Kurdish Mokhtasar — Leyl 92:1 – Nas 114:6

سوێند بەشەو کاتێک نێوان زەوی وئاسمان دادەپۆشێت بەتاریکیەکەی.

وە سوێند بە ڕۆژر کاتێک کە ڕووناک دەبێتەوە ودەردەکەوێت.

سوێند بە بەدیھێنانی اللە -تەعاﻻ- بۆ ھەردوو ڕەگەزەکە: بەدیھێنانی نێر ومێ.

-ئەی خەڵکینە- بێگومان ھەوڵ وکۆششتان جیاوازە، ھەندێکیان کردەوە چاکەکانە کەدەبنە ھۆی چوونە بەھەشتەوە، وە ھەندێکی تریشیان گوناھـ وتاوانەکانە کە دەبنە ھۆی چوونە ئاگری دۆزەخەوە.

ئەمجا ئەو كەسەی دەبەخشێت لەو سەروەت وسامانەی کە واجبە لەسەری بیبەخشێت لە زەکات وخەرجی وکەفارەتەکان، پاشان خۆی پاراست لەوەی قەدەغەی لێکراوە وفەرمانی پێکراوە کە لێی دوور بکەوێتەوە.

وە باوەڕی تەواوی ھەبێت بە بەڵێنەکانی اللە -تەعاﻻ- (بەوەی لەبەرامبەر بەخشینی ماڵەکەیدا پاداشتی دەداتەوە بە بەھەشتی بەرین وفراوان).

ئەوە ھەر زوو ڕێگای چاکە وچاکەکاری بۆ ئاسان دەکەین، لەگەڵ بەخشین لەپێناو اللە -تەعاﻻ-دا.

بەڵام ئەوەی ڕژد وچرووک وڕەزیل وھیچ نەبەخشێت لەوەی واجبە لەسەری کە بیبەخشێت، وە خۆی بێ نیاز بگرێت لە اللە -تەعاﻻ- بەماڵ وسەروەت وسامانی، وە داوای ھیچ شتێک لە فەزڵ وناز ونیعمەتەکان لە اللە نەکات.

وە باوەڕی نەبێت بە پاداشتی چاکتر وباشتر لای اللە -تەعاﻻ-، لەپاداشتی بەخشینی ماڵ وسامانی لەپێناو ئەودا.

ئەوە ھەر زوو ڕێگای خراپە وتاوانی بۆ ئاسان دەکەین، وە کاری چاکەی لا قورس وگران دەکەین.

ئەو کاتەیش کە دەمرێت و لەگۆڕ دەنرێت ودەچێتە ئاگرەوە؛ ماڵ وسامانی ھیچ سوودێکی پێناگەیەنێت.

بەڕاستی ڕوونکردنەوە وڕێنمونی کردنی ڕێبازی ڕاست وجیاکردنەوەی له باتڵ -پوچەڵ- وناھەق لەسەر ئێمەیە.

وە ھەردوو دونیاکە، چی ئەم دونیایە کە ئێستا تێیدا دەژین وچی دونیایی دواڕۆژیش ھەر هەمووی موڵکی ئێمەیە وبۆ ئێمەیە، ھەرچۆنێکمان بوێت بەو شێوەیە ئاراستەیان دەکەین، ھیچ کەسێک جگە ئێمە خاوەنی ھیچ شتێک نیە.

-ئەی خەڵكینە- من ئێوەم ئاگادار کردەوە وترساندمن بە ئاگرێگی زۆر بڵێسەدار، ئەگەر ھاتوو سەرپێچی اللە -تەعالا- بکەن.

کەس ناچێتە ناو ئاگری دۆزەخ و نا ناڵێنێت بەدەست گەرمیەكەیەوە کەسانی سەرکەش ویاخی وخوانەناس وبێباوەڕ نەبێت.

ئەو کەسەی باوەڕی نەھێنا بەو پەیامەی پێغەمبەر -صلى الله علیه وسلم- ھێناویەتی، وە پشتیشی ھەڵکرد لەجێبەجێکردنی فەرمانەکانی اللە -تەعالا-.

خواناسترین وپارێزکارترین کەسی لێ دوور دەخرێتەوە، وەک ئەبو بەکری سدیق -ڕەزاى خواى لێبێت-.

ئەو کەسەی کە ماڵ وسامانی لەپێناو اللە -تەعاﻻ- دەبەخشێت بۆئەوەی دڵ ودەروونی پاک بکاتەوە لەخراپە وتاوان.

ئەوەی دەیبەخشن لەماڵ وسامان بۆ ئەوە نییە لەبەرامبەر نیعمەت وچاکەی کەسێک بەسەریەوە بۆئەوەى پاداشتی بداتەوە، بەڵکو تەنھا مەبەستی ڕەزامەندی اللە -تەعاﻻ-یە.

ئەوەی دەیبەخشێ لە ماڵ وسامانی تەنھا مەبەستی ڕەزامەندی پەروەردگاری بەرز وبڵندە بەسەر دروستكراوەكانی.

ئەو کەسەی وابێت لە دواڕۆژدا ڕازی دەبێت لە میھرەبانی وپاداشتی اللە -تەعاﻻ-.

سوێند بەکاتی سەرەتای ڕۆژ بەکاتی چێشتەنگاو.

وە سوێند بەشەو کاتێک تاریک دادێت وخەڵکی لەجموجوڵ دەکەون.

-ئەی پێغەمبەر- پەروەردگارت وازی لێ نەھێناویت وزویر نەبووە لێت، وەک ئەوەی بێباوەڕەکانی قوڕەیش گومان دەبەن، کاتیک بۆ ماوەیەک وەحی وەستا.

بێگومان ژیانی دوا ڕۆژ چاکتر وباشترە بۆ تۆ لە ژیانی دونیا، چونکە ناز ونیعمەتەکانی بەردەوام ونەبڕاوەن.

لەمەو دوا پەروەردگارت ئەوەندە ناز ونیعمەت وپاداشتی نەبڕاوە بەخۆت وئومەتەکەت دەبەخشێت کە ڕازی بیت پێی.

