Uyghur Mokhtasar — ص 38:1 – محمد 47:38

بۇنىڭغا ئوخشاش ئۈزۈك تاۋۇشلار ھەققىدىكى قاراشلار سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا ئۆتتى. كىشىلەرنىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرىتىگە مەنپەئەت بېرىدىغان مەزمۇنلارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان قۇرئان كەرىم بىلەن قەسەم قىلىمەنكى، ھەقىقىي ئەھۋال مۇشرىكلار ئويلىغاندەك ئاللاھنىڭ شېرىكلىرى بولۇشى مۇمكىن ئەمەس.

لېكىن كاپىرلار ئاللاھنى بىر دەپ ئېتىقاد قىلىشتىن باش تارتىپ، مۇھەممەد بىلەن قارشىلىشىش ۋە دۈشمەنلىشىش پوزىتسىيەسىدە بولدى.

بىز ئۇلاردىن ئىلگىرىمۇ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغان نۇرغۇن ئاھالىلەرنى ھالاك قىلىۋەتتۇق. ئۇلار ئۆزلىرىگە ئازاب كەلگەندە پەرياد قىلىشتى. بىراق بۇ ۋاقىت ئۇلار ئازابتىن قۇتۇلىدىغان، پەرياد قىلىش ئەسقاتىدىغان ۋاقىت ئەمەس ئىدى.

ئۇلار ناۋادا ئۆزلىرىنىڭ كۇپرىسىدا ئۈزلۈكسىز چىڭ تۇرۇپ قالسا، ئۇلارنىڭ ئىچىدىن ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقىتىدىغان بىرەر پەيغەمبەرنىڭ كىلىشىدىن ھەيران قېلىشتى. كاپىرلار مۇھەممەد سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئېلىپ كەلگەن دىننىڭ راستلىقىنىڭ دەلىل - پاكىتلىرىنى كۆرگەندە: بۇ ئادەم كىشىلەرنىڭ كۆزىنى باغلايدىغان سېھىرگەردۇر، ئۇ ئۆزىنى ئاللاھ تەرىپىدىن ۋەھىي كېلىدىغان پەيغەمبەر دېگەن دەۋاسىدا يالغانچىدۇر، دېيىشتى.

ئۇلار يەنە: بۇ ئادەم بىر قانچە ئىلاھنى پەقەت بىرلا ئىلاھ قىلامدىكەن؟ ئۇنىڭدىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوقمىكەن؟ شەكسىزكى ئۇنىڭ بۇ قىلىقى تولىمۇ ھەيران قالارلىق، دېيىشتى.

ئۇلارنىڭ مۆتىۋەرلىرى ۋە كاتتىلىرى ئەگەشكۈچىلىرىگە: بۇرۇندىن مېڭىپ كەلگەن يولۇڭلارنى داۋاملاشتۇرۇڭلار، مۇھەممەدنىڭ دىنىغا كىرگۈچى بولماڭلار، ئۆزۈڭلارنىڭ ئىلاھلىرىغا چوقۇنۇشتا چىڭ تۇرۇڭلار. شەكسىزكى مۇھەممەد سىلەرنى چاقىرغان بىر ئىلاھقا قۇلچىلىق قىلىش ئىشى، ئۇ ئۆزى بىزدىن ئۈستۈن بولۇۋېلىپ، بىزنىڭ ئۆزىگە ئەگەشكۈچى بولۇشىمىز ئۈچۈن ئالدىن پىلانلىغان ئىشتۇر، دېگىنىچە يۈرۈپ كېتىشتى.

بىز مۇھەممەد چاقىرىۋاتقان «ئاللاھنى بىر دەپ بىلىش» دېگەن گەپنى نە ئىلگىرىكى ئاتا - بوۋىلىرىمىزدىن، نە ئىيسا ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىدىن ئاڭلاپ باقمىغان. بىز مۇھەممەدتىن ئاڭلىغان بۇ گەپ يالغان ۋە بوھتاندىن باشقا نەرسە ئەمەس.

قۇرئان كەرىم بىزنىڭ ئىچىمىزدىن پەقەت ئۇنىڭغىلا چۈشۈپ، بىزدەك ئاقسۆڭەك، مۆتىۋەرلەرگە چۈشمەسلىكى توغرىمۇ؟ بۇ مۇشرىكلار ساڭا نازىل بولغان ۋەھىيدىن گۇماندىدۇر. ئۇلار تېخى ئاللاھنىڭ ئازابىنى تېتىمىغاچقا شۇنداق پەرۋاسىزلىق قىلىدۇ. ناۋادا ئاللاھنىڭ ئازابىنى تېتىغان بولسىدى، ھەرگىزمۇ ئاللاھقا كاپىر بولۇشقا، شېرىك كەلتۈرۈشكە ۋە ساڭا ۋەھىي قىلىنغان نەرسىدە گۇمان قىلىشقا پېتىنالمىغان بولاتتى.

بۇ يالغانچى مۇشرىكلارنىڭ يېنىدا ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، ھەممىدىن غالىب پەرۋەردىگارىڭنىڭ پەزلى - مەرھەمىتىنىڭ خەزىنىلىرى بارمۇ؟ ئاللاھ خالىغان كىشىگە خالىغىنىنى بېرىدۇ. پەيغەمبەرلىكمۇ ئۇنىڭ پەزلى - مەرھەمىتىنىڭ خەزىنىلىرىدىن بىرى بولۇپ، ئۇنىمۇ ئۆزى خالىغان كىشىگە بېرىدۇ. مۇشرىكلارنىڭ بۇنىڭغا ئارىلىشىپ، ئۆزلىرى خالىغان كىشىگە بېرىپ، خالىغىنىغا بەرمەسلىك ھوقۇقى يوق.

ياكى ئاسمانلارنىڭ، زېمىننىڭ ۋە ئۇ ئىككىسى ئارىسىدىكى نەرسىلەرنىڭ ئىگىدارچىلىقى ئۇلارنىڭ قولىدىمۇ؟ ئۇ چاغدا ئۇلارنىڭ بېرىش - بەرمەسلىك ھوقۇقى بولار ئىدى. ئۇلار مۇشۇنداق بىلجىرلىغان ئىكەن، بېرىش - بەرمەسلىكتە ئۆزلىرى خالىغان قارارنى چىقىرىش ئىمكانىيىتىگە ئېرىشىش ئۈچۈن ئاسمانغا چىقالايدىغاننىڭ ئامالىنى قىلىپ باقسۇن قېنى؟ ئۇلار ھەرگىز بۇنداق قىلالمايدۇ.

مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلغان بۇ كىشىلەر ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغان قوشۇنلارغا ئوخشاش مەغلۇبىيەتكە مەھكۇم قوشۇندۇر.

بۇ ئىنكارچىلار تۇنجى ئىنكارچى ئەمەس. ئۇلاردىن ئىلگىرى نۇھنىڭ قەۋمىمۇ ئىنكار قىلغان ئىدى، ئادمۇ ئىنكار قىلغان ئىدى. كىشىلەرنى قوزۇقلارغا قېقىپ قىينايدىغان پىرئەۋنمۇ ئىنكار قىلغان ئىدى.

سەمۇد قەۋمىمۇ ئىنكار قىلدى، لۇت قەۋمىمۇ ئىنكار قىلدى، شۇئەيب قەۋمىمۇ ئىنكار قىلدى. ئەنە شۇلار پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلىپ، ئۇلار ئېلىپ كەلگەن نەرسىگە كاپىر بولۇشتا بىردەكلىك ھاسىل قىلغان گۇرۇھلاردۇر.

بۇ گۇرۇھلاردىن ھەر كىم پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلماي قالمىدى، شۇ سەۋەبتىن ئۇلارغا ئاللاھنىڭ ئازابى لايىق بولۇپ، گەرچە كېچىكىپ بولسىمۇ ئاللاھنىڭ ئازابى كەلدى.

مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلغان بۇ ئادەملەر پەقەت ئىككىنچى قېتىملىق سۈر پۈۋلىنىشىنى كۈتىدۇكى، ئۇ چاغدا قايتىش بولمايدۇ، ئۇلار ناۋادا پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغان پېتى ئۆلۈپ كەتسە، ئۇلارغا ئازاب چۈشىدۇ.

ئۇلار مەسخىرە قىلىشىپ: ئەي رەببىمىز! قىيامەت كېلىشتىن بۇرۇن مۇشۇ دۇنيادىلا بىزگە تېگىشلىك ئازابنى كەلتۈرگىن، دېيىشتى.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ ئىنكارچىلارنىڭ سېنى خاپا قىلىدىغان گەپلەرنى دېگەنلىكىگە سەۋر قىلغىن، دۈشمەنلىرىگە قارشى تۇرۇشتا كۈچلۈك، ئاللاھقا تائەت قىلىشتا سەۋرچان بەندىمىز داۋۇدنى ئەسلىگىن. چۈنكى ئۇ ئاللاھقا كۆپ تەۋبە قىلغۇچى ھەمدە ئاللاھنى رازى قىلىدىغان ئەمەلنى كۆپ قىلغۇچى ئىدى.

شەكسىزكى بىز داۋۇدقا تاغلارنى بويسۇندۇرۇپ بەردۇق. داۋۇد ئەتىگەن - ئاخشاملىرى تەسبىھ ئېيتسا، ئۇنىڭ بىلەن بىرگە تاغلارمۇ تەسبىھ ئېيتاتتى.

بىز ھاۋادىكى قۇشلارنىمۇ بويسۇندۇرۇپ بەردۇق، ھەر بىر قۇش ئۇنىڭغا ئىتائەت قىلىپ، ئۇنىڭغا ئەگىشىپ تەسبىھ ئېيتىدۇ.

بىز ئۇنىڭغا ھەيۋەت، كۈچ - قۇۋۋەت ۋە دۈشمەنلىرىگە قارشى نۇسرەت ئاتا قىلىش ئارقىلىق ئۇنىڭ سەلتەنىتىنى كۈچەيتتۇق. ئۇنىڭغا پەيغەمبەرلىكنى ۋە ئىشلىرىدا توغرا قىلىش قابىلىيىتىنى بەردۇق. ئۇنىڭغا مەقسىتىنى تولۇق ئىپادىلىيەلەيدىغان نوتۇق قابىلىيىتى ۋە گەپ - سۆز ھەم ھۆكۈم قىلىشتا ئۆتكۈر پاساھەت ئاتا قىلدۇق.

ئەي پەيغەمبەر! ساڭا داۋۇد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىبادەتگاھىغا ئارتىلىپ چۈشكەن ئىككى دەۋاگەرنىڭ خەۋىرى كەلدىمۇ؟

ئەينى چاغدا ئۇلار داۋۇدنىڭ يېنىغا ئۇشتۇمتۇت كىردى، شۇنىڭ بىلەن داۋۇد ئۇلارنىڭ بۇنداق بىنورمال ئۇسۇلدا ئۇشتۇمتۇت كىرگەنلىكىدىن چۆچۈپ كەتتى. ئۇلار داۋۇدنىڭ چۆچۈپ كەتكەنلىكىنى سېزىپ: قورقمىغىن، بىز بىر - بىرىمىزگە زۇلۇم قىلغان دەۋاگەرلەرمىز. ئارىمىزدا ئادىل ھۆكۈم قىلغىن. ناۋادا سەن ھۆكۈم قىلساڭ بىزگە زۇلۇم قىلمايسەن. بىزگە توغرا بولغان يولنى كۆرسەتكىن، دېيىشتى.

دەۋاگەرلەرنىڭ بىرى داۋۇدقا: بۇ ئادەم مېنىڭ قېرىندىشىم بولىدۇ، ئۇنىڭ 99 ساغلىقى بار، مېنىڭ بولسا بىر ساغلىقىم بار. قېرىندىشىم مەندىن ئاشۇ بىر ساغلىقنىمۇ ئۆزىگە بېرىشىمنى تەلەپ قىلىۋاتىدۇ. ئۇ مېنى دەلىلدە يېڭىپ قويدى، دېدى.

داۋۇد ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم قىلىپ، دەۋاگەرگە قاراپ مۇنداق دېدى: قېرىندىشىڭ سېنىڭ بىر ساغلىقىڭنى ئۆزىنىڭ ساغلىقلىرىغا قوشۇۋېلىشنى تەلەپ قىلىپ ساڭا راستتىنلا ئۇۋال قىپتۇ. نۇرغۇن شېرىكلەر بىر - بىرىنىڭ ھەققىنى ئېلىۋېلىپ، ئىنساپسىزلىق قىلىش ئارقىلىق ئۆزئارا ئۆكتەملىك قىلىشىدۇ. لېكىن ياخشى ئەمەللەرنى قىلىدىغان مۇئمىنلەر ئۆزلىرىنىڭ شېرىكلىرىگە ئىنساپ بىلەن مۇئامىلە قىلىدۇ، ئۇۋال قىلمايدۇ. ھالبۇكى بۇنداق سۈپەتكە ئىگە كىشىلەر ئىنتايىن ئاز. داۋۇد بۇ دەۋا ئارقىلىق بىزنىڭ ئۆزىنى سىنىغانلىقىمىزنى بىلدى. ئاندىن رەببىدىن مەغپىرەت تىلەپ، ئاللاھقا يېقىنلىشىش ئۈچۈن سەجدىگە يىقىلىپ، تەۋبە قىلدى.

بىز ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ، ئۇنى بۇ خاتالىقىنى كەچۈردۇق. شەكسىزكى ئۇ بىزنىڭ دەرگاھىمىزدا ئەلۋەتتە (رەھمىتىمىزگە) يېقىن قىلىنغانلارنىڭ جۈملىسىدىندۇر. ئاخىرەتتە ئۇنىڭ ئۈچۈن ياخشى نەتىجە بار.

ئەي داۋۇد! ھەقىقەتەن بىز سېنى يەر يۈزىدە دىنىي ۋە دۇنيالىق ھۆكۈملەرنى چىقىرىدىغان خەلىپە قىلدۇق. شۇڭا كىشىلەرنىڭ ئارىسىدا ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم قىلغىن، كىشىلەرنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم قىلغىنىڭدا ئۇرۇق - تۇغقانچىلىق ياكى دوستلۇق مۇناسىۋىتى تۈپەيلىدىن ياكى ئاراڭلاردىكى بىرەر دۈشمەنلىك تۈپەيلىدىن ئىككى دەۋاگەرنىڭ بىرىگە ئېغىپ كېتىش ئارقىلىق ھاۋايى - ھەۋەسكە ئەگەشمىگىن. بولمىسا ھاۋايى - ھەۋەس سېنى ئاللاھنىڭ توغرا يولدىن ئازدۇرۇۋېتىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھنىڭ توغرا يولىدىن ئېزىپ كەتكەنلەرگە ھېساب بېرىدىغان كۈننى ئۇنتۇپ قالغانلىقلىرى ئۈچۈن قاتتىق ئازاب بار. چۈنكى ئۇلار ھېساب بېرىدىغان كۈننى ئەسلەپ، ئۇنىڭدىن قورققان بولسا ئىدى، ھەرگىزمۇ ھاۋايى - ھەۋەسلىرىگە ماسلىشىپ كەتمىگەن بولاتتى.

بىز ئاسماننى ۋە زېمىننى بىكارغا ياراتمىدۇق. بۇ پەقەت كاپىلارنىڭ گۇمانىدۇر. مۇشۇنداق گۇماندا بولغان كاپىرلار ناۋادا ئۆزلىرىنىڭ كۇپرىسى ۋە ئاللاھقا بولغان يامان گۇمانى بىلەن ئۆلۈپلا كەتسە، قىيامەت كۈنى ئۇلارغا دوزاخ ئازابىدىن ۋاي!

ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، پەيغەمبىرىگە ئەگەشكەن ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان كىشىلەرنى ھەرگىزمۇ كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن يەر يۈزىدە بۇزۇقچىلىق قىلغانلارغا ئوخشاش قىلمايمىز، پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا تەقۋادار بولغانلارغا گۇناھ - مەئسىيەتلەرگە چۆمگەن كاپىر ۋە مۇناپىقلارغا ئوخشاش مۇئامىلە قىلمايمىز. چۈنكى ئۇلارغا ئوخشاش مۇئامىلە قىلىش زۇلۇم بولۇپ، ئاللاھنىڭ شانۇ-شەۋكىتىگە لايىق كەلمەيدىغان ئىشتۇر. بۇنىڭ ئەكسىچە ئاللاھ تائالا تەقۋادار مۇئمىنلەرنى جەننەتكە كىرگۈزۈش ئارقىلىق مۇكاپاتلىسا، بەدبەخت كاپىرلارنى دوزاخقا كىرگۈزۈش ئارقىلىق جازالايدۇ. چۈنكى ئۇلار ئاللاھنىڭ نەزىرىدە ھەرگىزمۇ باراۋەر بولمايدۇ، شۇڭا ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىكى جازا - مۇكاپاتلىرىمۇ ئوخشاش بولمايدۇ.

شەكسىزكى بۇ قۇرئان كەرىم بىز ساڭا نازىل قىلغان كىتاب بولۇپ، ئۇنىڭ ياخشىلىقى ۋە پايدىسى ئىنتايىن كۆپتۇر. بۇ كىتابنى بىز ئىنسانلارنىڭ ئۇنىڭ ئايەتلىرىنى ئويلىنىپ، مەنىلىرىنى تەپەككۇر قىلىشلىرى ئۈچۈن، ئۆتكۈر ئەقىل ئىگىلىرىنىڭ ئۇنىڭدىن پەند - نەسىھەت ئېلىشلىرى ئۈچۈن نازىل قىلدۇق.

بىز داۋۇدنى خۇرسەن قىلىش ئۈچۈن ئۇنىڭغا نېئمەت ۋە مەرھەمەت قىلىپ ئوغلى سۇلايماننى بەردۇق. سۇلايمان نېمىدېگەن ياخشى بەندە - ھە!؟ شەكسىزكى ئۇ ئاللاھقا كۆپ تەۋبە قىلغۇچى ۋە كۆپ يۈزلەنگۈچىدۇر.

ئۆز ۋاقتىدىكى ۋەقەلىكنى ئەسلىگىنكى، نامازدىگەر ۋاقتىدا ئۇنىڭغا ناھايىتى ئېسىل، يۈگۈرۈك، بىر پۇتىنى كۆتۈرۈپ، ئۈچ پۇتىغا تايىنىپ تۇرىدىغان ئاتلار كۆرسىتىلدى. ئاشۇ ئېسىل ئاتلار ئۇنىڭغا تاكى كۈن پاتقانغا قەدەر كۆرسىتىلدى.

سۇلايمان ئېيتتى: مەن مال - دۇنيانىڭ مۇھەببىتىنى رەببىمنىڭ زىكرىدىن ئۈستۈن كۆرۈپتىمەن، ھەتتا قۇياش پېتىپ، ئەسىر نامىزىدىن كېچىكىپ قالدىم.

ئۇ ئاتلارنى يېنىمغا قايتۇرۇپ ئەكېلىڭلار. ئۇلار ئاتلارنى سۇلايماننىڭ ئالدىغا ئېلىپ كەلگەندە، سۇلايمان قىلىچ بىلەن ئۇ ئاتلارنىڭ پاچاقلىرىغا ۋە بويۇنلىرىغا چېپىشقا باشلىدى.

بىز سۇلايماننى سىناپ، پادىشاھلىق تەختىنىڭ ئۈستىگە ئىنسان سۈرىتىدە بىر شەيتاننى تاشلىدۇق، ئۇ شەيتان ئۇنىڭ پادىشاھلىقىنى قىسقا ۋاقىت ئىدارە قىلغاندىن كېيىن، ئاللاھ سۇلايمانغا پادىشاھلىقىنى قايتۇرۇپ بەردى ۋە شەيتانلار ئۈستىدىن ھۆكۈمرانلىقىنى يۈرگۈزدى.

سۇلايمان ئېيتتى: ئەي پەرۋەردىگارىم! مېنىڭ گۇناھلىرىمنى كەچۈرگىن، ماڭا خاس بولغان بىر پادىشاھلىقنى ئاتا قىلغىنكى، مەندىن كېيىن ھېچكىمگە ئۇنداق پادىشاھلىق نېسىپ بولمىسۇن. ئەي رەببىم! سەن ھەقىقەتەن كۆپ بەرگۈچى ۋە ئىلتىپاتىڭ كاتتا زات سەن.

شۇنىڭ بىلەن بىز ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ، ئۇنىڭغا شامالنىمۇ بويسۇندۇرۇپ بەردۇق، شامال ئۇنىڭ بۇيرۇقى بىلەن شۇنداق لەرزان چىقاتتىكى، شۇنچىۋالا كۈچلۈك ۋە سۈرئىتى تېز بولسىمۇ باشقا نەرسىلەرنى تەۋرىتىپ قويمايتتى. سۇلايمان نەگە بارماقچى بولسا شۇ يەرگە ئاپىراتتى.

بىز ئۇنىڭغا شەيتانلارنىمۇ بويسۇندۇرۇپ بەردۇق، شەيتانلار ئۇنىڭ بۇيرۇغىنىنى قىلاتتى. شەيتانلارنىڭ ئىچىدە بىناكارلار ۋە غەۋۋاسلار بار بولۇپ، غەۋۋاسلار دېڭىزلارغا شۇڭغۇپ، ئۈنچە - مەرۋايىتلارنى سۈزۈپ چىقاتتى.

شەيتانلارنىڭ ئىچىدە يەنە بىر ئوچۇم باشتۇڭلارمۇ بار بولۇپ، ئۇلارمۇ سۇلايمانغا بويسۇندۇرۇلغان ئىدى. يەنى ئۇلار زەنجىر - كېشەنلەر بىلەن باغلانغان بولۇپ، قىمىر قىلالمايتتى.

ئەي سۇلايمان! بۇ بىزنىڭ تىلىكىڭنى ئىجابەت قىلىپ ساڭا ئاتا قىلغان ئىلتىپاتلىرىمىزدۇر. ئەمدى ئۇنىڭدىن ئۆزۈڭ خالىغان كىشىگە بەرسەڭ، خالىغىنىڭغا بەرمىسەڭ بولىدۇ. سەن بېرىپ - بەرمىگەنلىكىڭگە قارىتا سوراققا تارتىلمايسەن.

سۇلايمان بىزنىڭ نەزىرىمىزدە ھەقىقەتەن يېقىن بەندىلەردىن ئىدى، ئۇنىڭ ئاخىرى قايتىدىغان جايىمۇ گۈزەل بولىدۇكى، ئۇ بولسىمۇ جەننەتتۇر.

ئەي پەيغەمبەر! بەندىمىز ئەييۇبنى ئەسلىگىن. ئۇ ئۆز ۋاقتىدا ئاللاھقا يالۋۇرۇپ: ھەقىقەتەن شەيتان ماڭا قىينايدىغان جاپالارنى سالدى، دېدى.

بىز ئۇنىڭغا: پۇتۇڭ بىلەن يەرنى تەپكىن، دېدۇق. ئۇ يەرنى تېپىۋېدى، يەردىن ئىچكىلى ۋە يۇيۇنغىلى بولىدىغان سۇ ئېتىلىپ چىقتى. ئەييۇب (شۇ سۇنى ئىچىپ، يۇيۇنغاندىن كېيىن) ئۇنىڭدىكى كېسەل ۋە ئەزىيەتلەر يوقالدى.

بىز ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ، ئۇنىڭدىكى كېسەلگە شىپالىق بەردۇق، بالا - چاقىلىرىنىمۇ (يېڭىدىن) بەردۇق، ئۇنىڭغا مەرھەمەت قىلىپ ۋە سەۋرچانلىقىنى مۇكاپاتلاش يۈزىسىدىن ئىلگىرىكىدىن يەنە بىر ھەسسە كۆپ بالا ۋە نەۋرىلەرنى ئاتا قىلدۇق. ئۆتكۈر ئەقىل ئىگىلىرى سەۋرنىڭ ئاقىۋىتى قۇتۇلۇش ۋە مۇكاپات بولىدىغانلىقىدىن ئىبرەت ئالسۇن!

ئەييۇب ئايالىغا ئاچچىقلانغان چاغدا ئۇنى يۈز قامچا ئۇرىدىغانلىقىغا قەسەم قىلدى. بىز ئۇنىڭغا: -ئەي ئەييۇب!- قولۇڭغا بىر باغلام شاخنى ئېلىپ، قەسىمىڭدىن چىقىش ئۈچۈن ئۇنىڭ بىلەن ئايالىڭنى ئۇرغىن، قىلغان قەسىمىڭنىمۇ بۇزمىغىن، دېدۇق. ئەييۇب بىر باغلام شاخنى ئېلىپ ئايالىنى ئۇردى. شەكسىزكى بىز ئۇنى مۇپتىلا قىلغان سىناقلارغا سەۋرچان ئىكەنلىكىنى بىلدۇق. ئۇ نېمىدېگەن ياخشى بەندە - ھە! شەكسىزكى ئۇ ئاللاھقا كۆپ قايتقۇچى ۋە كۆپ تەۋبە قىلغۇچى ئىدى.

ئەي پەيغەمبەر! بىز پەيغەمبەرلىككە تاللىغان بەندىلىرىمىز ئىبراھىم، ئىسھاق ۋە يەئقۇبلارنى ئەسلىگىن. ئۇلار ھەقىقەتەن ئاللاھقا تائەت - ئىبادەت قىلىشتا ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەشتە كۈچلۈك، ھەقىقەتنى تونۇشتا پاراسەتلىك كىشىلەر ئىدى.

شەكسىزكى بىز ئۇلارغا خاس بولغان ئالاھىدىلىكلەرنى ئاتا قىلدۇق، ئۇ ئالاھىدىلىكلەر ئۇلارنىڭ قەلبلىرىنىڭ ئاخىرەتنىڭ زىكرى بىلەن ئاۋات بولۇشى، ياخشى ئەمەللەرگە ۋە ئىنسانلارنى ئەمەل قىلىشقا چاقىرىشقا تەييار بولۇشىدۇر.

شەكسىزكى ئۇلار بىزنىڭ ھۇزۇرىمىزدا تائەت - ئىبادىتىمىزگە تاللانغان ھەمدە بىز يۈكلىگەن ۋەزىپىنى ئادا قىلىپ، كىشىلەرگە يەتكۈزۈش ئۈچۈن تاللىغان بەندىلىرىمىزدىندۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئىبراھىمنىڭ ئوغلى ئىسمائىلنى، ئىليەسەنى ۋە زۇلكىفلنى ئەسلىگىن، ئۇلارنى ئەڭ گۈزەل شەكىلدە مەدھىيىلىگىن. چۈنكى ئۇلار شۇنىڭغا لايىق، بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھ تائالانىڭ تاللانغان بەندىلىرىدىندۇر.

بۇ، مۇشۇ كىشىلەرنى قۇرئان كەرىمدە گۈزەل مەدھىيەلەر بىلەن ئەسلەشتۇر. شەكسىزكى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادار بولغان بەندىلەر ئۈچۈن ئاخىرەتتە گۈزەل نەتىجە بار.

بۇ گۈزەل نەتىجە بولسا قىيامەت كۈنى ئۇلار كىرىدىغان جەننەتلەردۇركى، ئۇ جەننەتلەرنىڭ ئىشىكلىرى ئۇلارنى قارشى ئېلىش يۈزىسىدىن ئالدىنئالا ئېچىلىپ تۇرىدۇ.

ئۇلار ئۆزلىرى ئۈچۈن بېزەلگەن تەختلەرگە يۆلىنىپ ئولتۇرۇپ، خىزمەتكارلىرىدىن كۆڭۈللىرى تارتقان تۈرلۈك مېۋىلەرنى، ئىچىملىكلەرنى ۋە باشقا نەرسىلەرنى ئېلىپ كېلىشنى تەلەپ قىلىدۇ.

ئۇلارنىڭ يانلىرىدا ئۆزلىرىنىڭ ئەرلىرىدىن باشقىلارغا قارىمايدىغان جۈپتلەر بار بولۇپ، ئۇلار ياشتا ھەمتەڭلەردۇر.

ئەي تەقۋادارلار! مانا بۇ سىلەر قىيامەت كۈنى بۇ دۇنيادا قىلغان ياخشى ئەمەللىرىڭلار ئۈچۈن بېرىلىشى ۋەدە قىلىنغان ياخشى مۇكاپاتلاردۇر.

شەكسىزكى بىز تىلغا ئالغان بۇ مۇكاپات بىز قىيامەت كۈنى تەقۋادارلارغا بېرىدىغان رىزىق بولۇپ، ئۇ ئىزچىل داۋاملىشىدۇ، ئۈزۈلۈپ ياكى تۈگەپ قالمايدۇ.

مانا بۇ تەقۋادارلارنىڭ بىز تىلغا ئالغان مۇكاپاتىدۇر. شەكسىزكى كۇپرى ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئاللاھنىڭ بەلگىلىمىلىرىدىن ئۆتۈپ كەتكۈچىلەرگە تەقۋادارلارنىڭكىگە ئوخشىمايدىغان جازا بېرىلىدۇ. ئۇلار ئۈچۈن قىيامەت كۈنى ئەڭ يامان ئاقىۋەت بار.

بۇ جازا بولسا جەھەننەم بولۇپ، جەھەننەم ئۇلارنى ھەر تەرەپتىن قورشىۋالىدۇ، ئۇلار جەھەننەمنىڭ ھارارىتىنى ۋە يالقۇنىنى تېتىيدۇ، ئۇلار ئۈچۈن ئوتتىن تۆشەكلەر سېلىنىدۇ. ئۇلارنىڭ تۆشىكى نېمىدېگەن يامان!

بۇ ئازاب ھارارىتى ئەڭ يۇقىرى چەككە يەتكەن قايناق سۇ، دوزىخىيلارنىڭ دوزاختا ئازابلانغان بەدەنلىرىدىن ئېقىپ چىقىدىغان قان - يىرىڭلارنىڭ ئارىلاشمىسىدۇر. بۇ دوزىخىيلارنىڭ ئىچىملىكى بولۇپ، ئۇلارنىڭ ئۇسسۇزلۇقىنى قىلچە قاندۇرالمايدۇ.

ئۇلارغا بۇ ئازابلاردىن سىرت يەنە باشقا تۈرلۈك ئازابلارمۇ بار بولۇپ، ئۇلار ئاخىرەتتە شۇ ئازابلار بىلەن ئازابلىنىدۇ.

دوزىخىيلار دوزاخقا كىرگەندە ئۇلارنىڭ ئارىسىدا خۇددى دەتالاش قىلغۇچىلار ئارىسىدا يۈز بەرگىنىگە ئوخشاش تىل - ئاھانەتلەر يۈز بېرىدۇ، ئۇلار بىر - بىرىدىن ئادا - جۇدا بولىدۇ. ئۇلاردىن بىر بۆلۈكى: دوزىخىيلاردىن بۇ بىر ئوچۇم كىشىلەر سىلەر بىلەن بىرگە دوزاخقا كىرىدۇ، دەيدۇ. ئاندىن ئۇلار قارشى تەرەپكە جاۋابەن: ئۇلار قارشى ئېلىنمايدۇ، چۈنكى ئۇلارمۇ دوزاخ ئازابىدىن بىزنىڭ تېتىغىنىمىزنىڭ ئوخشىشىنى تېتىيدۇ.

ئەگەشكەن گۇرۇھ ئەگەشتۈرگۈچى كاتتىلىرىغا: ئەي يولباشچى كاتتىلار! بەلكى سىلەر قارشى ئېلىنمايسىلەر. چۈنكى سىلەر بىزنى قۇتراتقۇلۇق قىلىپ ئازدۇرۇش ئارقىلىق مۇشۇنداق دەرتلىك ئازابقا دۇچار بولۇشىمىزغا سەۋەبچى بولدۇڭلار. بۇ نېمىدېگەن يامان جاي! ھەممىڭلارنىڭ جايى جەھەننەمنىڭ ئوتى ئىكەنغۇ، دەيدۇ!.

ئەگەشكۈچىلەر: ئەي رەببىمىز! بىزگە ھىدايەت كەلگەندىن كېيىن بىزنى ئازدۇرۇۋەتكەنلەرگە دوزاخ ئازابىنى قاتمۇقات ئاشۇرۇپ بەرگىن، دەيدۇ.

ھەددىدىن ئاشقان تەكەببۇرلار: بىز نېمىشقا دۇنيادىكى ۋاقىتتا ئازابقا لايىق دەپ ئويلايدىغان بەدبەختلەرنى دوزاختا يېنىمىزدا كۆرمەيمىز؟

ئەجىبا بىزنىڭ مەسخىرىلىرىمىز، ئۇلارنى مازاق قىلىشلىرىمىز خاتا بولۇپ، ئۇلار ئازابقا لايىق كىشىلەر ئەمەسمىدى ياكى بىزنىڭ ئۇلارنى مەسخىرە قىلىشلىرىمىز توغرا بولۇپ، ئۇلار دوزاخقا كىرگەن بولسىمۇ بىز ئۇلارنى كۆرمەي قالدۇقمۇ؟ دېيىشىدۇ.

شەكسىزكى بىز سىلەرگە ئېيتقان قىيامەت كۈنىدىكى كاپىرلارنىڭ ئۆزئارا قىلىشىدىغان ئاشۇ دەتالاشلىرى ئەلۋەتتە ھەقىقەتتۇركى، ئۇنىڭدا قىلچە گۇمان ۋە شەك يوق.

ئەي مۇھەممەد! قەۋمىڭدىن كاپىر بولغانلارغا ئېيتقىنكى: مەن پەقەت سىلەرنىڭ كۇپرىڭلار ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقىڭلار سەۋەبلىك بېشىڭلارغا ئاللاھنىڭ ئازابى كەپقېلىشىدىن ئاگاھلاندۇرغۇچىمەن. بۇ دۇنيادا ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ھېچبىر ئىلاھ مەۋجۇت ئەمەس. ئاللاھ تائالا كاتتىلىقى، گۈزەل ئىسىم ۋە سۈپەتلىرىدە يەككە - يېگانە زاتتۇركى، ئۇ ھەر نەرسىنى بويسۇندۇرغان، ھەر نەرسە ئۇنىڭغا باش ئېگىدىغان، ھەممىدىن كۈچلۈك زاتتۇر.

ئاللاھ تائالا ئاسمانلارنىڭ، زېمىننىڭ ۋە ئۇ ئىككىسى ئارىسىدىكى بارلىق نەرسىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر. ئۇ پادىشاھلىقىدا غالىب، ھېچكىم ئۇنى يېڭەلمەيدىغان، بەندىلىرىدىن تەۋبە قىلغۇچىلارنىڭ گۇناھلىرىنى تولىمۇ مەغپىرەت قىلغۇچى زاتتۇر.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ ئىنكارچىلارغا ئېيتقىنكى: شەكسىزكى قۇرئان كەرىم شانۇ-شەۋكەتلىك خەۋەردۇر.

سىلەر بۇ كاتتا خەۋەردىن يۈز ئۆرۈپ، ئۇنىڭغا پەرۋا قىلمايسىلەر.

ئەگەر ئاللاھ ماڭا ۋەھىي قىلىش ئارقىلىق بىلدۈرمىگەن بولسا، مېنىڭ ئادەمنىڭ يارىتىلىشى ھەققىدە پەرىشتىلەر ئارىسىدا بولۇنغان پاراڭلاردىن خەۋرىم يوق ئىدى.

شەكسىزكى ئاللاھ ماڭا ۋەھىي قىلىپ، مېنىڭ سىلەرنى ئۆزىنىڭ ئازابىدىن ئوچۇق - ئاشكارا ئاگاھلاندۇرغۇچى ئىكەنلىكىمنى ئۇقتۇردى.

ئۆز ۋاقتىدا پەرۋەردىگارىڭ پەرىشتىلەرگە ئېيتتى: شەكسىزكى مەن لايدىن ئىنسان يارىتىمەن، ئۇ بولسا ئادەمدۇر.

مەن ئۇنى تولۇق يارىتىپ، قەددى - قامىتىنى مۇكەممەل قىلىپ، ئۇنىڭغا روھىمدىن پۈۋلىگەن چېغىمدا ئۇنىڭغا سەجدە قىلىڭلار.

پەرىشتىلەر پەرۋەردىگارىنىڭ ئەمرىنى بەجا كەلتۈرۈپ، ھەممىسى ھۆرمەت سەجدىسىگە باردى، ئۇلاردىن ھېچكىم قالماي، ھەممەيلەن ئادەمگە سەجدە قىلىشتى.

لېكىن ئىبلىس سەجدە قىلىشتىن باش تارتىپ، پەرۋەردىگارىنىڭ ئەمرىگە چوڭچىلىق قىلىش ئارقىلىق كاپىرلاردىن بوپكەتتى.

ئاللاھ ئېيتتى: ئەي ئىبلىس! مەن ئۆز قولۇم بىلەن ياراتقان ئادەمگە سەجدە قىلىشتىن سېنى نېمە توستى؟ سېنى سەجدە قىلىشتىن تەكەببۇرلۇق توسۇپ قالدىمۇ ياكى سەن ئەزەلدىن پەرۋەردىگارىڭغا تەكەببۇرلۇق قىلىدىغان، چوڭچى بىرىمىدىڭ؟

ئىبلىس: مەن ئادەمدىن ياخشى. چۈنكى سەن مېنى ئوتتىن، ئۇنى بولسا لايدىن ياراتتىڭ، دېدى. ئۇنىڭچە بولغاندا ئوتنىڭ ماددىسى لايدىن ئۇلۇغراق ئىدى.

ئاللاھ ئىبلىسقا: جەننەتتىن چىق، ھەقىقەتەن سەن دەرگاھىمدىن قوغلاندىڭ، دېدى.

شەكسىزكى قىيامەت كۈنى سەن جەننەتتىنمۇ قوغلىنىشقا مەھكۇمسەن، دېدى.

ئىبلىس: ماڭا مۆھلەت بەرگىن، تاكى بەندىلىرىڭنى قايتا تىرىلدۈرىدىغان كۈنگە قەدەر مېنىڭ جېنىمنى ئالمىغىن، دېدى.

ئاللاھ: ساڭا ھالاكىتىڭ بېكىتىلگەن مۇئەييەن ۋاقىتقىچە مۆھلەت بېرىلدى، دېدى.

ئاللاھ: ساڭا ھالاكىتىڭ بېكىتىلگەن مۇئەييەن ۋاقىتقىچە مۆھلەت بېرىلدى، دېدى.

ئىبلىس ئېيتتى: سېنىڭ قۇدرىتىڭ ۋە كۈچ - قۇۋۋىتىڭ بىلەن قەسەم قىلىمەنكى، مەن چوقۇم پۈتۈن ئادەمزاتنى ئازدۇرۇۋېتىمەن.

لېكىن سەن مېنىڭ ئازدۇرۇشۇمدىن ساقلاپ قالغان ھەمدە يالغۇز ئۆزۈڭنىڭ قۇلچىلىقىغا تاللىغان بەندىلىرىڭ بۇنىڭدىن مۇستەسنا.

ئاللاھ تائالا ئېيتتى: مېنىڭ سۆزۈم ھەقتۇر، مەن ھەقنى دەيمەن، ھەقتىن باشقىنى دېمەيمەن.

قىيامەت كۈنى جەھەننەمنى سەن ۋە پۈتكۈل ئادەمزات ئىچىدىن كۇپرىدا ساڭا ئەگەشكەنلەر بىلەن توشقۇزىمەن.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا: مەن سىلەرگە نەسىھەت قىلغىنىم ئۈچۈن مۇكاپات بېرىڭلار دېمەيمەن. مەن بۇيرۇلغانغا بىر نەرسىلەرنى قېتىش ئارقىلىق يالغاننى توقۇغۇچىلاردىن ئەمەسمەن، دېگىن.

قۇرئان كەرىم ئىنسانلار ۋە جىنلارغا ۋەز - نەسىھەتتۇر.

بۇ قۇرئان خەۋەر قىلغان ئىشلارنىڭ راستلىقىنى ئۇزۇنغا قالماي، يەنى ئۆلگەن چېغىڭلاردا چوقۇم بىلىپ قالىسىلەر.

قۇرئان كەرىم ھەممىدىن غالىب، ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، يارىتىشى، پىلانلىشى ۋە شەرىئىتىدە ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچى ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنغان بولۇپ، ئۇنىڭدىن باشقىسى تەرىپىدىن نازىل قىلىنغان ئەمەس.

ئەي پەيغەمبەر! شەكسىزكى بىز ساڭا بۇ قۇرئاننى ھەقنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھالدا نازىل قىلدۇقكى، ئۇنىڭ خەۋەرلىرى تامامەن ئەمەلىيەتكە ئۇيغۇن، ھۆكۈملىرىنىڭ ھەممىسى ھەققانىيدۇر. ئۇنداق بولغان ئىكەن، سەن ئاللاھنى يەككە - يېگانە دەپ ئېتىقاد قىلغان ھەمدە بۇ ئېتىقادنى شېرىكتىن ساپ قىلغان ھالدا ئۇنىڭغا قۇلچىلىق قىلغىن.

شۇ ئېنىق بولسۇنكى، شېرىكتىن خالىي بولغان دىن ئاللاھنىڭ دىنىدۇر. ئاللاھنى قويۇپ بۇت ۋە تاغۇتلارنى دوست تۇتقانلار ئاللاھنى قويۇپ شۇ بۇتلارغا ۋە تاغۇتلارغا چوقۇنىدۇ، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ بۇ نەرسىلەرگە چوقۇنغانلىقىغا: بىز بۇلارغا پەقەت بىزنى ئاللاھقا يېقىنلاشتۇرۇپ، ئۇنىڭغا بولغان ھاجىتىمىزنى يەتكۈزۈپ، ئۇنىڭ دەرگاھىدا بىزگە شاپائەت قىلامىكىن دەپ چوقۇنىمىز، دېگەن سۆزلىرىنى باھانە قىلىشىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ تائالا قىيامەت كۈنى ئۆزىنى بىر دەپ ئېتىقاد قىلغان مۇئمىنلەر بىلەن شېرىك كەلتۈرگەن كاپىرلارنىڭ ئوتتۇرىسىدا ئۇلار ئىختىلاپلىشىپ قالغان تەۋھىد مەسىلىسىدە ھۆكۈم چىقىرىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ تائالا ئۆزىگە شېرىكنى چاپلىغان ۋە نېئمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلغانلارنى ھەقنى تېپىشقا مۇۋەپپەق قىلمايدۇ.

ئەگەر ئاللاھ بالىسى بولۇشىنى خالىسا ئىدى، ئەلۋەتتە مەخلۇقاتلىرى ئىچىدىن ئۆزى خالىغاننى تاللاپ، بالا ئورنىدا قىلىۋالغان بولاتتى. ئاللاھ تائالا بۇ مۇشرىكلارنىڭ دېگەنلىرىدىن پاك ھەم مۇقەددەستۇر، ئۇ زاتىدا، سۈپەتلىرىدە ۋە ئىش - ھەرىكەتلىرىدە يەككە يېگانە بولۇپ، ھېچبىر شېرىكى يوقتۇر، پۈتۈن مەخلۇقاتلىرىنى بويسۇندۇرغۇچىدۇر.

ئاللاھ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى چوڭقۇر ھېكمەت بىلەن ياراتقان بولۇپ، زالىملار ئېيتقاندەك بىكارغا ياراتقىنى يوق. ئۇ كېچىنى كۈندۈزگە كىرگۈزىدۇ، كۈندۈزنى كېچىگە كىرگۈزىدۇ. بۇ ئىككىسىنىڭ بىرى كەلسە يەنە بىرى كېتىدۇ. ئاللاھ قۇياشنى ۋە ئاينىمۇ بويسۇندۇرغان بولۇپ، ئۇلاردىن ھەر بىرى بېكىتىلگەن ۋاقىت، يەنى بۇ دۇنيا ئاخىرلاشقانغا قەدەر توختىماي ئايلىنىپ تۇرىدۇ. بىلىپ قېلىڭلاركى، ھەممىدىن غالىب ئاللاھ تائالا دۈشمەنلىرىدىن ئۆچ ئالىدۇ، ئۇنى ھېچكىم يېڭەلمەيدۇ. ئۇ بەندىلىرىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى تولىمۇ مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر.

