kuingiwa na woga na babaiko, ili Imani yao ibainike na yakini yao izidi

Na pindi waliposema wanafiki na wale ambao ndani ya nyoyo zao mna shaka, nao ni wale madhaifu wa Imani, «Ahadi ya Allah Mtukufu Aliyotuahidi ya kupata ushindi na utulivu, haikuwa isipokuwa ni maneno ya urongo na udanganyifu, basi msimuamini».

Na kumbuka, ewe Nabii, neno la kikundi cha wanafiki wakiwaita Waumini miongoni mwa watu wa Madina, «Enyi watu wa Yathrib (nalo ni jina la zamani la Madina), ‘Msikae kwenye vita ambavyo mtashindwa, rudini majumbani mwenu ndani ya Madina’» Na pote lingine la wanafiki linamuomba ruhusa Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), kurudi majumbani mwao kwa kisingizio kuwa hayako imara, na kwa hivyo wanayaogopea, na ukweli ni kwamba hayo si hivyo, na lengo lao halikuwa isipokuwa ni kukimbia vita.

Na lau jeshi la makundi lingeingia Madina kupitia pembezoni mwake, kisha wakatakwa hawa wanafiki wamshirikishe Allah Mtukufu na warudi kutoka kwenye Uislamu, wangekubali hilo kwa haraka, na wasingechelewesha kurudi kwenye ushirikina isipokuwa kwa muda mchache.

Na kwa hakika, wanafiki hawa walimuahidi Allah Mtukufu kupitia kwa Mtume Wake kabla ya vita vya Shimo (Khandaq ) kuwa hawatakimbia watakapohudhuria vita na hawatachelewa watakapoitwa kwenda Jihadi, lakini wao walihini ahadi yao. Na Allah Mtukufu Atawahesabu kwa hilo na Atawauliza kuhusu ahadi hiyo. Hakika ahadi ya Allah Mtukufu itaulizwa na itahesabiwa.

Sema, ewe Nabii, kuwaambia hawa wanafiki, «Kukimbia kwenu vitani kwa kuogopa kufa au kuuawa, huko hakutachelewesha muda wenu wa kuishi katika dunia hii, na mkikimbia hamtastarehe katika dunia hii isipokuwa kwa kadiri ya umri wenu uliowekewa kikomo, nacho ni muda mchache sana ukilinganishwa na Akhera».

Sema, ewe Nabii, kuwaambia, «Ni nani Atakayewazuia na Allah Mtukufu Au Atakayewaokoa na adhabu Yake Akiwa Anawatakia ubaya au Akiwa Anawatakia rehema?» Na hakika Yeye Ndiye Mpaji, Mzuiliaji, Mwenye kudhuru, Mwenye kunufaisha? Na hawatapata hawa wanafiki, isipokuwa Allah Mtukufu, msaidizi wa kuwasaidia wala mnusuru wa kuwapa ushindi.

Hakika Allah Mtukufu Anawajua wale wenye kuwavunja watu moyo wasipigane jihadi katika njia ya Allah Mtukufu, na wenye kuwaambia ndugu zao, «Njooni mjiunge na sisi na muacheni Muhammad! Msihudhurie vitani pamoja naye.» Kwani sisi tunachelea msije mkaangamia anapoangamia yeye. Na wao, pamoja na uvunjaji moyo wao huu, hawaji vitani isipokuwa kwa karaha, kwa kujionyesha na kutaka kusikika na kuogopa fedheha.

Wanawafanyia nyinyi, enyi Waumini, ugumu wa mali, nafsi, juhudi na mapenzi kwa uadui na chuki walizonazo ndani ya nafsi zao, kwa kupenda kuishi na kuogopa kufa. Na vita vikisimama huwa wakiogopa kuangamia, na utawaona wanakuangalia, macho yao yanazunguka kwa kuwa akili zao zimeondoka kwa kuogopa na kukimbia kuuawa, kama vile macho ya mtu aliyekaribia kufa yanavyozunguka. Na vita vinapomalizika na hofu kuondoka wanawarushia nyinyi matamshi makali yenye kukera. Na utawakuta wao, zinapogawiwa ngawira, ni wachoyo na ni mahasidi. Hao hawakuamini kwa nyoyo zao ndipo Allah Mtukufu Akawaondolea thawabu za matendo yao, na hilo kwa Allah Mtukufu ni jepesi.

Wanafiki wanadhani kwamba makundi ya watu ambao Allah Mtukufu, Aliyetukuka, Aliwafanya washindwe, hawakuondoka kwenda zao, hivyo ni kwa sababu ya uoga. Na lau hayo mapote yangerudi Madina wangetamani wanafiki hao kuwa wao hawako Madina, wako pamoja na mabedui wa jangwani wanatafuta habari zenu wakiwa mbali. Na lau wangekua wako na nyinyi wasingepigana pamoja na nyinyi isipokuwa kidogo, kwa uoga wao mwingi, unyonge wao na uchache wa Imani yao.

Hakika yenu nyinyi, enyi Waumini, mna mfano mwema wa kuiga katika maneno ya Mtume wa Allah Mtukufu, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), matendo yake na mwenendo wake. Basi jilazimisheni na mwenendo wake, kwani anayeufuata na kuuiga ni yule anayemtaraji Allah Mtukufu na Siku ya Mwisho, Akamtaja Allah Mtukufu na kumuomba msamaha kwa wingi na akamshukuru kwa kila namna.

Na Waumini walipoyashuhudia mapote ya watu waliojikusanya pembeni mwa mji wa Madina na wakauzunguka, walikumbuka kwamba ahadi ya ushindi imekaribia na wakasema, «Haya ndiyo yale Aliyotuahidi Allah Mtukufu na Mtume Wake ya maonjo, shida na (kisha) ushindi. Allah Mtukufu Alitekeleza ahadi Yake na Mtume Wake alisema kweli katika bishara njema aliyoitoa. Na hakukuwaongezea kule kuyatazama yale mapote isipokuwa kumuamini Allah Mtukufu na kujisalimisha na uamuzi Wake na kufuata amri Yake».

Miongoni mwa Waumini kuna wanaume waliotekeleza ahadi zao walizomuahidi Allah Mtukufu, Aliyetukuka, na wakasubiri juu ya shida, madhara na wakati wa vita. Kati yao kuna aliyetekeleza nadhiri akafa shahidi katika njia ya Allah Mtukufu au akafa juu ya ukweli na utekelezaji ahadi, na kati yao kuna anayengojea mojawapo ya mema mawili, ushindi au kufa shahidi, na hawakuigeuza ahadi ya Allah Mtukufu wala hawakuitengua wala hawakuibadilisha kama vile wanafiki walivyogeuza.

Ili Allah Mtukufu Awalipe mema watu wa ukweli kwa ukweli wao na kujitolea kwao, nao ni Waumini, na ili Awaadhibu wanafiki Akitaka kuwaadhibu, kwa kutowapa taufiki ya kutubia toba ya kidhati kabla ya kufa, hivyo basi wafe kwenye ukafiri na wastahili Moto, au Awape taufiki ya kutubia na kurejea, kwani Allah Mtukufu ni Mwingi wa kusamehe dhambi za wenye kuzidhulumu nafsi zao, ni Mwingi wa huruma kwao kwa kuwapa taufiki ya kutubia toba ya kidhati.

Na Akayarudisha Allah Mtukufu mapote ya ukafiri kutoka Madina yakiwa yamepita patupu, yamepata hasara na yamejawa na hasira, hayakupata kheri yoyote duniani wala Akhera, na Allah Mtukufu Akawatosheleza Waumini (wasilazimike) kupigana kwa kuwasaidia kwa sababu Alizowatolea. Na Allah Mtukufu ni Mwenye nguvu, Hashindwi wala Halazimishwi, ni Mshindi katika ufalme Wake na mamlaka Yake.

Na Allah Mtukufu Akawateremsha Mayahudi wa Banū Qurayẓah kutoka kwenye ngome zao kwa kuwa waliyasaidia Mapote katika kupigana na Waislamu, na Akatia hofu ndani ya nyoyo zao wakashindwa, mkawa mnaua kundi katika wao na mnateka kundi lingine.

Na Akawamilikisha nyinyi, enyi Waumini, ardhi yao, makazi yao na mali yao yanayohamishika kama vile pambo, silaha na wanyama na yasiyohamishika kama vile mashamba, nyumba na ngome zilizojikita. Na Akawarithisha ardhi ambayo hamkuweza kuikanyaga kabla ya hapo. Na Allah Mtukufu ni Muweza wa kila kitu, hakuna kinachomshinda.

Ewe Nabii! Waambie wake zako waliojikusanya mbele yako wakitaka kwako ongezo la matumizi, «Mkiwa mnataka maisha ya kilimwengu na pambo lake, basi njooni niwastareheshe kwa kitu kichache cha kilimwengu nilicho nacho na niwatenge bila ya kuwadhuru wala kuwaudhi».

Na mkiwa mnataka radhi za Allah Mtukufu na Mtume Wake na yale aliyowaandalia Allah Mtukufu katika Nyumba ya Akhera, basi vumilieni juu ya hali mliyonayo, na mtiini Allah Mtukufu na Mtume Wake, kwani hakika Allah Mtukufu Amewaandalia walio wema katika nyinyi malipo makubwa. (Na walimchagua Allah Mtukufu na Mtume Wake na yale Aliyowaandalia Allah Mtukufu katika Nyumba ya Akhera).

Enyi wake za Mtume! Yoyote miongoni mwenu Atakayefanya maasia yaliyo wazi ataongezewa adhabu mara mbili zaidi. Na kwa kuwa cheo chao ni cha juu, imenasibiana na cheo hicho Allah Mtukufu Alifanye dhambi linalotokana na wao liwe zito, ili kuhifadhi heshima yao na heshima ya Mtume wa Allah Mtukufu, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), Na kuadhibu huko ni rahisi kwa Allah Mtukufu.

Na mwenye kumtii Allah Mtukufu na Mtume Wake kati yenu na akafanya matendo Aliyoyaamrisha Allah Mtukufu, tutampa malipo mema ya matendo yake mara mbili zaidi ya malipo ya asiyekuwa yeye kati ya wanawake wengine, na tumemuandalia yeye riziki nzuri, nayo ni Pepo.

Enyi wake wa Nabii! Nyinyi, katika utukufu na cheo, si kama wanawake wasiokuwa nyinyi iwapo mtafanya matendo ya utiifu kwa Allah Mtukufu na Mtume Wake na mtajiepusha na mambo ya kumuasi yeye. Basi msizungumze na wanaume wa kando kwa sauti nyororo yenye kumtia tamaa mwanamume ambaye kuna ubaya ndani ya moyo wake na ugonjwa wa kutamani haramu, (Hii ni adabu ya lazima kwa kila mwanamke Anayemuamini Allah Mtukufu na Siku ya Mwisho.) na semeni maneno yaliyo mbali na shaka yasiyokatazwa na Sheria.

Na jilazimisheni kuwa majumbani mwenu, na msitoke humo isipokuwa kwa mahitaji, na msionyeshe uzuri wenu kama vile wanawake wa kipindi cha ujinga wa mwanzo walivyokuwa wakifanya, katika zama zilizotangulia Uislamu. Na maneno haya wanaambiwa wanawake wa kila zama. Na tekelezeni, enyi wake wa Nabii, Swala kwa ukamilifu katika nyakati zake, na toeni Zaka kama Alivyoamrisha Allah Mtukufu, na mtiini Allah Mtukufu na Mtume Wake katika maamrisho yao na makatazo yao. Hakika si lingine Allah Mtukufu Amewausia haya ili Awasafishe nyinyi na Awaondolee udhia na ubaya enyi watu wa nyumba ya Nabii!, ambao miongoni mwao ni wake zake na wanaozalikana na yeye, (rehema na amani zimshukie), na Azitakase nafsi zenu upeo wa kuzitakasa.

Na yatajeni yale yanayosomwa ndani ya majumba yenu, ya Qur’ani na hadithi za Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie) na muyafanyie kazi na myape cheo ambacho yanastahiki, kwani hayo ni miongoni mwa neema za Allah Mtukufu kwenu. Hakika Allah Mtukufu ni Mpole kwenu, kwa kuwa Amewaweka kwenye nyumba ambazo aya za Allah Mtukufu zinasomwa na Sunnah, ni Mtambuzi wa kuwatambua nyinyi kwa kuwachagua muwe wake wa Mtume Wake.

Hakika wale wanaume na wanawake wenye kufuata amri za Allah Mtukufu, na wanaume na wanawake wenye kuamini, na wanaume na wanawake wenye kumtii Allah Mtukufu na Mtume Wake, na wakweli wa kiume na wa kike, na wanaume na wanawake wenye kusubiri katika kujiepusha na matamanio na juu ya kufanya matendo ya utiifu na juu ya shida, na wanaume na wanawake wenye kumcha Allah Mtukufu, na wanaume na wanawake wenye kutoa sadaka za lazima na za ziada, na wanaume na wanawake wenye kufunga saumu za lazima na za ziada, na wanaume na wanawake wenye kuzihifadhi tupu zao na uzinifu na vitangulizi vyake na kujihifadhi ufunuaji uchi, na wanaume na wanawake wenye kumtaja Allah Mtukufu kwa wingi kwa nyoyo zao na ndimi zao, Hao Allah Mtukufu Amewaandalia msamaha wa dhambi zao na malipo mema makubwa, nayo ni Pepo.

Na haipasi kwa Muumini mwanamume wala Muumini mwanamke iwapo Allah Mtukufu na Mtume Wake wametoa uamuzi wawe wataenda kinyume nao, kwa kuchagua lile ambalo silo alilolihukumu kwao. Na anayemuasi Allah Mtukufu na Mtume Wake, amekuwa mbali na njia ya sawa umbali ulio wazi.

Na kumbuka pindi uliposema, ewe Nabii, kumwambia yule ambaye Allah Mtukufu Amemneemesha kwa Uislamu, naye ni Zayd bin Ḥārithah ambaye mtume, (rehema na amani zimshukie), alimuacha huru na akamfanya mwanawe na akamneemesha kwa kumuacha huru, «Baki na mke wako, Zaynab binti Jaḥsh, na usimuache! na muogope Allah Mtukufu, ewe Zayd!» na huku unaficha, ewe Nabii, katika nafsi yako kile Alichokuletea wahyi nacho Allah Mtukufu cha Zayd kumuacha Zaynab na kuwa wewe utamuoa. Na Allah Mtukufu, Aliyetukuka, ni Mwenye kudhihirisha ulichokificha, na unaogopa wasije wanafiki wakasema kwamba Muhammad amemuoa mtalaka wa mwanawe wa kupachika, na Allah Mtukufu Anastahiki zaidi umuogope. Basi Zayd alipomaliza haja yake kwa Zaynab na akamuacha kisha eda yake ikamalizika, tulikuoza wewe, ili uwe ni kiigizo katika kubatilisha mila ya uharamishaji wa kuoa mke wa mtoto wa kujipachika baada ya kuachwa, wala haitakuwa kosa na dhambi kwa Wamini kuwaoa wake wa wale watoto wao wa kujipachika baada kuwaacha iwapo wamemaliza haja yao kwao. Na kwa hakika amri ya Allah Mtukufu ni yenye kufanyika, hakuna mwenye kuiwekea pingamizi wala kuizuia. Ada ya kujipachika mtoto ilikuwako zama za ujahiliya (kabla ya Uislamu) kisha ikabatilishwa kwa neno lake Allah Mtukufu, «Waiteni wao kwa kuwanasibisha na baba zao».

Haikuwa ni dhambi kwa Nabii Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), katika kile Alichomhalalishia Allah Mtukufu cha kumuoa mke wa mwanawe wa kujipachika baada ya kumuacha, kama vile alivyowahalalishia hilo Manabii kabla yake, ni mwenendo uliowekwa na Allah Mtukufu kwa wale waliopita kabla. Na kwa kweli, amri ya Allah Mtukufu ni mpango uliokadiriwa, hauna budi kutokea.

Kisha Allah Mtukufu, Aliyetakasika, Aliwataja Manabii waliopita na Akawasifu kwamba wao ni wale wanaozifikisha jumbe za Allah Mtukufu kwa watu, na wanamuogopa Allah Mtukufu, Peke Yake, na hawamuogopi yoyote asiyekuwa Yeye. Na inatosha kuwa Allah Mtukufu ni mwenye kuwahesabu waja Wake kwa matendo yao yote na ni Mwenye kuyaona.

Hakuwa Muhammad ni baba wa yoyote miongoni mwa wanaume wenu, lakini yeye ni Mjumbe wa Allah Mtukufu na mwisho wa Manabii, hakuna unabii baada yake mpaka Siku ya Kiyama. Na Allah Mtukufu kwa kila jambo miongoni mwa matendo yenu ni mjuzi, hakuna chenye kufichika Kwake.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata sheria Zake kivitendo, mtajeni Allah Mtukufu kwa nyoyo zenu, ndimi zenu na viungo vyenu utajo mwingi sana.

Na zishughulisheni nyakati zenu kwa kumtaja Allah Mtukufu, Aliyetukuka, asubuhi na jioni, baada ya Swala za faradhi na nyakati za matukio maalumu na zenye sababu, kwani huko kumtaja Allah Mtukufu ni ibada iliowekwa na Sheria, inapelekea kwenye mapenzi ya Allah Mtukufu na kujizuia na madhambi, na inasaidia kila kheri.

Yeye Ndiye Anayewarehemu na kuwasifu, na Malaika Wake wanawaombea dua, ili awatoe kutoka kwenye giza la ujinga na upotevu kuwaelekeza kwenye nuru ya Uislamu.Na ni Mwenye kuwarehemu Waumini duniani na Akhera, hawaadhibu wao maadamu wao wanaendelea kumtii na kumtakasa.

Maamkizi ya hawa Waumini kutoka kwa Allah Mtukufu huko Peponi Siku ya wao kukutana na Yeye ni Salām na amani kwao kutokana na adhabu ya Allah Mtukufu. Na Amewaandalia wao malipo Mazuri, nayo ni Pepo.

Ewe Nabii! Sisi tumekutuma uwe ni shahidi juu ya ummah wako kwa kuwafikishia ujumbe, na kuwabashiria Waumini miongoni mwao rehema na Pepo, na uwe ni mwenye kuwaonya na Moto waasi na wakanushaji.

Na uwe ni mlinganizi kwenye kumpwekesha Allah Mtukufu na kumuabudu Yeye Peke Yake, na uwe ni taa yenye kung’ara kwa anayetaka kupata mwangaza kwako. Kwani jambo lako la haki ambalo umekuja nalo liko wazi kama vile jua katika kuchomoza na kutoa mwangaza, hakuna mwenye kulikanusha isipokuwa mshindani.

Na uwape bishara njema, ewe Nabii, watu wa Imani kuwa watakuwa na malipo makubwa kutoka kwa Allah Mtukufu, nayo ni mabustani ya Peponi.

Na usilitii, ewe Nabii, neno la kafiri au mnafiki na uuache udhia wao, na hilo lisikuzuie kufikisha ujumbe, na kuwa na imani na Allah Mtukufu katika mambo yako yote, na umtegemee Yeye, kwani Yeye Atakutosheleza yanayokutia simanzi miongoni mwa mambo yote ya ulimwengu na Akhera.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata sheria zake kivitendo, mfungapo ndoa na wanawake na msiwaingilie, kisha mkawaacha kabla hamjawaingilia, basi hawalazimiki wawakalie eda ya nyinyi kuwahesabia, basi wapeni kitu cha kuwastarehesha katika mali yenu kulingana na uwezo mlionao ili kuwapa maliwazo, na waachieni washike njia waende zao pamoja na sitara nzuri, bila ya udhia wala madhara.