بێگومان اللە -تەعاﻻ- بینیتی کاتێک بەمناڵی باوکت مرد، ئەو کاتە داڵدەی دایت وحەواندیتیەوە، بەوەی باپیرت (عبدالمطلب) سۆز وخۆشەویستی بۆت ھەبوو، پاش مردنی ئەویش سۆز وخەویستی (ئەبو طالب)ی مامت.

وە بینیتی کە نەتدەزانی نە قورئان ونە ئیمان وباوەڕ چیە، ئەوسا اللە -تەعاﻻ- فێری ئەو شتانەی کردیت کە پێشتر نەتدەزانی وبێ ئاگا بوویت لێی.

وە ئایا نەیبینیت بە ھەژاری ونەداری، ئەمجا ماڵ وسامانی پێبەخشیت ودەوڵەمەندی کردیت؟.

کەواتە تۆش ئەی پێغەمبەر بەخراپە مامەڵە مەکە لەگەڵ ھەتیوو ومەیچەوسێنەرەوە وقاریان لێمەگرە وزەلیلیان مەکە (چونکە تۆش ھەتیوو بوویت وخوای گەورە حەواندیتیەوە).

ھەروەھا ھەڵمەشاخێ بە ڕووی ئەو سواڵکەر وھەژارانەی داوای یارمەتی دەکەن.

لەبەرامبەر نازو نیعمەتەکانی پەروەردگارت شوکر وسوپاسی بکە وباسیان بکە (کە گەورەترین نیعمەتی بۆ تۆ پێغەمبەرایەتی بوو).

اللە -تەعاﻻ- دڵ و دەروون و سینەی بۆ ئاسوودە و گوشاد کردیت، وە وەرگرتنی وەحی لات خۆشەویست کرد.

وە لە گوناهەکانى پێشووترت خۆش بووین و ئەو قورسی و بارگرانیەمان لەسەر لابردیت کە تێیدا بوویت لە سەردەمی جاهیلیدا.

بەئەندازەیەک ماندووی کردبوویت، خەریک بوو پشتت بشکێنێت.

ناو وناوبانگی تۆمان بەرز کردەوە (بەشێوەیەک ناوت کە لەگەڵ ناوی پەروەردگاردا دەھێنرێت لەکاتی بانگدان وقامەت ولەشوێنی تردا).

بەڕاستی لەگەڵ ھەموو تەنگانە و نەھامەتی و ناخۆشیەکدا ئاسانی و فراوانى و ئاسودەیی ھەردەبێت.

بەڕاستی دیسانەوە لەگەڵ ھەموو تەنگانە و نەھامەتی و ناخۆشیەکدا ئاسانی و فراوانى و ئاسودەیی ھەردەبێت، ئەگەر ئەمەت زانی، ئیتر ئەزیەت و ئازاری گەل و ھۆزەکەت ناڕەحەتت ناکات و ساردت ناکاتەوە و ڕێت لێ ناگرێت لە بانگەواز کردن بۆ لای اللە -تەعاﻻ-.

ئەگەر لە کار وئیشەکانی خۆت بوویتەوە وتەواو بوویت لێیان، خۆت ماندوو بکە لەپەرستنی پەروەردگارتدا وچاک بۆی تێبکۆشە.

نیەت ومەبەستت تەنھا بۆ اللە -تەعاﻻ- بێت، تەنھا ھەر لە ئەو بپاڕێوە وھەر لە ئەویش داوا بکە.

سوێند بەھەنجیر و ئەو جێگایەیشی تێیدا ڕوواوە، وە بەزەیتون وئەو جێگایەیشی تێدا ڕوواوە لەسەر زەوی فەڵەستین، کە عیسا (علیە السلام) ی تێیدا ڕەوانە کراوە.

وە سوێند بە کێوی سینا کە اللە -تەعاﻻ- لەگەڵ موسا پێغەمبەر -علیه السلام- لەوێ گفتوگۆی کرد.

وە سوێند بەم شارە ئارام وبێ ترسە (مەبەست پێی شاری مەککە یە) کە لەوێ موحەممەد -صلی اللە علیە وسلم- ڕەوانە کرا.

سوێند بەھەموو ئەوانە ئادەمیزادمان لەسەر ڕێکوپێکترین وجوانترین شێوە وشێواز دروست کردووە ( کە جیامان کردووەتەوە لەھەموو بەدیهێنراوەکانى تر).

پاشان گەڕاندمانەوە بۆ پیری وتەمەنی خەڵەفاوی لەدونیا؛ سوود لە جەستە ولاشەی نابینێت، هەروەک چۆن سوودی لێ نابینێت ئەگەر ھاتوو فیترەتی خراپ وپیس وپۆخڵ کرد وسەرەنجامیش ڕەوانەی ناو ئاگری دۆزەخ کرا.

جگە لەو کەسانە نەبێت کە باوەڕیان ھێناوە وکردەوەی چاکەیان ئەنجامداوە، ئەوانە ئەگەر چی پیر وکەنەفتیش بوون، ئەوانە پاداشتی نەبڕاوەیان بۆ ئامادەکراوە، کە بەھەشتی ھەتاھەتاییە، چونکە فیترەتی پاک ڕاگرتبوو.

جا -ئەی ئادەمیزاد- ئیتر چی وا لە تۆ دەکات بێباوەڕ بیت بەڕۆژی دوایی وپاداشت دانەوە، دوای ئەوەی بەچاوی خۆت نیشانە زۆرەکانى گەورەیی دەسەڵاتی پەروەردگات بینی.

ئایا اللە -تەعاﻻ- بەوەی ڕۆژی قیامەتی کردووە بەڕۆژی پاداشتدانەوە، باشترین فەرمانڕەوا ودادوەرترین نیە؟! ئایا بەئەقڵی کەسدا دەچێت کە اللە -تەعاﻻ- بەندەکانی ھەروا وزا لێبهێنێت بەبێ ئەوەی حوکم وبڕیار بدات لەنێوانیاندا، بەپاداشتدانەوەى چاکەکاران، و بەسزادانى خراپەکاران؟!

-ئەی پێغەمبەر- ئەوەی اللە -تەعاﻻ- وەحی بۆ کردوویت بیخوێنەوە، بخوێنە بەناوی پەروەردگارتەوە کەھەموو بەدیھێنراوەکانی بەدیهێناوە.