ئەي ئىنسانلار! پەرۋەردىگارىڭلار سىلەرنى بىر جان، يەنى ئادەمدىن ياراتتى، ئاندىن ئادەمدىن ئۇنىڭ جۈپتى ھەۋۋانى ياراتتى، سىلەرگە تۆگە، كالا، قوي ۋە ئۆچكىلەردىن سەككىز جۈپ ھايۋاننى يارىتىپ بەردى، ھەر بىر تۈرنىڭ ئەركىكى ۋە چىشىسىنى ياراتتى. ئۇ سىلەرنى ئانىلىرىڭلارنىڭ قارنىدا قورساق، بالىياتقۇ ۋە بالا ھەمرىيىدىن ئىبارەت قاتمۇقات قاراڭغۇلۇق ئىچىدە باسقۇچمۇ - باسقۇچ بارلىققا كەلتۈرىدۇ. مانا بۇلارنىڭ ھەممىسىنى ياراتقان ئاشۇ زات سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلار ئاللاھ تائالادۇركى، مۇتلەق ئىگىدارچىلىق يالغۇز ئۇنىڭ ئىلكىدىدۇر، ئۇنىڭدىن باشقا ھەقىقىي مەبۇد يوقتۇر. ئۇنداق بولغانىكەن، قانداقمۇ ئۇنىڭغا قۇلچىلىق قىلىشتىن ھېچنەرسە يارىتالمايدىغان، ئۆزلىرى يارىتىلغان مەخلۇقلارغا چوقۇنىدىغان بولۇپ كېتىسىلەر؟

ئەي ئىنسانلار! ئەگەر پەرۋەردىگارىڭلارغا كاپىر بولساڭلار، ئاللاھ تائالا شەكسىزكى سىلەرنىڭ ئىمان ئېيتىشىڭلاردىن بىھاجەتتۇر، سىلەرنىڭ كۇپرىڭلار ئۇنىڭغا قىلچە زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ، كۇپرىڭلارنىڭ زىيىنى پەقەتلا ئۆزۈڭلارغا بولىدۇ، ئاللاھ تائالا بەندىلىرىنىڭ كاپىر بولۇشىغا رازى بولمايدۇ ھەم ئۇلارنى كۇپرىغىمۇ بۇيرۇمايدۇ. چۈنكى ئاللاھ تائالا قەبىھ ئىشلارغا ۋە گۇناھقا بۇيرۇمايدۇ. ناۋادا سىلەر ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە شۈكرى قىلىپ، ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتساڭلار، ئاللاھ سىلەرنىڭ شۈكرى قىلغىنىڭلاردىن مەمنۇن بولىدۇ ۋە ئۇنىڭغا قارىتا سىلەرگە ساۋاب بېرىدۇ. ھېچكىم باشقا بىراۋنىڭ گۇناھىنى يۈدۈۋالمايدۇ، بۇنىڭ ئەكسىچە ھەر كىم ئۆزىنىڭ قىلمىشلىرىغا مەسئۇلدۇر. ئاندىن سىلەرنىڭ قىيامەت كۈنى بارىدىغان جايىڭلار يالغۇز ئاللاھ تەرەپكە بولىدۇ. ئاللاھ سىلەرگە بۇ دۇنيادا قىلغان - ئەتكەنلىرىڭلارنى ئېيتىپ بېرىدۇ ۋە سىلەرگە ئەمەللىرىڭلارغا يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ تائالا بەندىلىرىنىڭ قەلبلىرىدىكى سىرلارنىمۇ بىلگۈچىدۇركى، ئۇنىڭغا ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

ناۋادا كاپىر بولغان ئادەمگە كېسەللىك، مېلى يۈتۈپ كېتىش ۋە سۇدا ئېقىپ كېتىشتىن قورقۇش دېگەندەك بىرەر خاپىلىق كەلسە دەرھال رەببىگىلا يۈزلىنىپ، بېشىغا كەلگەن خاپىلىقنى كۆتۈرۈۋېتىشى ئۈچۈن يالۋۇرىدۇ. ئاندىن ئاللاھ ئۇنىڭغا كەلگەن خاپىلىقنى كۆتۈرۈۋېتىش ئارقىلىق نېئمەت ئاتا قىلسا، ئۇ ئىلگىرى يالۋۇرغان ئاللاھنى تاشلاپ، ئۇنىڭغا شېرىكلەرنى قىلىدۇكى، باشقىلارنىڭمۇ ئاللاھقا ئېلىپ بارىدىغان يولدىن چەتنەپ كېتىشى ئۈچۈن ئاللاھنى قويۇپ شۇ شېرىكلەرگە چوقۇنىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! مۇشۇنداق كىشىلەرگە ئېيتقىنكى، قالغان ئۆمرۈڭدە كۇپرىڭدىن ھۇزۇرلىنىۋالغىن، بۇ ئىنتايىن ئاز ۋاقىتتۇر. چۈنكى سەن دوزاخ ئەھلىدىن بولۇپ، قىيامەت كۈنى دوزاخ بىر - بىرىدىن ئايرىلمايدىغان ئىككى ھەمراھ كەبى سەندىن ئايرىلمايدۇ.

ئاللاھقا ئىتائەت قىلىپ، كېچىدىكى ۋاقىتلىرىنى رەببىگە سەجدە قىلغان ۋە قىيامدا تۇرغان ھالەتتە ئۆتكۈزىدىغان، ئاخىرەتتىكى ئازابتىن قورقۇپ، پەرۋەردىگارىنىڭ رەھمىتىنى ئۈمىد قىلىدىغان ئادەم ياخشىمۇ ياكى بېشىغا كۈن چۈشكەندە ئاللاھقا ئىبادەت قىلىپ، باياشاتلىقتا ئۇنىڭغا كاپىر بولىدىغان ۋە ئۇنىڭغا شېرىكلەرنى قىلىدىغان ئادەم ياخشىمۇ؟. ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھنى تونۇغانلىقى سەۋەبلىك ئاللاھ ۋاجىب قىلغان ئىشلارنى قىلىدىغان كىشىلەر بىلەن بۇلاردىن ھېچ قايسىسىنى قىلمايدىغانلار باراۋەر بولامدۇ؟ بۇ ئىككى گۇرۇھ ئارىسىدىكى پەرقنى پەقەت ساغلام ئەقىل ئىگىلىرىلا بىلەلەيدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ماڭا ۋە پەيغەمبەرلىرىمگە ئىمان ئېيتقان بەندىلىرىمگە ئېيتقىنكى، پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا تەقۋادار بولۇڭلار. ئاراڭلاردىن بۇ دۇنيادا ياخشى ئەمەل قىلغانلار بۇ دۇنيانىڭ ئۆزىدىمۇ نۇسرەت، ساقلىق ۋە مال - مۈلۈككە ئىگە بولۇش دېگەندەك ياخشىلىقلارغا، ئاخىرەتتە بولسا جەننەتكە ئېرىشىدۇ. ئاللاھنىڭ زېمىنى تولىمۇ كەڭدۇر، ئاللاھقا ھېچبىر توسالغۇسىز قۇلچىلىق قىلالايدىغان ئورۇننى تېپىش ئۈچۈن يەر يۈزىدە ھىجرەت قىلىڭلار. شەكسىزكى قىيامەت كۈنى سەۋرچان بولغانلارغا كۆپلۈكى ۋە خىلمۇ-خىللىقىدىن ساناپ ۋە مۆلچەرلەپ بولغىلى بولمايدىغان دەرىجىدە چەكسىز ساۋاب بېرىلىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، شەكسىزكى ئاللاھ مېنى ئىبادەتنى خالىس قىلغان ھالدا يالغۇز ئۆزىگىلا قۇلچىلىق قىلىشقا بۇيرۇدى.

ئۇ مېنى مۇشۇ ئۈممەتتىن مۇسۇلمان بولغان ۋە ئۆزىگە بويسۇنغانلارنىڭ تۇنجىسى بولۇشقا بۇيرۇدى.

ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ناۋادا مەن ئاللاھقا ئاسىيلىق قىلىپ، ئۇنىڭغا ئىتائەتسىزلىك قىلىپ سالسام، ھەقىقەتەن قىيامەت كۈنىدىن ئىبارەت بۈيۈك كۈندىكى ئازابتىن قورقىمەن.

ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، شەكسىزكى مەن ئىبادەتنى خالىس قىلغان ھالدا يالغۇز ئاللاھقىلا قۇلچىلىق قىلىمەن، ئۇنىڭ بىلەن قوشۇپ باشقىسىغا قۇلچىلىق قىلمايمەن.

ئەي مۇشرىكلار! سىلەر ئاللاھنى قويۇپ، ئۆزۈڭلار خالىغان بۇتلىرىڭلارغا چوقۇنۇۋېلىڭلار (بۇ بۇيرۇق تەھدىتنى ئىپادىلەيدۇ). ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ھەقىقىي زىيان تارتقۇچىلار ئۆزلىرىدىن ۋە بالا - چاقىلىرىدىن قۇرۇق قالغانلار بولۇپ، ئۇلارنىڭ بىر قىسمى جەننەتكە، يەنە بىر قىسمى دوزاخقا كىرىش ئارقىلىق ئايرىلىپ كەتكەن بولغاچقا ئۆزئارا قەتئىي ئۇچرىشالمايدۇ. ئاگاھ بولۇڭلاركى، مانا بۇ ھېچقانداق چۈشىنىكسىزلىك بولمىغان، ھەقىقىي روشەن زىيانكارلىقتۇر.

ئۇلارنى ئۈستى تەرەپتىنمۇ، ئاستى تەرەپتىنمۇ ئىس - تۈتەك، ئوت يالقۇنى ۋە ھارارەت قورشىۋالىدۇ. ئاللاھ تائالا بەندىلىرىنى مەزكۇر ئازاب بىلەن قورقۇتىدۇ. ئەي بەندىلىرىم! بۇيرۇقلىرىمنى بەجا كەلتۈرۈش ۋە چەكلىمىلىرىمدىن يېنىش ئارقىلىق مەندىن قورقۇڭلار.

بۇتلارغا ۋە ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇلىدىغان ھەر قانداق نەرسىگە چوقۇنۇشتىن ساقلانغان، تەۋبە قىلىش ئارقىلىق ئاللاھقا قايتقان كىشىلەرگە ئۆلگەندىن كېيىن قەبرىدە ۋە قىيامەت كۈنىدە جەننەت بىلەن خۇشبېشارەت بېرىلىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! بەندىلىرىمگە بۇ خۇشخەۋەرنى يەتكۈزگىن.

سۆزنى ئاڭلاپ، ئۇنىڭدىن ياخشىسىنى ۋە يامىنىنى پەرقلەندۈرگەن، ئاندىن سۆزنىڭ پايدىلىق بولغان ئەڭ گۈزىلىگە ئەگەشكەنلەر، مانا مۇشۇ سۈپەتكە ئىگە بولغان كىشىلەر ئاللاھ تائالا توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلغانلاردۇر، ئەنە شۇلار ساغلام ئەقىل ئىگىلىرىدۇر.

كۇپرى ۋە ئازغۇنلۇقىدا چىڭ تۇرغانلىقى تۈپەيلىدىن ئازاب سۆزى تېگىشلىك بولغانلارغا كەلسەك، ئەي پەيغەمبەر! سېنىڭ بۇنداقلارنى توغرا يولغا يېتەكلەشكە ۋە مۇۋەپپىقىيەت بېرىشكە ئامالىڭ يوق. ئەي پەيغەمبەر! سەن مۇشۇنداق كىشىلەرنى دوزاختىن قۇتۇلدۇرۇپ قالالامسەن؟

لېكىن پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا تەقۋادار بولغانلار ئۈستى - ئۈستىگە سېلىنغان ئالىي تۇرالغۇلارغا ئېرىشىدۇ، ئۇ تۇرالغۇلارنىڭ ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدۇ. ئاللاھ ئۇلارغا مۇشۇنداق ۋەدە قىلغان بولۇپ، ئاللاھ ۋەدىسىگە خىلاپلىق قىلمايدۇ.

شەكسىزكى سىلەر ئاللاھ تائالانىڭ بۇلۇتتىن يامغۇر ياغدۇرۇپ، ئۇنى بۇلاقلارغا ۋە ئۆستەڭلەرگە كىرگۈزگەنلىكىنى، ئاندىن مۇشۇ سۇلار ئارقىلىق رەڭلىرى بىر - بىرىگە ئوخشىمايدىغان تۈرلۈك زىرائەتلەرنى چىقارغانلىقىنى، ئاندىن كېيىن بۇ زىرائەتلەرنىڭ قۇرۇپ كەتكەنلىكىنى ئۆز كۆزۈڭلار بىلەن كۆرۈپ بىلىپ تۇرۇۋاتىسىلەر. ئەي مۇشۇنداق ھادىسىلەرگە شاھىت بولغۇچى! ئاندىن بۇ زىرائەتلەرنىڭ ياشىرىپ بولغاندىن كېيىن سارغىيىپ كەتكەنلىكىنى، ئاندىن قۇرۇپ قاقشال بولۇپ كەتكەنلىكىنى كۆرۈپ تۇرۇۋاتىسەن. شەكسىزكى بۇنىڭدا جانلىق قەلب ئىگىلىرى ئۈچۈن ئەلۋەتتە پەند - نەسىھەت بار.

ئاللاھ تائالا قەلبىنى ئىسلامغا ئېچىپ ھەق يولغا يېتەكلىگەن، شۇ سەۋەبتىن پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن بېرىلگەن پاراسەت ئۈستىدە بولغان كىشىگە، ئاللاھنىڭ زىكرىدىن يۈز ئۆرۈپ قەلبى قېتىپ كەتكەن ئادەم ئوخشامدۇ؟ بۇلار ھەرگىزمۇ ئوخشاش بولمايدۇ. چۈنكى نىجاتلىق ھىدايەت تاپقانلارغا، زىيانكارلىق بولسا ئاللاھنىڭ زىكرىدىن يۈز ئۆرۈپ قەلبلىرى قېتىپ كەتكەنلەرگە مەنسۇپتۇر. ئەنە شۇلار ھەقتىن ئوپئوچۇق ئازغۇنلۇقتا قالغانلاردۇر.

ئاللاھ تائالا پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا سۆزنىڭ ئەڭ ياخشىسى بولغان قۇرئان كەرىمنى نازىل قىلغان بولۇپ، ئۇنى چىنلىقى، گۈزەللىكى، بىردەكلىككە ئىگە بولۇشى، زىت بولماسلىقى جەھەتلەردە بىر - بىرىگە ئوخشاپ كېتىدىغان ھالەتتە نازىل قىلغان. ئۇنىڭدا قىسسە ۋە ئەھكاملار، ۋەدە ۋە تەھدىتلەر، ھەقىقەتپەرۋەرلەرنىڭ ۋە ناھەقچىلىك تەرەپدارلىرىنىڭ سۈپەتلىرى، شۇنداقلا ئۇنىڭدىن باشقا نۇرغۇنلىغان مەزمۇنلار بار. پەرۋەردىگارىدىن قورقىدىغان كىشىلەر ئۇنى ئاڭلىغان ۋاقىتتا ئۇنىڭدىكى قورقۇنچلۇق تەھدىتلەردىن تېرىلىرى شۈركىنىپ كەتسە، ئۇنى ئاڭلىغان ۋاقىتتىكى ئۈمىد ۋە خۇش بېشارەتلەردىن تېرىلىرى ۋە قەلبلىرى ئاللاھنىڭ زىكرىگە يۇمشاپ كېتىدۇ. قۇرئاندا تىلغا ئېلىنغان بۇ بايانلار ۋە ئۇنىڭ تەسىرى ئاللاھنىڭ ھىدايىتىدۇركى، ئاللاھ بۇ ئارقىلىق خالىغان بەندىسىنى توغرا يولغا يېتەكلەيدۇ. ئاللاھ تائالا كىمنى خار قىلىپ، ھىدايەتكە مۇۋەپپەق قىلمايدىكەن، ئۇنى توغرا يولغا يېتەكلەيدىغان ھېچكىم بولمايدۇ.

ئاللاھ تائالا ھىدايەتكە ئېرىشتۈرۈپ، بۇ دۇنيادا مۇۋەپپەقىيەت ئاتا قىلىپ، ئاخىرەتتە جەننەتكە كىرگۈزگەن ئادەم بىلەن، كاپىر بولغان ۋە كۇپرىسى ئۈستىدە جان ئۈزۈپ، ئاللاھ ئۇنى قول - پۇتلىرى باغلانغان ھالدا دوزاخقا تاشلىغان، دوزاخنىڭ ئوتىدىن ئۆزىنى قوغدىيالمايدىغان، پەقەت ئۇنىڭغا يۈزىچە دۈم تاشلىنىدىغان ئادەمگە ئوخشاش بولامدۇ؟. كۇپرى ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلىرى سەۋەبلىك ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان زالىملارغا كايىش تەرزىدە: ئۆزۈڭلار قىلغان كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەرنىڭ تەمىنى تېتىڭلار، سىلەرنىڭ جازايىڭلار مانا مۇشۇ، دېيىلىدۇ.

بۇ مۇشرىكلاردىن ئىلگىرى ئۆتكەن ئۈممەتلەرمۇ ئىنكار قىلغان، ئاندىن ئۇلارغىمۇ ئالدىن ھېس قىلىپ، تەۋبە قىلىش ئارقىلىق تەييارلىق قىلالمايدىغان دەرىجىدە ئۇشتۇمتۇت ئازاب كەلگەن ئىدى.

ئاللاھ تائالا ئۇلارغا بۇ دۇنيادا خار قىلغۇچى ۋە رەسۋا قىلغۇچى ئاشۇ ئازابنى تېتىتتى، ئەگەر ئۇلار بىلسە، شەكسىزكى ئاخىرەتتە ئۇلارنى كۈتۈپ تۇرۇۋاتقان ئازاب ئەلۋەتتە بۇنىڭدىن كۆپ قاتتىق ۋە ئېغىردۇر.

شەكسىزكى بىز مۇھەممەدكە نازىل قىلغان بۇ قۇرئاندا ئىنسانلارغا ياخشىلىق ۋە يامانلىقنىڭ، ھەق ۋە باتىلنىڭ، ئىمان ۋە كۇپرىنىڭ، شۇنداقلا باشقا نۇرغۇن ھادىسىلەرنىڭ كۆپلىگەن مىساللىرىنى بايان قىلىدۇق. بۇنداق قىلىشىمىز ئىنسانلارنىڭ بىز بايان قىلغان مىساللار ئارقىلىق پەند - نەسىھەت ئېلىپ، ھەق بىلەن ئەمەل قىلىپ، باتىلنى تاشلاشلىرى ئۈچۈندۇر.

بىز قۇرئاننى ئەرەب تىلىدا ئوقۇلىدىغان قىلدۇق، ئۇنىڭدا قىلچە ئەگرىلىك، ھەقتىن چەتنەپ كېتىش ۋە مۈجمەللىك يوق. ئۈمىدكى ئىنسانلار ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولسۇن!

ئاللاھ تائالا مۇشرىك بىلەن تەۋھىد ئەقىدىسىدىكى كىشىگە ئۆزئارا دەتالاشقا چۈشۈپ قالغان، شېرىكلەرنىڭ ئوتتۇرىسىدىكى بىر قۇلنىڭ مىسالىنى بايان قىلدى. بۇ قۇل بىرىنى مەمنۇن قىلسا، يەنە بىرىنىڭ ئاچچىقىنى كەلتۈرۈپ قويىدۇ. نەتىجىدە تېڭىرقاش ۋە قارارسىزلىق ئىچىدە ياشايدۇ. ئاللاھ تائالا يەنە پەقەت بىر ئادەمگىلا تەۋە بولغان بىر قۇلنىڭ مىسالىنى بايان قىلدى. بۇ قۇل خوجايىنىنى قانداق رازى قىلىشنى بىلىدۇ. شۇڭا ئۇ كۆڭلى خاتىرجەم، راھەت ياشايدۇ. بۇ ئىككى قۇل ئوخشاش بولمايدۇ. جىمى ھەمدۇسانا ئاللاھقا خاستۇر. بەلكى ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسى بىلمەيدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! سەنمۇ چوقۇم ئۆلۈپ كېتىسەن، ئۇلارمۇ چوقۇم ئۆلۈپ كېتىدۇ.

ئەي ئىنسانلار! ئاندىن كېيىن سىلەر قىيامەت كۈنى پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ ھۇزۇرىدا دەتالاش قىلىشىدىغان نەرسە ھەققىدە مۇنازىرىلىشىسىلەر. نەتىجىدە ھەقىقەتنى ياقىلىغۇچى بىلەن باتىل تەرەپدارى ئاشكارا بولىدۇ.

شېرىك كەلتۈرۈش، خوتۇنى ۋە بالىسى بار دېيىشتىن ئىبارەت ئاللاھقا نالايىق گەپلەرنى قىلغان ئادەمدىنمۇ زالىمراق بىرى يوق. پەيغەمبەر ئېلىپ كەلگەن ۋەھىينى ئىنكار قىلغان ئادەمدىنمۇ زالىمراق بىرى يوق. ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتكە كاپىر بولغۇچىلارغا دوزاختا تۇرىدىغان ئورۇن يوقمۇ؟ ئەلۋەتتە، ئۇلارغا دوزاختا تۇرىدىغان ئورۇن بار.

پەيغەمبەرلەر ۋە باشقىلاردىن گەپ - سۆزلىرىدە ۋە ئىش - ھەرىكەتلىرىدە راستچىللىقنى ئېلىپ كەلگەن ھەمدە راست سۆزگە ئىشىنىپ تەستىقلىغانلار ۋە شۇنىڭ تەقەززاسى بويىچە ئەمەل قىلغانلار، ئەنە شۇلار ھەقىقىي تەقۋادارلار بولۇپ، ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ ئەمىر - پەرمانلىرىنى بەجا كەلتۈرىدىغان ھەم چەكلىمىلىرىدىن يىراق تۇرىدىغانلاردۇر.

ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىدا ئۈزۈلمەس نازۇنېئمەتلەردىن خالىغىنىچە بەھرىمەن بولىدۇ. بۇ بولسا ئۆزلىرىنىڭ ياراتقۇچىسى ۋە ئۇنىڭ بەندىلىرى بىلەن بولغان مۇئامىلىلىرىنى ئېھسان بىلەن قىلغانلارنىڭ مۇكاپاتىدۇر.

(ئاللاھنىڭ ئۇلارغا بۇنداق كاتتا نېئمەتلەرنى ئاتا قىلىشى) ئۇلار گۇناھلىرىدىن تەۋبە قىلىپ، پەرۋەردىگارى تەرەپكە قايتقانلىقى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ئۇلارنىڭ دۇنيادا قىلغان ئەڭ ئېغىر گۇناھلىرىنىمۇ يوققا چىقىرىش ھەمدە قىلغان ياخشى ئەمەللىرىگە ئەڭ تولۇق مۇكاپات بېرىش ئۈچۈندۇر.

ئاللاھ تائالا بەندىسى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ دىن ۋە دۇنيالىق ئىشلىرىغا يېتەرلىك ۋە ئۇنى دۈشمىنىدىن قوغدىغۇچى ئەمەسمۇ؟! ئەلۋەتتە، ئاللاھ ھەقىقەتەن ئۇنىڭغا يېتەرلىكتۇر. ئى پەيغەمبەر! ئۇلار بىلىمسىزلىكى ۋە نادانلىقىدىن سېنى ئۆزلىرىنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرىنىڭ زىيان يەتكۈزەلەيدىغانلىقى بىلەن قورقۇتماقچى بولىدۇ. ئاللاھ كىمنى خار قىلىپ، ھىدايەتكە ئېرىشتۈرمەيدىكەن، ئۇنى ھىدايەتكە ئېرىشتۈرگۈچى بولمايدۇ.

ئاللاھ ھىدايەتكە ئېرىشتۈرگەن كىشىنى ئازدۇرالايدىغان ھېچبىرى بولمايدۇ. ئاللاھ ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان غالىب زات ئەمەسمۇ؟ ئۆزىگە كاپىر بولۇپ، ئاسىيلىق قىلغانلاردىن ئىنتىقام ئالغۇچى ئەمەسمۇ؟ ئەلۋەتتە، ئۇ ھەممىدىن غالىب، ئىنتىقام ئالغۇچى زاتتۇر.

ئى پەيغەمبەر! ئەگەر بۇ مۇشرىكلاردىن: ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى كىم ياراتتى؟ دەپ سورىساڭ، ئۇلار: ئاللاھ ياراتتى، دەپ جاۋاب بېرىدۇ. ئۇلارنىڭ ئىلاھلىرىنىڭ ئاجىزلىقىنى نامايان قىلىش يۈزىسىدىن ئۇلارغا ئېيتقىنكى: سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇ بۇتلىرىڭلار ھەققىدە ماڭا مەلۇمات بېرىپ بېقىڭلارچۇ؟! ئەگەر ئاللاھ ماڭا بىرەر زەرەر يەتكۈزمەكچى بولسا، ئۇ بۇتلىرىڭلار مەندىن ئۇنى يوق قىلالامدۇ؟ ياكى رەببىم ماڭا بىرەر رەھمىتىنى يەتكۈزسە، بۇتلىرىڭلار مەندىن ئۇنىڭ رەھمىتىنى توسۇپ قالالامدۇ؟ ئۇلارغا ئېيتقىنكى، يېگانە ئاللاھ ماڭا يېتەرلىكتۇر. مەن پۈتۈن ئىشلىرىمدا پەقەت ئۇنىڭغىلا تاياندىم، تەۋەككۈل قىلغۇچىلارمۇ پەقەت ئۇنىڭغىلا تايانسۇن.

ئى پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ئەي قەۋمىم! سىلەرمۇ ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈشتىن ئىبارەت ئۆزۈڭلار رازى بولغان ھالەتتە ئىشلەڭلار، مەنمۇ (ئىنسانلارنى) ئاللاھنى بىر دەپ بىلىشكە ۋە قۇلچىلىقنى پەقەت ئۇنىڭغىلا قىلىشقا چاقىرىشتىن ئىبارەت رەببىمنىڭ بۇيرۇقى بويىچە ئىش قىلىمەن. سىلەر چوقۇم ھەر بىر يولنى ئاقىۋىتىنى چوقۇم بىلىپ قالىسىلەر.

دۇنيادا كىمنىڭ بېشىغا ئازاب كېلىپ، خارۇزار قىلىدىغانلىقىنى، ئاخىرەتتىمۇ پۈتمەس - تۈگىمەس مەڭگۈلۈك ئازابنىڭ كىمگە كېلىدىغانلىقىنى چوقۇم بىلىپ قالىسىلەر.

ئى پەيغەمبەر! بىز ھەقىقەتەن ساڭا قۇرئاننى كىشىلەرنى ئاگاھلاندۇرۇشۇڭ ئۈچۈن نازىل قىلدۇق. كىمكى ھىدايەت تاپىدىكەن، ئۆزى ئۈچۈن ھىدايەت تاپقان بولىدۇ، يەنى ئۇنىڭ ھىدايەت تاپقانلىقىنىڭ پايدىسى ئاللاھقا بولمايدۇ.چۈنكى ئاللاھ ئۇنىڭ ھىدايەت تېپىشىدىن بىھاجەتتۇر. كىمكى ئازىدىكەن، ئۇنىڭ ئازغۇنلۇقىنىڭ زىيىنىمۇ ئۆزىگە بولىدۇ. ئۇنىڭ ئازغۇنلۇقى ئاللاھقا زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. سەن ئۇلارنى ھىدايەتكە زورلاشقا مۇئەككەل ئەمەسسەن. سېنىڭ ۋەزىپەڭ پەقەت يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغاننى ئۇلارغا يەتكۈزۈشتۇر.

ئاللاھ تائالا جانلارنى ئەجىلى توشقان چاغدا ئالىدۇ، ئەجىلى توشمىغان جانلارنى ئۇخلىغان چاغدا تۇتۇپ قېلىپ، ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىنغان جانلارنى ئالىدۇ، ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىنمىغان جانلارنى ئۆزى بىلگەن مەلۇم مۇددەتكىچە قويۇپ بېرىدۇ. شەكسىزكى بۇ تۇتۇپ قېلىش، قويۇپ بېرىش، جاننى ئېلىش ۋە ھاياتلىق بېرىشتە تەپەككۇر قىلىدىغان كىشىلەر ئۈچۈن مۇشۇلارنى قىلالىغان زاتنىڭ ئىنسانلارنى ھېساب ئېلىپ، جازا - مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرگۈزۈشكە ئەلۋەتتە قادىر ئىكەنلىكىگە (ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان) دەلىل - پاكىتلار بار.

مۇشرىكلار ئاللاھنى قويۇپ بۇتلىرى ئىچىدىن پايدا يەتكۈزۈشىنى ئۈمىد قىلىدىغان شاپائەتچىلەرنى قىلىۋالدى. ئى پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، بۇتلار نە سىلەر، نە ئۆزلىرى ئۈچۈن ھېچ ئىش قىلالمايدىغان، ئەقىل ئىشلىتەلمەيدىغان، جانسىز، قىلچە سېزىممۇ يوق، سۆزلىيەلمەيدىغان، ئاڭلىمايدىغان، كۆرمەيدىغان، پايدا - زىيانمۇ يەتكۈزەلمەيدىغان تۇرسىمۇ يەنە شۇلارنى شاپائەتچى قىلىۋالامسىلەر؟

ئى پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، بارچە شاپائەت يالغۇز ئاللاھقا خاستۇر. چۈنكى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ھېچكىم ئۇنىڭ رۇخسىتىسىز شاپائەت قىلالمايدۇ. پەقەت ئاللاھ رازى بولغان كىشىلەرگىلا شاپائەت قىلالايدۇ. ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ ئىگىدارچىلىقى يالغۇز ئاللاھقا خاستۇر. ئاندىن قىيامەت كۈنى ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن پەقەت ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرۇلىسىلەر. ئاللاھ سىلەرگە ئەمەللىرىڭلارغا يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

يالغۇز ئاللاھ تىلغا ئېلىنسا ئاخىرەتكە ۋە ئاخىرەتتىكى تىرىلىش، ھېساب ۋە جازا - مۇكاپاتقا ئىشەنمەيدىغانلارنىڭ دىللىرى سىقىلىپ كېتىدۇ. ناۋادا ئاللاھنى قويۇپ ئۇلار چوقۇنۇۋاتقان بۇتلار تىلغا ئېلىنسا، ئۇلار بىردىنلا خۇشاللىقىدىن يايراپ كېتىدۇ.

ئى پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ئەي ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ئۆرنەكسىز ياراتقۇچى! غەيبنى ۋە ھازىرنى بىلگۈچى ئاللاھ! ساڭا بۇلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي ئەمەس. پەقەت سەنلا قىيامەت كۈنى بەندىلىرىڭ ئارىسىدا ئۇلار دۇنيادا ئىختىلاپ قىلىشقان ئىشلار ھەققىدە ھۆكۈم چىقىرىپ، توغرا قىلغانلار بىلەن خاتا قىلغانلارنى، بەختلىكلەر بىلەن بەدبەختنى ئايرىيسەن.

ناۋادا زېمىندىكى بارلىق قىممەتلىك جاۋاھىراتلار ۋە مال - دۇنيالارنىڭ ھەممىسى شېرىك كەلتۈرۈش ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارنىڭ ئىلكىدە بولغان بولسا، ئۇلار كۆرگەن دەھشەتلىك ئازابنىڭ دەستىدىن قايتا تىرىلدۈرۈلگەندىن كېيىن ئىلكىدىكى نەرسىلەرنىڭ ھەممىنى بېرىۋەتكەن بولاتتى. لېكىن ئۇلار ئۇنداق قىلالمايدۇ. ئۇ نەرسىلەر شۇلارنىڭ بولدى دېگەن تەقدىردىمۇ، ئۇلاردىن ھېچنەرسە قوبۇل قىلىنمايدۇ. ئۇلارغا ئاللاھ تەرەپتىن ئۇلار ئويلاپمۇ باقمىغان تۈرلۈك ئازابلار ئاشكارا بولدى.

ئۇلارغا ئۆزلىرى قىلغان شېرىك ۋە گۇناھ - مەئسىيەتتىن ئىبارەت يامان ئىشلىرى ئاشكارا بولدى ۋە ئۇلارنى ئازاب ھەر تەرەپتىن قورشىۋالدىكى، ئۇلار دۇنيادىكى ۋاقىتلىرىدا ئۇنىڭدىن ئاگاھلاندۇرۇلسا مەسخىرە قىلىشاتتى.

كاپىر ئىنسانغا كېسەللىك ياكى يوقسۇللۇق ياكى شۇنىڭغا ئوخشىغان مۇسىبەتلەر كەلسە، بېشىغا كەلگەن مۇسىبەتنى كۆتۈرۈۋېتىشىمىز ئۈچۈن بىزگە دۇئا قىلىدۇ. ئاندىن بىز ئۇنىڭغا ساغلاملىق ياكى مال - دۇنيادىن ئىبارەت نېئمەت بەرگىنىمىزدە ئۇ: شەكسىزكى ئاللاھ بۇلارنى ماڭا مېنىڭ مۇشۇنىڭغا لايىق ئىكەنلىكىمنى بىلگەچكە بەردى، دەيدۇ. ھالبۇكى ئۇ بىر سىناق ۋە تۇيدۇرماي جازالاشتۇر. لېكىن كاپىرلارنىڭ تولىسى بۇنى بىلمەي، ئاللاھ بەرگەن نېئمەتلەرگە ئالدىنىپ قالىدۇ.

بۇ گەپنى ئۇلاردىن ئىلگىرىكى كاپىرلارمۇ قىلغان، لېكىن ئۇلارنىڭ ئىلكىدىكى مال - دۇنيا ۋە مەرتىۋە ھېچنەرسىگە ئەسقاتمىغان ئىدى.

ئۇلار ئۆزلىرى ئىشلىگەن شېرىك ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەردىن ئىبارەت يامانلىقلارنىڭ جازاسىنى تارتتى. بۇ كەلگەنلەر ئىچىدىن شېرىك كەلتۈرۈش ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارمۇ ئىلگىرىكىلەرگە ئوخشاشلا ئۆز قىلمىشلىرىنىڭ جازاسىنى تارتىدۇ. ئۇلار ھەرگىز ئاللاھتىن قۇتۇلالمايدۇ ۋە ئاللاھنى يېڭەلمەيدۇ.

بۇ مۇشرىكلارمۇ ئىلگىرىكىلەر دېگەننى دېدى. ئۇلار بىلمەمدۇكى، ئاللاھ شۈكرى قىلامدۇ ياكى تۇزكورلۇق قىلامدۇ؟ دەپ خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى كەڭ قىلىدۇ. سەۋر قىلامدۇ ياكى ئاللاھنىڭ تەقدىرىدىن ۋايسامدۇ؟ دەپ خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى تار قىلىدۇ. شەكسىزكى رىزىقنىڭ كەڭ - تار قىلىنىشىدىن ئىبارەت مەزكۇر ئىشلاردا ئىشىنىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشىنى كۆرسىتىدىغان دەلىل - پاكىتلار بار. چۈنكى ئۇلار دەلىل - پاكىتلاردىن مەنپەئەت ئالالايدۇ. كاپىرلارغا كەلسەك، ئۇلار دەلىل - پاكىتلارنىڭ يېنىدىن يۈز ئۆرۈگەن پېتى ئۆتۈپ كېتىدۇ.

ئى پەيغەمبەر! ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلىش ئارقىلىق چەكتىن ئاشقان بەندىلىرىمگە ئېيتقىنكى، ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ۋە گۇناھىڭلارنى مەغپىرەت قىلىشىدىن ئۈمىد ئۈزمەڭلار. ئاللاھ ھەقىقەتەن تەۋبە قىلغانلارنىڭ بارلىق گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ تەۋبە قىلغۇچىلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچى، ئۇلارغا كۆيۈمچان زاتتۇر.

قىيامەت كۈنى سىلەرگە ئازاب كېلىپ، نە بۇتلىرىڭلار، نە بالا - چاقىلىرىڭلار ئىچىدىن سىلەرنىڭ ئازابتىن قۇتۇلۇشۇڭلارغا ياردەم بېرىدىغان بىرىنى تاپالماي قېلىشتىن ئىلگىرى پەرۋەردىگارىڭلارغا تەۋبە ۋە ياخشى ئەمەللەر بىلەن قايتىڭلار ھەمدە ئۇنىڭغا بويسۇنۇڭلار.

سىلەر ھېس قىلىپ، تەۋبە قىلىۋالغۇدەك پۇرسەتكە ئېرىشەلمەيدىغان ئازاب ئۇشتۇمتۇت كېلىشتىن ئىلگىرى پەرۋەردىگارىڭلار پەيغەمبەمبىرىگە نازىل قىلغان نەرسىنىڭ ئەڭ ياخشىسى بولغان قۇرئانغا ئەگىشىڭلار، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىپ، چەكلىمىلىرىدىن يىراق تۇرۇڭلار.

بۇلارنى شۇنىڭدىن ساقلىنىپ قېلىش ئۈچۈن قىلىڭلاركى، قىيامەت كۈنى پۇشايماننىڭ قاتتىقلىقىدىن ھەر كىم كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر ئارقىلىق ئاللاھ ئالدىدا كەتكۈزۈپ قويغانلىرىغا ھەمدە مۇئمىنلەرنى ۋە ئىتائەتمەنلەرنى مەسخىرە قىلغانلىقىغا ھەسرەت - نادامەت چېكىدۇ.

ياكى تەقدىرنى باھانە قىلىپ: ناۋادا ئاللاھ مېنى ھىدايەتكە ئېرىشتۈرگەن بولسا، ئەلۋەتتە ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈپ، چەكلىمىلىرىدىن يىراق تۇرۇپ تەقۋادارلاردىن بولغان بولاتتىم، دەيدۇ.

ياكى ئازابنى كۆرگەن چاغدا ئارزۇ قىلىپ: كاشكى دۇنياغا قايتالىغان بولسام ئاللاھقا تەۋبە قىلىپ، ياخشى ئەمەللەرنى قىلىۋالغان بولاتتىم، دەيدۇ.

بۇ ئىش سېنىڭ دېگىنىڭدەك ھىدايەتنى ئۈمىد قىلىپ قويۇش بىلەنلا بولمايدۇ. ساڭا مېنىڭ ئايەتلىرىم كەلدى، لېكىن سەن ئۇنى ئىنكار قىلىپ، تەكەببۇرلۇق قىلدىڭ، ئاللاھقا، ئۇنىڭ ئايەتلىرىگە ۋە پەيغەمبەرلىرىگە كاپىر بولغۇچىلاردىن بولدۇڭ.

قىيامەت كۈنى ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈپ، ئۇنىڭ بالىسى بار دېگەنلەرنىڭ يۈزلىرىنىڭ قاپقارا بوپكەتكەنلىكىنى كۆرىسەن. بۇ ئۇلارنىڭ بەدبەختلىكىنىڭ نىشانىدۇر. جەھەننەمدە ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتىشتىن چوڭچىلىق قىلغۇچىلارغا يەر يوقمۇ؟ ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس، شەكسىزكى دوزاختا ئۇلارنىڭ ئورنى بار.

ئاللاھ تائالا پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق پەرۋەردىگارىغا تەقۋادارلىق قىلغۇچىلارنى نىجاتلىق ئورنى جەننەتكە كىرگۈزۈش ئارقىلىق ئازابتىن قۇتۇلدۇرىدۇ. ئۇلارغا ئازاب يەتمەيدۇ، ئۇلار قولدىن كەتكەن دۇنياۋى نېسىۋىلىرىگە قايغۇرمايدۇ.

ئاللاھ ھەر نەرسىنى ياراتقۇچى بولۇپ، ئۇنىڭدىن باشقا ھېچ ياراتقۇچى يوقتۇر. ئۇ ھەر نەرسىگە ھامىيدۇر، ئىشىنى خالىغىنىچە ئورۇنلاشتۇرۇپ، بىر تەرەپ قىلىدۇ.

ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ياخشىلىق خەزىنىلىرىنىڭ ئاچقۇچلىرى يالغۇز ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. ئاللاھ ئۇنى خالىغان كىشىگە بېرىدۇ، خالىغان كىشىگە بەرمەيدۇ. ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە كاپىر بولغانلار زىيان تارتقۇچىلاردۇر. چۈنكى ئۇلار ھاياتىي دۇنيادا ئىماندىن مەھرۇم بولغان بولسا، ئاخىرەتتە مەڭگۈلۈك دوزاخقا كىرىدۇ.

ئى پەيغەمبەر! سەندىن بۇتلىرىغا چوقۇنۇشۇڭنى تەلەپ قىلىۋاتقان مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، -ئەي پەرۋەردىگارىنى بىلمەيدىغانلار!- سىلەر مېنى ئاللاھتىن باشقىسىغا قۇلچىلىق قىلىشقا بۇيرۇۋاتامسىلەر؟ قۇلچىلىق پەقەت يالغۇز ئاللاھقا تېگىشلىك. شۇڭا مەن ئۇنىڭدىن باشقىسىغا قەتئىي قۇلچىلىق قىلمايمەن.

ئى پەيغەمبەر! ئاللاھ ساڭا ۋە سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرگە مۇنداق ۋەھىي قىلدى: ناۋادا ئاللاھقا باشقىنى قوشۇپ ئىبادەت قىلساڭ، ياخشى ئەمەللىرىڭنىڭ ساۋابى چوقۇم بىكار بوپكېتىدۇ ھەمدە سەن بۇ دۇنيادا دىنىڭدىن قۇرۇق قېلىپ، ئاخىرەتتە ئازابقا دۇچار بولۇش ئارقىلىق زىيان تارتقۇچىلاردىن بولىسەن.

يالغۇز ئاللاھقىلا قۇلچىلىق قىلغىن، ئۇنىڭغا ھېچ بىرىنى شېرىك قىلمىغىن، ئۇنىڭ ساڭا ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىگە شۈكرى قىلغۇچىلاردىن بولغىن.

مۇشرىكلار ئاللاھنى ھەقىقىي رەۋىشتە ئۇلۇغلىمىدى، چۈنكى ئۇلار ئاللاھقا ئۇنىڭ ئاجىز مەخلۇقلىرىنى شېرىك قىلىپ، ئاللاھنىڭ قۇدرىتىدىن بىخەۋەر قالدى. زېمىن ۋە ئۇنىڭدىكى تاغلار، دەل - دەرەخلەر، دەريالار ۋە دېڭىزلار ھەممىسىنىڭ قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ چاڭگىلىدا بولىدىغانلىقى، يەتتە قات ئاسماننىڭ ئاللانىڭ قولىدا قاتلىنىدىغانلىقى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ نامايەندىلىرىدىندۇر. ئاللاھ تائالا مۇشرىكلارنىڭ دېگەنلىرىدىن ۋە ئېتىقادلىرىدىن پاك ھەم مۇقەددەستۇر.

سۇر چېلىشقا مۇئەككەل پەرىشتە بۇرغۇدا سۇر چالغان كۈندە ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ھەممە ئۆلىدۇ. ئاندىن پەرىشتە قايتا تىرىلىش ئۈچۈن ئىككىنچى قېتىم سۇر چالىدۇ. بۇ چاغدا تىرىكلەرنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ ئۆزلىرىگە نېمە قىلىدىغانلىقىنى كۈتۈپ تۇرۇشىدۇ.

ئاللاھ بەندىلەرنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىش ئۈچۈن ئاشكارا بولغان، ئىنسانلارنىڭ نامە ئەمەللىرى تارقىتىپ بېرىلگەن، پەيغەمبەرلەر كەلتۈرۈلگەن، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتىمۇ باشقا پەيغەمبەرلەرنىڭ قەۋملىرىگە گۇۋاھلىق بېرىشى ئۈچۈن كەلتۈرۈلگەن، ئاللاھ بەندىلەرنىڭ ئارىسىدا ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم چىقارغان چاغدا زېمىن نۇرلىنىپ كېتىدۇ. بەندىلەر بۇ كۈندە ئۇۋالچىلىققا ئۇچرىمايدۇ، يەنى بىر كىمنىڭ بىرەر يامانلىقى كۆپىيىپ قالىدىغان ياكى بىرەر ياخشىلىقى كېمىيىپ كېتىدىغان ئىش بولمايدۇ.

ئاللاھ ھەر ئادەمنىڭ جازا - مۇكاپاتىنى مەيلى ياخشى بولسۇن ياكى يامان بولسۇن تولۇق بېرىدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر. ئاللاھقا ئۇلارنىڭ ياخشى - يامان ئەمىلىدىن ھېچ نەرسە مەخپىي ئەمەس. ئاللاھ ئۇلارغا مۇشۇ كۈندە ئەمەللىرىگە قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

پەرىشتىلەر كاپىرلارنى جەھەننەمگە توپ - توپ ھالەتتە ھەيدەيدۇ. ھەتتاكى ئۇلار جەھەننەمگە كەلگەن چاغدا جەھەننەمگە مۇئەككەل پەرىشتىلەر ئۇلارغا جەھەننەمنىڭ ئىشىكلىرىنى ئېچىپ بېرىدۇ. ئۇلار كاپىرلارنى كايىش بىلەن كۈتۈۋېلىپ مۇنداق دەيدۇ: سىلەرگە ئۆز ئىچىڭلاردىن پەيغەمبەرلەر كېلىپ، ئۆزلىرىگە نازىل قىلىنغان پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ ئايەتلىرىنى ئوقۇپ بېرىپ، سىلەرنى قىيامەت كۈنىدىكى قاتتىق ئازاب بولغان ئۇچرىشىشتىن قورقۇتمىغانمىدى؟ كاپىرلار ئىقرار قىلىپ: ئەلۋەتتە، بۇلارنىڭ ھەممىسى بولغان ئىدى. لېكىن ئازاب ھۆكمى كاپىرلارغا تېگىشلىك بولدى. بىز كاپىر بولغان ئىدۇق، دېيىشىدۇ.