Ewe Nabii! Tumekuhalalishia wake uliowapa mahari yao, na tumekuhalalishia wajakazi waliomilikiwa na mkono wako miongoni mwa wale ambao Allah Mtukufu Amekuneemesha nao, na tumekuhalalishia kuwaoa watoto wa kike wa ami zako na watoto wa kike wa shangazi zako na watoto wa kike wa khalati zako waliohama (kuja Madina) pamoja na wewe, na tumekuhalalishia mwanamke Muumini aliyekutunukia nafsi yake bila mahari, iwapo unataka kumuoa, hili ni lako wewe peke yako, na haifai kwa asiyekuwa wewe kumuoa mwanamke kwa kutunukiwa. Tushajua kile tulichowaelekeza Waumini kuhusu wake zao na wajakazi wao kuwa wasioe isipokuwa wake wanne, idadi wanayoitaka ya wajakazi na ulazima wa walii, mahari na mashahidi juu yao. Lakini tumekuruhusu wewe na tumekupa nafasi ambayo hatukumpa mtu mwingine asiyekuwa wewe, ili kifua chako kisiingie dhiki juu ya kuwaoa wale uliowaoa kati ya aina hizi. Hii ni miongoni mwa ziada ya utunzaji wa Allah Mtukufu kwa Mtume Wake, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na takrima Yake kwake. Na Allah Mtukufu ni Mwingi wa kusamehe dhambi za waja Wake Waumini, ni Mwenye huruma kwa kuwapanulia (milango ya riziki) .

Unamkalisha nyuma unayemtaka miongoni mwa wake zako katika ugawaji wa kulala, na unamleta karibu nawe unayemtaka miongoni mwao. Na yoyote unayemtaka kati ya wale uliochelewesha ugawaji wao, huna dhambi katika hilo. Kwani hiyari hiyo iko karibu zaidi ya kuwafanya wao wafurahike wala wasihuzunike na waridhike wote kwa kile ulichowagawia. Na Allah Mtukufu Anavijua vilivyomo ndani ya nyoyo za wanaume, vya kuelemea upande wa baadhi ya wake na kutoelekea upande wa wengine. Na Allah Mtukufu ni mjuzi wa yaliyomo ndani ya nyoyo, ni Mpole, Hafanyi haraka ya kuwatesa wanaomuasi.

Haifai kwako kuwaoa wanawake baada ya wake zako walio mama wa Waumini, na usiwaache wao ukawaoa wengine badala yao, kwa kuwakirimu na kushukuru mazuri waliyoyatenda ya kumchagua Allah Mtukufu na Mtume Wake na Nyumba ya Akhera, hata kama utavutiwa na uzuri wa hao wanawake wengine, isipokuwa kile ambacho mkono wako wa kulia umemiliki, miongoni mwa wajakazi, kwani hao ni halali kwako. Na Allah Mtukufu anakiona kila kitu, hakuna chochote kilicho nje ya ujuzi Wake.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkazifuata Sheria Zake kivitendo, msiingie nyumba za Mtume, isipokuwa kwa ruhusa yake, kwa kula chakula bila ya kungoja kuiva kwake. Lakini mkiitwa ingieni, na mkimaliza kula ondokeni, bila ya kujipumbaza kwa mazungumzo baina yenu. Kwani kule kungoja kwenu na kujipumbaza kwenu kunamkera Nabii, naye anawaonea haya kuwatoa kwenye hizo nyumba pamoja na kuwa hiyo ni haki yake, na Allah Mtukufu Haoni haya kuieleza haki na kuidhihirisha. Na mkiwaomba wake za Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), wawapatie kitu chochote mnachokihitajia katika vyombo vya nyumbani na mfano wake, basi waombeni mkiwa nyuma ya pazia. Kufanya kwenu hivyo kunatakasa zaidi nyoyo zenu na nyoyo zao na kuziepusha na mawazo ambayo yanawapitia wanaume kuhusu mambo ya wanawake na wanawake kuhusu mambo ya wanaume, kwani kuona ndio sababu ya kufitinika. Na haifai kwenu kumkera Mtume wa Allah Mtukufu wala kuwaoa wake zake baada ya kufa kwake kabisa, kwa kuwa wao ni mama zenu, na haifai mtu kumuoa mama yake. Hakika kumkera kwenu Mtume wa Allah Mtukufu, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na kuwaoa wake zake baada yake ni dhambi kubwa kwa Allah Mtukufu. Ummah huu ulitekeleza amri hii na ulijiepusha na kile Allah Mtukufu Aliukataza nacho.

Mkidhihirisha chochote kwa ndimi zenu, enyi watu, kati ya vitu vinavyomkera Mtume katika vile alivyowakataza navyo au mkakificha ndani ya nafsi zenu, basi Allah Mtukufu, aliyetukuka anavijua vilivyomo ndani ya nyoyo zenu na vile mlivyovidhihirisha, na Atawalipa kwa hayo.

Hakuna dhambi kwa wanawake kutojifunika mbele ya baba zao, watoto wao wa kiume,ndugu zao wa kiume, watoto wa kiume wa ndugu zao wa kiume, watoto wa kiume wa ndugu zao wa kike, wanawake waumini na watumwa waliomilikiwa na wao kwa kuwa wanahitaji utumishi wao sana. Na muogopeni Allah Mtukufu, enyi wanawake, msipite mpaka mliowekewa mkaonyesha pambo lenu lisilofaa kulionyesha, au mkaacha kujifunika mbele ya yule ambaye ni lazima mjifunike mbele yake. Hakika Allah Mtukufu ni Mwenye kushuhudia kila kitu, Anashuhudia matendo ya waja, ya nje na ya ndani, na Atawalipa kwayo.

Hakika Allah Mtukufu Anamsifu Nabii, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), mbele ya Malaika waliokurubishwa. Na Malaika Wake wanamsifu Nabii na wanamuombea Allah Mtukufu, basi enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkazifuata sheria Zake kivitendo, mswalieni Mtume wa Allah Mtukufu na mtakieni amani, kwa kumuamkia na kumtukuza. Na namna ya kumswalia Nabii, (rehema na amani zimshukie), imethibiti kwenye Sunnah kwa aina mabalimbali, miongoni mwazo ni: «Ewe Mola! Mrehemu Muhammad na watu wa Muhammad, kama ulivyowarehemu watu wa Ibrãhîm, hakika wewe ni Mwingi wa kushukuriwa ni Mwingi wa kutukuzwa. Ewe Mola! Mbariki Muhammad na watu wa Muhammad kama ulivyowabariki watu wa Ibrãhîm, hakika wewe ni Mwingi wa kushukuriwa, ni Mwingi wa kutukuzwa».

Hakika ya wale wanaomuudhi Allah Mtukufu kwa kumshirikisha na kufanya maasia mengine, na wakamuudhi Mtume wa Allah Mtukufu kwa maneno na vitendo, Allah Mtukufu atawafukuza na Atawaweka mbali na kheri duniani na Akhera, na Amewaandalia, huko Akhera, adhabu kali yenye kuwadhalilisha na kuwafanya wanyonge.

Na wale wenye kuwaudhi Waumini wa kiume na Waumini wa kike kwa maneno au vitendo bila ya kosa walilolifanya, basi watakuwa wametenda tendo la urongo na uzushi mbaya kabisa, na wamefanya kosa chafu waziwazi, ambalo kwalo watastahili kupewa adhabu huko Akhera.

Ewe Nabii! Waambie wake zako, watoto wako wa kike na wanawake Waumini wateremshe juu ya vichwa vyao na nyuso zao mashuka yao na mitandio yao, ili kufinika nyuso zao, vifua vyao na vichwa vyao. Kufanya hivyo kuko karibu zaidi kuwafanya wao watenganishwe kwa kusitirika na kuhifadhika, wasiwe ni wenye kusumbuliwa kwa kukerwa wala kuudhiwa. Na Allah Mtukufu ni Mwingi wa kusamehe na kurehemu kwa kuwa Amewasamehe yaliyopita na Akawarehemu kwa kuwabainishia halali na haramu.

Wasipokomeka, wale wanaoficha ukafiri na kudhihirisha Imani, wale ambao ndani ya nyoyo zao mna shaka na wasiwasi na wale wanaoeneza habari za urongo katika mji wa Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na mabaya yao na shari zao, tutakupa uwezo juu yao, kisha hawatakaa pamoja na wewe humo isipokuwa muda mchache.

Hali ya kuwa wamefukuzwa kwenye rehema za Allah Mtukufu; mahali popote watakapopatikana watekwe na wawe ni wenye kuuawa muda wa kuendelea kwao katika unafiki, na kueneza habari za urongo baina ya Waislamu kwa lengo la kuleta fitina na uharibifu.

Huu ndio mpango wa Allah Mtukufu na njia Yake kuhusu ummah waliopita, ni kuwa watekwe na wawe ni wenye kuuawa popote walipo. Na hutapata, ewe Nabii, mageuzi wala mabadiliko katika njia ya Allah Mtukufu.

Wanakuuliza watu, ewe Mtume, kuhusu kipindi cha Kiyama kwa njia ya kukiona ni kitu ambacho ni mbali kutokea na kwa njia ya kukikanusha. Waambie, «Hakika ya mambo ni kwamba Ujuzi wa kipindi cha Kiyama uko kwa Allah Mtukufu.» Na ni lipi linalokujuza wewe, ewe Mtume kwamba huenda Kiyama kikawa karibu?

Allah Mtukufu Amewafukuza makafiri kwenye rehema Yake duniani na Akhera na Amewaandalia huko Akhera Moto wenye kuwashwa ulio na joto kali,

Hali ya kukaa milele humo. Hawatapata mtegemewa wa kuwasaidia na kuwatetea, wala mwenye himaya wa kuwahami, Akawatoa Motoni.

Siku zitakapogeuzwa nyuso za makafiri Motoni, huku wakisema kwa kujuta na kuduwaa, «Tunatamani lau tungemtii Allah Mtukufu na tungemtii Mtume Wake duniani tukawa watu wa Peponi».

Na watasema makafiri Siku ya Kiyama, «Mola wetu! Kwa kweli sisi tumewatii viongozi wetu katika upotevu na wakubwa wetu katika ushirikina wakatuepusha na njia ya uongofu na Imani».

Mola wetu! Waadhibu Motoni mara mbili zaidi ya adhabu unayotuadhibu kwayo, na uwafukuze kutoka kwenye rehema mafukuzo makali. Katika aya hii pana dalili ya kwamba kumtii asiyekuwa Allah Mtukufu katika kuenda kinyume na amri Yake na amri ya Mtume Wake, kunasababisha kupata hasira za Allah Mtukufu na mateso Yake, na kwamba mfuasi na mfuatwa watashirikiana kwenye adhabu. Basi ajihadhari na hilo Muislamu.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata Sheria Zake kivitendo, msimkere Mtume wa Allah Mtukufu kwa maneno wala kwa vitendo, wala msiwe mfano wa wale waliomkera Nabii wa Allah Mtukufu Mûsã, Allah Mtukufu Akamuepusha na kile walichokisema cha urongo na uzushi, na yeye alikuwa kwa Allah Mtukufu ni mwenye cheo kikubwa na utukufu.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkazifuata Sheria Zake kivitendo, fanyeni matendo ya kumtii na mjiepushe na matendo ya kumuasi, ili msistahili kupata mateso hayo. Na semeni, katika hali zenu zote na mambo yenu yote, maneno ya kunyooka na yanayolingana na usawa, yasiyokuwa na urongo na ubatilifu.

Mkimuogopa Allah Mtukufu na mkasema maneno ya sawa, Allah Mtukufu Atawasamehe dhambi zenu, Na mwenye kumtii Allah Mtukufu na Mtume Wake, katika kile alichokiamrisha na akakikataza, basi huyo amefaulu kupata utukufu mkubwa duniani na Akhera.

Sisi tuliionyesha amana ambayo Allah Mtukufu Amewapatia waliokalifishwa na Sheria waitunze, nayo ni kufuata maamrisho na kujiepusha na makatazo kwa mbingu, ardhi na majabali, vikakataa kuibeba na vikaogopa visiweze kusimama kuitekeleza, na akaibeba binadamu na akashikamana nayo pamoja na udhaifu Wake. Hakika yeye ni mwingi wa udhalimu na ujinga wa nafsi yake.

Ili mwisho wa binadamu kuibeba amana uwe ni Allah Mtukufu kuwaadhibu wanafiki wa kiume wanaodhihirisha Uislamu na kuficha ukafiri na wanafiki wa kike, na wanaume wanaomshirikisha katika ibada ya Allah Mtukufu asiyekuwa Yeye na wanawake washirikina, na ili Awakubalie toba Waumini wa kiume na Waumini wa kike kwa kuzificha dhambi zao na kuacha kuwaadhibu. Na Allah Mtukufu ni Mwingi wa msamaha kwa wenye kutubia miongoni mwa waja Wake, ni Mwenye huruma kwao.

Shukrani ni za Allah Mtukufu kwa sifa Zake ambazo zote ni sifa za ukamilifu, na kwa neema Zake za nje na za ndani za kidini na za kidunia, Ambaye Ana ufalme wa vilivyoko mbinguni na vilivyoko ardhini, na ni Zake Yeye sifa njema zilizotimia huko Akhera, na Yeye Ndiye Mwenye hekima katika matendo Yake, Aliye Mtambuzi wa mambo ya viumbe Vyake.

Anakijua kila kinachoingia ardhini miongoni mwa matone ya maji na kinachotoka humo miongoni mwa mimea, madini na maji, na kinachoshuka kutoka juu miongoni mwa mvua, Malaika na Vitabu, na vinavyopanda huko miongoni mwa Malaika na matendo ya waja. Na Yeye Ndiye Mwenye kuwarehemu waja Wake, Hawaharakishii mateso wale wenye kuasi kati yao, ni Mwingi wa msamaha wa dhambi za wenye kutubia Kwake, wenye kujitegemeza Kwake.

Na makafiri wenye kukanusha kufufuliwa walisema. «Kiyama hakitatujia.» Sema, ewe Mtume, uwaambie! Ninaapa kwa Mola wangu, kitawajia! Lakini hakuna yoyote anayejua wakati wa kuja kwake isipokuwa Allah Mtukufu, Mjuzi wa visivyoonekana, Ambaye haufichiki Kwake uzito wa kadiri ya mdudu chungu uliyo mbinguni au ardhini, hata mdogo zaidi kuliko huo na hata mkubwa, isipokuwa uko kwenye Kitabu kilichotunzwa, nacho ni Ubao Uliohifadhiwa.

Ili Awalipe mema wale waliomuamini Allah Mtukufu, wakamfuata Mtume Wake na wakafanya matendo mema, hao watakuwa na msamaha wa dhambi zao na riziki njema, nayo ni Pepo.

Na wale wanaoenda mbio katika kuizuia njia ya Allah Mtukufu, kuwakanusha Mitume Wake na kuzitengua aya zetu huku wakiteta na Allah Mtukufu wakipinga amri Zake, hao watakuwa na adhabu mbaya zaidi na yenye ukali mwingi zaidi.

Na wale waliopatiwa elimu wanajua kwamba Qur’ani uliyoteremshiwa kutoka kwa Mola wako ndiyo haki na kwamba inaongoza kwenye njia ya Allah Mtukufu, Aliye Mshindi Asiyeshindwa wala kuzuiliwa, bali Amekitendesha nguvu kila kitu na Amekishinda, Ndiye Mwenye kusifiwa katika maneno Yake, matendo Yake na Sheria Zake.

Na makafiri walisema, wakiambiana wao kwa wao kwa njia ya shere, «Je, tuwaoneshe mtu (wakimkusudia Muhammad, rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie) atakayewaambia kwamba nyinyi mkifa na miili yenu ikawa mbalimbali kabisa kuwa nyinyi mtahuishwa na mtafufuliwa kutoka makaburini mwenu?» wamesema hayo kwa kupita kiasi katika kukanusha kwao.

Kwani mtu huyu amemzulia Allah Mtukufu urongo, au ana wazimu na kwa hivyo anasema jambo asilolijua? Mambo si vile kama wanavyosema makafiri, bali Muhammad ni mkweli wa wakweli. Na wale wasioamini kufufuliwa na wasiofanya matendo ya kuwafaa huko, watakuwa kwenye adhabu ya milele huko Akhera, na wako kwenye upotevu wa mbali hapa duniani.

Kwani hawaoni makafiri hawa wasioamini Akhera ukubwa wa uwezo wa Allah Mtukufu juu ya vilivyoko mbele yao na nyuma yao, miongoni mwa mbingu na ardhi, vinavyoshangaza akili, na kwamba viwili hivyo vimewazunguka? Tutakapo tutawazamisha ndani ya ardhi, kama tulivyomfanyia Qārūn, au tutawateremshia vipande vya adhabu, kama tulivyowafanyia watu wa Shu‛ayb, kwa hakika mbingu iliwanyeshea moto ukawaunguza. Hakika katika hilo tulilolitaja la uwezo wetu kuna ushahidi wazi kwa kila mja mwenye kurudi kwa Mola wao kwa kutubia, mwenye kukubali upweke Wake na mwenye kumtakasia ibada.

Hakika tulimpa Dāwūd unabii, Kitabu na ujuzi, na tukayaambia majabali na ndege, «Takaseni pamoja naye!» (Dāwūd anapomtakasa Allah Mtukufu kwa kuleta tasbihi, fanyeni hivyo pamoja naye). Na tulimlainishia chuma kikawa ni kama unga uliokandwa, Anakifinyanga anavyotaka.

(Na tulikwambia, ewe Dāwūd,) «Tengeneza nguo za chuma zilizotimia na zilizo pana, na ukadirie vipimo vya misumari katika vidani vya kuunganisha nguo hizo za chuma, na usikifanye kidani kuwa kidogo kwani kitakuwa dhaifu, na kwa hivyo hizo nguo za chuma hazitaweza kumkinga (mwenye kuzivaa). Na usizifanye kubwa zikawa nzito kwa mwenye kuzivaa. Na ufanye, ewe Dāwūd, wewe na watu wako, vitendo vya kumtii Allah Mtukufu, kwani mimi kwa mnayoyafanya ni Mwenye kuyaona, hakifichiki kwangu kitu chochote katika hivyo».

Na tulimdhalilishia Sulaymān upepo, ukawa unatembea kutoka mwanzo wa mchana mpaka katikati yake mwendo wa mwezi, na kutoka katikati ya mchana mpaka usiku mwendo wa mwezi kwa mwendo wa kawaida. Na tulimyayushia shaba ikawa inatiririka kama vile maji yanavyotiririka, akawa anafanya kwa shaba hiyo anachotaka. Na tulimdhalilishia miongoni mwa majini wenye kutumika mbele yake, na yoyote kati yao anayesita kufuata amri yetu tuliomuamrisha ya kumtii Sulaymān tutamuonjesha kutokana na adhabu ya Moto unaowaka.