ئادەمیزادی بەدیھێناوە لە پارچە خوێنێکی مەییوو (پێش ئەوە دڵۆپێک مەنی بووە).

-ئەی پێغەمبەر- ئەوەی اللە -تەعاﻻ- وەحی بۆ کردوویت بیخوێنەوە، بخوێنە بەناوی پەروەردگارتەوە کە لەھەموو کەس بەخشندەتر ومیھرەبانتر وبەڕێزترە، ئەو زاتە پیرۆزە زۆر بەخشندە وخاوەن فەزڵ وچاکەیە.

ئەو پەروەردگارەی کەئادەمیزادی فێری زانست وزانیاری وخەت ونووسین کرد بەھۆی پێنووسەوە.

ئادەمیزادی فێری شتانێک کرد کە پێشتر نەیدەزانین.

بەڕاستی مرۆڤی لەسنوور دەرچووی وەک ئەبو جەھل سنوری خۆی تێپەڕاند لەو سنوورانەى اللە -تەعاﻻ- دایناون.

كاتێك بینی کە دەوڵەمەند بووە بە ماڵ وسەروەت وسامان وپلەوپایە وناوبانگی.

بەڕاستی -ئەی مرۆڤ- گەڕانەوەی (پاش مردن وزیندووبوونەوەت) ھەر بۆلای پەروەردگارتە لەڕۆژی قیامەتدا، پاداشتی ھەموو کەسێک دەداتەوە بەو شێوەیەی شایستەیەتی.

ئایا لەو کارەی ئەبو جەھل سەیرترت بینیووە کە ڕێگری دەکرد.

لەبەندەکەمان موحەممەد -صلی اللە علیە وسلم- کاتێک کە نوێژی دەکرد لای کەعبە.

پێم بڵێ ئەگەر ئەو (بەندە نوێژ خوێنە مەبەست پێی پێغەمبەر -صلی اللە علیە وسلم-) لەسەر ڕێبازی ھیدایەت وھەق وچاوڕوونی بێت لەلایەن پەروەردگاریەوە؟!

یان فەرمان بەخەڵکی بکات بەتەقواداری وخواناسین، بەوەی فەرمانەکانی جێبەجێ بکەن ودووریش بکەونەوە لەنەهی لێکراوەکان، ئایا ئەبو جەهل ڕێگری لەکەسێکی وا دەکات کە ئەمە کردەوە وباسی بێت؟!

ئایا ئەو کەسەت بینی ڕێگری کرد لەو پەیامەی كه پێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم) ھێناویەتی، وپاشان پشتی ھەڵکرد لێی، ئەو کەسە مەبەست پێی (ئەبو جەھل)ە، ئایا بۆ ھیچ لە اللە -تەعاﻻ- ناترسێت؟!

ئایا ئەو ڕێگریکەرەی ڕێگای نەدا بەندەکەی اللە -تەعاﻻ- نوێژەکەی بکات، نازانێت بێگومان ئەوەی ئەنجامی دەدا اللە -تەعاﻻ- دەیبینێت، وھیچ شتێکی لەلای ئەو نھێنی وشاراوە نیە؟!

نەخێر بەو شێوەیە نییە کە ئەم نەزانە بیری لێ دەکاتەوە بێگومان ئەگەر واز نەھێنێت لە ئازاردانی بەندەکەمان وباوەڕ نەکردن پێی، لەپێشەوەى سەری بەتوندی ڕایدەکێشین بۆ ناو ئاگری دۆزەخ.

خاوەنی ئەو پێشەسەرە کەسێکی درۆزنە لە وتار وگوفتاریدا، وە خەتاکارە لەکرداریدا.

دەی کاتێک بەپێشی سەری ڕادەکێشرێت بۆ ناو ئاگری دۆزەخ، با کۆڕ وکۆمەڵی خۆی بانگ بکات، وداوای یارمەتیان لێ بکات بۆئەوەى ڕزگاری بکەن لەسزای ئاگری دۆزەخ.

ئێمەش بانگی فریشتەکانی دەرگاوانی دۆزەخی بۆ دەکەین کە کۆمەڵێکی زەبر بەدەستن ھەرچی اللە -تەعاﻻ- فەرمانیان پێ بکات سەرپێچی ناکەن، وە ھەر فەرمانێکیشیان پێبکات جێبەجێی دەکەن، جا ئەو کاتە تەماشا بکات وبزانێت کام دەستە وتاقم بەھێزتر وبەدەسەڵاتدارترن؟

کارەکە بەو شێوەیە نیە کە ئەو ستەمکارە بۆی دەچێت وخەیاڵی دەکات، کە بتوانێت بەخراپە پێت بگات وزیانت لێبدات، نەخێر ئەی پێغەمبەر لەفەرمان ونەهی کردندا بەگوێی ئەو کەسە مەکە وبەردەوام بە لەسەر کڕنووش بردنت بۆ اللە -تەعاﻻ-، وە خۆتی لێ نزیک بکەرەوە بە پەرستن وگوێڕایەڵی، چونکە پەرستن وگوێرایەڵی لە پەروەردگارت نزیکت دەکاتەوە.

بێگومان ئێمە قورئانمان دابەزاندووە لەشەوێکی بەڕێز و بەفەڕی مانگی ڕەمەزاندا (قورئانی پیرۆز ھەمووی بەیەکجار لە شەوی قەدرا لە -پارچە پارێزراوەکە:لوح المحفوظ- وە دابەزی بۆ ئاسمانی دونیا، دواتر لەوێوە بەماوەی بیست وسێ ساڵ و بەش بەش جبریل دایبەزاند بۆ پێغەمبەر -صلی اللە علیە وسلم-).

-ئەی پێغەمبەر- ئایا تۆ دەزانیت چی خێر وبەرەکەتێک لەو شەوەدا ھەیە؟!

ئەو شەوە شەوێکی گەورەی پڕ خێرە، کردەوەی خێر لەو شەوە وزیندووکردنەوەی بەئەندازەی ھەزار مانگ خێری ھەیە، ئەگەر کەسێک بە بەندایەتی وپەرستنی اللە -تەعاﻻ- زیندووی بکاتەوە وچاوەڕوانی پاداشتیش بێت.