ئۇلارغا خارلىق ھېس قىلدۇرۇش ھەم ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ۋە دوزازختىن چىقىشتىن ئۈمىدسىزلەندۈرش يۈزىسىدىن: جەھەننەمنىڭ دەرۋازىلىرىدىن كىرىڭلار ۋە جەھەننەمدە مەڭگۈ قېلىڭلار. ھەقىقەتكە تەكەببۇرلۇق قىلغان كىشىلەرنىڭ تۇرىدىغان جايى نېمىدىگەن يامان! دېيىلىدۇ.

پەرىشتىلەر پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولغان مۇئمىنلەرگە ھەمراھ بولۇپ، ئۇلارنى توپ - توپ بولغان ھالدا ھۆرمەتلەپ ئېلىپ ماڭىدۇ. ئۇلار جەننەتكە يېتىپ كەلگەن چاغدا ئۇنىڭ دەرۋازىلىرى ئېچىلىپ بولغان بولىدۇ. جەننەتكە مۇئەككەل پەرىشتىلەر ئۇلارغا: سىلەر ئەمدى ھەر قانداق زىيانلىق نەرسىدىن ۋە ياقتۇرمايدىغان نەرسىلەردىن خاتىرجەم بولدۇڭلار. سىلەرنىڭ قەلبلىرىڭلار ۋە ئەمەللىرىڭلار پاك ئىدى. شۇڭا ئەمدى جەننەتكە كىرىپ، ئۇ يەردە مەڭگۈ قېلىڭلار، دەيدۇ.

مۇئمىنلەر جەننەتكە كىرگەن ۋاقىتتا: جىمى ھەمدۇسانا ئاللاھقا خاستۇركى، ئۇ پەيغەمبەرلىرىنىڭ تىلىغا ئاساسەن بىزگە قىلغان ۋەدىسىنى ئىشقا ئاشۇردى. ئۇ بىزنى جەننەتكە كىرگۈزۈشنى ۋەدە قىلغان ئىدى. بىزنى جەننەتنىڭ زېمىنىغا ۋارىس قىلدى. بىز جەننەتتىن ئۆزىمىز خالىغان يەردە تۇرىمىز. پەرۋەردىگارىنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەپ ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان ئىشلىگۈچىلەرنىڭ مۇكاپاتى نېمىدىگەن ياخشى! دەيدۇ.

ھەممە ھازىر بولغان بۇ كۈندە پەرىشتىلەر ئەرشنى قورشاپ تۇرىدىغان بولۇپ، ئۇلار ئاللاھنى كاپىرلار دېگەن نالايىق سۆزلەردىن پاكلايدۇ. ئاللاھ پۈتكۈل مەخلۇقاتلار ئارىسىدا ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم قىلىدۇ. يەنى ھۆرمەتكە لايىق بولغانلارنى ھۆرمەتلەپ، ئازابقا تېگىشلىك بولغانلارنى ئازابلايدۇ. (ئاخىرىدا) دېيىلىدۇكى، جىمى ھەمدۇسانا مۇئمىن بەندىلىرىگە رەھمىتى بىلەن، كاپىر بەندىلىرىگە ئازاب بىلەن ھۆكۈم قىلغان پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھقا بولسۇن!.

سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا كەلگەندەك بۇ سۈرىنىڭمۇ باشلىنىشىدا (ھامىم) دەپ ئۈزۈك تاۋۇش بىلەن باشلانغان.

قۇرئان كەرىم ھەممىدىن غالىب بولغۇچى تەڭداشسىز ئاللاھنىڭ تەرىپىدىن پەيغەمبىرى مۇھەممەدئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغاندۇر.

ئاللاھ گۇناھكارلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلغۇچىدۇر، گۇناھلىرىدىن تەۋبە قىلمىغانلارنى قاتتىق ئازابلىغۇچىدۇر، پەزلى - مەرھەمەت ئىگىسىدۇر. ئۇنىڭدىن باشقا ھەقىقىي مەبۇد يوقتۇر، قىيامەت كۈنى بەندىلەرنىڭ قايتىدىغان جايى يالغۇز ئۇنىڭ دەرگاھىدۇر. ئاللاھ ئۇلارغا ئۆز لايىقىدا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى ۋە پەيغەمبەرلىرىنىڭ راستچىللىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان ئايەتلىرى ھەققىدە پەقەت ئەقلى بۇزۇلغان كاپىرلارلا دەتالاش قىلىدۇ. شۇڭا ئۇلارغا قايغۇرۇپ كەتمىگىن. ئۇلارنىڭ رىزقىنىڭ كەڭ، باي - باياشات بولغانلىقى سېنى ئالداپ قويمىسۇن. چۈنكى ئۇلارغا بېرىلگەن مۆھلەت ئۇلارنى تۇيدۇرماي جازالاش پىلانىدۇر.

بۇلاردىن ئىلگىرى نۇھنىڭ قەۋمىمۇ (پەيغەمبەرلىرىنى) ئىنكار قىلغان ئىدى، نۇھ قەۋمىدىن كېيىن مەككە كاپىرلىرىدىن ئىلگىرى نۇرغۇن گۇرۇھلارمۇ (پەيغەمبەرلىرىنى) ئىنكار قىلىشتى. مەسىلەن، ئاد، سەمۇد، لۇت قەۋمى، مەديەن ئاھالىسى ۋە پىرئەۋنلەرمۇ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلىشقان ئىدى. ھەر بىر ئۈممەت ئۆز پەيغەمبىرىنى تۇتۇپ، ئۆلتۈرۈۋېتىشكە ئۇرۇندى، ئۇلار ھەقىقەتنى يوقىتىش ئۈچۈن ئۆزلىرى يېنىدىكى يالغان - ياۋىداقلارغا تايىنىپ دەتالاش قىلىشتى. شۇنىڭ بىلەن ئۇ ئۈممەتلەرنىڭ ھەممىنى جازالىدىم. قېنى ئويلاپ باققىن، مېنىڭ جازايىم قانداق بوپتۇ؟ ئۇ ھەقىقەتەنمۇ ئېغىر جازا ئىدى.

ئى پەيغەمبەر! ئاللاھ تائالا ئاشۇ ئىنكارچى ئۈممەتلەرنىڭ ھالاكىتىگە ھۆكۈم قىلغىنىدەك، پەرۋەردىگارىڭنىڭ (جازالاش) ھۆكمى كاپىرلارنىڭ دوزاخ ئەھلى بولىدىغانلىقىغا قارار تاپتى.

ئى پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئەرشىنى كۆتۈرۈپ تۇرىدىغان ۋە ئەرشنى چۆرىدەپ تۇرىدىغان پەرىشتىلەر پەرۋەردىگارىنى نالايىق سۈپەتلەردىن پاكلايدۇ ۋە ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىدۇ ھەمدە ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان كىشىلەر ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەپ مۇنداق دۇئا قىلىدۇ: ئەي پەرۋەردىگارىمىز! سېنىڭ ئىلمىڭ ۋە رەھمىتىڭ ھەر نەرسىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان. شۇڭا گۇناھلىرىدىن تەۋبە قىلىپ، سېنىڭ دىنىڭغا ئەگەشكەنلەرگە مەغپىرەت قىلغىن، ئۇلارنى دوزاخ ئازابى يېتىپ قېلىشتىن ساقلىغىن.

پەرىشتىلەر ئېيتىدۇ: ئەي پەرۋەردىگارىمىز! مۇئمىنلەرنى ئۆزۈڭ ۋەدە قىلغان مەڭگۈلۈك جەننەتلەرگە كىرگۈزگىن. ئۇلارنىڭ ئاتا - بوۋىلىرى، ئاياللىرى ۋە ئەۋلادلىرى ئىچىدىن ئەمىلى ياخشى بولغانلارنىمۇ شۇلار بىلەن بىرگە كىرگۈزگىن. سەن ھەقىقەتەن غالىبسەن، ھېچكىم سېنى يېڭەلمەيدۇ. تەقدىرىڭ ۋە پىلانلىشىڭدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىسەن.

پەرۋەردىگارىمىز! سەن ئۇلارنى يامان ئىشلاردىن ساقلىغىن، ئۇلارنى يامان ئىشلار سەۋەبلىك ئازابقا دۇچار قىلمىغىن. سەن قىيامەت كۈنى كىمنى يامان ئەمەللىرىگە قارىتا جازالىنىشتىن ساقلاپ قالساڭ، ئۇنىڭغا رەھمەت قىلغان بولىسەن. بۇ ھېچقانداق ئۇتۇق تەڭ كەلمەيدىغان بۈيۈك غەلىبىدۇر.

شۈبھىسىزكى ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە كاپىر بولغانلار قىيامەت كۈنى دوزاخقا كىرىپ، ئۆزلىرىگە غەزەپلەنگەن ۋە غەزىپىنى ئاشكارىلىغان چاغدا ئۇلارغا: ئاللاھنىڭ سىلەرگە بولغان غەزىپى سىلەرنىڭ بىر - بىرىڭلارغا بولغان غەزىپىڭلاردىنمۇ كۈچلۈكتۇر. ئەينى چاغدا دۇنيادا ئاللاھقا ئىمان ئېيتىشقا چاقىرىلغىنىڭلاردا ئۇنىڭغا كاپىر بولۇپ، باشقا ئىلاھلارنى (مەبۇد) قىلىۋالغان ئىدىڭلار، دەپ نىدا قىلىنىدۇ.

كاپىرلار ئىقرارى ۋە تەۋبىسى ئەسقاتمايدىغان چاغدا گۇناھلىرىنى ئىقرار قىلىپ: ئەي پەرۋەردىگارىمىز! سەن بىزنى ئىككى قېتىم ئۆلتۈردۈڭ، چۈنكى بىز ئەسلى يوق ئىدۇق، بىزنى بار قىلدىڭ، ئاندىن بىزنى ئۆلتۈردۈڭ. بىزنى يوقتىن بار قىلىش ۋە قايتا تىرىلدۈرۈش ئارقىلىق ئىككى قېتىم ھاياتلىق بەردىڭ. بىز قىلغان گۇناھلىرىمىزنى ئېتىراپ قىلدۇق. شۇڭا بىز ھاياتلىققا قايتىپ، ئەمەللىرىمىزنى ياخشىلىۋېلىشىمىز ئۈچۈن دوزاختىن چىقىشقا پۇرسەت بارمۇ؟ ئۇ چاغدا سەنمۇ بىزدىن رازى بولۇپ قالاتتىڭ، دەيدۇ.

سىلەر دۇچار بولغان بۇ ئازاب شۇ سەۋەبتىندۇركى، يالغۇز ئاللاھقا چاقىرىق قىلىنىپ، ئۇنىڭغا ھېچ كىمنى شېرىك قىلماسلىققا دەۋەت قىلىنغىنىڭلاردا سىلەر ئۇنىڭغا كاپىر بولۇپ، شېرىكلەرنى قىلدىڭلار. ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈلگىنىدە ئۇنىڭغا ئىشەندىڭلار. ئەمدى ھۆكۈم يالغۇز ئاللاھقا خاستۇر. ئاللاھ زاتىدا، بېكتىشىدە ۋە باشقۇرۇشىدا ھەممىدىن ئۈستۈندۇر، ئۇ ھەممىدىن بۈيۈك بولۇپ، ھەر نەرسە ئۇنىڭدىن تۆۋەندۇر.

ئاللاھ سىلەرگە ئۆزىنىڭ قۇدرىتى ۋە بىرلىكىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن ئەتراپى ئالەمدە ۋە ئۆزۈڭلاردا ئالامەتلەرنى كۆرسىتىپ تۇرىدۇ. سىلەر رىزىقلىنىدىغان ئۆسۈملۈكلەر، زىرائەتلەر ۋە باشقا نەرسىلەرنىڭ (ئۈنۈپ چىقىشىغا) سەۋەب بولۇشى ئۈچۈن ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇرىدۇ. ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىدىن پەقەت سەمىمىيلىك بىلەن ئاللاھنىڭ تائىتىگە قايتقان كىشىلەرلا پەند - نەسىھەت ئالىدۇ.

ئى مۇئمىنلەر! گەرچە كاپىرلار ياقتۇرمىغان ۋە ئۆچ كۆرگەن تەقدىردىمۇ تائەت - ئىبادەتتە ۋە دۇئادا ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرمەستىن، ئىخلاس قىلغان ھالدا دۇئا قىلىڭلار.

ئاللاھ خالىس دۇئا قىلىنىشقا ۋە تائەت - ئىبادەت قىلىنىشقا لايىق زاتتۇر. ئۇ مەرتىۋىسى ئەڭ يۈكسەك زاتتۇركى، پۈتكۈل مەخلۇقاتلىرىدىن پەرقلىقتۇر. ئۇ بۈيۈك ئەرشنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر. ئۇ بەندىلىرىنىڭ تىرىك ياشاپ، باشقىلارنىڭ (قەلبلىرىنىمۇ) تىرىلدۈرۈشى ئۈچۈن، ئىلگىرىكىلەر ۋە كېيىنكىلەر ئۆزئارا ئۇچرىشىدىغان قىيامەت كۈنىدىن ئىنسانلارنى ئاگاھلاندۇرۇش ئۈچۈن بەندىلىرى ئىچىدىن ئۆزى خالىغان كىشىگە ۋەھىي نازىل قىلىدۇ.

ئۇ كۈندە ئۇلار بىر تۈزلەڭلىككە توپلىنىدىغان بولۇپ، ھەممىسى ئوپئوچۇق كۆرۈنىدۇ، ئاللاھقا ئۇلارنىڭ ئۆزلىرى، ئەمەللىرى ۋە جازا - مۇكاپاتلىرىدىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ. (ئۇ كۈندە) ئاللاھ: بۈگۈن پادىشاھلىق كىمنىڭ ئىلكىدە؟ دەپ سورايدۇ. ئۇ چاغدا پەقەت بىرلا جاۋاب چىقىدۇ. يەنى پادىشاھلىق زاتىدا، سۈپەتلىرىدە ۋە ئىش - ھەرىكەتلىرىدە يەككە - يېگانە ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. ئۇ ھەر نەرسىنى بويسۇندۇرغان ۋە ھەر نەرسە ئۇنىڭغا باش ئەگكەن قۇدرەتلىك زاتتۇر.

بۇ كۈندە ھەر كىم قىلغان ئەمىلىگە يارىشا جازا - مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ، يەنى ياخشى ئەمەل قىلغان بولسا ياخشى مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ، يامان ئەمەل قىلغان بولسا جازاغا ئۇچرايدۇ. بۇ كۈندە قىلچە ئۇۋالچىلىق بولمايدۇ. چۈنكى ھۆكۈم قىلغۇچى ئادالەتلىك ئاللاھتۇر. شەكسىزكى ئاللاھ بەندىلىرىدىن ناھايىتى تېز ھېساب ئالغۇچىدۇر. چۈنكى ئۇ بەندىلىرىنى بىلىپ تۇرىدۇ.

ئى پەيغەمبەر! ئۇلارنى قىيامەت كۈنىدىن ئاگاھلاندۇرغىن. بۇ قىيامەت تولىمۇ يېقىنلاپ قالدى. شۇڭا ئۇ چوقۇم كېلىدۇ. كۆرۈنگەن تاغ يىراق ئەمەس. ئۇ كۈندە قورقۇنچنىڭ قاتتىقلىقىدىن يۈرەكلەر بوغۇزلارغا قاپلىشىپ قالىدۇ. ئۇلار سۈكۈتكە چۆمىدۇ. ئۇلاردىن ئاللاھ تائالا رۇخسەت قىلغاندىن باشقا ھېچكىم گەپ قىلالمايدۇ. شېرىك كەلتۈرۈش ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارنىڭ نە بىر دوستى، نە بىر يېقىنى بولمايدۇ. بار دەپ پەرەز قىلىنغان تەقدىردىمۇ، گېپى ئۆتىدىغان بىرەر شاپائەتچىسى بولمايدۇ.

ئاللاھ كۆزلەرنىڭ ئوغرىلىقچە قاراشلىرىنى بىلىپ تۇرىدۇ، كۆڭۈللەردىكى سىرلارنىمۇ بىلىپ تۇرىدۇ. ئۇنىڭغا بۇلاردىن ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

ئاللاھ ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم قىلىدۇ، ياخشىلىقلار كېمەيتىلىش، يامانلىقلار كۆپەيتىلىش ئارقىلىق ھېچكىمگە ئۇۋال قىلىنمايدۇ. مۇشىركلار ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلار ھېچنېمىگە ھۆكۈم قىلالمايدۇ. چۈنكى ئۇلار ھېچ نەرسىگە ئىگە ئەمەس. ئاللاھ ھەقىقەتەن بەندىلىرىنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، ئۇلارنىڭ نىيەتلىرى ۋە ئەمەللىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇركى، ئۇلارغا شۇ نىيەت ۋە ئەمەللىرىگە قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

بۇ مۇشرىكلار زېمىندا سەپەر قىلىپ، ئۆزلىرىدىن ئىلگىرى ئۆتكەن ئىنكارچى ئۈممەتلەرنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىنى كۆزەتمىدىمۇ؟ ئۇلارنىڭ ئاقىۋىتى تولىمۇ ئېچىنىشلىق بولغان ئىدى. ئۇلار ماۋۇلاردىنمۇ كۈچلۈك بولۇپ، يەر يۈزىدە ماۋۇلار قالدۇرالمىغان ئىزنالارنى قالدۇرغان ئىدى. شۇنداقتىمۇ ئاللاھ ئۇلارنى گۇناھلىرى تۈپەيلى ھالاك قىلىۋەتتى. ئۇلارنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن توسۇپ قالىدىغان ھېچبىر كۈچ بولمىدى.

ئۇلارغا كەلگەن بۇ ئازاب شۇنىڭ ئۈچۈندۇركى، ئۇلارغا پەيغەمبەرلىرى ئاللاھ تەرەپتىن روشەن دەلىللەر ۋە قايىل قىلارلىق پاكىتلارنى ئېلىپ كەلگەن ئىدى. لېكىن ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولۇپ، ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى يالغانغا چىقاردى. ھەر قانچە كۈچلۈك بولسىمۇ ئاللاھ ئۇلارنى جازالاپ ھالاك قىلدى. ئاللاھ ھەقىقەتەن كۈچلۈكتۇر، ئۆزىگە كاپىر بولغان ۋە پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلارنى قاتتىق ئازابلىغۇچىدۇر.

بىز مۇسانى پىرئەۋنگە، ھامانغا ۋە قارۇنغا روشەن مۆجىزىلىرىمىز ۋە كەسكىن دەلىل - پاكىتلار بىلەن ئەۋەتتۇق.

بىز مۇسانى پىرئەۋنگە، ھامانغا ۋە قارۇنغا روشەن مۆجىزىلىرىمىز ۋە كەسكىن دەلىل - پاكىتلار بىلەن ئەۋەتتۇق. ئاندىن ئۇلار: مۇسا بىر سېھىرگەر ھەم ئۆزىنى پەيغەمبەر دەۋالغان يالغانچىدۇر، دېيىشتى.

مۇسا ئۇلارغا ئۆزىنىڭ راست (پەيغەمبەرلىكىنى) ئىسپاتلايدىغان دەلىل - پاكىتلارنى ئېلىپ كەلگەندە پىرئەۋن: مۇسا بىلەن بىرگە ئىمان ئېيتقانلارنىڭ ئوغۇللىرىنى ئۆلتۈرۈپ، تېخىمۇ قاتتىق ئەلەم قىلىش ئۈچۈن ئاياللىرىنى ھايات قالدۇرۇڭلار، دېدى. مۇئمىنلەرنىڭ سانىنى ئازايتىش پەرمانى بېرىش ئارقىلىق كاپىر بولغانلارنىڭ سۇيىقەستلىرى چوقۇم بەربات بولىدۇ، ئۇنىڭ قىلچە تەسىر كۈچى قالمايدۇ.

پىرئەۋن ئېيتتى: ماڭا يول قويۇڭلار، مەن مۇسانى جازالاش يۈزىسىدىن ئۆلتۈرىمەن. ئۇ ئۆزىنى مەندىن قۇتۇلدۇرۇش ئۈچۈن پەرۋەردىگارىنى چاقىرىپ باقسۇن. مەن ئۇنىڭ پەرۋەردىگارىنى چاقىرىشىغا پەرۋا قىلمايمەن. مەن ھەقىقەتەن مۇسانىڭ دىنىڭلارنى ئۆزگەرتىۋېتىشىدىن ياكى يەر يۈزىدە ئادەم ئۆلتۈرۈش ۋە خانىۋەيرانچىلىق بىلەن بۇزغۇنچىلىق قىلىشىدىن ئەنسىرەيمەن.

مۇسا پىرئەۋننىڭ تەھدىت سالغانلىقىنى ئۇقۇپ: ھەقىقەتەن مەن ھەقتىن ۋە ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىشتىن باش تارتىدىغان، قىيامەت كۈنىگە ۋە ئۇ كۈندىكى ھېساب ھەم جازا - مۇكاپاتلارغا ئىشەنمەيدىغان ھەر قانداق چوڭچىدىن ئۆزۈمنىڭ ۋە سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلارغا سىغىنىپ، پاناھلىق تىلەيمەن.

پىرئەۋن خانىدانىغا تەۋە، ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، ئەمما ئۆز قەۋمىدىن ئىمانىنى يوشۇرىدىغان مۇئمىن بىر كىشى ئېيتتى: رەببىم ئاللاھ، دېيىشتىن باشقا ھېچقانداق گۇناھى بولمىغان ئادەمنى ئۆلتۈرەمسىلەر؟ ھالبۇكى ئۇ سىلەرگە ئۆزىنىڭ پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئىكەنلىكىنىڭ راستلىقىنى ئىسپاتلايدىغان روشەن دەلىل - پاكىتلارنى ئېلىپ كەلدى. ناۋادا ئۇ يالغانچى بوپقالسا، يالغانچىلىقىنىڭ زىيىنى ئۆزىگە. ئەگەر راست ئېيتقان بولسا، سىلەرگە ئۇ ۋەدە قىلىۋاتقان ئازابنىڭ بىر قىسمى تېزلا كېلىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ بەلگىلىمىلىرىدىن ئېشىپ، ئۆزىگە ۋە پەيغەمبەرلىرىگە يالغاننى توقۇغانلارنى ھەقكە مۇۋەپپەق قىلمايدۇ.

ئى قەۋمىم! بۈگۈن سەلتەنەت سىلەرنىڭ قولۇڭلاردا بولغاچقا مىسىر زېمىنىدا ئۈستۈنلۈككە ئىگە سىلەر. ناۋادا مۇسانى ئۆلتۈرگەنلىك سەۋەبتىن بىزگە ئاللاھنىڭ ئازابى كېلىپ قالسا، بىزگە كىم ياردەم بېرەلەيدۇ؟ پىرئەۋن: (بارچە ئىشلار) پەقەت مېنىڭ قارارىم ۋە ھۆكمىم بويىچە بولىدۇ. مەن يامانلىق ھەم بۇزۇقچىلىقنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن مۇسانى ئۆلتۈرۈشنى قارار قىلدىم. مەن سىلەرنى پەقەت توغرا يولغىلا باشلايمەن، دېدى.

مۇئمىن كىشى قەۋمىگە نەسىھەت قىلىپ: ( ناۋادا مۇسانى چەكتىن ئېشىپ، ناھەق ئۆلتۈرۈۋەتكەن بولساڭلار) مەن ھەقىقەتەن سىلەرگە شۇنداق بىر ئازابنىڭ كېلىشىدىن ئەنسىرەيمەنكى، بۇ ئازاب ئىلگىرى ئۆتكەنلەر ئىچىدىن پەيغەمبەرلىرىگە قارشى توپلانغان، ئاندىن ئاللاھنىڭ ھالاك قىلىشىغا ئۇچرىغان گۇرۇھلارنىڭ بېشىغا كەلگەن ئازابقا ئوخشايدۇ.

(بۇنداق ھالاكەتكە ئۇچراش) نۇھ، ئاد ۋە سەمۇد قەۋمى ھەمدە ئۇلاردىن كېيىن كەلگەنلەرگە ئوخشاش كاپىر بولۇپ، پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلارنىڭ ھالاكەتكە ئۇچرىغىنىغا ئوخشايدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىمۇ كاپىر بولۇپ، پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقلىرى ئۈچۈن ھالاك قىلغان ئىدى. ئاللاھ بەندىلىرىگە زۇلۇم قىلمايدۇ. پەقەتلا ئۇلارنى گۇناھلىرى تۈپەيلىدىن ئازابلايدۇكى، (بۇ ئازاب ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىغا) لايىق جازادۇر.

ئى قەۋمىم! ھەقىقەتەن مەن سىلەر ئۈچۈن قىيامەت كۈنىدىن ئەنسىرەيمەن. ئۇ شۇنداق بىر كۈنكى، ئۇ كۈندە كىشىلەر ئۇرۇق - تۇغقانچىلىق ياكى يۈز - ئابرۇي مۇشۇ قورقۇنچلۇق مەيداندا ئەسقېتىپ قالارمىكى دەپ ئويلاپ بىر - بىرىنى چاقىرىشىدۇ.

ئۇ كۈندە سىلەر دوزاختىن قورقۇپ ئارقاڭلارغا قاچىسىلەر؟ ئەمما سىلەرنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ساقلاپ قالالايدىغان ھېچ نەرسە يوق. ئاللاھ كىمنى خار قىلىپ، ئىمانغا مۇۋەپپەق قىلمايدىكەن، ئۇنى ھىدايەت قىلغۇچى ھېچكىم بولمايدۇ. چۈنكى ھىدايەتكە مۇۋەپپەق قىلىش يالغۇز ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر.

شەكسىزكى سىلەرگە مۇسادىن ئىلگىرى يۇسۇفمۇ ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكىنى كۆرسىتىدىغان روشەن دەلىل - پاكىتلارنى ئېلىپ كەلگەن ئىدى. ئەمما سىلەر داۋاملىق ئۇ ئېلىپ كەلگەن نەرسىدىن شەكتە بولۇپ، ئىنكار قىلىپ كەلدىڭلار. ھەتتا ئۇ ۋاپات بولغاندا تېخىمۇ شەكلىنىپ، گۇمانىڭلار تېخىمۇ كۈچىيىپ: ئاللاھ ئەمدى ھەرگىز پەيغەمبەر ئەۋەتمەيدۇ، دېدىڭلار. ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ بەلگىلىمىلىرىدىن ئېشىپ كەتكەن، يەككە - يېگانىلىكىدە شەك قىلغان ھەر كىمنى خۇددى سىلەرنىڭ ھەقتىن ئېزىپ كەتكىنىڭلاردەك ئازدۇرىدۇ.

ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئاساسسىزغا چىقىرىش ئۈچۈن ئۆزلىرىگە كەلگەن بىرەر دەلىل - پاكىتسىز دەتالاش قىلىدىغانلارنىڭ دەتالاشلىرى ئاللاھنىڭ ھەمدە ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان كىشىلەرنىڭ نەزىرىدە ئېغىر يامان كۆرۈلىدىغان ئىشتۇر. ئاللاھ تائالا خۇددى بىزنىڭ ئايەتلىرىمىز توغرىسىدا دەتالاش قىلىشقان بۇ ئادەملەرنىڭ قەلبلىرىنى مۆھۈرلىۋەتكىنىگە ئوخشاش، ھەقىقەتتىن باش تارتقان، تەكەببۇرلۇق قىلغان ھەر كىمنىڭ قەلبىنى مۆھۈرلىۋېتىدۇ - دە، ئۇ نە توغرىنى تاپالمايدۇ، نە ياخشىلىق تەرەپكە ماڭالمايدۇ.

پىرئەۋن ۋەزىرى ھامانغا ئېيتتى: ئەي ھامان! ماڭا ئېگىز بىر بىنا سالغىنكى، بەلكىم مەن (ئاسمانغا بارىدىغان) يوللارنى تېپىۋالارمەن.

ئاسمانلارغا يەتكۈزىدىغان يوللارنى تېپىۋالسام، مۇسانىڭ ھەقىقىي مەبۇد دەۋالغان مەبۇدىغا قاراپ باقارمەن. شەكسىزكى مەن مۇسانى ئۆز دەۋاسىدا چوقۇم يالغانچى، دەپ قارايمەن. پىرئەۋننىڭ ناچار قىلمىشى ئۇنىڭغا ئەنە شۇنداق چىرايلىق كۆرسىتىلدى. ئۇ ئەينى چاغدا ھاماندىن (ئورۇنسىز بىر) ئىشنى تەلەپ قىلدى ۋە ھەق يولىدىن ئازغۇنلۇق يولىغا بۇرۇۋېتىلدى. پىرئەۋن ئۆزىنىڭ ئاساسسىز سەپسەتىلىرىنى بازارغا سېلىپ، مۇسا ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتنى ئاساسسىزغا چىقارغانلىقى ئۈچۈن ئۇنىڭ ھىيلە - مىكرى پەقەت قۇرۇق ئاۋارىچىلىقتۇر. چۈنكى ئۇنىڭ ئاقىۋىتى زىيان تارتىش ۋە تىرىشچانلىقى بىكارغا كېتىش ھەمدە قەتئىي ئاخىرلاشمايدىغان بەدبەختلىكتۇر.

پىرئەۋىن خانىدانىدىن ئىمان ئېيتقان ھېلىقى كىشى قەۋمىگە نەسىھەت قىلىپ ھەم ئۇلارغا ھەق يولنى كۆرسىتىپ ئېيتتى: ئەي قەۋمىم! ماڭا ئەگىشىڭلار. مەن سىلەرنى باشلاپ ماڭىمەن ھەمدە توغرا يولنى كۆرسىتىپ، ھەقىقەتكە يېتەكلەيمەن.

ئەي قەۋمىم! بۇ دۇنيا تىرىكچىلىكى پەقەت ئۈزۈلۈپ قالىدىغان نازۇنېئمەتلەردىن بەھرىمەن بولۇشتۇر. شۇڭا سىلەرنى دۇنيا تىرىكچىلىكىنىڭ ئۆتكۈنچى نازۇنېئمەتلىرى ئالداپ قويمىسۇن. ئاخىرەت بولسا ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان، مەڭگۈلۈك نېئمەتلەرنىڭ جايىدۇركى، ھەقىقىي تۇرىدىغان جاي شۇدۇر. شۇڭا ئاللاھقا ئىتائەت قىلىش ئارقىلىق شۇ جاي ئۈچۈن ئەمەل قىلىڭلار، دۇنيا تىرىكچىلىكىگە بېرىلىپ ئاخىرەت ئۈچۈن ئەمەل قىلىشتىن يۈز ئۆرۈشتىن ھەزەر ئەيلەڭلار.

كىمكى بىرەر يامان ئىش قىلىدىكەن، چوقۇم قىلغىنىغا تۇشلۇق جازالىنىدۇ، ئۇنىڭغا جازا كۆپەيتىلمەيدۇ. مەيلى ئەر بولسۇن ياكى ئايال بولسۇن، كىمكى ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتقان ھالدا ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەپ ياخشى ئەمەل قىلىدىكەن، ئاشۇنداق گۈزەل سۈپەتلەرگە ئىگە بولغان بولغان كىشىلەر قىيامەت كۈنى جەننەتكە كىرىدۇ. ئاللاھ ئۇلارغا جەننەتتە ساقلاپ قويغان، مەڭگۈ ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان، ھېسابسىز مېۋە - چېۋىلەر ۋە نېئمەتلەر بىلەن رىزىقلاندۇرىدۇ.

ئەي قەۋمىم! ماڭا نېمىكى، سىلەرنى مەن ئاللاھقا ئىمان ئېيتىش ھەم ياخشى ئەمەل قىلىش ئارقىلىق بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتىكى زىيانكارلىقتىن قۇتۇلۇشقا چاقىرىۋاتسام، سىلەر مېنى ئاللاھقا كاپىر بولۇشقا ھەم ئۇنىڭغا ئاسىيلىق قىلىشقا دەۋەت قىلىپ دوزاخقا چاقىرىۋاتىسىلەرغۇ!

سىلەر مىنى ئاللاھقا كاپىر قىلىش ۋە ئاللاھقا قوشۇپ چوقۇنۇشنىڭ توغرىلىقى ھەققىدە ھېچقانداق مەلۇماتىم يوق نەرسىلەرگە چوقۇنىدىغان قىلىش ئۈچۈن ئۆزۈڭلارنىڭ ئازغۇنلۇقلىرىغا چاقىرىۋاتىسىلەر. ھالبۇكى مەن سىلەرنى ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، غالىب، بەندىلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى تولىمۇ مەغپىرەت قىلغۇچى ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرۈشكە چاقىرىمەن.

ئەمەلىيەتتە سىلەر مېنى ئىمان ئېيتىشقا ۋە ئىتائەت قىلىشقا چاقىرىۋاتقان نەرسىلەرنىڭ بۇ دۇنيادىمۇ، ئاخىرەتتىمۇ دۇئا قىلىنىشقا لاياقىتى يوق. چۈنكى ئۇ دۇئا قىلغانلارغا ئىجابەت قىلالمايدۇ. شەكسىزكى بىز ھەممىمىز يالغۇز ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتىپ بارىمىز. كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەردە ھەددىدىن ئاشقانلار قىيامەت كۈنى دوزاخقا كىرىشى كەسكىن بولغانلاردۇر.

ئۇلار ئۇ كىشىنىڭ نەسىھىتىگە پىسەنت قىلمىدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇ كىشى: ئۇزۇنغا قالماي قىلغان نەسىھەتلىرىمنى ئەسلەپ، ئۇنى قوبۇل قىلمىغانلىقىڭلارغا ھەسرەت چېكىسىلەر. مەن پۈتۈن ئىشىلىرىمنى يالغۇز ئاللاھقا تاپشۇرىمەن. شەكسىزكى ئاللاھقا بەندىلىرىنىڭ ئىشلىرىدىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

پىرئەۋن جامائەسى ئۆلتۈرمەكچى بولغاندا ئاللاھ ئۇنى ئۇلارنىڭ سۇيىقەستىدىن ساقلاپ قالدى. پىرئەۋن تەۋەلىكى سۇغا غەرق بولدى. ھەقىقەتەن ئاللاھ پىرئەۋننى ۋە ئۇنىڭ پۈتۈن ئەسكەرلىرىنى مۇشۇ دۇنيادا غەرق قىلىۋەتتى.

ئۇلار ئۆلگىنىدىن كېيىن قەبرىلىرىدە ئەتىگەن - ئاخشامدا ئوتقا توغرىلىنىپ تۇرىدۇ. قىيامەت كۈنى ئۇلارغا: ئەي پىرئەۋننىڭ ئەگەشكۈچىلىرى! دۇنيادا كاپىر بولۇپ، ھەقىقەتنى ئىنكار قىلىپ، ئاللاھنىڭ يولىدىن توسقانلىقىڭلار ئۈچۈن ئازابنىڭ ئەڭ قاتتىقىغا كىرىڭلار، دېيىلىدۇ.

ئى پەيغەمبەر! (ئىنسانلارغا) سۆزلەپ بەرگىنكى، ئۇ چاغدا دوزاخ ئەھلىدىن ئەگەشكۈچىلەر بىلەن ئەگەشتۈرگۈچىلەر ئۆزئارا دەتالاش قىلىشىپ، بوزەك قىلىنغان ئەگەشكۈچىلەر تەكەببۇر ئەگەشتۈرگۈچىلەرگە: شۈبھىسىزكى، بىز دۇنيادا سىلەرگە ئازغۇنلۇقتا ئەگەشكۈچىلەر ئىدۇق، ئەمدى سىلەر بىزدىن ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئازراق بولسىمۇ ئېلىپ تاشلىيالامسىلەر؟ دەيدۇ.

ھاكاۋۇر ئەگەشتۈرگۈچىلەر: بىز (مەيلى ئەگەشكۈچى بولايلى ياكى ئەگەشتۈرگۈچى بولايلى) شەكسىز دوزاخقا كىرىمىز. بىزدىن ھېچكىم ئاخىرەتنىڭ ئازابىدىن ئازراقمۇ ئۆز ئۈستىگە ئالالمايدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ بەندىلەر ئارىسىدا ھۆكۈم قىلىپ، ھەر كىمگە تېگىشلىك جازاسىنى بەردى، دەيدۇ.

ئەگەشكۈچى ۋە ئەگەشتۈرگۈچىلەردىن دوزاختا ئازابقا مەھكۇم بولغانلار دوزاختىن چىقىپ، تەۋبە قىلىۋېلىش ئۈچۈن ھاياتىي دۇنياغا قايتىشتىن ئۈمىدىنى ئۈزگەن چاغدا دوزاخقا مۇئەككەل پەرىشتىلەرگە: پەرۋەردىگارىڭلارغا دۇئا قىلساڭلار، بىزدىن بۇ داۋاملىق ئازابتىن بىرەر كۈنلۈك ئازابنى بولسىمۇ يېنىكلەتكەن بولسا، دەيدۇ.

دوزاخقا مۇئەككەل پەرىشىتلەر كاپىرلارغا جاۋابەن: سىلەرگە پەيغەمبەرلىرىڭلار روشەن دەلىل - پاكىتلارنى ئېلىپ كەلمىگەنمىدى؟ دەيدۇ. كاپىرلار: ئەلۋەتتە، ئۇلار بىزگە روشەن دەلىل - پاكىتلارنى ئېلىپ كەلگەن ئىدى، دەيدۇ. پەرىشتىلەر ئۇلارنى مەسخىرە قىلىپ: ئۆزۈڭلار دۇئا قىلىڭلار. بىز كاپىرلار ئۈچۈن ئارىغا چۈشۈپ ئولتۇرمايمىز، دەيدۇ. ئەمما كاپىرلارنىڭ دۇئاسى ئۇلارنىڭ كۇپۇرلۇقى سەۋەبىدىن قوبۇل قىلىنمايدىغان بولغاچقا، ئۇلارنىڭ قىلغان دۇئالىرى پۈتۈنلەي بىكارغا كېتىدۇ.

شەك - شۈبھىسىزكى بىز پەيغەمبەرلىرىمىزنىڭ، ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەرنىڭ دەلىل- پاكىتلىرىنى كۈچلۈك قىلىپ، دۈشمەنلىرىگە قارشى ياردەم بېرىش ئارقىلىق ئۇلارغا مۇشۇ دۇنيانىڭ ئۆزىدىلا نۇسرەت ئاتا قىلىمىز. قىيامەت كۈنى ئۇلارنى جەننەتكە كىرگۈزۈش ئارقىلىق، شۇنداقلا ھاياتىي دۇنيادا ئۇلارغا قارشى سەپتە بولغانلارنى دوزاخقا كىرگۈزۈپ جازالاش ئارقىلىق ئۇلارغا ياردەم بېرىمىز. (بۇ ئىشلار) پەيغەمبەرلەر، پەرىشتىلەر ۋە مۇئمىنلەر (پەيغەمبەرلەرنىڭ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى) يەتكۈزگەنلىكى، ئەمما ئۈممەتلەرنىڭ ئۇلارنى ئىنكار قىلغانلىقىغا گۇۋاھلىق بېرىپ بولغاندىن كېيىن ئىشقا ئاشىدۇ.

ئۇ كۈندە كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلىش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچىلارنىڭ ئۆزلىرىنى زۇلۇمدىن ئاقلاشلىرى قىلچە ئەسقاتمايدۇ. ئۇ كۈندە ئۇلار ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن قوغلىنىدۇ، ئۇلار ئاخىرەتتە دەرتلىك ئازابقا دۇچار بولىدۇ.

شۈبھىسىزكى، بىز مۇساغا ئىسرائىل ئوغۇللىرىنىڭ ھەقنى تېپىۋېلىشىغا ياردىمى بولىدىغان ئىلىم ئاتا قىلدۇق ھەمدە تەۋراتنى ئىسرائىل ئوغۇللىرى ئىچىدە ئەۋلادمۇ ئەۋلاد قالىدىغان كىتاب قىلدۇق.

ئۇ ساغلام ئەقىل ئىگىلىرى ئۈچۈن ھىدايەتتۇر ھەم پەند - نەسىھەتتۇر.

ئى پەيغەمبەر! قەۋمىڭنىڭ يالغانچىغا چىقىرىشلىرى ۋە ئەزىيەتلىرىگە سەۋر قىلغىن. ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ ساڭا غەلىبە ئاتا قىلىش ۋە كۈچەيتىش ھەققىدىكى ۋەدىسى شەكسىز ھەقىقەتتۇر. گۇناھىڭ ئۈچۈن مەغپىرەت تىلىگىن، ئەتىگەن - ئاخشاملىرى پەرۋەردىگارىڭغا ھەمدۇسانا بىلەن تەسبىھ ئېيتقىن.

شۈبھىسىزكى ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى خاتاغا چىقىرىش ئۈچۈن ھېچقانداق دەلىل - پاكىتسىز دەتالاش قىلىدىغانلارنى پەقەت ھەقىقەتكە تەكەببۇرلۇق ۋە چوڭچىلىق قىلىش ئىرادىسىلا مۇشۇنداق قىلىشقا ئېلىپ باردى. ئۇلار ھەقتىن ئۈستۈنلۈك قازىنىشتىن ئىبارەت مەقسىتىگە ھەرگىز يېتەلمەيدۇ. ئى پەيغەمبەر! ئاللاھقا سىغىنىپ (ئۇلارنىڭ شەررىدىن) پاناھ تىلىگىن. ئاللاھ ھەقىقەتەن بەندىلىرىنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇركى، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىدىن بىرەر نەرسىنى بىلمەي قالمايدۇ ۋە ئۇلارغا شۇ ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

شۇنچىۋالا كاتتا ھەم چەكسىز ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى يارىتىش ئەلۋەتتە ئىنسانلارنى يارىتىشتىن كۆپ قىيىندۇر. مۇشۇنداق كاتتا نەرسىلەرنى ياراتقان زات ھېساب ئېلىپ، جازا - مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن ئۆلۈكلەرنى قەبرىلىرىدىن تىرىلدۈرۈپ چىقىرىشقا ئەلۋەتتە قادىردۇر. لېكىن ئىنسانلارنىڭ كۆپىنچىسى بۇنى بىلمەيدۇ، ئىبرەت ئالمايدۇ ھەمدە شۇنچىۋالا ئېنىق ئىشنىمۇ ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىشكە دەلىل قىلمايدۇ.

ئەما بىلەن كۆزى كۆرىدىغان ئادەم باراۋەر بولمايدۇ، ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىشەنگەن ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار بىلەن بۇزۇق ئېتىقاد ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر ئارقىلىق يامان ئىش قىلغانلار باراۋەر بولمايدۇ. سىلەر پەقەت ئازغىنە پەند - نەسىھەت ئالىسىلەر. چۈنكى ئەگەر پەند - نەسىھەت ئالغان بولساڭلار، ئاللاھنى رازى قىلىشقا قىزىققان ھالدا ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان كىشىلەردىن بولۇشقا تىرىشىپ، ئىككى گۇرۇھنىڭ ئارىسىدىكى پەرقنى بىلگەن بولاتتىڭلار.

شەكسىزكى ئاللاھ ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن ئۆلۈكلەرنى قايتا تىرىلدۈرىدىغان قىيامەت چوقۇم كېلىدۇ، ئۇنىڭدا قىلچە شەك يوق. لېكىن ئىنسانلارنىڭ تولىسى ئۇنىڭ كېلىشىگە ئىشەنمەيدۇ. شۇڭلاشقا ئۇلار تەييارلىق قىلمايدۇ.

ئەي ئىنسانلار! پەرۋەردىگارىڭلار ئېيتىدۇ: ئىبادەتنى يالغۇز ماڭىلا قىلىڭلار ۋە مەندىنلا سوراڭلار. مەن دۇئايىڭلارنى ئىجابەت قىلىمەن، سىلەرنى كەچۈرىمەن ۋە سىلەرگە شەپقەت قىلىمەن. ئىبادەتنى يالغۇز ماڭىلا قىلىشتىن چوڭچىلىق قىلغانلار قىيامەت كۈنى چوقۇم خار ھالدا جەھەننەمگە كىرىدۇ.

ئاللاھ سىلەرگە ئارام ئېلىشىڭلار ئۈچۈن كېچىنى قاراڭغۇ، ئىشلىشىڭلار ئۈچۈن كۈندۈزنى يورۇق قىلىپ بەردى. ئاللاھ ھەقىقەتەن ئىنسانلارغا كاتتا مەرھەمەت قىلغۇچىدۇركى، ئۇلارغا ئۆزىنىڭ ئاشكارا ھەم يوشۇرۇن نېئمەتلىرىنى كامالەتكە يەتكۈزۈپ بەردى. لېكىن ئىنسانلارنىڭ تولىسى ئاللاھ تائالا ئۆزلىرىگە ئاتا قىلغان نېئمەتلەرگە شۈكۈر قىلمايدۇ.

سىلەرگە نېئمەتلىرىنى ئاتا قىلىش ئارقىلىق مەرھەمەت قىلغان ئەنە شۇ ئاللاھ ھەممە نەرسىنى ياراتقۇچىدۇر، ئۇنىڭدىن باشقا ياراتقۇچى يوق، ئۇنىڭدىن باشقا ھەقىقى مەبۇدمۇ يوق. شۇنداق ئىكەن، قانداقمۇ ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشتىن قىلچە پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان باشقا نەرسىلەرگە چوقۇنۇشقا بۇرۇلۇپ كېتىسىلەر.

