Tafsir As-Saadi - Persian — الإنسان 76:30 – النبأ 78:40

إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ سَلَاسِلَا وَأَغْلَالًا وَسَعِيرًا ما براي کافران زنجيرها و غلها و آتش افروخته آماده کرده ايم. إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا نيکان از جامهايي مي نوشند که آميخته به کافور است . عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا چشمه اي که بندگان خدا از آن مي نوشند و آن را به هر جاي که خواهند، روان مي سازند يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا به نذر وفا مي کنند و از روزي که شر آن همه جا را گرفته است مي ترسند. وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا و طعام را در حالي که خود دوستش دارند به مسکين و يتيم و اسير مي خورانند. إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاء وَلَا شُكُورًا جز اين نيست که شما را براي خدا اطعام مي کنيم و از شما نه پاداشي مي خواهيم نه سپاسي إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا ما از پروردگار خود مي ترسيم ، در روزي که آن روز عبوس و سخت و هولناک است فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا خدا ايشان را از شر آن روز نگه داشت و آنان را طراوت و شادماني بخشيد. وَجَزَاهُم بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا به پاداش صبري که کرده اند پاداششان را بهشت و حرير داد. مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ لَا يَرَوْنَ فِيهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَرِيرًا در آنجا بر، تختها تکيه زده اند نه هيچ آفتابي مي بينند و نه سرمايي. وَدَانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِيلًا سايه هاي درختانش بر سرشان افتاده و ميوه هايش به فرمانشان باشد وَيُطَافُ عَلَيْهِم بِآنِيَةٍ مِّن فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَا کاسه هاي سيمين و کوزه هاي شراب ميانشان به گردش در مي آيد قَوَارِيرَ مِن فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِيرًا کوزه هايي از سيم که آنها را به اندازه پر کرده اند وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا در آنجا جامي بنوشانندشان که آميخته با زنجبيل باشد ، عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلًا از چشمه اي که آن را سلسبيل مي گويند وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُّخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَّنثُورًا همواره پسراني به گردشان مي چرخند که چون آنها را ببيني ، پنداري ، مرواريد پراکنده اند. وَإِذَا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيمًا وَمُلْكًا كَبِيرًا چون بنگري ، هر چه بنگري نعمت فراوان است و فرمانروايي بزرگ عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُندُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا بر تنشان جامه هايي است از سندس سبز و استبرق و به دستبندهايي از سيم زينت شده اند و پروردگارشان از شرابي پاکيزه سيرابشان سازد. إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاء وَكَانَ سَعْيُكُم مَّشْكُورًا اين پاداش شماست و از کوششتان سپاسگزاري شده است. إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنزِيلًا ما قرآن را بر تو نازل کرديم ، نازل کردني نيکو فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِمًا أَوْ كَفُورًا در برابر فرمان پروردگارت صابر باش و از هيچ گناهکار يا ناسپاسي اطاعت مکن وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَأَصِيلًا و بامدادان و شامگاهان نام پروردگارت را بر زبان بياور وَمِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَسَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا در پاره اي از شب سجده اش کن و در همه درازناي شب تسبيحش گوي. إِنَّ هَؤُلَاء يُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَيَذَرُونَ وَرَاءهُمْ يَوْمًا ثَقِيلًا اينان ، اين دنياي زودگذر را دوست دارند و آن روز دشوار را پس پشت مي افکنند نَحْنُ خَلَقْنَاهُمْ وَشَدَدْنَا أَسْرَهُمْ وَإِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَا أَمْثَالَهُمْ تَبْدِيلًا ما آدميان را آفريديم و اعضا و مفاصلشان را نيرومند گردانيديم و اگر خواهيم ، به جاي آنها قومي همانندشان بياوريم إِنَّ هَذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلًا اين اندرزي است پس هر که خواهد ، راهي به سوي پروردگار خويش برگزيند وَمَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن يَشَاء اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا و شما جز آن نمي خواهيد که خدا خواسته باشد ، زيرا خدا دانا و حکيم است يُدْخِلُ مَن يَشَاء فِي رَحْمَتِهِ وَالظَّالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا هر کس را که بخواهد مشمول رحمت خود سازد ، و براي ستمکاران عذابي ، دردآور آماده کرده است. (4) ما برای کسی که به خداوند کفر ورزد و پیامبرانش را تکذیب کند و بر ارتکاب گناهان جرأت نماید، زنجیرهایی در آتش جهنم آماده کرده‌ایم. چنانکه می‌فرماید:﴿ثُمَّ فِي سِلۡسِلَةٖ ذَرۡعُهَا سَبۡعُونَ ذِرَاعٗا فَٱسۡلُكُوهُ﴾ سپس او را در زنجیری که هفتاد گز است به بند کشید. (﴿وَأَغۡلَٰلٗا﴾) و طوق‌هایی که دست‌هایشان را به گردن‌هایشان می‌بندد. (﴿وَسَعِيرًا﴾) وآتشی که جسم‌های آنان را می‌سوزاند. ﴿كُلَّمَا نَضِجَتۡ جُلُودُهُم بَدَّلۡنَٰهُمۡ جُلُودًا غَيۡرَهَا لِيَذُوقُواۡ ٱلۡعَذَابَ﴾ هرگاه پوست جهنّمیان از بین برود و سوخته شود، پوست‌های تازه‌ای جایگزین آن می‌کنیم تا عذاب را بچشند. و این عذاب همیشگی است، و آنان جاودانه در آن می‌مانند. (5) (﴿ٱلۡأَبۡرَارَ﴾) آنها کسانی هستند که به سبب معرفت خداوند و محبت الهی که در دل‌هایشان است و اخلاق زیبایی که دارند، پاکدل و نیکوکارند. پس خداوند خبر داد که ایشان (﴿يَشۡرَبُونَ مِن كَأۡسٖ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا﴾) از شراب لذیذی می‌نوشند که با کافور آمیخته شده است تا کافور آن را خنک کند و از تندی آن بکاهد. این کافور بسیار لذیذ است، و از هرعیب و آلودگی‌ای که در کافور دنیا هست سالم و پاک می‌باشد. چون آفت‌های دنیا در نعمت‌های بهشتی وجود ندارد. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿فِي سِدۡرٖ مَّخۡضُودٖ وَطَلۡحٖ مَّنضُودٖ﴾ بهشتیان در میان درختان سدرِ بی‌خار، و درختان موز که میوه‌هایشان روی هم چیده شده است می‌باشند. و ﴿وَأَزۡوَٰجٞ مُّطَهَّرَةٞ﴾ و همسران پاکیزه. ﴿لَهُمۡ دَارُ ٱلسَّلَٰمِ عِندَ رَبِّهِمۡ﴾ آنان در سرای امنیت نزد پروردگارشان می‌باشند. ﴿وَفِيهَا مَا تَشۡتَهِيهِ ٱلۡأَنفُسُ وَتَلَذُّ ٱلۡأَعۡيُنُ﴾ و در بهشت چیزهایی است که دل‌ها در پی آنند، و چشم‌ها از دیدن آن لذّت می‌برند. (6) (﴿عَيۡنٗا يَشۡرَبُ بِهَا عِبَادُ ٱللَّهِ﴾) جام لذیذی که سر می‌کشند از تمام شدن آن هراسی ندارند، بلکه چشمه‌ای دارد که تمام نمی‌شود و همواره روان است، و بندگان خدا هرجا و هرگونه که بخواهند آن را می‌برند و روان می‌کنند. پس می‌توانند آن را به سوی باغ‌های سرسبز و یا میان کاخ‌ها و منازل آراسته شده و یا به هر سمت و سویی جاری ‌نمایند. (7) سپس جمله‌ای از کارهای آنان را بیان کرد و فرمود: (﴿يُوفُونَ بِٱلنَّذۡرِ﴾) به نذر و پیمان‌هایی که خود را بدان ملزم نموده‌اند وفا می‌کنند. آنان به نذرهایی وفا می‌کنند که در اصل بر آنها واجب نبوده است، بلکه خودشان آن را بر خود واجب نموده‌اند؛ پس آنان به طریق اولی فرایض را به جای می‌آورند. (﴿وَيَخَافُونَ يَوۡمٗا كَانَ شَرُّهُۥ مُسۡتَطِيرٗا﴾) و از روزی سخت که بلای آن گسترده و فراگیر است می‌ترسند که بلایش به آنها برسد. از این رو هر آنچه که باعث گرفتار شدن به بلای آن روز می‌گردد را ترک گفته، و از آن دوری می‌جویند. (8 - 10) (﴿وَيُطۡعِمُونَ ٱلطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ مِسۡكِينٗا وَيَتِيمٗا وَأَسِيرًا﴾) آنها در حالی که مال و غذا را دوست می‌دارند آن را به کسانی که از آنها نیازمندترند مانند بینوایان و یتیمان و اسیران می‌دهند؛ زیرا محبت خدا را بر محبت خود مقدم می‌دارند. هدفِ آنان از انفاق و خوراک دادن، جلب رضایت خداوند است و با زبان حال می‌گویند: (﴿إِنَّمَا نُطۡعِمُكُمۡ لِوَجۡهِ ٱللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمۡ جَزَآءٗ وَلَا شُكُورًا﴾) ما شما را فقط برای رضایت خداوند خوراک می‌دهیم، و از شما پاداش مالی نمی‌خواهیم، و همچنین از شما نمی‌خواهیم که ما را تعریف و تمجید کنید. (﴿إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوۡمًا عَبُوسٗا قَمۡطَرِيرٗا﴾) و از روزی سخت و وحشتناک که قیامت است هراس داریم. (11) (﴿فَوَقَىٰهُمُ ٱللَّهُ شَرَّ ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمِ﴾) پس خداوند آنان را از شر آن روز حفظ کرد، و مسلّماً وحشت بزرگ قیامت، آنان را پریشان نخواهد کرد، و فرشتگان با آنان روبه‌رو می‌شوند و می‌گویند: این همان روزی است که وعده داده می‌شدید. (﴿وَلَقَّىٰهُمۡ نَضۡرَةٗ وَسُرُورٗا﴾) و آنان را مورد عنایت خود قرار می‌دهد، و چهره‌هایشان را تر و تازه می‌کند، و دل‌هایشان را شاد می‌گرداند. پس هم نعمت ظاهری و هم نعمت باطنی به آنان می‌دهد. (12) (﴿وَجَزَىٰهُم بِمَا صَبَرُواۡ جَنَّةٗ وَحَرِيرٗا﴾) و به پاداش اینکه آنها بر طاعت خداوند شکیبایی ورزیده‌اند، و به اندازۀ توان خود عبادت کرده‌اند و از گناهان دوری نموده‌اند، و در برابر بلاهایی که خداوند برایشان مقدر نموده است صبر کرده‌اند، به آنان بهشت و لباس ابریشمی عطا می‌نماید؛ بهشتی که هر نوع نعمتی را در بر دارد. و از هر نوع آفت و بدی به‌دور است. احتمال دارد که خداوند به این خاطر ابریشم را به طور ویژه ذکر کرد چون لباس ظاهری آدمی، نشانگر حالت و وضع صاحب لباس است. ﴿وَلِبَاسُهُمۡ فِيهَا حَرِيرٞ﴾ و لباسشان در بهشت ابریشم است. (13) (﴿مُّتَّكِ‍ِٔينَ فِيهَا عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ﴾) آنها در بهشت با آرامش و خاطر آسوده بر تخت‌هایی که با پرده‌هایی آراسته شده پوشیده شده‌اند تکیه می‌زنند. (﴿لَا يَرَوۡنَ فِيهَا شَمۡسٗا وَلَا زَمۡهَرِيرٗا﴾) و در بهشت نه گرمای خورشید را می‌بینند و نه از سوز و سرما به آنها می‌رسد، بلکه در همۀ اوقات در سایه‌ای گوارا که نه سرد است و نه گرم به سر می‌برند، طوری که از آن لذت می‌برند و با گرما و سرما اذیت نمی‌شوند. (14) (﴿وَدَانِيَةً عَلَيۡهِمۡ ظِلَٰلُهَا وَذُلِّلَتۡ قُطُوفُهَا تَذۡلِيلٗا﴾) و میوه‌های بهشت چنان به آنان نزدیک می‌گردد که در حالت نشسته و ایستاده و در حالی که خوابیده‌اند به آن دسترسی دارند. (15 - 16) (﴿وَيُطَافُ عَلَيۡهِم بِ‍َٔانِيَةٖ مِّن فِضَّةٖ وَأَكۡوَابٖ كَانَتۡ قَوَارِيرَا۠﴾) و پسران و خدمتگزاران اهل بهشت ظرف‌های نقره‌ای و لیوان‌های بلورین شراب را میان آنان می‌گردانند. (﴿قَوَارِيرَاۡ مِن فِضَّةٖ﴾) لیوان‌های بلورینی که از نقره هستند، اما همانند شیشه، شفاف و درخشان‌اند. و این بسیار عجیب است که نقره به آن ضخامت همانند بلور شفاف باشد. (﴿قَدَّرُوهَا تَقۡدِيرٗا﴾) خدمتگزاران بهشتی به اندازه‌ای که آنان سیراب شوند در این لیوان‌ها شراب می‌ریزند؛ نه زیاد و نه کم، چون اگر از اندازه بیشتر باشد، از لذت آن کاسته می‌گردد؛ و اگر به اندازه نباشد، آنها سیراب نمی‌شوند. و احتمال دارد که منظور این باشد که بهشتیان آن را طوری اندازه‌گیری کرده‌اند که به دلخواه آنان است، و هرچقدر دلشان بخواهد فراهم می‌گردد. (17 - 18) (﴿وَيُسۡقَوۡنَ فِيهَا كَأۡسٗا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا﴾) و در بهشت جام‌های شرابی به آنان داده می‌شود که با زنجبیل آمیخته شده است تا مزّه و بوی آن بهتر شود. (﴿عَيۡنٗا فِيهَا تُسَمَّىٰ سَلۡسَبِيلٗا﴾) این چشمه به خاطر آنکه شفاف و لذیذ و زیباست سلسبیل نامیده می‌شود. (19) (﴿وَيَطُوفُ عَلَيۡهِمۡ﴾) و برای آوردن خوراک و نوشیدنی اهل بهشت و خدمتشان (﴿وِلۡدَٰنٞ مُّخَلَّدُونَ﴾) نوجوانانی بر آنان رفت و آمد می‌کنند که جاودانه‌اند؛ یعنی برای بقا آفریده شده‌اند؛ این‌ها تغییر نمی‌کنند و پیر نمی‌شوند و در نهایت زیبایی هستند. (﴿إِذَا رَأَيۡتَهُمۡ حَسِبۡتَهُمۡ لُؤۡلُؤٗا مَّنثُورٗا﴾) هرگاه آنان را در حالی که برای خدمت بهشتیان پراکنده هستند ببینی، از بس که زیبا هستند چنان می‌پنداری که انگار آنها مروارید پراکنده هستند. اهل بهشت از اینکه خدمت‌گزاران آنها نوجوانانی جاودان هستند کاملاً لذّت می‌برند؛ نوجوانانی که بهشتیان از دیدن آنها شاد می‌شوند. آن نوجوانان با آرامش به دنبال بهشتیان وارد خانه‌هایشان می‌شوند، و هر آنچه بخواهند برایشان می‌آورند. (20) (﴿وَإِذَا رَأَيۡتَ ثَمَّ رَأَيۡتَ نَعِيمٗا وَمُلۡكٗا كَبِيرًا﴾) و هرگاه به اهل بهشت و نعمت‌های کاملی که دارند نگاه کنی، نعمت بسیار و فرمانروایی بزرگی را می‌بینی. یک نفر بهشتی را می‌بینی که منازل و اتاق‌های مزیّن زیادی دارد که قابل وصف نیست، و باغ‌های سرسبز و میوه‌های در دسترس و لذیذ و رودبارهای روان و باغ‌های زیبا و پرندگانی دارند که نغمه‌های دل‌انگیز سر می‌دهند و مایۀ شادی دل‌ها می‌گردند. او همسرانی بی‌نهایت زیبا دارد، و دارای هر نوع زیبایی ظاهری و باطنی می‌باشند که دل‌ها از آنان سرشار از سرور و شادی می‌گردند. دراطراف هر بهشتی نوجوانان و خدمتگزارانی وجود دارد که همیشه نوجوان هستند و جاودانه‌اند و سبب آرامش و راحتیِ او می‌گردند. علاوه بر این و مهم‌تر از همه، این است که ساکنان بهشت رضایت پروردگار را به دست می‌آورند، و سخنان او را می‌شنوند، و از نزدیک بودن وی لذت می‌برند، و از اینکه همیشه در بهشت ماندگار هستند و نیز از خشنودی خداوند شادمان و مسرور می‌گردند، و هر لحظه و هر زمان نعمت‌هایشان افزوده می‌گردد. پس پاک است صاحب فرمانروایی و خداوند حق، خداوندی که گنجینه‌های او تمام نمی‌شود، و خیر و برکت او کم نمی‌گردد. پس همان‌طور که اوصاف او نهایت و پایانی ندارد، نیکی و احسانش نیز بی‌پایان است. (21) (﴿عَٰلِيَهُمۡ ثِيَابُ سُندُسٍ خُضۡرٞ﴾) لباس‌های سبز ابریشمی که برخی نازک و برخی ضخیم است آنان را آراسته است. ابریشم نازک و ابریشم ضخیم بالاترین نوع ابریشم می‌باشد. (﴿وَحُلُّوٓاۡ أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٖ﴾) و به دست زنان و مردان بهشتی دستبندهایی از نقره زده می‌شود. این وعده‌ای است که خداوند داده، و وعدۀ خداوند تحقّق یافتنی است؛ چون هیچ کس از خداوند راستگوتر نیست. (﴿وَسَقَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ شَرَابٗا طَهُورًا﴾) و پروردگارشان به آنان شرابی پاکیزه می‌نوشاند که هیچ آلودگی در آن نیست، و شکم‌هایشان را از هر بیماری و آلودگی پاک می‌نماید. (22) (﴿إِنَّ هَٰذَا كَانَ لَكُمۡ جَزَآءٗ﴾) این پاداش فراوان جزای کارهاییست که در گذشته انجام داده‌اید. (﴿وَكَانَ سَعۡيُكُم مَّشۡكُورًا﴾) و تلاش و کوشش شما مورد قدردانی واقع می‌شود، و در برابر تلاش کم شما، خداوند نعمت‌های بسیاری به شما می‌دهد. (23) وقتی خداوند نعمت‌های بهشت را ذکر کرد، فرمود: (﴿إِنَّا نَحۡنُ نَزَّلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ تَنزِيلٗا﴾) بدون شک ما قرآن را به تدریج بر تو نازل کرده‌ایم، و در قرآن وعده و وعید بیان شده است، و همۀ آنچه که بندگان نیاز دارند در آن بیان شده، و در آن به اطاعت از اوامر الهی و اجرای مقررات کامل خداوندی و شکیبایی بر آن امر شده است. (24) بنابراین فرمود: (﴿فَٱصۡبِرۡ لِحُكۡمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعۡ مِنۡهُمۡ ءَاثِمًا أَوۡ كَفُورٗا﴾) در برابر حکم تقدیری خداوند صبر داشته باش، و بر اجرای فرمان دینی او شکیبایی کن، و نباید هیچ مانعی تو را از اجرای دستورات الهی باز دارد. و از مخالفانی که می‌خواهند تو را بازدارند، و گناهکارانی که مرتکب گناه می‌شوند و ناسپاسی می‌کنند، اطاعت مکن؛ چون اطاعت از کافران و بزهکاران و فاسقان، نافرمانی از خداست؛ زیرا آنها جز به آنچه هوای نفس می‌خواهد فرمان نمی‌دهند. و از آنجا که صبر و شکیبایی، ناشی از فرمانبرداری خدا و کثرت ذکر اوست، خداوند به این کار فرمان داد و فرمود: (25) (﴿وَٱذۡكُرِ ٱسۡمَ رَبِّكَ بُكۡرَةٗ وَأَصِيلٗا﴾) و در اول روز و آخر آن، پروردگارت را یاد کن. پس نمازهای فرض و نفل و ذکر و تسبیح و تهلیل و تکبیر دراین اوقات داخل است. (26) (﴿وَمِنَ ٱلَّيۡلِ فَٱسۡجُدۡ لَهُۥ﴾) و در شب برای خدا بسیار سجده کن؛ یعنی بسیار نماز بگزار. (﴿وَسَبِّحۡهُ لَيۡلٗا طَوِيلًا﴾) و در بخش بزرگی از شب، او را به پاکی یاد کن. و این امرِ مطلق با آنچه قبلاً بیان شد مقیّد گردیده است:﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡمُزَّمِّلُ قُمِ ٱلَّيۡلَ إِلَّا قَلِيلٗا نِّصۡفَهُۥٓ أَوِ ٱنقُصۡ مِنۡهُ قَلِيلًا أَوۡ زِدۡ عَلَيۡهِ﴾ ای جامه به خود پیچیده! شب را به نماز بایست مگر اندکی، نیمی از شب به نماز بایست، یا از نیمۀ آن بکاه، یا به آن بیفزای. (27) (﴿إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ يُحِبُّونَ ٱلۡعَاجِلَةَ﴾) کسانی که تو را تکذیب می‌کنند، با وجود اینکه آیات برای آنها بیان شده و تشویق شده‌اند و بیم داده شده‌اند، این آیات و تشویق‌ها درحق آنان سودمند واقع نگردیده، بلکه همواره زندگی دنیا را دوست می‌دارند و به آن دل می‌بندند. (﴿وَيَذَرُونَ وَرَآءَهُمۡ يَوۡمٗا ثَقِيلٗا﴾) و برای روز دشواری که در پیش دارند، عمل نمی‌کنند و آن را فراموش می‌نمایند. و آن روز قیامت است که مقدار آن به اندازۀ پنجاه هزار سال است. و خداوند متعال می‌فرماید:﴿يَقُولُ ٱلۡكَٰفِرُونَ هَٰذَا يَوۡمٌ عَسِرٞ﴾ کافران می‌گویند: «این روزِ دشواری است.» پس کافران انگار فقط برای زندگی دنیا و اقامت در آن آفریده شده‌اند. (28) سپس بر زنده شدن آنها پس از مرگ، از یک دلیل عقلی استدلال کرد، و آن آفرینش نخستین است. پس فرمود: (﴿نَّحۡنُ خَلَقۡنَٰهُمۡ﴾) ما آنها را از عدم و نیستی آفریده‌ایم، (﴿وَشَدَدۡنَآ أَسۡرَهُمۡ﴾) و آفرینش آنها را با رگ و عصب و توانایی‌های ظاهری و باطنی استوار و محکم کرده‌ایم، به گونه‌ای که بدن آنها کامل است و هرچه بخواهند، می‌توانند انجام دهند. پس کسی که آنها را به این حالت آفریده است، می‌تواند آنان را پس از مردنشان برای سزا و جزا زنده کند. و کسی که در این جهان آفرینش آنها را به مراحل مختلفی درآورده است، شایستۀ او نیست که آنها را بیهوده و بی‌هدف رها کند بدون اینکه امر و نهی شوند و پاداش و سزا ببینند. بنابراین فرمود: (﴿وَإِذَا شِئۡنَا بَدَّلۡنَآ أَمۡثَٰلَهُمۡ تَبۡدِيلًا﴾) و اگر بخواهیم ذات آنان را برای رستاخیز، باری دیگر ـ به صورتی متفاوت [ولی] همانند آنها ـ می‌آفرینیم. (29) (﴿إِنَّ هَٰذِهِۦ تَذۡكِرَةٞ﴾) همانا این پندی است که مؤمن از آن پند می‌پذیرد، و از ترساندن و تشویقی که در آن است بهره‌مند می‌شود. (﴿فَمَن شَآءَ ٱتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ سَبِيلٗا﴾) و هرکس که بخواهد راهی به سوی پروردگارش در پیش گیرد؛ یعنی راهی را در پیش بگیرد که او را به پروردگارش می‌رساند. پس خداوند حق و هدایت را بیان می‌نماید، سپس به انسان اختیار می‌دهد تا به وسیلۀ آن راه رهنمود گردد یا از آن گریزان شود، و این برای اقامۀ حجّت است. (30)﴿لِّيَهۡلِكَ مَنۡ هَلَكَ عَنۢ بَيِّنَةٖ وَيَحۡيَىٰ مَنۡ حَيَّ عَنۢ بَيِّنَةٖ﴾ تا هرکس که هلاک می‌گردد، از روی دلیل هلاک شود؛ و هرکس که زنده می‌گردد، از روی دلیل زنده بماند. (﴿وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ﴾) و شما نمی‌توانید مگر اینکه خدا بخواهد؛ چون مشیّت و خواست خداوند نافذ است. (﴿إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمٗا﴾) و خداوند دانای فرزانه است؛ و در هدایت کردن فرد هدایت یافته، و گمراه ساختن فرد گمراه، حکمت دارد. (31) (﴿يُدۡخِلُ مَن يَشَآءُ فِي رَحۡمَتِهِۦ﴾) هرکس را که بخواهد، مورد لطف و توجّه خویش قرار می‌دهد و به او توفیق می‌دهد تا از اسباب سعادت استفاده ببرد و او را به راه‌های هدایت رهنمود می‌سازد. (﴿وَٱلظَّٰلِمِينَ أَعَدَّ لَهُمۡ عَذَابًا أَلِيمَۢا﴾) و خداوند برای ستمکارانی که شقاوت را بر هدایت ترجیح داده‌اند، به جزای ستمگری و تجاوزشان عذاب دردناکی فراهم ساخته است. پایان تفسیر سوره انسان. ولله الحمد والمنة. * * *

إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ سَلَاسِلَا وَأَغْلَالًا وَسَعِيرًا ما براي کافران زنجيرها و غلها و آتش افروخته آماده کرده ايم. إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا نيکان از جامهايي مي نوشند که آميخته به کافور است . عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا چشمه اي که بندگان خدا از آن مي نوشند و آن را به هر جاي که خواهند، روان مي سازند يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا به نذر وفا مي کنند و از روزي که شر آن همه جا را گرفته است مي ترسند. وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا و طعام را در حالي که خود دوستش دارند به مسکين و يتيم و اسير مي خورانند. إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاء وَلَا شُكُورًا جز اين نيست که شما را براي خدا اطعام مي کنيم و از شما نه پاداشي مي خواهيم نه سپاسي إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا ما از پروردگار خود مي ترسيم ، در روزي که آن روز عبوس و سخت و هولناک است فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا خدا ايشان را از شر آن روز نگه داشت و آنان را طراوت و شادماني بخشيد. وَجَزَاهُم بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا به پاداش صبري که کرده اند پاداششان را بهشت و حرير داد. مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ لَا يَرَوْنَ فِيهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَرِيرًا در آنجا بر، تختها تکيه زده اند نه هيچ آفتابي مي بينند و نه سرمايي. وَدَانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِيلًا سايه هاي درختانش بر سرشان افتاده و ميوه هايش به فرمانشان باشد وَيُطَافُ عَلَيْهِم بِآنِيَةٍ مِّن فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَا کاسه هاي سيمين و کوزه هاي شراب ميانشان به گردش در مي آيد قَوَارِيرَ مِن فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِيرًا کوزه هايي از سيم که آنها را به اندازه پر کرده اند وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا در آنجا جامي بنوشانندشان که آميخته با زنجبيل باشد ، عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلًا از چشمه اي که آن را سلسبيل مي گويند وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُّخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَّنثُورًا همواره پسراني به گردشان مي چرخند که چون آنها را ببيني ، پنداري ، مرواريد پراکنده اند. وَإِذَا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيمًا وَمُلْكًا كَبِيرًا چون بنگري ، هر چه بنگري نعمت فراوان است و فرمانروايي بزرگ عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُندُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا بر تنشان جامه هايي است از سندس سبز و استبرق و به دستبندهايي از سيم زينت شده اند و پروردگارشان از شرابي پاکيزه سيرابشان سازد. إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاء وَكَانَ سَعْيُكُم مَّشْكُورًا اين پاداش شماست و از کوششتان سپاسگزاري شده است. إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنزِيلًا ما قرآن را بر تو نازل کرديم ، نازل کردني نيکو فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِمًا أَوْ كَفُورًا در برابر فرمان پروردگارت صابر باش و از هيچ گناهکار يا ناسپاسي اطاعت مکن وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَأَصِيلًا و بامدادان و شامگاهان نام پروردگارت را بر زبان بياور وَمِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَسَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا در پاره اي از شب سجده اش کن و در همه درازناي شب تسبيحش گوي. إِنَّ هَؤُلَاء يُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَيَذَرُونَ وَرَاءهُمْ يَوْمًا ثَقِيلًا اينان ، اين دنياي زودگذر را دوست دارند و آن روز دشوار را پس پشت مي افکنند نَحْنُ خَلَقْنَاهُمْ وَشَدَدْنَا أَسْرَهُمْ وَإِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَا أَمْثَالَهُمْ تَبْدِيلًا ما آدميان را آفريديم و اعضا و مفاصلشان را نيرومند گردانيديم و اگر خواهيم ، به جاي آنها قومي همانندشان بياوريم إِنَّ هَذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلًا اين اندرزي است پس هر که خواهد ، راهي به سوي پروردگار خويش برگزيند وَمَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن يَشَاء اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا و شما جز آن نمي خواهيد که خدا خواسته باشد ، زيرا خدا دانا و حکيم است يُدْخِلُ مَن يَشَاء فِي رَحْمَتِهِ وَالظَّالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا هر کس را که بخواهد مشمول رحمت خود سازد ، و براي ستمکاران عذابي ، دردآور آماده کرده است. (4) ما برای کسی که به خداوند کفر ورزد و پیامبرانش را تکذیب کند و بر ارتکاب گناهان جرأت نماید، زنجیرهایی در آتش جهنم آماده کرده‌ایم. چنانکه می‌فرماید:﴿ثُمَّ فِي سِلۡسِلَةٖ ذَرۡعُهَا سَبۡعُونَ ذِرَاعٗا فَٱسۡلُكُوهُ﴾ سپس او را در زنجیری که هفتاد گز است به بند کشید. (﴿وَأَغۡلَٰلٗا﴾) و طوق‌هایی که دست‌هایشان را به گردن‌هایشان می‌بندد. (﴿وَسَعِيرًا﴾) وآتشی که جسم‌های آنان را می‌سوزاند. ﴿كُلَّمَا نَضِجَتۡ جُلُودُهُم بَدَّلۡنَٰهُمۡ جُلُودًا غَيۡرَهَا لِيَذُوقُواۡ ٱلۡعَذَابَ﴾ هرگاه پوست جهنّمیان از بین برود و سوخته شود، پوست‌های تازه‌ای جایگزین آن می‌کنیم تا عذاب را بچشند. و این عذاب همیشگی است، و آنان جاودانه در آن می‌مانند. (5) (﴿ٱلۡأَبۡرَارَ﴾) آنها کسانی هستند که به سبب معرفت خداوند و محبت الهی که در دل‌هایشان است و اخلاق زیبایی که دارند، پاکدل و نیکوکارند. پس خداوند خبر داد که ایشان (﴿يَشۡرَبُونَ مِن كَأۡسٖ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا﴾) از شراب لذیذی می‌نوشند که با کافور آمیخته شده است تا کافور آن را خنک کند و از تندی آن بکاهد. این کافور بسیار لذیذ است، و از هرعیب و آلودگی‌ای که در کافور دنیا هست سالم و پاک می‌باشد. چون آفت‌های دنیا در نعمت‌های بهشتی وجود ندارد. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿فِي سِدۡرٖ مَّخۡضُودٖ وَطَلۡحٖ مَّنضُودٖ﴾ بهشتیان در میان درختان سدرِ بی‌خار، و درختان موز که میوه‌هایشان روی هم چیده شده است می‌باشند. و ﴿وَأَزۡوَٰجٞ مُّطَهَّرَةٞ﴾ و همسران پاکیزه. ﴿لَهُمۡ دَارُ ٱلسَّلَٰمِ عِندَ رَبِّهِمۡ﴾ آنان در سرای امنیت نزد پروردگارشان می‌باشند. ﴿وَفِيهَا مَا تَشۡتَهِيهِ ٱلۡأَنفُسُ وَتَلَذُّ ٱلۡأَعۡيُنُ﴾ و در بهشت چیزهایی است که دل‌ها در پی آنند، و چشم‌ها از دیدن آن لذّت می‌برند. (6) (﴿عَيۡنٗا يَشۡرَبُ بِهَا عِبَادُ ٱللَّهِ﴾) جام لذیذی که سر می‌کشند از تمام شدن آن هراسی ندارند، بلکه چشمه‌ای دارد که تمام نمی‌شود و همواره روان است، و بندگان خدا هرجا و هرگونه که بخواهند آن را می‌برند و روان می‌کنند. پس می‌توانند آن را به سوی باغ‌های سرسبز و یا میان کاخ‌ها و منازل آراسته شده و یا به هر سمت و سویی جاری ‌نمایند. (7) سپس جمله‌ای از کارهای آنان را بیان کرد و فرمود: (﴿يُوفُونَ بِٱلنَّذۡرِ﴾) به نذر و پیمان‌هایی که خود را بدان ملزم نموده‌اند وفا می‌کنند. آنان به نذرهایی وفا می‌کنند که در اصل بر آنها واجب نبوده است، بلکه خودشان آن را بر خود واجب نموده‌اند؛ پس آنان به طریق اولی فرایض را به جای می‌آورند. (﴿وَيَخَافُونَ يَوۡمٗا كَانَ شَرُّهُۥ مُسۡتَطِيرٗا﴾) و از روزی سخت که بلای آن گسترده و فراگیر است می‌ترسند که بلایش به آنها برسد. از این رو هر آنچه که باعث گرفتار شدن به بلای آن روز می‌گردد را ترک گفته، و از آن دوری می‌جویند. (8 - 10) (﴿وَيُطۡعِمُونَ ٱلطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ مِسۡكِينٗا وَيَتِيمٗا وَأَسِيرًا﴾) آنها در حالی که مال و غذا را دوست می‌دارند آن را به کسانی که از آنها نیازمندترند مانند بینوایان و یتیمان و اسیران می‌دهند؛ زیرا محبت خدا را بر محبت خود مقدم می‌دارند. هدفِ آنان از انفاق و خوراک دادن، جلب رضایت خداوند است و با زبان حال می‌گویند: (﴿إِنَّمَا نُطۡعِمُكُمۡ لِوَجۡهِ ٱللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمۡ جَزَآءٗ وَلَا شُكُورًا﴾) ما شما را فقط برای رضایت خداوند خوراک می‌دهیم، و از شما پاداش مالی نمی‌خواهیم، و همچنین از شما نمی‌خواهیم که ما را تعریف و تمجید کنید. (﴿إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوۡمًا عَبُوسٗا قَمۡطَرِيرٗا﴾) و از روزی سخت و وحشتناک که قیامت است هراس داریم. (11) (﴿فَوَقَىٰهُمُ ٱللَّهُ شَرَّ ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمِ﴾) پس خداوند آنان را از شر آن روز حفظ کرد، و مسلّماً وحشت بزرگ قیامت، آنان را پریشان نخواهد کرد، و فرشتگان با آنان روبه‌رو می‌شوند و می‌گویند: این همان روزی است که وعده داده می‌شدید. (﴿وَلَقَّىٰهُمۡ نَضۡرَةٗ وَسُرُورٗا﴾) و آنان را مورد عنایت خود قرار می‌دهد، و چهره‌هایشان را تر و تازه می‌کند، و دل‌هایشان را شاد می‌گرداند. پس هم نعمت ظاهری و هم نعمت باطنی به آنان می‌دهد. (12) (﴿وَجَزَىٰهُم بِمَا صَبَرُواۡ جَنَّةٗ وَحَرِيرٗا﴾) و به پاداش اینکه آنها بر طاعت خداوند شکیبایی ورزیده‌اند، و به اندازۀ توان خود عبادت کرده‌اند و از گناهان دوری نموده‌اند، و در برابر بلاهایی که خداوند برایشان مقدر نموده است صبر کرده‌اند، به آنان بهشت و لباس ابریشمی عطا می‌نماید؛ بهشتی که هر نوع نعمتی را در بر دارد. و از هر نوع آفت و بدی به‌دور است. احتمال دارد که خداوند به این خاطر ابریشم را به طور ویژه ذکر کرد چون لباس ظاهری آدمی، نشانگر حالت و وضع صاحب لباس است. ﴿وَلِبَاسُهُمۡ فِيهَا حَرِيرٞ﴾ و لباسشان در بهشت ابریشم است. (13) (﴿مُّتَّكِ‍ِٔينَ فِيهَا عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ﴾) آنها در بهشت با آرامش و خاطر آسوده بر تخت‌هایی که با پرده‌هایی آراسته شده پوشیده شده‌اند تکیه می‌زنند. (﴿لَا يَرَوۡنَ فِيهَا شَمۡسٗا وَلَا زَمۡهَرِيرٗا﴾) و در بهشت نه گرمای خورشید را می‌بینند و نه از سوز و سرما به آنها می‌رسد، بلکه در همۀ اوقات در سایه‌ای گوارا که نه سرد است و نه گرم به سر می‌برند، طوری که از آن لذت می‌برند و با گرما و سرما اذیت نمی‌شوند. (14) (﴿وَدَانِيَةً عَلَيۡهِمۡ ظِلَٰلُهَا وَذُلِّلَتۡ قُطُوفُهَا تَذۡلِيلٗا﴾) و میوه‌های بهشت چنان به آنان نزدیک می‌گردد که در حالت نشسته و ایستاده و در حالی که خوابیده‌اند به آن دسترسی دارند. (15 - 16) (﴿وَيُطَافُ عَلَيۡهِم بِ‍َٔانِيَةٖ مِّن فِضَّةٖ وَأَكۡوَابٖ كَانَتۡ قَوَارِيرَا۠﴾) و پسران و خدمتگزاران اهل بهشت ظرف‌های نقره‌ای و لیوان‌های بلورین شراب را میان آنان می‌گردانند. (﴿قَوَارِيرَاۡ مِن فِضَّةٖ﴾) لیوان‌های بلورینی که از نقره هستند، اما همانند شیشه، شفاف و درخشان‌اند. و این بسیار عجیب است که نقره به آن ضخامت همانند بلور شفاف باشد. (﴿قَدَّرُوهَا تَقۡدِيرٗا﴾) خدمتگزاران بهشتی به اندازه‌ای که آنان سیراب شوند در این لیوان‌ها شراب می‌ریزند؛ نه زیاد و نه کم، چون اگر از اندازه بیشتر باشد، از لذت آن کاسته می‌گردد؛ و اگر به اندازه نباشد، آنها سیراب نمی‌شوند. و احتمال دارد که منظور این باشد که بهشتیان آن را طوری اندازه‌گیری کرده‌اند که به دلخواه آنان است، و هرچقدر دلشان بخواهد فراهم می‌گردد. (17 - 18) (﴿وَيُسۡقَوۡنَ فِيهَا كَأۡسٗا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا﴾) و در بهشت جام‌های شرابی به آنان داده می‌شود که با زنجبیل آمیخته شده است تا مزّه و بوی آن بهتر شود. (﴿عَيۡنٗا فِيهَا تُسَمَّىٰ سَلۡسَبِيلٗا﴾) این چشمه به خاطر آنکه شفاف و لذیذ و زیباست سلسبیل نامیده می‌شود. (19) (﴿وَيَطُوفُ عَلَيۡهِمۡ﴾) و برای آوردن خوراک و نوشیدنی اهل بهشت و خدمتشان (﴿وِلۡدَٰنٞ مُّخَلَّدُونَ﴾) نوجوانانی بر آنان رفت و آمد می‌کنند که جاودانه‌اند؛ یعنی برای بقا آفریده شده‌اند؛ این‌ها تغییر نمی‌کنند و پیر نمی‌شوند و در نهایت زیبایی هستند. (﴿إِذَا رَأَيۡتَهُمۡ حَسِبۡتَهُمۡ لُؤۡلُؤٗا مَّنثُورٗا﴾) هرگاه آنان را در حالی که برای خدمت بهشتیان پراکنده هستند ببینی، از بس که زیبا هستند چنان می‌پنداری که انگار آنها مروارید پراکنده هستند. اهل بهشت از اینکه خدمت‌گزاران آنها نوجوانانی جاودان هستند کاملاً لذّت می‌برند؛ نوجوانانی که بهشتیان از دیدن آنها شاد می‌شوند. آن نوجوانان با آرامش به دنبال بهشتیان وارد خانه‌هایشان می‌شوند، و هر آنچه بخواهند برایشان می‌آورند. (20) (﴿وَإِذَا رَأَيۡتَ ثَمَّ رَأَيۡتَ نَعِيمٗا وَمُلۡكٗا كَبِيرًا﴾) و هرگاه به اهل بهشت و نعمت‌های کاملی که دارند نگاه کنی، نعمت بسیار و فرمانروایی بزرگی را می‌بینی. یک نفر بهشتی را می‌بینی که منازل و اتاق‌های مزیّن زیادی دارد که قابل وصف نیست، و باغ‌های سرسبز و میوه‌های در دسترس و لذیذ و رودبارهای روان و باغ‌های زیبا و پرندگانی دارند که نغمه‌های دل‌انگیز سر می‌دهند و مایۀ شادی دل‌ها می‌گردند. او همسرانی بی‌نهایت زیبا دارد، و دارای هر نوع زیبایی ظاهری و باطنی می‌باشند که دل‌ها از آنان سرشار از سرور و شادی می‌گردند. دراطراف هر بهشتی نوجوانان و خدمتگزارانی وجود دارد که همیشه نوجوان هستند و جاودانه‌اند و سبب آرامش و راحتیِ او می‌گردند. علاوه بر این و مهم‌تر از همه، این است که ساکنان بهشت رضایت پروردگار را به دست می‌آورند، و سخنان او را می‌شنوند، و از نزدیک بودن وی لذت می‌برند، و از اینکه همیشه در بهشت ماندگار هستند و نیز از خشنودی خداوند شادمان و مسرور می‌گردند، و هر لحظه و هر زمان نعمت‌هایشان افزوده می‌گردد. پس پاک است صاحب فرمانروایی و خداوند حق، خداوندی که گنجینه‌های او تمام نمی‌شود، و خیر و برکت او کم نمی‌گردد. پس همان‌طور که اوصاف او نهایت و پایانی ندارد، نیکی و احسانش نیز بی‌پایان است. (21) (﴿عَٰلِيَهُمۡ ثِيَابُ سُندُسٍ خُضۡرٞ﴾) لباس‌های سبز ابریشمی که برخی نازک و برخی ضخیم است آنان را آراسته است. ابریشم نازک و ابریشم ضخیم بالاترین نوع ابریشم می‌باشد. (﴿وَحُلُّوٓاۡ أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٖ﴾) و به دست زنان و مردان بهشتی دستبندهایی از نقره زده می‌شود. این وعده‌ای است که خداوند داده، و وعدۀ خداوند تحقّق یافتنی است؛ چون هیچ کس از خداوند راستگوتر نیست. (﴿وَسَقَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ شَرَابٗا طَهُورًا﴾) و پروردگارشان به آنان شرابی پاکیزه می‌نوشاند که هیچ آلودگی در آن نیست، و شکم‌هایشان را از هر بیماری و آلودگی پاک می‌نماید. (22) (﴿إِنَّ هَٰذَا كَانَ لَكُمۡ جَزَآءٗ﴾) این پاداش فراوان جزای کارهاییست که در گذشته انجام داده‌اید. (﴿وَكَانَ سَعۡيُكُم مَّشۡكُورًا﴾) و تلاش و کوشش شما مورد قدردانی واقع می‌شود، و در برابر تلاش کم شما، خداوند نعمت‌های بسیاری به شما می‌دهد. (23) وقتی خداوند نعمت‌های بهشت را ذکر کرد، فرمود: (﴿إِنَّا نَحۡنُ نَزَّلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ تَنزِيلٗا﴾) بدون شک ما قرآن را به تدریج بر تو نازل کرده‌ایم، و در قرآن وعده و وعید بیان شده است، و همۀ آنچه که بندگان نیاز دارند در آن بیان شده، و در آن به اطاعت از اوامر الهی و اجرای مقررات کامل خداوندی و شکیبایی بر آن امر شده است. (24) بنابراین فرمود: (﴿فَٱصۡبِرۡ لِحُكۡمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعۡ مِنۡهُمۡ ءَاثِمًا أَوۡ كَفُورٗا﴾) در برابر حکم تقدیری خداوند صبر داشته باش، و بر اجرای فرمان دینی او شکیبایی کن، و نباید هیچ مانعی تو را از اجرای دستورات الهی باز دارد. و از مخالفانی که می‌خواهند تو را بازدارند، و گناهکارانی که مرتکب گناه می‌شوند و ناسپاسی می‌کنند، اطاعت مکن؛ چون اطاعت از کافران و بزهکاران و فاسقان، نافرمانی از خداست؛ زیرا آنها جز به آنچه هوای نفس می‌خواهد فرمان نمی‌دهند. و از آنجا که صبر و شکیبایی، ناشی از فرمانبرداری خدا و کثرت ذکر اوست، خداوند به این کار فرمان داد و فرمود: (25) (﴿وَٱذۡكُرِ ٱسۡمَ رَبِّكَ بُكۡرَةٗ وَأَصِيلٗا﴾) و در اول روز و آخر آن، پروردگارت را یاد کن. پس نمازهای فرض و نفل و ذکر و تسبیح و تهلیل و تکبیر دراین اوقات داخل است. (26) (﴿وَمِنَ ٱلَّيۡلِ فَٱسۡجُدۡ لَهُۥ﴾) و در شب برای خدا بسیار سجده کن؛ یعنی بسیار نماز بگزار. (﴿وَسَبِّحۡهُ لَيۡلٗا طَوِيلًا﴾) و در بخش بزرگی از شب، او را به پاکی یاد کن. و این امرِ مطلق با آنچه قبلاً بیان شد مقیّد گردیده است:﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡمُزَّمِّلُ قُمِ ٱلَّيۡلَ إِلَّا قَلِيلٗا نِّصۡفَهُۥٓ أَوِ ٱنقُصۡ مِنۡهُ قَلِيلًا أَوۡ زِدۡ عَلَيۡهِ﴾ ای جامه به خود پیچیده! شب را به نماز بایست مگر اندکی، نیمی از شب به نماز بایست، یا از نیمۀ آن بکاه، یا به آن بیفزای. (27) (﴿إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ يُحِبُّونَ ٱلۡعَاجِلَةَ﴾) کسانی که تو را تکذیب می‌کنند، با وجود اینکه آیات برای آنها بیان شده و تشویق شده‌اند و بیم داده شده‌اند، این آیات و تشویق‌ها درحق آنان سودمند واقع نگردیده، بلکه همواره زندگی دنیا را دوست می‌دارند و به آن دل می‌بندند. (﴿وَيَذَرُونَ وَرَآءَهُمۡ يَوۡمٗا ثَقِيلٗا﴾) و برای روز دشواری که در پیش دارند، عمل نمی‌کنند و آن را فراموش می‌نمایند. و آن روز قیامت است که مقدار آن به اندازۀ پنجاه هزار سال است. و خداوند متعال می‌فرماید:﴿يَقُولُ ٱلۡكَٰفِرُونَ هَٰذَا يَوۡمٌ عَسِرٞ﴾ کافران می‌گویند: «این روزِ دشواری است.» پس کافران انگار فقط برای زندگی دنیا و اقامت در آن آفریده شده‌اند. (28) سپس بر زنده شدن آنها پس از مرگ، از یک دلیل عقلی استدلال کرد، و آن آفرینش نخستین است. پس فرمود: (﴿نَّحۡنُ خَلَقۡنَٰهُمۡ﴾) ما آنها را از عدم و نیستی آفریده‌ایم، (﴿وَشَدَدۡنَآ أَسۡرَهُمۡ﴾) و آفرینش آنها را با رگ و عصب و توانایی‌های ظاهری و باطنی استوار و محکم کرده‌ایم، به گونه‌ای که بدن آنها کامل است و هرچه بخواهند، می‌توانند انجام دهند. پس کسی که آنها را به این حالت آفریده است، می‌تواند آنان را پس از مردنشان برای سزا و جزا زنده کند. و کسی که در این جهان آفرینش آنها را به مراحل مختلفی درآورده است، شایستۀ او نیست که آنها را بیهوده و بی‌هدف رها کند بدون اینکه امر و نهی شوند و پاداش و سزا ببینند. بنابراین فرمود: (﴿وَإِذَا شِئۡنَا بَدَّلۡنَآ أَمۡثَٰلَهُمۡ تَبۡدِيلًا﴾) و اگر بخواهیم ذات آنان را برای رستاخیز، باری دیگر ـ به صورتی متفاوت [ولی] همانند آنها ـ می‌آفرینیم. (29) (﴿إِنَّ هَٰذِهِۦ تَذۡكِرَةٞ﴾) همانا این پندی است که مؤمن از آن پند می‌پذیرد، و از ترساندن و تشویقی که در آن است بهره‌مند می‌شود. (﴿فَمَن شَآءَ ٱتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ سَبِيلٗا﴾) و هرکس که بخواهد راهی به سوی پروردگارش در پیش گیرد؛ یعنی راهی را در پیش بگیرد که او را به پروردگارش می‌رساند. پس خداوند حق و هدایت را بیان می‌نماید، سپس به انسان اختیار می‌دهد تا به وسیلۀ آن راه رهنمود گردد یا از آن گریزان شود، و این برای اقامۀ حجّت است. (30)﴿لِّيَهۡلِكَ مَنۡ هَلَكَ عَنۢ بَيِّنَةٖ وَيَحۡيَىٰ مَنۡ حَيَّ عَنۢ بَيِّنَةٖ﴾ تا هرکس که هلاک می‌گردد، از روی دلیل هلاک شود؛ و هرکس که زنده می‌گردد، از روی دلیل زنده بماند. (﴿وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ﴾) و شما نمی‌توانید مگر اینکه خدا بخواهد؛ چون مشیّت و خواست خداوند نافذ است. (﴿إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمٗا﴾) و خداوند دانای فرزانه است؛ و در هدایت کردن فرد هدایت یافته، و گمراه ساختن فرد گمراه، حکمت دارد. (31) (﴿يُدۡخِلُ مَن يَشَآءُ فِي رَحۡمَتِهِۦ﴾) هرکس را که بخواهد، مورد لطف و توجّه خویش قرار می‌دهد و به او توفیق می‌دهد تا از اسباب سعادت استفاده ببرد و او را به راه‌های هدایت رهنمود می‌سازد. (﴿وَٱلظَّٰلِمِينَ أَعَدَّ لَهُمۡ عَذَابًا أَلِيمَۢا﴾) و خداوند برای ستمکارانی که شقاوت را بر هدایت ترجیح داده‌اند، به جزای ستمگری و تجاوزشان عذاب دردناکی فراهم ساخته است. پایان تفسیر سوره انسان. ولله الحمد والمنة. * * *

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا سوگند به بادهايي که از پي هم مي آيند ،، فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا و سوگند به بادهاي سخت وزنده ، وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا و سوگند به بادهاي باران آور ، فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا و سوگند به آنها که حق را از باطل جدا مي کنند ، فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا و سوگند به آنها که ياد خدا را مي آموزند : عُذْرًا أَوْ نُذْرًا تمام کردن حجت را ، يا بيم کردن را ، إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ که آنچه به شما وعده داده اند واقع خواهد شد فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ پس آنگاه که ستارگان ، خاموش شوند وَإِذَا السَّمَاء فُرِجَتْ و آنگاه که آسمان بشکافد ، وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ و آنگاه که کوهها پراکنده گردند ، وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ و آنگاه که پيامبران را وقتي معين شود لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ براي چه روزي معين شود ? لِيَوْمِ الْفَصْلِ براي روز فصل وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ و چه داني که روز فصل چيست ? وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان مکي و 50 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 6) خداوند متعال برای زنده شدن پس از مرگ، و جزا یافتن در برابر اعمال، به فرشتگانی سوگند خورده است که پیام آور خوشی و خوبی هستند، و آنان فرشتگانی می‌باشند که خداوند آنان را به منظور اجرای امور تقدیری و شرعی و تدبیر جهان و انزال وحی بر پیامبرانش روانه می‌کند. (﴿وَٱلۡمُرۡسَلَٰتِ عُرۡفٗا﴾) یعنی فرشتگانی که با خوبی و حکمت و مصلحت فرستاده شده‌اند، نه برای امور بد و بیهوده. (2) (﴿فَٱلۡعَٰصِفَٰتِ عَصۡفٗا﴾) [خداوند به «عاصفات» هم سوگند یاد می‌کند] و آن فرشتگانی هستند که خداوند آنها را می‌فرستد. آنان را در انجام دادن اوامر خودش، به سرعتی مانند سرعت تندباد توصیف کرده است. یا منظور از «عاصفات» بادهای شدیدی است که به سرعت می‌وزند. (﴿وَٱلنَّٰشِرَٰتِ نَشۡرٗا﴾) نیز به «ناشرات» قسم می‌خورد، احتمال دارد که منظور فرشتگانی باشند که آنچه را باید پراکنده نمایند، پراکنده می‌کنند. و احتمال دارد که منظور ابرهایی باشد که خداوند به وسیلۀ آنها زمین را پس از پژمردنش زنده می‌گرداند. (﴿فَٱلۡمُلۡقِيَٰتِ ذِكۡرًا﴾) نیز به «ملقیات» قسم یاد می‌کند، و آن فرشتگانی هستند که شریف‌ترین فرمان‌ها را فرود می‌آورند؛ پندی که خداوند به وسیلۀ آن بر بندگانش رحم می‌نماید، و به وسیلۀ آن منافع و مصالح بندگان را به آنها تذکر می‌دهد، و این پند را فرشتگان بر پیامبران فرود می‌آورند. (﴿عُذۡرًا أَوۡ نُذۡرًا﴾) برای اتمام حجت و رفع عذر و یا برای بیم دادن مردم. مردم را از هراس‌هایی که در پیش دارند می‌ترسانند، و عذری برایشان نخواهند گذاشت، آنگاه مردم حجتی بر خداوند نخواهند داشت. (7) (﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَٰقِعٞ﴾) زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال که به آن وعده داده می‌شوید، قطعاً به وقوع خواهد پیوست و شکی در آمدن آن نیست. (8 - 14) و هنگامی که رخ دهد، تغییرات و هول‌های سختی جهان را در بر می‌گیرد که دل‌ها را پریشان می‌نماید، و مردم به شدّت اندوهگین می‌شوند. پس ستارگان پراکنده می‌شوند و از مدار خود خارج می‌شوند وَإِذَا ٱلسَّمَآءُ فُرِجَتۡ و کوه‌ها نابود می‌گردند و چون گرد و غبار به هوا پراکنده می‌شوند، و کوه‌ها و زمین به میدانی صاف و هموار که هیچ فراز و نشیبی در آن نیست تبدیل می‌گردند. این همان روزی است که پیامبران در آن روز گرد آورده شده و پس انداخته می‌شوند تا میان آنها و امت‌هایشان حکم و داوری شود. بنابراین فرمود: (﴿لِأَيِّ يَوۡمٍ أُجِّلَتۡ﴾) برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده‌اند؟ [دراینجا] استفهام برای تعظیم است. سپس پاسخ داد که (﴿لِيَوۡمِ ٱلۡفَصۡلِ﴾) برای روز داوری میان مردم، و جدا کردن برخی از برخی دیگر، و حسابرسی هرکدام از آنان به صورت انفرادی. وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ (15) سپس کسی را تهدید کرد که این روز را تکذیب می‌کند و فرمود: (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای برای تکذیب‌کنندگان، و وای بر شدت عذاب و سرانجام بدشان! خداوند به آنها خبر داد و برایشان سوگند خورد، اما آن را تصدیق نکردند؛ بنابراین سزاوار مجازات تند و سخت گشتند.

أَلَمْ نُهْلِكِ الْأَوَّلِينَ آيا اوليان را هلاک نکرده ايم ، ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الْآخِرِينَ و آخريان را نيز از پي آنها نمي بريم ? كَذَلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ با مجرمان چنين رفتار مي کنيم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (16 - 19) مگر ما تکذیب‌کنندگانِ پیشین را هلاک نساخته‌ایم؟! سپس از پسینیان، هرکس که تکذیب کند او را هلاک خواهیم کرد. و این سنت گذشته و آینده در مورد هر گناهکاری است که باید سزا داده شود. پس چرا از آنچه می‌بینید و می‌شنوید، عبرت نمی‌گیرید؟ (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) در آن روز وای به حال کسانی که بعد از آنکه آیات روشنگر و بلاها و عذاب‌ها را دیدند تکذیب کردند.

أَلَمْ نُهْلِكِ الْأَوَّلِينَ آيا اوليان را هلاک نکرده ايم ، ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الْآخِرِينَ و آخريان را نيز از پي آنها نمي بريم ? كَذَلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ با مجرمان چنين رفتار مي کنيم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (16 - 19) مگر ما تکذیب‌کنندگانِ پیشین را هلاک نساخته‌ایم؟! سپس از پسینیان، هرکس که تکذیب کند او را هلاک خواهیم کرد. و این سنت گذشته و آینده در مورد هر گناهکاری است که باید سزا داده شود. پس چرا از آنچه می‌بینید و می‌شنوید، عبرت نمی‌گیرید؟ (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) در آن روز وای به حال کسانی که بعد از آنکه آیات روشنگر و بلاها و عذاب‌ها را دیدند تکذیب کردند.