لەو شەوەدا فریشتەکان کە جبریلیشیان لەگەڵدایە -علیه السلام- بەفەرمانی پەروەردگاریان دادەبەزنە خوارێ بۆ جێبەجێکردنی ئەو فەرمانانەی کە بۆیان دیاری کراوە لەلایەن اللە -تەعاﻻ-وە لەماوەی ئەو ساڵەدا لەڕزق وڕۆزی ومردن و لەدایک بوون، وچەندان شتی تر کە اللە -تەعاﻻ- تەقدیری دەکات بۆ جێبەجێ کردنیان.

ئەو شەوە پیرۆزە ھەر ھەمووی خێر وبەرەکەتە لەسەرەتایەوە ھەتا کۆتایی، ھەتاوەکو ھەڵھاتنی شەبەقی بەیانی کاتی ئاشتی وسەلام ودرود وڕەحمەتە (بۆ بەندەکانی خوا، بەشێوەیەک دەستەیەک لەفریشتەکان دێن ودەستەیەکی دیکە دەڕۆن تا سپێدەی بەیانی ھەڵدێت).

ئەوانەی کە بێباوەڕ بوون لەخاوەن پەیامەکان -جولەکە وگاوڕەکان- ولە بت پەرستەکان، دەستیان ھەڵنەگرت لە بێباوەڕی خۆیان ھەتا تەنانەت ئەو کاتەیشی بەڵگەی ڕوون وئاشکرایان بۆ ھات (دەربارەی کۆتا پێغەمبەر).

ئەو بەڵگە ڕوون وئاشکرایەش پێغەمبەرێکە لەلایەن اللە -تەعاﻻ-وە کتێبی پاک وبێگەرد (قورئان)یان بەسەردا دەخوێنێتەوە، پاکوخاوێنەکان نەبێت دەستی لێنادەن.

لەو نووسراوانەدا ھەواڵگەلێکی ڕاست وچەندان حوکمی دادپەروەری و بەنرخی تێدایە، ڕێنومێنی خەڵکی دەکەن بۆ ھەرشتێک کە ببێتە هۆی چاکبوونیان وهەروەها لەبەرژەوەندی وهۆشمەندی وژیری ئەواندا بێت.

جولەکەكان ئەوانەی تەوراتیان پێدرا، وە له گاوڕەکان ئەوانەی ئینجیلیان پێدرا (دەربارەی پێغەمبەرێتی موحەممەد -صلی اللە علیە وسلم-) جیاوازیان تێ نەکەوت، دوای ئەوە نەبێت کەبەڵگەی ڕوونیان دەربارەی پێغەمبەر -صلی اللە علیە وسلم- بۆ ھات، ئەو کاتە بوون بەدوو دەستەوە کۆمەڵێکیان باوەڕیان ھێنا وکۆمەڵێکی تریش لەگەڵ ئەوەی چاکیش دەیانزانی کە پێغەمبەرەکەی ڕاستە، بەڵام لەبەر کوفر وبێباوەڕیان بەردەوام بوون لەسەر بێباوەڕی خۆیان.

تاوان وخراپە وسەرسەختی جولەکە وگاوڕەکان لەوەدا دەردەكەوێت، ئەوان لەم قورئانەدا فەرمانیان پێ نەکراوە بەو فەرمانانە نەبێت کە لە کتێبەکانی خۆیاندا پێیان کرابوو، کە بەتەنھا اللە -تەعاﻻ- بپەرستن ودوور بکەونەوە لەشیرک وھاوەڵ بڕیاردان بۆی، وە نوێژ بکەن وزەکاتی ماڵ وسامانیان دەربکەن، ئەوەی فەرمانیان پێکراوە، ئاینێکی ڕاست ودروستە کە ھیچ خوار وخێچیەکی تێدا نیە.

بێگومان ئەوانەی بێباوەڕ بوون لە -جولەکە وگاوڕەکان- وبت پەرستەکان بەھەمیشەیی دەمێننەوە لەئاگری دۆزەخدا، ئا ئەوانەن خراپترینی نێو ھەموو مەخڵوقات و بەدیهێنراوەکان (چونکە ڕێگای ڕاستیان بۆ ڕوون بوویەوە کەچی یاخی بوون وباوەڕیان نەھێنا بە اللە -تەعاﻻ- وپێغەمبەرەکەی).

وە بەڕاستی ئەوانەیشی کە باوەڕیان ھێنا وکردەوەی چاکەیان ئەنجامدا، ھەر ئەوانەن پاکترین وچاکترینی نێو مەخڵوقات وبەدیھێنراوەکان.

ئەوانە پاداشتیان لای پەروەردگاریان بەھەشتانێکی ھەمیشەییە، کە لەژێریانەوە چەندین ڕووبار دەڕوات وتێدەپەڕێت، ئەوانە لەو بەھەشتانەدا بەھەمیشەیی ویەکجاری دەمێننەوە، بەشێوەیەک اللە -تەعاﻻ- لێیان ڕازیە لەبەر باوەڕ وگوێرایەڵیان بۆی، وئەوانیش لە اللە -تەعاﻻ- ڕازین، لەبەر ئەو ھەموو بەزەیی وڕەحمەتەی کردوویەتی لەگەڵیان، ئا ئەمە بۆ کەسێکە کە لەپەروەردگاری ترسا بێت، فەرمانەکانی بەجێھێنا بێت ودوور کەوتبێتەوە لە نەهی لێکراوەکانی.

کاتێک زەوی زۆر بەتوندی کەوتە لەرزین وجوڵە جوڵ وبومەلەرزە بەھێزەکەی بۆ پێشھات لەڕۆژی قیامەتدا.

وە زەوی ھەرچی باری گران وقورسی خۆی ھەبوو (لە مردووان وکانزاکان وشتی تر) لەناو سکی فڕێی دایە دەرەوە.

مرۆڤی (بێباوەڕ) بەسەرسوڕمانەوە لەو ڕۆژەدا دەڵێت: ئەوە زەوی بۆچی وا دەجوڵێت و ناجێگیرە؟!