ئۇلار ئاللاھقا ئىمان ئېيتىش ۋە يالغۇز ئۇنىڭغا قۇلچىلىق قىلىشتىن بۇرۇلۇپ كەتكىنىدەك، ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكىگە دالالەت قىلىدىغان ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلىدىغانلارمۇ ھەر جاي ۋە ھەر ۋاقىتتا ھەقنى تاپالمايدۇ ھەم توغرىغا مۇۋەپپەق بولالمايدۇ.

ئەي ئىنسانلار! ئاللاھ سىلەرگە زېمىننى ئۈستىدە ياشىشىڭلارغا مۇناسىپ جاي قىلدى، ئاسماننى ئۈستۈڭلاردا مۇستەھكەم بىنا قىلىپ، گۈمۈرۈلۈپ چۈشۈپ كېتىشتىن ساقلىدى. ئانىلىرىڭلارنىڭ بالىياتقۇلىرىدىكى ھالىتىڭلاردا سىلەرنى سۈرەتكە كىرگۈزۈپ، قامىتىڭلارنى گۈزەل قىلدى. سىلەرنى ھالال ۋە پاك يېمەكلىكلەردىن رىزىقلاندۇردى. سىلەرگە مۇشۇ نېئمەتلەرنى ئاتا قىلغان زات پەرۋەردىگارىڭلار ئاللاھتۇر. پۈتۈن مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھ بۈيۈكتۇركى، ئۇلارنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا پەرۋەردىگارى يوقتۇر.

ئاللاھ ھاياتتۇر، ئۆلمەيدۇ، ئۇنىڭدىن باشقا ھەقىقىي مەبۇد يوق. شۇڭا يالغۇز ئۇنىڭلا رازىلىقىنى كۆزلەپ ئۇنىڭغا قۇلچىلىق قىلىڭلار ۋە ئۇنىڭدىن تىلەڭلار. ئاللاھنىڭ مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچنەرسىنى ئۇنىڭغا شېرىك قىلماڭلار. بارلىق ھەمدۇسانا پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھقا خاستۇر.

ئى پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ھەقىقەتەن ئاللاھ مېنى سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان، قىلچە پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان بۇ بۇتلارغا چوقۇنۇشتىن چەكلىدى. چۈنكى ماڭا بۇ بۇتلارغا چوقۇنۇشنىڭ خاتالىقىنى ئۇقتۇرىدىغان روشەن دەلىل - پاكىتلار كەلدى ھەمدە ئاللاھ مېنى يالغۇز ئۆزىگىلا قۇلچىلىق قىلىش ئارقىلىق بويسۇنۇشقا بۇيرۇدى. ئۇ پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارىدۇركى، ئۇلارنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا پەرۋەردىگارى يوقتۇر.

ئاللاھ ئاتاڭلار ئادەمنى تۇپراقتىن، ئادەمدىن كېيىن سىلەرنى ئابىمەنىيدىن، ئاندىن كېيىن لەختە قاندىن ياراتتى. بۇنىڭدىن كېيىن سىلەرنى ئاناڭلارنىڭ قارنىدىن كىچىك بوۋاق ھالىتىڭلاردا چىقىرىدۇ، ئاندىن قىران يېشىغا يېتىسىلەر. ئاندىن چوڭ بولۇپ، ئاخىرىدا قېرىيسىلەر، ئاراڭلاردا قېرىماي تۇرۇپ ئۆلۈپ كېتىدىغانلارمۇ بار. ئاللاھنىڭ ئىلمىدە بېكىتىلگەن ئۆمۈرنى چوقۇم كەم - زىيادە قىلماي ياشايسىلەر. ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ھەم يەككە - يېگانىلىكىنى ئۇقتۇرىدىغان بۇ دەلىل - پاكىتلاردىن پايدىلانغايسىلەر.

تىرىلدۈرۈشمۇ، ئۆلتۈرۈشمۇ يالغۇز ئاللاھنىڭ قولىدىدۇر. ئاللاھ بىر ئىشقا ھۆكۈم قىلسا، ئۇنىڭغا: «ۋۇجۇدقا كەل» دەيدۇ - دە، ئۇ ئىش دەرھال ۋۇجۇدقا كېلىدۇ.

ئى پەيغەمبەر! ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى ھەققىدە جاڭجاللىشىۋاتقانلارنى كۆرمىدىڭمۇ؟ ئۇ ئايەتلەر شۇنچىۋالا روشەن تۇرسىمۇ ئۇلار ئۇنى ئىنكار قىلىدۇ. سەن ئۇلارنىڭ ھالىدىن ھەيران قالىسەن. ھالبۇكى ھەق شۇنچىۋالا ئېنىق تۇرسىمۇ ئۇلار ئۇنىڭدىن يۈز ئۆرۈيدۇ.

ئۇلار قۇرئاننىمۇ، بىز پەيغەمبەرلىرىمىز بىلەن ئەۋەتكەن ھەقىقەتنىمۇ ئىنكار قىلىشتى. بۇ ئىنكارچىلار پات يېقىندا ھەقىقەتنى ئىنكار قىلغانلىقلىرىنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلىپ قالىدۇ. ئۇلار چوقۇم ئېچىنىشلىق ئاقىۋەتنى كۆرىدۇ.

ئۇلار بويۇنلىرىغا تاقاق، پۇت - قوللىرىغا زەنجىر - كىشەنلەر سېلىنىپ، ئازاب پەرىشتىلىرى ئۇلارنى سۆرەپ ئېلىپ ماڭغان چاغدا ئىنكارچىلىقنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلىپ قالىدۇ.

پەرىشتىلەر ئۇلارنى سۆرەپ ئەكېلىپ قاتتىق قاينىغان قىزىق سۇغا تاشلايدۇ. ئاندىن ئۇلار ئوتتا يېقىلىدۇ.

ئاندىن ئۇلارغا مات قىلىپ، كايىش يۈزىسىدىن: سىلەرنىڭ ئىلاھ دەۋالغان (بۇتلىرىڭلار) قېنى؟ سىلەر شۇلارغا چوقۇنۇش ئارقىلىق (ئاللاھقا) شېرىك كەلتۈرگەن ئىدىڭلارغۇ؟!

سىلەر ئاللاھنى قويۇپ قىلچە پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان ئاشۇ بۇتلىرىڭلاردىن (مەدەت تىلەيتتىڭلار)، دېيىلىدۇ. كاپىرلار: ئۇلار ئۆزلىرىنى بىزدىن چەتكە ئالدى. شۇڭا ئۇلارنى كۆرەلمەيۋاتىمىز. ئەكسىچە بىز دۇنيادا قۇلچىلىق قىلىشقا تېگىشلىك بىر نەرسىگە قۇلچىلىق قىلماپتۇق، دېيىشىدۇ. مۇشۇلارنى ئازدۇرغىنىغا ئوخشاش، ئاللاھ تائالا كاپىرلارنى ھەر ۋاقىت ۋە ھەر جايدا ئازدۇرۇۋېتىدۇ.

ئۇلارغا: سىلەر چېكىۋاتقان بۇ ئازاب ئۆزۈڭلارنىڭ شېرىك كەلتۈرگىنىڭلارغا كۆرەڭلەپ، قىنىڭلارغا پاتماي قالغانلىقىڭلار تۈپەيلىدىندۇر، دېيىلىدۇ.

ئىچىدە مەڭگۈ قالىدىغان جەھەننەمنىڭ دەرۋازىلىرىدىن كىرىڭلار. ھەقىقەتكە تەكەببۇرلۇق قىلغۇچىلارنىڭ جايى نېمىدېگەن يامان!

ئى پەيغەمبەر! قەۋمىڭنىڭ ئەزىيەتلىرىگە ۋە ئۇلارنىڭ ئىنكار قىلىشىغا سەۋر قىلغىن. شۈبھىسىزكى، ئاللاھنىڭ ساڭا نۇسرەت بېرىش ھەققىدىكى ۋەدىسى شەكسىز ھەقىقەتتۇر. ئەگەر بىز بەدرى كۈنىسىدىكىگە ئوخشاش ساڭا ھايات ۋاقتىڭدا ئۇلارغا ۋەدە قىلغان ئازابنىڭ بىر قىسمىنى كۆرسەتسەك ياكى سېنى ئۇنى كۆرسىتىشتىن بۇرۇن ۋاپات تاپتۇرساق، قىيامەت كۈنى ئۇلار يەنىلا يالغۇز بىزنىڭ دەرگاھىمىزغا قايتىدۇ. ئاندىن بىز ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىپ، ئىنكارچى كاپىرلارنى مەڭگۈ قالىدىغان دوزاخقا كىرگۈزىمىز.

ئى پەيغەمبەر! بىز ھەقىقەتەن سەندىن ئىلگىرىمۇ ئۈممەتلەرگە نۇرغۇن پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتتۇق، ئەمما ئۇلار پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلىپ، ئۇلارغا ئازار بەردى. پەيغەمبەرلەر ئۇلارنىڭ ئىنكار قىلىشلىرى ۋە ئەزىيەتلىرىگە سەۋر قىلدى. بۇ پەيغەمبەرلەر ئىچىدە بىز ساڭا ئەھۋالىنى سۆزلەپ بەرگەنلەرمۇ، سۆزلەپ بەرمىگەنلەرمۇ بار. ھېچبىر پەيغەمبەر قەۋمىگە پەرۋەردىگارىنىڭ ئىزنىسىز بىرەر مۆجىزە كەلتۈرەلمەيدۇ. ئۇلارنىڭ ئۈممەتلىرى ئىچىدىكى كاپىرلارنىڭ مۆجىزىلەرنى كەلتۈرۈشنى تەلەپ قىلىشى زۇلۇمدۇر. غەلىبە ياكى پەيغەمبەرلەر بىلەن قەۋملىرىنىڭ ئوتتۇرىسىدا ھۆكۈم قىلىش ھەققىدىكى بۇيرۇقى كەلگەن چاغدا ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ئادالەت بىلەن ھۆكۈم چىقىرىلىدۇ. بۇ چاغدا كاپىرلار ھالاك قىلىنىپ، پەيغەمبەرلەر نىجاتلىققا ئېرىشىدۇ. بەندىلەر ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىلىدىغان ئاشۇ مەيداندا خاتا يولدا ماڭغۇچىلار كۇپۇرلۇقى تۈپەيلىدىن ھالاكەتكە دۇچار بولۇش ئارقىلىق زىيان تارتىدۇ.

ئاللاھ سىلەرگە بەزىسىگە مىنىپ، بەزىسىنىڭ گۆشلىرىنى يەپ پايدىلىنىشىڭلار ئۈچۈن تۆگىنى، كالىنى ۋە قوينى يارىتىپ بەردى.

بۇ مەخلۇقاتلارنىڭ سىلەرگە نۇرغۇن پايدىلىرى بار بولۇپ، بۇ پايدىلار ھەر دەۋردە يېڭىلىنىپ تۇرىدۇ، بۇلار ئارقىلىق سىلەر ئۆزۈڭلارغا ئېھتىياجلىق دەپ قارىغان نەرسىگە ئېرىشەلەيسىلەر. بۇ مەنپەئەتلەردىن ئەڭ گەۋدىلىكراقى قۇرۇقلۇقتا ھەم دېڭىزدا (يۈكلەرنى) توشۇشتۇر.

ئاللاھ سىلەرگە ئۆزىنىڭ قۇدرىتى ھەم يەككە - يېگانىلىكىگە دالالەت قىلىدىغان مۆجىزىلىرىنى كۆرسىتىپ تۇرىدۇ. سىلەرنىڭ ئېڭىڭلاردا بۇ نەرسىلەرنىڭ ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى ئىكەنلىكى مۇئەييەنلىشىپ بولغاندىن كېيىن يەنە ئاللاھنىڭ قايسى ئايەتلىرىنى ئېتىراپ قىلمايسىلەر؟

بۇ ئىنكارچىلار يەر يۈزىدە سەير قىلىپ، ئۆزلىرىدىن ئىلگىرى ھەقىقەتنى ئىنكار قىلغان ئۈممەتلەرنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىنى كۆزىتىپ ئۇنىڭدىن ئىبرەت ئالمىدىمۇ؟! ماۋۇلارغا قارىغاندا ئۇلارنىڭ مال - دۇنيالىرى تېخىمۇ كۆپ، تېخىمۇ كۈچلۈك ۋە يەر يۈزدىكى تەسىرى تېخىمۇ زور ئىدى. ئاللاھنىڭ ھالاكەتلىك ئازابى كەلگەن چاغدا ئۇلارنىڭ ئېرىشكەن كۈچ - قۇۋۋەتلىرى ئۇلارغا ئەسقاتمىدى.

پەيغەمبەرلىرى ئۇلارغا روشەن دەلىللەرنى ئېلىپ كەلگەن چاغدا ئۇلار ئۇنى ئىنكار قىلىپ، ئۆزلىرىدە بار بولغان، ئەمما پەيغەمبەرلىرى ئېلىپ كەلگەنگە زىت بولغان ئىلىمگە رازى بولۇشتى. پەيغەمبەرلىرى ئاگاھلاندۇرسا مەسخىرە قىلىشقان ئازاب ئۇلارغا چۈشتى.

ئۇلار ئازابىمىزنى كۆرگەن، (ھەقىقەتنى) ئىقرار قىلغاننىڭ پايدىسى بولمايدىغان ۋاقىتتا ئىقرار قىلىپ: بىز يالغۇز ئاللاھقا ئىمان ئېيتتۇق، بۇرۇن ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان شېرىكلەرنى ۋە بۇتلارنى ئىنكار قىلدۇق، دېيىشتى.

ئۇلارنىڭ ئازابىمىزنى كۆرگەن چاغدا ئېيتقان ئىمانىنىڭ پايدىسى بولمىدى. ئازابنى كۆرگەن چاغدا ئېيتقان ئىماننىڭ پايدىسى بولماسلىقى ئاللاھنىڭ بەندىلىرى ئىچىدە تۇتقان يولىدۇر. كاپىرلار ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقى ۋە ئازابنى كۆرۈشتىن بۇرۇن تەۋبە قىلمىغانلىقى تۈپەيلىدىن ئازاب كەلگەن چاغدا ھالاكەتكە دۇچار بولۇش ئارقىلىق زىيان تارتتى.

سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا كەلگەندەك بۇ سۈرىنىڭمۇ باشلىنىشىدا (ھامىم) دەپ ئۈزۈك تاۋۇش بىلەن باشلانغان.

بۇ قۇرئان ناھايىتى شەپقەتلىك، مېھرىبان ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنغاندۇر.

ئۇ ئايەتلىرى ناھايىتى ئوچۇق ھەم مۇكەممەل بايان قىلىنغان كىتابتۇر. بىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئەرەبچە نازىل قىلىنغان قۇرئاندۇر، چۈنكى مۇشۇنداق كىشىلەرلا قۇرئاننىڭ مەنىلىرىدىن ۋە ھەقىقەتكە يېتەكلەشلىرىدىن پايدىلىنالايدۇ.

مۇئمىنلەرگە ئاللاھ تەييارلىغان كاتتا مۇكاپات بىلەن خۇشخەۋەر بەرگۈچىدۇر، كاپىرلارنى ئاللاھنىڭ دەرتلىك ئازابىدىن ئاگاھلاندۇرغۇچىدۇر. كاپىرلارنىڭ تولىسى قۇرئاندىن يۈز ئۆرۈدى، ئۇلار قۇرئاندىكى ھىدايەتكە قوبۇل قىلىدىغان تەرزدە قۇلاق سالمايدۇ.

ئۇلار: بىزنىڭ دىللىرىمىز پەردىلەر بىلەن توسۇلغان، شۇڭا سەن بىزنى دەۋەت قىلىۋاتقان نەرسىنى چۈشەنمەيدۇ. قۇلاقلىرىمىز ئېغىر، سېنىڭ چاقىرىقىڭنى ئاڭلىمايدۇ. سەن بىلەن بىزنىڭ ئارىمىزدا پەردە بار، سېنىڭ دېگەنلىرىڭدىن ھېچ نەرسە بىزگە يەتمەيدۇ. شۇڭا سەنمۇ ئۆز يولۇڭغا ماڭ، بىزمۇ ئۆز يولىمىزغا ماڭايلى. بىز ھەرگىز ساڭا ئەگەشمەيمەيمىز، دېيىشتى.

ئى پەيغەمبەر! بۇ سەركەشلەرگە ئېيتقىنكى، مەن پەقەت سىلەرگە ئوخشاش بىر ئىنسانمەن. ئاللاھ ماڭا: سىلەرنىڭ ھەقىقىي ئىلاھىڭلار شەكسىزكى بىر ئىلاھتۇر، يەنى ئاللاھتۇر، دەپ ۋەھىي قىلىدۇ. شۇڭا ئاللاھقا ئېلىپ بارىدىغان يولغا مېڭىڭلار ۋە ئۇنىڭدىن گۇناھلىرىڭلار ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەڭلار. ئاللاھنىڭ غەيرىگە چوقۇنغان ياكى ئۇنىڭغا بىراۋنى شېرىك قىلغان مۇشرىكلار ھالاكەتكە ۋە ئازابقا مەھكۇمدۇر.

ئۇلار ماللىرىنىڭ زاكىتىنى بەرمەيدۇ، ئاخىرەتنى ۋە ئاخىرەتتىكى ئۈزۈلمەس نېئمەت ۋە دەرتلىك ئازابنى ئىنكار قىلىدۇ.

ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان ھەمدە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارغا ھەقىقەتەن ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان، مەڭگۈلۈك مۇكاپات بولغان جەننەت بېرىلىدۇ.

ئى پەيغەمبەر! مۇشرىكلارغا كايىش يۈزىسىدىن ئېيتقىنكى، سىلەر نېمىشقا زېمىننى ئىككى كۈندە، يەنى يەكشەنبە ۋە دۈشەنبە كۈنىدە ياراتقان ئاللاھقا كاپىر بولىسىلەر؟ نېمىشقا ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنىدىغان شېرىكلەرنى قىلىۋالىسىلەر؟ ئۇ ئاللاھ پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر.

ئۇ زېمىننىڭ ئۈستىدە تەۋرەپ كەتمەسلىكى ئۈچۈن تۇتۇپ تۇرىدىغان مۇستەھكەم تاغلارنى بەرپا قىلدى، زېمىندا ئىنسانلارنىڭ ۋە ھايۋانلارنىڭ ئۇزۇق - تۈلۈكلىرىنى ئىلگىرىكى ئىككى كۈننىڭ تولۇقلىمىسى بولغان تۆت كۈندە بېكىتتى. ئۇ ئىككى كۈن بولسا: سەيشەنبە ۋە چارشەنبە كۈنىدۇركى، بۇ سورىماقچى بولغانلارغا يېتەرلىك جاۋابتۇر.

ئاندىن ئاللاھ ئاسماننى يارىتىشقا يۈزلەندى. ھالبۇكى ئاسمان ئۇ كۈندە تۇمان ھالىتىدە ئىدى. ئاللاھ ئاسمانغا ۋە زىمىنغا: ئىختىيارىي ياكى ئىختىيارسىز ھالدا بۇيرۇقۇمغا بويسۇنۇڭلار، سىلەرنىڭ بويسۇنماي ئامالىڭلار يوق، دېدى. ئاسمان - زېمىن: ئەي پەرۋەدىگارىمىز! بىز ئىختىيارىي كەلدۇق، بىزنىڭ سېنىڭ ئىرادەڭسىز ھېچ ئىرادىمىز يوق، دېدى.

ئاللاھ ئاسمانلارنىڭ يارىتىلىشىنى ئىككى كۈندە، يەنى پەيشەنبە ۋە جۈمە كۈنىدە تاماملىدى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ يارىتىلىشى ئالتە كۈندە تامام بولدى. ئاللاھ ھەر ئاسمانغا ئۇنىڭدا ئورۇنلاشتۇرىدىغان ئىشلارنى ۋە بۇيرۇيدىغان تائەت - ئىبادەتلەرنى بىلدۈردى. بىز دۇنيا ئاسمىنىنى يۇلتۇزلار بىلەن زىننەتلىدۇق ھەمدە يۇلتۇزلار ئارقىلىق ئاسمان (خەۋەرلىرىنى) شەيتانلارنىڭ ئوغرىلىقچە تىڭشىشىدىن قوغدىدۇق. بۇلارنىڭ ھەممىسى ھەممىدىن غالىب، ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، مەخلۇقاتلىرىنىڭ ئەھۋالىنى بىلىپ تۇرغۇچى زاتنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشىدۇر.

ئى پەيغەمبەر! ئەگەر بۇلار سەن ئېلىپ كەلگەن نەرسىگە ئىمان ئېيتىشتىن يۈز ئۆرۈسە ئۇلارغا: مەن سىلەرنى ھۇد قەۋمى ئاد بىلەن سالىھ قەۋمى سەمۇدنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى ئۈچۈن ئۇلارغا كەلگەن ئازابنىڭ سىلەرگىمۇ كېلىپ قېلىشىدىن ئاگاھلاندۇرىمەن، دېگىن.

ئۆ ۋاقتىدا ئۇلارنىڭ پەيغەمبەرلىرى ئارقا - ئارقىدىن بىرلا چاقىرىقنى ئېلىپ كەلگەن بولۇپ، پەيغەمبەرلەر ئۇلارنى يالغۇز ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلىشقا بۇيرۇغان چاغدا ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى كاپىرلار: ئەگەر پەرۋەردىگارىمىز بىزگە پەرىشتىلەرنى پەيغەمبەر قىلىپ چۈشۈرۈشنى خالىغان بولسا، ئەلۋەتتە چۈشۈرەتتى. شۇڭا بىز ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ پەيغەمبەرلىكىڭلارنى ئىنكار قىلىمىز، چۈنكى سىلەرمۇ بىزگە ئوخشاش ئىنسان سىلەر، دېدى.

ھۇد قەۋمى ئاد بولسا ئاللاھقا كاپىر بولۇش بىلەن بىرگە يەر يۈزىدە ناھەت رەۋىشتە يوغانچىلىق قىلىپ، ئەتراپىدىكىلەرگە زۇلۇم قىلدى. ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ كۈچىدىن مەغرۇرلىنىپ: بىزدىنمۇ كۈچلۈك بىرى بارمۇ؟ دېيىشتى. ئۇلارنىڭ گۇمانىچە ئۇلاردىن كۈچلۈكرەك ھېچكىم يوق ئىدى. ئاللاھ ئۇلارغا رەددىيە بېرىپ: ئۇلار ئۆزلىرىنى ياراتقان ھەمدە ئۇلارنى ھەددىدىن ئاشۇرغان ئاشۇ كۈچ - قۇۋۋەتنى ئاتا قىلغان زاتنىڭ ئۆزلىرىدىنمۇ كۈچلۈكرەك ئىكەنلىكىنى بىلمەمدۇ ۋە كۆرمەمدۇ؟ ئۇلار ھۇد ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلىشتى، دېدى.

بىز ئۇلارغا شۇم كۈنلەردە ئىچىدە ئازاب بولغانلىقتىن ئىنساننى قاتتىق بىئارام قىلىغۇچى ئاۋازلىق شامالنى ئەۋەتتۇق. بۇ بىزنىڭ ئۇلارغا مۇشۇ دۇنيادىلا خار قىلغۇچى ئازابنى تېتىتىشىمىز ئۈچۈندۇر. ئۇلارنى كۈتۈۋاتقان ئاخىرەتنىڭ ئازابى تېخىمۇ خار قىلغۇچىدۇر. ئۇلار ئۆزلىرىنى ئازابتىن قۇتۇلدۇرۇش ئارقىلىق ياردەم بېرىدىغان بىرىنى تاپالمايدۇ.

سالىھ قەۋمى سەمۇدقا كەلسەك، بىز ئۇلارغا ھەق يولنى ئېنىق كۆرسەتتۇق. ئەمما ئۇلار ھىدايەتتىن ئازغۇنلۇقنى ئۈستۈن كۆردى. ئۇلار كۇپۇرلۇقى ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلىرى تۈپەيلىدىن خار قىلغۇچى ئازابقا دۇچار بولىدۇ.

بىز ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقانلارنى ھەمدە ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادار بولغانلارنى قۇتقۇزدۇق. بىز ئۇلارنى قەۋمىنىڭ بېشىغا كەلگەن ئازابتىن قۇتقۇزدۇق.

ئاللاھ دۈشمەنلىرىنى دوزاخقا توپلايدىغان كۈندە دوزاخقا مۇئەككەل پەرىشتىلەر ئۇلارنى ئالدى - كەينى يىغىلىپ بولغۇچە توسۇپ تۇرىدۇ. ئۇلار دوزاختىن قاچالمايدۇ.

ئۇلار دوزاخقا يالاپ ئېلىپ كېلىنىپ، دۇنيادا قىلغان ئەمەللىرىنى ئىنكار قىلغان چاغدا ئۇلارنىڭ قۇلاقلىرى، كۆزلىرى ۋە تېرىلىرى ئۇلارنىڭ دۇنيادا قىلغان كۇپۇرلۇقى ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلىرى ھەققىدە گۇۋاھلىق بېرىدۇ.

كاپىرلا ئۆزلىرىنىڭ تىرىلىرىگە: سىلەر نېمىشقا بىزنىڭ دۇنيادىكى قىلمىشلىرىمىزغا گۇۋاھلىق بېرىسىلەر؟ دەيدۇ. تىرىلەر ئۆز ئىگىلىرىگە جاۋابەن: ھەر نەرسىنى سۆزلەتكەن ئاللاھ بىزنىمۇ سۆزلەتتى. ئۇ سىلەر دۇنيادىكى چېغىڭلاردا تۇنجى قېتىم سىلەرنى ياراتقان. سىلەر ئاخىرەتتە ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن يەنە ئۇنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرۇلىسىلەر، دەيدۇ.

سىلەر گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلغان چېغىڭلاردا قۇلاقلىرىڭلار، كۆزلىرىڭلار ۋە تىرىلىرىڭلارنىڭ ئۆزۈڭلارغا قارشى گۇۋاھلىق بەرمەسلىكى ئۈچۈن ئۇلاردىن يوشۇرمايتتىڭلار. چۈنكى سىلەر ئۆلگەندىن كېيىنكى ھېساب ۋە جازا - مۇكاپاتقا ئىشەنمەيتتىڭلار. سىلەر ئاللاھنى قىلمىشىڭلاردىن كۆپىنچىسىنى بىلمەيدۇ، ئەكسىچە ئاللاھقا مەخپىي قالىدۇ دەپ ئويلاپ، ئالدىنىپ قالدىڭلار.

پەرۋەردىگارىڭلار ھەققىدىكى ئاشۇ يامان گۇمانىڭلار سىلەرنى ھالاك قىلدى، سىلەر مۇشۇ سەۋەبتىن دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە زىيان تارتقۇچىلاردىن بولدۇڭلار.

گەرچە قۇلاقلىرى، كۆزلىرى ۋە تېرىلىرى ئۆزلىرىگە قارشى گۇۋاھلىق بەرگەن كىشىلەر ھەر قانچە بەرداشلىق بەرگەن تەقدىردىمۇ يەنىلا ئۇلارنىڭ بارار جايى جەھەننەمدۇر. ئۇلار ئازابنىڭ كۆتۈرۈلۈپ كېتىشىنى ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى تىلىگەن تەقدرىدىمۇ بەرىبىر ئۇلار ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشەلمەيدۇ، مەڭگۈ جەننەتكىمۇ كىرەلمەيدۇ.

بىز بۇ كاپىرلار ئۈچۈن ئۇلارغا ئەگىشىپ يۈرىدىغان شەيتانلاردىن دوستلارنى قىلدۇق.ئاندىن شەيتانلار ئۇلارغا بۇ دۇنيادا يامان ئەمەللىرىنى چىرايلىق كۆرسىتىپ، ئاخىرەتتىكى ئاقىۋىتىنىمۇ ياخشى خىيال قىلدۇرۇپ، ئۇلارغا ئاخىرەتنى ئەسلەشنى ۋە ئاخىرەت ئۈچۈن ئەمەل قىلىشنى ئۇنتۇلدۇردى. ئۇلارغا ئۇلاردىن ئىلگىرى ئۆتكەن ئىنسانلار ۋە جىنلارنىڭ قاتارىدا ئازاب تېگىشلىك بولدى. شەكسىزكى ئۇلار قىيامەت كۈنى دوزاخقا كىرگەنلىك سەۋەبتىن ئۆزلىرى ۋە بالا - چاقىلىرىدىن مەھرۇم قېلىش ئارقىلىق زىيانكارلار بولدى.

كاپىرلار دەلىلگە دەلىل بىلەن قارشى تۇرۇشتىن ئاجىز كەلگەن چاغدا بىر - بىرىگە: مۇھەممەد سىلەرگە ئوقۇپ بېرىۋاتقان بۇ قۇرئانغا قۇلاق سالماڭلار، ئۇنىڭدىكى مەزمۇنلارغا بويسۇنماڭلار، مۇھەممەد ئۇنى ئوقۇۋاتقىنىدا ۋاراڭ - چۇرۇڭ قىلىڭلار. بەلكىم مۇشۇنداق قىلىش ئارقىلىق سىلەر غەلىبە قىلىپ، ئۇ قۇرئان ئوقۇشنى ۋە ئۇنىڭغا چاقىرىشنى تاشلاپ، بىراقلا ئۇنىڭدىن قۇتۇلۇپ قېلىشىمىز مۇمكىن، دەپ تاپىلاشتى.

چوقۇم بىز ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلارغا قىيامەت كۈنى قاتتىق ئازابنى تېتىتىمىز ھەمدە ئۇلارنىڭ شېرىك ۋە گۇناھ - مەئسىيەتتىن ئىبارەت ناچار قىلمىشلىرىغا شۇنىڭغا لايىق جازا بېرىمىز.

بۇ مەزكۇر جازا، يەنى ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغان ئاللاھنىڭ دۈشمەنلىرىنىڭ جازاسى دوزاختۇر، ئۇلار دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى شۇنچىۋالا روشەن ۋە دەلىلى كۈچلۈك تۇرسىمۇ ئىمان ئېيتمىغانلىقىغا قارىتا بېرىلىدىغان جازادۇر.

ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلار دەيدۇكى، پەرۋەردىگارىمىز! جىنلاردىن ۋە ئىنسانلاردىن بىزنى ئازدۇرغانلارنى بىزگە كۆرسەتكىن. كۇپۇرلۇقنى ۋە ئۇنىڭغا چاقىرىشنى پەيدا قىلغىنى ئىبلىس، تۇنجى بولۇپ قان تۆكۈشكە يول ئاچقىنى ئادەم ئوغلى (قابىل) بولۇپ، بىز ئۇلارنى دوزاختا ئاياغلىرىمىز ئاستىدا چەيلەيمىز. (بۇ ئارقىلىق) ئۇلار دوزاخ ئەھلىنىڭ ئەڭ قاتتىق ئازابقا دۇچار بولغانلىرىدىن بولىدۇ.

شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىمىز ئاللاھتۇر، بىزنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا پەرۋەردىگارىمىز يوق، دېگەن ھەمدە پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق توغرا يولدا ماڭغانلار سەكراتقا چۈشكەن ۋاقىتلىرىدا ئۇلارغا پەرىشتىلەر چۈشۈپ مۇنداق دەيدۇ: ئۆلۈمدىن ۋە ئۆلگەندىن كىيىنكى ئىشلاردىن قورقماڭلار، دۇنيادا قالدۇرۇپ كەتكەنلىرىڭلارغا قايغۇرماڭلار، ئاللاھقا ئىمان ئېيتىپ، ياخشى ئەمەل قىلغىنىڭلارغا قارىتا دۇنيادا ۋەدە قىلىنغان جەننەت بىلەن خۇشبېشارەت ئېلىڭلار.

بىز سىلەرنىڭ ھاياتىي دۇنيادىكى دوستلىرىڭلار بولۇپ، سىلەرنى توغرىغا يۈزلەندۈرۈپ، ھىمايە قىلىپ تۇراتتۇق. بىز ئاخىرەتتىمۇ سىلەرنىڭ دوستۇڭلارمىز. بىزنىڭ سىلەرگە بولغان دوستلۇقىمىز ئىزچىل داۋاملىشىدۇ. جەننەتتە سىلەر ئۈچۈن كۆڭلۈڭلار تارتقان نازۇنېئمەت ۋە ھۇزۇر - ھالاۋەتلەر بار، جەننەتتە سىلەر نېمىنى كۆڭلۈڭلار تارتىپ سورىساڭلار شۇ بار.

(بۇ نېئمەتلەر) تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى تولىمۇ مەغپىرەت قىلغۇچى، ناھايىتى كۆيۈمچان پەرۋەردىگار تەرىپىدىن سىلەرگە رىزىق قىلىپ بېرىلگەن زىياپەتتۇر.

ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە ۋە ئۇنىڭ شەرىئىتىگە ئەمەل قىلىشقا چاقىرغان، پەرۋەردىگارىنى رازى قىلىدىغان ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان ھەمدە: مەن ھەقىقەتەن ئاللاھقا بويسۇنغان مۇسۇلمانلاردىنمەن، دېگەن كىشىدىنمۇ گۈزەل سۆزلۈك بىرى بارمۇ؟ كىمكى مۇشۇلارنىڭ ھەممىنى قىلىدىكەن، ئۇ ئەڭ گۈزەل سۆزلۈك ئادەمدۇر.

ئاللاھنى رازى قىلىدىغان ياخشى ئەمەل ۋە ئىبادەتلەر بىلەن ئاللاھنى غەزەپلەندۈرىدىغان يامان ئىش ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر باراۋەر بولمايدۇ. ئىنسانلار ئىچىدىن ساڭا يامانلىق قىلغانلارنىڭ يامانلىقىغا ياخشىلىق بىلەن جاۋاب قايتۇرغىن. شۇنداق قىلساڭ، سەن بىلەن ئارىسىدا بۇرۇن ئاداۋەت بار ئادەممۇ گوياكى سېنىڭ سىرداش دوستۇڭدەك بولۇپ قالىدۇ.

ماختاشقا سازاۋەر بۇنداق خىسلەتكە پەقەت ئەزىيەتلەرگە ۋە باشقىلارنىڭ يامانلىقلىرىغا سەۋر قىلالىغان ئادەملەرلا ئېرىشەلەيدۇ، بۇنداق خىسلەتكە پەقەت بۈيۈك نېسىۋە ئىگىلىرىلا ئېرىشەلەيدۇ. چۈنكى ئۇنىڭدا نۇرغۇنلىغان ياخشىلىق ۋە مول مەنپەئەتلەر بار.

ئەگەر شەيتان سېنى ھەر قانداق ۋاقىتتا ۋەسۋەسە قىلسا، ئاللاھقا سىغىنىپ (شەيتاننىڭ شەررىدىن) پاناھ تىلىگىن. ئاللاھ ھەقىقەتەن سۆزلىرىڭنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، ئەھۋالىڭنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.

كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ نۆۋەت بىلەن ئالمىشىپ تۇرۇشى، قۇياش بىلەن ئاي ئاللاھنىڭ بىرلىكى ۋە ئۇلۇغلۇقىغا دالالەت قىلىدىغان مۆجىزىلىرىنىڭ جۈملىسىدىندۇر. ئەي ئىنسانلار! ئەگەر سىلەر راستىنلا ئاللاھقا ئىبادەت قىلىدىغان بولساڭلار، قۇياشقا سەجدە قىلماڭلار، ئايغىمۇ سەجدە قىلماڭلار، ئۇلارنى ياراتقان يېگانە ئاللاھقىلا سەجدە قىلىڭلار.

ئەگەر كۇپپارلار چوڭچىلىق قىلىپ، (ھەقتىن) يۈز ئۆرۈپ، ياراتقۇچى ئاللاھقا سەجدە قىلمىسا، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىكى پەرىشتىلەر كېچە - كۈندۈز ئاللاھقا تەسبىھ ۋە ھەمدۇسانا ئېيتىپ تۇرىدۇ، ئۇلار ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشتىن زېرىكىپ قالمايدۇ.

ئاللاھنىڭ ئۇلۇغلۇقىغا، بىرلىكىگە ۋە قايتا تىرىلدۈرۈشكە قادىر ئىكەنلىكىگە دالالەت قىلىدىغان ئالامەتلىرىدىن بىرى سەن كۆرۈپ تۇرۇۋاتقان گىياھسىز زېمىندۇر. ناۋادا بىز زېمىنغا يامغۇر ياغدۇرساق، ئۇ ئۆزىگە كۆمۈلگەن ئۇرۇقلار تۈپەيلىدىن بىردىنلا ھەرىكەتكە كېلىپ، كۆپۈشۈشكە باشلايدۇ. مۇشۇ قاقاس زېمىننى ئۆسۈملۈكلەر ئارقىلىق تىرىلدۈرگەن زات ئەلۋەتتە ئۆلۈكلەرنىمۇ تىرىلدۈرىدۇ، ئۇلارنى ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن قايتا تىرىلدۈرىدۇ. شەكسىزكى ئۇ ھەر نەرسىگە قادىردۇركى، ئۇنى نە قاقاسلىققا ئايلىنىپ كەتكەن زېمىننى ياشارتىش، نە ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرۈپ، قەبرىلىرىدىن چىقىرىش ئاجىز قىلالمايدۇ.

ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلىش، يالغانغا چىقىرىش ۋە بۇرمىلاش ئارقىلىق توغرىدىن چەتنەپ كەتكەنلەرنىڭ ھالى بىزگە مەخپىي ئەمەس، بىز ئۇلارنى بىلىپ تۇرىمىز. قىيامەت كۈنى دوزاخقا تاشلانغان ئادەم ياخشىمۇ ياكى ئازابتىن ئەمىن بولغان ھالدا كېلىدىغان ئادەم ياخشىمۇ؟ ئى ئىنسانلار! ياخشىلىق ۋە يامانلىقتىن خالىغىنىڭلارنى قىلىڭلار. چۈنكى بىز سىلەرگە ياخشىلىق بىلەن يامانلىقنى ئېنىق يورۇتۇپ بەردۇق. ئاللاھ ھەقىقەتەن قىلمىشىڭلارنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر، ئۇنىڭغا ئەمەللىرىڭلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

شۈبھىسىزكى، قۇرئان ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن كەلگەندە ئۇنى ئىنكار قىلغانلار قىيامەت كۈنى ئازاابقا دۇچار بولىدۇ. شۈبھىسىزكى، قۇرئان غالىب، پاكىتى كۈچلۈك كىتابتۇر. قۇرئاننى ھېچكىم بۇرمىلىيالمايدۇ ھەم ئۆزگەرتەلمەيدۇ.

ئۇنىڭ ئالدىدىنمۇ ، كەينىدىنمۇ كېمەيتىش، ياكى قوشۇپ قويۇش، ياكى ئۆزگەرتىش، ياكى بۇرمىلاش دېگەندەك يالغانلار كىرەلمەيدۇ. ئۇ يارىتىشىدا، ئورۇنلاشتۇرۇشىدا ۋە ھۆكۈم يولغا قويۇشىدا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچى، ھەر قانداق ئەھۋالدا مەدھىيەگە لايىق زات تەرىپىدىن نازىل قىلىنغاندۇر.

ئى پەيغەمبەر! ساڭا دېيىلگەنلەرنىڭ ھەممىسى سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرگىمۇ دېيىلگەن ئىدى. شۇڭا سەۋرچان بولغىن. پەرۋەردىگارىڭ ھەقىقەتەن بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، تەۋبە قىلماي گۇناھلىرىدا چىڭ تۇرغانلارنى ئېغىر ئازابلىغۇچىدۇر.

ناۋادا بىز بۇ قۇرئاننى ئەرەب تىلىدىن باشقا بىر تىلدا نازىل قىلساق ئىدۇق، ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى كاپىرلار: ئۇنىڭ ئايەتلىرى نېمىشقا بىز چۈشەنگۈدەك ئوچۇق بايان قىلىنمىدى. ئۇنى ئېلىپ كەلگەن پەيغەمبەر ئەرەب، ئەمما قۇرئان ئەجەمچە بولامدىكەن؟ دېيىشكەن بولاتتى. ئى پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، قۇرئان ئاللاھقا ئىمان ئېيتىپ، ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىشەنگەنلەرگە ئازغۇنلۇقتىن ھىدايەتتۇر، دىللاردىكى نادانلىق ۋە باشقا ئىللەتلەرگە شىپالىقتۇر. ئاللاھقا ئىمان ئېيتمايدىغانلارنىڭ قۇلاقلىرى ئېغىردۇر، قۇرئان ئۇلارغا كورلۇقتۇركى، ئۇلار ئۇنى چۈشەنمەيدۇ. ئاشۇ ئىللەت بولغان كىشىلەر يىراق جايدىن چاقىرىلىۋاتقانلارغا ئوخشايدۇ. ئۇنداق بولغانىكەن، ئۇلار چاقىرغۇچىنىڭ نىداسىنى قانداقمۇ ئاڭلىيالىسۇن؟!

بىز ھەقىقەتەن مۇساغا تەۋراتنى ئاتا قىلدۇق. ئاندىن ئۇ ھەقتە ئىختىلاپ قىلىندى. ئۇلارنىڭ ئىچىدە تەۋراتقا ئىمان ئېيتقانلارمۇ، كاپىر بولغانلارمۇ بار. ئەگەر ئاللاھنىڭ قىيامەت كۈنى بەندىلەر ئىختىلاپلىشىپ قالغان ئىشلاردا ئۇلارنىڭ ئارىسىنى ئايرىش ھەققىدە ۋەدىسى بولمىسا ئىدى، ئەلۋەتتە تەۋرات ھەققىدە ئىختىلاپلاشقۇچىلار ئارىسىدا ھۆكۈم قىلىناتتى. شۇنىڭ بىلەن توغرا يولدىكى ئادەم بىلەن خاتا يولدىكى ئادەم ئاشكارا بولۇپ، ئاللاھ ھەق تەرەپدارىنى ھۆرمەتكە سازاۋەر قىلىپ، خاتا يولدىكىلەرنى خار قىلاتتى. كاپىرلار ھەقىقەتەن قۇرئاننىڭ ئىشىدىن زىيادە شەك ئىچىدىدۇر.

كىمكى ياخشى ئەمەل قىلىدىكەن، ئۇنىڭ پايدىسىنى ئۆزى كۆرىدۇ. ھېچكىمنىڭ ياخشى ئەمەلىنىڭ ئاللاھقا قىلچە پايدىسى بولمايدۇ. كىمكى يامان ئىش قىلىدىكەن، ئۇنىڭ زىيىنىمۇ ئۆزىگە. ئاللاھنىڭ مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچكىمنىڭ گۇناھ - مەئسىيىتى ئاللاھقا زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئاللاھ ھەر كىمگە لايىق رەۋىشتە جازا - مۇكاپات بېرىدۇ. ئى پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭ بەندىلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچى ئەمەس. شۇڭا ئاللاھ ھەرگىزمۇ ئۇلارنىڭ بىرەر ياخشىلىقىنى كېمەيتىپ، بىرەر يامانلىقىنى كۆپەيتىپ قويمايدۇ.

قىيامەتنىڭ ئىلمى پەقەت ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا بولۇپ، ئۇنىڭ قاچان بولىدىغانلىقىنى يالغۇز ئاللاھلا بىلىدۇ. ئۇنى ئاللاھتىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ. مېۋە - چېۋىلەرنىڭ ئۆزلىرىنى ئوراپ تۇرغان پوستلاردىن چىقىشى ۋە ھەر قانداق چىشىنىڭ ھامىلدار بولۇشى ھەم تۇغۇشىنى پەقەت ئاللاھلا بىلىدۇ. بۇلاردىن ھېچنەرسە ئاللاھنىڭ ئىلمىدىن چەتتە قالمايدۇ. قىيامەت كۈنى ئاللاھ ئۆزىگە بۇتلارنى شېرىك قىلغان مۇشرىكلارغا نىدا قىلىپ، ئۇلارنىڭ بۇتلارغا چوقۇنغانلىقىغا كايىغان ھالدا: سىلەر شېرىك قىلىۋالغان مەبۇدلىرىڭلار قېنى؟ دەيدۇ. مۇشرىكلار: بىز سېنىڭ ئالدىڭدا (گۇناھلىرىمىزنى) ئېتىراپ قىلدۇق. بىزنىڭ ئىچىمىزدىن ھازىر سېنىڭ شېرىكىڭ بارلىقىغا گۇۋاھلىق بېرىدىغان ھېچكىم يوق، دەيدۇ.

ئۇلارنىڭ دۇنيادا چوقۇنغان بۇتلىرى ئۇلاردىن غايىب بولغاندا ئۇلار ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قېچىپ، ئۆزىنى چەتكە ئالىدىغان ھېچقانداق جاي يوقلۇقىغا چىن پۈتىدۇ.