أَلَمْ نُهْلِكِ الْأَوَّلِينَ آيا اوليان را هلاک نکرده ايم ، ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الْآخِرِينَ و آخريان را نيز از پي آنها نمي بريم ? كَذَلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ با مجرمان چنين رفتار مي کنيم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (16 - 19) مگر ما تکذیب‌کنندگانِ پیشین را هلاک نساخته‌ایم؟! سپس از پسینیان، هرکس که تکذیب کند او را هلاک خواهیم کرد. و این سنت گذشته و آینده در مورد هر گناهکاری است که باید سزا داده شود. پس چرا از آنچه می‌بینید و می‌شنوید، عبرت نمی‌گیرید؟ (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) در آن روز وای به حال کسانی که بعد از آنکه آیات روشنگر و بلاها و عذاب‌ها را دیدند تکذیب کردند.

أَلَمْ نُهْلِكِ الْأَوَّلِينَ آيا اوليان را هلاک نکرده ايم ، ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الْآخِرِينَ و آخريان را نيز از پي آنها نمي بريم ? كَذَلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ با مجرمان چنين رفتار مي کنيم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (16 - 19) مگر ما تکذیب‌کنندگانِ پیشین را هلاک نساخته‌ایم؟! سپس از پسینیان، هرکس که تکذیب کند او را هلاک خواهیم کرد. و این سنت گذشته و آینده در مورد هر گناهکاری است که باید سزا داده شود. پس چرا از آنچه می‌بینید و می‌شنوید، عبرت نمی‌گیرید؟ (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) در آن روز وای به حال کسانی که بعد از آنکه آیات روشنگر و بلاها و عذاب‌ها را دیدند تکذیب کردند.

أَلَمْ نَخْلُقكُّم مِّن مَّاء مَّهِينٍ آيا شما را از آبي پست و بي مقدار نيافريده ايم ? فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَّكِينٍ و آن را در، جايگاهي استوار قرار نداديم ، إِلَى قَدَرٍ مَّعْلُومٍ تا زماني معين ? فَقَدَرْنَا فَنِعْمَ الْقَادِرُونَ پس ما توانا بوديم و نيک توانا بوديم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (20 - 24) (﴿أَلَمۡ نَخۡلُقكُّم مِّن مَّآءٖ مَّهِينٖ﴾) آیا ما شما انسان‌ها را از آبی ناچیز که بسیار بی‌ارزش و ناچیز است و از کمرها و سینه‌ها بیرون می‌آید نیافریده‌ایم؟! سپس خداوند آن را (﴿فَجَعَلۡنَٰهُ فِي قَرَارٖ مَّكِينٍ﴾) در جایگاهی استوار که رحم است قرار می‌دهد و در آن جای می‌گیرد و رشد می‌کند. (﴿إِلَىٰ قَدَرٖ مَّعۡلُومٖ﴾) تا مدّت زمانی مشخص و وقتی معین. (﴿فَقَدَرۡنَا﴾) این جنین را در میان آن همه تاریکی‌ها سامان دادیم و آن را از نطفه به خون بسته‌ای تبدیل نمودیم و خون بسته را به تکه گوشتی درآوردیم تا این که خداوند آن را به جسمی تبدیل کرد و روح را در آن دمید. و کسانی هستند که قبل از [رسیدن به] این [مراحل] می‌میرند. (﴿فَنِعۡمَ ٱلۡقَٰدِرُونَ﴾) و چه نیک سامان دهیم. پروردگار می‌گوید که خداوند چقدر تواناست و چه نیک سامان می‌دهد! چون سامان دادن او تابع حکمتش می‌باشد و قابل ستایش است. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) در آن روز وای به حال کسانی که پس از تبیین آیات توسط الله برای آنها و نشان دادن پندها و نشانه‌ها، تکذیب کردند.

أَلَمْ نَخْلُقكُّم مِّن مَّاء مَّهِينٍ آيا شما را از آبي پست و بي مقدار نيافريده ايم ? فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَّكِينٍ و آن را در، جايگاهي استوار قرار نداديم ، إِلَى قَدَرٍ مَّعْلُومٍ تا زماني معين ? فَقَدَرْنَا فَنِعْمَ الْقَادِرُونَ پس ما توانا بوديم و نيک توانا بوديم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (20 - 24) (﴿أَلَمۡ نَخۡلُقكُّم مِّن مَّآءٖ مَّهِينٖ﴾) آیا ما شما انسان‌ها را از آبی ناچیز که بسیار بی‌ارزش و ناچیز است و از کمرها و سینه‌ها بیرون می‌آید نیافریده‌ایم؟! سپس خداوند آن را (﴿فَجَعَلۡنَٰهُ فِي قَرَارٖ مَّكِينٍ﴾) در جایگاهی استوار که رحم است قرار می‌دهد و در آن جای می‌گیرد و رشد می‌کند. (﴿إِلَىٰ قَدَرٖ مَّعۡلُومٖ﴾) تا مدّت زمانی مشخص و وقتی معین. (﴿فَقَدَرۡنَا﴾) این جنین را در میان آن همه تاریکی‌ها سامان دادیم و آن را از نطفه به خون بسته‌ای تبدیل نمودیم و خون بسته را به تکه گوشتی درآوردیم تا این که خداوند آن را به جسمی تبدیل کرد و روح را در آن دمید. و کسانی هستند که قبل از [رسیدن به] این [مراحل] می‌میرند. (﴿فَنِعۡمَ ٱلۡقَٰدِرُونَ﴾) و چه نیک سامان دهیم. پروردگار می‌گوید که خداوند چقدر تواناست و چه نیک سامان می‌دهد! چون سامان دادن او تابع حکمتش می‌باشد و قابل ستایش است. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) در آن روز وای به حال کسانی که پس از تبیین آیات توسط الله برای آنها و نشان دادن پندها و نشانه‌ها، تکذیب کردند.

أَلَمْ نَخْلُقكُّم مِّن مَّاء مَّهِينٍ آيا شما را از آبي پست و بي مقدار نيافريده ايم ? فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَّكِينٍ و آن را در، جايگاهي استوار قرار نداديم ، إِلَى قَدَرٍ مَّعْلُومٍ تا زماني معين ? فَقَدَرْنَا فَنِعْمَ الْقَادِرُونَ پس ما توانا بوديم و نيک توانا بوديم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (20 - 24) (﴿أَلَمۡ نَخۡلُقكُّم مِّن مَّآءٖ مَّهِينٖ﴾) آیا ما شما انسان‌ها را از آبی ناچیز که بسیار بی‌ارزش و ناچیز است و از کمرها و سینه‌ها بیرون می‌آید نیافریده‌ایم؟! سپس خداوند آن را (﴿فَجَعَلۡنَٰهُ فِي قَرَارٖ مَّكِينٍ﴾) در جایگاهی استوار که رحم است قرار می‌دهد و در آن جای می‌گیرد و رشد می‌کند. (﴿إِلَىٰ قَدَرٖ مَّعۡلُومٖ﴾) تا مدّت زمانی مشخص و وقتی معین. (﴿فَقَدَرۡنَا﴾) این جنین را در میان آن همه تاریکی‌ها سامان دادیم و آن را از نطفه به خون بسته‌ای تبدیل نمودیم و خون بسته را به تکه گوشتی درآوردیم تا این که خداوند آن را به جسمی تبدیل کرد و روح را در آن دمید. و کسانی هستند که قبل از [رسیدن به] این [مراحل] می‌میرند. (﴿فَنِعۡمَ ٱلۡقَٰدِرُونَ﴾) و چه نیک سامان دهیم. پروردگار می‌گوید که خداوند چقدر تواناست و چه نیک سامان می‌دهد! چون سامان دادن او تابع حکمتش می‌باشد و قابل ستایش است. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) در آن روز وای به حال کسانی که پس از تبیین آیات توسط الله برای آنها و نشان دادن پندها و نشانه‌ها، تکذیب کردند.

أَلَمْ نَخْلُقكُّم مِّن مَّاء مَّهِينٍ آيا شما را از آبي پست و بي مقدار نيافريده ايم ? فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَّكِينٍ و آن را در، جايگاهي استوار قرار نداديم ، إِلَى قَدَرٍ مَّعْلُومٍ تا زماني معين ? فَقَدَرْنَا فَنِعْمَ الْقَادِرُونَ پس ما توانا بوديم و نيک توانا بوديم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (20 - 24) (﴿أَلَمۡ نَخۡلُقكُّم مِّن مَّآءٖ مَّهِينٖ﴾) آیا ما شما انسان‌ها را از آبی ناچیز که بسیار بی‌ارزش و ناچیز است و از کمرها و سینه‌ها بیرون می‌آید نیافریده‌ایم؟! سپس خداوند آن را (﴿فَجَعَلۡنَٰهُ فِي قَرَارٖ مَّكِينٍ﴾) در جایگاهی استوار که رحم است قرار می‌دهد و در آن جای می‌گیرد و رشد می‌کند. (﴿إِلَىٰ قَدَرٖ مَّعۡلُومٖ﴾) تا مدّت زمانی مشخص و وقتی معین. (﴿فَقَدَرۡنَا﴾) این جنین را در میان آن همه تاریکی‌ها سامان دادیم و آن را از نطفه به خون بسته‌ای تبدیل نمودیم و خون بسته را به تکه گوشتی درآوردیم تا این که خداوند آن را به جسمی تبدیل کرد و روح را در آن دمید. و کسانی هستند که قبل از [رسیدن به] این [مراحل] می‌میرند. (﴿فَنِعۡمَ ٱلۡقَٰدِرُونَ﴾) و چه نیک سامان دهیم. پروردگار می‌گوید که خداوند چقدر تواناست و چه نیک سامان می‌دهد! چون سامان دادن او تابع حکمتش می‌باشد و قابل ستایش است. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) در آن روز وای به حال کسانی که پس از تبیین آیات توسط الله برای آنها و نشان دادن پندها و نشانه‌ها، تکذیب کردند.

أَلَمْ نَخْلُقكُّم مِّن مَّاء مَّهِينٍ آيا شما را از آبي پست و بي مقدار نيافريده ايم ? فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَّكِينٍ و آن را در، جايگاهي استوار قرار نداديم ، إِلَى قَدَرٍ مَّعْلُومٍ تا زماني معين ? فَقَدَرْنَا فَنِعْمَ الْقَادِرُونَ پس ما توانا بوديم و نيک توانا بوديم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (20 - 24) (﴿أَلَمۡ نَخۡلُقكُّم مِّن مَّآءٖ مَّهِينٖ﴾) آیا ما شما انسان‌ها را از آبی ناچیز که بسیار بی‌ارزش و ناچیز است و از کمرها و سینه‌ها بیرون می‌آید نیافریده‌ایم؟! سپس خداوند آن را (﴿فَجَعَلۡنَٰهُ فِي قَرَارٖ مَّكِينٍ﴾) در جایگاهی استوار که رحم است قرار می‌دهد و در آن جای می‌گیرد و رشد می‌کند. (﴿إِلَىٰ قَدَرٖ مَّعۡلُومٖ﴾) تا مدّت زمانی مشخص و وقتی معین. (﴿فَقَدَرۡنَا﴾) این جنین را در میان آن همه تاریکی‌ها سامان دادیم و آن را از نطفه به خون بسته‌ای تبدیل نمودیم و خون بسته را به تکه گوشتی درآوردیم تا این که خداوند آن را به جسمی تبدیل کرد و روح را در آن دمید. و کسانی هستند که قبل از [رسیدن به] این [مراحل] می‌میرند. (﴿فَنِعۡمَ ٱلۡقَٰدِرُونَ﴾) و چه نیک سامان دهیم. پروردگار می‌گوید که خداوند چقدر تواناست و چه نیک سامان می‌دهد! چون سامان دادن او تابع حکمتش می‌باشد و قابل ستایش است. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) در آن روز وای به حال کسانی که پس از تبیین آیات توسط الله برای آنها و نشان دادن پندها و نشانه‌ها، تکذیب کردند.

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفَاتًا آيا زمين را جايگاهي نساختيم ، أَحْيَاء وَأَمْوَاتًا براي زندگان و مردگان ? وَجَعَلْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ شَامِخَاتٍ وَأَسْقَيْنَاكُم مَّاء فُرَاتًا در آن کوههاي بلند پديد آورديم و از آبي گوارا سيرابتان ساختيم وَيْلٌ يوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (25 - 28) آیا بر شما منت نگذارده‌ایم و با مسخر کردن زمین برای دستیابی به منافعتان به شما انعام نکرده‌ایم؟! زمین را چنان ساخته‌ایم که همۀ شما را فرا می‌گیرد. (﴿أَحۡيَآءٗ وَأَمۡوَٰتٗا﴾) زندگان بر آن خانه می‌سازند و در آن زندگی می‌نمایند و مردگان در آن دفن می‌شوند و زمین همه را فرامی‌گیرد. پس همان‌طور که خانه‌ها و کاخ‌ها از نعمت‌ها و منّت‌های خداوند بر بندگانش می‌باشد همچنین قبرها رحمت و لطفی است در حق آنها و آنان را از این که جسدهایشان بیرون افتاده شود و درندگان آن را بخورند می‌پوشاند. (﴿وَجَعَلۡنَا فِيهَا رَوَٰسِيَ﴾) و در آنجا کوه‌های بلند قرار دادیم تا زمین محکم گردد و تکان نخورد. پس خداوند زمین را با کوه‌های محکم و بلند و طولانی و پایدار ثبات بخشیده است. (﴿وَأَسۡقَيۡنَٰكُم مَّآءٗ فُرَاتٗا﴾) و به شما آبی شیرین و گوارا نوشاندیم. خداوند متعال می‌فرماید:﴿أَفَرَءَيۡتُمُ ٱلۡمَآءَ ٱلَّذِي تَشۡرَبُونَ ءَأَنتُمۡ أَنزَلۡتُمُوهُ مِنَ ٱلۡمُزۡنِ أَمۡ نَحۡنُ ٱلۡمُنزِلُونَ لَوۡ نَشَآءُ جَعَلۡنَٰهُ أُجَاجٗا فَلَوۡلَا تَشۡكُرُونَ﴾ آیا آبی را که می‌نوشید دیده‌اید؟ آیا شما آن را از ابرها نازل کرده‌اید یا ما نازل‌کننده هستیم؟ اگر آن را تلخ و ناگوار قرار دهیم چکار می‌کنید؟ پس چرا سپاس نمی‌گزارید! (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز به حال تکذیب‌کنندگان؛ آنهایی که خداوند نعمت‌های ویژۀ خود را به آنان نمایاند و به آنان اختصاص داد. اما آنان آن نعمت‌ها را تکذیب نمودند.

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفَاتًا آيا زمين را جايگاهي نساختيم ، أَحْيَاء وَأَمْوَاتًا براي زندگان و مردگان ? وَجَعَلْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ شَامِخَاتٍ وَأَسْقَيْنَاكُم مَّاء فُرَاتًا در آن کوههاي بلند پديد آورديم و از آبي گوارا سيرابتان ساختيم وَيْلٌ يوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (25 - 28) آیا بر شما منت نگذارده‌ایم و با مسخر کردن زمین برای دستیابی به منافعتان به شما انعام نکرده‌ایم؟! زمین را چنان ساخته‌ایم که همۀ شما را فرا می‌گیرد. (﴿أَحۡيَآءٗ وَأَمۡوَٰتٗا﴾) زندگان بر آن خانه می‌سازند و در آن زندگی می‌نمایند و مردگان در آن دفن می‌شوند و زمین همه را فرامی‌گیرد. پس همان‌طور که خانه‌ها و کاخ‌ها از نعمت‌ها و منّت‌های خداوند بر بندگانش می‌باشد همچنین قبرها رحمت و لطفی است در حق آنها و آنان را از این که جسدهایشان بیرون افتاده شود و درندگان آن را بخورند می‌پوشاند. (﴿وَجَعَلۡنَا فِيهَا رَوَٰسِيَ﴾) و در آنجا کوه‌های بلند قرار دادیم تا زمین محکم گردد و تکان نخورد. پس خداوند زمین را با کوه‌های محکم و بلند و طولانی و پایدار ثبات بخشیده است. (﴿وَأَسۡقَيۡنَٰكُم مَّآءٗ فُرَاتٗا﴾) و به شما آبی شیرین و گوارا نوشاندیم. خداوند متعال می‌فرماید:﴿أَفَرَءَيۡتُمُ ٱلۡمَآءَ ٱلَّذِي تَشۡرَبُونَ ءَأَنتُمۡ أَنزَلۡتُمُوهُ مِنَ ٱلۡمُزۡنِ أَمۡ نَحۡنُ ٱلۡمُنزِلُونَ لَوۡ نَشَآءُ جَعَلۡنَٰهُ أُجَاجٗا فَلَوۡلَا تَشۡكُرُونَ﴾ آیا آبی را که می‌نوشید دیده‌اید؟ آیا شما آن را از ابرها نازل کرده‌اید یا ما نازل‌کننده هستیم؟ اگر آن را تلخ و ناگوار قرار دهیم چکار می‌کنید؟ پس چرا سپاس نمی‌گزارید! (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز به حال تکذیب‌کنندگان؛ آنهایی که خداوند نعمت‌های ویژۀ خود را به آنان نمایاند و به آنان اختصاص داد. اما آنان آن نعمت‌ها را تکذیب نمودند.

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفَاتًا آيا زمين را جايگاهي نساختيم ، أَحْيَاء وَأَمْوَاتًا براي زندگان و مردگان ? وَجَعَلْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ شَامِخَاتٍ وَأَسْقَيْنَاكُم مَّاء فُرَاتًا در آن کوههاي بلند پديد آورديم و از آبي گوارا سيرابتان ساختيم وَيْلٌ يوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (25 - 28) آیا بر شما منت نگذارده‌ایم و با مسخر کردن زمین برای دستیابی به منافعتان به شما انعام نکرده‌ایم؟! زمین را چنان ساخته‌ایم که همۀ شما را فرا می‌گیرد. (﴿أَحۡيَآءٗ وَأَمۡوَٰتٗا﴾) زندگان بر آن خانه می‌سازند و در آن زندگی می‌نمایند و مردگان در آن دفن می‌شوند و زمین همه را فرامی‌گیرد. پس همان‌طور که خانه‌ها و کاخ‌ها از نعمت‌ها و منّت‌های خداوند بر بندگانش می‌باشد همچنین قبرها رحمت و لطفی است در حق آنها و آنان را از این که جسدهایشان بیرون افتاده شود و درندگان آن را بخورند می‌پوشاند. (﴿وَجَعَلۡنَا فِيهَا رَوَٰسِيَ﴾) و در آنجا کوه‌های بلند قرار دادیم تا زمین محکم گردد و تکان نخورد. پس خداوند زمین را با کوه‌های محکم و بلند و طولانی و پایدار ثبات بخشیده است. (﴿وَأَسۡقَيۡنَٰكُم مَّآءٗ فُرَاتٗا﴾) و به شما آبی شیرین و گوارا نوشاندیم. خداوند متعال می‌فرماید:﴿أَفَرَءَيۡتُمُ ٱلۡمَآءَ ٱلَّذِي تَشۡرَبُونَ ءَأَنتُمۡ أَنزَلۡتُمُوهُ مِنَ ٱلۡمُزۡنِ أَمۡ نَحۡنُ ٱلۡمُنزِلُونَ لَوۡ نَشَآءُ جَعَلۡنَٰهُ أُجَاجٗا فَلَوۡلَا تَشۡكُرُونَ﴾ آیا آبی را که می‌نوشید دیده‌اید؟ آیا شما آن را از ابرها نازل کرده‌اید یا ما نازل‌کننده هستیم؟ اگر آن را تلخ و ناگوار قرار دهیم چکار می‌کنید؟ پس چرا سپاس نمی‌گزارید! (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز به حال تکذیب‌کنندگان؛ آنهایی که خداوند نعمت‌های ویژۀ خود را به آنان نمایاند و به آنان اختصاص داد. اما آنان آن نعمت‌ها را تکذیب نمودند.

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفَاتًا آيا زمين را جايگاهي نساختيم ، أَحْيَاء وَأَمْوَاتًا براي زندگان و مردگان ? وَجَعَلْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ شَامِخَاتٍ وَأَسْقَيْنَاكُم مَّاء فُرَاتًا در آن کوههاي بلند پديد آورديم و از آبي گوارا سيرابتان ساختيم وَيْلٌ يوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (25 - 28) آیا بر شما منت نگذارده‌ایم و با مسخر کردن زمین برای دستیابی به منافعتان به شما انعام نکرده‌ایم؟! زمین را چنان ساخته‌ایم که همۀ شما را فرا می‌گیرد. (﴿أَحۡيَآءٗ وَأَمۡوَٰتٗا﴾) زندگان بر آن خانه می‌سازند و در آن زندگی می‌نمایند و مردگان در آن دفن می‌شوند و زمین همه را فرامی‌گیرد. پس همان‌طور که خانه‌ها و کاخ‌ها از نعمت‌ها و منّت‌های خداوند بر بندگانش می‌باشد همچنین قبرها رحمت و لطفی است در حق آنها و آنان را از این که جسدهایشان بیرون افتاده شود و درندگان آن را بخورند می‌پوشاند. (﴿وَجَعَلۡنَا فِيهَا رَوَٰسِيَ﴾) و در آنجا کوه‌های بلند قرار دادیم تا زمین محکم گردد و تکان نخورد. پس خداوند زمین را با کوه‌های محکم و بلند و طولانی و پایدار ثبات بخشیده است. (﴿وَأَسۡقَيۡنَٰكُم مَّآءٗ فُرَاتٗا﴾) و به شما آبی شیرین و گوارا نوشاندیم. خداوند متعال می‌فرماید:﴿أَفَرَءَيۡتُمُ ٱلۡمَآءَ ٱلَّذِي تَشۡرَبُونَ ءَأَنتُمۡ أَنزَلۡتُمُوهُ مِنَ ٱلۡمُزۡنِ أَمۡ نَحۡنُ ٱلۡمُنزِلُونَ لَوۡ نَشَآءُ جَعَلۡنَٰهُ أُجَاجٗا فَلَوۡلَا تَشۡكُرُونَ﴾ آیا آبی را که می‌نوشید دیده‌اید؟ آیا شما آن را از ابرها نازل کرده‌اید یا ما نازل‌کننده هستیم؟ اگر آن را تلخ و ناگوار قرار دهیم چکار می‌کنید؟ پس چرا سپاس نمی‌گزارید! (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز به حال تکذیب‌کنندگان؛ آنهایی که خداوند نعمت‌های ویژۀ خود را به آنان نمایاند و به آنان اختصاص داد. اما آنان آن نعمت‌ها را تکذیب نمودند.

انطَلِقُوا إِلَى مَا كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ به سوي آنچه دروغش مي شمرديد به راه افتيد انطَلِقُوا إِلَى ظِلٍّ ذِي ثَلَاثِ شُعَبٍ به سوي آن دود سه شعبه به راه افتيد ، لَا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ که نه از آسيبتان نگه دارد و، نه دفع آن شعله کند : إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ و جهنم شعله هايي مي افکند هر يک به بلندي کاخي عظيم ، كَأَنَّهُ جِمَالَتٌ صُفْرٌ گويي که اشتراني زرد گونند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (29 - 34) این هلاکت و نابودی برای مجرمان تکذیب‌کننده آماده شده است، و روز قیامت به آنها گفته می‌شود: (﴿ٱنطَلِقُوٓاۡ إِلَىٰ مَا كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ﴾) بروید به سوی آنچه که آن را دروغ می‌انگاشتید. [سپس این را با آیه بعدی تفسیر کرد و فرمود:] بروید به سوی سایۀ دوزخ که به سه شاخه و قطعه تقسیم می‌گردد، و هر شاخه، بخشی از آتش، را تشکیل می‌دهد. این سه شاخه از آتش به نوبت به سوی بدنش نشانه می‌روند و آن را می‌سوزانند. (﴿لَّا ظَلِيلٖ وَلَا يُغۡنِي مِنَ ٱللَّهَبِ﴾) این سایه هیچ آسایش و آرامشی ندارد، و حرارت آتش را باز نمی‌دارد. شعلۀ آتش از چپ و راست و از هر سو آن را احاطه کرده است. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞ﴾ آنان از بالا سایه‌هایی از آتش دارند، و از زیر هم سایه‌هایی از آتش دارند. ﴿لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٞ وَمِن فَوۡقِهِمۡ غَوَاشٖۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ﴾ آنان از جهنم بستری دارند، و از بالایشان بالاپوشی از دوزخ دارند، و این گونه ستمکاران را سزا می‌دهیم. سپس بزرگی آتشپاره را بیان کرد که بر بزرگی و شدت و منظرۀ وحشتناک آن دلالت می‌نماید. پس فرمود: (﴿إِنَّهَا تَرۡمِي بِشَرَرٖ كَٱلۡقَصۡرِ كَأَنَّهُۥ جِمَٰلَتٞ صُفۡرٞ﴾) جهنم آتشپاره‌هایی بیرون می‌اندازد که انگار کاخ‌هایی افراشته هستند، آتشپاره‌هایی که انگار شتران سیاهِ مایل به زرد هستند. و این دلالت می‌نماید که دوزخ تاریک است، و شعله و آتشپاره‌هایش سیاه است، و منظرۀ بد و زشتی دارد، و به شدت داغ و گرم است. از خداوند می‌خواهیم که ما را از دوزخ و از کارهایی که انسان را به آن نزدیک می‌کند نجات دهد. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

انطَلِقُوا إِلَى مَا كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ به سوي آنچه دروغش مي شمرديد به راه افتيد انطَلِقُوا إِلَى ظِلٍّ ذِي ثَلَاثِ شُعَبٍ به سوي آن دود سه شعبه به راه افتيد ، لَا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ که نه از آسيبتان نگه دارد و، نه دفع آن شعله کند : إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ و جهنم شعله هايي مي افکند هر يک به بلندي کاخي عظيم ، كَأَنَّهُ جِمَالَتٌ صُفْرٌ گويي که اشتراني زرد گونند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (29 - 34) این هلاکت و نابودی برای مجرمان تکذیب‌کننده آماده شده است، و روز قیامت به آنها گفته می‌شود: (﴿ٱنطَلِقُوٓاۡ إِلَىٰ مَا كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ﴾) بروید به سوی آنچه که آن را دروغ می‌انگاشتید. [سپس این را با آیه بعدی تفسیر کرد و فرمود:] بروید به سوی سایۀ دوزخ که به سه شاخه و قطعه تقسیم می‌گردد، و هر شاخه، بخشی از آتش، را تشکیل می‌دهد. این سه شاخه از آتش به نوبت به سوی بدنش نشانه می‌روند و آن را می‌سوزانند. (﴿لَّا ظَلِيلٖ وَلَا يُغۡنِي مِنَ ٱللَّهَبِ﴾) این سایه هیچ آسایش و آرامشی ندارد، و حرارت آتش را باز نمی‌دارد. شعلۀ آتش از چپ و راست و از هر سو آن را احاطه کرده است. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞ﴾ آنان از بالا سایه‌هایی از آتش دارند، و از زیر هم سایه‌هایی از آتش دارند. ﴿لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٞ وَمِن فَوۡقِهِمۡ غَوَاشٖۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ﴾ آنان از جهنم بستری دارند، و از بالایشان بالاپوشی از دوزخ دارند، و این گونه ستمکاران را سزا می‌دهیم. سپس بزرگی آتشپاره را بیان کرد که بر بزرگی و شدت و منظرۀ وحشتناک آن دلالت می‌نماید. پس فرمود: (﴿إِنَّهَا تَرۡمِي بِشَرَرٖ كَٱلۡقَصۡرِ كَأَنَّهُۥ جِمَٰلَتٞ صُفۡرٞ﴾) جهنم آتشپاره‌هایی بیرون می‌اندازد که انگار کاخ‌هایی افراشته هستند، آتشپاره‌هایی که انگار شتران سیاهِ مایل به زرد هستند. و این دلالت می‌نماید که دوزخ تاریک است، و شعله و آتشپاره‌هایش سیاه است، و منظرۀ بد و زشتی دارد، و به شدت داغ و گرم است. از خداوند می‌خواهیم که ما را از دوزخ و از کارهایی که انسان را به آن نزدیک می‌کند نجات دهد. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