Majini wanamfanyia Sulaymān anachotaka miongoni mwa misikiti ya ibada, picha za shaba na ukoa, madishi makubwa kama mabirika ya kukusanyika maji ndani yake na vyungu vilivyojikita visivyotikisika kutoka mahali pake kwa ukubwa wake, na tukasema, «Enyi jamii ya Dăwūd! Fanyeni kwa kumshukuru Allah Mtukufu kwa kile Alichowapa, kwa kumtii na kufuata amri Yake.» Na ni wachache, miongoni mwa waja wangu, wenye kumshukuru Allah Mtukufu kwa wingi. Na Dāwūd, yeye na jamii yake, alikuwa miongoni mwa hao wachache.

Tulipopitisha kuwa Sulaymān afe, hakuna kilichowafahamisha majini juu ya kifo chake isipokuwa mchwa kuila fimbo yake ambayo alikuwa ameiegemea, basi Sulaymām akaanguka chini, na hapo majini wakajua kwamba wao lau wangekua wanajua ghaibu wasingekaa kwenye adhabu yenye kudhalilisha na kazi ngumu kumfanyia Sulaymān, kwa wao kudhania kuwa yeye ni katika walio hai. Katika hii aya kuna kubatilisha itikadi ya baadhi ya watu kwamba majini wanayajua yasiyoonekana. Kwani lau wao wangeyajua yasiyoonekana wangejua kifo cha Sulaymān, amani imshukie, na wasingekaa kwenye adhabu yenye kunyongesha.

Kwa hakika, kabila la Saba’ la huko Yaman, kwenye makazi ya watu wake kuna dalili ya uwezo wetu: mabustani mawili kuliani na kushotoni, «Kuleni riziki ya Mola wenu na mumshukuruni kwa neema Zake juu yenu, kwani nchi yenu ina mchanga bora na hewa nzuri, na Mola wenu ni Mwingi wa msamaha kwenu».

Wakaipa mgongo amri ya Allah Mtukufu, wakaacha kumshukuru na wakawakanusha Mitume, tukawatumia mafuriko yenye kubomoa yaliyo na nguvu, yaliyoliharibu bwawa la maji na yakayazamisha mabustani. Na tukawageuzia mabustani yao mawili yenye kutoa matunda yakawa ni mabustani mawili yenye miti michache ya khamṭ, nayo ni miti ya matunda machungu yenye ladha ya kuchukiza, na athl, nayo ni miti inayofanana na ṭarfā’ isiyokuwa na matunda, na mikunazi michache yenye miba mingi.

Mabadiliko hayo, kutoka kwenye mambo mazuri kwenda kwenye mabaya, ni kwa sababu ya kukanusha kwao na kutoshukuru kwao neema za Allah Mtukufu. Na hatumtesi mateso haya makali isipokuwa mkanushaji sana aliyeendelea kwenye ukanushaji; atalipwa kulingana na matendo yake, sawa kwa sawa.

Na tulijaalia, baina ya watu wa Saba’, na hali wao wako Yaman, na ile miji tuliobarikia, nayo ni Shām, kuwe na miji iliyoshikana, aliye kwenye mji wowote kati ya hiyo huuona mji mwingine. Na tukafanya mwendo wa kutembea humo ni mwendo uliokadiriwa, kutoka nyumba hadi nyumba, bila mashaka, na tukawaambia, «Nendeni kwenye miji hiyo, wakati muutakao wa usiku au mchana, mkiwa mko kwenye amani hamuogopi adui, njaa wala kiu».

Kwa sababu ya kuruka mipaka kwao, walichoka na raha na amani na maisha ya neema na wakasema, «Mola wetu! Ifanye miji yetu iwe mbali mbali ili safari zetu zirefuke baina ya miji hiyo, tusipate mji ulioimarika njiani tunapokwenda.» Na wakajidhulumu nafsi zao kwa kukanusha kwao, na kwa hivyo tukawaangamiza na tukawafanya ni mazingatio na mazungumzo kwa wanaokuja baada yao, na tukawatenganisha kila namna ya kuwatenganisha, na miji yao ikawa magofu. Kwa hakika yale yaliyoikumba Saba’ ni mazingatio kwa kila mwingi wa uvumilivu juu ya shida na mambo magumu, mwingi wa kushukuru neema za Allah Mtukufu Aliyetukuka.

Na kwa hakika alidhani Iblisi dhana isiyo ya ukweli kuwa atawapoteza wanadamu na kwamba wao watamtii yeye katika kumuasi Allah Mtukufu, na dhana yake kwao ikawa ya kweli, kwa kuwa wao walimtii yeye na wakamuasi Mola wao, isipokuwa kundi la wenye kumuamini Allah Mtukufu, kwani wao walijikita kwenye utiifu wa Allah Mtukufu.

Na wala hakuwa iblisi na uwezo wa kuwalazimisha wakanushaji kukufuru, lakini hekima ya Allah Mtukufu imepitisha awapambie wanadamu ili ujitokeze ujuzi Wake wa kale, tupate kumpambanua anayeamini kufufuliwa, thawabu na adhabu na kumtenganisha na yule mwenye shaka na hilo. Na Mola wako ni Mtunzi wa kila jambo, Analihifadhi na kutoa malipo yake.

Sema, ewe Mtume, uwaambie washirikina, Waiteni wale ambao mlidai kuwa wao ni washirika wa Allah Mtukufu mkawaabudu badala Yake, miongoni mwa masanamu, malaika na binadamu, na wakusudieni katika haja zenu. Kwani wao hawatawaitika. Wao hawamiliki chochote, mbinguni wala ardhini, hata kadiri ya uzito wa mdudu chungu, na wala hawana ushirika katika hizo mbili. Na hakuna yoyote miongoni mwa hawa washirikina mwenye kumsaidia kuumba chochote. Bali Allah Mtukufu, Aliyetakasika na kutukuka, ndiye Aliyepwekeka kwa upatishaji.Yeye Ndiye Anayeabudiwa Peke Yake, na hakuna mwingine yoyote asiyekuwa Yeye anayestahiki kuabudiwa.

Na maombezi ya mwenye kuombea hayafai kitu na hayanufaishi mbele Yake, isipokuwa kwa yule Aliyemruhusu. Na miongoni mwa utukufu Wake, Aliyeshinda na kutukuka, ni kuwa Yeye, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, Anapotamka wahyi na watu wa mbinguni wakayasikia maneno Yake, wanakuwa katika hali ya kutetemeka kutokana na haiba yake, mpaka wanakuwa katika hali kama ile ya kukosa fahamu. Na kutetemeka kunapowaondokea kwenye nyoyo zao wanaulizana wao kwa wao, «Amesema nini Mola wenu?» Malaika watasema, «Amesema kweli! Na Yeye Yuko juu kwa dhati Yake, utendaji nguvu Wake na utukufu wa cheo Chake, Aliye Mkubwa juu ya kila kitu».

Sema, ewe Mtume, kuwaambia washirikina, «Ni nani anayewaruzuku kwa mvua kutoka mbinguni, na kwa mimea na madini na vinginevyo kutoka ardhini?» Hivyo basi hawana budi kukubali kuwa Yeye ni Allah Mtukufu. Na iwapo hawatakubali hilo, waambie, «Allah Mtukufu Ndiye Mwingi wa kuruzuku, na kwa hakika mojawapo wa mapote mawili, kati ya sisi na nyinyi, limejikita kwenye uongofu au limezama kwenye upotevu ulio wazi».

Sema, «Hamtaulizwa kuhusu dhambi zetu, wala hatutaulizwa kuhusu matendo yenu, sababu sisi tumejitenga na nyinyi na ukanushaji wenu».

Sema, «Mola wetu Atatukusanya baina yetu na nyinyi Siku ya Kiyama, kisha Atatoa uamuzi wa uadilifu baina yetu. Na Yeye Ndiye Mfunguzi Mwenye kutoa uamuzi baina ya viumbe Vyake, Mwingi wa ujuzi wa yale yanayotakikana yatolewe uamuzi na hali ya viumbe Vyake. Hakuna kinachofichika Kwake chochote».

Sema, Nionesheni kwa hoja na dalili wale mliyowaunganisha na Allah Mtukufu mkawafanya ni washirika Wake katika kuabudiwa, je wao wameumba chochote? Mambo si kama walivyoeleza.Bali Yeye Ndiye Mwenye kuabudiwa kwa haki, ambaye hana mshirika, aliye Mshindi katika kuwatesa waliomshirikisha, na mwenye hekima katika maneno Yake, vitendo Vyake na upelekeshaji mambo ya viumbe Vyake.

Na hatukukutuma, ewe Mtume, isipokuwa ni kwa watu wote, uwabashirie malipo mema ya Allah Mtukufu na uwaonye na adhabu Yake. Lakini wengi wa watu hawaijui haki, hivyo basi wao wanaipa mgongo.

Na hawa washirikina wanasema kwa njia ya shere, «Ni lini wakati wa Ahadi hii ambayo unatuahidi kuwa Allah Mtukufu Atatukusanya ndani yake kisha Ahukumu baina yetu, iwapo nyinyi ni wakweli katika kile mlichotuahidi kwacho?»

Waambie, ewe Mtume, «Nyinyi mna maagano ambayo hapana budi yatawajia, nayo ni maagano ya Siku ya Kiyama, hamtachelewa nayo hata muda mchache wa kupata kutubia, na wala hamtatangulia mbele yake mkaadhibiwa hata kwa muda mchache. Basi jihadharini na Siku hiyo na jitayarisheni kwa vifaa vyake».

Na waliokanusha walisema, «Hatutaiamini hii Qur’ani wala vile vilivyoitangulia, kina Taurati, Injili na Zaburi.» Kwa hakika washakanusha vitabu vyote vya Allah Mtukufu. Na lau utaona pindi madhalimu watafungwa mbele ya Mola wao ili wahesabiwe, huku wakirudishiana maneno baina yao, kila mmoja anamtupia lawama mwingine, utaona jambo la kutisha! Watakuwa waliokuwa wakifanywa wanyonge wakisema kuwaambia wale waliokuwa na kiburi, nao ni wale viongozi na wakubwa waliopotea na kupoteza, «Lau si nyinyi kutupoteza njia tungekua ni wenye kumuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake».

Viongozi watasema kuwaambia wale waliofanywa wanyonge, «Kwani ni sisi tuliowazuia uongofu baada ya kuwajia? Bali ni nyinyi wenyewe mlikuwa wahalifu kwa kuwa mliingia kwenye ukafiri kwa matakwa yenu na hiyari yenu».

Watasema waliofanywa wanyonge kuwaambia wakubwa wao katika upotevu, «Bali ni kule kutupangia kwenu ubaya usiku na mchana ndiko kulikotutia sisi katika majanga. Kwa kuwa mlikuwa mkitutaka tumkanushe Allah Mtukufu na tumfanye kuwa ana washirika katika kuabudiwa.» Na watu wa kila mojawapo ya makundi mawili wataficha majuto watakapoiona adhabu ilioandaliwa wao. Na tutaweka minyororo kwenye shingo za wale waliokanusha. Na wao hawatateswa kwa adhabu hii isipokuwa ni kwa sababu ya kumkanusha kwao Allah Mtukufu na kufanya kwao matendo mabaya duniani. Katika hii aya kuna onyo kali dhidi ya kuwafuata walinganizi wa upotevu na viongozi wa ukiukaji Sheria.

Na hatukutuma Mtume yoyote katika mji wowote alinganie kwenye kumuabudu Allah Mtukufu na kumpwekesha katika ibada, isipokuwa wale wenye kuzama kwenye starehe na matamanio miongoni mwa watu wake huwa wakisema, «Hakika sisi kwa haya mliokuja nayo, enyi Mitume, ni wenye kukanusha».

Na wanasema, «Sisi ni wengi zaidi wa mali na watoto, na Allah Mtukufu hakutupa neema hizi isipokuwa ni kuwa anaridhika na sisi, na sisi si wenye kuadhibiwa duniani wala Akhera».

Sema uwaambie, ewe Mtume, «Hakika Mola wangu Anawakunjulia riziki hapa duniani anaowataka miongoni mwa waja Wake, na anawapunguzia Anaowataka, si kwa mapenzi wala chuki, lakini Anafanya hivyo kwa kuwatahini. Lakini wengi wa watu hawajui kwamba huo ni mtihani kwa waja Wake kwa kuwa wao hawazingatii».

Hayakuwa mali yenu na watoto wenu ni vitu vya kuwafanya nyinyi muwe karibu na sisi, na daraja zenu ziwekwe juu, lakini wenye kumuamini Allah Mtukufu na wakafanya matendo mema, basi hao watapata malipo ya nyongeza: kwa jema moja kwa kumi mfano wake mpaka kiwango cha nyongeza Anachokitaka Allah Mtukufu. Na wao watakuwa kwenye Pepo ya juu, wakiwa wamesalimika na adhabu, kifo na mambo ya huzuni.

Na wale wanaokimbilia kuzibatilisha hoja zetu na wanaozuia njia ya Allah Mtukufu isifuatwe wakiwa wapinzani na washindani, hawa wataingia ndani ya adhabu ya Jahanamu Siku ya Kiyama, watajiwa na Zabāniyah, ambao ni askari wa Motoni, na hawatatoka humo.

Waambie, ewe Mtume, hawa waliodanganyika kwa mali na watoto, Mola wangu anamkunjulia riziki Anayemtaka miongoni mwa waja Wake na anampunguzia Anayemtaka, kwa hekima Anayoijua. Na namna mtakavyotoa kitu chochote, Yeye Atawapa badala yake duniani na huko Akhera Atawapa malipo mema. Na Yeye, (kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake), Ndiye bora wa wenye kuruzuku, basi tafuteni riziki Kwake Peke Yake, na zungukeni kwa kufuata sababu zake Alizowaamuru.

Kumbuka, ewe Mtume, Siku ambayo Allah Mtukufu Atawafufua washirikina na waabudiwa badala Yake miongoni mwa Malaika, kisha Awaambie Malaika kwa njia ya kuwalaumu wale waliowaabudu, «Je ni hawa waliokuwa wakiwaabudu badala yetu sisi?»

Malaika watasema, «Tunakutakasa, ewe Allah Mtukufu, na kuwa na mshirika wa kuabudiwa! wewe Ndiye Msimamizi wetu tunayemtii na kumuabudu Peke Yake. Bali hawa walikuwa wakiwaabudu mashetani, wengi wao wanawaamini na kuwatii».

Basi Siku ya Ufufuzi, hao waabudiwa hawatakuwa na mamlaka ya kuwanufaisha au kuwadhuru wenye kuwaabudu. Na tutasema kuwaambia wale waliozidhulumu nafsi zao, «Onjeni adhabu ya Moto ambao mlikuwa mkiukanusha!»

Na wanaposomewa makafiri wa Makkah aya za Allah Mtukufu zikiwa wazi wanasema, «Hakuwa Muhammad isipokuwa ni mtu anayependa kuwakataza nyinyi kuwaabudu waungu ambao baba zenu walikuwa wakiwaabudu,» na wanasema, «Haikuwa hii Qur’ani isipokuwa ni urongo uliozuliwa, umeuleta wewe mwenyewe na sio kuwa unatoka kwa Allah Mtukufu.» Na makafiri walisema kuhusu Qur’ani ilipowajia, «Haikuwa hii isipokuwa uchawi uliojitokeza wazi».

Na hatukuwateremshia wakanushaji vitabu vya wao kuvisoma kabla ya Qur’ani vikawa vinawaonyesha yale wanayoyadai kwamba kile alichokuja nacho Muhammad ni uchawi, na hatukumtuma kwao kabla yako wewe, mjumbe yoyote wa kuwaonya na adhabu yetu.

Na walikanusha wale waliokuwa kabla yao, kama vile ‛Ᾱd na Thamūd, Na watu wa Makkah hawakufikia ushuri wa kile tulichowapa ummah waliopita cha nguvu, wingi wa mali, umri mrefu na neema nyiginezo, na tukawaangamiza. Basi angalia, ewe Mtume! Ni namna gani yalivyokuwa makemeo yangu na adhabu yangu kwao?

Sema, ewe Mtume, uwaambie hawa wakanushaji washindani, «Mimi ninawapa ushauri mmoja: msimame kumtii Allah Mtukufu wawili wawili na mmoja mmoja, kisha mfikirie kuhusu hali ya mwenzenu, Mtume wa Allah Mtukufu, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na kile alichonasibishwa nacho. Yeye hana wazimu. Hakuwa Yeye isipokuwa ni mwenye kuwaonya na adhabu ya Jahanamu kabla joto lake halijawasumbua».

Sema, ewe Mtume, uwaambie wakanushaji, «Malipo niliyowaomba kwa wema huu niliowaletea ni yenu nyinyi. Malipo yangu mimi ninayoyangojea hayapo isipokuwa kwa Allah Mtukufu Mwenye kuyaona matendo yangu na matendo yenu. Hakuna chochote kinachofichika Kwake. Yeye Anawalipa wote: kila mmoja kwa anachostahiki».

Sema, ewe Mtume, umwambie anayekanusha upwekeshaji wa Allah Mtukufu na ujumbe wa Uislamu, «Hakika Mola wangu Anauvurumiza ubatilifu kwa hoja za ukweli, hivyo basi ukaufedhehi na ukauangamiza. Na Allah Mtukufu ni Mjuzi mno wa vitu visivyoonekana, hakuna kinachofichika Kwake chochote ardhini na mbinguni».

Sema, ewe Mtume, «Ukweli na Sheria tukufu itokayo kwa Allah Mtukufu umekuja, na ubatilifu umeondoka na mamlaka yake yamepotea, hivyo basi ubatilifu haukusaliwa na kitu cha kukianzisha wala kukirudisha».

Sema, «Nikipotoka nikawa kando na haki, basi dhambi ya upotevu wangu lko juu ya nafsi yangu, na nikiwa nitaongoka kwenye haki, ni kwa wahyi wa Allah Mtukufu Ambao Ananiletea mimi. Hakika Mola wangu ni Msikizi wa ninayowaambia, Yuko karibu na yule anayemlingania na kumuomba».

Na lau ungeona, ewe Mtume, pindi watakapobabaika wakanushaji pale watakapoishuhudia adhabu ya Allah Mtukufu, ungeona jambo kubwa! Hawatakuwa na uokozi wala makimbilio na watachukuliwa hadi Motoni kutoka mahali karibu pa kutwaliwa.

Na wakanushaji watasema watakapoiona adhabu huko Akhera, «Tumemuamini Allah Mtukufu, Vitabu Vyake na Mitume Wake. Vipi wao waipate Imani na hali ni kwamba kuifikia kwao hiyo Imani ni kutoka mahali mbali?» kushawekwa kizuizi baina yao na hiyo, kwani mahali pake ni ulimwenguni, na huko walikanusha.

Kwa hakika waliikanusha haki duniani na wakawakanusha Mitume. Na wanajisemea kwa kudhani wakiwa mbali na kuifikia haki, hawana tegemezi la dhana yao ya ubatilifu, kwa hivyo hawana njia ya kuifikia haki kama vile mrushaji asivyo na njia ya kulenga shabaha kutoka mahali mbali.

Na kutawekwa kizuizi baina ya wakanushaji na kile wanachokitamani cha toba na kurudi ulimwenguni wapate kuamini, kama vile Allah Mtukufu Alivyowafanya wale wanaofanana na wao miongoni mwa wakanushaji wa watu wa mataifa yaliyopita. Kwa kweli wao walikuwa duniani wako kwenye shaka yenye kutia wasiwasi na babaiko kuhusu jambo la Mitume, kufufuliwa na kuhesabiwa, na kwa hivyo hawakuamini.