لەو ڕۆژە گەورەدا زەوی بەسەرھات وھەواڵەکانی خۆی دەگێڕێتەوە، اللە -تەعاﻻ- دەیھێنێتە گۆ تاوەکو شاھێدی بدات لەسەر ئەو کەسانەی کە چاکە وخراپەیان لەسەر کردووە.

ئەویش بەھۆی ئەوەی کە پەروەردگارت وەحی وفەرمانی پێکردووە بەو لەرزینەوە وبومەلەرزەیە (چونکە لەخۆیەوە ناتوانێت ھیچ شتێک بکات).

لەو ڕۆژە گەورەدا کە زەوی دەلەرزێ خەڵکی بەپەرش وبڵاوی لە گۆڕەکانیان دەردەچن بەرەو گۆڕەپانی لێپرسینەوە بۆئەوەی ئەو کردەوانەی کە لەدونیادا ئەنجامیاندا بوو پیشانیان بدرێت.

ئینجا ئەوەی بەئەندازەی گەردیلەیەک کردەوەى خێر وچاکەی کردبێت پاداشتەکەی دەبینێتەوە لەپێش خۆیدا.

ئینجا ئەوەی بە كێشی میروولەیەكی بچووك كردار بكات بە كرداری خراپ ئەوا بە هەمان شێوە دەیبینێتەوە.

خواى گەورە سوێندی خوارد بەو ئەسپانەی لەگۆڕەپانی جیھاد وتێکۆشاندا غار دەدەن وگوێیان لە پرمە وھەناسەی خۆیان دەبێت لەتاو غاردانیان.

وە پەروەردگار سوێندی خوارد بە ئەو ئەسپانەی لەکاتی تاوداندا بۆ سەر دوژمن ناڵی سمەکانیان بەتوندی دەدەن لەبەرد، وئاگر وبریسکە ھەڵدەسێنن.

وە خواى گەورە سوێندی خوارد بە ئەو ئەسپانەی کە لەبەرەبەیاندا ھێرش دەبەن بۆ سەر دوژمنان.

بەو کارەیان تەپ وتۆز ھەڵدەسێنن بەڕووی دوژمناندا.

لەو کاتەدا خۆیان دەکەن بەناوجەرگەی کۆمەڵێک لەدوژمندا.

سوێند بەھەموو ئەوانە بێگومان ئادەمیزاد ڕێگری ئەو کردەوە چاکانەیە کە پەروەردگاری لێی دەوێت.

وەبەڕاستی ئادەمیزاد خۆی شاھێدە لەسەرئەوەی ڕێگری دەکات لەخێر وچاکە، لەبەر ڕوونی وئاشکرایی ناتوانێت نکۆڵی لێبکات.

بێگومان ئادەمیزاد زۆر سەروەت وسامان وماڵ ودارایی خۆش دەوێت، وزۆریش ڕەزیل وچروکە.

ئایا ئەم مرۆڤانەی فریویان خواردووە بەژیانی دونیا نازانن چیان بەسەر دێت کاتێک کە لەناو گۆڕەکان زیندوو دەکرێنەوە، و لەزەوی دەریھێنان بۆ لێپرسینەوە وپاداشت دانەوە، بەڕاستی کارەکە بەو شێوەیە نیە کە ئەوان خەیاڵیان دەکرد.

وە ھەرچی نھێنی وڕاز ونیازی ناو دڵەکانە لەنیەت وبیروباوەڕ وشتانێکی تریش ئاشکرا کران.

بەڕاستی پەروەردگاریان لەو ڕِۆژەدا ئاگادار وزانایە بەتەواوی کردەوە وگوفتاریان، ھیچ شتێکی بەندەکانی لا نھێنی وشاراوە نیە، وە پاداشتی ھەمووشیان دەداتەوە.

ساتی ڕاچڵەکاندنی دڵی خەڵکیە، لەبەر گەورەیی ناڕەحەتیەکانی (ڕۆژی قیامەت).

ئاخۆ چۆن بێت ساتی ڕاچڵەکاندنی دڵی خەڵکی، لەبەر گەورەیی ناڕەحەتیەکانی (ڕۆژی قیامەت) ؟!

-ئەی پێغەمبەر- تۆ چوزانیت ڕۆژی داچڵەکێنەر چييە؟ چوزانیت ساتی ڕاچڵەکاندنی دڵی خەڵکی، لەبەر گەورەیی ناڕەحەتیەکانی ئەو ڕۆژە چیە، ئەو ڕۆژە ڕۆژی قیامەتە.

ڕۆژێکە ھەموو خەڵکی وەک پەپولەی پەرش وبڵاو وپەڕاگەندەی لێدێت.

وە شاخ وکێوەکانیش وەک خووری شیکراویان لێدێت ودەچن بەھەوادا، بەهۆی ھێواشی ڕۆشتن وجوڵەیان.

ئینجا ئەو کەسەی لەو ڕۆژەدا تای تەرازووی کردەوە چاکەکانی قورس بێت لەبەرامبەر کردەوە خراپەکانیدا.

ئەوە لەناو ژیان وگوزەرانێکی خۆشی وا دەبێت لە بەھەشتدا کە پێی ڕازییە.

بەڵام ئەو کەسەی تای تەرازووی چاکەکانی سووک بێت، لەبەرامبەر کردەوە چاکەکانیدا، کردەوە خراپەکانی قورستر بێت لەچاو کردەوە چاکەکانیدا.

ئەوە جێگا وشوێنی لەڕۆژی قیامەتدا ئاگری دۆزەخ دەبێت (اللە -تەعاﻻ-ا بە -ئوم:أم- دایک ناوی دۆزەخی بردووە لەبەرئەوەی ئاگری دۆزەخ وەک دایک باوەش بۆ ئەو تاوانبارانە دەکاتەوە).

-ئەی پێغەمبەر- تۆ چوزانیت ھاویە چییە؟!

(ھاویە) ئاگرێکی زۆر گەرمی ھەڵگیرساوە.

شانازیتان بەزۆری سەروەت وسامان وماڵ ودارایی وکوڕ ومنداڵەوە ئێوەی بێ ئاگا کردووە لە گوێڕایەڵی اللە -تەعاﻻ- وبیرکردنەوە لەڕۆژی دوایی.