انطَلِقُوا إِلَى مَا كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ به سوي آنچه دروغش مي شمرديد به راه افتيد انطَلِقُوا إِلَى ظِلٍّ ذِي ثَلَاثِ شُعَبٍ به سوي آن دود سه شعبه به راه افتيد ، لَا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ که نه از آسيبتان نگه دارد و، نه دفع آن شعله کند : إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ و جهنم شعله هايي مي افکند هر يک به بلندي کاخي عظيم ، كَأَنَّهُ جِمَالَتٌ صُفْرٌ گويي که اشتراني زرد گونند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (29 - 34) این هلاکت و نابودی برای مجرمان تکذیب‌کننده آماده شده است، و روز قیامت به آنها گفته می‌شود: (﴿ٱنطَلِقُوٓاۡ إِلَىٰ مَا كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ﴾) بروید به سوی آنچه که آن را دروغ می‌انگاشتید. [سپس این را با آیه بعدی تفسیر کرد و فرمود:] بروید به سوی سایۀ دوزخ که به سه شاخه و قطعه تقسیم می‌گردد، و هر شاخه، بخشی از آتش، را تشکیل می‌دهد. این سه شاخه از آتش به نوبت به سوی بدنش نشانه می‌روند و آن را می‌سوزانند. (﴿لَّا ظَلِيلٖ وَلَا يُغۡنِي مِنَ ٱللَّهَبِ﴾) این سایه هیچ آسایش و آرامشی ندارد، و حرارت آتش را باز نمی‌دارد. شعلۀ آتش از چپ و راست و از هر سو آن را احاطه کرده است. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞ﴾ آنان از بالا سایه‌هایی از آتش دارند، و از زیر هم سایه‌هایی از آتش دارند. ﴿لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٞ وَمِن فَوۡقِهِمۡ غَوَاشٖۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ﴾ آنان از جهنم بستری دارند، و از بالایشان بالاپوشی از دوزخ دارند، و این گونه ستمکاران را سزا می‌دهیم. سپس بزرگی آتشپاره را بیان کرد که بر بزرگی و شدت و منظرۀ وحشتناک آن دلالت می‌نماید. پس فرمود: (﴿إِنَّهَا تَرۡمِي بِشَرَرٖ كَٱلۡقَصۡرِ كَأَنَّهُۥ جِمَٰلَتٞ صُفۡرٞ﴾) جهنم آتشپاره‌هایی بیرون می‌اندازد که انگار کاخ‌هایی افراشته هستند، آتشپاره‌هایی که انگار شتران سیاهِ مایل به زرد هستند. و این دلالت می‌نماید که دوزخ تاریک است، و شعله و آتشپاره‌هایش سیاه است، و منظرۀ بد و زشتی دارد، و به شدت داغ و گرم است. از خداوند می‌خواهیم که ما را از دوزخ و از کارهایی که انسان را به آن نزدیک می‌کند نجات دهد. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

انطَلِقُوا إِلَى مَا كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ به سوي آنچه دروغش مي شمرديد به راه افتيد انطَلِقُوا إِلَى ظِلٍّ ذِي ثَلَاثِ شُعَبٍ به سوي آن دود سه شعبه به راه افتيد ، لَا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ که نه از آسيبتان نگه دارد و، نه دفع آن شعله کند : إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ و جهنم شعله هايي مي افکند هر يک به بلندي کاخي عظيم ، كَأَنَّهُ جِمَالَتٌ صُفْرٌ گويي که اشتراني زرد گونند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (29 - 34) این هلاکت و نابودی برای مجرمان تکذیب‌کننده آماده شده است، و روز قیامت به آنها گفته می‌شود: (﴿ٱنطَلِقُوٓاۡ إِلَىٰ مَا كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ﴾) بروید به سوی آنچه که آن را دروغ می‌انگاشتید. [سپس این را با آیه بعدی تفسیر کرد و فرمود:] بروید به سوی سایۀ دوزخ که به سه شاخه و قطعه تقسیم می‌گردد، و هر شاخه، بخشی از آتش، را تشکیل می‌دهد. این سه شاخه از آتش به نوبت به سوی بدنش نشانه می‌روند و آن را می‌سوزانند. (﴿لَّا ظَلِيلٖ وَلَا يُغۡنِي مِنَ ٱللَّهَبِ﴾) این سایه هیچ آسایش و آرامشی ندارد، و حرارت آتش را باز نمی‌دارد. شعلۀ آتش از چپ و راست و از هر سو آن را احاطه کرده است. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞ﴾ آنان از بالا سایه‌هایی از آتش دارند، و از زیر هم سایه‌هایی از آتش دارند. ﴿لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٞ وَمِن فَوۡقِهِمۡ غَوَاشٖۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ﴾ آنان از جهنم بستری دارند، و از بالایشان بالاپوشی از دوزخ دارند، و این گونه ستمکاران را سزا می‌دهیم. سپس بزرگی آتشپاره را بیان کرد که بر بزرگی و شدت و منظرۀ وحشتناک آن دلالت می‌نماید. پس فرمود: (﴿إِنَّهَا تَرۡمِي بِشَرَرٖ كَٱلۡقَصۡرِ كَأَنَّهُۥ جِمَٰلَتٞ صُفۡرٞ﴾) جهنم آتشپاره‌هایی بیرون می‌اندازد که انگار کاخ‌هایی افراشته هستند، آتشپاره‌هایی که انگار شتران سیاهِ مایل به زرد هستند. و این دلالت می‌نماید که دوزخ تاریک است، و شعله و آتشپاره‌هایش سیاه است، و منظرۀ بد و زشتی دارد، و به شدت داغ و گرم است. از خداوند می‌خواهیم که ما را از دوزخ و از کارهایی که انسان را به آن نزدیک می‌کند نجات دهد. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

انطَلِقُوا إِلَى مَا كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ به سوي آنچه دروغش مي شمرديد به راه افتيد انطَلِقُوا إِلَى ظِلٍّ ذِي ثَلَاثِ شُعَبٍ به سوي آن دود سه شعبه به راه افتيد ، لَا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ که نه از آسيبتان نگه دارد و، نه دفع آن شعله کند : إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ و جهنم شعله هايي مي افکند هر يک به بلندي کاخي عظيم ، كَأَنَّهُ جِمَالَتٌ صُفْرٌ گويي که اشتراني زرد گونند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (29 - 34) این هلاکت و نابودی برای مجرمان تکذیب‌کننده آماده شده است، و روز قیامت به آنها گفته می‌شود: (﴿ٱنطَلِقُوٓاۡ إِلَىٰ مَا كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ﴾) بروید به سوی آنچه که آن را دروغ می‌انگاشتید. [سپس این را با آیه بعدی تفسیر کرد و فرمود:] بروید به سوی سایۀ دوزخ که به سه شاخه و قطعه تقسیم می‌گردد، و هر شاخه، بخشی از آتش، را تشکیل می‌دهد. این سه شاخه از آتش به نوبت به سوی بدنش نشانه می‌روند و آن را می‌سوزانند. (﴿لَّا ظَلِيلٖ وَلَا يُغۡنِي مِنَ ٱللَّهَبِ﴾) این سایه هیچ آسایش و آرامشی ندارد، و حرارت آتش را باز نمی‌دارد. شعلۀ آتش از چپ و راست و از هر سو آن را احاطه کرده است. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞ﴾ آنان از بالا سایه‌هایی از آتش دارند، و از زیر هم سایه‌هایی از آتش دارند. ﴿لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٞ وَمِن فَوۡقِهِمۡ غَوَاشٖۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ﴾ آنان از جهنم بستری دارند، و از بالایشان بالاپوشی از دوزخ دارند، و این گونه ستمکاران را سزا می‌دهیم. سپس بزرگی آتشپاره را بیان کرد که بر بزرگی و شدت و منظرۀ وحشتناک آن دلالت می‌نماید. پس فرمود: (﴿إِنَّهَا تَرۡمِي بِشَرَرٖ كَٱلۡقَصۡرِ كَأَنَّهُۥ جِمَٰلَتٞ صُفۡرٞ﴾) جهنم آتشپاره‌هایی بیرون می‌اندازد که انگار کاخ‌هایی افراشته هستند، آتشپاره‌هایی که انگار شتران سیاهِ مایل به زرد هستند. و این دلالت می‌نماید که دوزخ تاریک است، و شعله و آتشپاره‌هایش سیاه است، و منظرۀ بد و زشتی دارد، و به شدت داغ و گرم است. از خداوند می‌خواهیم که ما را از دوزخ و از کارهایی که انسان را به آن نزدیک می‌کند نجات دهد. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

انطَلِقُوا إِلَى مَا كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ به سوي آنچه دروغش مي شمرديد به راه افتيد انطَلِقُوا إِلَى ظِلٍّ ذِي ثَلَاثِ شُعَبٍ به سوي آن دود سه شعبه به راه افتيد ، لَا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ که نه از آسيبتان نگه دارد و، نه دفع آن شعله کند : إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ و جهنم شعله هايي مي افکند هر يک به بلندي کاخي عظيم ، كَأَنَّهُ جِمَالَتٌ صُفْرٌ گويي که اشتراني زرد گونند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (29 - 34) این هلاکت و نابودی برای مجرمان تکذیب‌کننده آماده شده است، و روز قیامت به آنها گفته می‌شود: (﴿ٱنطَلِقُوٓاۡ إِلَىٰ مَا كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ﴾) بروید به سوی آنچه که آن را دروغ می‌انگاشتید. [سپس این را با آیه بعدی تفسیر کرد و فرمود:] بروید به سوی سایۀ دوزخ که به سه شاخه و قطعه تقسیم می‌گردد، و هر شاخه، بخشی از آتش، را تشکیل می‌دهد. این سه شاخه از آتش به نوبت به سوی بدنش نشانه می‌روند و آن را می‌سوزانند. (﴿لَّا ظَلِيلٖ وَلَا يُغۡنِي مِنَ ٱللَّهَبِ﴾) این سایه هیچ آسایش و آرامشی ندارد، و حرارت آتش را باز نمی‌دارد. شعلۀ آتش از چپ و راست و از هر سو آن را احاطه کرده است. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞ﴾ آنان از بالا سایه‌هایی از آتش دارند، و از زیر هم سایه‌هایی از آتش دارند. ﴿لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٞ وَمِن فَوۡقِهِمۡ غَوَاشٖۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ﴾ آنان از جهنم بستری دارند، و از بالایشان بالاپوشی از دوزخ دارند، و این گونه ستمکاران را سزا می‌دهیم. سپس بزرگی آتشپاره را بیان کرد که بر بزرگی و شدت و منظرۀ وحشتناک آن دلالت می‌نماید. پس فرمود: (﴿إِنَّهَا تَرۡمِي بِشَرَرٖ كَٱلۡقَصۡرِ كَأَنَّهُۥ جِمَٰلَتٞ صُفۡرٞ﴾) جهنم آتشپاره‌هایی بیرون می‌اندازد که انگار کاخ‌هایی افراشته هستند، آتشپاره‌هایی که انگار شتران سیاهِ مایل به زرد هستند. و این دلالت می‌نماید که دوزخ تاریک است، و شعله و آتشپاره‌هایش سیاه است، و منظرۀ بد و زشتی دارد، و به شدت داغ و گرم است. از خداوند می‌خواهیم که ما را از دوزخ و از کارهایی که انسان را به آن نزدیک می‌کند نجات دهد. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

هَذَا يَوْمُ لَا يَنطِقُونَ اين روزي است که کس سخن نگويد وَلَا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ آنها را رخصت ندهند تا پوزش خواهند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْنَاكُمْ وَالْأَوَّلِينَ اين روز روز فصل است که شما و پيشينيانتان را گرد مي آوريم فَإِن كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ پس اگر حيلتي داريد به کار بريد وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (35 - 37) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ لَا يَنطِقُونَ﴾) یعنی تکذیب‌کنندگان در این روز سخت و دشوار از ترس و هراس سخنی نمی‌گویند. (﴿وَلَا يُؤۡذَنُ لَهُمۡ فَيَعۡتَذِرُونَ﴾) و معذرت خواستن و پوزش طلبیدن آنها پذیرفته نمی‌گردد. ﴿فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يَنفَعُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواۡ مَعۡذِرَتُهُمۡ وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ﴾ پس امروز پوزش طلبیدن ستمکاران به آنان سود نمی‌بخشد، و از آنها خواسته نمی‌شود تا خداوند را خشنود گردانند. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان. (38 - 40) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِۖ جَمَعۡنَٰكُمۡ وَٱلۡأَوَّلِينَ﴾) این، روزِ داوری است که شما را به پیشینیان گرد آورده‌ایم تا میان شما و مردم داوری گردد. (﴿فَإِن كَانَ لَكُمۡ كَيۡدٞ﴾) پس اگر نیرنگ و چاره‌ای دارید و می‌توانید از گسترۀ فرمانروایی‌ام بیرون روید و از عذاب من نجات یابید، (﴿فَكِيدُونِ﴾) پس چاره بیندیشید و نیرنگ ورزید؛ یعنی توان و قدرتی ندارید. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿يَٰمَعۡشَرَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ إِنِ ٱسۡتَطَعۡتُمۡ أَن تَنفُذُواۡ مِنۡ أَقۡطَارِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ فَٱنفُذُواۡۚ لَا تَنفُذُونَ إِلَّا بِسُلۡطَٰنٖ﴾ ای گروه جن و انس! اگر می‌توانید از کناره‌های آسمان‌ها و زمین بگذرید، پس بگذرید، جز به توانایی نمی‌گذرید. پس در این روز حیله‌ها و چاره‌های ستمگران، باطل و نابود می‌گردد، و تسلیم عذاب خدا می‌شوند، و دروغ و تکذیب آنها برایشان روشن می‌گردد. وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

هَذَا يَوْمُ لَا يَنطِقُونَ اين روزي است که کس سخن نگويد وَلَا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ آنها را رخصت ندهند تا پوزش خواهند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْنَاكُمْ وَالْأَوَّلِينَ اين روز روز فصل است که شما و پيشينيانتان را گرد مي آوريم فَإِن كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ پس اگر حيلتي داريد به کار بريد وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (35 - 37) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ لَا يَنطِقُونَ﴾) یعنی تکذیب‌کنندگان در این روز سخت و دشوار از ترس و هراس سخنی نمی‌گویند. (﴿وَلَا يُؤۡذَنُ لَهُمۡ فَيَعۡتَذِرُونَ﴾) و معذرت خواستن و پوزش طلبیدن آنها پذیرفته نمی‌گردد. ﴿فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يَنفَعُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواۡ مَعۡذِرَتُهُمۡ وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ﴾ پس امروز پوزش طلبیدن ستمکاران به آنان سود نمی‌بخشد، و از آنها خواسته نمی‌شود تا خداوند را خشنود گردانند. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان. (38 - 40) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِۖ جَمَعۡنَٰكُمۡ وَٱلۡأَوَّلِينَ﴾) این، روزِ داوری است که شما را به پیشینیان گرد آورده‌ایم تا میان شما و مردم داوری گردد. (﴿فَإِن كَانَ لَكُمۡ كَيۡدٞ﴾) پس اگر نیرنگ و چاره‌ای دارید و می‌توانید از گسترۀ فرمانروایی‌ام بیرون روید و از عذاب من نجات یابید، (﴿فَكِيدُونِ﴾) پس چاره بیندیشید و نیرنگ ورزید؛ یعنی توان و قدرتی ندارید. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿يَٰمَعۡشَرَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ إِنِ ٱسۡتَطَعۡتُمۡ أَن تَنفُذُواۡ مِنۡ أَقۡطَارِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ فَٱنفُذُواۡۚ لَا تَنفُذُونَ إِلَّا بِسُلۡطَٰنٖ﴾ ای گروه جن و انس! اگر می‌توانید از کناره‌های آسمان‌ها و زمین بگذرید، پس بگذرید، جز به توانایی نمی‌گذرید. پس در این روز حیله‌ها و چاره‌های ستمگران، باطل و نابود می‌گردد، و تسلیم عذاب خدا می‌شوند، و دروغ و تکذیب آنها برایشان روشن می‌گردد. وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

هَذَا يَوْمُ لَا يَنطِقُونَ اين روزي است که کس سخن نگويد وَلَا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ آنها را رخصت ندهند تا پوزش خواهند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْنَاكُمْ وَالْأَوَّلِينَ اين روز روز فصل است که شما و پيشينيانتان را گرد مي آوريم فَإِن كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ پس اگر حيلتي داريد به کار بريد وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (35 - 37) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ لَا يَنطِقُونَ﴾) یعنی تکذیب‌کنندگان در این روز سخت و دشوار از ترس و هراس سخنی نمی‌گویند. (﴿وَلَا يُؤۡذَنُ لَهُمۡ فَيَعۡتَذِرُونَ﴾) و معذرت خواستن و پوزش طلبیدن آنها پذیرفته نمی‌گردد. ﴿فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يَنفَعُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواۡ مَعۡذِرَتُهُمۡ وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ﴾ پس امروز پوزش طلبیدن ستمکاران به آنان سود نمی‌بخشد، و از آنها خواسته نمی‌شود تا خداوند را خشنود گردانند. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان. (38 - 40) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِۖ جَمَعۡنَٰكُمۡ وَٱلۡأَوَّلِينَ﴾) این، روزِ داوری است که شما را به پیشینیان گرد آورده‌ایم تا میان شما و مردم داوری گردد. (﴿فَإِن كَانَ لَكُمۡ كَيۡدٞ﴾) پس اگر نیرنگ و چاره‌ای دارید و می‌توانید از گسترۀ فرمانروایی‌ام بیرون روید و از عذاب من نجات یابید، (﴿فَكِيدُونِ﴾) پس چاره بیندیشید و نیرنگ ورزید؛ یعنی توان و قدرتی ندارید. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿يَٰمَعۡشَرَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ إِنِ ٱسۡتَطَعۡتُمۡ أَن تَنفُذُواۡ مِنۡ أَقۡطَارِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ فَٱنفُذُواۡۚ لَا تَنفُذُونَ إِلَّا بِسُلۡطَٰنٖ﴾ ای گروه جن و انس! اگر می‌توانید از کناره‌های آسمان‌ها و زمین بگذرید، پس بگذرید، جز به توانایی نمی‌گذرید. پس در این روز حیله‌ها و چاره‌های ستمگران، باطل و نابود می‌گردد، و تسلیم عذاب خدا می‌شوند، و دروغ و تکذیب آنها برایشان روشن می‌گردد. وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

هَذَا يَوْمُ لَا يَنطِقُونَ اين روزي است که کس سخن نگويد وَلَا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ آنها را رخصت ندهند تا پوزش خواهند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْنَاكُمْ وَالْأَوَّلِينَ اين روز روز فصل است که شما و پيشينيانتان را گرد مي آوريم فَإِن كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ پس اگر حيلتي داريد به کار بريد وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (35 - 37) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ لَا يَنطِقُونَ﴾) یعنی تکذیب‌کنندگان در این روز سخت و دشوار از ترس و هراس سخنی نمی‌گویند. (﴿وَلَا يُؤۡذَنُ لَهُمۡ فَيَعۡتَذِرُونَ﴾) و معذرت خواستن و پوزش طلبیدن آنها پذیرفته نمی‌گردد. ﴿فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يَنفَعُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواۡ مَعۡذِرَتُهُمۡ وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ﴾ پس امروز پوزش طلبیدن ستمکاران به آنان سود نمی‌بخشد، و از آنها خواسته نمی‌شود تا خداوند را خشنود گردانند. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان. (38 - 40) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِۖ جَمَعۡنَٰكُمۡ وَٱلۡأَوَّلِينَ﴾) این، روزِ داوری است که شما را به پیشینیان گرد آورده‌ایم تا میان شما و مردم داوری گردد. (﴿فَإِن كَانَ لَكُمۡ كَيۡدٞ﴾) پس اگر نیرنگ و چاره‌ای دارید و می‌توانید از گسترۀ فرمانروایی‌ام بیرون روید و از عذاب من نجات یابید، (﴿فَكِيدُونِ﴾) پس چاره بیندیشید و نیرنگ ورزید؛ یعنی توان و قدرتی ندارید. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿يَٰمَعۡشَرَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ إِنِ ٱسۡتَطَعۡتُمۡ أَن تَنفُذُواۡ مِنۡ أَقۡطَارِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ فَٱنفُذُواۡۚ لَا تَنفُذُونَ إِلَّا بِسُلۡطَٰنٖ﴾ ای گروه جن و انس! اگر می‌توانید از کناره‌های آسمان‌ها و زمین بگذرید، پس بگذرید، جز به توانایی نمی‌گذرید. پس در این روز حیله‌ها و چاره‌های ستمگران، باطل و نابود می‌گردد، و تسلیم عذاب خدا می‌شوند، و دروغ و تکذیب آنها برایشان روشن می‌گردد. وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

هَذَا يَوْمُ لَا يَنطِقُونَ اين روزي است که کس سخن نگويد وَلَا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ آنها را رخصت ندهند تا پوزش خواهند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْنَاكُمْ وَالْأَوَّلِينَ اين روز روز فصل است که شما و پيشينيانتان را گرد مي آوريم فَإِن كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ پس اگر حيلتي داريد به کار بريد وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (35 - 37) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ لَا يَنطِقُونَ﴾) یعنی تکذیب‌کنندگان در این روز سخت و دشوار از ترس و هراس سخنی نمی‌گویند. (﴿وَلَا يُؤۡذَنُ لَهُمۡ فَيَعۡتَذِرُونَ﴾) و معذرت خواستن و پوزش طلبیدن آنها پذیرفته نمی‌گردد. ﴿فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يَنفَعُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواۡ مَعۡذِرَتُهُمۡ وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ﴾ پس امروز پوزش طلبیدن ستمکاران به آنان سود نمی‌بخشد، و از آنها خواسته نمی‌شود تا خداوند را خشنود گردانند. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان. (38 - 40) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِۖ جَمَعۡنَٰكُمۡ وَٱلۡأَوَّلِينَ﴾) این، روزِ داوری است که شما را به پیشینیان گرد آورده‌ایم تا میان شما و مردم داوری گردد. (﴿فَإِن كَانَ لَكُمۡ كَيۡدٞ﴾) پس اگر نیرنگ و چاره‌ای دارید و می‌توانید از گسترۀ فرمانروایی‌ام بیرون روید و از عذاب من نجات یابید، (﴿فَكِيدُونِ﴾) پس چاره بیندیشید و نیرنگ ورزید؛ یعنی توان و قدرتی ندارید. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿يَٰمَعۡشَرَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ إِنِ ٱسۡتَطَعۡتُمۡ أَن تَنفُذُواۡ مِنۡ أَقۡطَارِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ فَٱنفُذُواۡۚ لَا تَنفُذُونَ إِلَّا بِسُلۡطَٰنٖ﴾ ای گروه جن و انس! اگر می‌توانید از کناره‌های آسمان‌ها و زمین بگذرید، پس بگذرید، جز به توانایی نمی‌گذرید. پس در این روز حیله‌ها و چاره‌های ستمگران، باطل و نابود می‌گردد، و تسلیم عذاب خدا می‌شوند، و دروغ و تکذیب آنها برایشان روشن می‌گردد. وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

هَذَا يَوْمُ لَا يَنطِقُونَ اين روزي است که کس سخن نگويد وَلَا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ آنها را رخصت ندهند تا پوزش خواهند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْنَاكُمْ وَالْأَوَّلِينَ اين روز روز فصل است که شما و پيشينيانتان را گرد مي آوريم فَإِن كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ پس اگر حيلتي داريد به کار بريد وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (35 - 37) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ لَا يَنطِقُونَ﴾) یعنی تکذیب‌کنندگان در این روز سخت و دشوار از ترس و هراس سخنی نمی‌گویند. (﴿وَلَا يُؤۡذَنُ لَهُمۡ فَيَعۡتَذِرُونَ﴾) و معذرت خواستن و پوزش طلبیدن آنها پذیرفته نمی‌گردد. ﴿فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يَنفَعُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواۡ مَعۡذِرَتُهُمۡ وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ﴾ پس امروز پوزش طلبیدن ستمکاران به آنان سود نمی‌بخشد، و از آنها خواسته نمی‌شود تا خداوند را خشنود گردانند. (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان. (38 - 40) (﴿هَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِۖ جَمَعۡنَٰكُمۡ وَٱلۡأَوَّلِينَ﴾) این، روزِ داوری است که شما را به پیشینیان گرد آورده‌ایم تا میان شما و مردم داوری گردد. (﴿فَإِن كَانَ لَكُمۡ كَيۡدٞ﴾) پس اگر نیرنگ و چاره‌ای دارید و می‌توانید از گسترۀ فرمانروایی‌ام بیرون روید و از عذاب من نجات یابید، (﴿فَكِيدُونِ﴾) پس چاره بیندیشید و نیرنگ ورزید؛ یعنی توان و قدرتی ندارید. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿يَٰمَعۡشَرَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ إِنِ ٱسۡتَطَعۡتُمۡ أَن تَنفُذُواۡ مِنۡ أَقۡطَارِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ فَٱنفُذُواۡۚ لَا تَنفُذُونَ إِلَّا بِسُلۡطَٰنٖ﴾ ای گروه جن و انس! اگر می‌توانید از کناره‌های آسمان‌ها و زمین بگذرید، پس بگذرید، جز به توانایی نمی‌گذرید. پس در این روز حیله‌ها و چاره‌های ستمگران، باطل و نابود می‌گردد، و تسلیم عذاب خدا می‌شوند، و دروغ و تکذیب آنها برایشان روشن می‌گردد. وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان.

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي ظِلَالٍ وَعُيُونٍ پرهيزگاران در سايه ها و کنار چشمه سارانند ، وَفَوَاكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ با هر ميوه اي که ، آرزو کنند كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ به پاداش کارهايي که مي کرده ايد بخوريد و بياشاميد ، شما را گوارا باد إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنينَ ما نيکوکاران را اينچنين پاداش مي دهيم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (41 - 45) وقتی عقوبت و سزای تکذیب‌کنندگان را بیان کرد، پاداش نیکوکاران را نیز بیان نمود و فرمود: (﴿إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ﴾) بی‌گمان، کسانی که از تکذیب پرهیز کرده‌اند و گفته‌ها وکارها و اعمالشان متصف به پرهیزگاری و تصدیق است ـ و آنها جز با ادای واجبات و ترک محرمات متصف به تصدیق نخواهند بودـ (﴿فِي ظِلَٰلٖ وَعُيُونٖ﴾) در میان درختان متنوع و سایه‌سار و سرسبز و با طراوت و چشمه‌سارانی دیدنی هستند که از چشمۀ سلسبیل و رحیق سرچشمه می‌گیرند. (﴿وَفَوَٰكِهَ مِمَّا يَشۡتَهُونَ﴾) و بهترین و پاکیزه‌ترین میوه‌هایی که دلخواه آنان است. و به آنان گفته می‌شود: (﴿كُلُواۡ وَٱشۡرَبُواۡ﴾) از بهترین و پاکیزه‌ترین خوراکی‌ها و نوشیدنی‌ها گوارا بخورید و بیاشامید. و زمانی خوراک و نوشیدنی گوارا می‌شود که از هر آفت و نقصی سالم باشد، و یقین کنند که این میوه‌ها قطع نمی‌گردد و تمام نمی‌شود. (﴿بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ﴾) به پاداش کارهایی که می‌کرده‌اید. پس اعمالتان سبب رسیدن شما به باغ‌های پر ناز و نعمت بهشت است. و این گونه هرکس که عبادت خداوند را به خوبی انجام دهد و با بندگان خدا نیکی کند، [از سوی خدا پاداش می‌یابد.] بنابراین فرمود: (﴿إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) ما بدینسان نیکوکاران را پاداش می‌دهیم. وای امروز به حال تکذیب‌کنندگان. و اگر این هلاکت فقط به معنی از دست دادن نعمت‌ها باشد، محرومیت و اندوهی کافی برای آنان به حساب می‌آید. وای امروز به حال تکذیب‌کنندگان. و اگر این هلاکت فقط به معنی از دست دادن نعمت‌ها باشد، محرومیت و اندوهی کافی برای آنان به حساب می‌آید.

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي ظِلَالٍ وَعُيُونٍ پرهيزگاران در سايه ها و کنار چشمه سارانند ، وَفَوَاكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ با هر ميوه اي که ، آرزو کنند كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ به پاداش کارهايي که مي کرده ايد بخوريد و بياشاميد ، شما را گوارا باد إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنينَ ما نيکوکاران را اينچنين پاداش مي دهيم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (41 - 45) وقتی عقوبت و سزای تکذیب‌کنندگان را بیان کرد، پاداش نیکوکاران را نیز بیان نمود و فرمود: (﴿إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ﴾) بی‌گمان، کسانی که از تکذیب پرهیز کرده‌اند و گفته‌ها وکارها و اعمالشان متصف به پرهیزگاری و تصدیق است ـ و آنها جز با ادای واجبات و ترک محرمات متصف به تصدیق نخواهند بودـ (﴿فِي ظِلَٰلٖ وَعُيُونٖ﴾) در میان درختان متنوع و سایه‌سار و سرسبز و با طراوت و چشمه‌سارانی دیدنی هستند که از چشمۀ سلسبیل و رحیق سرچشمه می‌گیرند. (﴿وَفَوَٰكِهَ مِمَّا يَشۡتَهُونَ﴾) و بهترین و پاکیزه‌ترین میوه‌هایی که دلخواه آنان است. و به آنان گفته می‌شود: (﴿كُلُواۡ وَٱشۡرَبُواۡ﴾) از بهترین و پاکیزه‌ترین خوراکی‌ها و نوشیدنی‌ها گوارا بخورید و بیاشامید. و زمانی خوراک و نوشیدنی گوارا می‌شود که از هر آفت و نقصی سالم باشد، و یقین کنند که این میوه‌ها قطع نمی‌گردد و تمام نمی‌شود. (﴿بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ﴾) به پاداش کارهایی که می‌کرده‌اید. پس اعمالتان سبب رسیدن شما به باغ‌های پر ناز و نعمت بهشت است. و این گونه هرکس که عبادت خداوند را به خوبی انجام دهد و با بندگان خدا نیکی کند، [از سوی خدا پاداش می‌یابد.] بنابراین فرمود: (﴿إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) ما بدینسان نیکوکاران را پاداش می‌دهیم. وای امروز به حال تکذیب‌کنندگان. و اگر این هلاکت فقط به معنی از دست دادن نعمت‌ها باشد، محرومیت و اندوهی کافی برای آنان به حساب می‌آید. وای امروز به حال تکذیب‌کنندگان. و اگر این هلاکت فقط به معنی از دست دادن نعمت‌ها باشد، محرومیت و اندوهی کافی برای آنان به حساب می‌آید.