ئىنسان ئۆزىگە ساقلىق، مال - دۇنيا ۋە بالا - چاقا قاتارلىق نېئمەتلەرنى تىلەشتىن زېرىكىپ قالمايدۇ. ئەگەر ئۇنىڭغا كەمبەغەللىك ياكى كېسەللىككە ئوخشاش بىرەر خاپىلىق يەتسە ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن تولىمۇ ئۈمىدسىزلىنىپ كېتىدۇ.

ئەگەر بىز ئۇنىڭغا بېشىغا كەلگەن خاپىلىق ۋە كېسەللىكتىن كېيىن ساقلىق، بايلىق ۋە تەن ساغلاملىقىدىن ئىبارەت نېئمىتىمىزنى تېتىتساق، ئۇ چوقۇم: بۇ ئەسلىدىنلا ماڭا تېگىشلىك ئىدى. چۈنكى مەن ھەقىقەتەن مۇشۇنىڭغا لايىق ھەم شۇنىڭ ئىگىسىمەن. قىيامەتنىمۇ بولىدۇ دەپ ئويلىمايمەن. ناۋادا قىيامەت بولدى دېگەن تەقدىردىمۇ، مېنىڭ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا بايلىقىم ۋە مال - مۈلكۈم بولىدۇ، چۈنكى مەن شۇنىڭغا لايىق بولغاچقا، ئاللاھ ماڭا مۇشۇ دۇنيادىمۇ نېئمەتلەرنى ئاتا قىلغىنىدەك ئاخىرەتتىمۇ نېئمەتلەرنى ئاتا قىلىدۇ، دەيدۇ. بىز ئاللاھقا كاپىر بولغانلارغا ئۇلارنىڭ كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتتىن ئىبارەت قىلمىشلىرىنى ئېيتىپ بېرىمىز ھەمدە ئۇلارغا ئەڭ قاتتىق ئازابنى تېتىتىمىز.

بىز ئىنسانغا ساقلىق ۋە خاتىرجەملىك دېگەندەك نېئمەتلەرنى ئاتا قىلساق، ئۇ ئاللاھنى ئېسىدىن چىقىرىپ، ئۇنىڭغا تائەت - ئىبادەت قىلىشنى ئۇنتۇدى، چوڭچىلىق قىلىپ ئاللاھتىن يۈز ئۆرۈدى. ناۋادا ئۇنىڭغا كېسەللىك ۋە يوقسۇللۇققا ئوخشاش خاپىلىقلار كەلسە، ئۇ توساتتىن ئاللاھقا كۆپ ئىلتىجا قىلىدىغان، ئاللاھنىڭ بېشىغا كەلگەن خاپىلىقنى كۆتۈرۈۋېتىشى ئۈچۈن ئۇنىڭدىن داتلىنىدىغان بولۇپ كېتىدۇ. دېمەك، ئىنسان ئاللاھ نېئمەت ئاتا قىلغىنىدا شۈكرى قىلماي، بالاغا مۇپتىلا قىلغىنىدا ئۇنىڭ سىنىقىغا سەۋر قىلالمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ يالغانچى مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، قېنى دەپ بېقىڭلار؟! ئەگەر بۇ قۇرئان ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن كەلگەن بولۇپ، ئاندىن سىلەر ئۇنى ئىنكار قىلىپ، يالغانغا چىقارغان بوپقالساڭلار، سىلەرنىڭ ھالىڭلار قانداق بوپكېتەر؟ ھەقىقەت شۇنچىۋالا ئايدىڭ، دەلىل - پاكىتلىرى روشەن ھەم كۈچلۈك تۇرسىمۇ ئۇنىڭغا بويۇنتاۋلىق قىلغانلاردىنمۇ ئازغۇنراق بىرى بارمۇ؟

بىز قۇرەيش كاپىرلىرىغا (يىراق - يېقىندىكى مەملىكەتلەرنى) مۇسۇلمانلارغا پەتھى قىلىپ بېرىش ئارقىلىق ئەتراپتىكى، مەككىنى پەتھى قىلىپ بېرىش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىدىكى (قۇدرىتىمىزنىڭ) ئالامەتلىرىنى كۆرسىتىپ تۇرىمىز. نەتىجىدە ئۇلارغا بۇ قۇرئاننىڭ شەكسىز ھەقىقەت ئىكەنلىكى نامايان بولىدۇ. بۇ مۇشرىكلارغا قۇرئان كەرىمنىڭ ھەقىقەت ئىكەنلىكىگە ئاللاھنىڭ ئۆز دەرگاھىدىن كەلگەنلىكى ھەققىدە بەرگەن گۇۋاھلىقى يەتمىدىمۇ؟ ئەگەر ئۇلارنىڭ مەقسىتى ھەقىقەتنى تېپىش بولسا ئىدى، ئەلۋەتتە پەرۋەدىگارىنىڭ بەرگەن گۇۋاھلىقى كۇپايە قىلاتتى.

بىلىڭلاركى، مۇشرىكلار ھەقىقەتەن ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلغاچقا قىيامەت كۈنى پەرۋەردىگارىغا مۇلاقات بولۇشتىن شەكلىنىدۇ، يەنى ئۇلار ئاخىرەتكە ئىشەنمەيدۇ، شۇڭا ياخشى ئەمەللەر بىلەن ئاخىرەت ئۈچۈن تەييارلىق قىلمايدۇ. بىلىڭلاركى، ئاللاھ ھەقىقەتەن ھەرنەرسىنى بىلىشتە ۋە قۇدرەتتە مۇكەممەلدۇر.

سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا بۇنداق ئۈزۈك تاۋۇشلار ھەققىدىكى قاراشلار ئوتتۇرىغا قويۇلۇپ بولدى.

سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا بۇنداق ئۈزۈك تاۋۇشلار ھەققىدىكى قاراشلار ئوتتۇرىغا قويۇلۇپ بولدى.

ئى مۇھەممەد! ساڭا ۋە سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرگە مۇشۇنىڭغا ئوخشاش ۋەھىي قىلغاندۇر، ئاللاھ دۈشمەنلىرىدىن ئىنتىقام ئېلىشتا غالىبتۇر، ئورۇنلاشتۇرۇشى ۋە يارىتىشىدا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.

ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارچە نەرسىلەرنى يارىتىش، ئىگىدارچىلىق قىلىش ۋە ئورۇنلاشتۇرۇش يالغۇز بىر ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. ئاللاھ زاتىدا، قۇدرىتىدە ۋە باشقۇرۇشىدا ھەممىدىن ئۈستۈندۇر، زاتىدا چەكسىز ئۇلۇغدۇر.

ئاسمانلار شۇنچىۋالا چوڭ ۋە ئېگىز تۇرۇپمۇ ئاللاھ تائالانىڭ كاتتىلىقىدىن يېرىلىپ يەر يۈزىگە چۈشۈپ كەتكىلى تاس قالىدۇ. پەرشىتىلەر پەرۋەردىگارىنى پاكلاپ، ئۇلۇغلاپ، باش ئېگىش ۋە ھۆرمەت بىلدۈرۈش يۈزىسىدىن ئۇنىڭغا ھەمدۇسانا ئېيتىدۇ، ئاللاھتىن يەر يۈزىدىكى كىشىلەر ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەيدۇ. بىلىڭلاركى، ئاللاھ ھەقىقەتەن بەندىلىرىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئۇلارغا ناھايىتى مېھرىباندۇر

ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارنى ئۆزلىرىگە ئىگە قىلىۋالغانلار ۋە ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارغا چوقۇنغانلارنىڭ قىلمىشلىرىنى ئاللاھ ھەر دائىم كۆزىتىپ تۇرغۇچىدۇر. ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىنى خاتىرىلەپ قويۇپ، شۇنىڭغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! سەن ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى نازارەت قىلىشقا مەسئۇل ئەمەس. ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىگە قارىتا سەن ھەرگىز جاۋابكارلىققىمۇ تارتىلمايسەن. سەن پەقەت يەتكۈزگۈچىسەن.

ئەي پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرگە ۋەھىي قىلغىنىمىزدەك، مەككە ۋە مەككە ئەتراپىدىكى ئەرەب ئاھالىسىنى، ئاندىن پۈتكۈل ئىنسانلارنى ئاگاھلاندۇرۇشۇڭ ئۈچۈن، ئاللاھ تائالا ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن ئىلگىرىكىلەرنى ۋە كېيىنكىلەرنى بىر تۈزلەڭلىككە يىغىدىغان كۈن، يەنى قىيامەت كۈنىدىن ئىنسانلارنى قورقۇتۇشۇڭ ئۈچۈن ساڭا ئەرەبچە قۇرئاننى ۋەھىي قىلدۇق. ئۇ كۈننىڭ بولۇشىدا قىلچە شەك يوق. كىشىلەر ئۇ كۈندە ئىككى بۆلەككە بۆلۈنۈپ، بىر بۆلۈكى جەننەتتە بولىدۇ، ئۇلار مۇئمىنلەردۇر. يەنە بىر بۆلۈكى دوزاختا بولىدۇ، ئۇلار بولسا كاپىرلاردۇر.

ئەگەر ئاللاھ ئۇلارنى ئىسلام دىنى ئۈستىدىكى بىر ئۈممەت قىلىشنى خالىسا ئىدى، ئەلۋەتتە شۇنداق قىلىپ، ئۇلارنىڭ ھەممىنى جەننەتكە كىرگۈزگەن بولاتتى. لېكىن ئاللاھنىڭ ھېكمىتى ئاللاھ خالىغان كىشىنىڭ ئىسلامغا كىرىپ، جەننەتكە كىرىشىنى تەلەپ قىلدى. كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچىلارغا نە باشپاناھ بولىدىغان ئىگە، نە ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلدۇرۇپ قالالايدىغان ياردەمچى بولمايدۇ.

بەلكى بۇ مۇشرىكلار ئاللاھنى قويۇپ باشقىلارنى ئىگە قىلىۋالدى. ھالبۇكى ئاللاھ ھەقىقىي ئىگە بولغۇچى ئىدى. چۈنكى ئاللاھتىن باشقىسى نە پايدا، نە زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئاللاھ تائالا ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن ئۆلۈكلەرنى قايتا تىرىلدۈرىدۇ، ئۇنى ھېچ نەرسە ئاجىز قىلالمايدۇ.

ئەي ئىنسانلار! سىلەر مەيلى دىننىڭ ئاساسىي مەسىلىلىرى، مەيلى شاخچە مەسىلىلىرىدىن بىرەر ئىشتا ئىختىلاپ قىلىشساڭلار، ئۇنىڭغا ئاللاھ ھۆكۈم چىقىرىدۇ، يەنى ئۇ ئىشتا ئاللاھنىڭ كىتابىغا ياكى ئۇنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ سۈننىتىگە مۇراجىئەت قىلىنىدۇ. مۇشۇنداق سۈپەتلەرگە ئىگە بولغان زات مېنىڭ پەرۋەردىگارىمدۇركى، مەن بارچە ئىشلىرىمدا ئۇنىڭغا تاياندىم، تەۋبە بىلەن يەنە شۇنىڭغا قايتىمەن.

ئاللاھ تائالا ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ئۆرنەكسىز ياراتتى، سىلەرگە ئۆز تىپىڭلاردىن جۈپتلەرنى ياراتتى، تۆگە، كالا، قوي قاتارلىق چارۋىلارنىمۇ سىلەرنىڭ پايدىلىنىشىڭلار ئۈچۈن كۆپەيسۇن دەپ جۈپ قىلىپ ياراتتى. ئاللاھ تائالا سىلەرنى ئۆزئارا توي قىلىش ئارقىلىق جۈپلىشىشىڭلاردىن يارىتىدۇ ھەمدە سىلەرنى چارىپايلىرىڭلارنىڭ گۆشلىرىنى يەپ، سۈتلىرىنى ئىچىشىڭلار ئارقىلىق ياشىتىدۇ. ئۇنىڭ مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچ نەرسە ئۇنىڭغا ئوخشىمايدۇ. ئۇ بەندىلىرىنىڭ گەپ - سۆزلىرىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، ئىش - ھەرىكەتلىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر. ئۇلاردىن ھېچ نەرسە ئۇنىڭ ئىلمىدىن چەتتە قالمايدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ، يەنى ئەگەر ئەمەللىرى ياخشى بولسا مۇكاپاتىمۇ ياخشى بولىدۇ، ئەگەر ئەمەللىرى يامان بولسا جازاسىمۇ يامان بولىدۇ.

ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ خەزىنىلىرىنىڭ ئاچقۇچلىرى ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. ئاللاھ تائالا شۈكۈر قىلامدۇ ياكى تۇزكورلۇق قىلامدۇ؟ دەپ سىناش ئۈچۈن بەندىلىرىدىن خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى كەڭ قىلىدۇ. يەنە سەۋر قىلامدۇ ياكى ئاللاھنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشىغا نارازى بولامدۇ؟ دەپ سىناش ئۈچۈن خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى تار قىلىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ ھەر نەرسىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇركى، ئۇنىڭغا بەندىلىرىنىڭ مەنپەئەتىگە ئالاقىدار ئىشلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

ئاللاھ تائالا دىندا يەتكۈزۈش ۋە ئەمەل قىلىش ئىشىدا نۇھنى نېمىگە بۇيرۇغان بولسا سىلەرگىمۇ شۇنى يولغا قويدى. ئەي پەيغەمبەر! بىز ساڭا ۋەھىي قىلغان ھەمدە سىلەر ئۈچۈن يولغا قويغىنىمىز، ئىبراھىم، مۇسا ۋە ئىيسالارنى يەتكۈزۈشكە ۋە ئەمەل قىلىشقا بۇيرۇغان نەرسىنىڭ ئۆزىدۇر. يىغىپ ئېيتقاندا ئۇ: دىننى بەرپا قىلىڭلار، دىندا بۆلۈنۈشنى تاشلاڭلار، دېگەندىن ئىبارەتتۇر. سېنىڭ ئاللاھنى بىر دەپ بىلىشكە ھەم ئۇنىڭ باشقىسىغا چوقۇنۇشنى تاشلاشقا دەۋەت قىلغانلىقىنىڭ مۇشرىكلارغا تولىمۇ ئېغىر كەلدى. ئاللاھ بەندىلىرىدىن ئۆزى خالىغان كىشىنى تاللاپ، ئۆزىگە قۇلچىلىق ۋە تائەت - ئىبادەت قىلىشقا مۇۋەپپەق قىلىدۇ، ئۇلارنىڭ ئىچىدىن گۇناھلىرىدىن تەۋبە قىلىش ئارقىلىق ئۆزىگە قايتقانلارنى ھىدايەتكە باشلايدۇ.

كاپىرلار ۋە مۇشرىكلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆزلىرىگە ئەۋەتىلگەن ھەق پەيغەمبەر ئىكەنلىكىگە دەلىل - پاكىتلار ئوتتۇرىغا چىققاندىن كېيىن بۆلۈنۈپ كەتتى. ئۇلارنىڭ بۆلۈنۈشى پەقەت ھەددىدىن ئاشقانلىق ۋە زۇلۇق قىلغانلىق سەۋەبىدىندۇر. ئەگەر ئاللاھنىڭ ئىلمىدە ئۇلارغا كېلىدىغان ئازابنى مەلۇم مۇددەتكىچە، يەنى قىيامەت كۈنىگىچە كېچىكتۈرۈش پۈتۈلمىسە ئىدى، ئاللاھ ئەلۋەتتە ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىپ، ئۇلارنى ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقى ۋە پەيغەمبەرلىرىنى يالغانغا چىقارغانلىقى تۈپەيلىدىن ئازابلىغان بولاتتى. شەكسىزكى يەھۇدىيلار ئىچىدىن تەۋراتنى، ناسارالار ئىچىدىن ئىنجىلنى ئىلگىرىكى ئەجدادلىرىدىن ۋە ئاشۇ مۇشرىكلاردىن مىراس ئالغانلار ئەلۋەتتە مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن بۇ قۇرئاندىن شەكتە بولىدۇ ھەمدە ئۇنى يالغانغا چىقىرىدۇ.

سەن مۇشۇ توغرا دىنغا دەۋەت قىلغىن، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى بويىچە بۇ دىن ئۈستىدە مۇستەھكەم تۇرغىن، ئۇلارنىڭ ساختا خاھىشلىرىغا ئەگەشمىگىن، ئۇلار بىلەن دەتالاش قىلىپ قالغىنىڭدا ئېيتقىنكى، مەن ئاللاھقا، ئاللاھ پەيغەمبەرلىرىگە نازىل قىلغان بارلىق كىتابلارغا ئىمان ئېيتتىم. ئاللاھ مېنى سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا ئادىل ھۆكۈم قىلىشقا بۇيرۇدى. مەن ئىبادەت قىلىۋاتقان ئاللاھ ھەممىمىزنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر. بىزنىڭ ئەمەللىرىمىز ياخشى بولسۇن ياكى يامان بولسۇن ئۆزىمىز ئۈچۈندۇر، سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلارمۇ ياخشى بولسۇن ياكى يامان بولسۇن ئۆزلىرىڭلار ئۈچۈندۇر. دەلىل - پاكىت ئايدىڭلاشقاندىن كېيىن ئارىمىزدا تالاشقۇدەك ئىش يوق. توغرا يول ئېنىق بولدى. ئاللاھ ھەممىمىزنى بىر يەرگە يىغىدۇ. قىيامەت كۈنى قايتىدىغان جاي ئۇنىڭ تەرىپىگە بولىدۇ. ئۇ ھەر بىرىمىزگە تېگىشلىك جازا - مۇكاپات بېرىدۇ. ئاشۇ چاغدا راستچىل يالغانچىدىن، توغرا خاتادىن ئايرىلىدۇ.

كىشىلەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشۇپ بولغاندىن كېيىنمۇ ئۇنىڭغا نازىل قىلىنغان بۇ دىندا ئاساسسىز باھانىلەر بىلەن دەتالاش قىلىدىغانلارنىڭ باھانىلىرى پەرۋەردىگارىنىڭ ۋە مۇئمىنلەرنىڭ نەزىرىدە قىلچە ئېتىبارى ھەم ئەھمىيىتى يوقتۇر. كاپىر بولغانلىقى ۋە ھەقنى قوبۇل قىلمىغانلىقى ئۈچۈن ئۇلارغا ئاللاھنىڭ غەزىپى ھەمدە قىيامەت كۈنى ئۇلارنى كۈتۈۋاتقان قاتتىق ئازاب بار.

ئاللاھ تائالا ھېچقانداق شەك بولمىغان قۇرئاننى ھەق بىلەن نازىل قىلدى، كىشىلەر ئارىسىدا ئىنساپ بىلەن ھۆكۈم قىلىش ئۈچۈن ئادالەتنى نازىل قىلدى. ئۇلار ئىنكار قىلىۋاتقان قىيامەت يېقىن بولۇشى مۇمكىن. دەرۋەقە، كۆرۈنگەن تاغنىڭ يىراق ئەمەسلىكى ھەممىگە مەلۇم.

قىيامەتكە ئىشەنمەيدىغانلار ئۇنىڭ تېز كېلىشىنى تەلەپ قىلىدۇ، چۈنكى ئۇلار ھېساب، ساۋاب ۋە جازالارغا ئىشەنمەيدۇ، ئاللاھقا ئىشىنىدىغان مۇئمىنلەر بولسا قىيامەتتىكى ئاقىۋىتىدىن ئەنسىرەپ ئۇنىڭدىن قورقىدۇ ھەمدە ئۇلار قىيامەتنىڭ شەكسىز ھەقىقەت ئىكەنلىكىنى ئېنىق بىلىدۇ. بىلىڭلاركى، قىيامەت توغرىسىدا دەتالاش قىلىپ، جىدەللىشىدىغانلار ۋە ئۇنىڭ بولۇشىدا شەك قىلىدىغانلار ئەلۋەتتە ھەقتىن يىراق ئازغۇنلۇق ئىچىدىدۇر.

ئاللاھ بەندىلىرىگە ناھايىتى كۆيۈنگۈچىدۇركى، خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى كەڭ قىلىدۇ، خالىغان كىشىنىڭكىنى تار قىلىدۇ. قارىماققا باشقىچە كۆرۈنگەن تەقدىردىمۇ (بۇ، ئاللاھنىڭ) شۇ كىشىگە قىلغان رەھمىتىدۇر. ئاللاھ كۈچلۈكتۇركى، ئۇنى ھېچكىم يېڭەلمەيدۇ. غالىبتۇركى، دۈشمەنلىرىدىن ئىنتىقام ئالىدۇ.

كىمكى ئاخىرەتنىڭ ساۋابىنى كۆزلەپ ئۇنىڭ ئۈچۈن ئەمەل قىلىدىكەن، بىز ئۇنىڭ ساۋابىنى ھەسسىلەپ كۆپەيتىپ بېرىمىز. مەسىلەن، بىر ياخشىلىقنى ئون ھەسسىدىن يەتتە يۈز ھەسسىگىچە، ھەتتا ئۇنىڭدىنمۇ ئارتۇق كۆپەيتىپ بېرىمىز. كىمكى مۇشۇ دۇنيانىلا كۆزلەيدىكەن، بىز ئۇنىڭغا ئۆزىگە تېگىشلىك بولغاننىلا بېرىمىز، ئەمما ئاخىرەتتە ئۇنىڭ ھېچقانداق نېسىۋىسى بولمايدۇ. چۈنكى ئۇ بۇ دۇنيانى ئاخىرەتتىن ئۈستۈن كۆردى.

ياكى بۇ مۇشرىكلارنىڭ ئاللاھتىن باشقا ئىلاھلىرى بولۇپ، ئۇلار بۇ مۇشرىكلارغا شېرىك، ھالالنى ھارام قىلىش، ھارامنى ھالال قىلىش قاتارلىق دىندىن ئاللاھ ئۇلارغا رۇخسەت قىلمىغان ئىشلارنى يولغا قويۇپ بەردىمۇ؟ ئەگەر ئاللاھ ئىختىلاپلاشقان ئىككى تەرەپنىڭ ئوتتۇرىسىنى ئايرىيدىغانغا مۇئەييەن ۋاقىت بېكىتىپ، ئۇلارنى شۇ ۋاقىتقا قەدەر كېچىكتۈرمىگەن بولسىدى، ئەلۋەتتە ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم چىقارغان بولاتتى. ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ۋە ئاسىيلىق قىلىش بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارغا قىيامەتتە كۈتۈۋاتقان دەرتلىك ئازاب بار.

ئەي پەيغەمبەر! شېرىك كەلتۈرۈش ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارنى ئۆز قىلمىشلىرىنىڭ ئاقىۋىتىدىن قورققان ھالەتتە كۆرىسەن. ھالبۇكى بۇ جازا شەكسىز يۈز بېرىدۇ. ئۇ چاغدا ئۇلارغا پەقەت قورقۇشلا تەۋبىنىڭ ئورنىدا ئەسقاتمايدۇ. ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتقان ھەمدە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار ئۇلارنىڭ ئەكسىچە بولىدۇ، يەنى جەننەتنىڭ باغلىرىدا ھۇزۇر - ھالاۋەت سۈرىدۇ. ئۇلارغا پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىدا ئۆزلىرى خالىغان، تۈرلۈك نېئمەتلەر بار بولۇپ، مەڭگۈ ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ. ئەنە شۇ ھېچقانداق ئىلتىپات تەڭ كەلمەيدىغان بۈيۈك ئىلتىپاتتۇر.

ئەنە شۇ، ئاللاھ تائالا پەيغەمبىرى ئارقىلىق ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان مۇئمىنلەرگە بېرىدىغان كاتتا خۇشبېشارەتتۇر. ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، مەن سىلەردىن ھەقنى يەتكۈزگەنلىكىم ئۈچۈن مۇكاپات تەلەپ قىلمايمەن. پەقەت پايدىسى ئۆزۈڭلارغا بولىدىغان بىر ئىشنى تەلەپ قىلىمەن. ئۇ بولسا سىلەر بىلەن بولغان تۇغقانچىلىق يۈزىسىدىن بولسىمۇ مېنى ياخشى كۆرۈشۈڭلاردۇر. كىمكى بىرەر ياخشىلىق قىلىدىكەن، ئۇنىڭ ئەجرىنى ھەسسىلەپ كۆپەيتىپ بېرىمىز. بىر ياخشىلىققا ئون ياخشىلىقنىڭ مۇكاپاتى بېرىلىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ بەندىلىرىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەپ قىلغان ياخشى ئەمەللىرى ئۈچۈن كۆپ مۇكاپات بەرگۈچىدۇر.

مۇشرىكلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى بۇ قۇرئاننى ئۆزى توقۇپ، پەرۋەردىگارىغا نىسبەت بەردى، دەۋا قىلىشتى. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا رەددىيە بېرىپ مۇنداق دەيدۇ: ئەگەر سەن يالغاننى توقۇشنى خىيالىڭغا كەلتۈرۈپ سالغان بولساڭ، مەن ئەلۋەتتە قەلبىڭنى مۆھۈرلەپ، ئويدۇرۇلغان ساختىلىقنى يوق قىلىپ، ھەقىقەتنى قالدۇاتتىم. لېكىن بۇنداق ئىش يۈز بەرمىگەن ئىكەن، قۇرئان كەرىمنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ۋەھىي قىلىنغانلىقىنى ئۇقتۇرۇپ بەردى. شەكسىزكى ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ دىللىرىدىكىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇركى، ئۇنىڭغا ئۇلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

ئاللاھنىڭ بەندىلىرى كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەردىن تەۋبە قىلسا، ئاللاھ ئۇلارنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىدۇ، ئۇلارنىڭ يامان قىلمىشلىرىنى ئۆتۈۋېتىدۇ، ئۇ سىلەر قىلغان ھەر قانداق ئىشنى بىلىپ تۇرىدۇ، ئۇنىڭغا ئەمەللىرىڭلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ ۋە سىلەرگە شۇنىڭغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

ئاللاھ تائالا ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان مۇئمىنلەرنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىدۇ، ئۇلارغا ئۆز پەزلىدىن گەرچە ئۇلار سورىمىسىمۇ ئارتۇق بېرىدۇ. ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە كاپىر بولغانلارنى قىيامەت كۈنى قاتتىق ئازاب كۈتۈپ تۇرىدۇ.

ئەگەر ئاللاھ پۈتۈن بەندىلىرىنىڭ رىزقىنى كەڭرى قىلىۋەتكەن بولسا، ئەلۋەتتە ئۇلار يەر يۈزىدە زۇلۇم قىلىش ئارقىلىق ھەددىدىن ئاشاتتى. لېكىن ئاللاھ رىزىقلارنى ئۆزى خالىغان مىقداردا كەڭ ۋە تار قىلىدۇ. ئاللاھ ھەقىقەتەن بەندىلىرىنىڭ ئەھۋالىدىن تولۇق خەۋەرداردۇر، ئۇلارنىڭ ئىشلىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر. مەلۇم ھېكمەت تۈپەيلىدىن بېرىدۇ، يەنە مەلۇم ھېكمەت تۈپەيلىدىن بەرمەيدۇ.

ئاللاھ تائالا بەندىلىرى يامغۇرنىڭ يېغىشىدىن ئۈمىدىنى ئۈزگىنىدىن كېيىن ئۇلارغا يامغۇر ياغدۇرۇپ بېرىدۇ، بۇ يامغۇر ھەر تەرەپكە يېيىلىپ، زېمىننى مۇنبەتلەشتۈرىدۇ. ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ ھەممە ئىشلىرىغا ئىگە بولغۇچىدۇر، ھەر قانداق ئەھۋالدا مەدھىيەگە لايىقتۇر.

ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ يارىتىلىشى ھەمدە ئۇ ئىككىسىدە ئاجايىب مەخلۇقاتلارنىڭ تارىلىپ يۈرۈشى ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە يەككە - يېگانىلىكىگە دالالەت قىلىدىغان ئالامەتلەردىندۇر. ئاللاھ تائالا قاچان خالىسا ئۇلارنى جازا - مۇكاپات ئۈچۈن توپلاشقا قادىردۇر. ئۇلارنى تۇنجى يارىتىش ئۇنى ئاجىز قىلالمىغىنىدەك، قايتا يارىتىشمۇ ئاجىز قىلالمايدۇ.

ئى ئىنسانلار! سىلەرنىڭ جانلىرىڭلارغا ياكى ماللىرىڭلارغا كەلگەن مۇسىبەت ئۆزۈڭلار قىلغان گۇناھ - مەئسىيەتلەر تۈپەيلىدىندۇر. ئاللاھ سىلەرنىڭ گۇناھىڭلارنىڭ كۆپىنچىسىنى ئەپۇ قىلىپ، ئۇنىڭغا قارىتا سىلەرنى جازالىمايدۇ.

ناۋادا پەرۋەردىگارىڭلار سىلەرنى جازالىماقچى بولسا، سىلەر ئۇنىڭدىن قېچىپ قۇتۇلالمايسىلەر. سىلەرنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا ئىشلىرىڭلارغا ئىگە بولالايدىغان باشپاناھ يوق، ئۇ سىلەرنى ئازابلىماقچى بولغىنىدا سىلەردىن ئازابنى كۆتۈرۈۋېتەلەيدىغان ياردەمچىمۇ يوق.

دېڭىزدا قاتناۋاتقان، ئېگىزلىكى ۋە يوغانلىقىدا تاغدەك چوڭ كېمىلەر ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە يەككە - يېگانىلىكىگە دالالەت قىلىدىغان ئالامەتلەردىندۇر.

ئەگەر ئاللاھ شۇ كېمىلەرنى ھەيدەپ مېڭىۋاتقان شامالنى توختىتىپ قويۇشنى خالىسا ئىدى، ئەلۋەتتە شۇنداق قىلاتتى، ئاندىن كېمىلەر دېڭىزدا قىمىر قىلماي توختاپ قالاتتى. شەكسىزكى كېمىلەرنىڭ يارىتىلىشى ۋە شاماللارنىڭ بويسۇندۇرۇلۇشىدىن ئىبارەت يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان ئىشلاردا بالا - مۇسىبەتلەرگە سەۋر قىلغۇچى، ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلغۇچى ھەر قانداق كىشىگە ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ روشەن دەلىللىرى بار.

ياكى ئەگەر ئاللاھ تائالا ئاشۇ كېمىلەرنى قاتتىق بوران چىقىرىش ئارقىلىق ھالاك قىلىۋېتىشنى خالىسا ئىدى، ئىنسانلارنىڭ گۇناھ - مەئسىيەتلىرى تۈپەيلىدىن ھالاك قىلىۋېتەتتى. ئەمما ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ گۇناھلىرىدىن كۆپىنچىسىنى ئۆتۈۋېتىپ، ئۇلارنى ئۇنىڭغا قارىتا جازالىمايدۇ.

ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئاساسسىزغا چىقىرىش ئۈچۈن دەتالاش قىلغانلار ئاللاھ قاتتىق بوران ئەۋەتىپ ئاشۇ كېمىلەرنى ھالاك قىلغان چاغدا ئۆزلىرى ئۈچۈن ھالاكەتتىن قاچىدىغان جاي يوقلۇقىنى بىلىدۇ - دە، پەقەت ئاللاھقىلا ئىلتىجا قىلىپ، ئۇنىڭدىن باشقا (بۇتلىرىنى) تاشلايدۇ.

ئەي ئىنسانلار! سىلەرگە بېرىلگەن مال - مۈلۈك، يۈز - ئابرۇي ۋە بالا - چاقىلار دۇنيا تىرىكچىلىكىدە پايدىلىنىدىغان نەرسىلەردۇر، ئۇ ھامىنى يوقىلىدۇ. مەڭگۈلۈك نېئمەت بولسا ئاللاھ تائالا ئۆزىگە ۋە پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان، يالغۇز پەرۋەردىگارىغىلا تەۋەككۈل قىلىپ، بارلىق ئىشلىرىدا ئۇنىڭغىلا تايانغان كىشىلەرگە تەييارلىغان جەننەتنىڭ نېئمەتلىرىدۇر.

ئۇلار چوڭ گۇناھلاردىن ۋە ناچار قىلمىشلاردىن يىراق تۇرىدۇ، بىرەرسى يامان گەپ - سۆز ياكى ئىش - ھەرىكەت ئارقىلىق ئاچچىقىنى كەلتۈرسە ئۇنىڭ خاتالىقى ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەپ، ئۇنىڭغا قارىتا ئۇنى جازالىمايدۇ. بۇنداق ئەپۇچانلىقتا ياخشىلىق ۋە مەنپەئەتلا بولىدىكەن، بۇ ئۇلارنىڭ داۋاملىق ھەمراھ قىلىدىغان پەزىلىتىدۇر.

ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش، چەكلىگەنلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇنىڭ چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشىدىغان، نامازلىرىنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلىدىغان، مۇھىم ئىشلاردا ئۆزئارا كېڭىشىپ ئىش قىلىدىغان، بىز بەرگەن رىزىقلاردىن ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەپ سەرپ قىلىدىغان كىشىلەردۇر.

زۇلۇمغا ئۇچرىغان ۋاقىتتا، ناۋادا زالىم كەچۈرۈم قىلىشقا بولمايدىغان بىرى بوپقالسا ئۆزلىرىنىڭ ئىززەت - ھۆرمىتىنى قوغداش ئۈچۈن زۇلۇمغا قارشى تۇرىدۇ. بولۇپمۇ كەچۈرۈم قىلغاننىڭ پايدىسى بولمىغان ۋاقىتتا بۇنداق قارشىلىق كۆرسىتىش توغرىدۇر.

ئۆز ھەققىنى ئالماقچى بولغان ئادەم شۇنداق قىلسا بولىدۇ، لېكىن چەكتىن ئاشۇرۇۋەتمەستىن، ئوخشاش دەرىجىدە بولۇشى كېرەك. كىمكى ئۆزىگە يامانلىق قىلغان كىشىنى كەچۈرۈپ، قىلغان يامانلىقىغا قارىتا ئۇنى جازالىماي، ئۆزى بىلەن قېرىندىشى ئارىسىنى ئىسلاھ قىلىدىكەن، ئۇنىڭ مۇكاپاتىنى ئاللاھ بېرىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ كىشىلەرنىڭ جانلىرى ياكى ماللىرى ياكى يۈز - ئابرۇيلىرىغا (چېقىلىش ئارقىلىق) زۇلۇم قىلغان زالىملارنى ياخشى كۆرمەيدۇ، بەلكى ئۆچ كۆرىدۇ.

كىمكى ئۆزى ئۈچۈن ئىنتىقام ئالغان بولسا، بۇنداق كىشىلەر ئۆزلىرىنىڭ ھەق - ھوقۇقىنى قوغدىغانلىقىغا قارىتا ئەيىبلەنمەيدۇ.

پەقەت ئىنسانلارغا زۇلۇم قىلىپ، يەر يۈزىدە گۇناھ - مەئسىيەت بىلەن شۇغۇللانغانلارلا ئەيىبلىنىپ، جازالىنىدۇ. ئۇلارغا ئاخىرەتتە دەرتلىك ئازاب بار.

باشقىلارنىڭ ئەزىيەتلىرىگە سەۋر قىلىپ، ئۇنى ئۆتۈۋەتكەن كىشىگە كەلسەك، بۇنداق سەۋرچانلىقنىڭ پايدىسى ئۆزىگە ھەم كۆپچىلىككە بولىدۇ. بۇ مەدھىيىلەشكە لايىق ئىشتۇر. بۇنداق خىسلەتكە پەقەت كاتتا نېسىۋە ئىگىلىرىلا مۇۋەپپەق بولالايدۇ.

ئاللاھ كىمنى ھىدايەتتىن مەھرۇم قىلىپ، توغرا يولدىن ئازدۇرۇۋېتىدىكەن، ئۇندىن كىيىن ئۇنىڭ ئىشىغا ئىگە بولىدىغان ھېچبىر ھامىي بولمايدۇ. كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلار قىيامەت كۈنى ئازابنى ئۆز كۆزلىرى بىلەن كۆرگەندە: دۇنياغا قايتىشنىڭ بىرەر ئامالى بارمىدۇ؟ ئەگەر شۇنداق بوپقالسا ئاللاھقا تەۋبە قىلىۋالار ئىدۇق، دەپ ئارزۇ قىلىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ زالىملار خارۇزار ھالەتتە دوزاخقا توغرىلانغاندا ئۇلارنىڭ قاتتىق قورققانلىقتىن باشقىلارغا ئوغرىلىقچە قاراۋاتقانلىقىنى كۆرىسەن. ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەر ئېيتىدۇكى: ھەقىقىي زىيان تارتقۇچىلار قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ ئازابىغا دۇچار بولغانلىقى تۈپەيلىدىن ئۆزلىرىنى ھەم بالا - چاقىلىرىنى زىيانغا ئۇچراتقانلاردۇر. بىلىپ قېلىڭلاركى، كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلار مەڭگۈ ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان، مۇقىم ئازاب ئىچىدە بولىدۇ.

قىيامەت كۈنى ئۇلارنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلدۇرۇپ ياردەم قىلالايدىغان ھامىيلار بولمايدۇ. ئاللاھ تائالا كىمنى ھەقىقەتتىن مەھرۇم قىلىپ، ئازدۇرۇۋېتىدىكەن، مەڭگۈ ئۇنى ھىدايەتكە ئېلىپ بارىدىغان بىرەر يول بولمايدۇ.

ئەي ئىنسانلار! پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ ئەمىر - پەرمانلىرىغا بويسۇنۇش، چەكلىملىرىدىن يىراق تۇرۇش ۋە سەل قاراشنى تاشلاشقا ئالدىراش ئارقىلىق قىيامەت كۈنى كېلىشتىن بۇرۇن پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ چاقىرىقىنى قوبۇل قىلىڭلار. ئۇ كۈن كەلگەندە ئۇنى توسۇپ قالغۇچى بولمايدۇ، سىلەرنىڭ پاناھلىنىدىغان جايىڭلارمۇ بولمايدۇ، دۇنيادا قىلغان گۇناھلىرىڭلارنى ئىنكارمۇ قىلالمايسىلەر.

ئەي پەيغەمبەر! ئەگەر ئۇلار سەن بۇيرۇغان ئىشتىن يۈز ئۆرۈسە، بىز سېنى ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى كۆزىتىدىغان نازارەتچى قىلىپ ئەۋەتكىنىمىز يوق. سېنىڭ ۋەزىپەڭ پەقەت يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغاننى يەتكۈزۈشتۇر. ئۇلارنىڭ ھېسابىنى ئاللاھ ئالىدۇ. ناۋادا بىز ئىنسانغا بايلىق، ساقلىق ۋە باشقا نېئمەتلەرنى تېتىتىدىغان بولساق، ئۇنىڭدىن خۇشال بوپكېتىدۇ. ئەگەر ئۇلارغا گۇناھلىرى تۈپەيلىدىن بىرەر خاپىلىق يېتىپ قالسا، ئۇلارنىڭ خاراكتېرى ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە كاپىر بولۇش، شۈكرى قىلماسلىق ۋە ئاللاھنىڭ ھېكمەتلىك ئورۇنلاشتۇرۇشىغا نارازى بولۇشتۇر.

ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ پادىشاھلىقى پەقەت ئاللاھقا خاستۇر، ئاللاھ ئەركەك ياكى چىشى، ياكى باشقا تىپتىن ئۆزى خالىغاننى يارىتىدۇ، ئۆزى خالىغان كىشىگە قىز پەرزەنت ئاتا قىلىپ، ئوغۇللاردىن مەھرۇم قىلىدۇ. خالىغىنىغا ئوغۇل پەرزەنت ئاتا قىلىپ، قىزلاردىن مەھرۇم قىلىدۇ. خالىغىنىغا ئوغۇل - قىزلارنى ئارىلاشتۇرۇپ بېرىدۇ. خالىغان كىشىنى پەقەت بالىسى بولمايدىغان تۇغماس قىلىپ قويىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ ئۆتمۈشتە بولۇپ بولغاننىمۇ، كەلگۈسىدە بولىدىغاننىمۇ بىلىپ تۇرغۇچىدۇر. بۇ ئاللاھنىڭ ئىلمىنىڭ ھەم ھېكمىتىنىڭ مۇكەممەللىكىدىندۇركى، ئۇنىڭغا ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ ھەم ئۇنى ھېچنەرسە ئاجىز قىلالمايدۇ.

ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ پادىشاھلىقى پەقەت ئاللاھقا خاستۇر، ئاللاھ ئەركەك ياكى چىشى، ياكى باشقا تىپتىن ئۆزى خالىغاننى يارىتىدۇ، ئۆزى خالىغان كىشىگە قىز پەرزەنت ئاتا قىلىپ، ئوغۇللاردىن مەھرۇم قىلىدۇ. خالىغىنىغا ئوغۇل پەرزەنت ئاتا قىلىپ، قىزلاردىن مەھرۇم قىلىدۇ. خالىغىنىغا ئوغۇل - قىزلارنى ئارىلاشتۇرۇپ بېرىدۇ. خالىغان كىشىنى پەقەت بالىسى بولمايدىغان تۇغماس قىلىپ قويىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ ئۆتمۈشتە بولۇپ بولغاننىمۇ، كەلگۈسىدە بولىدىغاننىمۇ بىلىپ تۇرغۇچىدۇر. بۇ ئاللاھنىڭ ئىلمىنىڭ ھەم ھېكمىتىنىڭ مۇكەممەللىكىدىندۇركى، ئۇنىڭغا ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ ھەم ئۇنى ھېچنەرسە ئاجىز قىلالمايدۇ.

ئاللاھ ھەر قانداق ئادەمگە پەقەت ئىلھام ياكى باشقا ئۇسۇللار بىلەن ۋەھىي قىلىش ئارقىلىقلا سۆز قىلىدۇ ياكى ئاللاھ ئۇنىڭغا ئۆزىنىڭ سۆزىنى ئاڭلايدىغان، ئەمما كۆرەلمەيدىغان رەۋىشتە سۆز قىلىدۇ، ياكى ئۇنىڭغا جىبرىئىلغا ئوخشاش بىرەر پەرىشتە ئەلچىنى ئەۋەتىدۇ - دە، ئۇ پەرىشتە ئىنسان ئەلچىگە ئاللاھنىڭ ئىزنى بىلەن ئاللاھ ۋەھىي قىلىشىنى خالىغان نەرسىنى ۋەھىي قىلىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ زاتىدا ۋە سۈپەتلىرىدە ئۈستۈندۇر، يارىتىشىدا، ئورۇنلاشتۇرۇشىدا ۋە شەرئىي ھۆكۈملەرنى يولغا قويۇشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرگە ۋەھىي قىلغىنىمىزدەك، ساڭىمۇ دەرگاھىمىزدىن قۇرئاننى ۋەھىي قىلدۇق. سەن قۇرئان نازىل بولۇشتىن ئىلگىرى پەيغەمبەرلەرگە نازىل قىلىنغان ساماۋى كىتابلارنىڭ نېمىلىكىنى بىلمەيتتىڭ، ئىماننىڭ نېمىلىكىنىمۇ بىلمەيتتىڭ. لېكىن بىز بۇ قۇرئاننى بەندىلىرىمىزدىن خالىغان كىشىنى توغرا يولغا يېتەكلەيدىغان نۇر قىلدۇق. شەكسىزكى سەن ئىنسانلارنى ئىسلام دىنىدىن ئىبارەت داغدام يولغا باشلايسەن.

(بۇ بولسا) ئاللاھ تائالانىڭ يولىدۇركى، ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارلىق مەۋجۇدات يارىتىش، ئىگىدارچىلىق قىلىش ۋە پىلانلاشتا يالغۇز ئاللاھقا ئائىتتۇر. دەرھەقىقەت، بۇلارنى ئورۇنلاشتۇرۇش ۋە پىلانلاش ئىشى يالغۇز ئاللاھقا مەنسۇپتۇر.

سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا كەلگەندەك بۇ سۈرىنىڭمۇ باشلىنىشىدا (ھامىم) دەپ ئۈزۈك تاۋۇش بىلەن باشلانغان.

ئاللاھ تائالا ھەقىقەتكە ئېلىپ بارىدىغان ھىدايەت يولىنى روشەنلەشتۈرۈپ بېرىدىغان قۇرئان بىلەن قەسەم قىلدى.

ئەي قۇرئان ئۆز تىلىڭلاردا نازىل بولغان خەلق! شەكسىزكى بىز قۇرئاننى مەنىلىرى ئۈستىدە پىكىر يۈرگۈزۈشۈڭلار ھەمدە ئۇنى چۈشىنىپ باشقا ئەللەرگىمۇ يەتكۈزۈشۈڭلار ئۈچۈن ئەرەب تىلىدا نازىل قىلدۇق.

شەكسىزكى بۇ قۇرئان لەۋھۇلمەھپۇزدا ئەلۋەتتە يۇقىرى مەرتىۋىلىك ھەم ھېكمەتلىكتۇر، ئۇنىڭ ئايەتلىرى ئەمىر - پەرمانلىرى ۋە چەكلىمىلىرىدە مۇكەممەل بايان قىلىنغاندۇر.