هەتا ئەو کاتەی کە دەمرن ودەخرێنە ناو گۆڕەکانتانەوە (واتە هەتا ئەو کاتەی کە مردن یەخەتان دەگرێت ودەخرێنە ناوگۆڕەوە واز لە کۆکردنەوە وشانازی کردن بەسەرەوەت وسامانەوە ناھێنن).

نابێت شانازی کردن بەماڵ وسەروەت وسامانی دونیا سەرقاڵتان بکات لە پەرستن وگوێڕایەڵی اللە -تەعاﻻ-، لەمەودوا دەزانن سەرەنجامی ئەو سەرقاڵ بوونەتان چیە؟

دووبارە وامەکەن، چونکە لەمەولا دەزانن سەرەنجامی ئەو سەرقاڵ بوونەتان چیە (کە چی زیانێکتان کردووە).

بەڕاستی ئەگەر بەدڵنیاییەوە بتانزانیایە کە بێگومان زیندوو دەکرێنەوە بۆ لای اللە -تەعاﻻ-، وە پاداشتی کردەوەکانتان دەداتەوە، ئەوا ھەرگیز سەرقاڵ نەدەبوون بە شانازی وفەخر کردن بەسەروەت وسامان ومنداڵتانەوە.

سوێند بێت بە اللە لەڕۆژی قیامەتدا بەچاوی خۆتان دۆزەخ دەبینن.

پاشان دووبارە سوێند بە اللە تەعالا دڵنیابن کە بەچاوی ڕاستەقینە خۆتان دۆزەخ دەبینن، وھیچ گومانێکی تێدا نیە.

پاشان سوێند بێت بە اللە -تەعاﻻ- گومانی تێدا نیە لەو ڕۆژەدا پرسیاری ھەموو ئەو ناز ونیعەتانەتان لێدەکرێت کە اللە -تەعاﻻ- پێی بەخشیوون، لە لەش ساغی ودەوڵەمەندی وناز ونیعمەتەکانی تریش.

اللە -تەعاﻻ- سوێند بەکاتی عەسر دەخوات.

بێگومان ھەموو ئادەمیزاد لە کەموکورتی وڕەنجەڕۆیی وخەسارۆمەندیدایە.

جگە ئەو کەسانە نەبێت کە باوەڕیان بە اللە -تەعاﻻ- وپێغەمبەرەکەی ھێناوە وکردەوەی چاکەیان ئەنجامداوە وئامۆژگاری یەکتریان کرد بێت بەھەق وپابەندبن پێوەی، وە ئامۆژگاری یەکتریش دەکەن لەسەر خۆڕاگری وئارام گرتن لەسەر ھەق، ئەوانەی خاوەنی ئەم سیفەتانەن ڕزگاریان بووە لەژیانی دونیا ودواڕۆژیشیاندا.

سزا ولەناوچوون و وەیل بۆ ھەموو کەسێکی توانج دەری بەدگۆی غەیبتەکەری عەیبگر کە بەشوێن کەموکورتی وعەیب وعاری خەڵکی دەگەڕێت و لەبارەیان دەدوێت وتانەیان لێدەدات.

ئەو کەسەی ھەموو کارێکی ھەوڵدانە بۆ کۆکردنەوەی ماڵ ودارایی (بەبێ گوێدانە حەڵاڵ وحەرام) وخەریکی ژماردنیەتی جگە لەمە ھیچ کارێکی تری نیە.

بێگومان وا دەزانێت ئەو ماڵ وداراییەی کۆی کردووەتەوە ڕزگای دەکات لەمردن، و بەھەمیشەیی لەدونیادا دەمێنێتەوە.

نەخێر وانیە وەک ئەم جاھیل ونەزانە تێگەیشتووە لێی، سوێند بەاللە -تەعاﻻ- بەسووکی و بەڕسوایی فڕێ دەدرێتە ناو ئاگرێکی تێکشکێنەرەوە.

-ئەی پێغەمبەر- تۆ چوزانیت ئەو ئاگرە چیە کە ھەرشتێکی تێ بخەیت تێکی دەشکێنێت؟!

بێگومان ئەوە ئاگرێکی تاودراوی بڵێسەرداری اللە یە.

ئەوە ئاگرێکی وایە کە ڕوو دەکاتە سەر لاشەی خەڵکی وپاشان بۆ ناوجەرگەی دڵ ودەروونەکان ودەیانسووتێنێت.

بێگومان ئەو ئاگرە بەشێوەیەک داخراوە لەسەر ئەوانەی سزا دەدرێن (کە ناتوانن لێ دەربچن).

زنجیرکراون لەناو چەند کۆتێکی درێژدان کە ناتوانن لێی دەرچن (بەستراونەتەوە بەچەند ستوونێکی بەرز وبڵندەوە).

-ئەی پێغەمبەر- ئایا نازانیت پەروەردگارت چی کرد بە ئەبرەھە وھاوەڵەکانی کە خاوەنی فیلەکان بوون، کاتێک وویستیان کەعبە بڕوخێنن، (خاوەن فیلەکان گەلێکی گاوڕ بوون لە یەمەن بەسەرۆکایەتی ئەبرەھە ناوێک، وویستیان وردە وردە دەسەڵاتیان فراوان بکەن وبەرەو شاری مەککە بڕۆن وکەعبەی پیرۆز بڕوخێنن، بەڵام کاتێک کە گەشتنە مەککە اللە -تەعاﻻ- کۆمەڵێکی زۆر لە -باڵندەى ئەبابیل:طیر الأبابیل-ی ناردە سەریان وتەفرو تونای کردن).

اللە -تەعاﻻ- پلانە نەگریس وخراپەکانیانی بۆ ڕوخاندنی کەعبەی پیرۆز پوچەڵ کردەوە، بەوەی ئاواتیان بوو خەڵکی لە چوون بۆ کەعبە لادەن ودەست بگرن بەسەریدا، وپیلانەکەیان بەهیچ شێوەیەک سەری نەگرت.

وە كۆمەڵێكی زۆر باڵندەی پۆل پۆل ناردە سەریان.

ئەو باڵندانە بەرد بارانیان دەکردن بە وردە زیخی گڵین.