Sifa njema zote asifiwe Allah Mtukufu kwa sifa Zake ambazo zote ni za ukamilifu, na kwa neema Zake za nje na za ndani, za Akhera na duniani. Muumba mbingu na ardhi na Muanzilishi wa hizo. Mwenye kuwafanya Malaika ni wajumbe kwa waja kwa Anayemtaka miongoni mwa waja Wake, na kwa amri Yake anayoitaka na makatazo Yake. Na miongoni mwa ukubwa wa uwezo wa Allah Mtukufu ni kuwafanya Malaika ni wenye mbawa, mbilimibili, tatutatu na nnenne, za kurukia: ili kukifikisha Alichoamrisha Allah Mtukufu. Katika uumbaji Wake Anaongeza Anachotaka. Hakika Allah Mtukufu kwa kila jambo ni Mjuzi, hakuna kitu kinachomshinda.

Chochote kile Anachowafungulia watu Allah Mtukufu miongoni mwa riziki, mvua, afya, ujuzi na neema nyinginezo, hakuna yoyote wa kuzuia rehema hii, na chochote kile anachokizuia hakuna yoyote baada Yake, Kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake na kutukuka ni Kwake, anayeweza kukiachilia. Na Yeye Ndie Mshindi Mwenye kukitendesha nguvu kila kitu, Mwingi wa hekima Ambaye Anaiachilia rehema na Anaizuia kulingana na hekima Yake.

Enyi watu! Kumbukeni, kwa nyoyo zenu, ndimi zenu na viungo vyenu, neema ya Allah Mtukufu juu yenu. Hakuna muumba wenu isipokuwa Allah Mtukufu, Anayewaruzuku nyinyi kwa mvua kutoka mbinguni, na kwa maji, madini na vinginevyo kutoka ardhini. Hapana mola apasaye kuabudiwa kwa haki isipokuwa Yeye, Peke Yake, Asiye na mshirika. Basi vipi nyinyi mtaepushwa na kumpwekesha?

Na watu wako wakikukanusha, ewe Mtume, kwa hakika wamekanushwa Mitume kabla yako wewe. Na kwa Allah Mtukufu mambo yanaishia huko Akhera, basi hapo Atamlipa kila mmoja anachostahili. Katika aya hii pana kumliwaza Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie).

Enyi watu! Hakika agizo la Allah Mtukufu la Ufufuzi, malipo mema na mateso ni kweli iliyothibiti, basi yasiwadanganye maisha ya duniani kwa matamanio yake na matakwa yake, wala asiwadanganye Shetani kuhusu Allah Mtukufu.

Hakika Shetani ni adui ya binadamu, basi mchukulieni ni adui na msimtii, hakika ni kwamba yeye anawaita wafuasi wake kwenye upotevu ili wawe ni katika watu wa Moto unaowaka.

Wale waliokataa kwamba Allah Mtukufu, Yeye Peke Yake, Ndiye Mola wa kweli, na wakakataa kile walichokuja nacho Mitume Wake, watakuwa na adhabu kali huko Akhera. Na wale waliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na wakafanya matendo mema, watapata msamaha kutoka kwa Mola wao na kufutiwa dhambi zao baada ya kuzifanya zisitirike, na watakuwa na malipo mema makubwa, nayo ni Pepo.

Je, yule ambaye Shetani anampambia matendo yake maovu ya kumuasi Allah Mtukufu, kukufuru na kuwaabudu wasiyekuwa Yeye miongoni mwa waungu na masanamu, akayaona ni mazuri yenye kupendeza, (Je, yeye) ni kama yule ambaye Allah Mtukufu, Aliyetukuka, Amemuongoza akaliona zuri kuwa ni zuri na ovu kuwa ni ovu? Hakika Allah Mtukufu Anampoteza Anayemtaka na Anamuongoza Anayemtaka. Basi usijiangamize kwa kuwa na huzuni juu ya ukanushaji wa hawa waliopotea. Hakika Allah Mtukufu Anayajua maovu yao na Atawalipa kwa hayo malipo mabaya kabisa.

Na Allah Mtukufu Ndiye Ambaye Anapeleka upepo, ukatikisa mawingu, tukayaongoza hadi pale kwenye ardhi kavu, hapo mvua ikateremka, tukahuisha kwa mvua hiyo ardhi baada ya ukavu wake, na hapo mimea ikawa rangi ya kijani. Mfano wa kuhuisha huko, Allah Mtukufu Atawahuisha wafu Siku ya Kiyama.

Yoyote yule atakaye utukufu duniani au Akhera, basi autake kutoka kwa Allah Mtukufu, na hilo halipatikani isipokuwa kwa kumtii Yeye, kwani utukufu ni wa Allah Mtukufu. Na mwenye kujitukuza na kiumbe, Allah Mtukufu Atamdhalilisha; na Mwenye kumtukuza Muumba, Allah Mtukufu Atamtukuza. Kwake Yeye utajo wake utapanda, na tendo jema Analiinua juu. Na wale wenye kutenda mabaya watapewa adhabu kali. Na vitimbi vyao vitaangamia na vitaharibika na havitawafaidisha kitu chochote.

Na Allah Mtukufu Alimuumba baba yenu Ᾱdam kwa mchanga kisha Akajaalia kizazi chake kitokane na maji dhalili, kisha Akawafanya nyinyi wanaume na wanawake. Na hakuna mwanamke yoyote anayeshika mimba wala anayezaa isipokuwa Analijua hilo. Na hakuna mtu anayepewa maisha marefu au umri wake ukapunguzwa isipokuwa hayo yamo ndani ya Kitabu kilichoko Kwake, nacho ni Ubao Uliohifadhiwa, kabla mama yake hajashika mimba yake na kabla hajamzaa. Hayo yote Allah Mtukufu Ameyadhibiti na ameyajua kabla hajamuumba, hayataongezwa yale aliyoandikiwa wala hayatapunguzwa. Hakika kule kuwaumba nyinyi, kuzijua hali zenu na kuziandika kwenye Ubao Uliohifadhiwa ni jambo rahisi na sahali kwa Allah Mtukufu.

Na hazilingani bahari mbili: hii ni tamu yenye upeo wa utamu, ni laini kupita kooni, inaondosha kiu, na hii (nyingine) ni ya chumvi yenye uchumvi mkali. Na kutokana na kila mojawapo ya bahari mbili mnakula samaki wazuri wenye ladha ya kupendeza, na mnatoa pambo, ambalo ni lulu na marjani, la nyinyi kulivaa. Na utaviona vyombo ndani ya bahari hizo vinapasua maji, mkiwa mnatafuta kheri Zake katika biashara na megineyo. Katika haya kuna dalili ya uwezo wa Allah Mtukufu na upweke Wake, na ili mumshukuru Allah Mtukufu kwa neema hizi ambazo Amewaneemesha nazo.

Na Allah Mtukufu Anazitia nyakati za usiku ndani ya mchana, hivyo basi mchana ukarefuka kwa kadiri ya usiku unavyopungua; na Anazitia nyakati za mchana ndani ya usiku, hivyo basi usiku ukarefuka kwa kadiri ya mchana unavyopungua. Na Amedhalilisha jua na mwezi vikawa vinatembea kwa wakati maalumu. Huyo aliyefanya hili ndiye Allah Mtukufu Mola wenu. Ni Wake Yeye ufalme wote. Na wale mnaowaabudu badala ya Allah Mtukufu hawamiliki hata utandu mwembamba unaozunguka koko ya tende.

Mnapowaomba, enyi watu, waabudiwa hawa badala ya Allah Mtukufu, hawasikii maombi yenu, na lau wangesikia, kwa kukisia, wasingewaitikia, Na Siku ya Kiyama, watajiepusha na nyinyi. Na hakuna yoyote wa kukupasha habari, ewe Mtume, mkweli zaidi kuliko Allah Mtukufu, Aliye Mjuzi, Aliye Mtambuzi.

Enyi watu! Nyinyi ndio wahitaji kwa Allah Mtukufu katika kila kitu, hamjitoshelezi Naye hata kiasi cha kupepesa jicho. Na Yeye, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, Ndiye Mwenye kujitosheleza na watu na kila kitu miongoni mwa viumbe Vyake, Mwenye kushukuriwa kwa dhati Yake na majina Yake na sifa Zake, Anaeshukuriwa kwa neema Zake. Kwani kila neema waliyo nayo watu inatoka Kwake. Sifa njema zote ni Zake na shukrani kwa kila namna.

Akitaka Allah Mtukufu Atawaangamiza nyinyi, enyi watu, na Awalete watu wengine Ambao watamtii na watamuabudu Peke Yake.

Na halikuwa hili la kuwaangamiza nyinyi na kuwaleta viumbe wasiokuwa nyinyi ni jambo lisilowezekana kwa Allah Mtukufu, bali hilo ni jambo jepesi na rahisi.

Na kiumbe yoyote Aliyefanya dhambi hatabeba dhambi za mtu mwingine. Na mtu yoyote aliyelemewa na dhambi, akiomba mwenye kumbebea dhambi zake, hatapata mwenye kumbebea chochote, hata kama yule aliyemuomba ana ujamaa wa karibu na yeye, kama baba au ndugu na mfano wao. Hakika ni kwamba wewe, ewe Mtume, unawaonya wale wanaoogopa adhabu ya Mola wao pamoja na kuwa wao hawaioni na wakatekeleza Swala inavyotakikana itekelezwe. Na mwenye kujisafisha na ushirikina na maasia mengine, basi yeye anajisafisha nafsi yake. Na kwa Allah Mtukufu, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, ndio marejeo ya viumbe wote na mwisho wao, hapo Amlipe kila mmoja kile anachostahiki

Na kipofu asiyeiona Dini ya Allah Mtukufu halingani na yule mwenye kuona ambaye anaiona njia ya haki na anaifuata.

Na giza la ukafiri halilingani na mwangaza wa Imani.

Wala kivuli hakilingani na upepo wa joto.

Na wale waliohuika nyoyo kwa kukuamini hawalingani na wale waliokufa nyoyo kwa kukanusha. Hakika Allah Mtukufu Anamsikilizisha Anayemtaka asikie kwa kufahamu na kukubali. Na wewe, ewe Mtume, si mwenye kuwasikilizisha walio ndani ya makaburi. Na kama usivyoweza kuwasikilizisha wafu makaburini mwao, pia hutawasikilizisha hawa makafiri kwa kuwa nyoyo zao zimekufa.

Wewe hukuwa isipokuwa ni mwenye kuwaonya na ghadhabu za Allah Mtukufu na mateso Yake.

Sisi tumekutuma kwa haki, nayo ni kumuamini Allah Mtukufu na Sheria za Dini, hali ya kuwapa bishara ya Pepo wale wenye kukuamini na wakaufuata uongofu wako kivitendo, na hali ya kuwaonya na moto wale waliokukanusha na wakakuasi. Na hakuna taifa lolote la watu isipokuwa limejiwa na muonyaji wa kuwaonya na mwisho mbaya wa ukafiri wao na upotevu wao.

Na wanapokukanusha washirikina hawa, basi wale waliopita kabla yao waliwakanusha Mitume wao ambao waliwajia na miujiza iliyo wazi yenye kutolea ushahidi unabii wao, na waliwajia na Vitabu, ambavyo ndani yake zimekusanywa hukumu nyingi, na (waliwajia na) Kitabu chenye kutoa mwangaza, chenye kubainisha njia ya kheri na shari.

Kisha nikawakamata wale waliokanusha na kuwapa aina mbalimbali za adhabu. Basi angalia kulikuwa namna gani kukataa kwangu matendo yao na kule kuwashukia wao mateso yangu?

Kwani huoni kwamba Allah Mtukufu Ameteremsha kutoka juu maji, tukainywesha kwayo miti iliyo ardhini, tukatoa kwenye miti hiyo matunda yenye rangi tofauti, miongoni mwazo ni nyekundu na miongoni mwazo nyeusi na manjano na zisizokuwa hizo? Na tumeumba majabalini njia zenye rangi tofauti, nyeupe na nyekundu. Na tumeumba miongoni mwa majabali, majabali meusi sana.

Na miongoni mwa watu na wanyama, ngamia, ng’ombe, mbuzi na kondoo tumeumba wakiwa rangi tofauti vilevile. Kati ya hao kuna wekundu, weupe, weusi, na wenye rangi nyinginezo, kama vile kutofautiana rangi za matunda na majabali. Hakika wanaomcha Allah Mtukufu na kujikinga na mateso Yake kwa kumtii na kujiepusha kumuasi ni wale wanaomjua Yeye, (kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake), sifa Zake na Sheria Zake, na uwezo Wake juu ya kila kitu ambao miongoni mwavyo ni kutofautiana viumbe hivi pamoja na kuwa sababu yake ni moja, na wanayatia akilini yaliyomo ndani ya mawaidha na mazingatio. Hakika Allah Mtukufu ni Mshindi Mwenye nguvu Asiyeshindwa, Mwingi wa kusamehe, Anawapa malipo mema watiifu, na Anawasamehe.

Hakika ya wale wanaosoma Qur’ani na wakaifanyia kazi, wakaendelea daima kuswali kwa nyakati zake na wakatumia kile tulichowaruzuku miongoni mwa aina ya matumizi ya lazima na ya yanayopendekezwa, kwa siri na kwa dhahiri, hao wana matumaini kwa hayo kufanya biashara isiyoisha na isiyoanguka, nayo ni kuridhiwa na Mola wao na kufaulu kupata malipo mengi mema.

Ili Awatimizie Allah Mtukufu, Aliyetukuka, malipo mema ya matendo yao yakiwa kamili bila kupunguzwa, na wataongezewa mema kwa fadhila Zake. Hakika Allah Mtukufu ni msamehevu sana wa makosa yao, ni Mwingi wa shukrani kwa mema yao, Atawalipa kwa mema hayo malipo mazuri mengi.

Na Qur’ani tuliyokuteremshia wewe, ewe Mtume, ndiyo haki inayosadikisha Vitabu Alivyoviteremsha Allah Mtukufu kwa Mitume Wake kabla yako. Hakika Allah Mtukufu ni Mtambuzi wa mambo ya waja Wake, ni Mwenye kuviona vitendo vyao, na Atawalipa wema kwa hayo.

Kisha tukawapa Qur’ani, baada ya ummah waliopita kuangamia, wale tuliowachagua miongoni mwa umati wa Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie): kati yao kuna aliyeidhulumu nafsi yake kwa kufanya baadhi ya maasia, na kati yao kuna aliyekuwa wastani, naye ni yule mwenye kutekeleza yaliyo wajibu na kuepuka yaliyoharamishwa, na katika wao kuna mwenye kutangulia kufanya mambo ya kheri kwa idhini ya Allah Mtukufu, yaani mwenye kukimbilia na kujitahidi kufanya amali njema, za faradhi na za ziada. Na kupewa Kitabu huko na kuchaguliwa ummah huu ndio fadhla kubwa.

Wataingia pepo ya makazi ya daima kwa wale ambao Allah Mtukufu Amewarithisha Kitabu Chake, watapambwa huko kwa vidani vya dhahabu na kwa lulu. Na mavazi yao ya kawaida huko Peponi ni hariri, yaani: nguo laini.

Na watasema watakapoingia Peponi, Sifa njema zote na shukrani ni za Allah Mtukufu Ambaye ametuondolea kila jambo la huzuni. Hakika Mola wetu ni Mwingi wa msamaha, kwa kuwa Anatusamehe sisi madhambi madogo, ni Mwingi wa shukrani, kwa kuwa Ameyapokea mazuri yetu na Ameyaongeza.

Na Yeye Ndiye Aliyetushukisha Nyumba ya Pepo kwa fadhila Zake, hatutapata humo usumbufu wala uchovu.

Na wale waliomkanusha Allah Mtukufu na Mtume Wake, watakuwa na Moto wa Jahanamu uliowashwa. Hakutatolewa uamuzi juu yao kuwa wafe wakapata kufa na kupumzika, wala hawatapunguziwa adhabu yake. Mfano wa malipo hayo, Allah Mtukufu Anamlipa kila mwenye kuendelea kwenye ukafiri na kuwa na ukakamavu juu yake.

Na hawa makafiri watapiga kelele kwa ukali wa adhabu ndani ya Moto wa Jahanamu wakiomba kuokolewa, «Mola wetu! Tutoe kwenye Moto wa Jahanamu na uturudishe duniani tupate kufanya matendo mema ambayo siyo yale tuliokuwa tukiyafanya katika uhai wetu wa duniani, tupate kuamini badala ya kukanusha.» Hapo Allah Mtukufu atawaambia, Kwani hatukuwapa katika kipindi cha uhai kadiri inayotosha ya umri kwa mwenye kutaka kuwaidhika awaidhike, na akawajia Nabii, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na pamoja na hivyo hamkuwaidhika? Basi onjeni adhabu ya Jahanamu! Kwani wenye kukanusha hawana msaidizi wa kuwaokoa na adhabu ya Allah Mtukufu.

Kwa hakika Allah Mtukufu Anakiona kila kisichoonekana mbinguni na ardhini, na kwa hakika Yeye ni Mjuzi mno wa vilivyojificha nyoyoni. Basi muogopeni Asiwaone mkiwa mko katika hali ya kudhamiria shaka au ushirikina katika kumpwekeshaYeye au juu ya unabii wa Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani ziwashukie), au kuenda kinyume na amri Yake katika mambo madogo.

Allah Mtukufu Ndiye Aliyewafanya nyinyi, enyi watu, baadhi yenu washikilie nafasi ya wengine katika ardhi. Basi Mwenye kukanusha upweke wa Allah Mtukufu miongoni mwenu madhara yake yatamrudia mwenyewe na ule ukafiri wake. Na hauwaongezei wakanushaji ule ukanushaji wao mbele ya Mola wao isipokuwa hasira na ghadhabu, na hakuwaongezei kule kumkanusha kwao Allah Mtukufu isipokuwa upotevu na maangamivu.

Sema, ewe Mtume, kuwaambia washirikina, «Nipasheni habari: Ni kitu gani cha ardhi ambacho washirika wenu wamekiumba? Au hawa washirika wenu mnaowaabudu badala ya Allah Mtukufu wana ushirika na Allah Mtukufu katika uumbaji mbingu? Au tumewapa kitabu, hivyo basi wana ushahidi kutoka humo?» Lakini wakanushaji hawapeani ahadi isipokuwa udanganyifu na hadaa.

Hakika Allah Mtukufu Anazizuia mbingu na ardhi zisiondoke pale zilipo. Na lau zitaondoka pale zilipo, hakuna yoyote baada Yake Atakayezizuia. Allah Mtukufu ni Mpole katika kuahirisha mateso kwa makafiri na waasi, ni Mwingi wa kusamehe kwa anayetubia dhambi zake na akarudi Kwake.

Na wakanushaji wa kikureishi waliapa kwa Allah Mtukufu viapo vikali kwamba wakijiwa na mtume kutoka kwa Allah Mtukufu wa kuwaonya mateso ya Allah Mtukufu, watakuwa ni wenye kusimama wima zaidi na wenye kufuata haki zaidi kuliko Mayahudi, Wanaswara na wengineo. Na alipowajia Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), hilo halikuwaongezea wao isipokuwa kuwa mbali na haki na kuikimbia.