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي ظِلَالٍ وَعُيُونٍ پرهيزگاران در سايه ها و کنار چشمه سارانند ، وَفَوَاكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ با هر ميوه اي که ، آرزو کنند كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ به پاداش کارهايي که مي کرده ايد بخوريد و بياشاميد ، شما را گوارا باد إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنينَ ما نيکوکاران را اينچنين پاداش مي دهيم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (41 - 45) وقتی عقوبت و سزای تکذیب‌کنندگان را بیان کرد، پاداش نیکوکاران را نیز بیان نمود و فرمود: (﴿إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ﴾) بی‌گمان، کسانی که از تکذیب پرهیز کرده‌اند و گفته‌ها وکارها و اعمالشان متصف به پرهیزگاری و تصدیق است ـ و آنها جز با ادای واجبات و ترک محرمات متصف به تصدیق نخواهند بودـ (﴿فِي ظِلَٰلٖ وَعُيُونٖ﴾) در میان درختان متنوع و سایه‌سار و سرسبز و با طراوت و چشمه‌سارانی دیدنی هستند که از چشمۀ سلسبیل و رحیق سرچشمه می‌گیرند. (﴿وَفَوَٰكِهَ مِمَّا يَشۡتَهُونَ﴾) و بهترین و پاکیزه‌ترین میوه‌هایی که دلخواه آنان است. و به آنان گفته می‌شود: (﴿كُلُواۡ وَٱشۡرَبُواۡ﴾) از بهترین و پاکیزه‌ترین خوراکی‌ها و نوشیدنی‌ها گوارا بخورید و بیاشامید. و زمانی خوراک و نوشیدنی گوارا می‌شود که از هر آفت و نقصی سالم باشد، و یقین کنند که این میوه‌ها قطع نمی‌گردد و تمام نمی‌شود. (﴿بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ﴾) به پاداش کارهایی که می‌کرده‌اید. پس اعمالتان سبب رسیدن شما به باغ‌های پر ناز و نعمت بهشت است. و این گونه هرکس که عبادت خداوند را به خوبی انجام دهد و با بندگان خدا نیکی کند، [از سوی خدا پاداش می‌یابد.] بنابراین فرمود: (﴿إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) ما بدینسان نیکوکاران را پاداش می‌دهیم. وای امروز به حال تکذیب‌کنندگان. و اگر این هلاکت فقط به معنی از دست دادن نعمت‌ها باشد، محرومیت و اندوهی کافی برای آنان به حساب می‌آید. وای امروز به حال تکذیب‌کنندگان. و اگر این هلاکت فقط به معنی از دست دادن نعمت‌ها باشد، محرومیت و اندوهی کافی برای آنان به حساب می‌آید.

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي ظِلَالٍ وَعُيُونٍ پرهيزگاران در سايه ها و کنار چشمه سارانند ، وَفَوَاكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ با هر ميوه اي که ، آرزو کنند كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ به پاداش کارهايي که مي کرده ايد بخوريد و بياشاميد ، شما را گوارا باد إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنينَ ما نيکوکاران را اينچنين پاداش مي دهيم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (41 - 45) وقتی عقوبت و سزای تکذیب‌کنندگان را بیان کرد، پاداش نیکوکاران را نیز بیان نمود و فرمود: (﴿إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ﴾) بی‌گمان، کسانی که از تکذیب پرهیز کرده‌اند و گفته‌ها وکارها و اعمالشان متصف به پرهیزگاری و تصدیق است ـ و آنها جز با ادای واجبات و ترک محرمات متصف به تصدیق نخواهند بودـ (﴿فِي ظِلَٰلٖ وَعُيُونٖ﴾) در میان درختان متنوع و سایه‌سار و سرسبز و با طراوت و چشمه‌سارانی دیدنی هستند که از چشمۀ سلسبیل و رحیق سرچشمه می‌گیرند. (﴿وَفَوَٰكِهَ مِمَّا يَشۡتَهُونَ﴾) و بهترین و پاکیزه‌ترین میوه‌هایی که دلخواه آنان است. و به آنان گفته می‌شود: (﴿كُلُواۡ وَٱشۡرَبُواۡ﴾) از بهترین و پاکیزه‌ترین خوراکی‌ها و نوشیدنی‌ها گوارا بخورید و بیاشامید. و زمانی خوراک و نوشیدنی گوارا می‌شود که از هر آفت و نقصی سالم باشد، و یقین کنند که این میوه‌ها قطع نمی‌گردد و تمام نمی‌شود. (﴿بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ﴾) به پاداش کارهایی که می‌کرده‌اید. پس اعمالتان سبب رسیدن شما به باغ‌های پر ناز و نعمت بهشت است. و این گونه هرکس که عبادت خداوند را به خوبی انجام دهد و با بندگان خدا نیکی کند، [از سوی خدا پاداش می‌یابد.] بنابراین فرمود: (﴿إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) ما بدینسان نیکوکاران را پاداش می‌دهیم. وای امروز به حال تکذیب‌کنندگان. و اگر این هلاکت فقط به معنی از دست دادن نعمت‌ها باشد، محرومیت و اندوهی کافی برای آنان به حساب می‌آید. وای امروز به حال تکذیب‌کنندگان. و اگر این هلاکت فقط به معنی از دست دادن نعمت‌ها باشد، محرومیت و اندوهی کافی برای آنان به حساب می‌آید.

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي ظِلَالٍ وَعُيُونٍ پرهيزگاران در سايه ها و کنار چشمه سارانند ، وَفَوَاكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ با هر ميوه اي که ، آرزو کنند كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ به پاداش کارهايي که مي کرده ايد بخوريد و بياشاميد ، شما را گوارا باد إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنينَ ما نيکوکاران را اينچنين پاداش مي دهيم وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان (41 - 45) وقتی عقوبت و سزای تکذیب‌کنندگان را بیان کرد، پاداش نیکوکاران را نیز بیان نمود و فرمود: (﴿إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ﴾) بی‌گمان، کسانی که از تکذیب پرهیز کرده‌اند و گفته‌ها وکارها و اعمالشان متصف به پرهیزگاری و تصدیق است ـ و آنها جز با ادای واجبات و ترک محرمات متصف به تصدیق نخواهند بودـ (﴿فِي ظِلَٰلٖ وَعُيُونٖ﴾) در میان درختان متنوع و سایه‌سار و سرسبز و با طراوت و چشمه‌سارانی دیدنی هستند که از چشمۀ سلسبیل و رحیق سرچشمه می‌گیرند. (﴿وَفَوَٰكِهَ مِمَّا يَشۡتَهُونَ﴾) و بهترین و پاکیزه‌ترین میوه‌هایی که دلخواه آنان است. و به آنان گفته می‌شود: (﴿كُلُواۡ وَٱشۡرَبُواۡ﴾) از بهترین و پاکیزه‌ترین خوراکی‌ها و نوشیدنی‌ها گوارا بخورید و بیاشامید. و زمانی خوراک و نوشیدنی گوارا می‌شود که از هر آفت و نقصی سالم باشد، و یقین کنند که این میوه‌ها قطع نمی‌گردد و تمام نمی‌شود. (﴿بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ﴾) به پاداش کارهایی که می‌کرده‌اید. پس اعمالتان سبب رسیدن شما به باغ‌های پر ناز و نعمت بهشت است. و این گونه هرکس که عبادت خداوند را به خوبی انجام دهد و با بندگان خدا نیکی کند، [از سوی خدا پاداش می‌یابد.] بنابراین فرمود: (﴿إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) ما بدینسان نیکوکاران را پاداش می‌دهیم. وای امروز به حال تکذیب‌کنندگان. و اگر این هلاکت فقط به معنی از دست دادن نعمت‌ها باشد، محرومیت و اندوهی کافی برای آنان به حساب می‌آید. وای امروز به حال تکذیب‌کنندگان. و اگر این هلاکت فقط به معنی از دست دادن نعمت‌ها باشد، محرومیت و اندوهی کافی برای آنان به حساب می‌آید.

كُلُوا وَتَمَتَّعُوا قَلِيلًا إِنَّكُم مُّجْرِمُونَبخوريد و اندک بهره اي برگيريد ، که شما مجرمانيد. وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لَا يَرْكَعُونَ و چون گويندشان که رکوع کنيد ، رکوع نمي کنند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ پس از قرآن به کدام سخن ايمان مي آورند ? (46 - 50) این تهدید و هشداری است برای تکذیب‌کنندگان. آنها گرچه در دنیا خوردند و نوشیدند، و از لذت‌ها بهره‌مند گشتند، و از عبادت‌ها غافل شدند، اما آنها گناهکارند و مستحق کیفری هستند که مجرمان سزاوار آن می‌باشند. پس لذت‌هایشان تمام می‌شود، و آثار کارهایشان باقی می‌ماند. از جمله بزهکاری آنان این است که هرگاه به نماز ـ که مهم‌ترین و شریف‌ترین عبادت است ـ امر شوند و به آنها گفته شود: (﴿ٱرۡكَعُواۡ﴾) رکوع کنید، از نماز خواندن امتناع می‌ورزند. پس چه جرم و گناهی بالاتر از این وجود دارد؟ و چه تکذیبی می‌تواند از این بیشتر و افزون‌تر باشد؟! (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) از جمله هلاکتی که آنها بدان گرفتار می‌شوند، این است که درهای توفیق به رویشان بسته می‌گردد، و از هر خیر و خوبی محروم می‌شوند؛ زیرا آنها در جایی که این قرآن را که به طور مطلق بالاترین مراتب صدق و یقین است تکذیب کنند (﴿فَبِأَيِّ حَدِيثِۢ بَعۡدَهُۥ يُؤۡمِنُونَ﴾) پس بعد از قرآن به کدام سخن ایمان می‌آورند؟ آیا به باطل ایمان می‌آورند که بی‌پایه است و حتی بر شبهه‌ای استوار نمی‌باشد گذشته از اینکه بر پایۀ دلیلی باشد؟ یا به سخن مشرک دروغگویی ایمان می‌آورند؟! پس بعد از نور آشکار جز تاریکی چیزی نیست، و بعد از تصدیقی که دلایل و حجت‌های قاطع بر صحت آن وارد شده جز افترای صریح و دروغی روشن وجود ندارد، و فقط سزاوار کسی است که همشأن آن است. پس هلاک شوند آنها چقدر کور و نابینا هستند! و وای بر آنها چقدر بدبخت و زیانکار می‌باشند! از خداوند عفو و عافیت‌را می‌خواهیم بی‌گمان او بخشندۀ بزرگوار است. * * *

كُلُوا وَتَمَتَّعُوا قَلِيلًا إِنَّكُم مُّجْرِمُونَبخوريد و اندک بهره اي برگيريد ، که شما مجرمانيد. وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لَا يَرْكَعُونَ و چون گويندشان که رکوع کنيد ، رکوع نمي کنند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ پس از قرآن به کدام سخن ايمان مي آورند ? (46 - 50) این تهدید و هشداری است برای تکذیب‌کنندگان. آنها گرچه در دنیا خوردند و نوشیدند، و از لذت‌ها بهره‌مند گشتند، و از عبادت‌ها غافل شدند، اما آنها گناهکارند و مستحق کیفری هستند که مجرمان سزاوار آن می‌باشند. پس لذت‌هایشان تمام می‌شود، و آثار کارهایشان باقی می‌ماند. از جمله بزهکاری آنان این است که هرگاه به نماز ـ که مهم‌ترین و شریف‌ترین عبادت است ـ امر شوند و به آنها گفته شود: (﴿ٱرۡكَعُواۡ﴾) رکوع کنید، از نماز خواندن امتناع می‌ورزند. پس چه جرم و گناهی بالاتر از این وجود دارد؟ و چه تکذیبی می‌تواند از این بیشتر و افزون‌تر باشد؟! (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) از جمله هلاکتی که آنها بدان گرفتار می‌شوند، این است که درهای توفیق به رویشان بسته می‌گردد، و از هر خیر و خوبی محروم می‌شوند؛ زیرا آنها در جایی که این قرآن را که به طور مطلق بالاترین مراتب صدق و یقین است تکذیب کنند (﴿فَبِأَيِّ حَدِيثِۢ بَعۡدَهُۥ يُؤۡمِنُونَ﴾) پس بعد از قرآن به کدام سخن ایمان می‌آورند؟ آیا به باطل ایمان می‌آورند که بی‌پایه است و حتی بر شبهه‌ای استوار نمی‌باشد گذشته از اینکه بر پایۀ دلیلی باشد؟ یا به سخن مشرک دروغگویی ایمان می‌آورند؟! پس بعد از نور آشکار جز تاریکی چیزی نیست، و بعد از تصدیقی که دلایل و حجت‌های قاطع بر صحت آن وارد شده جز افترای صریح و دروغی روشن وجود ندارد، و فقط سزاوار کسی است که همشأن آن است. پس هلاک شوند آنها چقدر کور و نابینا هستند! و وای بر آنها چقدر بدبخت و زیانکار می‌باشند! از خداوند عفو و عافیت‌را می‌خواهیم بی‌گمان او بخشندۀ بزرگوار است. * * *

كُلُوا وَتَمَتَّعُوا قَلِيلًا إِنَّكُم مُّجْرِمُونَبخوريد و اندک بهره اي برگيريد ، که شما مجرمانيد. وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لَا يَرْكَعُونَ و چون گويندشان که رکوع کنيد ، رکوع نمي کنند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ پس از قرآن به کدام سخن ايمان مي آورند ? (46 - 50) این تهدید و هشداری است برای تکذیب‌کنندگان. آنها گرچه در دنیا خوردند و نوشیدند، و از لذت‌ها بهره‌مند گشتند، و از عبادت‌ها غافل شدند، اما آنها گناهکارند و مستحق کیفری هستند که مجرمان سزاوار آن می‌باشند. پس لذت‌هایشان تمام می‌شود، و آثار کارهایشان باقی می‌ماند. از جمله بزهکاری آنان این است که هرگاه به نماز ـ که مهم‌ترین و شریف‌ترین عبادت است ـ امر شوند و به آنها گفته شود: (﴿ٱرۡكَعُواۡ﴾) رکوع کنید، از نماز خواندن امتناع می‌ورزند. پس چه جرم و گناهی بالاتر از این وجود دارد؟ و چه تکذیبی می‌تواند از این بیشتر و افزون‌تر باشد؟! (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) از جمله هلاکتی که آنها بدان گرفتار می‌شوند، این است که درهای توفیق به رویشان بسته می‌گردد، و از هر خیر و خوبی محروم می‌شوند؛ زیرا آنها در جایی که این قرآن را که به طور مطلق بالاترین مراتب صدق و یقین است تکذیب کنند (﴿فَبِأَيِّ حَدِيثِۢ بَعۡدَهُۥ يُؤۡمِنُونَ﴾) پس بعد از قرآن به کدام سخن ایمان می‌آورند؟ آیا به باطل ایمان می‌آورند که بی‌پایه است و حتی بر شبهه‌ای استوار نمی‌باشد گذشته از اینکه بر پایۀ دلیلی باشد؟ یا به سخن مشرک دروغگویی ایمان می‌آورند؟! پس بعد از نور آشکار جز تاریکی چیزی نیست، و بعد از تصدیقی که دلایل و حجت‌های قاطع بر صحت آن وارد شده جز افترای صریح و دروغی روشن وجود ندارد، و فقط سزاوار کسی است که همشأن آن است. پس هلاک شوند آنها چقدر کور و نابینا هستند! و وای بر آنها چقدر بدبخت و زیانکار می‌باشند! از خداوند عفو و عافیت‌را می‌خواهیم بی‌گمان او بخشندۀ بزرگوار است. * * *

كُلُوا وَتَمَتَّعُوا قَلِيلًا إِنَّكُم مُّجْرِمُونَبخوريد و اندک بهره اي برگيريد ، که شما مجرمانيد. وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لَا يَرْكَعُونَ و چون گويندشان که رکوع کنيد ، رکوع نمي کنند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ پس از قرآن به کدام سخن ايمان مي آورند ? (46 - 50) این تهدید و هشداری است برای تکذیب‌کنندگان. آنها گرچه در دنیا خوردند و نوشیدند، و از لذت‌ها بهره‌مند گشتند، و از عبادت‌ها غافل شدند، اما آنها گناهکارند و مستحق کیفری هستند که مجرمان سزاوار آن می‌باشند. پس لذت‌هایشان تمام می‌شود، و آثار کارهایشان باقی می‌ماند. از جمله بزهکاری آنان این است که هرگاه به نماز ـ که مهم‌ترین و شریف‌ترین عبادت است ـ امر شوند و به آنها گفته شود: (﴿ٱرۡكَعُواۡ﴾) رکوع کنید، از نماز خواندن امتناع می‌ورزند. پس چه جرم و گناهی بالاتر از این وجود دارد؟ و چه تکذیبی می‌تواند از این بیشتر و افزون‌تر باشد؟! (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) از جمله هلاکتی که آنها بدان گرفتار می‌شوند، این است که درهای توفیق به رویشان بسته می‌گردد، و از هر خیر و خوبی محروم می‌شوند؛ زیرا آنها در جایی که این قرآن را که به طور مطلق بالاترین مراتب صدق و یقین است تکذیب کنند (﴿فَبِأَيِّ حَدِيثِۢ بَعۡدَهُۥ يُؤۡمِنُونَ﴾) پس بعد از قرآن به کدام سخن ایمان می‌آورند؟ آیا به باطل ایمان می‌آورند که بی‌پایه است و حتی بر شبهه‌ای استوار نمی‌باشد گذشته از اینکه بر پایۀ دلیلی باشد؟ یا به سخن مشرک دروغگویی ایمان می‌آورند؟! پس بعد از نور آشکار جز تاریکی چیزی نیست، و بعد از تصدیقی که دلایل و حجت‌های قاطع بر صحت آن وارد شده جز افترای صریح و دروغی روشن وجود ندارد، و فقط سزاوار کسی است که همشأن آن است. پس هلاک شوند آنها چقدر کور و نابینا هستند! و وای بر آنها چقدر بدبخت و زیانکار می‌باشند! از خداوند عفو و عافیت‌را می‌خواهیم بی‌گمان او بخشندۀ بزرگوار است. * * *

كُلُوا وَتَمَتَّعُوا قَلِيلًا إِنَّكُم مُّجْرِمُونَبخوريد و اندک بهره اي برگيريد ، که شما مجرمانيد. وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لَا يَرْكَعُونَ و چون گويندشان که رکوع کنيد ، رکوع نمي کنند وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ در آن روز واي بر تکذيب کنندگان فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ پس از قرآن به کدام سخن ايمان مي آورند ? (46 - 50) این تهدید و هشداری است برای تکذیب‌کنندگان. آنها گرچه در دنیا خوردند و نوشیدند، و از لذت‌ها بهره‌مند گشتند، و از عبادت‌ها غافل شدند، اما آنها گناهکارند و مستحق کیفری هستند که مجرمان سزاوار آن می‌باشند. پس لذت‌هایشان تمام می‌شود، و آثار کارهایشان باقی می‌ماند. از جمله بزهکاری آنان این است که هرگاه به نماز ـ که مهم‌ترین و شریف‌ترین عبادت است ـ امر شوند و به آنها گفته شود: (﴿ٱرۡكَعُواۡ﴾) رکوع کنید، از نماز خواندن امتناع می‌ورزند. پس چه جرم و گناهی بالاتر از این وجود دارد؟ و چه تکذیبی می‌تواند از این بیشتر و افزون‌تر باشد؟! (﴿وَيۡلٞ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُكَذِّبِينَ﴾) از جمله هلاکتی که آنها بدان گرفتار می‌شوند، این است که درهای توفیق به رویشان بسته می‌گردد، و از هر خیر و خوبی محروم می‌شوند؛ زیرا آنها در جایی که این قرآن را که به طور مطلق بالاترین مراتب صدق و یقین است تکذیب کنند (﴿فَبِأَيِّ حَدِيثِۢ بَعۡدَهُۥ يُؤۡمِنُونَ﴾) پس بعد از قرآن به کدام سخن ایمان می‌آورند؟ آیا به باطل ایمان می‌آورند که بی‌پایه است و حتی بر شبهه‌ای استوار نمی‌باشد گذشته از اینکه بر پایۀ دلیلی باشد؟ یا به سخن مشرک دروغگویی ایمان می‌آورند؟! پس بعد از نور آشکار جز تاریکی چیزی نیست، و بعد از تصدیقی که دلایل و حجت‌های قاطع بر صحت آن وارد شده جز افترای صریح و دروغی روشن وجود ندارد، و فقط سزاوار کسی است که همشأن آن است. پس هلاک شوند آنها چقدر کور و نابینا هستند! و وای بر آنها چقدر بدبخت و زیانکار می‌باشند! از خداوند عفو و عافیت‌را می‌خواهیم بی‌گمان او بخشندۀ بزرگوار است. * * *

عَمَّ يَتَسَاءلُونَ از چه چيز مي پرسند ? عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ از آن خبر، بزرگ ، الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ که در آن اختلاف مي کنند كَلَّا سَيَعْلَمُونَ آري ، به زودي خواهند دانست ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ باز هم آري ، به زودي خواهند دانست. مکي و 40 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 5) (﴿عَمَّ يَتَسَآءَلُونَ﴾) کسانی که آیات خدا را تکذیب می‌کنند از چه چیزی می‌پرسند؟ سپس آنچه را که از آن می‌پرسند بیان کرد و فرمود: (﴿عَنِ ٱلنَّبَإِ ٱلۡعَظِيمِ﴾) از خبری بزرگ می‌پرسند ((ٱلَّذِي هُمۡ فِيهِ مُخۡتَلِفُونَ﴾) که ستیز و اختلافشان در آن طولانی شده و آن را تکذیب کرده و بعید می‌دانند. و آن خبری است که شک و تردید را نمی‌پذیرد، ولی تکذیب‌کنندگان به لقای پروردگارشان ایمان نمی‌آورند گرچه هر نشانه‌ای برایشان بیاید، تا آنکه عذاب دردناک را می‌بینند. بنابراین فرمود: (﴿كَلَّا سَيَعۡلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَيَعۡلَمُونَ﴾) وقتی عذاب بر آنها نازل شود، آنچه را که تکذیب می‌کنند خواهند دانست. آنگاه که به سوی آتش دوزخ سوق داده می‌شوند و به آنها گفته می‌شود:﴿هَٰذِهِ ٱلنَّارُ ٱلَّتِي كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ﴾ این دوزخی است که آن را تکذیب می‌کردید.

عَمَّ يَتَسَاءلُونَ از چه چيز مي پرسند ? عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ از آن خبر، بزرگ ، الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ که در آن اختلاف مي کنند كَلَّا سَيَعْلَمُونَ آري ، به زودي خواهند دانست ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ باز هم آري ، به زودي خواهند دانست. مکي و 40 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 5) (﴿عَمَّ يَتَسَآءَلُونَ﴾) کسانی که آیات خدا را تکذیب می‌کنند از چه چیزی می‌پرسند؟ سپس آنچه را که از آن می‌پرسند بیان کرد و فرمود: (﴿عَنِ ٱلنَّبَإِ ٱلۡعَظِيمِ﴾) از خبری بزرگ می‌پرسند ((ٱلَّذِي هُمۡ فِيهِ مُخۡتَلِفُونَ﴾) که ستیز و اختلافشان در آن طولانی شده و آن را تکذیب کرده و بعید می‌دانند. و آن خبری است که شک و تردید را نمی‌پذیرد، ولی تکذیب‌کنندگان به لقای پروردگارشان ایمان نمی‌آورند گرچه هر نشانه‌ای برایشان بیاید، تا آنکه عذاب دردناک را می‌بینند. بنابراین فرمود: (﴿كَلَّا سَيَعۡلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَيَعۡلَمُونَ﴾) وقتی عذاب بر آنها نازل شود، آنچه را که تکذیب می‌کنند خواهند دانست. آنگاه که به سوی آتش دوزخ سوق داده می‌شوند و به آنها گفته می‌شود:﴿هَٰذِهِ ٱلنَّارُ ٱلَّتِي كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ﴾ این دوزخی است که آن را تکذیب می‌کردید.

عَمَّ يَتَسَاءلُونَ از چه چيز مي پرسند ? عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ از آن خبر، بزرگ ، الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ که در آن اختلاف مي کنند كَلَّا سَيَعْلَمُونَ آري ، به زودي خواهند دانست ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ باز هم آري ، به زودي خواهند دانست. مکي و 40 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 5) (﴿عَمَّ يَتَسَآءَلُونَ﴾) کسانی که آیات خدا را تکذیب می‌کنند از چه چیزی می‌پرسند؟ سپس آنچه را که از آن می‌پرسند بیان کرد و فرمود: (﴿عَنِ ٱلنَّبَإِ ٱلۡعَظِيمِ﴾) از خبری بزرگ می‌پرسند ((ٱلَّذِي هُمۡ فِيهِ مُخۡتَلِفُونَ﴾) که ستیز و اختلافشان در آن طولانی شده و آن را تکذیب کرده و بعید می‌دانند. و آن خبری است که شک و تردید را نمی‌پذیرد، ولی تکذیب‌کنندگان به لقای پروردگارشان ایمان نمی‌آورند گرچه هر نشانه‌ای برایشان بیاید، تا آنکه عذاب دردناک را می‌بینند. بنابراین فرمود: (﴿كَلَّا سَيَعۡلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَيَعۡلَمُونَ﴾) وقتی عذاب بر آنها نازل شود، آنچه را که تکذیب می‌کنند خواهند دانست. آنگاه که به سوی آتش دوزخ سوق داده می‌شوند و به آنها گفته می‌شود:﴿هَٰذِهِ ٱلنَّارُ ٱلَّتِي كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ﴾ این دوزخی است که آن را تکذیب می‌کردید.

عَمَّ يَتَسَاءلُونَ از چه چيز مي پرسند ? عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ از آن خبر، بزرگ ، الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ که در آن اختلاف مي کنند كَلَّا سَيَعْلَمُونَ آري ، به زودي خواهند دانست ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ باز هم آري ، به زودي خواهند دانست. مکي و 40 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 5) (﴿عَمَّ يَتَسَآءَلُونَ﴾) کسانی که آیات خدا را تکذیب می‌کنند از چه چیزی می‌پرسند؟ سپس آنچه را که از آن می‌پرسند بیان کرد و فرمود: (﴿عَنِ ٱلنَّبَإِ ٱلۡعَظِيمِ﴾) از خبری بزرگ می‌پرسند ((ٱلَّذِي هُمۡ فِيهِ مُخۡتَلِفُونَ﴾) که ستیز و اختلافشان در آن طولانی شده و آن را تکذیب کرده و بعید می‌دانند. و آن خبری است که شک و تردید را نمی‌پذیرد، ولی تکذیب‌کنندگان به لقای پروردگارشان ایمان نمی‌آورند گرچه هر نشانه‌ای برایشان بیاید، تا آنکه عذاب دردناک را می‌بینند. بنابراین فرمود: (﴿كَلَّا سَيَعۡلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَيَعۡلَمُونَ﴾) وقتی عذاب بر آنها نازل شود، آنچه را که تکذیب می‌کنند خواهند دانست. آنگاه که به سوی آتش دوزخ سوق داده می‌شوند و به آنها گفته می‌شود:﴿هَٰذِهِ ٱلنَّارُ ٱلَّتِي كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ﴾ این دوزخی است که آن را تکذیب می‌کردید.

عَمَّ يَتَسَاءلُونَ از چه چيز مي پرسند ? عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ از آن خبر، بزرگ ، الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ که در آن اختلاف مي کنند كَلَّا سَيَعْلَمُونَ آري ، به زودي خواهند دانست ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ باز هم آري ، به زودي خواهند دانست. مکي و 40 آيه است. بسم الله الرحمن الرحيم (1 - 5) (﴿عَمَّ يَتَسَآءَلُونَ﴾) کسانی که آیات خدا را تکذیب می‌کنند از چه چیزی می‌پرسند؟ سپس آنچه را که از آن می‌پرسند بیان کرد و فرمود: (﴿عَنِ ٱلنَّبَإِ ٱلۡعَظِيمِ﴾) از خبری بزرگ می‌پرسند ((ٱلَّذِي هُمۡ فِيهِ مُخۡتَلِفُونَ﴾) که ستیز و اختلافشان در آن طولانی شده و آن را تکذیب کرده و بعید می‌دانند. و آن خبری است که شک و تردید را نمی‌پذیرد، ولی تکذیب‌کنندگان به لقای پروردگارشان ایمان نمی‌آورند گرچه هر نشانه‌ای برایشان بیاید، تا آنکه عذاب دردناک را می‌بینند. بنابراین فرمود: (﴿كَلَّا سَيَعۡلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَيَعۡلَمُونَ﴾) وقتی عذاب بر آنها نازل شود، آنچه را که تکذیب می‌کنند خواهند دانست. آنگاه که به سوی آتش دوزخ سوق داده می‌شوند و به آنها گفته می‌شود:﴿هَٰذِهِ ٱلنَّارُ ٱلَّتِي كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ﴾ این دوزخی است که آن را تکذیب می‌کردید.