سەرەنجام خواى گەورە وەکو گڵا وکای خوراوی لێکردن کە ئاژەڵ خواردبێتی پاشان پێ پێدا نابێت (ورد وخاشی کردن، بەشێوەیەک ھەر یەک لەو بەردانە دەیدا لە ھەرسەربازێکی سوپاکەی ئەبرەھە دەستبەجێ دەیکوشت وگیانی لەدەست دەدا).

لەبەر خوو وعادەت وھۆگری قوڕەیش.

ھۆگریان بەھاتوچۆی زستانان وھاوینانەوە (قوڕەیش خەریکی بازرگانی بوون زستان بۆ یەمەن وھاوینانیش بۆ شام زۆر بێ ترس دەهاتن ودەچوون، بۆیە ئەگەر اللە -تەعاﻻ- قوڕەیشی ھۆگری ئەو دوو ھاتوچۆیە نەکردایە و وڵاتیانی بەئەمن وئاسایش نەکردایە نەیاندەتوانی بەو شێوەیە بژین، ئەمەش یەکێکە لەنیعمەتە گەورەکانی پەروەردگار بەسەریانەوە).

با ئەوان بەتاک وتەنھایی اللە بپەرستن کە پەروەردگاری ئەم ماڵە پیرۆزەیە، وئەم ھاتوچۆیەی زستان وھاوینی بۆ ئاسان کردوون، وە ھیچ شەریک وھاوەڵیشی بۆ بڕیار نەدەن.

ئەو پەروەردگارەی کە بەو ھۆیەوە ڕزگاری کردن لە قات وقڕی وبرسێتی وھێوریشی کردنەوە لە ترس وئاسایشی بۆ دابین کردن دڵی عەرەبەکانی والێکرد کە ڕێزی ئەم ماڵە پیرۆزە ودانیشتوانەکەی بگرن، (کاتی خۆی عەرەبەکان ھەندێکیان دەیاندا بەسەر ھەندێکی تریاندا وماڵ وسەروەت وسامانەکانیان تاڵان دەکردن، بەڵام اللە -تەعاﻻ- بەھۆی حەرەمی مەککەوە وقوڕەیشی لەم تاڵان کردنە پاراستبوو).

ئایا ئەو کەسەت ناسی کە باوەڕی بە ڕۆژی قیامەت وپاداشت دانەوە نیە؟!

ھەر ئەو كەسەیە کە زۆر بەتووندی بەھەتیودا ھەڵدەشاخێ وپاڵی پێوە دەنێت، کاتێک پێویستی بەشتێک ھەیە.

وە ھانی خۆی وھیچ کەسێکیش نادات لە سەر خواردن دان بەھەژار وبێ نەوایان.

تیاچوون و ئازار و سزادان بۆ ئەوانەی بێ ئاگان لە نوێژەکانیان، وە ھیچ گوێی پێنادەن هەتا کاتەکەی دەڕوات.

تیاچوون و ئازار و سزادان بۆ ئەوانەی بێ ئاگان لە نوێژەکانیان، وە ھیچ گوێی پێنادەن هەتا کاتەکەی دەڕوات.

ئەوانەی کە بەڕووکەش ولەبەر ڕیابازی وڕوپامایی خەڵکی نوێژ وکارەکانیان دەکەن، وه ھیچ مەبەستیان ڕەزامەندی اللە -تەعاﻻ- نیە.

وە ھەموو جۆرە یارمەتیەک لەخەڵکی دەگرنەوە لەکاتێکدا ئەم یارمەتیدانە هیچ زیانێکی نابێت بۆیان وقەدەغەی ھەموو خێر وچاکەیەکیش دەکەن لێیان.

بێگومان ئێمە خێر وچاکەیەکی زۆر گەورەمان بە تۆ بەخشی -ئەی پێغەمبەر-، یەکێک لە ئەوانە حەوزی کەوسەرە لەبەھەشتدا.

لەبەرامبەر ئەم فەزڵ وچاکە ونیعمەتەدا شوکر وسوپاسی اللە بکەن، ئەویش بەوەی نوێژ وسەربڕین تەنھا بۆ ئەو بکە، بەپێچەوانەی بت پەرست وموشریکەکانەوە کەئاژەڵیان بۆ بتەكانیان سەردەبڕی.

(بت پەرستەکانی مەککە دەیانووت موحەممەد وەجاخی کوێرە، ئەگەر بمرێت کوڕی نیە لەپاش خۆی جێگای بگرێتەوە، خوای گەورەش بەمە بەرپەرچی دانەوە) وفەرمووی: بەڕاستی ھەر ناحەز ودوژمنەکانت وەجاخ کوێر ودوابڕاون، لەبیر خەڵک دەچنەوە، وە ئەگەر باسیش بکرێن بەخراپە نەبێت باس ناکرێن.

-ئەی پێغەمبەر- بڵێ: ئەی ئەوانەی باوەڕتان نیە بە اللە -تەعاﻻ-.

من ھەرگیز، نە لەئێستا و نە لەداھاتوودا ئەو بتانە ناپەرستم کە ئێوە دەیانپەرستن.

وە ئێوەش ئەوە ناپەرستن کە من دەیپەرستم، من بەتاک وتەنھا اللە دەپەرستم.

وە منیش ھیچ کات ئەوە ناپەرستم کە ئێوە پەرستوتانە لە بتەکان.

وە ئێوەش ئەوە ناپەرستن کە من دەیپەرستم، من بەتاک وتەنھا اللە دەپەرستم.

کـەواتـە ئەو ئاینەی خۆتان داتان ھێناوە بۆ خۆتان، وە ئاینی خۆیشم بۆ خۆم کە اللە -تەعاﻻ- دایبەزاندووە بۆم.

-ئەی پێغەمبەر- کاتێک کە یارمەتی وسەرکەوتنی اللە -تەعاﻻ- بۆ ئاینەکەت دێت، وسەرفرازی وسەربەرزی ئاینەکەت بەچاوی خۆت دەبینیت، وشاری مەککەی پیرۆز ڕزگار دەکرێت.