Kuapa kwao si kwa nia nzuri na kutafuta haki, isipokuwa huko ni kuwafanyia viumbe kiburi katika ardhi, wanakusudia kwa huko kuapa kufanya vitimbi vibaya, udanganyifu na ubatilifu. Na vitimbi vibaya haviwashukii isipokuwa wenyewe. Basi hawana lolote la kungojea, hao wenye kiburi na wenye vitimbi, isipokuwa ile adhabu iliyowashukia waliokuwa kama wao ambao waliwatangulia, Hutaupatia mpango wa Allah Mtukufu mabadiliko wala kugeuka. Hakuna yoyote anayeweza kubadilisha wala kujiepusha na adhabu yeye mwenyewe wala mwingine.

Je, hawatembei makafiri wa Makkah kwenye ardhi, wakaona ulikuwa vipi mwisho wa wale waliokuwa kabla yao, kama vile ‛Ᾱd, Thamūd na mfano wao, na yale yaliyowapata ya maangamivu na yaliyowapata majumba yao ya uharibifu walipowakanusha Mitume, na makafiri hao walikuwa ni wakali zaidi na ni wenye nguvu zaidi kuliko makafiri wa Makkah? Na hakuwa Allah Mtukufu, Aliyetukuka, na kitu chochote mbinguni wala ardhini chenye kumlemea na kumpita. Hakika Yeye ni Mjuzi sana wa matendo yao, ni Mwenye uwezo wa kuwaangamiza.

Na lau Allah Mtukufu angewatesa watu kwa madhambi na maasia waliyoyatenda, asingeacha juu ya mgongo wa ardhi mnyama yoyote anayetembea juu yake. Lakini Anawapa mhula na Anachelewesha kuwaadhibu mpaka wakati maalumu Aliyoupanga. Na wakati wa kuwaadhibu ukija, basi Allah Mtukufu kwa waja Wake ni Mjuzi, hakuna yoyote kati yao atakayefichika Kwake, na hakuna chochote miongoni mwa mambo yao kilicho mbali na ujuzi Wake, na Atawalipa wao kwa walichotenda, chema au kibaya.

«Yā Sīn» Yametangulia maelezo kuhusu herufi zilizokatwa na kutengwa mwanzo wa sura ya Al-Baqarah.

Anaapa Allah Mtukufu kwa Qur’ani yenye hekima, kwa hukumu zilizomo, hekima na hoja.

Kwamba wewe, ewe Mtume, ni miongoni mwa waliotumwa na wahyi wa Allah Mtukufu kwa waja Wake,

Juu ya njia iliyonyoka na kulingana sawa, nayo ni Uislamu.

Ameiteremsha Allah Mtukufu hii Qur’ani ikiwa ni uteremsho kutoka kwa Aliye Mshindi, katika kuwaadhibu watu wa ukafiri na maasia, Mwenye kuwarehemu waja Wake waliotubia na wakatenda mema.

Tumekuteremshia wewe, ewe Mtume, ili uwaonye nayo watu ambao baba zao kabla yako wewe hawakuonywa, nao ni waarabu. Watu hawa wameghafilika na wamepitikiwa na Imani na msimamo imara wa kufanya matendo mema. Na kila watu ambao uonyaji kwao umekatika, wanaingia kwenye kughaflika na kupitikiwa. Katika haya kuna dalili ya ulazima juu ya wanavyuoni, wanaomjua Allah Mtukufu na Mtume Wake, kulingania na kukumbusha, ili wawaamshe Waislamu kutoka kwenye kughafilika kwao.

Hakika imeshapasa adhabu juu ya wengi wa hawa makafiri, baada ya kuonyeshwa haki wakaikataa, kwa kuwa hawamuamini Allah Mtukufu wala Mtume Wake wala hawafuati Sheria Zake kivitendo.

Hakika sisi tumewafanya hawa makafiri, ambao walionyeshwa haki wakaikataa na wakawa wakakamavu kushikilia ukafiri na kuacha kuamini, ni kama wale waliofungwa pingu shingoni mwao, ikakusanywa pamoja mikono yao pamoja na shingo zao chini ya videvu vyao, wakalazimika kuinua juu vichwa vyao. Basi wao wamefungwa na kuepushwa na kila kheri, hawaioni haki wala hawaongoki kuifuata.

Na tumeweka mbele ya makafiri kizuizi na nyuma yao kizuizi. Basi yeye ni kama wale waliyofungiwa njia mbele yao na nyuma yao, hapo tukayapofusha macho yao kwa sababu ya ukanushaji wao na kiburi chao, hivyo basi wakawa hawaoni usawa wala hawaongoki. Na kila mwenye kuukabili ulinganizi wa Uislamu kwa kuupa mgongo na kuufanyia ushindani, basi yeye ni mstahili wa kupata mateso haya.

Na ni sawa, mbele ya makafiri hawa washindani, kuwa utawaonya, ewe Mtume, au hutawaonya, kwani wao hawaamini wala hawafanyi matendo mema.

Hakika ni kwamba uonyaji wako unamfaa mwenye kuiamini Qur’ani, akafuata hukumu za Allah Mtukufu zilizo ndani yake na akamuogopa Mwingi wa rehema akiwa mahali ambapo hakuna amuonaye isipokuwa Allah Mtukufu. Basi huyo mpe bishara njema ya kuwa atapata msamaha wa dhambi zake kutoka kwa Allah Mtukufu, na atapata malipo mema kutoka Kwake huko Akhera kwa matendo yake mema, nayo ni Pepo.

Hakika sisi ndio tunaohuisha wafu wote kwa kuwafufua Siku ya Kiyama, na tunaandika waliyoyafanya ya kheri na shari, na zile athari zao ambazo wao walikuwa ndio sababu ya kufanyika katika maisha yao na baada ya kufa kwao, sawa sawa njema kama vile mtoto mwema, elimu yenye manufaa na sadaka yenye kuendelea, au ziwe mbaya kama vile ushirikina na uasi. Na tumedhibiti kwa hesabu kila kitu katika Kitabu chenye ufafanuzi, ambacho ni Asili ya Kitabu, na humo ndio marejeo ya yote hayo, nacho ni Ubao Uliohifadhiwa. Basi ni juu ya mwenye akili airudie nafsi yake, ili awe ni kiigizo katika wema ndani ya maisha yake na baada ya kufa kwake.

Wapigie, ewe Mtume, washirikna wa watu wako wenye kukataa ulinganizi wako, mfano wa wao kuuzingatia, nao ni hadithi ya watu wa kijiji walipoendewa na wajumbe.

Tulipowatumia wajumbe wawili wawalinganie kumuamini Allah Mtukufu na kuacha kumuabudu asiyekuwa Yeye. Watu wa kijiji wakawakanusha wajumbe wawili hao tukawatilia nguvu kwa mjumbe wa tatu. Basi hao wajumbe watatu walisema kuwaambia watu wa kijiji, «Hakika sisi kwenu nyinyi,enyi watu, tumetumwa».

Watu wa kijiji wakasema kuwaambia wajumbe, «Hamkuwa nyinyi isipokuwa ni watu mfano wetu sisi, na Allah Mtukufu Hakuteremsha wahyi wowote. Na hamkuwa nyinyi isipokuwa mnasema urongo».

Wajumbe wakasema kwa kutilia mkazo, Mola wetu Aliyetutuma Anajua kwamba sisi, kwenu nyinyi, tumetumwa!

Na si juu yetu isipokuwa ni kufikisha ujumbe kwa uwazi, na hatuna mamlaka ya kuwafanya muongoke, kwani uongofu uko mikononi mwa Allah Mtukufu Peke Yake.

Watu wa kijiji wakasema, «Sisi tumeingiliwa na kisirani kutokana na nyinyi, basi msipokomeka kutulingania,tutawaua kwa kuwapiga mawe na mtapata kutoka kwetu adhabu kali iumizayo».

Wajumbe wakasema, Kisirani chenu na matendo yenu ya ushirikina na ya shari yako na nyinyi na yanarudishwa kwenu nyinyi. Je, nyinyi mkiwaidhiwa kwa jambo ambalo lina kheri kwenu mnajihisi mmeingiliwa na kisrani na mnatutisha kuwa mtatupiga mawe na kutuadhibu? Bali nyinyi ni watu ambao desturi yenu ni kupita kiasi katika uasi na ukanushaji.

Na akaja mtu kwa haraka kutoka mahali mbali mjini (Napo ni pale ilipojulikana kwamba watu wa kijiji wameazimia kuwaua wajumbe au kuwaadhibu) akasema, «Enyi watu wangu! Wafuateni wajumbe mlioletewa kutoka kwa Allah Mtukufu».

Wafuateni wale wasiotaka mali kutoka kwenu kwa kufikisha Ujumbe, na hali wao wako kwenye uongofu katika kile wanachowaitia cha kumuabudu Allah Mtukufu Peke Yake. Katika aya hii kuna kueleza ubora wa mwenye kukimbilia kuamrisha mema na kukataza maovu.

Na ni kitu gani kitakachonizuia kumuabudu Allah Mtukufu Aliyeniumba na Ambaye Kwake mtarejea nyote?

Je, niwaabudu waungu wengine wasiomiliki jambo lolote badala ya Allah Mtukufu? Iwapo Mwingi wa rehema Amenitakia mabaya, basi waungu hawamiliki kulikinga hilo wala kulizuia, wala hawawezi kuniokoa mimi na haya niliyonayo.

Mimi nifanyapo hivyo nitakuwa niko kwenya kosa lililo wazi lililojitokeza.

Mimi nimemuamini Mola wenu, basi nisikilizeni nililowaambia na mnitii mimi kwa kuniamini. Aliposema hilo, watu wake walimrukia wakamuua, na Allah Mtukufu Akamtia Peponi.

Aliambiwa baada ya kufa kwake, «Ingia Peponi,» kwa njia ya kutukuzwa, akasema: Natamani watu wangu wangejua.

Akasema na yeye akiwa kwenye starehe na heshima, «Natamani watu wangu wangejua vile Mola wangu Alivyonisamehe na kunikirimu kwa sababu ya kumuamini kwangu Allah Mtukufu na kusubiri kwangu juu ya kumtii Yeye na kuwafuata Mitume Wake mpaka nikauawa, ili nao wamuamini Allah Mtukufu na waingie Peponi kama mimi».

Na jambo hilo halikuhitajia kuteremsha askari kutoka mbinguni ili kuwaadhibu wao baada ya wao kumuua yule mwanamume anayewapa ushauri mwema na kuwakanusha wajumbe wao, kwani wao ni wanyonge na watwevu zaidi kuliko kuwa ni wenye kufanyiwa hilo, na hatukuwa ni wenye kuwateremsha Malaika tukitaka kuwaangamiza, bali tunawateremshia adhabu ya kuwavunjavunja.

Hakukuwa kule kuangamizwa kwao isipokua ni kwa ukelele mmoja, wakitahamaki wao wamekufa, hakuna chochote kilichosalia katika wao.

Ni hasara iliyoje na majuto yalioje ya waja Siku ya Kiyama watakapoiona adhabu! Hawajiwi na mtume yoyote kutoka kwa Allah Mtukufu, Aliyetukuka, isipokuwa huwa wakimfanyia shere na maskhara.

Kwani hawaoni hawa wanaofanya shere na wakapata mazingatio kwa watu wa karne zilizotangulia kabla yao tulizoziangamiza, kuwa wao hawatarudi kwenye dunia hii?

Hawakuwa watu wa karne hizi tulizoziangamiza na wengineo, isipokuwa wote watahudhurishwa mbele yetu Siku ya Kiyama wahesabiwe na walipwe.

Na ili kuwaonyesha hawa washirikina ushahidi wa uwezo wa Allah Mtukufu wa kufufua na kukusanya: ni hii ardhi iliyokufa isiyo na mimea, tumeihuisha kwa kuteremsha maji, na tukatoa humo aina mbalimbali za mimea ambayo watu na wanyama wanakula. Na Mwenye kuhuisha ardhi kwa mimea Ndiye Atakayehuisha viumbe baada ya kufa.

Na tumejaalia katika ardhi hii mabustani ya mitende na mizabibu, na tukapasua humo mikondo ya maji yenye kuinywesheza.

Yote hayo ili waja wapate kula matunda yake. Na hayo hayakuwa isipokuwa ni rehema za Allah Mtukufu kwao, na si kwa harakati zao za kutafuta na bidii zao, wala si kwa hila zao na nguvu. Basi si wamshukuru Allah Mtukufu Aliyewaneemesha neema hizi ambazo hazihesabiki wala hazidhibitiki?

Ametakasika Allah Mtukufu Aliye Mkubwa, Aliyeumba mbegu zote miongoni mwa aina za mimea ya ardhini, na kutokana na nafsi zao wakiwa wanaume na wanawake, na kutokana na viumbe vya Allah Mtukufu na vinginevyo. Hakika Allah Mtukufu Amepwekeka kwa uumbaji, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, hivyo basi haifai Ashirikishwe na mwingine.

Na alama kwao yenye kuonyesha upwekeshaji wa Allah Mtukufu na ukamilifu wa uwezo Wake ni huu usiku ambao kutoka humo unatolewa mchana, wakitahamaki watu wameingiliwa na giza.

Na alama kwao (ya utendakazi wa Allah Mtukufu) ni jua ambalo linatembea hadi kituo chake Alichokikadiria Allah Mtukufu, halitakipita kituo hicho wala halitatulia kabla ya kukifikia. Huo ni mpango wa Mshindi Asiyeshindwa, Mjuzi Ambaye hakuna kitu chochote kinachofichika na ujuzi Wake.

Na mwezi ni alama katika viumbe vyake. Tumeukadiria uwe na njia za kupitia kila usiku. Unaanza ukiwa mwezi mwandamo mdogo sana na unaendelea kuwa mkubwa mpaka ukawa mwezi mkamilifu mviringo, kisha unarudi kuwa mdogo kama karara la mtende lililobeteka kwa wembamba, kuinama na umanjano, kwa sababu ya ukale wake na ukavu.

Kila mojawapo kati ya jua, mwezi, usiku na mchana, kina wakati ambao Allah Mtukufu Ameukadiria, na hakitangulii kikapita huo wakati. Haiwezekani kwa jua kuufikia mwezi likaufuta mwangaza wake au ukageuza njia yake ya kupitia. Na haiwezekani kwa usiku kuutangulia mchana ukauingilia kabla ya wakati wake kumalizika. Na kila mojawapo kati ya jua, mwezi na nyota ziko katika anga zinatembea.

Na ushahidi na hoja kwao kwamba Allah Mtukufu Peke Yake Ndiye Mstahiki wa kuabudiwa, Ndiye mneemeshaji neema nyingi, ni kwamba sisi tuliwabeba wale waliookoka miongoni mwa wanadamu katika jahazi la Nūḥ lililojazwa jinsi mbalimbali ya viumbe, ili maisha yaendelee baada ya mafuriko.

Na tukawaumbia hawa washirikina na wasiokuwa wao kama vile jahazi la Nūḥ, miongoni mwa majahazi na vipando vingine wanavyovipanda vikawapeleka kwenye nchi zao .

Na tukitaka tutawazamisha, wasipate mwenye kuwasaidia wasizame, na wala wao si wenye kuokolewa na kuzama.

Isipokuwa tuwahurumie, tuwaokoe na tuwastareheshe mpaka muda ukome, huenda wao wakarejea na wakayarekebisha yale waliyoyafanyia kasoro.

Na washirikina wanapoambiwa, «Jihadharini na jambo la Akhera na vitisho vyake, hali za dunia na mateso yake, kwa kutarajia rehema za Allah Mtukufu kwenu,» wanapuuza na hawalikubali hilo.

Na huwajii, hawa washirikina, na alama yoyote iliyo wazi kutoka kwa Mola wao, ili uwaongoze kwenye haki na uwabainishie ukweli wa Mtume, isipokuwa wanaipa mgongo na hawanufaiki nayo.

Na waambiwapo makafiri, «Toeni ile riziki ambayo Allah Mtukufu Amewaneemesha nayo,» wanasema kuwaambia Waumini, wakijenga hoja, «Je, tumpe chakula yule ambaye lau Allah Mtukufu angetaka angempa chakula? Hamkuwa nyinyi, Waumini, isipokuwa mko mbali waziwazi na haki, kwa kutuamrisha sisi hilo».

Na wanasema hawa makafiri kwa njia ya kukanusha na kuwa na haraka, huku kufufuliwa kutakuwa lini, iwapo nyinyi ni wakweli katika hilo mnalolisema?

Hawangojei hawa washirikina wanaolifanyia haraka agizo la Allah Mtukufu kwao, isipokuwa mpulizo wa fazaa wakati Kiyama kitakaposimama, kitawachukua ghafla, na hali wao wanagombana katika mambo ya maisha yao.

Hawataweza hawa washirikina wakati wa kupulizwa baragumu kumuusia yoyote kitu chochote, wala hawataweza kurejea kwa watu wao, bali watakufa wakiwa kwenye masoko yao na pale walipo.

Na kutapulizwa baragumu mpulizo wa pili, hapo roho zao zirudishwe kwenye miili yao, wakitahamaki wanatoka makaburini mwao wakielekea kwa Mola wao kwa haraka.

Hapo watasema wenye kukanusha Ufufuzi hali ya kujua, «Ewe maangamivu yetu! Ni nani aliyetutoa makaburini mwetu?» Hapo wajibiwe na waambiwe, «Hili ndilo lile Aliloahidi Mwingi wa rehema na wakalitolea habari Mitume walio wakweli».

Hakutakuwa kufufuliwa huku isipokuwa ni matokeo ya mpulizo mmoja katika baragumu, punde si punde viumbe wote watasimama, watakuwa wamesimama mbele yetu wapate kuhesabiwa na kulipwa.

Katika Siku hiyo hesabu itakamilishwa kwa uadilifu. Hakuna nafsi itakayodhulumiwa kitu chochote, kwa kupunguzwa mema yake au kuongezwa maovu yake. Na hamtalipwa isipokuwa kwa yale mliokuwa mkiyafanya ulimwenguni.

Hakika watu wa Peponi Siku hiyo watakuwa wameshughulishwa kwa aina mbalimbali za neema za wao kustarehe nazo, hawawafikirii watu wengine.

Wao na wake zao watakuwa wanajistarehesha juu ya vitanda vilivyopambwa, na chini ya vivuli vilivyoenea.

Wao Peponi watakuwa na starehe ya matunda yenye ladha ya kila aina, na watakuwa na kila wanalolitaka.

Watakuwa na starehe nyingine kubwa kabisa nayo ni Atakaposema nao Mola wao, Mwenye kuwarehemu kwa kuwasalimia, na hapo watapata amani iliyotimia kwa kila namna.

Na wataambiwa makafiri Siku hiyo, «Jitengeni na Waumini na mjiepushe nao».

Na Allah Mtukufu Atawaambia kwa kuwalaumu na kuwakumbusha, Kwani sikuwausia, kupitia ndimi za Mitume wetu kwamba msiabudu Shetani wala msimtii? Hakika yeye ni adui ambaye uadui wake umejitokeza wazi.

Na nikawaamrisha mniabudu mimi peke yangu, kwani kuniabudu mimi na kunitii na kumuasi Shetani ndiyo Dini iliyonyooka yenye kupelekea kupata radhi zangu na mabustani ya Pepo yangu.