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا آيا ما زمين را بستري نساختيم ? وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا و کوهها را ميخهايي ? وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا و شما را جفت جفت آفريديم وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا و خوابتان را آسايشتان گردانيديم وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا و شب را پوششتان قرار داديم وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا و، روز را گاه طلب معيشت وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا و بر فراز سرتان هفت آسمان استوار بنا کرديم وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا و چراغي روشن آفريديم وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا از ابرهاي باران زاي آبي فراوان نازل کرديم ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا تا بدان دانه و نبات برويانيم ، وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا و بستانهاي انبوه (6 - 16) سپس خداوند متعال نعمت‌ها و دلایلی را بر صحت پیام پیامبران بیان کرد و فرمود: آیا نعمت‌های بزرگی به شما نداده‌ایم، و زمین را برایتان بستری نگردانده‌ایم، و آن را برای منافعتان از قبیل: شخم زدن و بنای مسکن و راه‌ها آماده ننموده‌ایم؟! (﴿وَٱلۡجِبَالَ أَوۡتَادٗا﴾) و کوه‌ها را میخ‌هائی کرده‌ایم که زمین را نگاه می‌دارند تا زمین تکان نخورد. (﴿وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا﴾) و شما را زن و مرد آفریده‌ایم تا هر یک در آغوش دیگری آرام بگیرد و مودّت و مهربانی پدید آید و از آن دو، فرزند به دنیا آید. در اینجا به لذت نکاح و ازدواج اشاره شده است. (﴿وَجَعَلۡنَا نَوۡمَكُمۡ سُبَاتٗا﴾) و خوابتان را مایۀ آرامش و راحتی و پایان کارهایتان قرار داده‌ایم؛ که اگر در شب هم کار می‌کردید، به بدن شما زیان می‌رسید. پس خداوند شب و خواب را قرار داده است که مردم را فرا می‌گیرند تا حرکت‌های زیان‌آورشان سکون پیدا کند، و به استراحتی که مفید است برسند. وَجَعَلۡنَا ٱلنَّهَارَ مَعَاشٗا (﴿وَبَنَيۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعٗا شِدَادٗا﴾) و بر بالای سرتان هفت آسمان که در نهایت قوّت و صلابت و سختی هستند آفریده‌ایم. خداوند با قدرت خویش، این آسمان‌ها را نگاه داشته، و آنها را سقفی برای زمین کرده است، و آسمان برای اهل زمین فواید عدیده‌ای دارد. بنابراین از منافع آسمان یکی خورشید است که آن را بیان کرد و فرمود: (﴿وَجَعَلۡنَا سِرَاجٗا وَهَّاجٗا﴾) با استعمال واژۀ چراغ، به نعمت نور و روشنایی خورشید اشاره کرد که برای مردم بسیار ضروری است. و با استعمال واژۀ «وهّاج»، به گرمای خورشید اشاره نمود که به وسیلۀ آن میوه‌ها می‌رسند و منافعی دیگر دارد. (﴿وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡمُعۡصِرَٰتِ مَآءٗ ثَجَّاجٗا﴾) و از ابرها آب بسیار فراوانی فرو فرستادیم. (﴿لِّنُخۡرِجَ بِهِۦ حَبّٗا وَنَبَاتٗا﴾) تا به وسیلۀ آن ابر، دانه و حبوبات را از قبیل: گندم و جو و ذرت و برنج و دیگر دانه‌هایی که انسان‌ها می‌خورند برویانیم. نیز به وسیلۀ آن، گیاهان را برآوریم و این همۀ گیاهان را شامل می‌شود. گیاهانی که خداوند آنها را روزیِ چهارپایانشان کرده است. (﴿وَجَنَّٰتٍ أَلۡفَافًا﴾) و نیز باغ‌هایی انبوه [رویانده‌ایم] که در آن انواع میوه‌های لذیذ است. پس خداوندی که این نعمت‌های بزرگ و بی‌شمار را که اندازه و ارزش آن وصف‌ناپذیر می‌باشد عطا کرده است، چگونه به او کفر می‌ورزید، و آنچه را که به شما خبر داده تکذیب می‌کنید، و زنده شدن پس از مرگ و رستاخیز را دروغ می‌انگارید؟! و چگونه از نعمت‌های پروردگارتان برای نافرمانی او استفاده می‌کنید، و نعمت‌های خدا را انکار می‌نمایید؟!

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا آيا ما زمين را بستري نساختيم ? وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا و کوهها را ميخهايي ? وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا و شما را جفت جفت آفريديم وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا و خوابتان را آسايشتان گردانيديم وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا و شب را پوششتان قرار داديم وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا و، روز را گاه طلب معيشت وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا و بر فراز سرتان هفت آسمان استوار بنا کرديم وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا و چراغي روشن آفريديم وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا از ابرهاي باران زاي آبي فراوان نازل کرديم ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا تا بدان دانه و نبات برويانيم ، وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا و بستانهاي انبوه (6 - 16) سپس خداوند متعال نعمت‌ها و دلایلی را بر صحت پیام پیامبران بیان کرد و فرمود: آیا نعمت‌های بزرگی به شما نداده‌ایم، و زمین را برایتان بستری نگردانده‌ایم، و آن را برای منافعتان از قبیل: شخم زدن و بنای مسکن و راه‌ها آماده ننموده‌ایم؟! (﴿وَٱلۡجِبَالَ أَوۡتَادٗا﴾) و کوه‌ها را میخ‌هائی کرده‌ایم که زمین را نگاه می‌دارند تا زمین تکان نخورد. (﴿وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا﴾) و شما را زن و مرد آفریده‌ایم تا هر یک در آغوش دیگری آرام بگیرد و مودّت و مهربانی پدید آید و از آن دو، فرزند به دنیا آید. در اینجا به لذت نکاح و ازدواج اشاره شده است. (﴿وَجَعَلۡنَا نَوۡمَكُمۡ سُبَاتٗا﴾) و خوابتان را مایۀ آرامش و راحتی و پایان کارهایتان قرار داده‌ایم؛ که اگر در شب هم کار می‌کردید، به بدن شما زیان می‌رسید. پس خداوند شب و خواب را قرار داده است که مردم را فرا می‌گیرند تا حرکت‌های زیان‌آورشان سکون پیدا کند، و به استراحتی که مفید است برسند. وَجَعَلۡنَا ٱلنَّهَارَ مَعَاشٗا (﴿وَبَنَيۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعٗا شِدَادٗا﴾) و بر بالای سرتان هفت آسمان که در نهایت قوّت و صلابت و سختی هستند آفریده‌ایم. خداوند با قدرت خویش، این آسمان‌ها را نگاه داشته، و آنها را سقفی برای زمین کرده است، و آسمان برای اهل زمین فواید عدیده‌ای دارد. بنابراین از منافع آسمان یکی خورشید است که آن را بیان کرد و فرمود: (﴿وَجَعَلۡنَا سِرَاجٗا وَهَّاجٗا﴾) با استعمال واژۀ چراغ، به نعمت نور و روشنایی خورشید اشاره کرد که برای مردم بسیار ضروری است. و با استعمال واژۀ «وهّاج»، به گرمای خورشید اشاره نمود که به وسیلۀ آن میوه‌ها می‌رسند و منافعی دیگر دارد. (﴿وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡمُعۡصِرَٰتِ مَآءٗ ثَجَّاجٗا﴾) و از ابرها آب بسیار فراوانی فرو فرستادیم. (﴿لِّنُخۡرِجَ بِهِۦ حَبّٗا وَنَبَاتٗا﴾) تا به وسیلۀ آن ابر، دانه و حبوبات را از قبیل: گندم و جو و ذرت و برنج و دیگر دانه‌هایی که انسان‌ها می‌خورند برویانیم. نیز به وسیلۀ آن، گیاهان را برآوریم و این همۀ گیاهان را شامل می‌شود. گیاهانی که خداوند آنها را روزیِ چهارپایانشان کرده است. (﴿وَجَنَّٰتٍ أَلۡفَافًا﴾) و نیز باغ‌هایی انبوه [رویانده‌ایم] که در آن انواع میوه‌های لذیذ است. پس خداوندی که این نعمت‌های بزرگ و بی‌شمار را که اندازه و ارزش آن وصف‌ناپذیر می‌باشد عطا کرده است، چگونه به او کفر می‌ورزید، و آنچه را که به شما خبر داده تکذیب می‌کنید، و زنده شدن پس از مرگ و رستاخیز را دروغ می‌انگارید؟! و چگونه از نعمت‌های پروردگارتان برای نافرمانی او استفاده می‌کنید، و نعمت‌های خدا را انکار می‌نمایید؟!

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا آيا ما زمين را بستري نساختيم ? وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا و کوهها را ميخهايي ? وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا و شما را جفت جفت آفريديم وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا و خوابتان را آسايشتان گردانيديم وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا و شب را پوششتان قرار داديم وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا و، روز را گاه طلب معيشت وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا و بر فراز سرتان هفت آسمان استوار بنا کرديم وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا و چراغي روشن آفريديم وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا از ابرهاي باران زاي آبي فراوان نازل کرديم ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا تا بدان دانه و نبات برويانيم ، وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا و بستانهاي انبوه (6 - 16) سپس خداوند متعال نعمت‌ها و دلایلی را بر صحت پیام پیامبران بیان کرد و فرمود: آیا نعمت‌های بزرگی به شما نداده‌ایم، و زمین را برایتان بستری نگردانده‌ایم، و آن را برای منافعتان از قبیل: شخم زدن و بنای مسکن و راه‌ها آماده ننموده‌ایم؟! (﴿وَٱلۡجِبَالَ أَوۡتَادٗا﴾) و کوه‌ها را میخ‌هائی کرده‌ایم که زمین را نگاه می‌دارند تا زمین تکان نخورد. (﴿وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا﴾) و شما را زن و مرد آفریده‌ایم تا هر یک در آغوش دیگری آرام بگیرد و مودّت و مهربانی پدید آید و از آن دو، فرزند به دنیا آید. در اینجا به لذت نکاح و ازدواج اشاره شده است. (﴿وَجَعَلۡنَا نَوۡمَكُمۡ سُبَاتٗا﴾) و خوابتان را مایۀ آرامش و راحتی و پایان کارهایتان قرار داده‌ایم؛ که اگر در شب هم کار می‌کردید، به بدن شما زیان می‌رسید. پس خداوند شب و خواب را قرار داده است که مردم را فرا می‌گیرند تا حرکت‌های زیان‌آورشان سکون پیدا کند، و به استراحتی که مفید است برسند. وَجَعَلۡنَا ٱلنَّهَارَ مَعَاشٗا (﴿وَبَنَيۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعٗا شِدَادٗا﴾) و بر بالای سرتان هفت آسمان که در نهایت قوّت و صلابت و سختی هستند آفریده‌ایم. خداوند با قدرت خویش، این آسمان‌ها را نگاه داشته، و آنها را سقفی برای زمین کرده است، و آسمان برای اهل زمین فواید عدیده‌ای دارد. بنابراین از منافع آسمان یکی خورشید است که آن را بیان کرد و فرمود: (﴿وَجَعَلۡنَا سِرَاجٗا وَهَّاجٗا﴾) با استعمال واژۀ چراغ، به نعمت نور و روشنایی خورشید اشاره کرد که برای مردم بسیار ضروری است. و با استعمال واژۀ «وهّاج»، به گرمای خورشید اشاره نمود که به وسیلۀ آن میوه‌ها می‌رسند و منافعی دیگر دارد. (﴿وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡمُعۡصِرَٰتِ مَآءٗ ثَجَّاجٗا﴾) و از ابرها آب بسیار فراوانی فرو فرستادیم. (﴿لِّنُخۡرِجَ بِهِۦ حَبّٗا وَنَبَاتٗا﴾) تا به وسیلۀ آن ابر، دانه و حبوبات را از قبیل: گندم و جو و ذرت و برنج و دیگر دانه‌هایی که انسان‌ها می‌خورند برویانیم. نیز به وسیلۀ آن، گیاهان را برآوریم و این همۀ گیاهان را شامل می‌شود. گیاهانی که خداوند آنها را روزیِ چهارپایانشان کرده است. (﴿وَجَنَّٰتٍ أَلۡفَافًا﴾) و نیز باغ‌هایی انبوه [رویانده‌ایم] که در آن انواع میوه‌های لذیذ است. پس خداوندی که این نعمت‌های بزرگ و بی‌شمار را که اندازه و ارزش آن وصف‌ناپذیر می‌باشد عطا کرده است، چگونه به او کفر می‌ورزید، و آنچه را که به شما خبر داده تکذیب می‌کنید، و زنده شدن پس از مرگ و رستاخیز را دروغ می‌انگارید؟! و چگونه از نعمت‌های پروردگارتان برای نافرمانی او استفاده می‌کنید، و نعمت‌های خدا را انکار می‌نمایید؟!

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا آيا ما زمين را بستري نساختيم ? وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا و کوهها را ميخهايي ? وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا و شما را جفت جفت آفريديم وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا و خوابتان را آسايشتان گردانيديم وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا و شب را پوششتان قرار داديم وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا و، روز را گاه طلب معيشت وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا و بر فراز سرتان هفت آسمان استوار بنا کرديم وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا و چراغي روشن آفريديم وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا از ابرهاي باران زاي آبي فراوان نازل کرديم ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا تا بدان دانه و نبات برويانيم ، وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا و بستانهاي انبوه (6 - 16) سپس خداوند متعال نعمت‌ها و دلایلی را بر صحت پیام پیامبران بیان کرد و فرمود: آیا نعمت‌های بزرگی به شما نداده‌ایم، و زمین را برایتان بستری نگردانده‌ایم، و آن را برای منافعتان از قبیل: شخم زدن و بنای مسکن و راه‌ها آماده ننموده‌ایم؟! (﴿وَٱلۡجِبَالَ أَوۡتَادٗا﴾) و کوه‌ها را میخ‌هائی کرده‌ایم که زمین را نگاه می‌دارند تا زمین تکان نخورد. (﴿وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا﴾) و شما را زن و مرد آفریده‌ایم تا هر یک در آغوش دیگری آرام بگیرد و مودّت و مهربانی پدید آید و از آن دو، فرزند به دنیا آید. در اینجا به لذت نکاح و ازدواج اشاره شده است. (﴿وَجَعَلۡنَا نَوۡمَكُمۡ سُبَاتٗا﴾) و خوابتان را مایۀ آرامش و راحتی و پایان کارهایتان قرار داده‌ایم؛ که اگر در شب هم کار می‌کردید، به بدن شما زیان می‌رسید. پس خداوند شب و خواب را قرار داده است که مردم را فرا می‌گیرند تا حرکت‌های زیان‌آورشان سکون پیدا کند، و به استراحتی که مفید است برسند. وَجَعَلۡنَا ٱلنَّهَارَ مَعَاشٗا (﴿وَبَنَيۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعٗا شِدَادٗا﴾) و بر بالای سرتان هفت آسمان که در نهایت قوّت و صلابت و سختی هستند آفریده‌ایم. خداوند با قدرت خویش، این آسمان‌ها را نگاه داشته، و آنها را سقفی برای زمین کرده است، و آسمان برای اهل زمین فواید عدیده‌ای دارد. بنابراین از منافع آسمان یکی خورشید است که آن را بیان کرد و فرمود: (﴿وَجَعَلۡنَا سِرَاجٗا وَهَّاجٗا﴾) با استعمال واژۀ چراغ، به نعمت نور و روشنایی خورشید اشاره کرد که برای مردم بسیار ضروری است. و با استعمال واژۀ «وهّاج»، به گرمای خورشید اشاره نمود که به وسیلۀ آن میوه‌ها می‌رسند و منافعی دیگر دارد. (﴿وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡمُعۡصِرَٰتِ مَآءٗ ثَجَّاجٗا﴾) و از ابرها آب بسیار فراوانی فرو فرستادیم. (﴿لِّنُخۡرِجَ بِهِۦ حَبّٗا وَنَبَاتٗا﴾) تا به وسیلۀ آن ابر، دانه و حبوبات را از قبیل: گندم و جو و ذرت و برنج و دیگر دانه‌هایی که انسان‌ها می‌خورند برویانیم. نیز به وسیلۀ آن، گیاهان را برآوریم و این همۀ گیاهان را شامل می‌شود. گیاهانی که خداوند آنها را روزیِ چهارپایانشان کرده است. (﴿وَجَنَّٰتٍ أَلۡفَافًا﴾) و نیز باغ‌هایی انبوه [رویانده‌ایم] که در آن انواع میوه‌های لذیذ است. پس خداوندی که این نعمت‌های بزرگ و بی‌شمار را که اندازه و ارزش آن وصف‌ناپذیر می‌باشد عطا کرده است، چگونه به او کفر می‌ورزید، و آنچه را که به شما خبر داده تکذیب می‌کنید، و زنده شدن پس از مرگ و رستاخیز را دروغ می‌انگارید؟! و چگونه از نعمت‌های پروردگارتان برای نافرمانی او استفاده می‌کنید، و نعمت‌های خدا را انکار می‌نمایید؟!

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا آيا ما زمين را بستري نساختيم ? وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا و کوهها را ميخهايي ? وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا و شما را جفت جفت آفريديم وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا و خوابتان را آسايشتان گردانيديم وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا و شب را پوششتان قرار داديم وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا و، روز را گاه طلب معيشت وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا و بر فراز سرتان هفت آسمان استوار بنا کرديم وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا و چراغي روشن آفريديم وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا از ابرهاي باران زاي آبي فراوان نازل کرديم ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا تا بدان دانه و نبات برويانيم ، وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا و بستانهاي انبوه (6 - 16) سپس خداوند متعال نعمت‌ها و دلایلی را بر صحت پیام پیامبران بیان کرد و فرمود: آیا نعمت‌های بزرگی به شما نداده‌ایم، و زمین را برایتان بستری نگردانده‌ایم، و آن را برای منافعتان از قبیل: شخم زدن و بنای مسکن و راه‌ها آماده ننموده‌ایم؟! (﴿وَٱلۡجِبَالَ أَوۡتَادٗا﴾) و کوه‌ها را میخ‌هائی کرده‌ایم که زمین را نگاه می‌دارند تا زمین تکان نخورد. (﴿وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا﴾) و شما را زن و مرد آفریده‌ایم تا هر یک در آغوش دیگری آرام بگیرد و مودّت و مهربانی پدید آید و از آن دو، فرزند به دنیا آید. در اینجا به لذت نکاح و ازدواج اشاره شده است. (﴿وَجَعَلۡنَا نَوۡمَكُمۡ سُبَاتٗا﴾) و خوابتان را مایۀ آرامش و راحتی و پایان کارهایتان قرار داده‌ایم؛ که اگر در شب هم کار می‌کردید، به بدن شما زیان می‌رسید. پس خداوند شب و خواب را قرار داده است که مردم را فرا می‌گیرند تا حرکت‌های زیان‌آورشان سکون پیدا کند، و به استراحتی که مفید است برسند. وَجَعَلۡنَا ٱلنَّهَارَ مَعَاشٗا (﴿وَبَنَيۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعٗا شِدَادٗا﴾) و بر بالای سرتان هفت آسمان که در نهایت قوّت و صلابت و سختی هستند آفریده‌ایم. خداوند با قدرت خویش، این آسمان‌ها را نگاه داشته، و آنها را سقفی برای زمین کرده است، و آسمان برای اهل زمین فواید عدیده‌ای دارد. بنابراین از منافع آسمان یکی خورشید است که آن را بیان کرد و فرمود: (﴿وَجَعَلۡنَا سِرَاجٗا وَهَّاجٗا﴾) با استعمال واژۀ چراغ، به نعمت نور و روشنایی خورشید اشاره کرد که برای مردم بسیار ضروری است. و با استعمال واژۀ «وهّاج»، به گرمای خورشید اشاره نمود که به وسیلۀ آن میوه‌ها می‌رسند و منافعی دیگر دارد. (﴿وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡمُعۡصِرَٰتِ مَآءٗ ثَجَّاجٗا﴾) و از ابرها آب بسیار فراوانی فرو فرستادیم. (﴿لِّنُخۡرِجَ بِهِۦ حَبّٗا وَنَبَاتٗا﴾) تا به وسیلۀ آن ابر، دانه و حبوبات را از قبیل: گندم و جو و ذرت و برنج و دیگر دانه‌هایی که انسان‌ها می‌خورند برویانیم. نیز به وسیلۀ آن، گیاهان را برآوریم و این همۀ گیاهان را شامل می‌شود. گیاهانی که خداوند آنها را روزیِ چهارپایانشان کرده است. (﴿وَجَنَّٰتٍ أَلۡفَافًا﴾) و نیز باغ‌هایی انبوه [رویانده‌ایم] که در آن انواع میوه‌های لذیذ است. پس خداوندی که این نعمت‌های بزرگ و بی‌شمار را که اندازه و ارزش آن وصف‌ناپذیر می‌باشد عطا کرده است، چگونه به او کفر می‌ورزید، و آنچه را که به شما خبر داده تکذیب می‌کنید، و زنده شدن پس از مرگ و رستاخیز را دروغ می‌انگارید؟! و چگونه از نعمت‌های پروردگارتان برای نافرمانی او استفاده می‌کنید، و نعمت‌های خدا را انکار می‌نمایید؟!

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا آيا ما زمين را بستري نساختيم ? وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا و کوهها را ميخهايي ? وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا و شما را جفت جفت آفريديم وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا و خوابتان را آسايشتان گردانيديم وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا و شب را پوششتان قرار داديم وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا و، روز را گاه طلب معيشت وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا و بر فراز سرتان هفت آسمان استوار بنا کرديم وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا و چراغي روشن آفريديم وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا از ابرهاي باران زاي آبي فراوان نازل کرديم ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا تا بدان دانه و نبات برويانيم ، وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا و بستانهاي انبوه (6 - 16) سپس خداوند متعال نعمت‌ها و دلایلی را بر صحت پیام پیامبران بیان کرد و فرمود: آیا نعمت‌های بزرگی به شما نداده‌ایم، و زمین را برایتان بستری نگردانده‌ایم، و آن را برای منافعتان از قبیل: شخم زدن و بنای مسکن و راه‌ها آماده ننموده‌ایم؟! (﴿وَٱلۡجِبَالَ أَوۡتَادٗا﴾) و کوه‌ها را میخ‌هائی کرده‌ایم که زمین را نگاه می‌دارند تا زمین تکان نخورد. (﴿وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا﴾) و شما را زن و مرد آفریده‌ایم تا هر یک در آغوش دیگری آرام بگیرد و مودّت و مهربانی پدید آید و از آن دو، فرزند به دنیا آید. در اینجا به لذت نکاح و ازدواج اشاره شده است. (﴿وَجَعَلۡنَا نَوۡمَكُمۡ سُبَاتٗا﴾) و خوابتان را مایۀ آرامش و راحتی و پایان کارهایتان قرار داده‌ایم؛ که اگر در شب هم کار می‌کردید، به بدن شما زیان می‌رسید. پس خداوند شب و خواب را قرار داده است که مردم را فرا می‌گیرند تا حرکت‌های زیان‌آورشان سکون پیدا کند، و به استراحتی که مفید است برسند. وَجَعَلۡنَا ٱلنَّهَارَ مَعَاشٗا (﴿وَبَنَيۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعٗا شِدَادٗا﴾) و بر بالای سرتان هفت آسمان که در نهایت قوّت و صلابت و سختی هستند آفریده‌ایم. خداوند با قدرت خویش، این آسمان‌ها را نگاه داشته، و آنها را سقفی برای زمین کرده است، و آسمان برای اهل زمین فواید عدیده‌ای دارد. بنابراین از منافع آسمان یکی خورشید است که آن را بیان کرد و فرمود: (﴿وَجَعَلۡنَا سِرَاجٗا وَهَّاجٗا﴾) با استعمال واژۀ چراغ، به نعمت نور و روشنایی خورشید اشاره کرد که برای مردم بسیار ضروری است. و با استعمال واژۀ «وهّاج»، به گرمای خورشید اشاره نمود که به وسیلۀ آن میوه‌ها می‌رسند و منافعی دیگر دارد. (﴿وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡمُعۡصِرَٰتِ مَآءٗ ثَجَّاجٗا﴾) و از ابرها آب بسیار فراوانی فرو فرستادیم. (﴿لِّنُخۡرِجَ بِهِۦ حَبّٗا وَنَبَاتٗا﴾) تا به وسیلۀ آن ابر، دانه و حبوبات را از قبیل: گندم و جو و ذرت و برنج و دیگر دانه‌هایی که انسان‌ها می‌خورند برویانیم. نیز به وسیلۀ آن، گیاهان را برآوریم و این همۀ گیاهان را شامل می‌شود. گیاهانی که خداوند آنها را روزیِ چهارپایانشان کرده است. (﴿وَجَنَّٰتٍ أَلۡفَافًا﴾) و نیز باغ‌هایی انبوه [رویانده‌ایم] که در آن انواع میوه‌های لذیذ است. پس خداوندی که این نعمت‌های بزرگ و بی‌شمار را که اندازه و ارزش آن وصف‌ناپذیر می‌باشد عطا کرده است، چگونه به او کفر می‌ورزید، و آنچه را که به شما خبر داده تکذیب می‌کنید، و زنده شدن پس از مرگ و رستاخیز را دروغ می‌انگارید؟! و چگونه از نعمت‌های پروردگارتان برای نافرمانی او استفاده می‌کنید، و نعمت‌های خدا را انکار می‌نمایید؟!

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا آيا ما زمين را بستري نساختيم ? وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا و کوهها را ميخهايي ? وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا و شما را جفت جفت آفريديم وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا و خوابتان را آسايشتان گردانيديم وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا و شب را پوششتان قرار داديم وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا و، روز را گاه طلب معيشت وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا و بر فراز سرتان هفت آسمان استوار بنا کرديم وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا و چراغي روشن آفريديم وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا از ابرهاي باران زاي آبي فراوان نازل کرديم ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا تا بدان دانه و نبات برويانيم ، وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا و بستانهاي انبوه (6 - 16) سپس خداوند متعال نعمت‌ها و دلایلی را بر صحت پیام پیامبران بیان کرد و فرمود: آیا نعمت‌های بزرگی به شما نداده‌ایم، و زمین را برایتان بستری نگردانده‌ایم، و آن را برای منافعتان از قبیل: شخم زدن و بنای مسکن و راه‌ها آماده ننموده‌ایم؟! (﴿وَٱلۡجِبَالَ أَوۡتَادٗا﴾) و کوه‌ها را میخ‌هائی کرده‌ایم که زمین را نگاه می‌دارند تا زمین تکان نخورد. (﴿وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا﴾) و شما را زن و مرد آفریده‌ایم تا هر یک در آغوش دیگری آرام بگیرد و مودّت و مهربانی پدید آید و از آن دو، فرزند به دنیا آید. در اینجا به لذت نکاح و ازدواج اشاره شده است. (﴿وَجَعَلۡنَا نَوۡمَكُمۡ سُبَاتٗا﴾) و خوابتان را مایۀ آرامش و راحتی و پایان کارهایتان قرار داده‌ایم؛ که اگر در شب هم کار می‌کردید، به بدن شما زیان می‌رسید. پس خداوند شب و خواب را قرار داده است که مردم را فرا می‌گیرند تا حرکت‌های زیان‌آورشان سکون پیدا کند، و به استراحتی که مفید است برسند. وَجَعَلۡنَا ٱلنَّهَارَ مَعَاشٗا (﴿وَبَنَيۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعٗا شِدَادٗا﴾) و بر بالای سرتان هفت آسمان که در نهایت قوّت و صلابت و سختی هستند آفریده‌ایم. خداوند با قدرت خویش، این آسمان‌ها را نگاه داشته، و آنها را سقفی برای زمین کرده است، و آسمان برای اهل زمین فواید عدیده‌ای دارد. بنابراین از منافع آسمان یکی خورشید است که آن را بیان کرد و فرمود: (﴿وَجَعَلۡنَا سِرَاجٗا وَهَّاجٗا﴾) با استعمال واژۀ چراغ، به نعمت نور و روشنایی خورشید اشاره کرد که برای مردم بسیار ضروری است. و با استعمال واژۀ «وهّاج»، به گرمای خورشید اشاره نمود که به وسیلۀ آن میوه‌ها می‌رسند و منافعی دیگر دارد. (﴿وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡمُعۡصِرَٰتِ مَآءٗ ثَجَّاجٗا﴾) و از ابرها آب بسیار فراوانی فرو فرستادیم. (﴿لِّنُخۡرِجَ بِهِۦ حَبّٗا وَنَبَاتٗا﴾) تا به وسیلۀ آن ابر، دانه و حبوبات را از قبیل: گندم و جو و ذرت و برنج و دیگر دانه‌هایی که انسان‌ها می‌خورند برویانیم. نیز به وسیلۀ آن، گیاهان را برآوریم و این همۀ گیاهان را شامل می‌شود. گیاهانی که خداوند آنها را روزیِ چهارپایانشان کرده است. (﴿وَجَنَّٰتٍ أَلۡفَافًا﴾) و نیز باغ‌هایی انبوه [رویانده‌ایم] که در آن انواع میوه‌های لذیذ است. پس خداوندی که این نعمت‌های بزرگ و بی‌شمار را که اندازه و ارزش آن وصف‌ناپذیر می‌باشد عطا کرده است، چگونه به او کفر می‌ورزید، و آنچه را که به شما خبر داده تکذیب می‌کنید، و زنده شدن پس از مرگ و رستاخیز را دروغ می‌انگارید؟! و چگونه از نعمت‌های پروردگارتان برای نافرمانی او استفاده می‌کنید، و نعمت‌های خدا را انکار می‌نمایید؟!