سىلەرنىڭ شېرىك ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلىرىڭلارنىڭ كۆپلۈكى تۈپەيلىدىن بىز سىلەرگە قۇرئاننى نازىل قىلىشنى تەرك ئېتىمىزمۇ؟ ئۇنداق قىلمايمىز. بەلكى سىلەرگە بولغان رەھمەت بۇنىڭ ئەكسىچە قىلىشنى تەلەپ قىلىدۇ.

ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرگىمۇ نۇرغۇن پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتتۇق

ئىلگىرىكى ئاشۇ ئۈممەتلەرگە ئاللاھ تەرىپىدىن بىرەر پەيغەمبەر كەلسىلا ئۇلار ئۇنى مەسخىرە قىلىشاتتى.

بىز ئىلگىرى ئۆتكەن ئۈممەتلەر ئىچىدىن كۈچ - قۇۋۋەتتە (مەككە كاپىرلىرىدىن) ئۈستۈن بولغانلارنىمۇ ھالاك قىلدۇق، شۇڭا ئۇلاردىن ئاجىزلارنى ھالاك قىلىشتىن ئاجىز كەلمەيمىز. قۇرئاندا ئاد، سەمۇد، لۇت قەۋمى ۋە مەديەن ئاھالىسىگە ئوخشاش ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ قانداق ھالاك قىلىنغانلىقى بايان قىلىندى.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ ئىنكارچى مۇشرىكلاردىن: ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى كىم ياراتتى؟ دەپ سورىساڭ، ئۇلار ئەلۋەتتە سېنىڭ سوئالىڭغا جاۋابەن: ئۇلارنى ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، ھەممىدىن غالىب، ھەر نەرسىنى بىلىپ تۇرغۇچى زات ياراتتى، دەيدۇ.

ئاللاھ سىلەرگە زېمىننى تۆشەك قىلىپ، سىلەرنىڭ دەسسەپ تۇرۇشۇڭلارغا لايىق قىلىپ بەردى، سەپەرلىرىڭلاردا يولۇڭلارنى تېپىپ ماڭالىشىڭلار ئۈچۈن ئۇنىڭ تاغلىرى ۋە جىلغىلىرىدا يوللارنى بەرپا قىلدى.

ئاللاھ تائالا ئاسماندىن سىلەرگە، مال - چارۋىلىرىڭلارغا ۋە زىرائەتلىرىڭلارغا يەتكۈدەك مىقداردا يامغۇر ياغدۇرۇپ بەردى، ئاندىن بىز شۇ يامغۇر ئارقىلىق گىياھسىز قاقاس زېمىننى جانلاندۇردۇق. ئاللاھ تائالا قاقاس زېمىننى ئۆسۈملۈكلەر بىلەن جانلاندۇرغاندەك سىلەرنىمۇ ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلدۈرىدۇ.

ئاللاھ تائالا كېچە - كۈندۈز ۋە ئەركەك - چىشى دېگەندەك تۈرلۈك مەخلۇقاتلارنىڭ ھەممىنى ياراتتى، سىلەر ئۈچۈن دېڭىزدا كېمىلەرنى، قۇرۇقلۇقتا چارىپايلارنى مىنىدىغان ئۇلاغ قىلىپ بەردى.

ئاللاھ تائالا ئاشۇلارنىڭ ھەممىنى سىلەرنىڭ خىزمىتىڭلارغا سىلىپ بەردىكى، سەپەرلىرىڭلاردا ئۇلارنىڭ ئۈستىدە جايلىشىپ ئولتۇرغايسىلەر، ئاندىن ئۇلارنىڭ ئۈستىدە جايلىشىپ ئولتۇرغىنىڭلاردا پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ نېئمىتىنى ئەسلەپ: ئاللاھ تائالا بارچە ئەيىب - نۇقسانلاردىن پاك ھەم مۇقەددەستۇركى، ئۇ مۇشۇ ئۇلاغنى بىزگە ياۋاش ھەم باشقۇرالايدىغان قىلىپ بەردى، ئاندىن بىز ئۇنى باشقۇرالايدىغان بولدۇق. ئەگەر ئاللاھ ئۇنى بويسۇندۇرۇپ بەرمىگەن بولسا، بىزنىڭ ئۇنىڭغا كۈچىمىز يەتمەيتتى.

شەكسىزكى بىز ئۆلگىنىمىزدىن كېيىن ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن يالغۇز پەرۋەردىگارىمىزنىڭ دەرگاھىغا قايتقۇچىلارمىز، دېگەيسىلەر.

مۇشرىكلار پەرىشتىلەرنى ئاللاھنىڭ قىزلىرى، دېيىش ئارقىلىق بەزى مەخلۇقاتلارنى ئاللاھنىڭ بالىسى بارلىقىنى دەۋا قىلىشتى. شەكسىزكى مۇشۇنداق گەپنى قىلىدىغان ئىنسان ئەلۋەتتە كۇپۇرلۇقى ۋە ئازغۇنلۇقى ئېنىق بولغان كىشىدۇر.

ئەي مۇشرىكلار! ئاللاھ ئۆزىنىڭ ياراتقانلىرىدىن ئۆزى ئۈچۈن قىزلارنى تاللىۋېلىپ، ئۆزۈڭلارغا ئوغۇللارنى خاس قىلدى، دەمسىلەر؟ سىلەر دەۋا قىلغان بۇ تەقسىمات قانداق تەقسىمات؟

ئۇلارنىڭ بىرىگە ئۇ پەرۋەردىگارىغا مەنسۇپ قىلغان قىز پەرزەنت بىلەن بېشارەت بېرىلسە، قاتتىق قايغۇرۇپ غەمگە پاتقانلىقتىن چىرايى قارىداپ، ئاچچىققا بوغۇلىدۇ. ئۇلار ئۆزى بېشارەت بېرىلسە قايغۇغا پاتقان نەرسىنى قانداقمۇ پەرۋەردىگارىغا مەنسۇپ قىلىدۇ؟

ئۇلار پەرۋەردىگارىغا زىبۇزىننەت ئىچىدە چوڭ بولىدىغان، قىز بولغانلىقى ئۈچۈن مۇنازىرىدە مەقسىتىنى ئوچۇق بايان قىلالمايدىغان قىزلارنى مەنسۇپ قىلامدۇ؟

ئۇلار مەرھەمەتلىك ئاللاھنىڭ بەندىلىرى بولغان پەرىشتىلەرنى «قىز» دەپ ئاتاشتى. ئاللاھ پەرىشتىلەرنى ياراتقان چاغدا ئۇلار ھازىر بولۇپ، پەرىشتىلەرنىڭ قىز ئىكەنلىكىنى ئېنىق بىلىۋالغانمۇ؟ پەرىشتىلەر ئۇلارنىڭ بۇ گۇۋاھلىقىنى خاتىرىلەپ قويىدۇ، قىيامەت كۈنى ئۇلار بۇ ھەقتە سوئال قىلىنىدۇ ھەم يالغان ئېيتقانلىقى ئۈچۈن شۇ گۇۋاھلىقى سەۋەبلىك ئازابلىنىدۇ.

ئۇلار تەقدىرنى باھانە قىلىپ: ئەگەر ئاللاھ خالىغان بولسا بىز پەرىشتىلەرگە چوقۇنمىغان بولاتتۇق. شۇڭا ئۇنىڭ بىزنىڭ ئاشۇنداق قىلىشىمىزنى خالىغانلىقى شۇنىڭغا رازى بولغانلىقىنى بىلدۈرىدۇم دېيىشتى. ئۇلارنىڭ بۇ سۆزلىرىنىڭ ئىلمىي ئاساسى يوق. ئۇلار پەقەت يالغان ئېيتىدۇ.

ياكى بىز بۇ مۇشرىكلارغا قۇرئاندىن ئىلگىرى ئاللاھنىڭ غەيرىگە چوقۇنسا بولىدۇ، دەيدىغان بىرەر كىتاب بەرگەن بولۇپ، ئۇلار ئاشۇ كىتابقا ئاساسەن شۇنداق دەۋاتامدۇ؟

ياق، ئۇنداق ئىش بولغىنى يوق. ئەكسىچە قارىغۇلارچە دوراشنى باھانە قىلىپ: شەكسىزكى بىز ئاتا - بوۋىلىرىمىزنىڭ بىزدىن بۇرۇن بىر خىل دىنغا ئېتىقاد قىلغانلىقىنى بىلدۇق. ئۇلار بۇتلارغا چوقۇناتتى، بىزمۇ ئاشۇ بۇتلارغا چوقۇنۇشتا شۇلارنىڭ ئىزىدىن مېڭىۋاتىمىز، دېيىشتى.

بۇ مۇشرىكلار ئاتا - بوۋىلىرىغا ئەگەشكەنلىكىنى باھانە قىلىپ يالغان ئېيتتى. ئەي پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرى ھېچبىر يۇرتقا قەۋمىنى ئاگاھلاندۇرىدىغان بىرەر پەيغەمبەر ئەۋەتكىنىمىز يوق. لېكىن ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى دۆلەتمەنلەردىن بىر بۆلۈك ئاقساقال مۆتىۋەرلەر: شەكسىزكى بىز ئاتا - بوۋىلىرىمىزنىڭ بىر خىل دىنغا ئېتىقاد قىلىپ كەلگەنلىكىنى بىلىپ، بىزمۇ شۇلارنىڭ ئىزىدىن ماڭدۇق. شۇڭا سېنىڭ قەۋمىڭ بۇ ئىشنى تۇنجى قىلغانلار ئەمەس، دېيىشتى.

ئۇلارنىڭ پەيغەمبىرى ئۇلارغا: مەن سىلەرگە ئاتا - بوۋىلىرىڭلار ئېتىقاد قىلىپ كەلگەن دىندىنمۇ ياخشىراق بىر دىننى ئېلىپ كەلسەم، سىلەر يەنىلا ئاتا - بوۋاڭلارنىڭ دىنىغا ئەگىشەمسىلەر؟ دېگىنىدە، مۇشرىكلار: سەن ۋە سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەر ئېلىپ كەلگەن دىنغا ئىشەنمەيمىز، دېيىشتى.

شۇنىڭ بىلەن بىز سەندىن ئىلگىرى پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغانلاردىن ئۆچ ئېلىپ، ھالاك قىلدۇق. پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ ئاقىۋىتى قانداق بولغانلىقىغا نەزەر سالغىن. ئۇلارنىڭ ئاقىۋىتى تولىمۇ ئېچىنىشلىق بولغان ئىدى.

ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا ئىبراھىم ئاتىسى بىلەن قەۋمىگە: شەكسىزكى مەن سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلاردىن ئادا - جۇدامەن، دېدى.

پەقەت مېنى ياراتقان ئاللاھلا مېنى ئۆزىنىڭ توغرا دىنىغا ئەگىشىشتىن ئىبارەت ماڭا پايدىلىق بولغان يولغا باشلايدۇ.

ئىبراھىم «بىر ئاللاھتىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق» دېگەن تەۋھىد كەلىمىسىنى كېيىنكى ئەۋلادلىرى ئىچىدە مىراس قالدۇردى. شۇڭا ئۇلارنىڭ ئىچىدە ئاللاھنى يەككە - يېگانە دەپ ئېتىقاد قىلىپ، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەيدىغانلار ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ. ئۈمىدكى مۇشرىكلارمۇ شېرىك ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەردىن تەۋبە قىلىپ ئاللاھقا قايتقاي.

مەن بۇ ئىنكارچى مۇشرىكلارنى ھالاك قىلىشقا ئالدىراپ كەتمىدىم. ئەكسىچە ئۇلارنى دۇنيادا قالدۇرۇپ مەنپەئەتلەندۈردۈم، ئۇلاردىن ئىلگىرى ئۇلارنىڭ ئاتا - بوۋىلىرىنىمۇ مەنپەئەتلەندۈرگەن ئىدىم. نىھايەت ئۇلارغا قۇرئان ھەمدە (توغرا - خاتانى) روشەن بايان قىلغۇچى پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام كەلدى.

ئۇلار ئۆزلىرىگە قىلچە شەك بولمىغان، ھەقىقەتنى (ئۆز ئىچىگە ئالغان) قۇرئان كەلگەندە: بۇ بىر سېھىردۇر، مۇھەممەد بىزنى مۇشۇنىڭ بىلەن سېھىرلەۋاتىدۇ. شەكسىزكى بىز ئۇنى ئىنكار قىلىپ، ھەرگىز ئىمان ئېيتمايمىز، دېيىشتى.

ئىنكارچى مۇشرىكلار: ئاللاھ بۇ قۇرئاننى مۇھەممەدتەك بىر يوقسۇل، يېتىمەككە نازىل قىلغۇچە، نېمىشقا مەككە ياكى تائىفتىن بىرەر كاتتا ئادەمگە نازىل قىلمىدى؟ دېيىشتى.

ئەي پەيغەمبەر! مۇشرىكلار پەرۋەردىگارىڭنىڭ رەھمىتىنى خالىغان كىشىگە بېرىپ، خالىغان كىشىدىن چەكلەپ شۇلار تەقسىم قىلامدۇ ياكى ئاللاھ تەقسىم قىلامدۇ؟ ئۇلارنىڭ دۇنيادىكى رىزىقلىرىنى بىز تەقسىم قىلىمىز ۋە بىر - بىرىنى ئىشقا سالسۇن دەپ ئۇلاردىن باي - كەمبەغەللەرنى قىلىمىز. پەرۋەردىگارىڭنىڭ بەندىلىرىگە ئاخىرەتتىكى رەھمىتى بۇلار توپلىغان ئۆتكۈنچى دۇنيانىڭ پۇل - پىچەكلىرىدىن كۆپ ياخشىدۇر.

ئەگەر ئىنسانلارنىڭ ھەممىسى (كاپىرلارنىڭ باياشاتلىقىنى كۆرۈپ) كاپىر بولۇپ كەتمەيدىغان ئىش بولسا ئىدى، ئەلۋەتتە ئاللاھقا كاپىر بولغانلارنىڭ ئۆيلىرىنىڭ ئۆگزىلىرىنى كۈمۈشتىن قىلىپ بېرەتتۇق ھەمدە ئۇلارنىڭ ئۆگزىگە چىقىدىغان شوتىلىرىنىمۇ كۈمۈشتىن قىلاتتۇق.

ئۇلارنى بىخۇتلاشتۇرۇش ۋە سىناش ئۈچۈن ئۆيلىرىنىڭ ئىشىكلىرىنىمۇ، يۆلىنىپ ئولتۇرىدىغان تەختلىرىنىمۇ كۈمۈشتىن قىلىپ بېرەتتۇق.

ئۇلارغا (يۇقىرىقىلارنىڭ بەزىسىنى) ئالتۇندىن قىلىپ بېرەتتۇق. بۇلارنىڭ ھەممىسى پەقەت ھاياتىي دۇنيانىڭ مەنپەئەتلىرى بولۇپ، ئۇ ئۇزۇن تۇرمىغانلىقى ئۈچۈن پايدىسى ئازدۇر. ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولغانلارغا ئاخىرەتتىكى نېئمەتلەر پەرۋەردىگارىڭنىڭ نەزىرىدە ئەڭ ياخشىدۇر.

كىمكى قۇرئان ھەققىدە سالماقلىق بىلەن ئويلانماي، داۋاملىق يۈز ئۆرۈيدىكەن، ئۇنىڭغا شەيتان ھۆكۈمران بولۇۋېلىپ، تېخىمۇ ئازدۇرۇۋېتىدۇ.

شەكسىزكى قۇرئان كەرىمدىن يۈز ئۆرۈگۈچىلەرگە ھۆكۈمران بولۇۋالغان بۇ ھەمراھلار چوقۇم ئۇلارنى ئاللاھنىڭ دىنىدىن توسىدۇ، شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنمايدۇ، چەكلىمىلىرىدىن يانمايدۇ ۋە ئۇلار يەنە ئۆزلىرىنى توغرىنى تاپقۇچىلار دەپ ئويلايدۇ. ئۇلار ئۇنىڭدىن كېيىن ئازغۇنلۇقىدىن تەۋبە قىلمايدۇ.

ئاللاھنىڭ زىكرىدىن يۈز ئۆرۈگۈچى قىيامەت كۈنى ھۇزۇرىمىزغا كەلگەندە: ئەي ھەمراھ! كاشكى ئىككىمىزنىڭ ئارىسى مەشرىق بىلەن مەغرىب ئارىسىدىكى مۇساپىچىلىك يىراق بولسا بوپتىكەن. سەن نېمىدېگەن يامان ھەمراھ؟! دەپ ئارزۇ قىلىدۇ.

ئاللاھ قىيامەت كۈنى كاپىرلارغا: سىلەرنىڭ ئازابتىكى ئورتاقلىقىڭلار بۈگۈن سىلەرگە قىلچە ئەسقاتمايدۇ (سىلەر شېرىك ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئۆزۈڭلارغا زۇلۇم قىلغان ئىدىڭلار). چۈنكى سىلەرنىڭ شېرىكلىرىڭلار سىلەرگە كەلگەن ئازابتىن ھېچ نەرسىنى كۆتۈرۈشۈپ بەرمەيدۇ.

شەكسىزكى بۇلار ھەقنى ئاڭلاشتىن گاستۇر، ھەقنى كۆرۈشتىن كوردۇر. ئەي پەيغەمبەر! سەن گاسلارغا ھەقنى ئاڭلىتالامسەن ياكى كورلارنى توغرا يولغا سالالامسەن؟ توغرا يولدىن ئوپئوچۇق گۇمراھلىقتا بولغان كىشىنى ھىدايەت قىلالامسەن؟

گەرچە بىز سېنى (ئۇلارنى ئازابلاشتىن بۇرۇن ۋاپات تاپقۇزۇش ئارقىلىق) ئېلىپ كەتسەكمۇ، ئۇلارنى چوقۇم بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ئازابلاش ئارقىلىق ئۇلاردىن ئىنتىقام ئالىمىز.

ياكى بىز ساڭا ھايات ۋاقتىڭدا ئۇلارغا تەييارلىغان ئازابنى كۆرسىتىمىز، بىزنىڭ ئۇلارغا كۈچىمىز يېتىدۇ. ئۇلار ھېچ ئىشتا بىزدىن ئۈستۈن كېلەلمەيدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭ ساڭا ۋەھىي قىلغانغا مەھكەم ئېسىلىپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلغىن. شەكسىزكى سەن شەكسىز توغرا يولدىسەن.

بۇ قۇرئان ھەقىقەتەن ساڭا ۋە قەۋمىڭگە شەرەپتۇر. سىلەر قىيامەت كۈنى قۇرئانغا ئىمان ئېيتىش، ئۇنىڭ يوليورۇقلىرىغا ئەگىشىش ۋە ئۇنىڭغا چاقىرىش ھەققىدە سوئال قىلىنىسىلەر.

ئەي پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرى ئەۋەتكەن پەيغەمبەرلەردىن سوراپ باققىن، بىز مېھرىبان ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇلىدىغان مەبۇدلارنى قىپتۇقمۇ؟

ھەقىقەتەن بىز مۇسانى پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ كاتتىلىرىغا مۆجىزىلىرىمىز بىلەن ئەۋەتتۇق. مۇسا ئۇلارغا: شەكسىزكى مەن پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارى بولغان ئاللاھنىڭ ئەلچىسىمەن، دېدى.

مۇسا ئۇلارغا بىزنىڭ مۆجىزىلىرىمىزنى ئېلىپ كەلگەندە ئۇلار مۆجىزىلەرنى مەسخىرە قىلىپ كۈلۈشتى.

بىز پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ كاتتىلىرىنى كۇپۇرلۇقتىن قايتىپ قالارمىكىن دەپ مۇسا ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن دىننىڭ توغرىلىقى ھەققىدە بىر - بىرىدىن كاتتا بولغان دەلىل - پاكىتلارنى كۆرسەتتۇق ھەمدە ئۇلارنى مۇشۇ دۇنيادىلا جازالىدۇق. لېكىن پايدىسى بولمىدى.

ئۇلار ئۆزلىرىگە بىر قىسىم ئازاب كەلگەن چاغدا مۇسا ئەلەيھىسسالامغا: ئەي سېھىرگەر! ئەگەر بىز ئىمان ئېيتساق پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئازابنى كۆتۈرۈۋېتىدىغانلىقى ھەققىدىكى ۋەدىسى بويىچە پەرۋەردىگارىڭغا دۇئا قىلساڭ. ئەگەر ئۇ بىزدىن ئازابنى كۆتۈرۈۋەتسە، بىز شەكسىزكى توغرا يولدا بولىمىز، دېيىشتى.

قاچانكى بىز (مۇسانىڭ دۇئاسى بىلەن) ئۇلاردىن ئازابنى كۆتۈرۋەتسەك، ئۇلار يەنە ۋەدىسىنى بۇزۇپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلمايدۇ.

پىرئەۋن قەۋمى ئىچىدە ئۆز سەلتەنىتىدىن پەخىرلەنگەن ھالدا نىدا قىلىپ ئېيتتى: ئەي قەۋمىم! مىسىرنىڭ پادىشاھلىقى ۋە ئوردامنىڭ ئاستىدىن ئېقىپ ئۆتىدىغان مۇنۇ نىل دەرياسى مېنىڭ ئەمەسمۇ؟ مېنىڭ پادىشاھلىقىمنى كۆرۈپ، كاتتىلىقىمنى بىلمەيۋاتامسىلەر؟

مەن تۈزۈكرەك گەپمۇ قىلالمايدىغان، ئاجىز ھەم قوغلاندى مۇسادىن ياخشى ئەمەسمۇ؟

ئۇنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن ئاللاھ ئۇنىڭ ئۆزىنىڭ پەيغەمبىرى ئىكەنلىكىنى ئايدىڭلاشتۇرۇش ئۈچۈن نېمىشقا ئۇنىڭغا ئالتۇن بىلەيزۈك تاشلاپ بەرمىدى؟ ياكى نېمىشقا ئۇنىڭ بىلەن بىرگە ئارقىمۇئارقا پەرىشتىلەر كەلمىدى؟

پىرئەۋن قەۋمىنى گوللىدى، شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئۇنىڭ گۇمراھلىقىغا ئىتائەت قىلدى. شەكسىزكى ئۇلار ئاللاھنىڭ تائىتىدىن چىققان پاسىق قەۋم ئىدى.

ئۇلار كۇپۇرلۇقتا چىڭ تۇرۇش ئارقىلىق بىزنى غەزەپلەندۈرگەن چاغدا بىز ئۇلاردىن ئىنتىقام ئېلىپ، ھەممىسىنى غەرق قىلىۋەتتۇق.

ئاندىن بىز پىرئەۋن بىلەن ئۇنىڭ تەۋەلىرىنى كىشىلەرنى (يامان يولغا) باشلايدىغان باشلامچى قىلدۇق. سېنىڭ قەۋمىڭنىڭ كاپىرلىرىنىڭمۇ ئىزلىرى بار. بىز كىيىنكىلەرنىڭمۇ مۇشۇلارغا ئوخشاش ئەمەل قىلىپ، مۇشۇلارغا ئوخشاش ئازابقا گىرىپتار بولۇپ قالماسلىقى ئۈچۈن ئۇلارنى ئىبرەت ئالىدىغانلارغا ئىبرەت قىلدۇق.

مۇشرىكلار ناسارالار چوقۇنغان ئىيسانىمۇ ئاللاھنىڭ: «ھەقىقەتەن سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان نەرسەڭلار بىلەن قوشۇلۇپ دوزاخقا يېقىلغۇ بولىسىلەر» دېگەن سۆزىنىڭ دائىرىسىگە كىرىدۇ دەپ ئويلىدى. ھالبۇكى ئاللاھ بۇتلارغا چوقۇنۇشتىن چەكلىگەندەك ئىيساغا قۇلچىلىق قىلىشتىنمۇ چەكلىگەن ئىدى. ئەي پەيغەمبەر! سېنىڭ قەۋمىڭ توساتتىن دەتالاشقا چۈشۈپ: بىز سېنىڭ ئىيسانىڭ ئورنىدا ئىلاھىمىز بولۇشۇڭغا رازى بولدۇق، دېيىشىپ چۇقان - سۈرەن سېلىشىدۇ. ئاندىن ئاللاھ تائالا: «شەكسىزكى بىز تەرەپتىن ياخشىلىق پۈتۈلگەنلەر دوزاختىن يىراق قىلىنىدۇ» دېگەن ئايەتنى ئۇلارغا رەددىيە بېرىپ نازىل قىلدى.

ئۇلار: بىزنىڭ مەبۇدلىرىمىز ياخشىمۇ ياكى ئىيسا ياخشىمۇ؟ دېيىشتى. بۇ مىسالنى ئىبنى زەبەئرا ۋە ئۇنىڭ ئوخشاشلىرى ھەقكە ئېرىشىش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى جىدەل قىلىش ئۈچۈنلا كەلتۈردى. چۈنكى ئۇلار جىدەلخور خەقتۇر.

ئىيسا پەقەت ئاللاھنىڭ بەندىلىرى ئىچىدىن پەيغەمبەرلىك ۋە ئەلچىلىك نېئمىتىمىزگە ئېرىشكەن بىر بەندىدۇر. ئادەممۇ ئاتا - ئانىسىز يارىتىلغىنىدەك، بىز ئىيسانىمۇ ئاتىسىز يارىتىش ئارقىلىق بەنى ئىسرائىلغا ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى كۆرستىدىغان بىر دەلىل قىلدۇق.

ئەي ئادەمزات! ئەگەر بىز سىلەرنى ھالاك قىلىشنى خالىساق، ئەلۋەتتە ھالاك قىلاتتۇق ھەمدە پەرىشتىلەرنى زېمىندا سىلەرنىڭ ئورنۇڭلارغا ئىزباسار قىلاتتۇق. ئۇلار ئاللاھقا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەي ئىبادەت قىلاتتى.

شەكسىزكى ئىيسا ئاخىر زاماندا چۈشكەن چاغدا ئەلۋەتتە قىيامەتنىڭ بۈيۈك ئالامەتلىرىدىن بىرى بولىدۇ. شۇڭا قىيامەتنىڭ چوقۇم بولىدىغانلىقىدىن شەك قىلماي، مەن ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن ئېلىپ كەلگەن نەرسىگە ئەگىشىڭلار. مېنىڭ ئېلىپ كەلگىنىم قىلچە ئەگرىلىك بولمىغان داغدام يولدۇر.

شەيتان سىلەرنى ئازدۇرۇپ، قۇترىتىش ئارقىلىق توغرا يولدىن بۇرۇۋەتمىسۇن. شەكسىزكى شەيتان سىلەرگە ئۆچ - ئاداۋىتى ئاشكارا دۈشمەندۇر.

ئىيسا ئەلەيھىسسالام قەۋمىگە ئۆزىنىڭ ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ئىكەنلىكىگە روشەن دەلىللەرنى كەلتۈرگەن چاغدا ئۇلارغا: مەن سىلەرگە ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن ھېكمەتنى ئىلىپ كەلدىم، سىلەرگە دىندىن ئىختىلاپ قىلىشقان بەزى ئىشلىرىڭلارنى روشەن بايان قىلىپ بېرىمەن. شۇڭا ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق تۇرۇش ئارقىلىق تەقۋادار بولۇڭلار، مەن سىلەرنى بۇيرۇغان ۋە چەكلىگەن ئىشلاردا ماڭا ئىتائەت قىلىڭلار.

شەكسىزكى ئاللاھ ھەممىمىزنىڭ پەرۋەردىگارىدۇركى، بىزنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا رەببىمىز يوق. شۇڭا يالغۇز شۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلىڭلار. بۇ تەۋھىد ئېتىقادى قىلچە ئەگرىلىك بولمىغان توغرا يولدۇر.

ناسارا تائىپىلىرى ئىيسا ھەققىدە ئىختىلاپ قىلىشىپ، ئۇلاردىن بىر بۆلۈكى: ئۇ ئىلاھتۇر، دېگەن بولسا، يەنە بىر بۆلۈكى: ئۇ ئاللاھنىڭ ئوغلىدۇر، دېدى. يەنە بىر بۆلۈكى بولسا: ئۇ ئانىسى بىلەن ئىككى ئىلاھتۇر، دېيىشتى. ئىيسانى ئىلاھ بولۇش ياكى ئاللاھنىڭ بالىسى بولۇش ياكى ئۈچ ئىلاھنىڭ ئۈچىنچىسى بولۇش، دېگەندەك سۈپەتلەر بىلەن سۈپەتلەش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارنىڭ ھالىغا ۋايكى، قىيامەت كۈنى ئۇلارنى دەرتلىك ئازاب كۈتۈپ تۇرىدۇ.

ئىيسا ھەققىدە ئىختىلاپ قىلشقان بۇ گۇرۇھلار پەقەت قىيامەتنىڭ ئۇشتۇمتۇت كېلىشىنىلا كۈتىدۇ. ئۇلار ئۇنىڭ كەلگەنلىكىنى سەزمەي قالىدۇ. ئەگەر قىيامەت ئۇلارنىڭ كۇپۇرلۇق ھالىتىدە كەلسە، ئۇلارنىڭ ئاقىۋىتى شەكسىزكى دەرتلىك ئازاب بولىدۇ.

كۇپۇرلۇق ھەم ئازغۇنلۇق ئۈستىدىكى سىرداش دوستلار قىيامەت كۈنى بىر - بىرىگە دۈشمەن بولىدۇ. لېكىن ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولغانلارنىڭ دوستلۇقى ئۈزۈلمەي داۋاملىشىدۇ.

ئاللاھ تائالا ئۇلارغا: ئى بەندىلىرىم! ئەمدى سىلەرگە قورقۇنچ يوق، دۇنيادا قولدىن كەتكۈزۈپ قويغىنىڭلارغا قايغۇرماڭلار، دەيدۇ.

ئۇلار پەيغەمبىرىگە نازىل قىلىنغان قۇرئانغا ئىمان ئېيتقان ۋە قۇرئاننىڭ ھۆكمىگە بويسۇنغان كىشىلەر بولۇپ، پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىپ، چەكلىمىلىرىدىن ياناتتى.

سىلەر ۋە ئىمان ئېيتىشتا سىلەر بىلەن ئوخشاش بولغانلار جەننەتكە كىرىڭلار، سىلەر تۈگەپ كەتمەيدىغان، ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان مۇقىم نېئمەتتىن خۇرسەن بولىسىلەر.

ئۇلارنىڭ خىزمەتكارلىرى ئۇلارغا ئالتۇن تاۋاقلارنى ۋە (شاراپ تولدۇرۇلغان) قەدەھلەرنى ئايلاندۇرۇپ تۇرىدۇ. جەننەتتە ئۇلارنىڭ كۆڭلى تارتقان، كۆزلەر كۆرۈپ ھۇزۇرلىنىدىغان نېئمەتلەر بار. سىلەر شۇ نېئمەتلەر ئىچىدە مەڭگۈ قالىسىلەر، ئۇنىڭدىن قەتئىي چىقىرىۋېتىلمەيسىلەر.

مەن سىلەرگە سۈپەتلەپ بەرگەن ئاشۇ جەننەت ئاللاھ تائالا ئۇنى سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلار تۈپەيلىدىن سىلەرگە ئىلتىپات قىلىپ بەرگەن جەننەتتۇر.

ئۇ جەننەتلەردە سىلەر ئۈچۈن ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان كۆپلىگەن مېۋە - چېۋىلەر بار بولۇپ، سىلەر ئۇنىڭدىن يەيسىلەر.

شەكسىزكى كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن جىنايەتچى بولغانلار قىيامەت كۈنى جەھەننەم ئازابىغا دۇچار بولىدۇ، ئۇلار ئۇنىڭدا مەڭگۈ قالىدۇ.

ئۇلاردىن ئازاب يەڭگىللىتىلمەيدۇ. ئۇلار دوزاختا ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىدىنى ئۈزىدۇ.

بىز ئۇلارنى دوزاخقا كىرگۈزۈش ئارقىلىق زۇلۇم قىلمىدۇق، بەلكى ئۇلار كاپىر بولۇش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلدى.

ئۇلار دوزاخقا مۇئەككەل پەرىشتىگە نىدا قىلىپ: ئەي مالىك! پەرۋەردىگارىڭ بىزنىڭ جېنىمىزنى ئالسا، بىز بۇ ئازابتىن قۇتۇلغان بولساق، دەيدۇ. ئاندىن مالىك ئۇلارغا جاۋابەن: شەكسىزكى سىلەر ئۈزۈلمەيدىغان ئازابتا مەڭگۈ قالىسىلەر، ئۆلەلمەيسىلەر، سىلەردىن ئازابمۇ ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ.

بىز ھەقىقەتەن سىلەرگە دۇنيادىكى ۋاقتىڭلاردا قىلچە شەك بولمىغان دىننى كەلتۈرگەن ئىدۇق، لېكىن سىلەرنىڭ كۆپىنچىىڭلار ھەق دىننى ياقتۇرمىغان ئىدىڭلار.

ئەگەر ئۇلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا سۇيىقەست پىلانلىغان بولسا، شەكسىزكى بىزمۇ ئۇلارنىڭ سۇيىقەستىنى بېسىپ چۈشىدىغان بىر تەدبىر قوللىنىمىز.

ياكى ئۇلار دىللىرىدا يوشۇرغان سىرلىرىنى ياكى مەخپىي پىچىرلاشقانلىرىنى بىزنى ئاڭلىيالمايدۇ، دەپ ئويلامدۇ؟ ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس. بىز ئۇنىڭ ھەممىنى ئاڭلاپ تۇرىمىز. پەرىشتىلەرمۇ ئۇلارنىڭ ئالدىدا ھازىر بولۇپ، ئەمەللىرىنى يېزىپ تۇرىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! قىزلارنى ئاللاھقا مەنسۇپ قىلغانلارغا ئېيتقىنكى، ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ دېگەنلىرىدىن تولىمۇ ئۈستۈندۇر. ئاللاھنىڭ بالىسى بولۇشى مۇمكىن ئەمەس، ئۇ بۇنىڭدىن پاك ھەم مۇقەددەستۇر. مەن ئاللاھنى بارچە ئەيىب - نۇقسانلاردىن پاك دەپ بىلگەن ھالدا ئۇنىڭغا قۇلچىلىق قىلغۇچىلارنىڭ تۇنجىسىمەن.

ئاسمانلارنىڭ، زېمىننىڭ ۋە بۈيۈك ئەرشنىڭ پەرۋەردىگارى بۇ مۇشرىكلارنىڭ ئۇنىڭغا شېرىك، ھەمراھ ۋە بالىلارنى مەنسۇپ قىلىپ ئېيتقانلىرىدىن پاكتۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارنى ئۆزلىرى داۋاملىشىپ كەلگەن خاتالىقىغا پېتىشىغا ۋە ئويۇن - تاماشا قىلىشىغا قويۇپ بەرگىن. ئۇلار قىيامەت كۈنى ۋەدە قىلىنغان كۈنگە ئۇچراشقانغا قەدەر شۇ پېتى قېلىۋەرسۇن.

ئاللاھ تائالا ئاسماندىمۇ ھەقىقىي ئىلاھتۇر، زېمىندىمۇ ھەقىقىي ئىلاھتۇر. ئۇ يارىتىشىدا، ئورۇنلاشتۇرۇشىدا ۋە پىلانلىشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر، بەندىلىرىنىڭ ئەھۋالىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇركى، ئۇنىڭغا ئۇلاردىن ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

ئاللاھنىڭ ياخشىلىقى ۋە بەرىكىتى ئىنتايىن كاتتىدۇركى، ئاسمانلارنىڭ، زېمىننىڭ ۋە ئۇ ئىككىسى ئارىسىدىكى بارلىق نەرسىلەرنىڭ پادىشاھلىقى يالغۇز ئۇنىڭغا مەنسۇپتۇر. قىيامەتنىڭ قاچان بولىدىغانلىقىنى پەقەت ئاللاھلا بىلىدۇ، ئۇنىڭدىن باشقا ھېچكىم ئۇنى بىلمەيدۇ. سىلەر ئاخىرەتتە ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن يەنە يالغۇز ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرۇلىسىلەر.

مۇشرىكلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرى ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا ئۇلارغا شاپائەت قىلالمايدۇ. پەقەت ئىيسا، ئۇزەير ۋە پەرىشتىلەرگە ئوخشاش، ئۆزلىرىنىڭ بەرگەن گۇۋاھلىقىنى بىلىپ تۇرۇپ «ئاللاھتىن باشقا ئىلاھ يوق» دەپ گۇۋاھلق بەرگەنلەر بۇنىڭ سىرتىدا.

ئەگەر ئۇلاردىن ئۆزلىرىنى كىم ياراتقانلىقىنى سورىساڭ، ئۇلار چوقۇم: بىزنى ئاللاھ ياراتتى، دەيدۇ. ئۇلار مۇشۇنداق ئېتىراپ قىلىپ تۇرۇپ قانداقسىگە ئاللاھقا قۇلچىلىق قىلىشتىن (بۇتلارغا چوقۇنۇشقا) بۇرۇلۇپ كېتىدۇ؟

ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا ئۇنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ ئۆز قەۋمىنىڭ ئىنكارچىلىقىدىن قىلغان شىكايەتلىرى مەلۇمدۇر. پەيغەمبەرنىڭ بۇ ھەقتىكى سۆزى: ئەي رەببىم! شەكسىزكى بۇلار سەن مەن بىلەن ئەۋەتكەن نەرسىگە ئىمان ئېيتمايدىغان كىشىلەردۇر، دېگەندىن ئىبارەتتۇر.

ئۇلار بىلەن كارىڭ بولمىسۇن. ئۇلارغا ئۇلارنىڭ يامانلىقىغا رەددىيە بېرىدىغان سۆزلەرنى دېگىن. - بۇ مەككىدە بولغان ئىش ئىدى-. ئۇلار ئۇزۇنغا قالماي ئۆزلىرىنىڭ قانداق جازاغا ئۇچرايدىغانلىقىنى بىلىپ قالىدۇ.

سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا كەلگەندەك بۇ سۈرىنىڭمۇ باشلىنىشىدا (ھامىم) دەپ ئۈزۈك تاۋۇش بىلەن باشلانغان.

ئاللاھ تائالا ھەقىقەتكە ئېلىپ بارىدىغان ھىدايەت يولىنى روشەنلەشتۈرۈپ بېرىدىغان قۇرئان بىلەن قەسەم قىلدى.

بىز ھەقىقەتەن قۇرئان كەرىمنى شەبى قەدر كېچىسىدە نازىل قىلدۇق. بۇ ياخشىلىقى كۆپ كېچىدۇر. ھەقىقەتەن بىز مۇشۇ قۇرئان بىلەن ئاگاھلاندۇرغۇچىمىز.

بۇ كېچىدە رىزىقلارغا، ئەجەللەرگە ۋە ئاللاھ ئاشۇ بىر يىل ئىچىدە پەيدا قىلىدىغان بارلىق ئىشلارغا مۇناسىۋەتلىك ئېنىق ھۆكۈم كونكرېتلاشتۇرۇلىدۇ.

بىز تەرىپىمىزدىن بېرىلگەن ھەر قانداق ھۆكۈمنى كونكرېت بايان قىلىمىز. شەكسىزكى بىز ئەزەلدىن پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىپ تۇردۇق.

ئەي پەيغەمبەر! بىز پەيغەمبەرلەرنى پەيغەمبەر ئەۋەتىلگەن كىشىلەرگە رەھمەت قىلىپ ئەۋەتىمىز. ئاللاھ تائالا چوقۇم بەندىلىرىنىڭ گەپ - سۆزلىرىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، ئىش - ھەرىكەتلىرىنى ۋە نىيەتلىرىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇركى، ئۇنىڭغا بۇلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

ئاللاھ ئاسمانلارنىڭ، زېمىننىڭ ۋە ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى بارلىق مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر، ئەگەر سىلەر بۇنىڭغا چىن پۈتىدىغان بولساڭلار مېنىڭ پەيغەمبەرلىرىمگە ئىمان ئېيتىڭلار.

ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ھېچ مەبۇد بەرھەق يوقتۇر. ئاللاھ ئۆلۈكنى تىرىلدۈرەلەيدۇ، تىرىكنىڭ جېنىنى ئالالايدۇ. ئاللاھتىن باشقا تىرىلدۈرگۈچى ۋە جان ئالغۇچى يوق. ئاللاھ سىلەرنىڭمۇ، سىلەردىن ئىلگىرىكى ئاتا - بوۋىلىرىڭلارنىڭمۇ پەرۋەردىگارىدۇر.

بۇ مۇشرىكلار ئۇنىڭغا چىن پۈتمەيدۇ. ئەكسىچە ئۇلار قىيامەتنىڭ بولۇشىدىن شەكتە بولۇپ، ئۇ ھەقتە ئۆزلىرىنىڭ ئاساسسىز ئويدۇرمىلىرى بىلەن ئويۇن قىلىشىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! قەۋمىڭگە پات يېقىندا كېلىدىغان ئازابنى كۈتكىن. ئۇ كۈندە ئاسمان ئوپئوچۇق ئىس - تۈتەك ھالىتىدە كېلىدىغان بولۇپ، ئۇلار ئۇنى قاتتىق بىئارام بولغان ھالدا ئۆز كۆزلىرى بىلەن كۆرىدۇ.

ئۇ ئىس - تۈتەك قەۋمىڭنى ئورىۋالىدۇ ھەمدە ئۇلارغا: سىلەرگە كەلگەن بۇ ئازاب دەرتلىك ئازابتۇر، دېيىلىدۇ.

ئۇلار پەرۋەردىگارىغا يالۋۇرۇپ: ئەي پەرۋەردىگارىمىز! سەن بىزگە ئەۋەتكەن بۇ ئازابنى بىزدىن كۆتۈرۈۋەتكىن. ئەگەر ئۇنى بىزدىن كۆتۈرۈۋەتسەڭ، بىز ھەقىقەتەن ساڭا ۋە پەيغەمبىرىڭگە ئىمان كەلتۈرىمىز، دەيدۇ.

(ئازاب كۆتۈرۈلسە) ئۇلار قانداقمۇ ۋەز - نەسىھەتنى قوبۇل قىلىپ، پەرۋەردىگارىغا قايتسۇن؟ ھالبۇكى ئۇلارغا روشەن پەيغەمبەر كېلىپ، ئۇلار ئۇنىڭ راستچىللىقىنى ھەم ئامانەتچانلىقىنى بىلگەن تۇرسا؟

ئاندىن ئۇلار قۇرئانغا ئىشىنىشتىن يۈز ئۆرۈپ: ئۇ ئۆگىتىلگەن، يەنى ئۇنىڭغا ئۇنى باشقىلار ئۆگەتكەن. ئۇ پەيغەمبەر ئەمەس. ئۇ دېگەن بىر ساراڭ، دېيىشتى.

بىز ھەقىقەتەن سىلەردىن ئازابنى ئازراق ۋاقىت كۆتۈرۈۋەتسەك، سىلەر چوقۇم يەنە كۇپۇرلۇق ۋە ئىنكارچىلىقىڭلارغا قايتىۋالىسىلەر.

ئەي پەيغەمبەر! بىز سېنىڭ قەۋمىڭنىڭ كاپىرلىرىغا قاتتىق جازا بېرىدىغان كۈنگە قەدەر ئۇلارنى كۈتكىن. شەكسىزكى ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولۇپ، ئۇنىڭ پەيغەمبىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى تۈپەيلىدىن بىز چۇقۇم ئۇلاردىن ئۆچ ئالىمىز.

ئۇلاردىن ئىلگىرى بىز ھەقىقەتەن پىرئەۋننىڭ قەۋمىنى سىنىدۇق. ئۇلارغا ئاللاھ تەرىپىدىن ئۇلارنى ئاللاھنى بىر بىلىشكە ھەمدە يالغۇز شۇنىڭغىلا قۇلچىلىق قىلىشقا چاقىرىدىغان ئېسىل بىر پەيغەمبەر كەلگەن بولۇپ، ئۇ پەيغەمبەر مۇسا ئەلەيھىسسالامدۇر.

مۇسا پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىگە: ماڭا ئىسرائىل ئەۋلادىنى تاپشۇرۇپ بېرىڭلار، چۈنكى ئۇلار ئاللاھنىڭ قۇللىرىدۇر، سىلەرنىڭ ئۇلارنى قۇل قىلىش ھەققىڭلار يوق. مەن ھەقىقەتەن ئاللاھ تەرىپىدىن سىلەرگە ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر بولۇپ، ئاللاھ مېنى سىلەرگە يەتكۈزۈشكە بۇيرغان ئىشتا ئىشەنچلىكمەن، يەنى ئۇنىڭدىن ھېچ نەرسىنى كەممۇ قىلماي ھەم قوشۇپ قويماي (ئەينەن ھەم تولۇق يەتكۈزىمەن).

ئاللاھقا قۇلچىلىق قىلىشنى تەرك ئېتىش ۋە ئۇنىڭ بەندىلىرىگە چوڭچىلىق قىلىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا ھاكاۋۇرلۇق قىلماڭلار. مەن ھەقىقەتەن سىلەرگە روشەن مۆجىزىلەرنى ئېلىپ كەلدىم.