Hakika Shetani amewapoteza na kuwatoa kwenye haki viumbe wengi kabla yenu. Basi kwani hamkuwa na akili, enyi washirikina, ya kuwakataza nyinyi kumfuata?

Huu ni moto wa Jahanamu ambao mlikuwa mkiahidiwa duniani kwa kumkufuru kwenu Allah Mtukufu na kukanusha kwenu Mitume Wake.

Basi uingieni leo na mteseke kwa joto lake, kwa sababu ya ukafiri wenu!

Siku ya leo tunapiga mihuri midomo ya washirikina hawatakuwa ni wenye kusema, na itasema na sisi mikono yao kwa yale iliyoyafanya ya maonevu, na itatoa ushahidi miguu yao kwa yale iliyoyaendea duniani na dhambi ilizozichuma.

Na lau tungetaka tungeyafuta macho yao na kuondoa kuona kwao, kama tulivyoifunga midomo yao, hapo waikimbilie njia ya Ṣirāṭ ili waivuke. Basi vipi hilo litakuwa kwao na hali macho yao yamefutwa hayaoni?

Na lau tungetaka tungeligeuza umbo lao na kuwakalisha mahali pao, wasiweze kuenda mbele wala kurudi nyuma.

Na yoyote tutakayeurefusha umri wake mpaka awe mkongwe tunamrudisha kwenye hali ya udhaifu wa akili na udhaifu wa mwili. Basi hawatii akilini kwamba yule Aliyefanya hili ni mwenye uwezo wa kuwafufua?

Na hatukumfundisha mjumbe wetu Muhammad mashairi, na haipasi kwake kuwa mshairi. Haikuwa hii aliokuja nayo isipokuwa ni Ukumbusho kwa wale wenye busara kujikumbusha nao na ni Qur’ani yenye kufafanua haki na batili, hukumu zake ziko wazi, na pia hekima zake na mawaidha yake yako wazi.

Ili imuonye ambaye moyo wake uko hai na akili yake ina nuru, na ili ithibiti adhabu kwa wenye kumkanusha Allah Mtukufu, kwa kuwa wao, kwa hii Qur’ani, hoja ya Allah Mtukufu ya mkato imewasimamia.

Kwani viumbe hawaoni kwamba sisi tumeumba kwa ajili yao wanyama tuliowadhalilishia, wakawa wanawamiliki na kusimamia mambo yao.

Na tukawadhalilishia (hao wanyama kwao). Katika hao kuna wanaowapanda katika safari, na katika hao kuna wanaowabebesha mizigo, na katika hao kuna wanaowala.

Na katika hao wanyama, wana manufaa mengine ya kunufaika nayo, kama vile kunufaika kwa sufi zao, mabele yao na nywele zao kwa matumizi ya nyumbani, mavazi na mengineyo, na wanakunywa maziwa yao. Basi hawamshukuru Allah Mtukufu, Ambaye Amewapa neema hizi, na kumtakasia ibada?

Na washirikina waliwafanya wasiokuwa Allah Mtukufu kuwa ni waungu wakawa wanawaabudu, wakitarajia kuwa watawasaidia na kuwaokoa na adhabu ya Allah Mtukufu.

Waungu hao hawawezi kuwasaidia wenye kuwaabudu wala kujisaidia wao wenyewe. Na washirikina pamoja na waungu wao wote watahudhurishwa kwenye adhabu, wakiwa baadhi yao wanajitenga na wengine.

Basi kusikutie huzuni, ewe Mtume, kule kumkufuru kwao Allah Mtukufu na kukukanusha wewe na kukufanyia shere. Hakika sisi tunayajua wanayoyaficha na wanayoyadhihirisha, na tutawalipa kwa hayo.

Kwani haoni mwanadamu anayekanusha kufufuliwa vile umbo lake lilivyoanza, akapata kuchukua dalili ya kuwa atarudishwa uhai, kwamba sisi tumemuumba kwa tone la manii lililopitia miongo tofauti mpaka akawa mkubwa, na ghafla anageuka kuwa ni mwingi wa kubisha aliyejitolea wazi kwa kujadiliana?

Na mkanushaji Kufufuliwa alitupigia mfano usiofaa kupigwa, nao ni kulinganisha uwezo wa Muumba na ule wa muumbwa, na akasahau kulianzaje kule kuumbwa kwake. Alisema, «Ni nani mwenye kuhuisha mifupa iliyochakaa na kumumunyuka?»

Mwambie, «Atakaye kuihuisha ni Yule Aliyeiumba mara ya kwanza, na Yeye kwa viumbe vyake vyote ni Mjuzi, hakifichiki Kwake yeye kitu chochote».

Ambaye Amewatolea, kwenye mti wa kijani ulio mbichi, moto unaochoma, ambao kwa mti huo mnawasha moto. Yeye Ndiye Anayeweza kutoa, kwenye kitu, kinyume chake. Katika hayo pana dalili ya upweke wa Allah Mtukufu na ukamilifu wa uwezo Wake, na miongoni mwa uwezo huo ni kuwatoa wafu kutoka makaburini mwao wakiwa hai.

Je, kwani hakuwa yule aliyeumba mbingu na ardhi na vilivyomo ndani yake ni Mwenye uwezo wa kuumba mfano wao, Akawarudisha kama Alivyowaanzisha? Ndio, kwa kweli Yeye Analiweza hilo. Na Yeye ni Mwenye sifa kamilifu za uumbaji viumbe vyote, Aliye Mjuzi wa kila Alichokiumba na Atakachokiumba, hakuna kinachofichika kwake.

Hakika amri Yake Anapotaka kitu kiwe ni kukiambia, «Kuwa!» Na kikawa. Na kati ya hizo ni kufisha, kuhuisha, kufufua na kukusanya.

Ametakasika Allah Mtukufu, Aliyetukuka, na ulemevu na kuwa na mshirika. Yeye Ndiye Mwenye kumiliki kila kitu, Mwenye kuendesha mambo ya viumbe Vyake bila ya kuwa na mshindani au mpinzani. Na zimejitokeza dalili za uwezo Wake na ukamilifu wa neema Zake. Na Kwake Yeye mtarejea ili mhesabiwe na mlipwe.

Allah Mtukufu, Aliyetukuka, Anaapa kwa Malaika wanaojipanga, katika kuabudu kwao, mistari iliyofuatana na kushikana.

Na kwa Malaika wanaoyapeleka mawingu na kuyaongoza kwa amri ya Allah Mtukufu.

Na kwa Malaika wanaosoma utajo wa Allah Mtukufu, Aliyetukuka, na maneno Yake.

Kwamba muabudiwa wenu, enyi watu, ni Mmoja, Asiye na mshirika. Hivyo basi mtakasieni ibada na utiifu. Na Anaapa Allah Mtukufu kwa Anachotaka miongoni mwa viumbe Vyake. Ama kiumbe, hafai kuapa isipokuwa kwa Allah Mtukufu, kwani kuapa kwa asiyekuwa Allah Mtukufu ni ushirikina.

Yeye Ndiye Muumba mbingu na ardhi na vilivyoko baina ya hivyo viwili, na Ndiye Mpelekeshaji jua katika sehemu zake za kuchomozea na zile za kuchwea.

Sisi tumeipamba mbingu ya karibu kwa pambo la nyota.

Na tumeihifadhi hiyo mbingu, kwa nyota, na kila shetani mwenye kuasi, mjeuri, aliyefukuzwa (kwenye rehema za Allah Mtukufu).

Hawawezi hao Mashetani kufika kwenye viumbe vya juu, navyo ni mbingu na Malaika waliyomo ndani yake, wakapata kuwasikiliza wanapoutamka wahyi ambao Allah Mtukufu, Aliyetukuka, Anauleta, unaokusanya sheria Yake na makadirio Yake, na wanarushiwa vimondo kila upande.

Kwa kuwafukuza ili wasipate kusikiliza. Na huko kwenye Nyumba ya Akhera watakuwa na adhabu ya daima yenye kuumiza.

Isipokuwa yule aliyenyakua, miongoni mwa Mashetani, mnyakuo wa haraka, nao ni lile neno analolisikia mbinguni kwa haraka, akamtupia aliyekuwa chini yake, na yule mwingine akamtupia aliyekuwa chini yake. Basi pengine huenda akafikiwa na kimondo chenye kutoa mwangaza kabla hajalitupa, na pengine huwa amelitupa kwa makadirio ya Allah Mtukufu, Aliyetukuka, kabla ya kujiwa na kimondo kikamchoma, na yule mwingine akaenda nalo hadi kwa makuhani wakaongeza juu ya neno hilo maneno mia moja ya urongo.

Basi waulize, ewe Mtume, wenye kukanusha Kufufuliwa: Je kuumbwa kwao ni kugumu zaidi au ni hivi viumbe tulivyoviumba? Kwa hakika, tulimuumba baba yao Ãdam kwa udongo ulioshikana na kuambatana.

Bali ulistaajabu, ewe Mtume, kwa ukanushaji wao na kukataa kwao Kufufuliwa. Na la kustaajabiwa zaidi na lililo kubwa zaidi kuliko lile la kukataa kwao ni kwamba wao wanakucheza shere na kulidharau neno lako.

Na wanapokumbushwa walichokisahau au walichoghafilika nacho, hawanufaiki kwa huo ukumbusho wala hawazingatii.

Na wanapoiona miujiza yenye kutolea dalili unabii wako, wanakufanyia shere na wanastaajabu.

Na wanasema, Halikuwa hili ulilotuletea isipokuwa ni uchawi uliojitokeza waziwazi.

Je, tunapokufa na tukawa mchanga na mifupa iliyochakaa, je sisi ni wenye kufufuliwa kutoka makaburini mwetu tukiwa hai?

Au pia watafufuliwa baba zetu waliopita kabla yetu?

Waambie, ewe Mtume, «Ndio mtafufuliwa hali mkiwa wanyonge».

Hakika ni kwamba huo utakuwa ni Mpulizo mmoja, wakitahamaki wao wamesimama kutoka makaburini mwao, wanatazama vitisho vya Kiyama.

Na watasema, «Ewe maangamivu yetu! Hii ni siku ya kuhesabiwa na kulipwa!»

Hapo wataambiwa, «Hii ndiyo Siku ya Uamuzi wa haki baina ya viumbe, ambayo mlikuwa mkiikanusha duniani na mkiikataa».

Na Malaika wataambiwa, «Wakusanyeni wale waliomkanusha Allah Mtukufu na wafananao na wao na waungu wao waliokuwa wakiwaabudu».

Badala ya Allah Mtukufu, na muwasukume kwa nguvu hadi kwenye moto wa Jahanamu.

Na muwafunge kabla hawajafika kwenye moto wa Jahanamu, kwa kuwa wao ni wenye kuulizwa kuhusu matendo yao na maneno yao yaliyotokana na wao duniani, kwa namna ya kuwakemea na kuwakaripia.

Na wataambiwa kwa kusimangwa, «Kwa nini hamsaidiani nyinyi kwa nyinyi?»

Bali wao Leo ni wenye kufuata amri ya Allah Mtukufu, hawataenda kinyume nayo wala hawataepukana nayo, hawajisaidii wao wenyewe.

Na hapo makafiri watakabiliana wao kwa wao wakilaumiana na wakigombana.

Wafuasi watasema kuwaambia wafuatwa, «Nyinyi mlikuwa mkitujia kwa upande wa dini na haki, mkiiponda sheria kwetu, mkitutia chuki nayo na mkitupambia upotevu».

Hapo watasema wafuatwa kuwaambia wafuasi, «Mambo si kama vile mnavyodai, bali ni nyoyo zenu zilikuwa zimekataa kuamini, zimeuelekea ukafiri na uasi».

Na sisi hatukuwa na hoja juu yenu wala nguvu, tukaweza kwa hizo kuwazuilia kuamini. Bali nyinyi wenyewe, enyi washirikina, mlikuwa waasi wenye kupita mipaka ya haki.

Hivyo basi ndio sisi sote ikalazimu tupate onyo la Mola wetu kuwa ni wenye kuonja adhabu, sisi na nyinyi, kwa yale tuliyoyatanguliza ya madhambi na maasia duniani.

Ndipo tukawapoteza na njia ya Allah Mtukufu na ya kumuamini, kwa kuwa sisi wenyewe tulikuwa ni wapotevu kabla yenu. Na kwa hivyo tukapotea kwa sababu ya ukafiri wetu na tukawaangamiza nyinyi pamoja na sisi.

Basi wafuasi na wafuatwa watashirikiana katika adhabu Siku ya Kiyama, kama walivyoshirikiana ulimwenguni katika kumuasi Allah Mtukufu.

Hivi ndivyo sisi tunavyowafanyia waliochagua mambo ya kumuasi Allah Mtukufu ulimwenguni na wakaacha kumtii, basi tutawaonjesha adhabu kali.

Hakika wale washirikina walikuwa duniani wakiambiwa, «Hapana mola anayepasa kuabudiwa kwa haki isipokuwa Allah Mtukufu,» na wakaitwa kwenye mwito huo na wakaamrishwa kuyaacha yanayopingana nao, wanaufanyia kiburi na kumfanyia kiburi aliyekuja nao.

Na wanasema, «hivi tuache kuwaabudu waungu wetu kwa maneno ya mshairi mwenye wazimu?» wakimkusudia Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie).

Wamesema urongo! Muhammad sivyo vile walivyomueleza. Bali amekuja na Qur’ani na upwekeshaji Allah Mtukufu, na akathibitisha ukweli wa Mitume katika kile walichokitolea habari kuhusu sheria ya Allah Mtukufu na kumpwekesha Yeye.

Hakika yenu nyinyi, enyi washirikina, kwa neno lenu, ukafiri wenu na kukanusha kwenu, ni wenye kuonja adhabu iliyo kali yenye uchungu.

Na hamtalipwa huko Akhera isipokuwa kwa lile la maasia mlilokua mkilifanya duniani.

Isipokuwa waja wa Allah Mtukufu, Aliyetukuka, waliomtakasia Ibada Yake, Akawatakasa na Akawahusu wao kwa rehema Yake, basi hao kwa hakika ni wenye kuokoka na adhabu yenye uchungu.

Hao waliotakaswa watapata riziki ijulikanayo isiyokatika ndani ya Pepo.

Riziki hiyo ni matunda aina mbalimbali. Na wao ni wenye kukirimiwa kwa takrima ya Allah Mtukufu.

Watayapata hayo ndani ya mabustani ya Pepo ya starehe ya milele.

Na miongoni mwa takrima yao watakayoipata kwa Mola wao, na kukirimiana wao kwa wao, ni kuwa wao watakuwa kwenye vitanda wameelekeana.

Zinazungushwa kwao gilasi za Pombe inayotoka kwenye mito inayotembea, hawachelei kuwa itamalizika.

Ni nyeupe rangi yake, ni tamu katika kuinywa.

Haina madhara yoyote ya akili wala ya mwili.

Na hapo kwao kwenye makao yao watakuwako wanawake waliojihifadhi, hawawatazami isipokuwa waume zao, wazuri wa macho.

Kana kwamba wao ni mayai yaliyotunzwa ambayo hayajaguswa na mikono.

Hapo wataelekeana wakiulizana kuhusu hali zao za duniani na mambo ya usumbufu waliokuwa wakikutana nayo huko, na yale ambayo Allah Mtukufu Aliwaneemesha nayo Peponi. Na huku ndiko kuliwazika kulikotimia.

Atasema msemaji miongoni mwa watu wa Peponi, «Kwa kweli, nilikuwa na rafiki duniani aliyeshikana na mimi.

Aliyekuwa akisema, ‘Ni vipi wewe unaamini Ufufuzi ambao ni upeo wa kustaajabisha?

Je, tunapokufa, tukakatika vipande vipande na tukawa mchanga na mifupa, kwani ni wenye kufufuliwa, kuhesabiwa na kulipwa kwa matendo yetu?

Akasema huyu Muumini aliyetiwa Peponi akiwaambia wenzake, «Je, mnaweza kuchungulia mpate kuona mwisho wa yule rafiki?»

Hapo akachungulia na akamuona rafiki yake katikati ya Moto.

Muumini atasema kumwambia rafiki yake mwenye kukanusha kufufuliwa, «Ulikaribia kuniangamiza kwa kunizuia nisiamini lau ningekutii».

Na lau si wema wa Mola wangu kwa kuniongoza mimi kwenye Imani na kunithibitisha juu yake, ningekua ni mwenye kuhudhurishwa kwenye adhabu pamoja na wewe.

Je, ni kweli sisi ni wenye kukalishwa milele na kuneemeshwa, si wenye kufa?

Isipokua kifo chetu cha mwanzo huko ulimwenguni, na sisi si wenye kuadhibiwa baada ya kuingia kwetu Peponi.

Hakika starehe hii tuliyo nayo ndiyo kufaulu kukubwa.

Basi kwa kupata mfano wa starehe hizi kamilifu, makazi ya daima na kufaulu kukubwa, na watende wenye kutenda duniani ili wazifikie huko Akhera.

Je, hayo yaliyotangulia kuelezwa ya starehe za Pepo ni makaribisho bora na zawadi kutoka kwa Allah Mtukufu, au ni mti mbaya uliolaaniwa wa zaqqūm, ambao ni chakula cha watu wa Motoni?

Sisi tumeufanya ni mtihani waliotahiniwa nao madhalimu kwa ukanushaji na kufanya mambo ya uasi na wakasema kwa njia ya kiburi, «Mtu wenu anawapa habari kwamba motoni kuna mti, na moto unakula miti».

Hakika huo ni mti ambao unaota kwenye kina cha moto wa Jahanamu.

Matunda yake yana Sura mbaya sana kama vichwa vya Mashetani.

Basi yanapokuwa hivyo, usiulize baada ya haya kuhusu utamu wake. Kwani washirikina ni wenye kula kutoka mti huo na ni wenye kujaza matumbo yao kwa matunda hayo.

Kisha wao, baada ya kuyala ni wenye kunywa kinywaji mchanganyiko kilicho kibaya na kilicho moto.

Kisha marejeo yao baada ya adhabu hii ni kuishia (hukohuko) kwenye adhabu ya Moto.

Hakika wao waliwakuta baba zao kwenye ushirikina na upotevu.

Na wakakimbilia kuwafuata katika hilo.

Na kwa hakika, kabla ya watu wako, ewe Mtume, walipotea na kuwa kando na haki ummah wengi waliotangulia.

Na kwa hakika, Tuliwatuma kwa ummah hao Mitume waliowaonya adhabu, lakini wakakanusha.

Basi fikiria: ulikuwa vipi mwisho wa ummah hao walioonywa na wakakanusha? Waliadhibiwa na wakawa ni mazingatio kwa watu.

Isipokuwa waja wa Allah Mtukufu Aliyowasafisha na Akawachagua kwa kuwapa rehema Yake kwa kule kumtakasa kwao Yeye.

Na kwa hakika Alituita kwa kutuomba Nabii wetu Nûḥ tumlinde na watu wake, basi bora wa wenye kumuitikia tulikuwa ni sisi.

Na tukamuokoa yeye na watu wa nyumbani kwake na Waumini kutokana na maudhi ya washirikina na kutokana na kuzamishwa kwa mafuriko makubwa.

Na tukawafanya watoto wa Nûḥ ndio wenye kusalia baada ya kuzamishwa watu wake.