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا آيا ما زمين را بستري نساختيم ? وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا و کوهها را ميخهايي ? وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا و شما را جفت جفت آفريديم وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا و خوابتان را آسايشتان گردانيديم وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا و شب را پوششتان قرار داديم وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا و، روز را گاه طلب معيشت وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا و بر فراز سرتان هفت آسمان استوار بنا کرديم وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا و چراغي روشن آفريديم وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا از ابرهاي باران زاي آبي فراوان نازل کرديم ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا تا بدان دانه و نبات برويانيم ، وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا و بستانهاي انبوه (6 - 16) سپس خداوند متعال نعمت‌ها و دلایلی را بر صحت پیام پیامبران بیان کرد و فرمود: آیا نعمت‌های بزرگی به شما نداده‌ایم، و زمین را برایتان بستری نگردانده‌ایم، و آن را برای منافعتان از قبیل: شخم زدن و بنای مسکن و راه‌ها آماده ننموده‌ایم؟! (﴿وَٱلۡجِبَالَ أَوۡتَادٗا﴾) و کوه‌ها را میخ‌هائی کرده‌ایم که زمین را نگاه می‌دارند تا زمین تکان نخورد. (﴿وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا﴾) و شما را زن و مرد آفریده‌ایم تا هر یک در آغوش دیگری آرام بگیرد و مودّت و مهربانی پدید آید و از آن دو، فرزند به دنیا آید. در اینجا به لذت نکاح و ازدواج اشاره شده است. (﴿وَجَعَلۡنَا نَوۡمَكُمۡ سُبَاتٗا﴾) و خوابتان را مایۀ آرامش و راحتی و پایان کارهایتان قرار داده‌ایم؛ که اگر در شب هم کار می‌کردید، به بدن شما زیان می‌رسید. پس خداوند شب و خواب را قرار داده است که مردم را فرا می‌گیرند تا حرکت‌های زیان‌آورشان سکون پیدا کند، و به استراحتی که مفید است برسند. وَجَعَلۡنَا ٱلنَّهَارَ مَعَاشٗا (﴿وَبَنَيۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعٗا شِدَادٗا﴾) و بر بالای سرتان هفت آسمان که در نهایت قوّت و صلابت و سختی هستند آفریده‌ایم. خداوند با قدرت خویش، این آسمان‌ها را نگاه داشته، و آنها را سقفی برای زمین کرده است، و آسمان برای اهل زمین فواید عدیده‌ای دارد. بنابراین از منافع آسمان یکی خورشید است که آن را بیان کرد و فرمود: (﴿وَجَعَلۡنَا سِرَاجٗا وَهَّاجٗا﴾) با استعمال واژۀ چراغ، به نعمت نور و روشنایی خورشید اشاره کرد که برای مردم بسیار ضروری است. و با استعمال واژۀ «وهّاج»، به گرمای خورشید اشاره نمود که به وسیلۀ آن میوه‌ها می‌رسند و منافعی دیگر دارد. (﴿وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡمُعۡصِرَٰتِ مَآءٗ ثَجَّاجٗا﴾) و از ابرها آب بسیار فراوانی فرو فرستادیم. (﴿لِّنُخۡرِجَ بِهِۦ حَبّٗا وَنَبَاتٗا﴾) تا به وسیلۀ آن ابر، دانه و حبوبات را از قبیل: گندم و جو و ذرت و برنج و دیگر دانه‌هایی که انسان‌ها می‌خورند برویانیم. نیز به وسیلۀ آن، گیاهان را برآوریم و این همۀ گیاهان را شامل می‌شود. گیاهانی که خداوند آنها را روزیِ چهارپایانشان کرده است. (﴿وَجَنَّٰتٍ أَلۡفَافًا﴾) و نیز باغ‌هایی انبوه [رویانده‌ایم] که در آن انواع میوه‌های لذیذ است. پس خداوندی که این نعمت‌های بزرگ و بی‌شمار را که اندازه و ارزش آن وصف‌ناپذیر می‌باشد عطا کرده است، چگونه به او کفر می‌ورزید، و آنچه را که به شما خبر داده تکذیب می‌کنید، و زنده شدن پس از مرگ و رستاخیز را دروغ می‌انگارید؟! و چگونه از نعمت‌های پروردگارتان برای نافرمانی او استفاده می‌کنید، و نعمت‌های خدا را انکار می‌نمایید؟!

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا آيا ما زمين را بستري نساختيم ? وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا و کوهها را ميخهايي ? وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا و شما را جفت جفت آفريديم وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا و خوابتان را آسايشتان گردانيديم وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا و شب را پوششتان قرار داديم وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا و، روز را گاه طلب معيشت وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا و بر فراز سرتان هفت آسمان استوار بنا کرديم وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا و چراغي روشن آفريديم وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا از ابرهاي باران زاي آبي فراوان نازل کرديم ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا تا بدان دانه و نبات برويانيم ، وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا و بستانهاي انبوه (6 - 16) سپس خداوند متعال نعمت‌ها و دلایلی را بر صحت پیام پیامبران بیان کرد و فرمود: آیا نعمت‌های بزرگی به شما نداده‌ایم، و زمین را برایتان بستری نگردانده‌ایم، و آن را برای منافعتان از قبیل: شخم زدن و بنای مسکن و راه‌ها آماده ننموده‌ایم؟! (﴿وَٱلۡجِبَالَ أَوۡتَادٗا﴾) و کوه‌ها را میخ‌هائی کرده‌ایم که زمین را نگاه می‌دارند تا زمین تکان نخورد. (﴿وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا﴾) و شما را زن و مرد آفریده‌ایم تا هر یک در آغوش دیگری آرام بگیرد و مودّت و مهربانی پدید آید و از آن دو، فرزند به دنیا آید. در اینجا به لذت نکاح و ازدواج اشاره شده است. (﴿وَجَعَلۡنَا نَوۡمَكُمۡ سُبَاتٗا﴾) و خوابتان را مایۀ آرامش و راحتی و پایان کارهایتان قرار داده‌ایم؛ که اگر در شب هم کار می‌کردید، به بدن شما زیان می‌رسید. پس خداوند شب و خواب را قرار داده است که مردم را فرا می‌گیرند تا حرکت‌های زیان‌آورشان سکون پیدا کند، و به استراحتی که مفید است برسند. وَجَعَلۡنَا ٱلنَّهَارَ مَعَاشٗا (﴿وَبَنَيۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعٗا شِدَادٗا﴾) و بر بالای سرتان هفت آسمان که در نهایت قوّت و صلابت و سختی هستند آفریده‌ایم. خداوند با قدرت خویش، این آسمان‌ها را نگاه داشته، و آنها را سقفی برای زمین کرده است، و آسمان برای اهل زمین فواید عدیده‌ای دارد. بنابراین از منافع آسمان یکی خورشید است که آن را بیان کرد و فرمود: (﴿وَجَعَلۡنَا سِرَاجٗا وَهَّاجٗا﴾) با استعمال واژۀ چراغ، به نعمت نور و روشنایی خورشید اشاره کرد که برای مردم بسیار ضروری است. و با استعمال واژۀ «وهّاج»، به گرمای خورشید اشاره نمود که به وسیلۀ آن میوه‌ها می‌رسند و منافعی دیگر دارد. (﴿وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡمُعۡصِرَٰتِ مَآءٗ ثَجَّاجٗا﴾) و از ابرها آب بسیار فراوانی فرو فرستادیم. (﴿لِّنُخۡرِجَ بِهِۦ حَبّٗا وَنَبَاتٗا﴾) تا به وسیلۀ آن ابر، دانه و حبوبات را از قبیل: گندم و جو و ذرت و برنج و دیگر دانه‌هایی که انسان‌ها می‌خورند برویانیم. نیز به وسیلۀ آن، گیاهان را برآوریم و این همۀ گیاهان را شامل می‌شود. گیاهانی که خداوند آنها را روزیِ چهارپایانشان کرده است. (﴿وَجَنَّٰتٍ أَلۡفَافًا﴾) و نیز باغ‌هایی انبوه [رویانده‌ایم] که در آن انواع میوه‌های لذیذ است. پس خداوندی که این نعمت‌های بزرگ و بی‌شمار را که اندازه و ارزش آن وصف‌ناپذیر می‌باشد عطا کرده است، چگونه به او کفر می‌ورزید، و آنچه را که به شما خبر داده تکذیب می‌کنید، و زنده شدن پس از مرگ و رستاخیز را دروغ می‌انگارید؟! و چگونه از نعمت‌های پروردگارتان برای نافرمانی او استفاده می‌کنید، و نعمت‌های خدا را انکار می‌نمایید؟!

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا آيا ما زمين را بستري نساختيم ? وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا و کوهها را ميخهايي ? وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا و شما را جفت جفت آفريديم وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا و خوابتان را آسايشتان گردانيديم وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا و شب را پوششتان قرار داديم وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا و، روز را گاه طلب معيشت وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا و بر فراز سرتان هفت آسمان استوار بنا کرديم وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا و چراغي روشن آفريديم وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا از ابرهاي باران زاي آبي فراوان نازل کرديم ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا تا بدان دانه و نبات برويانيم ، وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا و بستانهاي انبوه (6 - 16) سپس خداوند متعال نعمت‌ها و دلایلی را بر صحت پیام پیامبران بیان کرد و فرمود: آیا نعمت‌های بزرگی به شما نداده‌ایم، و زمین را برایتان بستری نگردانده‌ایم، و آن را برای منافعتان از قبیل: شخم زدن و بنای مسکن و راه‌ها آماده ننموده‌ایم؟! (﴿وَٱلۡجِبَالَ أَوۡتَادٗا﴾) و کوه‌ها را میخ‌هائی کرده‌ایم که زمین را نگاه می‌دارند تا زمین تکان نخورد. (﴿وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا﴾) و شما را زن و مرد آفریده‌ایم تا هر یک در آغوش دیگری آرام بگیرد و مودّت و مهربانی پدید آید و از آن دو، فرزند به دنیا آید. در اینجا به لذت نکاح و ازدواج اشاره شده است. (﴿وَجَعَلۡنَا نَوۡمَكُمۡ سُبَاتٗا﴾) و خوابتان را مایۀ آرامش و راحتی و پایان کارهایتان قرار داده‌ایم؛ که اگر در شب هم کار می‌کردید، به بدن شما زیان می‌رسید. پس خداوند شب و خواب را قرار داده است که مردم را فرا می‌گیرند تا حرکت‌های زیان‌آورشان سکون پیدا کند، و به استراحتی که مفید است برسند. وَجَعَلۡنَا ٱلنَّهَارَ مَعَاشٗا (﴿وَبَنَيۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعٗا شِدَادٗا﴾) و بر بالای سرتان هفت آسمان که در نهایت قوّت و صلابت و سختی هستند آفریده‌ایم. خداوند با قدرت خویش، این آسمان‌ها را نگاه داشته، و آنها را سقفی برای زمین کرده است، و آسمان برای اهل زمین فواید عدیده‌ای دارد. بنابراین از منافع آسمان یکی خورشید است که آن را بیان کرد و فرمود: (﴿وَجَعَلۡنَا سِرَاجٗا وَهَّاجٗا﴾) با استعمال واژۀ چراغ، به نعمت نور و روشنایی خورشید اشاره کرد که برای مردم بسیار ضروری است. و با استعمال واژۀ «وهّاج»، به گرمای خورشید اشاره نمود که به وسیلۀ آن میوه‌ها می‌رسند و منافعی دیگر دارد. (﴿وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡمُعۡصِرَٰتِ مَآءٗ ثَجَّاجٗا﴾) و از ابرها آب بسیار فراوانی فرو فرستادیم. (﴿لِّنُخۡرِجَ بِهِۦ حَبّٗا وَنَبَاتٗا﴾) تا به وسیلۀ آن ابر، دانه و حبوبات را از قبیل: گندم و جو و ذرت و برنج و دیگر دانه‌هایی که انسان‌ها می‌خورند برویانیم. نیز به وسیلۀ آن، گیاهان را برآوریم و این همۀ گیاهان را شامل می‌شود. گیاهانی که خداوند آنها را روزیِ چهارپایانشان کرده است. (﴿وَجَنَّٰتٍ أَلۡفَافًا﴾) و نیز باغ‌هایی انبوه [رویانده‌ایم] که در آن انواع میوه‌های لذیذ است. پس خداوندی که این نعمت‌های بزرگ و بی‌شمار را که اندازه و ارزش آن وصف‌ناپذیر می‌باشد عطا کرده است، چگونه به او کفر می‌ورزید، و آنچه را که به شما خبر داده تکذیب می‌کنید، و زنده شدن پس از مرگ و رستاخیز را دروغ می‌انگارید؟! و چگونه از نعمت‌های پروردگارتان برای نافرمانی او استفاده می‌کنید، و نعمت‌های خدا را انکار می‌نمایید؟!

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا آيا ما زمين را بستري نساختيم ? وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا و کوهها را ميخهايي ? وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا و شما را جفت جفت آفريديم وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا و خوابتان را آسايشتان گردانيديم وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا و شب را پوششتان قرار داديم وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا و، روز را گاه طلب معيشت وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا و بر فراز سرتان هفت آسمان استوار بنا کرديم وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا و چراغي روشن آفريديم وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا از ابرهاي باران زاي آبي فراوان نازل کرديم ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا تا بدان دانه و نبات برويانيم ، وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا و بستانهاي انبوه (6 - 16) سپس خداوند متعال نعمت‌ها و دلایلی را بر صحت پیام پیامبران بیان کرد و فرمود: آیا نعمت‌های بزرگی به شما نداده‌ایم، و زمین را برایتان بستری نگردانده‌ایم، و آن را برای منافعتان از قبیل: شخم زدن و بنای مسکن و راه‌ها آماده ننموده‌ایم؟! (﴿وَٱلۡجِبَالَ أَوۡتَادٗا﴾) و کوه‌ها را میخ‌هائی کرده‌ایم که زمین را نگاه می‌دارند تا زمین تکان نخورد. (﴿وَخَلَقۡنَٰكُمۡ أَزۡوَٰجٗا﴾) و شما را زن و مرد آفریده‌ایم تا هر یک در آغوش دیگری آرام بگیرد و مودّت و مهربانی پدید آید و از آن دو، فرزند به دنیا آید. در اینجا به لذت نکاح و ازدواج اشاره شده است. (﴿وَجَعَلۡنَا نَوۡمَكُمۡ سُبَاتٗا﴾) و خوابتان را مایۀ آرامش و راحتی و پایان کارهایتان قرار داده‌ایم؛ که اگر در شب هم کار می‌کردید، به بدن شما زیان می‌رسید. پس خداوند شب و خواب را قرار داده است که مردم را فرا می‌گیرند تا حرکت‌های زیان‌آورشان سکون پیدا کند، و به استراحتی که مفید است برسند. وَجَعَلۡنَا ٱلنَّهَارَ مَعَاشٗا (﴿وَبَنَيۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعٗا شِدَادٗا﴾) و بر بالای سرتان هفت آسمان که در نهایت قوّت و صلابت و سختی هستند آفریده‌ایم. خداوند با قدرت خویش، این آسمان‌ها را نگاه داشته، و آنها را سقفی برای زمین کرده است، و آسمان برای اهل زمین فواید عدیده‌ای دارد. بنابراین از منافع آسمان یکی خورشید است که آن را بیان کرد و فرمود: (﴿وَجَعَلۡنَا سِرَاجٗا وَهَّاجٗا﴾) با استعمال واژۀ چراغ، به نعمت نور و روشنایی خورشید اشاره کرد که برای مردم بسیار ضروری است. و با استعمال واژۀ «وهّاج»، به گرمای خورشید اشاره نمود که به وسیلۀ آن میوه‌ها می‌رسند و منافعی دیگر دارد. (﴿وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡمُعۡصِرَٰتِ مَآءٗ ثَجَّاجٗا﴾) و از ابرها آب بسیار فراوانی فرو فرستادیم. (﴿لِّنُخۡرِجَ بِهِۦ حَبّٗا وَنَبَاتٗا﴾) تا به وسیلۀ آن ابر، دانه و حبوبات را از قبیل: گندم و جو و ذرت و برنج و دیگر دانه‌هایی که انسان‌ها می‌خورند برویانیم. نیز به وسیلۀ آن، گیاهان را برآوریم و این همۀ گیاهان را شامل می‌شود. گیاهانی که خداوند آنها را روزیِ چهارپایانشان کرده است. (﴿وَجَنَّٰتٍ أَلۡفَافًا﴾) و نیز باغ‌هایی انبوه [رویانده‌ایم] که در آن انواع میوه‌های لذیذ است. پس خداوندی که این نعمت‌های بزرگ و بی‌شمار را که اندازه و ارزش آن وصف‌ناپذیر می‌باشد عطا کرده است، چگونه به او کفر می‌ورزید، و آنچه را که به شما خبر داده تکذیب می‌کنید، و زنده شدن پس از مرگ و رستاخیز را دروغ می‌انگارید؟! و چگونه از نعمت‌های پروردگارتان برای نافرمانی او استفاده می‌کنید، و نعمت‌های خدا را انکار می‌نمایید؟!

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا هر آينه روز داوري روزي است معين يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا روزي که در صور دميده شود و شما فوج فوج بياييد وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان شکافته شود و هر شکاف دري باشد وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا و کوهها روان شوند ، و غبار گردند إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا جهنم در انتظار باشد لِلْطَّاغِينَ مَآبًا طاغيان ، را منزلگاهي است لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا زماني دراز در آنجا درنگ کنند لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نه خنکي چشند و نه آب ، إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا جز آب جوشان و خون و چرک جَزَاء وِفَاقًا اين کيفري است برابر کردار إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا زيرا آنان به روز حساب اميد نداشتند وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آيات ما را به سختي تکذيب مي کردند وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا و ما همه چيز را در کتابي شماره کرده ايم فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا پس بچشيد که جز بر شکنجه شما نخواهيم افزود (17 - 25) خداوند آنچه را که در روز قیامت رخ می‌دهد بیان کرد؛ قیامتی که تکذیب‌کنندگان از آن می‌پرسند، و مخالفان ستیزه‌جو آن را انکار می‌کنند. و فرمود که آن، روزی بزرگ است، و آن را خداوند میعادی برای خلق قرار داده است: (﴿يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَتَأۡتُونَ أَفۡوَاجٗا﴾) در صور دمیده می‌شود، و آنگاه شما دسته دسته و گروه گروه می‌آئید و در آن انواع زلزله‌ها و آشفتگی‌ها پیش می‌آید که کودک را پیر می‌کند، و دل‌ها را به تکان می‌اندازد، و آسمان پاره می‌گردد و چند دروازه در آن پدید می‌آید و کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند تا به صورت غباری پراکنده در می‌آیند، و خداوند میان خلائق با حکم عادلانه‌اش داوری می‌نماید. و آتش جهنم را که برای سرکشان آماده کرده و جایگاه آنان قرار داده است افروخته می‌شود و آنها تا مدّت زمانی طولانی در آن ماندگار خواهند بود. (﴿أَحۡقَابٗا﴾) احقاب جمع حقب است، و حقب؛ آن گونه که بسیاری از مفسّران گفته‌اند: هشتاد سال یک حقب است. وقتی وارد دوزخ می‌گردند: (﴿لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرۡدٗا وَلَا شَرَابًا﴾) در آنجا نه هوای خنکی می‌چشند و نه نوشیدنی گوارایی می‌نوشند؛ یعنی نه چیزی می‌یابند که تن و بدنشان را خنک کند، و نه نوشیدنی می‌یابند که تشنگی آنها را رفع نماید. (﴿إِلَّا حَمِيمٗا وَغَسَّاقٗا﴾) آنچه می‌یابند و می‌نوشند فقط آب جوش و داغی است که چهره‌هایشان را بریان و روده‌هایشان را پاره پاره می‌نماید. و چیزی دیگر که می‌نوشند خونابه و زردآبه‌ایست که از بدن دوزخیان بیرون می‌آید و بسیار بدبو و بدمزه است. (26 - 30) آنها سزاوار این عقوبت‌های خطرناک و زشت گردیده‌اند؛ چون این عقوبت‌ها در برابر کارهایی که می‌کرده‌اند سزای مناسب آنهاست، و خداوند بر آنها ستم نکرده، بلکه خودشان بر خویشتن ستم نموده‌اند. بنابراین اعمالشان را که به سبب آن سزاوار این سزا گشته‌اند، ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّهُمۡ كَانُواۡ لَا يَرۡجُونَ حِسَابٗا﴾) آنان به زنده شدن پس از مرگ و به اینکه خداوند مردم را بر کارهای نیک و بد جزا و سزا خواهد داد، ایمان نداشتند. بنابراین برای آخرت خود عمل نکردند. (﴿وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا كِذَّابٗا﴾) و آیات ما را به صورت صریح و روشن تکذیب کردند؛ معجزات نزد آنها آمد، اما آنان با آن مخالفت ورزیدند. (﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ كِتَٰبٗا﴾) و هر چیز کم یا زیاد و نیک و بدی را در لوح محفوظ ثبت و ضبط نموده‌ایم. پس گناهکاران گمان نبرند که ما آنها را در برابر گناهانی عذاب داده‌ایم که مرتکب آن نشده‌اند، و گمان نبرند که چیزی از اعمالشان ضایع می‌گردد، و یا به اندازۀ ذرّه‌ای فراموش می‌شود. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ فَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَٰوَيۡلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةٗ وَلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَاۚ وَوَجَدُواۡ مَا عَمِلُواۡ حَاضِرٗاۗ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدٗا﴾ و نامۀ اعمال گذارده می‌شود، آنگاه بزهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است هراس دارند و می‌گویند:«وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ گناه کوچک و بزرگی را نگذاشته مگر آن را برشمرده است؟!» و هر آنچه را که کرده‌اند حاضر می‌یابند، و پروردگارت بر هیچ کسی ستم نمی‌کند. (﴿فَذُوقُواۡ﴾) ای تکذیب‌کنندگان! بچشید این عذاب دردناک و رسوایی همیشگی را. (﴿فَلَن نَّزِيدَكُمۡ إِلَّا عَذَابًا﴾) که در حق شما جز عذاب نخواهیم افزود. پس هر وقت و هر لحظه عذابشان بیشتر می‌گردد؛ و این آیه، سخت‌ترین آیه در بیان شدت عذاب اهل دوزخ است. خداوند ما را از دوزخ در امان دارد.

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا پرهيزگاران را جايي است در امان از هر آسيب ، حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا بستانها و تاکستانها، ، وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا و دختراني همسال ، با پستانهاي بر آمده ، وَكَأْسًا دِهَاقًا و جامهاي پر لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا نه سخن بيهوده شنوند و نه دروغ جَزَاء مِّن رَّبِّكَ عَطَاء حِسَابًا و اين پاداشي است کافي ، از جانب پروردگارت (31 - 36) وقتی حالت گناهکاران را بیان کرد، سرانجام پرهیزگاران را نیز ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ مَفَازًا﴾) بی‌گمان، کسانی که با انجام عبادت الهی و دوری از نافرمانی‌اش از خشم و ناخشنودی خداوند دوری و پرهیز کرده‌اند، رستگاری و موفقیت و نجات از جهنم بهرۀ ایشان است. (﴿حَدَآئِقَ وَأَعۡنَٰبٗا﴾) باغ‌هایی که انواع درختان و انواع میوه‌ها و انواع انگورها را در بردارند. در میان این باغ‌ها رودها روان است. انگور را به طور خاص بیان کرد، چون مهم است و در این باغ‌ها به کثرت وجود دارد. آنها در بهشت آن‌گونه که دل می‌خواهد همسرانی دارند، (﴿وَكَوَاعِبَ أَتۡرَابٗا﴾) دختران نوجوان نارپستان هم سن و سال. معمولاً افراد هم سن و سال را دوست می‌دارند و از هم لذّت می‌برند. و سنّی که آنها در آن هستند سی و سه سالگی است که بهترین سن جوانی است. (﴿وَكَأۡسٗا دِهَاقٗا﴾) و جامی پر از شراب که مایۀ لذّت نوشندگان است. (﴿لَّا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا﴾) یعنی آنها در بهشت سخن بیهوده و بی‌فایده‌ای نمی‌شنوند. (﴿وَلَا كِذَّٰبٗا﴾) و نه گناهی می‌شنوند. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا وَلَا تَأۡثِيمًا إِلَّا قِيلٗا سَلَٰمٗا سَلَٰمٗا﴾ آنها در آنجا سخن بیهوده و گناهی نمی‌شنوند. آنچه می‌شنوند [واژۀ زیبای] سلام است. و خداوند این پاداش بزرگ را از سر فضل و احسان خودش به آنها عطا کرده است. (﴿جَزَآءٗ مِّن رَّبِّكَ عَطَآءً حِسَابٗا﴾) به سبب اعمالی که خداوند توفیق انجامش را به آنها داده، و آن را سببی برای رسیدن به نعمت‌های الهی قرار داده است، این پاداش بزرگ را دریافته‌اند.

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا پرهيزگاران را جايي است در امان از هر آسيب ، حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا بستانها و تاکستانها، ، وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا و دختراني همسال ، با پستانهاي بر آمده ، وَكَأْسًا دِهَاقًا و جامهاي پر لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا نه سخن بيهوده شنوند و نه دروغ جَزَاء مِّن رَّبِّكَ عَطَاء حِسَابًا و اين پاداشي است کافي ، از جانب پروردگارت (31 - 36) وقتی حالت گناهکاران را بیان کرد، سرانجام پرهیزگاران را نیز ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ مَفَازًا﴾) بی‌گمان، کسانی که با انجام عبادت الهی و دوری از نافرمانی‌اش از خشم و ناخشنودی خداوند دوری و پرهیز کرده‌اند، رستگاری و موفقیت و نجات از جهنم بهرۀ ایشان است. (﴿حَدَآئِقَ وَأَعۡنَٰبٗا﴾) باغ‌هایی که انواع درختان و انواع میوه‌ها و انواع انگورها را در بردارند. در میان این باغ‌ها رودها روان است. انگور را به طور خاص بیان کرد، چون مهم است و در این باغ‌ها به کثرت وجود دارد. آنها در بهشت آن‌گونه که دل می‌خواهد همسرانی دارند، (﴿وَكَوَاعِبَ أَتۡرَابٗا﴾) دختران نوجوان نارپستان هم سن و سال. معمولاً افراد هم سن و سال را دوست می‌دارند و از هم لذّت می‌برند. و سنّی که آنها در آن هستند سی و سه سالگی است که بهترین سن جوانی است. (﴿وَكَأۡسٗا دِهَاقٗا﴾) و جامی پر از شراب که مایۀ لذّت نوشندگان است. (﴿لَّا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا﴾) یعنی آنها در بهشت سخن بیهوده و بی‌فایده‌ای نمی‌شنوند. (﴿وَلَا كِذَّٰبٗا﴾) و نه گناهی می‌شنوند. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا وَلَا تَأۡثِيمًا إِلَّا قِيلٗا سَلَٰمٗا سَلَٰمٗا﴾ آنها در آنجا سخن بیهوده و گناهی نمی‌شنوند. آنچه می‌شنوند [واژۀ زیبای] سلام است. و خداوند این پاداش بزرگ را از سر فضل و احسان خودش به آنها عطا کرده است. (﴿جَزَآءٗ مِّن رَّبِّكَ عَطَآءً حِسَابٗا﴾) به سبب اعمالی که خداوند توفیق انجامش را به آنها داده، و آن را سببی برای رسیدن به نعمت‌های الهی قرار داده است، این پاداش بزرگ را دریافته‌اند.