مەن ھەقىقەتەن ھەممىمىزنىڭ پەرۋەردىگارىغا سىغىنىپ مېنى تاش بوران قىلىپ ئۆلتۈرۈۋېتىشىڭلاردىن پاناھ تىلەيمەن.

مەن ئېلىپ كەلگەن مۆجىزىلەرگە ئىشەنمىسەڭلارمۇ، مەندىن يىراق تۇرۇڭلار، ماڭا يامانلىق قىلماڭلار.

مۇسا ئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارىغا دۇئا قىلىپ: شەكسىزكى پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ گۇرۇھى دەرھال ئازابلاشقا تېگىشلىك جىنايەتچى قەۋمدۇر، دېدى.

شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ مۇسانى كېچىدە قەۋمىنى ئېلىپ چىقىپ كېتىشكە بۇيرۇپ، ئۇنىڭغا پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ گۇرۇھىنىڭ ئۇلارنى چوقۇم قوغلاپ كېلىدىغانلىقىنى ئۇقتۇردى.

مۇسا بەنى ئىسرائىل بىلەن بىرلىكتە دېڭىزدىن ئۆتۈپ بولغاندا ئاللاھ تائالا ئۇنى دېڭىزنى (ئىككىگە ئايرىلىپ ئاقماي) تۇرغان پېتى تاشلاپ مېڭىشقا بۇيرۇدى. پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ لەشكەرلىرى چوقۇم دېڭىزغا غەرق قىلىنىپ ھالاك قىلىنغۇچىلاردۇر.

پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمى نۇرغۇن باغ - بوستانلارنى ۋە ئېقىپ تۇرىدىغان بۇلاقلارنى قالدۇرۇپ كەتتى.

ئۇلار يەنە نۇرغۇن ئېكىنزارلىقلارنى ۋە كۆركەم جايلارنى قالدۇرۇپ كەتتى.

ئۇلار ھۇزۇر - ھالاۋەت سۈرگەن تۇرمۇشىنىمۇ قالدۇرۇپ كەتتى.

سىلەرگە تەسۋىرلەپ بېرىلگەن ئاشۇنداق ئىشلار ئۇلارنىڭ بېشىغا كەلدى. بىز ئۇلارنىڭ باغ - بوستانلىرى، زىرائەتلىرى ۋە تۇرالغۇلىرىنى باشقىلارغا، يەنى بەنى ئىسرائىلغا بەردۇق.

پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمى غەرق قىلىنغان چاغدا ئۇلارغا نە ئاسمان، نە زېمىن يىغلىمىدى. ئۇلارنىڭ تەۋبە قىلىۋېلىشىغا مۆھلەتمۇ بېرىلمىدى.

بىز ھەقىقەتەن بەنى ئىسرائىلنى خارلىغۇچى ئازابتىن قۇتۇلدۇردۇقكى، پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمى ئۇلارنىڭ ئوغۇللىرىنى ئۆلتۈرۈپ، قىزلىرىنى تىرىك قالدۇراتتى.

بىز ئۇلارنى پىرئەۋننىڭ ئازابىدىن قۇتۇلدۇردۇق. شەكسىزكى پىرئەۋن ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى ۋە دىنىدا چەكتىن ئېشىپ، تەكەببۇرلۇق قىلغۇچىلاردىن ئىدى.

بىز ئىسرائىل ئەۋلادى ئىچىدە كۆپلەپ پەيغەمبەرلەرنى چىقىرىش ئارقىلىق ئۇلارنى بىلىپ تۇرۇپ ئۆز زامانىسىدىكى پۈتكۈل جاھان ئەھلىدىن ئارتۇق قىلدۇق.

بىز ئۇلارغا مۇسانى كۈچەيتكەن دەلىل - پاكىتلارنى بەردۇقكى، ئۇنىڭدا تەرەنجىبىن، بۆدۈنە ۋە شۇنىڭغا ئوخشىغان ئاشكارا نېئمەتلەر بار.

ھەقىقەتەن بۇ ئىنكارچى مۇشرىكلار ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلىپ مۇنداق دەيدۇ:

بىزنىڭ ئۆلۈمىمىز پەقەت بىرلا قېتىم بولۇپ، ئۇنىڭدىن كېيىن ھاياتلىق بولمايدۇ، بىز مۇشۇ ئۆلگەنچە قايتا تىرىلمەيمىز

ئەي مۇھەممەد! ئەگەر سىلەر چوقۇم ئاللاھ ئۆلۈكلەرنى ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن قايتا تىرىلدۈرىدۇ، دېگەن دەۋايىڭلاردا راستچىل بولساڭلار، ئەگەشكۈچىلىرىڭ بىلەن بىرلىكتە بىزنىڭ ئۆلۈپ كەتكەن ئاتا - بوۋىلىرىمىزنى تىرىلدۈرۈپ بېقىڭلار.

ئەي پەيغەمبەر! سېنى ئىنكار قىلغان بۇ مۇشرىكلار كۈچ - قۇۋۋەتتە ئۈستۈنمۇ ياكى تۇببەئ ۋە ئۇلاردىن ئىلگىرىكى ئاد ۋە سەمۇد قەۋمى ئۈستۈنمۇ؟ بىز شۇلارنىمۇ پۈتۈنلەي ھالاك قىلدۇق. چۈنكى ئۇلار ھەقىقەتەن جىنايەتچى قەۋم ئىدى.

بىز ئاسمانلارنى، زېمىننى ۋە ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى مەخلۇقاتلارنى بىكار ياراتمىدۇق (بەلكى قۇدرىتىمىزنىڭ ئالامەتلىرى سۈپىتىدە ياراتتۇق).

بىز ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى پەقەت چوڭقۇر ھېكمەت ئۈچۈن ياراتتۇق. لېكىن مۇشرىكلارنىڭ كۆپ قىسمى بۇنى بىلمەيدۇ.

ھەقىقەتەن قىيامەت كۈنى ئاللاھ تائالا پۈتكۈل خالايىقنى توپلاپ، بەندىلىرى ئارىسىدا ئادىل ھۆكۈم چىقىرىشنى ۋەدە قىلغان كۈندۇر.

ئۇ كۈندە تۇغقان - تۇغقانغا، دوست - دوستقا ئەسقاتمايدۇ، بىر - بىرىنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ساقلاپ قالالمايدۇ. چۈنكى ئۇ كۈندە مۇتلەق ئىگىدارچىلىق ئاللاھنىڭ ئىلكىدە بولىدۇ، ھېچكىم ئىگىدارچىلىق دەۋاسى قىلالمايدۇ.

پەقەت ئىنسانلاردىن ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشكەنلەرلا بۇنىڭدىن مۇستەسنا بولۇپ، قىلغان ياخشى ئەمەللىرىنىڭ پايدىسىنى كۆرىدۇ. ئاللاھ ھەقىقەتەن ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان غالىب زاتتۇر، بەندىلىرىدىن تەۋبە قىلغانلارغا مېھىر - شەپقەتلىكتۇر.

ھەقىقەتەن زەققۇم دەرىخىنى ئاللاھ تائالا جەھەننەمنىڭ قەرىدە ئۆستۈرىدۇ

بۇ، چوڭ گۇناھ سادىر قىلغانلارنىڭ يېمەكلىكى بولۇپ، كاپىرلار ئۇنىڭ بەتبۇي مېۋىسىدىن يەيدۇ

بۇ مېۋە قارا مايغا ئوخشاش بولۇپ، ھارارىتى ئىنتايىن يۇقىرى بولغانلىقتىن كاپىرلارنىڭ قورساقلىرىدا قاينايدۇ

خۇددى ھارارەتتە چېكىگە يەتكەن قايناق سۇدەك قاينايدۇ

دوزاخقا مۇئەككەل پەرىشتىلەرگە: ئۇنى تۇتۇپ، قاتتىق تارتىپ دوزاخنىڭ ئوتتۇرىسىغا سۆرەڭلار.

ئاندىن ئۇلارنىڭ ئۈستىگە قاتتىق قىينايدىغان مۇشۇ قايناق سۇنى تۆكۈڭلار، دېيىلىدۇ. شۇنىڭ بىلەن ئۇلاردىن ئازاب كەم بولمايدۇ.

مەسخىرە قىلىش يۈزىسىدىن ئۇنىڭغا: بۇ دەرتلىك ئازابنى تېتىغىن. سەن قەۋمىڭ ئىچىدە ھېچكىمگە باش ئەگمەيدىغان كۈچلۈك ھەم ئۇلۇغ زات ئىدىڭ، دېيىلىدۇ.

ھەقىقەتەن بۇ ئازاب سىلەر قىيامەت كۈنى يۈز بېرىدىغانلىقىدا شەكلەنگەن ئازابتۇر. ئەمدى سىلەر ئۇنى ئۆز كۆزۈڭلار بىلەن كۆرگەچكە سىلەردە شەك قالمىدى.

پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولغانلار ئۆزلىرىگە كېلىشىنى ياقتۇرمايدىغان ھەر قانداق ئىشتىن خاتىرجەم بولىدىغان جايدا بولىدۇ.

بوستانلىقلار ئىچىدە ئېقىپ تۇرىدىغان بۇلاقلارنىڭ ئارىسىدا بولىدۇ.

ئۇلار جەننەتتە نىپىز ھەم قېلىن يىپەك كىيىملەرنى كىيىپ، بىر - بىرىگە قارىشىپ ئولتۇرىدۇ، بىر - بىرىگە ئارقىسىنى قىلمايدۇ.

بىز ئۇلارغا ئاشۇنداق ئىلتىپاتلارنى ئاتا قىلغىنىمىزدەك، ئۇلارنى يەنە جەننەتتە شەھلا كۆزلۈك ھۆر - پەرىلەر بىلەن جۈپلەپ قويىمىز.

ئۇلار تۈگەپ كېتىشىدىن ۋە زىيان قىپقېلىشىدىن خاتىرجەم ھالدا جەننەتتىكى خىزمەتكارلىرىدىن كۆڭلى تارتقان ھەر قانداق مېۋىنى ئېلىپ كېلىشىنى تەلەپ قىلىدۇ.

ئۇلار ئۇ جەننەتلەردە مەڭگۈ قالىدۇ، دۇنيادىكى ئۆلۈمدىن باشقا ئۆلۈمنىڭ تەمىنى تېتىمايدۇ، پەرۋەردىگارى ئۇلارنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلايدۇ.

ئۇلارنى جەننەتكە كىرگۈزۈش ۋە دوزاخ ئازابىدىن ساقلاشتىن ئىبارەت بۇ ئىشلار پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئۇلارغا قىلغان پەزلى - ئېھسانىدۇركى، ئۇنىڭغا ھېچ قانداق مۇۋەپپەقىيەت تەڭ كەلمەيدىغان كاتتا غەلىبىدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارنىڭ پەند - نەسىھەت ئېلىشى ئۈچۈن بىز بۇ قۇرئاننى سېنىڭ تىلىڭ بولغان ئەرەب تىلىدا نازىل قىلىش ئارقىلىق قولايلاشتۇرۇپ بەردۇق.

سەن ئۆزۈڭنىڭ غەلىبىسىنى ۋە ئۇلارنىڭ ھالاكىتىنى كۈتكىن. ئۇلارمۇ چوقۇم سېنىڭ ھالاكىتىڭنى كۈتكۈچىلەردۇر.

سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا كەلگەندەك بۇ سۈرىنىڭمۇ باشلىنىشىدا (ھامىم) دەپ ئۈزۈك تاۋۇش بىلەن باشلانغان.

قۇرئان كەرىم ھەممىدىن غالىب، ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، يارىتىشىدا، ئورۇنلاشتۇرۇشىدا ۋە پىلانلىشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچى ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنغاندۇر.

ھەقىقەتەن ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا مۇئمىنلەر ئۈچۈن ئاللاھنىڭ يېگانىلىكىگە ھەم قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان دەلىللەر بار، چۈنكى مۇئمىنلەر بۇ ئالامەتلەردىن ئىبرەت ئالىدۇ.

ئەي ئىنسانلار! سىلەرنىڭ مەنىي ئىسپېرمىدىن، ئاندىن بىر پارچە گۆشتىن، ئاندىن لەختە قاندىن، يارىتىلىشىڭلاردا، ئاللاھ تائالا (ئەتراپقا) تارقىتىۋەتكەن زېمىندا ئۆمىلەيدىغان جانلىقلارنىڭ يارىتىلىشىدا ئاللاھنىڭ ھەقىقىي ياراتقۇچى ئىكەنلىكىگە چىن پۈتىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئۇنىڭ يەككە - يېگانىلىكىنى ئۇقتۇرىدىغان دەلىللەر بار.

كېچە-كۈندۈزنىڭ نۆۋەتلىشىپ تۇرۇشىدا، ئاللاھنىڭ ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇرۇپ، شۇ ئارقىلىق گىياھسىز، قاقاس زېمىننى گۈللەندۈرۈشىدە ھەمدە سىلەرنىڭ مەنپەئەتىڭلار ئۈچۈن شاماللارنى بەزىدە بىر تەرەپتىن، بەزىدە يەنە بىر تەرەپتىن چىقىرىشىدا ئەقلىنى ئىشقا سېلىپ، مەزكۇر ھادىسىلەرنى ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكىگە، (ئىنسانلارنى) ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلدۈرەلەيدىغانلىقىغا ۋە ھەر نەرسىگە قادىر ئىكەنلىكىگە دەلىل قىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن دەلىل - پاكىتلار بار.

ئەي پەيغەمبەر! بىز ساڭا بۇ ئايەتلەرنى ۋە دەلىل - پاكىتلارنى ھەق بىلەن ئوقۇپ بېرىمىز. ئۇلار ئاللاھنىڭ بەندىسىگە نازىل قىلىنغان سۆزىگە ۋە دەلىل - پاكىتلىرىغا ئىشەنمىسە، ئۇنىڭدىن كېيىن قانداق ساڭا ئىشىنىدۇ؟ ئۇنىڭدىن كېيىن قانداق دەلىل - پاكىتلارنى تەستىقلايدۇ؟

ھەر قانداق يالغانچىغا ۋە گۇناھقا پاتقۇچىغا ئاللاھنىڭ ئازابى ۋە ھالاكىتى بولسۇن.

بۇ كاپىر ئۆزىگە ئوقۇپ بېرىلىۋاتقان قۇرئاندىكى ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئاڭلاپ تۇرىدۇ. ئاندىن ئۇ گوياكى ئۆزىگە ئوقۇپ بېرىلىۋاتقان ئاشۇ ئايەتلەرنى ئاڭلىمىغاندەك قىياپەتتە كۆڭلىدە ھەقىقەتكە ئەگىشىشتىن چوڭچىلىق قىلىپ بۇرۇندىن قىلىپ كەلگەن كۇپۇرلۇق ھەم گۇناھ - مەئسىيەتلىرىنى داۋاملاشتۇرىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! ئاخىرەتتە ئۇنى قايغۇغا سالىدىغان نەرسىنى ئۇنىڭغا ئېيتىپ بەرگىنكى، ئۇ نەرسە بولسا ئاخىرەتتە ئۇنى كۈتۈپ تۇرۇۋاتقان قاتتىق بىئارام قىلغۇچى ئازابتۇر.

ئۇنىڭغا قۇرئاندىن بىرەر نەرسە يەتسە ئۇنى مەسخىرە قىلىدىغان ئويۇنچۇق قىلىۋالىدۇ. قۇرئان كەرىمنى مەسخىرە قىلىدىغان قىلىقى بار ئاشۇ ئادەملەرگە قىيامەت كۈنى خار قىلغۇچى ئازاب باردۇر.

ئاخىرەتتە ئۇلارنى دوزاخنىڭ ئوتى كۈتۈپ تۇرىدۇ، ئۇلارنىڭ مال - مۈلۈكلىرى ئاللاھنىڭ ئالدىدا ھېچ نەرسىگە ئەسقاتمايدۇ، ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان بۇتلىرىمۇ ئۇلاردىن ھېچ نەرسىگە ئارا تۇرالمايدۇ. قىيامەت كۈنى ئۇلارغا كاتتا ئازاب بار.

بىز پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەدكە نازىل قىلغان بۇ كىتاب توغرا يولغا باشلايدۇ. پەرۋەردىگارىنىڭ پەيغەمبىرىگە نازىل قىلىنغان ئايەتلىرىگە كاپىر بولغانلار قاتتىق بىئارام قىلغۇچى ئازابقا دۇچار بولىدۇ.

ئەي ئىنسانلار! يەككە - يېگانە ئاللاھ كېمىلەرنىڭ ئۆز ئەمرى بىلەن مېڭىشى ئۈچۈن ۋە سىلەر تۈرلۈك ھالال كەسىپلەر ئارقىلىق ئاللاھنىڭ پەزلىنى ئىزدىشىڭلار ئۈچۈن سىلەرگە دېڭىزلارنى بويسۇندۇرۇپ بەردى. ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىگە شۈكرى قىلغايسىلەر.

ئاللاھ تائالا سىلەرگە ئاسمانلاردىكى قۇياش، ئاي ۋە يۇلتۇزلارنى، زېمىندىكى دەريالارنى، دەل - دەرەخلەرنى، تاغلارنى ۋە باشقا ساناقسىز نەرسىلەرنى بويسۇندۇرۇپ بەردى. ئاللاھنىڭ ئاشۇ نەرسىلەرنى سىلەرگە بويسۇندۇرۇپ بېرىشىدە ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى ئۈستىدە پىكىر يۈزگۈزىدىغان ۋە ئۇلاردىن پەند - نەسىھەت ئالىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكىگە ۋە قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان ئالامەتلەر باردۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە پەيغەمبىرىگە ئىشەنگەن مۇئمىنلەرگە ئېيتقىنكى، ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە ياكى جازاسىغا پەرۋا قىلمايدىغان كاپىرلاردىن سىلەرگە يامانلىق قىلغانلار بىلەن كارىڭلار بولمىسۇن. چۈنكى ئاللاھ سەۋرچان مۇئمىنلەرنىڭ ھەر بىرىنى چوقۇم مۇكاپاتلاپ، چەكتىن ئاشقان كاپىرلارنى بۇ دۇنيادا قىلغان قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن چوقۇم جازالايدۇ.

كىمكى ياخشى ئىش قىلىدىكەن، قىلغان ياخشىلىقىنىڭ نەتىجىسىنى ئۆزى كۆرىدۇ. ئاللاھ ئۇنىڭ ئەمىلىدىن بىھاجەتتۇر. كىمكى يامان ئىش قىلىدىكەن، قىلغان يامانلىقىنىڭ ئاقىۋىتى ۋە جازاسىمۇ ئۆزىگە بولىدۇ. ئۇنىڭ ئەسكىلىكىنىڭ ئاللاھقا ھېچ زىيىنى بولمايدۇ. ئاندىن بىز ھەر بىرىگە تېگىشلىك جازا - مۇكاپاتنى بېرىشىمىز ئۈچۈن يالغۇز بىزنىڭ تەرىپىمىزگە قايتۇرۇلىسىلەر.

ھەقىقەتەن بىز ئىسرائىل ئەۋلادىغا تەۋرات ۋە شۇنىڭ ھۆكمى بىلەن كىشىلەرنىڭ ئوتتۇرىسىدا (ھەق - ناھەقنى) ئايرىيدىغان ئىستىداد ئاتا قىلدۇق، ئۇلار ئىچىدىن چىققان پەيغەمبەرلەرنىڭ كۆپ قىسمىنى ئىبراھىمنىڭ ئەۋلادلىرىدىن قىلدۇق، ئۇلارغا تۈرلۈك پاك نەرسىلەرنى رىزىق قىلىپ بەردۇق، ئۇلارنى ئۆز زامانىدىكى پۈتكۈل جاھان ئەھلىدىن ئۈستۈن قىلدۇق.

ئۇلارغا ھەقنى باتىلدىن ئايرىيدىغان دەلىللەرنى بەردۇق. ئۇلار پەقەت پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەدنىڭ پەيغەمبەرلىكىگە دەلىل - پاكىتلار ئوتتۇرىغا قويۇلغاندىن كېيىن ئىختىلاپلاشتى. ئۇلارنىڭ ئەمەل - مەنسەپ ۋە يۈز - ئابرۇينى دەپ بىر - بىرىگە زۇلۇم قىلىشلىرى مۇشۇنداق ئىختىلاپقا ئېلىپ باردى. ئەي پەيغەمبەر! شەكسىزكى پەرۋەردىگارىڭ قىيامەت كۈنى ئۇلار بۇ دۇنيادا ئىختىلاپلاشقان ئىشلاردا ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىدۇ. ئاندىن كىمنىڭ توغرا، كىمنىڭ خاتا قىلغانلىقى ئايان بولىدۇ.

ئاندىن بىز سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلىرىمىزنى بۇيرۇغان ئىشتا سېنى مۇئەييەن ئۇسۇل، يول ۋە مېتودقا ئىگە قىلدۇقكى، سەن (شۇ ئۇسۇللار ئارقىلىق ئىنسانلارنى) ئىمانغا ۋە ياخشى ئەمەلگە چاقىرىسەن. شۇڭا مۇشۇ يول بويىچە ئىش قىلغىن، توغرىنىڭ نېمىلىكىنى بىلمەيدىغانلارنىڭ خاھىشلىرىغا ئەگەشمىگىن. چۈنكى ئۇلارنىڭ ھاۋايى - ھەۋەسلىرى ھەقتىن ئازدۇرغۇچىدۇر.

شەكسىزكى سەن ھەقىقەتنى بىلمەيدىغانلارنىڭ خاھىشلىرىغا ئەگەشسەڭ، ھەرگىزمۇ ئۇلار سەندىن ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ھېچ نەرسىنى توسۇپ قالالمايدۇ. ھەر قايسى مىللەتلەر ئىچىدىن چىققان زالىملار مۇئمىنلەرگە قارشى بىر - بىرىنىڭ ھەمكارلاشقۇچىلىرى ۋە قوللىغۇچىلىرىدۇر. ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ ئەمىر - پەرمانلىرىغا بويسۇنۇپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولغانلارنىڭ ياردەمچىسىدۇر.

پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەدكە نازىل قىلىنغان بۇ قۇرئان ئىنسانلارنىڭ ھەقىقەتنى باتىلدىن پەرقلەندۈرۈشىگە ۋاسىتە بولىدىغان دەلىل - پاكىتلاردۇر، ھەقىقەتكە باشلىغۇچىدۇر، چىن پۈتىدىغان قەۋم ئۈچۈن رەھمەتتۇر. چۈنكى ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشتۈرىدىغان توغرا يولغا يىتەكلەنگەن كىشىلەر بولۇپ، پەرۋەردىگارى ئۇلارنى جەننەتكە كىرگۈزۈپ، دوزاختىن يىراق قىلىدۇ.

ئۆز ئەزالىرى بىلەن كۇپۇرلۇق ھەم گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلغانلار ئۆزلىرىنى جازا - مۇكاپاتتا ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار بىلەن ئوخشاش قىلىشىمىزنى ۋە بۇ ئارقىلىق ھەممەيلەننىڭ بۇ دۇنيادىمۇ، ئاخىرەتتىمۇ باراۋەر بولۇشىنى ئويلامدۇ؟ ئۇلارنىڭ بۇ ھۆكمى نېمىدېگەن يامان؟!

ئاللاھ تائالا ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى بىكارغا ياراتقىنى يوق، ئەكسىچە چوڭقۇر ھېكمەت بىلەن، ياخشىلىق ھەم يامانلىق قىلغان ھەر كىمگە جازا - مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن ياراتتى. ئاللاھ ئۇلارنىڭ ياخشىلىقلىرىنى كېمەيتىۋېتىش ۋە يامانلىقلىرىنى كۆپەيتىپ قويۇش ئارقىلىق ئۇلارغا زۇلۇم قىلمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! نەپسى خاھىشىغا ئەگەشكەن ۋە نەپسى - خاھىشىنى بۇيرۇقىغا خىلاپلىق قىلىشقا بولمايدىغان مەبۇدنىڭ ئورنىدا قىلىۋالغان، ئاندىن ئۇ ئازغۇنلۇققا لايىق بولغاچقا ئاللاھ ئۇنى بىلىپ تۇرۇپ ئازدۇرۇۋەتكەن ھەمدە قەلبىنى مۆھۈرلىۋەتكەنلىكتىن پايدىلىنالايدىغان تەرزدە ئاڭلىيالمايدىغان، ئاللاھ كۆزىنى پەردىلىۋەتكەن ۋە بۇ پەردە ئۇنى ھەقنى كۆرۈشتىن توسۇپ قالغان ئادەمنىڭ ھالىغا قاراپ باققىن. ئاللاھ ئازدۇرۇۋەتكەندىن كېيىن ئۇنى كىم ھەقىقەتكە مۇۋەپپەق قىلالىسۇن؟! نەپسى خاھىشقا ئەگىشىشنىڭ زىيىنى ۋە ئاللاھنىڭ شەرىئىتى بويىچە ئىش قىلىشنىڭ پايدىسى ئۈستىدە ئويلىنىپ باقمامسىلەر؟

ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىشنى ئىنكار قىلغۇچى كاپىرلار: ھايات دېگەن پەقەت مۇشۇ دۇنيادىكى ھاياتىمىزدۇر، ئۇنىڭدىن كېيىن ھاياتلىق بولمايدۇ. بىر ئەۋلاد ئۆلىدۇ، ئەمما دۇنياغا قايتمايدۇ. يەنە بىر ئەۋلاد تۇغۇلىدۇ. بىز پەقەت ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشى بىلەن يوق بولىمىز، دەيدۇ. ئۇلارنىڭ ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلىشىدا ھېچ قانداق ئىلمىي ئاساسى يوق. ئۇلار پەقەت گۇمانغىلا تايىنىدۇ. گۇمان ھەقىقەت ئالدىدا ھېچ نېمىگە ئەسقاتمايدۇ.

ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىشنى ئىنكار قىلغۇچى مۇشرىكلارغا بىزنىڭ روشەن ئايەتلىرىمىز ئوقۇپ بېرىلگىنىدە ئۇلارنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ۋە ئۇنىڭ ساھابىلىرىگە: ئەگەر سىلەر بىز ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىمىز دېگەن دەۋايىڭلاردا راستچىل بولساڭلار، بىزنىڭ ئىلگىرى ئۆلۈپ كەتكەن ئاتا - بوۋىلىرىمىزنى تىرىلدۈرۈپ بېقىڭلار، دېيىشتىن باشقا كۆرسەتكۈدەك بىرەر باھانىسى يوق.

ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، ئاللاھ سىلەرنى يارىتىش ئارقىلىق تىرىلدۈرىدۇ، ئاندىن كېيىن جېنىڭلارنى ئالىدۇ، ئاندىن سىلەر ئۆلۈپ كەتكىنىڭلاردىن كېيىن قىيامەت كۈنى ھېساب ئېلىش ۋە جازا - مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن سىلەرنى توپلايدۇ. ئاشۇ كۈننىڭ چوقۇم كېلىدىغانلىقىدا قىلچە شەك يوق. لېكىن كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى بۇنى بىلمەيدۇ. شۇڭلاشقا ئۇ كۈن ئۈچۈن ياخشى ئەمەللەر بىلەن تەييارلىق قىلمايدۇ.

ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ پادىشاھلىقى يالغۇز ئاللاھقا خاستۇر. نە ئاسماندا، نە زېمىندا ئۇنىڭدىن باشقا ھەقىقىي مەبۇد يوق. ئاللاھ تائالا ھېساب ئېلىش ۋە جازا - مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرىدىغان قىيامەت كۈنىدە ئاللاھنىڭ غەيرىگە چوقۇنغان ھەمدە توغرىنى خاتاغا چىقىرىش ۋە خاتانى توغرا قىلىپ كۆرسىتىشكە ئۇرۇنغان باتىلنى ياقىلىغۇچىلار زىيان تارتىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئۇ كۈندە ھەر ئۈممەتنىڭ تىزلانغىنىچە ئۆزلىرىگە نېمە قىلىنىدىغانلىقىنى كۈتۈپ تۇرغانلىقىنى كۆرىسەن. ھەر ئۈممەت ئەمەللىرىنى خاتىرىلىگۈچى پەرىشتىلەر پۈتۈپ قويغان نامە - ئەمەللىرى تەرەپكە چاقىرىلىدۇ. ئەي ئىنسانلار! بۈگۈن سىلەر دۇنيادا قىلغان ياخشى - يامان ئىشلىرىڭلارغا قارىتا جازا - مۇكاپاتقا تارتىلىسىلەر.

بۇ بىزنىڭ كىتابىمىزدۇركى - پەرىشتىلىرىمىز سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلارنى مۇشۇ كىتابقا يېزىپ تۇراتتى- ئۇ سىلەرگە ھەققانىي گۇۋاھلىق بېرىدۇ. قېنى ئوقۇڭلار. بىز ھەقىقەتەن ئەمەللەرنى خاتىرىلىگۈچى پەرىشتىلەرنى سىلەرنىڭ دۇنيادىكى قىلمىشلىرىڭلارنى يېزىپ تۇرۇشقا بۇيرۇغان ئىدۇق.

ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان مۇئمىنلەرنى پەرۋەردىگارى ئۆز رەھمىتى بىلەن جەننىتىگە كىرگۈزىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا ئاتا قىلغان ئاشۇ مۇكاپات روشەن غەلىبىدۇركى، ئۇنىڭغا ھېچقانداق غەلىبە تەڭ كەلمەيدۇ.

ئاللاھقا كاپىر بولغانلارغا مالامەت قىلىش يۈزىسىدىن: سىلەرگە مېنىڭ ئايەتلىرىم ئوقۇپ بېرىلسە سىلەر ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىشقا چوڭچىلىق قىلمىغانمىدىڭلار؟ سىلەر كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھلارنى قىلىدىغان جىنايەتچى قەۋم ئىدىڭلار، دېيىلىدۇ.

سىلەرگە: ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ - بەندىلىرىنى ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرگۈزۈپ، جازا - مۇكاپات بېرىش ھەققىدە قىلغان - ۋەدىسى شەكسىز ھەقىقەتتۇر، قىيامەتمۇ شەكسىز ھەقىقەتتۇر. شۇڭا ئۇنىڭ ئۈچۈن ئەمەل قىلىڭلار، دېيىلگەن چاغدا سىلەر: بىز بۇ قىيامەت دېگەن نەرسىنى بىلمەيمىز. بىز ئۇنىڭ بولۇش ئېھتىماللىقىنى ئىنتايىن تۆۋەن دەپ قارايمىز ھەم ئۇنىڭ چوقۇم كېلىدىغانلىقىغا چىن پۈتمەيمىز، دېگەن ئىدىڭلار.

ئۇلارغا دۇنيادا قىلغان كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلىرى ئاشكارا بولۇپ، ئاگاھلاندۇرۇلغان چاغدا مەسخىرە قىلغان ئازاب چۈشتى.

ئاللاھ ئۇلارغا مۇنداق دەيدۇ: خۇددى سىلەر مۇشۇ كۈندىكى ئۇچرىشىشنى ئۇنتۇپ، ئىمان ئېيتىش ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلىش ئارقىلىق بۇ كۈن ئۈچۈن تەييارلىق قىلمىغىنىڭلاردەك، بۈگۈن بىزمۇ سىلەرنى دوزاخقا تاشلىۋېتىپ (ئۇنتۇيمىز). سىلەرنىڭ بارىدىغان جايىڭلار دوزاختۇر. سىلەردىن ئاللاھنىڭ ئازابىنى قايتۇرالايدىغان ياردەمچىڭلار بولمايدۇ.

سىلەرنىڭ بۇنداق ئازابقا قېلىشىڭلار ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى مەسخىرە قىلىدىغان ئويۇنچۇق قىلىۋېلىپ، دۇنيانىڭ ھۇزۇر - ھالاۋەت ھەم ئەيش - ئىشرەتلىرىگە ئالدىنىپ قالغانلىقىڭلار تۈپەيلىدىندۇر. ئەمدى بۈگۈن ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى مەسخىرە قىلغان بۇ كاپىرلار دوزاختىن چىقالمايدۇ. ئەكسىچە ئۇلار دوزاختا مەڭگۈدىن - مەڭگۈگە قېپقالىدۇ، ياخشى ئەمەل قىلىۋېلىش ئۈچۈن ھاياتىي دۇنياغىمۇ قايتۇرۇلمايدۇ، پەرۋەردىگارىمۇ ئۇلاردىن رازى بولمايدۇ.

جىمى ھەمدۇسانا ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ، شۇنداقلا پۈتۈن مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارى بولغان يېگانە ئاللاھقا خاستۇر.

ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ئۇلۇغلۇق ھەم بۈيۈكلۈك پەقەت ئاللاھقا خاستۇر. ئاللاھ غالىبتۇركى، ھېچكىم ئۇنىڭدىن ئۈستۈنلۈك قازىنالمايدۇ. ئۇ يارىتىشىدا، ئورۇنلاشتۇرۇشىدا، پىلانلىشىدا ۋە شەرىئەت يولغا قويۇشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.

سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا كەلگەندەك بۇ سۈرىنىڭمۇ باشلىنىشىدا (ھامىم) دەپ ئۈزۈك تاۋۇش بىلەن باشلانغان.

قۇرئان كەرىم ھەممىدىن غالىب، ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، يارىتىشىدا، ئورۇنلاشتۇرۇشىدا ۋە پىلانلىشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچى ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنغاندۇر.

بىز ئاسمانلارنى، زېمىننى ۋە ئۇ ئىككىسىنىڭ ئارىسىدىكى نەرسىلەرنى بىكارغا ياراتمىدۇق، بەلكى ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى چوڭقۇر ھېكمەت يۈزىسىدىن ھەق بىلەن ياراتتۇق. مەسىلەن، ئۇ ھېكمەتلەرنىڭ بىرى، بەندىلەر مۇشۇ ئارقىلىق رەببىنى تونۇپ، يالغۇز شۇنىڭغىلا قۇلچىلىق قىلىشى، ئۇنىڭغا ھېچنەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەسلىكىدۇر. شۇنداقلا بەندىلەرنىڭ پەقەت ئاللاھلا بىلىدىغان مۇئەييەن ۋاقىتقىچە يەر يۈزىدىكى خەلىپىلىكىنىڭ تەقەززاسى بويىچە ئىش قىلىشلىرى ئۈچۈندۇر. ئاللاھقا كاپىر بولغانلار ئاللاھنىڭ كىتابىدا ئاگاھلاندۇرۇلغان ئىشلاردىن يۈز ئۆرۈپ، ئۇنىڭغا پەرۋا قىلمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ھەقتىن يۈز ئۆرۈگەن بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرىڭلارنىڭ زېمىننىڭ قايسى قىسمىنى ياراتقانلىقىنى ماڭا ئېيتىپ بېرىڭلارچۇ قېنى؟ ئۇلار بىرەر تاغنى يارىتىپتۇمۇ؟ بىرەر دېڭىزنى يارىتىپتۇمۇ؟ ياكى ئۇلارنىڭ شېرىكلىرى بولۇپ، ئاسمانلارنى يارىتىشتا ئاللاھقا ھەمدەمدە بوپتىكەنمۇ؟ ئەگەر شۇ بۇتلىرىڭلارنى چوقۇنۇشقا لايىق دېگەن دەۋايىڭلاردا راستچىل بولساڭلار، قېنى ماڭا قۇرئاندىن ئىلگىرى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن نازىل قىلىنغان ياكى ئىلگىرىكىلەردىن قېپقالغان بىرەر كىتابنى كەلتۈرۈپ بېقىڭلار.

ئاللاھنى قويۇپ، تا قىيامەتكە قەدەر تىلەكلەرنى ئىجابەت قىلالمايدىغان بۇتلارغا چوقۇنىدىغان كىشىدىنمۇ ئازغۇنراق بىرى بولمىسا كېرەك. ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇ بۇتلار چوقۇنغۇچىلىرىغا پايدا ياكى زىيان يەتكۈزەلىشى ئۇياقتا تۇرسۇن، ھەتتا ئۇلارنىڭ دۇئا - تىلەكلىرىدىنمۇ خەۋەرسىزدۇر.

ئۇ بۇتلار بۇ دۇنيادا چوقۇنغۇچىلىرىغا پايدا يەتكۈزەلمىگەننىڭ ئۈستىگە، قىيامەت كۈنى مەھشەر مەيدانىغا توپلانغان ۋاقىتتىمۇ ئۆزلىرىگە چوقۇنغانلارغا دۈشمەن بولىدۇ، ئۇلاردىن تامامەن ئادا - جۇدا ئىكەنلىكىنى ئېيتىپ، ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىگە چوقۇنغانلىقىنى بىلمەس بولۇۋالىدۇ.

ئۇلارغا بىزنىڭ پەيغەمبىرىمىزگە نازىل قىلىنغان ئايەتلىرىمىز ئوقۇپ بېرىلسە، قۇرئانغا كاپىر بولغانلار ئۇ قۇرئان ئۆزلىرىنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ قولى ئارقىلىق يېتىپ كەلگەن بولغاچقا ئۇلار: بۇ ئوچۇق - ئاشكارا سېھىردۇر، ئۇ ئاللاھ تەرىپىدىن كەلگەن ۋەھىي ئەمەس، دېيىشىدۇ.

بۇ مۇشرىكلار: شەكسىزكى مۇھەممەد بۇ قۇرئاننى توقۇپ چىقىپ، ئاللاھقا نىسبەت بەردى، دېيىشەمدۇ؟ ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، ناۋادا ئۇنى مەن ئۆز ئىچىمدىن توقۇغان بولسام، ئۇ چاغدا ئاللاھ مېنى ئازابلىماقچى بولسا سىلەر مېنى قوغداپ قالالمايسىلەر. ئۇنداق بولغانىكەن، مەن قانداقسىگە بۇ قۇرئاننى توقۇپ چىقىپ ئۆزۈمنى ئازابقا دۇچار قىلاي؟. ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ قۇرئانغا تەنە قىلىش ۋە مېنى ئەيىبلەش ئۈچۈن قىلىشقان پاراڭلىرىڭلارنى ئوبدان بىلىدۇ. ئاللاھ تائالا بىزنىڭ ئارىمىزدا گۇۋاھچى بولۇشقا يېتەرلىك بولۇپ، ئۇ بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى تولىمۇ مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ۋە ئۇلارغا شەپقەتلىكتۇر.

ئەي پەيغەمبەر! سېنىڭ پەيغەمبەرلىكىڭنى ئىنكار قىلغۇچى بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، مېنىڭ سىلەرنى ئاللاھقا چاقىرغانلىقىمدىن غەلىتىلىك ھېس قىلغۇدەك تۇنجى پەيغەمبەر ئەمەس. مەندىن ئىلگىرىمۇ نۇرغۇن پەيغەمبەرلەر ئۆتكەن. ئاللاھنىڭ بۇ دۇنيادا ماڭا ۋە سىلەرگە نېمە قىلىدىغانلىقىنى بىلمەيمەن. مەن پەقەت ئاللاھ ماڭا ۋەھىي قىلغان بويىچە ئىش قىلىمەن. شۇڭا پەقەت ئاللاھ ۋەھىي قىلغانغا ئۇيغۇن كېلىدىغان سۆزنى دەيمەن ۋە ئىشنى قىلىمەن. مەن پەقەت سىلەرنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئوچۇق - ئاشكارا ئاگاھلاندۇرغۇچى بىر پەيغەمبەرمەن.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ ئىنكارچىلارغا ئېيتقىنكى، قېنى دەپ بېقىڭلار؟ ناۋادا بۇ قۇرئان ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن نازىل قىلىنغان بولۇپ، سىلەر ئۇنىڭغا كاپىر بولساڭلار، ئىسرائىل ئەۋلادلىرىدىن بىرى چىقىپ تەۋراتتىكى بۇ ھەقتىكى مەلۇماتلارغا ئاساسەن ئۇنىڭ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن نازىل قىلىنغانلىقىغا گۇۋاھلىق بەرسە، ئاندىن ئۇ ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىپ، سىلەر ئىمان ئېيتىشتىن باش تارتساڭلار، بۇ چاغدا سىلەر زالىم بوپقالمامسىلەر؟ شەكسىزكى ئاللاھ زالىم قەۋمنى ھەقىقەتكە مۇۋەپپەق قىلمايدۇ.

قۇرئانغا ۋە پەيغەمبىرى ئېلىپ كەلگەن دىنغا كاپىر بولغانلار ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەرگە دەيدۇكى، ئەگەر مۇھەممەد ئېلىپ كەلگەن نەرسە ياخشىلىققا يېتەكلەيدىغان ھەقىقەت بولسا ئىدى، بۇ يالاڭتۆشلەر، قۇللار ۋە بىچارىلەر بىزدىن بۇرۇن ئۇنىڭغا ئېرىشىۋالمىغان بولاتتى. ئۇلار پەيغەمبىرى ئېلىپ كەلگەن دىن ئارقىلىق ھىدايەت تاپالمىغان بولغاچقا: مۇھەممەد بىزگە ئېلىپ كەلگەن بۇ نەرسە ئەزەلدىن بار بولغان يالغاندۇر، بىز بۇ يالغانغا ئەگەشمەيمىز، دېيىشىدۇ.

بۇ قۇرئاندىن ئىلگىرى ئاللاھ تائالا مۇسا ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلغان كىتاب تەۋرات ھەق يولدا يېتەكچى قىلىنىدىغان پرىنسىپ، بەنىي ئىسرائىل ئىچىدىن ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتقان ۋە ئەگەشكەنلەرگە رەھمەت ئىدى. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان بۇ قۇرئان كەرىممۇ ئۆزىدىن ئىلگىرىكى كىتابلارنى تەستىقلىغۇچى بولۇپ، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلىش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارنى ئاگاھلاندۇرۇش ئۈچۈن ئەرەب تىلىدا نازىل قىلىنغاندۇر. ئۇ، ياراتقۇچىسى ۋە ئۇنىڭ مەخلۇقاتلىرى بىلەن بولغان مۇناسىۋەتنى ياخشى قىلغان كىشىلەر ئۈچۈن خۇشبېشارەتتۇر.

شەكسىزكى: «رەببىمىز ئاللاھ، بىزنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا رەببىمىز يوق» دېگەن، ئاندىن كېيىن شۇ ئىمان ۋە ياخشى ئەمەل ئۈستىدە مۇستەھكەم تۇرغان كىشىلەرگە ئاخىرەتتە يۈز بەرگۈسى ئەھۋاللاردىن قورقۇش، قولدىن كەتكەن دۇنيا نېئمەتلىرىگە ھەمدە دۇنيادا قالدۇرۇپ كەتكەن نەرسىلەرگە قايغۇرۇش بولمايدۇ.

ئاشۇ سۈپەتلەرگە ئىگە بولغان كىشىلەر جەننەت ئەھلى بولۇپ، ئۇلار جەننەتلەردە مەڭگۈ قالىدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ ھاياتىي دۇنيادا قىلغان ياخشى ئەمەللىرىنىڭ مۇكاپاتىدۇر.

بىز ئىنساننى ئاتا - ئانىسىغا ئۇلار ھايات ۋاقتىدا ۋە ئۆلۈپ كەتكەندىن كېيىنمۇ شەرىئەتكە خىلاپ كەلمەيدىغان شەكىلدە ياخشىلىق قىلىشقا كەسكىن بۇيرۇدۇق. بولۇپمۇ ئانىسىغا ياخشىلىق قىلىشقا بۇيرۇدۇقكى، ئانىسى ئۇنى ئۈستى - ئۈستىلەپ مۇشەققەت بىلەن قورسىقىدا كۆتۈردى، يەنە مۇشەققەت بىلەن تۇغدى. ئانىنىڭ ئۇنى قورسىقىدا كۆتۈرگەندىن تارتىپ ئەمچەكتىن ئايرىغانغا قەدەر ۋاقىت ئوتتۇز ئايدۇر. نىھايەت ئىنسان ئەقلىي ۋە جىسمانىي قۇۋۋىتى كامالەتكە يېتىپ، قىرىق ياشقا بارغاندا: ئەي رەببىم! ماڭا ۋە ئاتا - ئانامغا ئىنئام قىلغان نېئمەتلىرىڭگە شۈكۈر قىلىشنى ئىلھام قىلغىن، ماڭا ئۆزۈڭ رازى بولىدىغان ياخشى ئەمەللەرنى قىلىشنى ئىلھام قىلغىن ۋە ئۇنى مەندىن قوبۇل قىلغىن، ئەۋلادلىرىمنى ئىسلاھ قىلغىن. شەكسىزكى مەن گۇناھلىرىمدىن تەۋبە قىلدىم، شەكسىزكى مەن سېنىڭ تائىتىڭگە ۋە بۇيرۇقلىرىڭغا بويسۇنغۇچىلاردىنمەن، دەيدۇ.

بىز ئەنە ئاشۇ كىشىلەرنىڭ ياخشى ئەمەللىرىدىن ئەڭ ياخشىسىنى قوبۇل قىلىمىز، يامانلىقلىرىنى ئۆتۈۋېتىپ، ئۇنىڭغا قارىتا جازالىمايمىز. ئۇلار جەننەت ئەھلىنىڭ قاتارىدا بولىدۇ. بۇ ئۇلارغا قىلىنغان راست ۋەدىدۇركى، شەكسىز ئەمەلگە ئاشىدۇ.