Na tukamuwekea utajo mwema na sifa nzuri kwa watu waliokuja baada yake wakawa wanamtaja nazo.

Amani imfikie Nûḥ na asalimike na kutajwa kwa ubaya katika kipindi cha watu wa mwisho, bali asifiwe na watu wa vizazi vinavyokuja baada yake.

Mfano wa malipo mema tuliomlipa Nûḥ, tutamlipa kila anayefanya vizuri, miongoni mwa waja, katika kumtii Allah Mtukufu.

Hakika Nûḥ ni miongoni mwa waja wetu wenye kuamini, wenye kumtakasia Allah Mtukufu na wenye kufuata amri za Allah Mtukufu kivitendo.

Kisha tukawazamisha wengine, wenye kukanusha kati ya watu wake, kwa mafuriko, kisisalie chochote, miongoni mwao, hata jicho lenye kupepesa.

Na miongoni mwa waliokuwa katika nyendo za Nûḥ, njia yake na mila yake ni Nabii wa Allah Mtukufu Ibrãhîm.

Alipomjia Mola wake kwa moyo uliyojitenga na kila itikadi ya ubatilifu na tabia ya kujitukanisha.

Alipomuambia baba yake na watu wake kwa njia ya kuwakanya, «Ni kitu gani hicho mnachokiabudu badala ya Allah Mtukufu?»

Je, mnataka kuabudu waungu wa kuzuliwa na mnaacha kumuabudu Allah Mtukufu Anayestahiki kuabudiwa Peke Yake?»

Mnamdhani Mola wa viumbe vyote Atawafanya nini mkimshirikisha Yeye na mkamuabudu asiyekuwa Yeye?

Akatazama mtazamo mmoja kwenye nyota kulingana na mila ya watu wake kuhusu hilo, huku akifikiria udhuru wa kuutoa ili asipate kutoka na wao kwenda kwenye sherehe zao.

Akawaambia, «Mimi ni mgonjwa.» Hii ilikuwa ni ishara ya mbali kutoka kwake.

Basi wakamuacha nyuma yao.

Akatembea kwa haraka kuelekea kwenye masanamu ya watu wake, akasema kwa njia ya kuwakejeli, «Si mkile chakula hiki ambacho washika mlango wenu wanawapatia?»

Mna nini nyinyi mbona hamsemi wala hamumjibu mwenye kuwaomba?

Akawaelekea waungu wao kuwapiga na kuwavunja vunja kwa mkono wake wa kulia, ili kuwathibitishia makosa ya kuwaabudu.

Wakaja kumkabili kwa haraka na mbio huku wana hasira.

Ibrăhīm akakutana nao akiwa imara kwa kusema, «Vipi mtaabudu masanamu mnayoyachonga nyinyi wenyewe na mnayoyatengeneza kwa mikono yenu?»

Na mnaacha kumuabudu Mola wenu Aliyewaumba nyinyi na Akayaumba matendo yenu?

Hoja ilipowasimamia, waliamua kutumia nguvu na wakasema, «Jengeni jengo kwa ajili yake, mlijaze kuni kisha mumtupe ndani yake»

Watu wa Ibrãhîm wakataka kumfanyia vitimbi ili wamuangamize, tukawafanya wao kuwa ndio wenye kutendeshwa nguvu na kushindwa. Allah Mtukufu Akavirudisha vitimbi vyao kwenye shingo zao na akaufanya ule moto uwe baridi na salama kwa Ibrãhîm.

Akasema Ibrãhîm, «Mimi nahamia kwa Mola wangu kutoka kwenye mji wa watu wangu kuelekea pale ambapo nitamakinika kumuabudu Mola wangu, kwani Yeye Atanielekeza kwenye kheri ya Dini yangu na dunia yangu».

Mola wangu! Nipe mtoto mwema.

Tukamkubalia ombi lake na tukambashiria kuwa atapata mtoto wa kiume atakayekuwa mpole ukubwani mwake, naye ni Ismã‘îl.

Alipokuwa mkubwa Ismã‘îl, akawa anatembea na baba yake, baba yake alimwambia, «Mimi nimeona usingizini kuwa ninakuchinja, je, una maoni gani?» (na ndoto za Manabii ni za kweli). Ismã‘îl akasema, kwa kumridhisha Mola wake, kumtii mzazi wake na kumsaidia juu ya utiifu kwa Allah Mtukufu, «Endelea katika jambo Alilokuamrisha Allah Mtukufu la kunichinja mimi. Utanikuta, Allah Mtukufu Akitaka, ni mvumilivu, mtiifu na ni mwenye kutarajia malipo mema (kutoka kwa Allah Mtukufu)».

Walipojisalimisha wao wawili kwa kuifuata amri ya Allah Mtukufu, na Ibrãhîm Akamlaza Ismã’îl chini, kwa upande wa paji la uso, ili kumchinja.

Na tukamuita Ibrãhîm katika hali hiyo ngumu kwamba: Ewe Ibrãhîm! Umeshalifanya uliloamrishwa nalo.

Kwa hivyo umeisadikisha ndoto yako. Hakika yetu sisi kama vile tulivyokulipa mema kwa kuamini kwako, ndivyo tunavyowalipa wale waliofanya wema mfano wako, tuwaepushie shida duniani na Akhera.

Hakika amri ya kuwa wewe umchinje mwanao ndio mtihani mgumu uliodhihirisha ukweli wa Imani yako.

Na tukamuokoa Ismã‘îl, na tukamuekea kondoo mkubwa kuwa ni badala yake.

Na tukambakishia Ibrãhîm baada yake sifa njema kwa watu.

Salamu kwa Ibrãhîm kutoka kwa Mola wake, na pia ni duwa kwa Ibrãhîm asalimike na kila dhara.

Kama tulivyomlipa malipo mema Ibrãhîm kwa utiifu wake kwetu na kufuata kwake amri yetu, ndivyo tutakavyowalipa wenye kufanya wema miongoni mwa waja wetu.

Hakika yeye ni miongoni mwa waja wetu Waumini waliyoipa hiyo sifa ya uja haki yake.

Na tukampa bishara Ibāhīm ya mtoto wake, Isḥāq, kuwa atakuwa Nabii, miongoni mwa watu wema. Hayo yakiwa ni malipo ya uvumilivu wake na kuridhika kwake na amri ya Mola wake na utiifu wake Kwake.

Na tukawateremshia baraka. Na miongoni mwa wale wanaotokana na kizazi chao kuna anayemtii Mola wake, anayeifanyia wema nafsi yake, na kuna anayeidhulumu (nafsi yake) dhulma iliyo wazi kwa ukafiri wake na utendaji wake maasia.

Na kwa hakika tuliwafanyia wema Mûsã na Hãrûn kwa kuwapa unabii na utume.

Na tukawaokoa wao wawili na watu wao kutokana na gharika, utumwa na unyonge waliokuwa nao.

Na tukawanusuru, wakawa na utukufu, usaidizi na ushindi juu ya Fir‛awn na jamaa zake.

Na tukawapa wao wawili Taurati yenye ufafanuzi.

Na tukawaongoza njia iliyonyooka isiyokuwa na upotovu, nayo ni Uislamu, Dini ya Allah Mtukufu ambayo amewatuma Manabii Wake kwayo.

Na tukazifanya sifa zao nzuri na utajo wao mwema ni vyenye kusalia baada yao.

Salamu kwa Mûsã na Hãrûn kutoka kwa Allah Mtukufu, na sifa njema na duwa kwao wasalimike na kila dhara.

Kama tulivyowalipa wao malipo mema, ndivyo tutakavyowalipa wenye kufanya wema miongoni mwa waja wetu wenye kututakasia kwa ukweli, kuamini na kutenda.

Hakika ya wao wawili ni miongoni mwa waja wetu waliojikita katika Imani.

Na hakika mja wetu Ilyās ni miongoni mwa wale ambao tuliwakirimu kwa unabii na utume.

Kumbuka pindi aliposema kuwaambia watu wake, kati ya Wana wa Isrãîl, «Mcheni Allah Mtukufu, Peke Yake, na mumuogope, na msimshirikishe mwengine pamoja na Yeye».

Vipi nyinyi mnaliabudu sanamu ambalo ni kiumbe dhaifu na mtamuacha Mzuri wa kuumba, Mwenye sifa nzuri na kamilifu kabisa.

Mkawa hammuabudu Allah Mtukufu Ambaye ni Mola wenu Aliyewaumba nyinyi na Akawaumba baba zenu waliopita kabla yenu?

Watu wa Ilyās walimkanusha Nabii wao. Basi Allah Mtukufu, kwa hakika, Atawakusanya Siku ya Kiyama ili wahesabiwe na wateswe.

Isipokuwa wale waja wa Allah Mtukufu waliomtakasia Allah Mtukufu Dini yao, basi hao ni wenye kuokoka na adhabu Yake.

Na tulimfanya Ilyās awe na sifa nzuri kwa ummah waliokuja baada yake.

Salamu kutoka kwa Allah Mtukufu na sifa njema kwa Ilyās.

Na kama tulivyomlipa Ilyās malipo mema kwa utiifu wake, ndivyo tutakavyowalipa walio wema miongoni mwa waja wetu Waumini.

Hakika yake yeye ni miongoni mwa waja wa Allah Mtukufu waliomtakasia wenye kufuata amri zake kivitendo.

Na hakika mja wetu Lûṭ tulimchagua na tukamfanya ni miongoni mwa Mitume.

Kumbuka Tulipomuokoa yeye na watu wa nyumbani kwake wote.

Isipokuwa mkongwe aliyezeeka, naye ni mke wake, ambaye aliangamia pamoja na wale walioangamia miongoni mwa watu wake kwa ukafiri wake.

Kisha tukawaangamiza wakanushaji waliosalia miongoni mwa watu wake.

Na hakika yenu nyinyi, enyi watu wa Makkah mnazipitia katika safari zenu nyumba za watu wa Lûṭ na athari zao katika kipindi cha asubuhi.

Na pia mnazipitia katika kipindi cha usiku. Basi hamtii akilini, mkaogopa kisije kikawafika nyinyi kile kilichowafika wao?

Hakika mja wetu Yûnus, tulimchagua na tukamfanya ni miongoni mwa Mitume.

Kumbuka alipokimbia kutoka mji wake, akiwa na hasira juu ya watu wake, akapanda jahazi lililojaa abiria na vyombo.

Mawimbi makubwa yakaizunguka jahazi hiyo kila upande. Na watu waliokuwa wamepanda jahazi wakapiga kura ili kupunguza shehena ili wasizame. Yûnus akawa ni miongoni mwa wale walioshindwa kwa kura.

Hivyo basi akatupwa baharini na chewa akammeza, na hali ni kwamba Yûnus, amani imshukie, ameleta jambo la kumfanya alaumiwe.

Lau si yale yaliyotangulia kwake, ya wingi wa Ibada na matendo mema kabla ya kuingia ndani ya tumbo la chewa kwa kusema, «Hapana Mola anayepasa kuabudiwa kwa haki isipokuwa wewe, kutakasika na sifa za upungufu ni kwako, mimi nimekuwa miongoni mwa wenye kudhulumu,»

Angekaa ndani ya tumbo la chewa, na lingekua ni kaburi lake mpaka Siku ya Kiyama.

Tukamtoa kwenye tumbo la chewa na tukamtupa kwenye ardhi tupu, isiyokuwa na miti wala majengo, akiwa dhaifu wa mwili.

Na tukamuoteshea mmea wa matango ili umfunike na anufaike nao.

Na Tukamtuma aende kwa watu wake wanaofikia elfu mia moja, bali wanazidi idadi hiyo.

Wakamuamini na wakafuata aliyokuja nayo kivitendo, na kwa hivyo tukawastarehesha maishani mwao mpaka wakati wa kufika ajali zao.

Basi waulize watu wako, ewe Mtume, «Ni vipi wamemfanya Allah Mtukufu ana watoto wa kike ambao wao wenyewe wanawachukia, na wao wana watoto wa kiume wanaowataka?»

Na waulize wao, «Je, tuliwaumba Malaika wakiwa wanawake, na hali wao wapo (wakishuhudia uumbaji huo)?»

Na miongoni mwa urongo wao ni kule kusema kwao, «Allah Mtukufu Amezaa!»

Na kwa hakika, wao ni warongo, kwa kuwa wanakisema wasichokijua cha kudai kuwa Allah ana mtoto.

Ni kwa kitu gani Allah Mtukufu Achague watoto wa kike na sio wa kiume?

Ni uamuzi mbaya sana mnaoutoa, enyi watu, wa kuwa Allah Mtukufu Ana watoto wa kike na nyinyi mna watoto wa kiume, na hali nyinyi hamridhiki nafsi zenu kuwa na watoto wa kike.

Je, hamkumbuki kwamba haifai wala haitakikani Awe na mtoto? Ametukuka Allah Mtukufu na kuwa mbali na hilo, umbali ulio juu sana.

Lakini je, mna hoja ya wazi juu ya hilo neno lenu na uzushi wenu?

Iwapo mna hoja ndani ya kitabu kitokacho kwa Allah Mtukufu, basi kileteni, mkiwa ni wa kweli katika hilo neno lenu.

Na washirikina walifanya kuwa kuna uhusiano wa kizazi baina ya Allah Mtukufu na Malaika, na hakika ni kwamba Malaika washajua kuwa washirikina ni wenye kuletwa Siku ya Kiyama ili kuadhibiwa.

Ametakasika Allah Mtukufu na kila lisilofaa asifike nalo miongoni mwa yale wanayomsifu nayo washirikina.

Lakini wale waja wa Allah Mtukufu wanaomtakasia katika kumuabudu hawamsifu isipokuwa kwa sifa zinazolingana na utukufu Wake, kutakasika ni Kwake.

Hakika yenu nyinyi, enyi wenye kumshirikisha Allah Mtukufu, na kile mnachokiabudu badala ya Allah Mtukufu miongoni mwa waungu.

Hamkuwa ni wenye kumpoteza yoyote.

Isipokuwa yule Aliyemkadiria Allah Mtukufu aingie kwenye Moto wa Jaḥīm kwa sababu ya ukafiri wake na udhalimu wake.

Malaika wakasema, «Hakuna yoyote miongoni mwetu isipokuwa ana makao maalumu mbinguni».

Na sisi ndio tunaosimama kwa kujipanga kwa safu katika kumuabudu Allah Mtukufu na kumtii.

Na sisi ndio tunaomtakasa Allah Mtukufu na kila kisichofaa kunasibishwa nacho.

Na hakika makafiri wa Makkah walikuwa wakisema kabla hujapewa utume.

Ewe Mtume! laiti vingetujia vitabu na Manabii vile vilivyowajia wa mwanzo kabla yetu.

Tungekua waja wa Allah Mtukufu wakweli katika Imani, waliotakaswa kwa kufanya Ibada.

Ulipowajia wao utajo wa watu wa mwanzo na utajo wa watu wa mwisho na kitabu kikamilifu kabisa na bora wa Mitume, naye ni Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), walimkanusha. Basi wataijua adhabu watakayopatiwa Siku ya Mwisho.

Kwa hakika lishatangulia neno letu, ambalo halina namna ya kurudi, la kuwaahidi waja wetu waliopewa utume.

Kwamba watapata usaidizi juu ya maadui zao, kwa hoja na nguvu.

Na kwamba askari wetu wanaopigana jihadi katika njia yetu ndio wenye kuwashinda maadui zao kila mahali, kuzingatia mwishoni na marejeo.

Basi wape mgongo, ewe Mtume, wale walioshindana na wasiikubali haki mpaka ukamalizika muda waliopatiwa muhula na ikaja amri ya Allah Mtukufu ya wao kuadhibiwa.

Wangojee na subiri uone: ni adhabu gani itakayowashukia wao kwa kuenda kinyume nawe? Basi wataiona adhabu ya Allah Mtukufu itakayowashukia.

Hivi kuteremkiwa kwao na adhabu yetu ndilo jambo wanalokuharakishia, ewe Mtume?

Basi adhabu yetu itakapowashukia, asubuhi mbaya zaidi ni asubuhi yao!

Na uwape mgongo mpaka Allah Mtukufu Atoe idhini ya wao kuadhibiwa.

Na uwangojee, kwani wataiona adhabu itakayowashukia na mateso.

Mola wa enzi na utukufu ametakasika na kuwa juu ya kila kile ambacho wanaomzulia urongo wanamsifu nacho.

Na salamu ya Allah Mtukufu ya daima, na amani Yake iwafikie Mitume wote.

Na shukrani na sifa njema ni za Mola wa viumbe wote ulimwenguni na Akhera. Yeye Ndiye Mstahiki wa hilo Peke Yake, Hana mshirika.

«Ṣād» Yametangulia maelezo kuhusu herufi zilizotengwa na kukatwa mwanzoni mwa sura ya Al-Baqarah.

Anaapa Allah Mtukufu, Aliyetakasika, kwa Qur’ani inayokusanya ukumbushaji kwa watu kwa yale ambayo wao wameghafilika nayo. Lakini makafiri wanaifanyia kiburi haki na wanaenda kinyume nayo.

Kuna ummah wengi tuliowaangamiza kabla ya hawa washirikina, wakaomba waokolewe na wakaita kutaka toba, na wakati si wakati wa kukubaliwa toba wala wakati wa kukimbia na kuokolewa na yaliyowapata.

Na wameona ajabu washirikina hawa kuwa Allah Mtukufu Amewatumia binadamu miongoni mwao awalinganie kwa Allah Mtukufu na awaogopeshe adhabu Yake na wakasema, «Hakika yeye si Mtume bali yeye ni mrongo katika maneno yake, anawafanyia uchawi watu wake».

Ni vipi atawafanya waungu wengi kuwa ni mungu mmoja? Hili alilolileta na akalingania kwalo ni jambo la ajabu.

Wakatoka viongozi wa watu na wakubwa wao wakiwahimiza watu wao kuendelea kwenye ushirikina na kuvumilia juu ya waungu wengi wakawaambia «Hili alilokuja nalo huyu Mtume ni jambo la kupangwa, lengo lake ni uongozi na ukubwa».

Hatujasikia hili analolingania katika dini ya baba zetu wa kikureishi wala katika Unaswara; halikuwa hili isipokuwa ni urongo na uzushi.

Je, amehusishwa Muhammad peke yake kwa kuteremshiwa Qur’ani bila ya sisi? Bali wao wako kwenye shaka ya kuwa mimi nimekuletea wahyi wewe, ewe Mtume, na kukupa utume. Bali wao walisema hilo kwa kuwa hawajaonja adhabu ya Allah Mtukufu, na lau wangeionja adhabu wasingethubutu kusema waliyosema.

Au kwani wao wanamiliki mahazina ya fadhila za Mola wako, Aliye Mshindi katika ufalme Wake, Aliye Mpaji wa Anachokitaka miongoni mwa riziki Yake na fadhila Zake kwa Anayemtaka miongoni mwa viumbe Vyake?

Au kwani washirikina hawa wana mamlaka ya mbinguni na ardhini na vilivyoko baina ya viwili hivyo, hivyo basi wakatoa na kuzuia? Basi wajifanyie kamba zenye kuwafikisha mbinguni wapate kutoa uamuzi wanaoutaka wa kutoa na kuzuia.

Askari hawa wanaokanusha ni askari wenye kushindwa, kama walivyoshindwa wengineo miongoni mwa mapote ya watu waliokuwa kabla yao.