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا پرهيزگاران را جايي است در امان از هر آسيب ، حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا بستانها و تاکستانها، ، وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا و دختراني همسال ، با پستانهاي بر آمده ، وَكَأْسًا دِهَاقًا و جامهاي پر لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا نه سخن بيهوده شنوند و نه دروغ جَزَاء مِّن رَّبِّكَ عَطَاء حِسَابًا و اين پاداشي است کافي ، از جانب پروردگارت (31 - 36) وقتی حالت گناهکاران را بیان کرد، سرانجام پرهیزگاران را نیز ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ مَفَازًا﴾) بی‌گمان، کسانی که با انجام عبادت الهی و دوری از نافرمانی‌اش از خشم و ناخشنودی خداوند دوری و پرهیز کرده‌اند، رستگاری و موفقیت و نجات از جهنم بهرۀ ایشان است. (﴿حَدَآئِقَ وَأَعۡنَٰبٗا﴾) باغ‌هایی که انواع درختان و انواع میوه‌ها و انواع انگورها را در بردارند. در میان این باغ‌ها رودها روان است. انگور را به طور خاص بیان کرد، چون مهم است و در این باغ‌ها به کثرت وجود دارد. آنها در بهشت آن‌گونه که دل می‌خواهد همسرانی دارند، (﴿وَكَوَاعِبَ أَتۡرَابٗا﴾) دختران نوجوان نارپستان هم سن و سال. معمولاً افراد هم سن و سال را دوست می‌دارند و از هم لذّت می‌برند. و سنّی که آنها در آن هستند سی و سه سالگی است که بهترین سن جوانی است. (﴿وَكَأۡسٗا دِهَاقٗا﴾) و جامی پر از شراب که مایۀ لذّت نوشندگان است. (﴿لَّا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا﴾) یعنی آنها در بهشت سخن بیهوده و بی‌فایده‌ای نمی‌شنوند. (﴿وَلَا كِذَّٰبٗا﴾) و نه گناهی می‌شنوند. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا وَلَا تَأۡثِيمًا إِلَّا قِيلٗا سَلَٰمٗا سَلَٰمٗا﴾ آنها در آنجا سخن بیهوده و گناهی نمی‌شنوند. آنچه می‌شنوند [واژۀ زیبای] سلام است. و خداوند این پاداش بزرگ را از سر فضل و احسان خودش به آنها عطا کرده است. (﴿جَزَآءٗ مِّن رَّبِّكَ عَطَآءً حِسَابٗا﴾) به سبب اعمالی که خداوند توفیق انجامش را به آنها داده، و آن را سببی برای رسیدن به نعمت‌های الهی قرار داده است، این پاداش بزرگ را دریافته‌اند.

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا پرهيزگاران را جايي است در امان از هر آسيب ، حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا بستانها و تاکستانها، ، وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا و دختراني همسال ، با پستانهاي بر آمده ، وَكَأْسًا دِهَاقًا و جامهاي پر لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا نه سخن بيهوده شنوند و نه دروغ جَزَاء مِّن رَّبِّكَ عَطَاء حِسَابًا و اين پاداشي است کافي ، از جانب پروردگارت (31 - 36) وقتی حالت گناهکاران را بیان کرد، سرانجام پرهیزگاران را نیز ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ مَفَازًا﴾) بی‌گمان، کسانی که با انجام عبادت الهی و دوری از نافرمانی‌اش از خشم و ناخشنودی خداوند دوری و پرهیز کرده‌اند، رستگاری و موفقیت و نجات از جهنم بهرۀ ایشان است. (﴿حَدَآئِقَ وَأَعۡنَٰبٗا﴾) باغ‌هایی که انواع درختان و انواع میوه‌ها و انواع انگورها را در بردارند. در میان این باغ‌ها رودها روان است. انگور را به طور خاص بیان کرد، چون مهم است و در این باغ‌ها به کثرت وجود دارد. آنها در بهشت آن‌گونه که دل می‌خواهد همسرانی دارند، (﴿وَكَوَاعِبَ أَتۡرَابٗا﴾) دختران نوجوان نارپستان هم سن و سال. معمولاً افراد هم سن و سال را دوست می‌دارند و از هم لذّت می‌برند. و سنّی که آنها در آن هستند سی و سه سالگی است که بهترین سن جوانی است. (﴿وَكَأۡسٗا دِهَاقٗا﴾) و جامی پر از شراب که مایۀ لذّت نوشندگان است. (﴿لَّا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا﴾) یعنی آنها در بهشت سخن بیهوده و بی‌فایده‌ای نمی‌شنوند. (﴿وَلَا كِذَّٰبٗا﴾) و نه گناهی می‌شنوند. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا وَلَا تَأۡثِيمًا إِلَّا قِيلٗا سَلَٰمٗا سَلَٰمٗا﴾ آنها در آنجا سخن بیهوده و گناهی نمی‌شنوند. آنچه می‌شنوند [واژۀ زیبای] سلام است. و خداوند این پاداش بزرگ را از سر فضل و احسان خودش به آنها عطا کرده است. (﴿جَزَآءٗ مِّن رَّبِّكَ عَطَآءً حِسَابٗا﴾) به سبب اعمالی که خداوند توفیق انجامش را به آنها داده، و آن را سببی برای رسیدن به نعمت‌های الهی قرار داده است، این پاداش بزرگ را دریافته‌اند.

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا پرهيزگاران را جايي است در امان از هر آسيب ، حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا بستانها و تاکستانها، ، وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا و دختراني همسال ، با پستانهاي بر آمده ، وَكَأْسًا دِهَاقًا و جامهاي پر لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا نه سخن بيهوده شنوند و نه دروغ جَزَاء مِّن رَّبِّكَ عَطَاء حِسَابًا و اين پاداشي است کافي ، از جانب پروردگارت (31 - 36) وقتی حالت گناهکاران را بیان کرد، سرانجام پرهیزگاران را نیز ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ مَفَازًا﴾) بی‌گمان، کسانی که با انجام عبادت الهی و دوری از نافرمانی‌اش از خشم و ناخشنودی خداوند دوری و پرهیز کرده‌اند، رستگاری و موفقیت و نجات از جهنم بهرۀ ایشان است. (﴿حَدَآئِقَ وَأَعۡنَٰبٗا﴾) باغ‌هایی که انواع درختان و انواع میوه‌ها و انواع انگورها را در بردارند. در میان این باغ‌ها رودها روان است. انگور را به طور خاص بیان کرد، چون مهم است و در این باغ‌ها به کثرت وجود دارد. آنها در بهشت آن‌گونه که دل می‌خواهد همسرانی دارند، (﴿وَكَوَاعِبَ أَتۡرَابٗا﴾) دختران نوجوان نارپستان هم سن و سال. معمولاً افراد هم سن و سال را دوست می‌دارند و از هم لذّت می‌برند. و سنّی که آنها در آن هستند سی و سه سالگی است که بهترین سن جوانی است. (﴿وَكَأۡسٗا دِهَاقٗا﴾) و جامی پر از شراب که مایۀ لذّت نوشندگان است. (﴿لَّا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا﴾) یعنی آنها در بهشت سخن بیهوده و بی‌فایده‌ای نمی‌شنوند. (﴿وَلَا كِذَّٰبٗا﴾) و نه گناهی می‌شنوند. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا وَلَا تَأۡثِيمًا إِلَّا قِيلٗا سَلَٰمٗا سَلَٰمٗا﴾ آنها در آنجا سخن بیهوده و گناهی نمی‌شنوند. آنچه می‌شنوند [واژۀ زیبای] سلام است. و خداوند این پاداش بزرگ را از سر فضل و احسان خودش به آنها عطا کرده است. (﴿جَزَآءٗ مِّن رَّبِّكَ عَطَآءً حِسَابٗا﴾) به سبب اعمالی که خداوند توفیق انجامش را به آنها داده، و آن را سببی برای رسیدن به نعمت‌های الهی قرار داده است، این پاداش بزرگ را دریافته‌اند.

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا پرهيزگاران را جايي است در امان از هر آسيب ، حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا بستانها و تاکستانها، ، وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا و دختراني همسال ، با پستانهاي بر آمده ، وَكَأْسًا دِهَاقًا و جامهاي پر لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا نه سخن بيهوده شنوند و نه دروغ جَزَاء مِّن رَّبِّكَ عَطَاء حِسَابًا و اين پاداشي است کافي ، از جانب پروردگارت (31 - 36) وقتی حالت گناهکاران را بیان کرد، سرانجام پرهیزگاران را نیز ذکر نمود و فرمود: (﴿إِنَّ لِلۡمُتَّقِينَ مَفَازًا﴾) بی‌گمان، کسانی که با انجام عبادت الهی و دوری از نافرمانی‌اش از خشم و ناخشنودی خداوند دوری و پرهیز کرده‌اند، رستگاری و موفقیت و نجات از جهنم بهرۀ ایشان است. (﴿حَدَآئِقَ وَأَعۡنَٰبٗا﴾) باغ‌هایی که انواع درختان و انواع میوه‌ها و انواع انگورها را در بردارند. در میان این باغ‌ها رودها روان است. انگور را به طور خاص بیان کرد، چون مهم است و در این باغ‌ها به کثرت وجود دارد. آنها در بهشت آن‌گونه که دل می‌خواهد همسرانی دارند، (﴿وَكَوَاعِبَ أَتۡرَابٗا﴾) دختران نوجوان نارپستان هم سن و سال. معمولاً افراد هم سن و سال را دوست می‌دارند و از هم لذّت می‌برند. و سنّی که آنها در آن هستند سی و سه سالگی است که بهترین سن جوانی است. (﴿وَكَأۡسٗا دِهَاقٗا﴾) و جامی پر از شراب که مایۀ لذّت نوشندگان است. (﴿لَّا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا﴾) یعنی آنها در بهشت سخن بیهوده و بی‌فایده‌ای نمی‌شنوند. (﴿وَلَا كِذَّٰبٗا﴾) و نه گناهی می‌شنوند. همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید:﴿لَا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا وَلَا تَأۡثِيمًا إِلَّا قِيلٗا سَلَٰمٗا سَلَٰمٗا﴾ آنها در آنجا سخن بیهوده و گناهی نمی‌شنوند. آنچه می‌شنوند [واژۀ زیبای] سلام است. و خداوند این پاداش بزرگ را از سر فضل و احسان خودش به آنها عطا کرده است. (﴿جَزَآءٗ مِّن رَّبِّكَ عَطَآءً حِسَابٗا﴾) به سبب اعمالی که خداوند توفیق انجامش را به آنها داده، و آن را سببی برای رسیدن به نعمت‌های الهی قرار داده است، این پاداش بزرگ را دریافته‌اند.

رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرحْمَنِ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا پروردگار آسمانها و زمين و آنچه ميان آنهاست آن خداي رحمان ، که کس را به او ياراي خطاب نباشد. يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرحْمَنُ وَقَالَ صَوَابًا روزي که روح و فرشتگان به صف مي ايستند ، و کس سخن نمي گويد مگر آنکه خداي رحمان به او رخصت دهد و او سخن به صواب گويد ذَلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ مَآبًا آن روز روزي است آمدني پس هر که خواهد به سوي پروردگارش بازگردد إِنَّا أَنذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا ما شما را از عذابي نزديک مي ترسانيم : روزي که آدمي هر چه را پيشاپيش فرستاده است مي نگرد و کافر مي گويد : اي کاش من خاک مي بودم (37 - 39) کسی که این نعمت‌ها را به آنان بخشیده پروردگارشان است. (﴿رَّبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا﴾) پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه بین آنهاست. کسی که آسمان‌ها و زمین را آفریده و سامان داده است، (﴿ٱلرَّحۡمَٰنِ﴾) خداوند مهربانی که رحمت او همه چیز را فراگرفته، و او آنها را پرورش داده، و برآنان رحم نموده، و در حقّشان لطف کرده است تا این نعمت‌ها را به دست آورند. سپس عظمت و فرمانروایی بزرگ خداوند را در روز قیامت بیان کرد که همۀ مردم در آن روز ساکت هستند و سخن نمی‌گویند. (﴿لَا يَمۡلِكُونَ مِنۡهُ خِطَابٗا﴾) از عظمت خداوند نمی‌تواند سخنی بگوید، مگر کسی که خدا به او اجازه بدهد و سخن درستی بگوید. پس هیچ کس نمی‌تواند سخنی بگوید مگر با این دو شرط: یکی اینکه خداوند به او اجازۀ سخن گفتن را بدهد، دوم اینکه سخن درستی بگوید. چون (﴿ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمُ ٱلۡحَقُّ﴾) آن روز، حق است و باطل در آن راه ندارد، و دروغ فایده‌ای نخواهد داشت. (﴿يَوۡمَ يَقُومُ ٱلرُّوحُ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ صَفّٗا﴾) آن روزی است که جبرئیل -علیه السلام- که برترین فرشتگان است، و دیگر فرشتگان همه به صف می‌ایستند و در برابر خداوند فروتن می‌باشند. (﴿لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنۡ أَذِنَ لَهُ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَقَالَ صَوَابٗا﴾) و سخن نمی‌گویند، مگر کسی که خداوند مهربان به او اجازه دهد، و او نیز سخن راست و درست بگوید. وقتی ترغیب نمود و بیم داد و مژده و هشدار داد فرمود: (﴿ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمُ ٱلۡحَقُّۖ فَمَن شَآءَ ٱتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ مَ‍َٔابًا﴾) آن روز راستین است؛ پس هرکس بخواهد، بازگشتگاهی نیک به سوی پروردگارش بجوید. (40) (﴿إِنَّآ أَنذَرۡنَٰكُمۡ عَذَابٗا قَرِيبٗا﴾) به راستی ما شما را از عذابی نزدیک بیم می‌دهیم. چون آن عذاب، نزدیک است و خواهد آمد؛ و هر آنچه که می‌آید نزدیک است. (﴿يَوۡمَ يَنظُرُ ٱلۡمَرۡءُ مَا قَدَّمَتۡ يَدَاهُ﴾) در آن روز، هرکس آنچه را که برای آن روز پیش فرستاده است نظاره می‌کند؛ یعنی به چیزی نگاه می‌کند که برایش اهمیت دارد و به سویش پناه می‌برد. پس در این جهان بنگرید که برای جهان آخرت چه چیزی پیش می‌فرستید. ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواۡ ٱتَّقُواۡ ٱللَّهَ وَلۡتَنظُرۡ نَفۡسٞ مَّا قَدَّمَتۡ لِغَدٖۖ وَٱتَّقُواۡ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ﴾ ای مؤمنان! از خدا پروا بدارید، و هرکس بنگرد که برای فردا چه آماده کرده است. و از خدا پروا بدارید؛ بی‌گمان، خداوند به آنچه می‌کنید آگاه است. پس اگر در آن روز خیر و خوبی یافت، باید خدا را ستایش کند و اگر غیر از آن را یافت، جز خودش کسی را ملامت نکند. بنابراین کافران در روز قیامت از شدّت حسرت و ندامت آرزوی مرگ می‌کنند. (﴿وَيَقُولُ ٱلۡكَافِرُ يَٰلَيۡتَنِي كُنتُ تُرَٰبَۢا﴾) و کافر می‌گوید: «ای کاش من خاک می‌بودم!» از خداوند می‌خواهیم که ما را از کفر و همۀ بدی‌ها دور بدارد، بی‌گمان او بخشندۀ بزرگوار است. * * *

رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرحْمَنِ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا پروردگار آسمانها و زمين و آنچه ميان آنهاست آن خداي رحمان ، که کس را به او ياراي خطاب نباشد. يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرحْمَنُ وَقَالَ صَوَابًا روزي که روح و فرشتگان به صف مي ايستند ، و کس سخن نمي گويد مگر آنکه خداي رحمان به او رخصت دهد و او سخن به صواب گويد ذَلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ مَآبًا آن روز روزي است آمدني پس هر که خواهد به سوي پروردگارش بازگردد إِنَّا أَنذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا ما شما را از عذابي نزديک مي ترسانيم : روزي که آدمي هر چه را پيشاپيش فرستاده است مي نگرد و کافر مي گويد : اي کاش من خاک مي بودم (37 - 39) کسی که این نعمت‌ها را به آنان بخشیده پروردگارشان است. (﴿رَّبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا﴾) پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه بین آنهاست. کسی که آسمان‌ها و زمین را آفریده و سامان داده است، (﴿ٱلرَّحۡمَٰنِ﴾) خداوند مهربانی که رحمت او همه چیز را فراگرفته، و او آنها را پرورش داده، و برآنان رحم نموده، و در حقّشان لطف کرده است تا این نعمت‌ها را به دست آورند. سپس عظمت و فرمانروایی بزرگ خداوند را در روز قیامت بیان کرد که همۀ مردم در آن روز ساکت هستند و سخن نمی‌گویند. (﴿لَا يَمۡلِكُونَ مِنۡهُ خِطَابٗا﴾) از عظمت خداوند نمی‌تواند سخنی بگوید، مگر کسی که خدا به او اجازه بدهد و سخن درستی بگوید. پس هیچ کس نمی‌تواند سخنی بگوید مگر با این دو شرط: یکی اینکه خداوند به او اجازۀ سخن گفتن را بدهد، دوم اینکه سخن درستی بگوید. چون (﴿ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمُ ٱلۡحَقُّ﴾) آن روز، حق است و باطل در آن راه ندارد، و دروغ فایده‌ای نخواهد داشت. (﴿يَوۡمَ يَقُومُ ٱلرُّوحُ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ صَفّٗا﴾) آن روزی است که جبرئیل -علیه السلام- که برترین فرشتگان است، و دیگر فرشتگان همه به صف می‌ایستند و در برابر خداوند فروتن می‌باشند. (﴿لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنۡ أَذِنَ لَهُ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَقَالَ صَوَابٗا﴾) و سخن نمی‌گویند، مگر کسی که خداوند مهربان به او اجازه دهد، و او نیز سخن راست و درست بگوید. وقتی ترغیب نمود و بیم داد و مژده و هشدار داد فرمود: (﴿ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمُ ٱلۡحَقُّۖ فَمَن شَآءَ ٱتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ مَ‍َٔابًا﴾) آن روز راستین است؛ پس هرکس بخواهد، بازگشتگاهی نیک به سوی پروردگارش بجوید. (40) (﴿إِنَّآ أَنذَرۡنَٰكُمۡ عَذَابٗا قَرِيبٗا﴾) به راستی ما شما را از عذابی نزدیک بیم می‌دهیم. چون آن عذاب، نزدیک است و خواهد آمد؛ و هر آنچه که می‌آید نزدیک است. (﴿يَوۡمَ يَنظُرُ ٱلۡمَرۡءُ مَا قَدَّمَتۡ يَدَاهُ﴾) در آن روز، هرکس آنچه را که برای آن روز پیش فرستاده است نظاره می‌کند؛ یعنی به چیزی نگاه می‌کند که برایش اهمیت دارد و به سویش پناه می‌برد. پس در این جهان بنگرید که برای جهان آخرت چه چیزی پیش می‌فرستید. ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواۡ ٱتَّقُواۡ ٱللَّهَ وَلۡتَنظُرۡ نَفۡسٞ مَّا قَدَّمَتۡ لِغَدٖۖ وَٱتَّقُواۡ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ﴾ ای مؤمنان! از خدا پروا بدارید، و هرکس بنگرد که برای فردا چه آماده کرده است. و از خدا پروا بدارید؛ بی‌گمان، خداوند به آنچه می‌کنید آگاه است. پس اگر در آن روز خیر و خوبی یافت، باید خدا را ستایش کند و اگر غیر از آن را یافت، جز خودش کسی را ملامت نکند. بنابراین کافران در روز قیامت از شدّت حسرت و ندامت آرزوی مرگ می‌کنند. (﴿وَيَقُولُ ٱلۡكَافِرُ يَٰلَيۡتَنِي كُنتُ تُرَٰبَۢا﴾) و کافر می‌گوید: «ای کاش من خاک می‌بودم!» از خداوند می‌خواهیم که ما را از کفر و همۀ بدی‌ها دور بدارد، بی‌گمان او بخشندۀ بزرگوار است. * * *

رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرحْمَنِ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا پروردگار آسمانها و زمين و آنچه ميان آنهاست آن خداي رحمان ، که کس را به او ياراي خطاب نباشد. يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرحْمَنُ وَقَالَ صَوَابًا روزي که روح و فرشتگان به صف مي ايستند ، و کس سخن نمي گويد مگر آنکه خداي رحمان به او رخصت دهد و او سخن به صواب گويد ذَلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ مَآبًا آن روز روزي است آمدني پس هر که خواهد به سوي پروردگارش بازگردد إِنَّا أَنذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا ما شما را از عذابي نزديک مي ترسانيم : روزي که آدمي هر چه را پيشاپيش فرستاده است مي نگرد و کافر مي گويد : اي کاش من خاک مي بودم (37 - 39) کسی که این نعمت‌ها را به آنان بخشیده پروردگارشان است. (﴿رَّبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا﴾) پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه بین آنهاست. کسی که آسمان‌ها و زمین را آفریده و سامان داده است، (﴿ٱلرَّحۡمَٰنِ﴾) خداوند مهربانی که رحمت او همه چیز را فراگرفته، و او آنها را پرورش داده، و برآنان رحم نموده، و در حقّشان لطف کرده است تا این نعمت‌ها را به دست آورند. سپس عظمت و فرمانروایی بزرگ خداوند را در روز قیامت بیان کرد که همۀ مردم در آن روز ساکت هستند و سخن نمی‌گویند. (﴿لَا يَمۡلِكُونَ مِنۡهُ خِطَابٗا﴾) از عظمت خداوند نمی‌تواند سخنی بگوید، مگر کسی که خدا به او اجازه بدهد و سخن درستی بگوید. پس هیچ کس نمی‌تواند سخنی بگوید مگر با این دو شرط: یکی اینکه خداوند به او اجازۀ سخن گفتن را بدهد، دوم اینکه سخن درستی بگوید. چون (﴿ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمُ ٱلۡحَقُّ﴾) آن روز، حق است و باطل در آن راه ندارد، و دروغ فایده‌ای نخواهد داشت. (﴿يَوۡمَ يَقُومُ ٱلرُّوحُ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ صَفّٗا﴾) آن روزی است که جبرئیل -علیه السلام- که برترین فرشتگان است، و دیگر فرشتگان همه به صف می‌ایستند و در برابر خداوند فروتن می‌باشند. (﴿لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنۡ أَذِنَ لَهُ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَقَالَ صَوَابٗا﴾) و سخن نمی‌گویند، مگر کسی که خداوند مهربان به او اجازه دهد، و او نیز سخن راست و درست بگوید. وقتی ترغیب نمود و بیم داد و مژده و هشدار داد فرمود: (﴿ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمُ ٱلۡحَقُّۖ فَمَن شَآءَ ٱتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ مَ‍َٔابًا﴾) آن روز راستین است؛ پس هرکس بخواهد، بازگشتگاهی نیک به سوی پروردگارش بجوید. (40) (﴿إِنَّآ أَنذَرۡنَٰكُمۡ عَذَابٗا قَرِيبٗا﴾) به راستی ما شما را از عذابی نزدیک بیم می‌دهیم. چون آن عذاب، نزدیک است و خواهد آمد؛ و هر آنچه که می‌آید نزدیک است. (﴿يَوۡمَ يَنظُرُ ٱلۡمَرۡءُ مَا قَدَّمَتۡ يَدَاهُ﴾) در آن روز، هرکس آنچه را که برای آن روز پیش فرستاده است نظاره می‌کند؛ یعنی به چیزی نگاه می‌کند که برایش اهمیت دارد و به سویش پناه می‌برد. پس در این جهان بنگرید که برای جهان آخرت چه چیزی پیش می‌فرستید. ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواۡ ٱتَّقُواۡ ٱللَّهَ وَلۡتَنظُرۡ نَفۡسٞ مَّا قَدَّمَتۡ لِغَدٖۖ وَٱتَّقُواۡ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ﴾ ای مؤمنان! از خدا پروا بدارید، و هرکس بنگرد که برای فردا چه آماده کرده است. و از خدا پروا بدارید؛ بی‌گمان، خداوند به آنچه می‌کنید آگاه است. پس اگر در آن روز خیر و خوبی یافت، باید خدا را ستایش کند و اگر غیر از آن را یافت، جز خودش کسی را ملامت نکند. بنابراین کافران در روز قیامت از شدّت حسرت و ندامت آرزوی مرگ می‌کنند. (﴿وَيَقُولُ ٱلۡكَافِرُ يَٰلَيۡتَنِي كُنتُ تُرَٰبَۢا﴾) و کافر می‌گوید: «ای کاش من خاک می‌بودم!» از خداوند می‌خواهیم که ما را از کفر و همۀ بدی‌ها دور بدارد، بی‌گمان او بخشندۀ بزرگوار است. * * *

رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرحْمَنِ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا پروردگار آسمانها و زمين و آنچه ميان آنهاست آن خداي رحمان ، که کس را به او ياراي خطاب نباشد. يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرحْمَنُ وَقَالَ صَوَابًا روزي که روح و فرشتگان به صف مي ايستند ، و کس سخن نمي گويد مگر آنکه خداي رحمان به او رخصت دهد و او سخن به صواب گويد ذَلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ مَآبًا آن روز روزي است آمدني پس هر که خواهد به سوي پروردگارش بازگردد إِنَّا أَنذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا ما شما را از عذابي نزديک مي ترسانيم : روزي که آدمي هر چه را پيشاپيش فرستاده است مي نگرد و کافر مي گويد : اي کاش من خاک مي بودم (37 - 39) کسی که این نعمت‌ها را به آنان بخشیده پروردگارشان است. (﴿رَّبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا﴾) پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه بین آنهاست. کسی که آسمان‌ها و زمین را آفریده و سامان داده است، (﴿ٱلرَّحۡمَٰنِ﴾) خداوند مهربانی که رحمت او همه چیز را فراگرفته، و او آنها را پرورش داده، و برآنان رحم نموده، و در حقّشان لطف کرده است تا این نعمت‌ها را به دست آورند. سپس عظمت و فرمانروایی بزرگ خداوند را در روز قیامت بیان کرد که همۀ مردم در آن روز ساکت هستند و سخن نمی‌گویند. (﴿لَا يَمۡلِكُونَ مِنۡهُ خِطَابٗا﴾) از عظمت خداوند نمی‌تواند سخنی بگوید، مگر کسی که خدا به او اجازه بدهد و سخن درستی بگوید. پس هیچ کس نمی‌تواند سخنی بگوید مگر با این دو شرط: یکی اینکه خداوند به او اجازۀ سخن گفتن را بدهد، دوم اینکه سخن درستی بگوید. چون (﴿ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمُ ٱلۡحَقُّ﴾) آن روز، حق است و باطل در آن راه ندارد، و دروغ فایده‌ای نخواهد داشت. (﴿يَوۡمَ يَقُومُ ٱلرُّوحُ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ صَفّٗا﴾) آن روزی است که جبرئیل -علیه السلام- که برترین فرشتگان است، و دیگر فرشتگان همه به صف می‌ایستند و در برابر خداوند فروتن می‌باشند. (﴿لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنۡ أَذِنَ لَهُ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَقَالَ صَوَابٗا﴾) و سخن نمی‌گویند، مگر کسی که خداوند مهربان به او اجازه دهد، و او نیز سخن راست و درست بگوید. وقتی ترغیب نمود و بیم داد و مژده و هشدار داد فرمود: (﴿ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمُ ٱلۡحَقُّۖ فَمَن شَآءَ ٱتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ مَ‍َٔابًا﴾) آن روز راستین است؛ پس هرکس بخواهد، بازگشتگاهی نیک به سوی پروردگارش بجوید. (40) (﴿إِنَّآ أَنذَرۡنَٰكُمۡ عَذَابٗا قَرِيبٗا﴾) به راستی ما شما را از عذابی نزدیک بیم می‌دهیم. چون آن عذاب، نزدیک است و خواهد آمد؛ و هر آنچه که می‌آید نزدیک است. (﴿يَوۡمَ يَنظُرُ ٱلۡمَرۡءُ مَا قَدَّمَتۡ يَدَاهُ﴾) در آن روز، هرکس آنچه را که برای آن روز پیش فرستاده است نظاره می‌کند؛ یعنی به چیزی نگاه می‌کند که برایش اهمیت دارد و به سویش پناه می‌برد. پس در این جهان بنگرید که برای جهان آخرت چه چیزی پیش می‌فرستید. ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواۡ ٱتَّقُواۡ ٱللَّهَ وَلۡتَنظُرۡ نَفۡسٞ مَّا قَدَّمَتۡ لِغَدٖۖ وَٱتَّقُواۡ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ﴾ ای مؤمنان! از خدا پروا بدارید، و هرکس بنگرد که برای فردا چه آماده کرده است. و از خدا پروا بدارید؛ بی‌گمان، خداوند به آنچه می‌کنید آگاه است. پس اگر در آن روز خیر و خوبی یافت، باید خدا را ستایش کند و اگر غیر از آن را یافت، جز خودش کسی را ملامت نکند. بنابراین کافران در روز قیامت از شدّت حسرت و ندامت آرزوی مرگ می‌کنند. (﴿وَيَقُولُ ٱلۡكَافِرُ يَٰلَيۡتَنِي كُنتُ تُرَٰبَۢا﴾) و کافر می‌گوید: «ای کاش من خاک می‌بودم!» از خداوند می‌خواهیم که ما را از کفر و همۀ بدی‌ها دور بدارد، بی‌گمان او بخشندۀ بزرگوار است. * * *