وە خەڵکت بینی کە پۆل پۆل ودەسته دەسته دێنە ناو ئاینی ئیسلامەوه وباوەڕ دێنن (لەکاتێکدا کە پێشتر خەڵک تاک تاک موسڵمان دەبوون، بەڵام لەگەڵ ڕزگارکردنی شاری مەککەدا خەڵک پۆل پۆل باوەڕیان دەھێنا لەھەموو پارچەیەکی نیوە دوورگەی عەرەبدا، هەتا وای لێھات ھۆزێک بەیەکجار دەھاتن باوەڕیان دەھێنا).

بزانە بێگومان ئەوە نیشانەی کۆتایی ھاتنی ئەو ڕاسپێریەیە کە تۆی بۆ ڕەوانە کرابوو، بۆیە تۆ سوپاس وستایشی پەروەردگارت بکە، لەبەرامبەر سەرکەوتن وڕزگارکردنی شاری مەککە، وە داوای لێبووردنیشی لێ بکە، بێگومان ئەو زاتە پیرۆزە زۆر تەوبەی بەندە تەوبەکارەکانی وەردەگرێت، ولێیان خۆش دەبێت.

دەستی ئەبولەھەبی کوڕی عەبدولموتەڵیبی مامی پێغەمبەر -صلی اللە علیە وسلم- لەناو بچێت بە لەناوچوونی کاروکردەوەکانی، ئازاری پێغەمبەری دەدا، وە ھەوڵ وکۆششی بێ ئەنجام وشکست خواردوو بوو.

چی شتێک لەماڵ وسامان ومنداڵی سوودی پێگەیاند؟! نە ماڵ وسامانی ونە کوڕ ومناڵی ھیچ سزایەکیان لەسەر ھەڵنەگرت، وە ھیچ ڕەحمەتێکیشیان بۆ نەھێنا.

بێگومان لەمەودوا (لە ڕۆژی قیامەتدا) دەچێته ناو ئاگرێکی بڵێسەدارەوە، داد وناڵە وبێدادیەتی لەدەست گەرما وناڕەحەتیەکەی.

ھەروەھا ژنەکەیشی کە (ئوم جەمیل کچی حەرب بوو، دەکاتە خوشکی ئەبو سفیان)، ئەویش دەخرێتە ناو ئاگری بڵێسەدارەوە، کە ھەڵگری دار ودڕک بوو، شەو دەیھێنا ودەیخستە سەر ڕێگای پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم-.

ھەمیشە گوریسێکی بادراو لە پەلی خورمای ئاگرین، وا لەگەردنی ئەو ژنەدا، پێی ڕادەکێشرێت بۆ ناو ئاگری دۆزەخ.

-ئەی پێغەمبەر- بڵێ: ئەوە اللە یە کە دەبێت ھەر ئەو بپەرسترێت، ھیچ پەرستراوێکی تری بەھەق نیە جگە لە ئەو زاتە مەزنە.

هەر ئەو گەورە ومەزنە، ھەموو گەورە ومەزنێک لەئاست ئەودا کۆتایی دێت، لەڕووی کەماڵ وتەواوی وجوانیەوە، وە ھەموو بەدیھێنراوەکان پێویستیان بەوە، بەڵام ئەو بێ نیازە لەھەموو بەدیھێنراوەکان وپێویستی بەوان نیە.

ئەو زاتە کەسی لێ نەبووە (نەکچی ھەیە ونەکوڕ وەک جولەکە وگاوڕ وبت پەرستەکان دەڵێن) وە نە لە کەسیش بووە (واتە دایک وباوکی نیە وھەر بووە وھەر دەبێت).

وە ھەرگیز ھیچ کەس ھاوشێوە وھاوتای ئەو نیە له ناو بەدیهێنراوەكانیدا (کە بتوانێت لەبەرامبەریدا بوەستێت).

-ئەی پێغەمبەر- بڵێ: پەنا دەگرم وخۆم دەپارێزم بەو پەروەردگارە کە بەرەبەیان پێش دەھێنێت.

لەخراپە وشەڕ وزیانی ئەوەی کەبەدیهێناوه.

وە پەنا دەگرم بەپەروەردگار لەو زیان وخراپەی لەشەودا دەردەکەوێت، لە شەڕ وزیانی گیانلەبەران ودەزکان.

وە لەخراپە وشەڕ وزیانی جادووگەران کە فوو دەکەن بە گرێکاندا (ساحیر وجادووگەران جۆرێک لە سیحرەکانیان ئەوەیە کە پەتێک دەھێنن وچەند گرێیەکی لێدەدەن ولەسەر ھەموو گرێیەکدا فوویەکی پێدا دەکەن).

وە پەنا دەگرم بەپەروەردگار لە خراپە وشەڕ وزیانی ھەر حەسوودێک کاتێك حەسوودی وئیرەیی دەبات.

-ئەی پێغەمبەر- بڵێ: پەنا دەگرم بە پەروەردگاری خەڵکی وداواى پاراستنم لە ئەو دەکەم.

پادشا ومەلیکی ھەموو خەڵکی، ئەو پادشایه هەرچۆنێكی بووێت بەو شێوه هەڵسوكەوتیان لەگەڵدا دەكات، جگه لەو هیچ پادشایەكی تر نیه.

پەروەردگار وپەرستراوی ھەموو خەڵکی، ھیچ پەرستراوێکی بەھەق جگە لە ئەو نیە.

لەخراپە وشەڕ وزیانی ئەوەی کە وەسوسە دروست دەکات بۆ مرۆڤ ھەرکاتێک بێ ئاگا بوو لە یادی اللە -تەعاﻻ-، وە لێی دوا دەکەوێت ھەر کاتێک یادی کرد (مەبەست پێی شەیتانی نەفرین لێکراوە) وخۆ پەنھان دەکات (ھەرکاتێک یادی اللە بکرێت شەیتان ھەڵدێت وخۆ پەنھان دەکات، وە ھەرکاتێکیش یادی ئەو نەکرێت شەیتان دێت و وەسوەسە دروست دەکات).

ئەوەی کە وەسوەسە دەخاتە دڵ وسینەی خەڵکیەوە.

لە جنۆکە ولە ئادەمیزاد (ئەوانەیان کە شەیتان ڕەفتارن).