Walikanusha kabla yao watu wa Nûḥ, ‘Ãd, Fir‛awn mwenye nguvu kubwa.

Thamûd, watu wa Lûṭ, watu wa miti na mabustani, nao ni watu wa Shu‛ayb. Hao ndio ummah walioshirikiana wakawa pote moja juu ya ukafiri na ukanushaji na wakajikusanya juu yake.

Hakuna watu wa pote lolote kati ya hawa isipokuwa walikanusha Mitume na kwa hivyo wakastahiki kupata adhabu ya Allah Mtukufu na yakawashukia wao mateso Yake.

Na hawangojei washirikina hawa, ili adhabu iwashukie wakisalia kwenye ushirikina wao, isipokuwa Mpulizo mmoja ambao hauna kurudi.

Na wamesema, «Mola wetu! Tuharakishie sehemu yetu ya adhabu duniani kabla ya Siku ya Kiyama.» Kusema huku kulikuwa ni uchezaji shere kutoka kwao.

Vumilia, ewe Mtume, kwa unayoyachukia katika hayo wanayoyasema, na umkumbuke mja wetu Dãwûd, mwenye nguvu juu ya maadui wa Allah Mtukufu na uvumilivu juu ya kumtii Yeye. Hakika yeye ni mwingi wa kutubia, ni mwingi wa kurejea kufanya yale yanayomridhisha Allah Mtukufu. Katika haya pana kumliwaza Mtume, rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie.

Hakika sisi tuliyadhalilisha majabali pamoja na Dãwûd, yakawa yanamtakasa Allah Mtukufu kwa kumsabihi wakati anapomsabihi kwa kumsabihi mwanzo wa mchana na mwisho wake.

Na tukawadhalilisha ndege pamoja naye, kwa mkusanyiko wao, wakawa wanasabbih kwa kusabbih yeye na kuwa watiifu kwake.

Tukamtilia nguvu ufalme wake kwa haiba, uwezo na ushindi, na tukampa unabii na upambanuzi wa maneno na utoaji hukumu.

Na je, ilikujia, ewe Mtume, habari ya wagomvi wawili waliovuka ukuta wakamuingilia Dãwûd mahali pake pa kuabudu?

Na Dãwûd akashutuka kwa wao kumuingilia? Walimwambia, «Usiogope! Sisi ni wagomvi, mmoja wetu amemdhulumu mwenzake. Basi hukumu baina yetu kwa uadilifu, wala usitoe hukumu ya maonevu juu yetu, na utuongoze kwenye njia ya sawa».

Mmoja wa wale wawili alisema, «Huyu ni ndugu yangu; ana kondoo tisini na tisa na mimi sina isipokuwa kondoo mmoja, akafanya tamaa kumtaka na akasema, ‘Nipe mimi!’ Na akanishinda kwa hoja».

Dãwûd akasema, «Kwa hakika ndugu yako amekudhulumu kwa kutaka kwake kumchukua kondoo wako awe pamoja na kondoo wake. Na kwa hakika, wengi wa washirika, baadhi yao wanadhulumu wengine: wanawadhulumu kwa kuchukua haki zao na kukosa kuwa waadilifu wa nafsi zao. Isipokuwa watu wema walioamini, kwani wao hawadhulumiani, nao ni wachache.» Na Dãwûd akajua kwa yakini kuwa sisi tumemtahini kwa ugomvi huu, hivyo basi akamuomba msamaha Mola wake, akasujudu kwa kujikurubisha kwa Allah Mtukufu na akarejea Kwake na akatubia.

Tukamsamehe hilo na tukamfanya ni miongoni mwa watu waliosogezwa karibu na sisi, na tumemuandalia mwisho mwema huko Akhera.

Ewe Dãwûd! Sisi tumekufanya ni msimamizi ardhini na tumekupa mamlaka huko, basi hukumu baina ya watu kwa uadilifu na uchungaji haki, na usifuate matamanio katika kuhukumu, kwani hilo litakupotosha na Dini ya Allah Mtukufu na Sheria Yake, hakika wale wanaopotea njia ya Allah Mtukufu watapata adhabu ya uchungu humo Motoni, kwa kughafilika kwao na Siku ya kulipwa na kuhesabiwa. Katika haya pana ushauri kwa viongozi wahukumu kwa haki iliyoteremshwa kutoka kwa Allah Mtukufu, Aliyetukuka na kuwa juu, wala wasipotoke nayo wakapotea njia Yake.

Na hatukuumba mbingu na ardhi na vilivyo baina yake kwa upuuzi na mchezo. Hiyo ndiyo dhana ya waliokufuru. Basi ole wao na Moto wa Siku ya Kiyama, kwa dhana yao ya ubatilifu na ukanushaji wao Allah Mtukufu.

Je, tuwafanye walioamini wakafanya matendo mema ni kama waharibifu kwenye ardhi? Au je, tuwafanye wachamungu wenye kuamini ni kama waharibifu waliokufuru? Kulinganisha huku hakulingani na hekima ya Allah Mtukufu na hukumu yake, kwani hao hawalingani kwa Allah Mtukufu. Bali Allah Mtukufu Atawalipa wachamungu malipo mema na Atawatesa waharibifu walio waovu.

Hiki ulicholetewa kwa njia ya wahyi, ewe Mtume, ni Kitabu tulichokuteremshia kilichobarikiwa, ili wafikirie juu ya aya zake na wazitumie njia zake za uongofu na ishara zake njema, na ili wapate kukumbuka watu wenye akili timamu yale aliyowaamrisha Allah Mtukufu.

Na tulimtunukia Dãwûd mwanawe Sulaymān, tukamneemesha yeye (Dãwûd) kwa kumpa Sulymān, na tukamtuliza jicho lake kwake. Neema ya mja ni Sulaymān. Yeye alikuwa mwingi wa kurejea kwa Allah Mtukufu na kutubia Kwake.

Kumbuka pindi walipoorodheshwa mbele yake kipindi cha alasiri farasi wa asili wenye kasi za kukimbia, waliosimama kwa miguu mitatu na kuinua mguu wa nne kwa kuwa ni farasi bora na wapesi. Waliendelea kuorodheshwa mbele yake mpaka jua likachwa.

Akasema, «Mimi nimechagua kupenda farasi kuliko kumtaja Mola wangu mpaka jua likachwa na macho yangu yakawa hayalioni».

Warudisheni hao farasi walioorodheshwa hivi punde. Wakarudishwa, na akaingia kuipiga miguu yao na shingo zao kwa upanga kwa kujikurubisha kwa Allah Mtukufu, kwa kuwa wao walikuwa ni sababu ya Swala yake kumpita, Na ilikuwa kujikurubisha kwa Allah Mtukufu kwa kuchinja farasi inakubaliwa katika Sheria yake.

Hakika tulimpa mtihani Sulaymān, na tukamrushia kwenye kiti chake kipande cha mtoto aliyezaliwa katika kipindi alichoapa kuwa atawapitia wake zake, na kwamba kila mmoja katika wao atamzalia shujaa atakayepigana katika njia ya Allah Mtukufu, na hakusema «in shāa Allāh» (Mungu Akitaka). Akawapitia wake zake wote, na hakuna hata mmoja katika wao aliyeshika mimba isipokuwa mmoja aliyezaa mtoto nusu. Kisha Sulaymān alirudi kwa Mola Wake, akatubia.

Na akasema, «Mola wangu! Nisamehe dhambi zangu na unipe ufalme mkubwa unaohusika na mimi ambao mfano wake hautakuwa kwa binadamu yoyote baada yangu. Hakika yako wewe, Uliyetakasika na kutukuka, ni Mwingi wa upaji na utoaji».

Tukamkubalia maombi yake na tukamdhalilishia upepo ukawa unapita kwa amri yake ukiwa mtiifu kwake, hali ya kuwa na nguvu na kasi, ukielekea pale anapotaka.

Na tukamdhalilishia Mashetani, akawa anawatumia katika kazi zake. Katika wao kulikuwa na wajenzi na wazamiaji baharini.

Na wengine, nao ni waasi wa kijini, walikuwa wamefungwa pingu.

Ufalme huu mkubwa na udhalilishiaji huu wa kipekee ni upaji wetu kwako, ewe Sulaymān, basi mpe unayemtaka na umnyime unayemtaka, hapana hesabu juu yako.

Na hakika Sulaymān kwetu sisi, huko Akhera, atakuwa na ukaribu na marejeo mazuri.

Mkumbuke, ewe Mtume, mja wetu Ayyûb alipomuomba Mola wake kwa kusema, «Shetani amenisababishia tabu, mashaka na maumivu katika mwili wangu, mali yangu na watu wangu!»

Tukamwambia, «Ipige ardhi kwa mguu wako! Yatabubujika kutoka humo maji baridi. Basi kunywa katika maji hayo na uoge, na madhara yatakuondokea».

Tukamuondolea shida yake na tukamtukuza, na tukamtunukia watu wake : mke na watoto, na tukamuongezea wana na wajukuu mfano wao. Yote hayo yalikuwa ni huruma kutoka kwetu na takrima kwake kwa uvumilivu wake, na pia ni mazingatio kwa wenye akili timamu, wapate kujua kwamba mwisho wa subira ni faraja na kuondokewa na shida.

Na tukamwambia yeye, chukua kwa mkono wako mrundiko wa nyasi au mfano wake umpige nao mke wako, ili utekeleze yamini lako na usilivunje. Kwani yeye alikuwa ameapa kuwa atampiga bakora mia moja Allah Mtukufu Akimponyesha, alipomkasirikia mkewe kwa jambo dogo alipokuwa mgonjwa. Na alikuwa ni mwanamke mwema na Allah Mtukufu Akamhurumia yeye na Akamhurumia mumewe kwa uamuzi huu. Hakika sisi tumemkuta Ayyūb ni mvumilivu katika mitihani. Mja bora ni yeye, kwani yeye ni mwingi wa kurudi kwenye utiifu wa Mola wake.

Wakumbuke, ewe Mtume, waja wetu na Manabii wetu: Ibrãhîm, Isḥãq na Ya‛qūb. Hakika wao ni watu wenye nguvu katika kumtii Allah Mtukufu na ujuzi katika Dini Yake.

Sisi tumewahusisha wao kwa jambo kubwa ambalo ni mahsusi kwao, kwa kuwa tumejaalia ukumbusho wa Nyumba ya Akhera uko ndani ya nyoyo zao, na kwa hivyo wakaifanyia kazi kwa kututii sisi na wakawalingania watu kwenye jambo hilo na kuwakumbusha.

Na kwa hakika wao kwetu sisi ni miongoni mwa wale tuliowachagua ili watutii na tuliowateua kubeba ujumbe wetu.

Wakumbuke ewe Mtume waja wetu: Ismã‘îl, Ilyasa‛ na Dhulkifl kwa kumbu kumbu mzuri sana. Na kila mmoja miongoni mwao ni katika watu wema ambao Allah Mtukufu Aliwachagua miongoni mwa viumbe, na Akawachagulia hali na sifa kamilifu kabisa.

Hii Qur’ani ni utajo na utukufu kwako, ewe Mtume, na kwa watu wako. Na wale watu wa uchaji Allah Mtukufu na utiifu Kwake watakuwa na mwisho mwema kwetu sisi.

Kwenye Pepo za kukaa daima, milango yake ikiwa tayari imefunguliwa kwa ajili yao.

Watakua ni wenye kutegemea kwenye Pepo hizo juu ya viti vya fahari vilivyopambwa, watataka na kupatiwa kila wanachokitamani miongoni mwa aina nyingi za matunda na vinywaji, kutokana na kila ambacho nafsi zao zitakitamani na macho yao yatapendezwa nacho.

Na huko watakuwa nao wanawake ambao macho yao yanawatazama waume zao tu hali wakiwa marika na wao kimiaka.

Starehe hii ndiyo ile mliokuwa mkiahidiwa, enyi wachamungu, Siku ya Kiyama.

Hiyo ndiyo riziki yetu tuliyowaandalia nyinyi, haina kumalizika wala kukatika.

Hayo, yaliyotangulia kutajwa sifa zake, ni ya wachamungu. Ama wale wenye kuruka mpaka na kuingia ukafirini na maasi, wao watakuwa na marejeo maovu kabisa na mwisho mbaya sana.

Nao ni Moto ambao ndani yake wataadhibiwa, utawafunika pande zao zote, basi tandiko baya mno ni tandiko lao.

Adhabu hii ni maji yaliyo moto sana, na usaha unaotiririka kutoka kwenye miili ya watu wa Motoni, basi na wanywe.

Na wao watakuwa na adhabu nyingine ya namna hii, aina na sampuli mbalimbali.

Na watakapoufikia Moto, hao wenye kupita vipimo katika uasi, watatukanana wao kwa wao na watasema baadhi yao kuwaambia wengine, «Hili ni kundi kubwa la watu wa Motoni ni wenye kuingia pamoja na nyinyi.» Na wao watajibu, «Hawana makaribisho mema wala nyumba zao haziwaenei ndani ya Moto. Wao ni wenye kuungulika kwa joto lake kama tunavyoungulika sisi».

Hapo kundi la wafuasi litasema kuwaambia wale waliopita vipimo katika uasi, «Bali ni nyinyi msiokaribishwa vyema, kwa kuwa nyinyi ndio mliotusababishia makao ya Motoni kwa kule kutupoteza kwenu duniani, basi ubaya wa nyumba ya mtu kutulia ni Moto wa Jahanamu!»

Na kundi la wafuasi litaendelea kusema, «Mola wetu! Yoyote yule aliyetupoteza duniani akatuepusha na uongofu, muongezee adhabu yake Motoni maradufu».

Na watasema wale waliopita vipimo katika uasi, «Mbona hatuwaoni pamoja na sisi Motoni wanaume ambao tulikuwa tukiwahesabu duniani kuwa ni miongoni mwa watu waovu wakorofi?»

Je, kwani kule kuwadharau kwetu na kuwachezea kulikuwa ni makosa, Au wao wako pamoja na sisi Motoni lakini macho yetu bado hayajawaona?

Kwa hakika, hili la kujadiliana watu wa Motoni na kuteta kwao ni jambo litakalotokea bila shaka.

Sema, ewe Mtume, kuwaambia watu wako, Hakika mimi ninawaonya nyinyi na adhabu ya Allah Mtukufu isiwashukie kwa sababu ya kumkanusha kwenu Allah Mtukufu, hakuna mola anayestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Yeye Peke Yake, Yeye Ndiye Aliyepwekeka kwa ukubwa Wake, majina Yake, sifa Zake na matendo Yake, Mwenye kutendesha nguvu, Anayekilazimisha kila kitu na kukishinda.

Mwenye kumiliki mbingu na ardhi na vilivyomo baina yake, Aliye Mshindi katika kutesa Kwake, Mwingi wa kusamehe dhambi za aliyetubia na kurudi kutafuta radhi Zake.

Sema, ewe Mtume kuwaambia watu wako, «Kwa hakika hii Qur’ani ni habari yenye manufaa makubwa».

Nyinyi mmeghafilika nayo, mmejiepusha nayo na hamuitumii.

Mimi sikuwa na ujuzi wa mjadala wa Malaika wa mbinguni kuhusu kuumbwa kwa Ãdam, lau si Allah Mtukufu kunijulisha na kuniletea wahyi kwa hilo.

Allah Mtukufu haniletei wahyi unaokusanya ujuzi wa kitu ambacho sina ujuzi nacho, isipokuwa ni kwa kuwa mimi ni muonyaji wenu kutokana na adhabu Yake, ni mwenye kuwabainishia sheria Yake.

Kumbuka pindi Aliposema Mola wako kuwaambia Malaika, «Hakika mimi nitamuumba kiumbe kutokana na mchanga».

Basi nitakapousawazisha mwili wake na umbo lake na nikapuliza roho ndani yake na uhai ukatambaa humo, msujudieni sijida ya heshima na kukirimu, na siyo sijida ya ibada na kutukuza. Kwani ibada haiwi isipokuwa kwa Allah Mtukufu, Peke Yake. Na Allah Mtukufu Ameharamisha, katika Sheria ya Kiislamu, kusujudu kwa njia ya maamkizi.

Hapo Malaika wote wakasujudu kwa kutii na kufuata amri ya Allah Mtukufu.

Isipokua Iblisi Yeye hakusujudu kwa ujeuri na kiburi, na alikuwa, katika ujuzi wa Allah Mtukufu Aliyetukuka, ni miongoni mwa makafiri.

Allah Mtukufu Akamwambia Iblisi, «Ni lipi lililokukataza kumsujudia yule niliyemkirimu nikamuumba kwa mikono yangu miwili? Je, umemfanyia kiburi Ᾱdam au umekuwa ni miongoni mwa wale waliomfanyia kiburi Mola wako?» Katika aya hii pana kumthibitishia Allah Mtukufu, Mwenye kheri nyingi na kutukuka, sifa ya mikono miwili, kwa namna inayolingana na Yeye, kutakasika ni Kwake.

Iblisi akasema akimpinga Mola wake, Mimi sikumsujudia kwa kuwa mimi ni bora kuliko Yeye, kwa kuwa umeniumba kwa moto na umemuumba yeye kwa udongo (na moto ni bora kuliko udongo).

Allah Mtukufu Akamwambia, «Basi toka peponi! Wewe, kwa neno lako hilo, umefukuzwa, umeepushwa na kulaaniwa».

Na huko kukufukuza kwangu na kukuepusha na mimi kutaendelea mpaka Siku ya Malipo na Hesabu.

Iblisi akasema, «Mola wangu! ucheleweshe ukomo wa maisha yangu wala usiniangamize mpaka wakati ambapo viumbe watafufuliwa kutoka makaburini mwao».

Allah Mtukufu Akasema kumwambia, «Wewe ni miongoni mwa watakaocheleweshwa».

Mpaka siku ya kipindi maalumu nayo ni Siku ya Mpulizo wa Kwanza ambapo viumbe watakufa.

Iblisi akasema, «Naapa kwa utukufu wako, ewe Mola wangu, Nitawapoteza binadamu wote».

Isipokua wale uliowatakasa miongoni mwa waja wako na ukawalinda nisiwapoteze, na usinipatie njia yoyote ya kuwaathiri.

Allah Mtukufu Akasema, «Ukweli watoka kwangu, na sisemi isipokuwa ukweli».

Nitaujaza moto wa Jahanamu, ukukusanye wewe na kizazi chako na wale wote wenye kukufuata miongoni mwa wanadamu.

Sema, ewe Mtume, uwaambie hawa washirikina miongoni mwa watu wako. «Sitaki kwenu ujira au malipo kwa kuwalingania nyinyi na kuwaongoza, na sidai jambo ambalo si langu, bali mimi nafuata yale ninayoletewa kwa njia ya wahyi, wala sijikalifishi kuleta mambo ya dhana na uzushi».

Haikuwa hii Qur’ani isipokuwa ni ukumbusho kwa viumbe vyote: majini na binadamu, wapate kujikumbusha kwayo mambo yanayowanufaisha wao ya maslahi ya Dini yao na dunia yao.

Na mtajua, tena mtajua, enyi washirikina, habari ya hii Qur’ani na ukweli wake, pindi utakaposhinda Uislamu na watu kuingia kwenye dini ya Allah Mtukufu mapote kwa mapote, na pia pindi mtakaposhukiwa na adhabu na kamba zote kuwakatikia.