بىرى ئاتا - ئانىسىغا: ئېسىت سىلەرگە! سىلەر ماڭا مەن ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىپ قەبرەمدىن چىقىدىغانلىقىمنى ۋەدە قىلىۋاتامسىلەر؟ ئىلگىرىكى كۆپ ئەسىرلەر مابەينىدە نۇرغۇنلىغان ئىنسانلار ئۆلۈپ كەتكەن بولۇپ، ئۇلاردىن ھېچكىم قايتا تىرىلگىنى يوققۇ؟! - دېدى. ھالبۇكى ئۇنىڭ ئاتا - ئانىسى ئاللاھتىن ئوغلىنى ئىمانغا يېتەكلىشىنى تىلەيتتى ھەمدە ئوغلىغا: ئەگەر سەن ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىشكە ئىشەنمىسەڭ تۈگىشىسەن. شۇڭا ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتقىن. ئاللاھنىڭ ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىش ھەققىدىكى ۋەدىسى چوقۇم ئىشقا ئاشىدۇ، ئۇنىڭدا شەك يوق، دەيتتى. ئاندىن ئۇ ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى قايتىدىن ئىنكار قىلىپ: قايتا تىرىلىش ھەققىدە دېيىلىۋاتقان گەپلەرنىڭ ھەممىسى ئىلگىرىكىلەر يېزىپ قالدۇرغان كىتابلاردىن ئېلىنغان گەپلەر بولۇپ، ئاللاھ تەرىپىدىن كەلگەنلىكى ئېنىق ئەمەس، دەيدۇ.

ئىلگىرى ئۆتكەن ئىنىسانلار ۋە جىنلارنىڭ قاتارىدا ئازاب تېگىشلىك بولغان ئاشۇ كىشىلەر ھەقىقەتەن زىيان تارتقۇچىلاردىن بوپكەتتى. چۈنكى ئۇلار دوزاخقا كىرىش ئارقىلىق ئۆزلىرىدىنمۇ، بالا - چاقىلىرىدىنمۇ قۇرۇق قالدى.

ئەھلى جەننىتى ۋە ئەھلى دوزىخى بولغان ئىككى گۇرۇھتىن ھەر بىرىنىڭ قىلغان ئەمەللىرىگە يارىشا دەرىجىلىرى بولىدۇ. يەنى جەننەت ئەھلىنىڭ دەرىجىلىرى ئالىي مەرتىۋىلەر بولسا، دوزاخ ئەھلىنىڭ دەرىجىسى چوڭقۇر ئورەكلەردۇر. بۇنداق بولۇشى ئاللاھ تائالانىڭ بەندىلەرنىڭ ئەمەللىرىگە كۆرە جازا - مۇكاپاتىنى تولۇق بېرىشى ئۈچۈندۇركى، بەندىلەر قىيامەت كۈنى ياخشىلىقلىرىنىڭ كېمىيىپ كېتىشى ۋە يامانلىقلىرىنىڭ كۆپىيىپ قېلىشى ئارقىلىق زۇلۇمغا ئۇچرىمايدۇ.

ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلار ئازابلىنىش ئۈچۈن دوزاخقا توغرىلىنىدۇ ۋە ئۇلارغا كايىش ۋە ئەيىبلەش ئۇسلۇبىدا: سىلەر دۇنيا ھاياتىڭلاردا ھۇزۇر - ھالاۋەت سۈرۈپ، تۈرلۈك لەززەتلەردىن بەھرىمەن بولدۇڭلار. ئەمدى بۈگۈن سىلەر يەر يۈزىدە يولسىز ھالدا چوڭچىلىق قىلغىنىڭلار ھەمدە كۇپرىلىق بىلەن ئاللاھنىڭ ئىتائىتىدىن چىققىنىڭلار ئۈچۈن خورلىغۇچى ئازابقا دۇچار بولىسىلەر، دېيىلىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئادنىڭ نەسەب قېرىندىشى ھۇدنى ئەسلىگىن، ئۇ ئۆز ۋاقتىدا قەۋمىنى ئاللاھنىڭ ئازابى كېلىشتىن ئاگاھلاندۇرغان ئىدى. ئۇلارنىڭ تۇرالغۇلىرى ئەرەب يېرىم ئارىلىنىڭ جەنۇب تەرىپىدىكى ئەھقاف دېگەن جايدا بولۇپ، ھۇدتىن بۇرۇنمۇ ۋە ئۇنىڭدىن كېيىنمۇ ئۇنىڭ قەۋمىنى ئاگاھلاندۇرىدىغان نۇرغۇن پەيغەمبەر كەلگەن ئىدى. ئۇلار قەۋملىرىگە: پەقەت يېگانە ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلىڭلار، ئۇنىڭغا قوشۇپ باشقا ھېچنەرسىگە چوقۇنماڭلار. ئەي قەۋمىم! مەن سىلەرگە قىيامەت كۈنىدىن ئىبارەت بۈيۈك كۈننىڭ ئازابى كىلىپ قېلىشىدىن ئەنسىرەيمەن، دەيتتى.

ھۇدقا قەۋمى مۇنداق دېدى: سەن بىزنى ئىلاھلىرىمىزغا چوقۇنۇشتىن توسقىلى كەلدىڭمۇ؟ سېنىڭ بۇنىڭغا ھەرگىز كۈچۈڭ يەتمەيدۇ. ئەگەر سەن دەۋايىڭدا راستچىل بولساڭ، بىزگە ۋەدە قىلغان ئازابنى كەلتۈرۈپ باققىن.

ھۇد ئېيتتى: ئازابنىڭ كېلىدىغان ۋاقتىنى پەقەت ئاللاھ بىلىدۇ، مېنىڭ بۇ ھەقتە مەلۇماتىم يوق. مەن پەقەت بىر پەيغەمبەرمەن، سىلەرگە ئۆز مەجبۇرىيتىمنى يەتكۈزۈۋاتىمەن. لېكىن مەن سىلەرنى ئۆزۈڭلارغا پايدىلىق ئىشنى تاشلاپ، زىيانلىق ئىشنى قىلىدىغان نادان كىشىلەر دەپ قارايمەن.

ئۇلارغا ئۆزلىرى ئالدىراتقان ئازاب كېلىپ، ئاسمان تەرەپتىن بىر بۇلۇتنىڭ ئۆزلىرى تەرەپكە قاراپ كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرگەن چاغدا: بۇ بىزگە يامغۇر ياغدۇرىدىغان بۇلۇتتۇر، دېيىشتى. ھۇد ئۇلارغا: ئەھۋال سىلەر ئويلىغاندەك ئەمەس، يەنى بۇ بۇلۇت سىلەرگە يامغۇر ياغدۇرمايدۇ، بەلكى ئۇ سىلەر ئالدىراتقان ئازاب بولۇپ، ئۇ ئىچىدە دەرتلىك ئازاب بولغان شامالدۇر، دېدى.

ئۇ ئاللاھ ھالاك قىلىشقا بۇيرۇغان نەرسىنىڭ يېنىدىن ئۆتسىلا ھەممىسىنى ۋەيران قىلىۋېتىدۇ. ئاندىن ئۇلار ھالاك بولۇپ كېتىدۇ. ئۇلار بۇرۇندىن ئولتۇرۇپ كەلگەن ئۆيلەردىن، بۇندىن بۇرۇن ئۇلارنىڭ مۇشۇ يەردە مەۋجۇت بولغانلىقىغا ھېچبىر ئەسەرمۇ قالمايدۇ. بىز ئۆزلىرىنىڭ كۇپرىسىى ۋە ئاسىيلىقلىرىدا چىڭ تۇرغان گۇناھكارلارغا مۇشۇنداق دەرتلىك جازا بېرىمىز.

بىز ھۇد قەۋمىگە سىلەرگە بەرمىگەن ئىمكانىيەتلەرنى بەرگەن ئىدۇق. ئۇلارغا ئاڭلايدىغان قۇلاق، كۆرىدىغان كۆز، چۈشىنىدىغان قەلبلەرنى بەردۇق. لېكىن ئۇلارنىڭ قۇلاقلىرى، كۆزلىرى ۋە ئەقىللىرى ھېچنەرسىگە ئەسقاتمىدى، ئاللاھنىڭ ئازابى كەلگەن چاغدا ئۇلاردىن ئۇ ئازابنىمۇ قايتۇرالمىدى، چۈنكى ئۇلار ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە كاپىر بولغاچقا، پەيغەمبىرى ھۇد ئاگاھلاندۇرغان چاغدا ئۆزلىرى مەسخىرە قىلغان ئازاب كەلگەن ئىدى.

ئەي مەككىلىكلەر! بىز ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ ئەتراپىڭلاردىكى ئاھالىلەرنى ھالاك قىلدۇق. يەنى ئادنى، سەمۇدنى، لۇت قەۋمىنى ۋە مەديەن ئاھالىسىنى ھالاك قىلىدۇق. ئۇلارنىڭ كۇپرىسىدىن قايتىۋېلىشىنى ئۈمىد قىلىپ تۈرلۈك - تۈرلۈك دەلىل - پاكىتلارنى كەلتۈرگەن ئىدۇق.

ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ ئىلاھ قىلىۋالغان بۇتلار ئۇلارغا نېمىشقا ياردەم بەرمىدى؟ ئۇلار شۇ بۇتلىرىغا چوقۇنۇش ۋە قۇربانلىقلارنى قىلىش ئارقىلىق يېقىنچىلىق قىلاتتىغۇ؟ بۇتلار ئۇلارغا قىلچە ياردەم قىلمىغانلىقى ئۇياقتا تۇرسۇن، ئەكسىچە ئۇلار ئەڭ ئېھتىياجلىق چاغدا بۇتلارنىڭ قارىسىمۇ كۆرۈنمىدى. مانا بۇ ئۇلارنىڭ يالغانچىلىقى ۋە ئويدۇرمىلىرىدۇركى، ئۇلار ئاشۇ بۇتلارنىڭ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ئۆزلىرىگە ئەسقاتىدىغانلىقىنى ۋە شاپائەت قىلىدىغانلىقىنى پەش قىلىشاتتى.

ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا بىز ساڭا نازىل قىلىنغان قۇرئان كەرىمنى ئاڭلىسۇن دەپ بىر بۆلۈك جىنلارنى يېنىڭغا ئەۋەتتۇق. ئۇلار قۇرئاننى تىڭشاشقا ھازىر بولغاندا بىر - بىرىگە: قۇرئاننى تولۇق ئاڭلىيالىشىمىز ئۈچۈن جىم تۇرۇڭلار، دېيىشتى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام قىرائىتىنى تۈگەتكەندە ئۇلار قەۋمىنى ئەگەر مۇشۇ قۇرئانغا ئىمان ئېيتمىسا ئاللاھنىڭ ئازابىغا قالىدىغانلىقىدىن ئاگاھلاندۇرۇش ئۈچۈن قايتىشتى.

ئۇلار قەۋمىگە: ئەي قەۋمىمىز! شەكسىزكى بىز مۇساغا نازىل قىلغان ۋەھيىدىن كىيىنكى ئاللاھ تائالانىڭ نازىل قىلغان كىتابىنى ئاڭلىدۇق، ئۇ كىتاب ئىلگىرى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن نازىل قىلىنغان كىتابلارنى تەستىقلايدىكەن. بىز ئاڭلىغان بۇ كىتاب ھەقىقەتكە باشلايدىكەن، توغرا يولغا يېتەكلەيدىكەن. ئۇ يول ئىسلام يولىدۇر.

ئەي قەۋمىمىز! مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام چاقىرغان ھەقىقەتكە ئاۋاز قوشۇڭلار، ئۇنىڭ پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئىكەنلىكىگە ئىشىنىڭلار. شۇنداق قىلساڭلار ئاللاھ گۇناھلىرىڭلارنى مەغپىرەت قىلىدۇ، دەرتلىك ئازابتىن ئامان قىلىدۇ. ناۋادا سىلەر ئۇ چاقىرغان ھەقىقەتكە ئاۋاز قوشماي، ئۇنىڭ پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئىكەنلىكىگە ئىشەنمىسەڭلار سىلەرنى كۈتۈپ تۇرۇۋاتقان ئازابتىن ئامان قالالمايسىلەر.

كىمكى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام چاقىرغان ھەقىقەتكە ئاۋاز قوشمىسا ھەرگىز ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قېچىپ قۇتۇلالمايدۇ، ئاللاھتىن باشقا دوستلار ئۇنى ئازابتىن قۇتۇلدۇرالمايدۇ. ئەنە شۇلار ھەقتىن روشەن ئازغۇنلۇق ئىچىدىدۇر.

ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلغۇچى بۇ مۇشرىكلار ئاللاھ تائالانىڭ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ياراتقانلىقىنى، شۇنچىۋالا چوڭ ھەم كەڭرى ئاسمان - زېمىننى يارىتىشتىن ئاجىز كەلمىگەن زاتنىڭ ئەلۋەتتە ئۆلۈكلەرنى ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن قايتا تىرىلدۈرۈشكە كۈچى يېتىدىغانلىقىنى كۆرمىدىمۇ؟ ئاللاھ تائالا ئۇلارنى تىرىلدۈرۈشكە ئەلۋەتتە قادىردۇر، شەكسىزكى ئاللاھ تائالا ھەر نەرسىگە قادىردۇر. ئۇنداق بولغان ئىكەن، ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرۈشتىن ئاجىز كەلمەيدۇ.

ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە كاپىر بولغانلار ئازابلىنىش ئۈچۈن دوزاخقا توغرا قىلىنغاندا ئۇلارغا كايىلىپ: سىلەر كۆرۈپ تۇرۇۋاتقان بۇ ئازاب راست ئەمەسمۇ؟ ياكى بۇ سىلەر دۇنيادىكى ۋاقتىڭلاردا دېگىنىڭلاردەك يالغانمۇ؟ دېيىلىدۇ. ئۇلار: ئۇنداق ئەمەس، رەببىمىز بىلەن قەسەمكى، ئەلۋەتتە بۇ شەكسىز ھەقىقەتتۇر، دەيدۇ. ئاندىن ئۇلارغا: ئاللاھقا كاپىر بولغىنىڭلار ئۈچۈن بۇ ئازابنى تېتىڭلار، دېيىلىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! قەۋمىڭنىڭ سېنى يالغانغا چىقىرىشلىرىغا نۇھ، ئىبراھىم، مۇسا ۋە ئىيسا ئەلەيھىسسالاملارغا ئوخشاش ئىرادىلىك پەيغەمبەرلەر سەۋر قىلغاندەك سەۋرچان بولغىن، ئۇلارغا ئازاب كېلىشىگە ئالدىراپ كەتمىگىن. قەۋمىڭنىڭ ئىنكارچىلىرى ئاخىرەتتە ۋەدە قىلىنغان ئازابنى كۆرگەن چاغدا ئۇلار بېشىغا كەلگەن ئازابنىڭ چەكسىزلىكىدىن گوياكى بۇ دۇنيادا پەقەت كۈندۈزدىن ئازراق ۋاقىت تۇرغاندەكلا ھېس قىلىشىدۇ. مۇھەممەدكە نازىل قىلىنغان بۇ قۇرئان كەرىم ئىنسانلارغا ۋە جىنلارغا يېتەرلىك تەبلىغدۇر. بۇ ئازاب ئارقىلىق پەقەت كۇپۇرلۇق ۋە ئاسىيلىق بىلەن ئاللاھنىڭ ئىتائىتىدىن چىققانلارلا ھالاك قىلىنىدۇ.

ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ دىنىدىن توسقانلارنىڭ ئەمەللىرىنى ئاللاھ تائالا بىكار قىلىۋېتىدۇ.

ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان، شۇنداقلا ئاللاھ تائالا پەيغەمبىرى مۇھەممەدكە نازىل قىلغان قۇرئانغا (ئۇ قۇرئان ئۇلارنىڭ پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن كەلگەن ھەقىقەتتۇر) ئىمان ئېيتقانلارنىڭ خاتالىقلىرىنى ئاللاھ يوققا چىقىرىپ، ئۇلارنى خاتالىقلىرى تۈپەيلىدىن جازالىمايدۇ، ئۇلارنىڭ دۇنيالىق ۋە ئاخىرەتلىك ئىشلىرىنى ياخشىلاپ بېرىدۇ.

ئىككى گۇرۇھ كىشىلەرگە بېرىلىدىغانلىقى يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان ئاشۇ جازا - مۇكاپات ئاللاھقا كاپىر بولغانلارنىڭ ئاساسسىز سەپسەتىگە ئەگەشكەنلىكى، ئاللاھقا ۋە پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەرنىڭ بولسا پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن كەلگەن ھەقىقەتكە ئەگەشكەنلىكى سەۋەبىدىن بولۇپ، ئۇلارنىڭ ئەمەللىرى ئوخشىمىغانلىقى ئۈچۈن جازا - مۇكاپاتىمۇ ئوخشاش بولمايدۇ. شۇنداقلا ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەر گۇرۇھى ۋە كاپىرلار گۇرۇھىدىن ئىبارەت ئىككى گۇرۇھ كىشىلەر ھەققىدىكى ھۆكمىنى بايان قىلغان بولۇپ، ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا ئۇلارنىڭ مىسالىنى بايان قىلىدۇ، ئاندىن ھەر كىمنى ئۆز جىنسىغا قوشۇۋېتىدۇ.

ئەي مۇئمىنلەر! كاپىرلارنىڭ ئىچىدىن سىلەرگە قارشى ئۇرۇشقا قاتناشقانلارنى ئۇچراتساڭلار، قىلىچلىرىڭلار بىلەن ئۇلارنىڭ بويۇنلىرىغا چېپىڭلار، ئۇلارنىڭ كۆپ قىسمىنى يەر چىشلەتكەنگە قەدەر ئۇرۇشنى داۋاملاشتۇرۇڭلار. شۇنداق قىلساڭلار ئۇلارنىڭ ھەيۋىتىنى يەرگە ئۇرالايسىلەر. ئۇلارنىڭ كۆپ قىسمىنى يوقىتىپ بولغىنىڭلاردا ئەسىر ئېلىشقا باشلاڭلار. قولۇڭلارغا ئەسىر چۈشكەنلەرنى مەنپەئەتكە قاراپ بىتەرەپ قىلساڭلار بولىدۇ. يەنى ئۇلارغا ياخشىلىق قىلىپ، بەدەلسىز قويۇۋەتسەڭلارمۇ ياكى مال يا باشقا بىرەر نەرسە ئېلىپ قويۇۋەتسەڭلارمۇ بولىدۇ. تاكى ئۇرۇش كاپىرلارنىڭ تەسلىم بولۇشى ياكى سۈلھىلىشىش بىلەن ئاخىرلاشقانغا قەدەر ئۇلارغا قارشى ئۇرۇش قىلىش ۋە ئەسىر ئېلىشنى داۋاملاشتۇرۇڭلار. مۇئمىنلەرنى كاپىرلار ئارقىلىق سىناش، غەلىبىنىڭ ئىككى تەرەپ ئارىسىدا ئايلىنىپ تۇرۇشى، بەزىدە بىر تەرەپ غەلىبە قىلسا، بەزىدە يەنە بىر تەرەپنىڭ غەلىبە قىلىشى ئاللاھنىڭ ھۆكمىدۇر. ئەگەر ئاللاھ ئۇرۇش قىلماستىن كاپىرلانىڭ يېڭىلىشىنى خالىسا ئىدى، ئەلۋەتتە شۇنداق قىلغان بولاتتى. لېكىن ئاللاھ سىلەرنى بىر - بىرىڭلار ئارقىلىق سىناش ئۈچۈن جىھادنى يولغا قويدى. يەنى مۇئمىنلەردىن كىمنىڭ ئۇرۇشقا قاتنىشىپ، كىمنىڭ قاتناشمايدىغانلىقىنى سىنايدۇ، كاپىرنى بولسا مۇئمىن بىلەن سىنايدۇ. چۈنكى مۇئمىن ئۆلتۈرۈلسە جەننەتكە كىرىدۇ، ئەگەر مۇئمىن كاپىرنى ئۆلتۈرۈۋەتسە كاپىر دوزاخقا كىرىدۇ. ئاللاھ يولىدا ئۆلتۈرۈلگەنلەرگە كەلسەك، ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى ھەرگىزمۇ زايە قىلىۋەتمەيدۇ.

ئاللاھ تائالا ئۇلارنى ھاياتىي دۇنيادا ھەق يولدا مېڭىشقا مۇۋەپپەق قىلىدۇ ھەمدە ئەھۋالىنى ياخشىلاپ بېرىدۇ.

قىيامەت كۈنى ئاللاھ ئۇلارنى جەننەتكە كىرگۈزىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا دۇنيادىكى ۋاقىتتا جەننەتنىڭ سۈپەتلىرىنى بايان قىلىپ بەرگەن بولۇپ، شۇڭا ئۇلار جەننەتنى تونۇيدۇ. ئاللاھ ئۇلارغا يەنە ئاخىرەتتە جەننەتتىكى تۇرالغۇلىرىنىمۇ تونۇشتۇرۇپ بولغان.

ئەي ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ئاللاھ يولغا قويغان ھۆكۈملەرگە ئەمەل قىلغان مۇئمىنلەر! ئەگەر سىلەر ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ۋە دىنىغا ياردەم بىرىش ھەمدە كاپىرلارغا قارشى جىھاد قىلىش ئارقىلىق ئاللاھقا (يەنى ئاللاھنىڭ دىنىغا) ياردەم بەرسەڭلار، ئاللاھ سىلەرگە دۈشمىنىڭلار ئۈستىدىن غەلىبە ئاتا قىلىش ئارقىلىق ياردەم بېرىدۇ، جەڭ مەيدانىغا دۈشمىنىڭلار بىلەن ئۇچراشقىنىڭلاردا قەدەملىرىڭلارنى مۇستەھكەم قىلىدۇ.

ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە كاپىر بولغانلار زىيانغا ۋە ھالاكەتكە مەھكۇم بولۇپ، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنىڭ ساۋابىنى بىكار قىلىۋېتىدۇ.

ئۇلارغا كەلگەن بۇ ئازاب ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ ئۆز پەيغەمبىرىگە نازىل قىلغان قۇرئان كەرىمدىكى بىر ئىلاھلىق ئېتىقادىنى ئۆچ كۆرگەنلىكى تۈپەيلىدىندۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى بىكار قىلىۋەتتى. نەتىجىدە ئۇلار بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە زىيان تارتتى.

بۇ ئىنكارچىلار يەر يۈزىدە سەپەر قىلىپ، ئۆزلىرىدىن ئىلگىرىكى ئىنكارچىلارنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىنى ئويلىنىپ باقمىدىمۇ؟ ئۇلارنىڭ ئاقىۋىتى تولىمۇ ئېچىنىشلىق بولغان بولۇپ، ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ تۇرالغۇلىرىنى تامامەن ۋەيران قىلىۋەتكەن، شۇنداقلا ئۇلارنى بالا - چاقىلىرى ۋە مال - ۋارانلىرى بىلەن قوشۇپ ھالاك قىلىۋەتكەن ئىدى. ھەر ۋاقىت ۋە ھەر يەردە كاپىرلار مۇشۇنداق ئېچىنىشلىق ئاقىۋەتكە دۇچار بولىدۇ.

يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان بۇ جازا - مۇكاپات شۇ ئىككى گۇرۇھ كىشىلەر ئۈچۈندۇر. چۈنكى ئاللاھ تائالا ئىمان ئېيتقانلارنىڭ ياردەمچىسىدۇر. ئاخىرەتتە كاپىرلارنىڭ ھېچ ياردەمچىسى بولمايدۇ.

شەكسىزكى ئاللاھ تائالا ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتقان ھەمدە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارنى سارايلىرى ۋە دەل - دەرەخلىرىنىڭ ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرگۈزىدۇ. ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە كاپىر بولغانلار ھاۋايى - ھەۋەسلىرىنىڭ كەينىگە كىرىش ئارقىلىق مۇشۇ دۇنيادىلا ھۇزۇر - ھالاۋەت كۆرىدۇ، خۇددى ھايۋانلارغا ئوخشاش يەپ - ئىچىدۇ، ئۇلارنىڭ قورسىقى ۋە شەھۋىتىدىن باشقا غېمى بولمايدۇ. دوزاخ قىيامەت كۈنى ئۇلار ئورۇنلىشىدىغان قارارگاھتۇر.

سېنى مەككىدىن چىقىرىۋەتكەن مەككىلىكلەردىن مال - دۇنيا ۋە بالا - چاقا جەھەتلەردە تولىمۇ كۈچلۈك بولغان ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ كۆپۈنچىسى پەيغەمبەرلىرىنى يالغانغا چىقارغانلىقلىرى ئۈچۈن ھالاك قىلغان ئىدۇق. ئۇلارنى ئاللاھنىڭ ئازابى كەلگەندە ئۇنىڭدىن قۇتۇلدۇرۇپ قالىدىغان بىرەر ياردەمچى بولمىغان ئىدى. دېمەك، ناۋادا مەككىلىكلەرنى ھالاك قىلماقچى بولساق، ئۇنىڭغىمۇ ئەلۋەتتە كۈچىمىز يېتىدۇ.

پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن بېرىلگەن روشەن دەلىل - پاكىتى بار بولغان، شۇ سەۋەبتىن پەرۋەردىگارىغا دەلىل بىلەن ئىبادەت قىلىدىغان كىشى، شەيتان يامان ئەمىلىنى چىرايلىق كۆرسەتكەن، بۇتلارغا چوقۇنۇش، گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلىش ۋە پەيغەمبەرلەرنى يالغانغا چىقىرىش دېگەندەك نەپسى - خاھىشلىرى تارتقان ئىشلارنى قىلغان كىشىگە ئوخشاش بولامدۇ؟

ئاللاھ تائالا -بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق- تەقۋادار بولغانلارنى كىرگۈزىدىغانلىقى توغرىسىدا ۋەدە قىلغان جەننەتنىڭ سۈپىتى مۇنۇلاردۇر: ئۇ جەننەتلەردە ئۇزۇن تۇرۇپ قالغانلىقتىن پۇرىقى ۋە تەمى ئۆزگىرىپ كەتمىگەن سۇدىن ئۆستەڭلەر، تەمى ئۆزگەرمىگەن سۈتتىن ئۆستەڭلەر، ئىچكۈچىلەرگە ھۇزۇر بېغىشلايدىغان شاراپتىن ئۆستەڭلەر، ئارىلاشمىلاردىن ساپ بولغان ھەسەلدىن ئۆستەڭلەر بار. ئۇلار ئۈچۈن جەننەتلەردە ھەرتۈرلۈك مېۋە - چىۋىلەردىن ئۇلارنىڭ خالىغىنى بار. ئۇلارنىڭ يەنە بۇلاردىن سىرت ئاللاھ تائالا تەرىپىدىن گۇناھلىرى كەچۈرۈم قىلىنىپ، كىچىك گۇناھلىرىغا قارىتا جازاغا تارتىلمايدۇ. مۇكاپاتى مۇشۇنداق بولغان ئادەم دوزاخقا چۈشكەن، ئۇنىڭدىن مەڭگۈ چىقالمايدىغان، ھارارىتى ئىنتايىن قىزىق قايناق سۇ بىلەن سۇغۇرۇلۇپ، ھارارەتنىڭ قاتتىقلىقىدىن ئۈچەي باغلىرى پارە - پارە بوپكېتىدىغان ئادەمگە ئوخشاش بولامدۇ؟

ئەي پەيغەمبەر! مۇناپىقلار ئىچىدە قوبۇل قىلىش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى سېنىڭ دېگەنلىرىڭنى تىڭشاپ بېقىش ئۈچۈن، ئەكسىچە يۈز ئۆرۈپ تۇرۇپ ساڭا قۇلاق سالىدىغانلارمۇ بار. ئۇلار سېنىڭ يېنىڭدىن چىققىنىدا ئاللاھ تائالا ئىلىم بەرگەن كىشىلەرگە: مۇھەممەد باياتىن گەپ ئارىلىقىدا نېمە دېدى؟ دەيدۇ. ئۇلار بۇ گەپنى ھېچنېمىنى بىلمىگەن قىياپەتتە ۋە يۈز ئۆرۈگەن ھالدا دەيدۇ. ئەنە شۇلار ئاللاھ تائالا قەلبلىرىگە مۆھۈر بېسىۋەتكەنلەر بولۇپ، ئۇلارنىڭ قەلبلىرىگە ياخشىلىق كىرەلمەيدۇ، ئۇلار ھاۋايى - ھەۋەسلىرىنىڭ كەينىگە كىرگەن بولغاچقا، ھاۋايى - ھەۋەسلىرى ئۇلارنى ھەقتىن كور قىلىۋەتكەندۇر.

ھەق يولنى تاپالىغان ھەمدە پەيغەمبەر ئېلىپ كەلگەن دىنغا ئەگەشكەنلەرگە كەلسەك، پەرۋەردىگارى ئۇلارنىڭ ھىدايىتىنى تېخىمۇ زىيادە قىلىپ، ياخشىلىققا تېخىمۇ كۆپ مۇۋەپپەق قىلىدۇ، ھەمدە ئۇلارنى دوزاختىن ساقلايدىغان ئەمەللەرنى ئىلھام قىلىدۇ.

كاپىرلار قىيامەتنىڭ ئۆزلىرىمۇ تۇيماي قالغاندا، ھېچقانداق ئالدىن بېشارەتسىز ھالدا كېلىشىنىلا كۈتەمدۇ؟ ئەمەلىيەتتە قىيامەتنىڭ نۇرغۇنلىغان ئالامەتلىرى مەيدانغا كەلدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەۋەتلىشى ۋە ئاينىڭ يېرىلىشى قاتارلىقلار شۇ ئالامەتلەرنىڭ جۈملىسىدىندۇر. قىيامەت كەلگەندە ئۇلارغا قانداقمۇ ئىبرەت ئالغۇدەك پۇرسەت بولسۇن؟

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھتىن باشقا بەرھەق مەبۇدنىڭ يوقلۇقىغا چىن پۈتكىن، گۇناھلىرىڭ ئۈچۈن ئاللاھتىن مەغپىرەت تىلىگىن، مۇئمىن ئەر ۋە مۇئمىن ئاياللارنىڭ گۇناھلىرى ئۈچۈنمۇ مەغپىرەت تىلىگىن. ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ كۈندۈزدىكى ئىش - پائالىيەتلىرىڭلارنىمۇ، كېچىدىكى قارارگاھىڭلارنىمۇ بىلىدۇ، ئۇنىڭغا بۇلاردىن ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەر -ئاللاھ تائالانىڭ ئۆز پەيغەمبىرىگە جىھادنىڭ ھۆكۈملىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بىرەر سۈرە نازىل قىلىشىنى ئۈمىد قىلىپ-: ئاللاھ نېمىشقا جىھادنىڭ ھۆكۈملىرى تىلغا ئېلىنغان بىرەر سۈرە نازىل قىلمىدى، دېيىشىدۇ. ئاللاھ تائالا بايانى ۋە ھۆكۈملىرى ئېنىق بېكىتىلگەن (مۇھكەم)، جىھادنىڭ ھۆكۈملىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بىرەر سۈرە نازىل قىلسا، -ئەي پەيغەمبەر!- قەلبىدە گۇمان بار مۇناپىقلارنىڭ ساڭا خۇددى قاتتىق قورقۇپ، ئالاقىزادە بوپكەتكەنلىكتىن ھوشىنى يوقاتقان ئادەمدەك قاراۋاتقانلىقىنى كۆرىسەن. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا كېلىدىغان ئازابنىڭ ئاللىبۇرۇن ئۇلارنى چىرمىۋالغانلىقى ھەمدە ئۇلارنىڭ جىھادتىن قورقۇپ، جىھادقا چىققىلى ئۇنىمىغانلىقى تۈپەيلىدىن ئازابنىڭ ئۇلارغا تولىمۇ يېقىنلاپ قالغانلىقى بىلەن تەھدىت قىلىدۇ.

ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ ئەمرىگە ئىتائەت قىلىپ، ئىنكار قىلماستىن ياخشى سۆزنى قىلىشى ئۆزلىرىگە نىسبەتەن تېخىمۇ ياخشى ئىدى. جىھاد پەرز قىلىنىپ، ئىش چىڭغا چىققاندا ئەگەر ئۇلار ئاللاھقا بولغان ئىمانىدا ۋە ئىتائىتىدە سەمىمىي بولغان بولسا ئىدى، بۇنداق قىلىش ئۇلارغا نىسبەتەن نىفاقتىن ۋە ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئاسىيلىق قىلىشتىن كۆپ ياخشى بولغان بولاتتى.

ئەگەر سىلەر ئاللاھقا ئىمان ئېيتىشتىن ۋە ئىتائەت قىلىشتىن يۈز ئۆرۈسەڭلار، جاھىلىيەت دەۋرىدە قىلغىنىڭلاردەك چوقۇم كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلىش ئارقىلىق يەر يۈزىدە بۇزۇقچىلىق قىلىسىلەر، ئۇرۇق - تۇغقانچىلىق مۇناسىۋەتلىرىنى ئۈزىسىلەر.

يەر يۈزىدە بۇزۇقچىلىق قىلىش ۋە ئۇرۇق - تۇغقانچىلىقنى ئۈزۈۋېتىش دېگەن سۈپەتلەرگە ئىگە ئاشۇ كىشىلەر ئاللاھ تائالا ئۆز رەھمىتىدىن يىراق قىلغان، ھەقنى قوبۇل قىلىپ، بويسۇنىدىغان تەرزدە ئاڭلاشتىن قۇلاقلىرىنى پاڭ قىلىۋەتكەن، كۆزلىرىنى ئىبرەت نەزىرىدە كۆرۈشتىن كور قىلىۋەتكەنلەردۇر.

قۇرئاندىن يۈز ئۆرۈگەن بۇ كىشىلەر قۇرئان ھەققىدە ئويلىنىپ، تەپەككۇر قىلىپ باقمىدىمۇ؟ ئەگەر ئۇلار ئويلىنىپ باققان بولسا ئىدى، قۇرئان ئەلۋەتتە ئۇلارنى ھەر قانداق ياخشىلىققا يېتەكلەپ، ھەر قانداق يامانلىقتىن يىراقلاشتۇرغان بولاتتى. ياكى ئۇلارنىڭ قەلبلىرىدە قۇلۇپلار بولۇپ، ئۇلارنىڭ قەلبلىرى پەند - نەسىھەت كىرمەيدىغان ۋە مەنپەئەت قىلمايدىغان دەرىجىدە مەھكەم ئېتىلىپ قالغانمۇ؟

دەلىل - پاكىتلار ئوتتۇرىغا چىقىپ، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ راست پەيغەمبەرلىكى ئىسپاتلىنىپ بولغاندىن كېيىن ئىمانىدىن كۇپرى ۋە نىفاققا قايتىۋالغانلارغا كەلسەك، شەيتان ئۇلارغا كۇپرىنى، نىفاقنى چىرايلىق كۆرسەتكەن ھەمدە ئۇلارغا ئۇنىڭ يوللىرىنى قولايلاشتۇرۇپ بەرگەن ۋە ئۇلارنى ئايىغى چىقماس خام خىياللارغا چۆمدۈرگەن كىشىلەردۇر.

ئۇلارنىڭ بۇ ئازغۇنلۇقى ئاللاھ تائالا ئۆز پەيغەمبىرىگە نازىل قىلغان ۋەھىينى يامان كۆرىدىغان مۇشرىكلارغا خۇپىيانە ھالدا: بىز باشقىلارنى جىھادتىن بوشاشتۇرۇشقا ئوخشاش بىر قىسىم ئىشلاردا چوقۇم سىلەرگە ئىتائەت قىلىمىز، دېگەنلىكى تۈپەيلىدىندۇر. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ ئاشكارا ۋە يوشۇرۇن قىلغانلىرىنىڭ ھەممىنى بىلىپ تۇرىدۇ، ئۇنىڭغا ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ. نەتىجىدە بۇ ئىشلاردىن ئاللاھ ئۆز پەيغەمبىرى ئۈچۈن خالىغان نەرسىنى مەيدانغا كەلتۈرىدۇ.

ئۇلارنىڭ جانلىرىنى ئېلىشقا مەسئۇل قىلىنغان پەرىشتىلەر ئۇلارنىڭ جانلىرىنى ئېلىۋاتقان ۋاقىتتا ئۇلارنىڭ ئېچىنىشلىق ھالەتتە قىينالغانلىقىنى كۆرگەن بولساڭ، قانداق بولۇپ كېتەتتىڭ!؟ بۇ چاغدا پەرىشتىلەر ئۇلارنىڭ يۈزلىرىگە ۋە كاسىلىرىغا تۆمۈر توقماقلار بىلەن ئۇرىدۇ.

بۇ ئازاب ئۇلارنىڭ كۇپۇرلۇق، مۇناپىقلىق، ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە قارشى چىقىش دېگەندەك ئاللاھنىڭ غەزىبىنى كەلتۈرىدىغان ئىشلارنىڭ ھەممىنى قىلىپ، ئاللاھقا ئىمان ئېيتىش ۋە پەيغەمبىرىگە ئەگىشىش دېگەندەك ئۆزلىرىنى رەببىگە يېقىنلاشتۇرۇپ، ئۇنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشتۈرىدىغان ئىشلارنى يامان كۆرگەنلىكى تۈپەيلىدىن بولۇپ، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى بىكار قىلىۋەتتى.

قەلبلىرىدە شەك بار مۇناپىقلار ئاللاھ تائالا ئۆزلىرىنىڭ ئۆچمەنلىكىنى ھەرگىزمۇ ئاشكارىلىمايدۇ، دەپ ئويلامدۇ؟ ئاللاھ تائالا ھەقىقىي ئىمانلىق كىشىلەرنى ساختىپەزدىن ئايرىش، ھەقىقىي مۇئمىننى ئاشكارىلاپ، مۇناپىقنى رەسۋا قىلىش ئۈچۈن جاپا - مۇشەققەتلەرگە مۇپتىلا قىلىش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ئۆچمەنلىكىنى چوقۇم ئاشكارا قىلىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئەگەر بىز ساڭا مۇناپىقلارنى تونۇتۇشنى خالىغان بولساق، ئەلۋەتتە شۇنداق قىلاتتۇق، ئاندىن سەن ئۇلارنى سىرتقى ئالامەتلىرىگە قاراپلا تونۇۋالاتتىڭ. شۇنداقتىمۇ ئۇزۇنغا قالماي ئۇلارنى سۆز ئۇسلۇبىدىن تونۇۋالىسەن. ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلارنى بىلىپ تۇرىدۇ، ئۇنىڭغا ئەمەللىرىڭلاردىن ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ. ئاللاھ سىلەرگە شۇ ئەمەللىرىڭلارغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

ئەي مۇئمىنلەر! بىز سىلەرنى چوقۇم جىھاد، دۈشمەنلەرگە قارشى جەڭ قىلىش ۋە ئۆلتۈرۈلۈش بىلەن سىناپ تۇرىمىز. بۇ سىناق تاكى ئاراڭلاردىن ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىدىغان مۇجاھىدلارنى ھەمدە ئاللاھنىڭ دۈشمەنىلىرىگە قارشى جەڭ قىلىشتا سەۋرچان بولغانلارنى ئايرىپ چىققانغا قەدەر داۋاملىشىدۇ. بىز سىلەرنى سىناش ئارقىلىق ئاراڭلاردىكى راستچىلنى ساختىپەزدىن ئايرىيمىز.

شەكسىزكى ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە كاپىر بولغانلار، ئۆزلىرىنى ۋە باشقىلارنى ئاللاھنىڭ دىنىدىن توسقانلار، ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە قارشى چىقىپ، ئۇنىڭ پەيغەمبەر ئىكەنلىكى ئايان بولغاندىن كېيىنمۇ ئۇنىڭ بىلەن دۈشمەنلەشكەنلەر ئاللاھقا ھەرگىز زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ، پەقەت ئۆزلىرىگە زىيان يەتكۈزىدۇ، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى بىكار قىلىۋېتىدۇ.

ئەي ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، ئاللاھ يولغا قويغان شەرىئەتكە ئەمەل قىلغان مۇئمىنلەر! ئاللاھ ۋە پەيغەمبەرنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇلارغا ئىتائەت قىلىڭلار، كۇپرى ۋە رىياكارلىق بىلەن ئەمەللىرىڭلارنى بىكار قىلۋەتمەڭلار.

شەكسىزكى ئاللاھقا كاپىر بولغان، ئۆزلىرىنى ۋە باشقا كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ دىنىدىن بۇرۇۋەتكەن، ئاندىن تەۋبە قىلماي تۇرۇپ كاپىر پېتى ئۆلۈپ كەتكەنلەرنىڭ گۇناھلىرىنى ئاللاھ تائالا ھەرگىزمۇ يوشۇرۇپ بولدى قىلىۋەتمەيدۇ. ئەكسىچە ئۇلارنى شۇ قىلمىشلىرىغا قارىتا جازالايدۇ ھەمدە ئۇلارنىڭ دوزاخقا كىرگۈزىدۇ. ئۇلار دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ.

ئەي مۇئمىنلەر! دۈشمىنىڭلار سىلەرنى سۈلھىلىشىشكە تەكلىپ قىلمىغۇچە، سىلەر ئۇلارغا روبىرو بولۇشتىن ئاجىزلىق قىلىپ، ئۇلارنى سۈلھىگە چاقىرماڭلار. سىلەر چوقۇم ئۇلارنى يېڭىپ، غەلىبە قازىنىسىلەر، ئاللاھ ئۆز ياردىمى ۋە قوللىشى ئارقىلىق سىلەر بىلەن بىرگىدۇر. ئۇ ھەرگىزمۇ سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلارنىڭ ساۋابىدىن ھېچنەرسىنى كېمەيتىۋەتمەيدۇ، ئەكسىچە سىلەرگە ياخشىلىق ۋە مەرھەمەت قىلىپ ئەمەللىرىڭلارنىڭ ساۋابىنى كۆپەيتىپ بېرىدۇ.

بۇ دۇنيا ھاياتى پەقەتلا ئويۇن - تاماشادۇركى، ئاقىل ئادەم دۇنيا سەۋەبلىك ئاخىرەت ئۈچۈن ئەمەل قىلىشتىن مەشغۇل بوپقالمىسۇن. ئەگەر سىلەر ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىشەنسەڭلار، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولساڭلار، ئاللاھ سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلارنىڭ ساۋابىنى كېمەيتمەستىن تولۇق بېرىدۇ، سىلەردىن ماللىرىڭلارنىڭ ھەممىنى تەلەپ قىلمايدۇ، پەقەتلا زاكاتتىن ۋاجىب بولغان قىسمىنىلا بېرىشىڭلارنى تەلەپ قىلىدۇ.

ناۋادا ئاللاھ سىلەردىن ماللىرىڭلارنىڭ ھەممىنى تەلەپ قىلىپ، شۇ تەلەپتە چىڭ تۇرۇۋالغان بولسا سىلەر بۇنىڭغا بېخىللىق قىلاتتىڭلار، ئاللاھ يولىدا مال چىقىم قىلىشنى يامان كۆرگەنلىكتىن قەلبىڭلاردىكى ئۆچمەنلىكىڭلار سىرتقا چىققان بولاتتى. شۇڭا ئۇ سىلەرگە شەپقەت قىلىپ ھەممىنى تەلەپ قىلمىدى.

سىلەر شۇنداق كىشىلەركى، ماللىرىڭلارنىڭ بىر قىسمىنى ئاللاھ يولىدا چىقىم قىلىشقا چاقىرىلىسىلەر، ئاللاھ سىلەردىن مال - مۈلكۈڭلارنىڭ ھەممىنى بېرىشىنى تەلەپ قىلمايدۇ. ئاندىن ئاراڭلاردىن بېخىللىق قىلىپ تەلەپ قىلىنغان مالنى بەرگىلى ئۇنىمايدىغان، مېلىنىڭ بىر قىسمىنى ئاللاھ يولىدا چىقىم قىلىشقا بېخىللىق قىلىدىغانلارمۇ بار. بۇنداق ئادەم مال چىقىم قىلىشنىڭ ساۋابىدىن مەھرۇم قېلىش ئارقىلىق ئەمەلىيەتتە ئۆزىگە بېخىللىق قىلغان بولىدۇ. ئاللاھ تائالا ھەممىدىن بىھاجەتتۇر، شۇڭا سىلەرنىڭ مال چىقىم قىلىشىڭلارغا ئېھتىياجى يوقتۇر. ئەمما سىلەر ئۇنىڭغا موھتاجسىلەر. ئەگەر ئىسلامدىن كۇپرىغا قايتىۋالساڭلار ئاللاھ سىلەرنى ھالاك قىلىۋېتىپ، ئورنۇڭلارغا باشقا بىر قەۋمنى كەلتۈرىدۇ، ئاندىن ئۇلار سىلەردەك بولمايدۇ، ئەكسىچە ئاللاھقا ئىتائەت قىلغۇچىلار بولىدۇ.