Pashto Mokhtasar — الزخرف 43:1 – المجادلة 58:22

د سورت بقرې په پيل کې د دې په شانته تورو تفصيل تېر شوی.

الله په قران قسم کړی چې روښانه کوونکی دی د هدایت او حق لیارو لره.

بېشکه هغه مو د عربو پر ژپه قرآن ګرځولی، په دې هيله چې له عقله کارواخلئ ای هغې ډلې چې ستاسو په ژبه نازل شوی، چې په ليدو سره پرې پوهېږئ، ترڅو يې نورو امتونو ته ورسوئ.

او بېشکه دغه قرآن په لوح محفوظ کې د لوړې مرتبې او شان او حکمت والا دی، په امرونو او نواهيوو کې يې آيتونه محکم کړل شوي دي.

نو آيا موږ به د قرآن نازلول په مخ اړولو سره پرېږدو ستاسو د شرک او ګناهونو د زياتوالي له امله؟ دا نه کوو، بلکې پر تاسو رحمت د دغه کار برعکس غوښتنه کوي.

او موږ په پخوانيو امتونو کې څومره نبيان ولېږل؟

او دغو پخوانيو امتونو ته د الله له لوري هيڅ نبي نه دی راغلی مګر هغوی ملنډې پرې وهلې.

خو موږ هغه خلک هم تباه کړل چې تر دغو امتونو پياوړي وو، نو څوک چې تر هغوی کمزوري دي د هغوی له تباهۍ به بې وسې نه شو، او په قرآن کې د پخوانيو امتونو د تباه کولو بيان تېر شوی، لکه د عاد، ثمود، د لوط قوم او د مدين خلک.

او ای رسوله! که له دغو درواغ ګڼونکو مشرکانو پوښتنه وکړې: چې آسمانونه چا پيداکړي او چا ځمکه پيداکړې ده؟ ستا د پوښتنې په ځواب کې به هرومرو وايي: هغه برلاسي پيداکړي چې هيڅوک يې نه شي بې وسې کولای، چې پر هرڅه ښه پوه دی.

الله هغه ذات دی چې ځمکه يې ستاسو لپاره فرش ګرځولې، نو هغه يې ستاسو لپاره پایمال[مناسبه د ګرځیدو] کړې چې تاسو په خپلو پښو پرې ګرځئ، او په هغې کې يې ستاسو لپاره د هغې په غرونو او شېلو کې لارې ګرځولې دي، په دې هيله چې په خپل تګ کې مو لارښوونه پرې ترلاسه کړئ.

او هغه ذات چې له آسمانه يې دومره اوبه را اورولې دي چې ستاسو لپاره بسنه کوي، ستاسو د څارويو او کښتونو لپاره بسنه کوي، نو پر هغو مو وچ ښار را ژوند کړی چې هيڅ شينګی پکې نه وه، لکه څنګه چې الله دغه وچه ځمکه په شينګيوو را ژوندۍ کړې ده همداسې به تاسو په بېرته را پاڅولو را ژوندي کړي.

او هغه ذات چې له ټولو يې بېلابېل ډولونه پيدا کړي، لکه شپه، ورځ، نارينه، ښځينه او داسې نور، او تاسو لره يې کښتۍ او څاروي داسې ګرځولي چې په خپلو سفرونو کې پرې سپرېږئ، په درياب کې په کښتيو کې سپرېږئ او په وچه کې پر څارويو سپرېږئ.

دغه ټول يې تاسو لره ګرځولي دي، په دې هيله چې تاسو مو په خپلو سفرونو کې پر شاوويې سپرېږئ، بيا د خپل پالونکي نعمتونه ستاسو لپاره د هغو په تایع کولو در په ياد کړئ، کله چې د هغو پر شاوو ځای پرځای شئ او په ژبو مو ووايی: پاک او سپېڅلی دی هغه ذات چې موږ لره يې دغه سپرلۍ چمتو کړې او تابع کړې ده، نو موږ یې وتوانولو په هغې او موږ د هغه توان لرونکي نه وو، که د الله تایع کول نه وای.

او بېشکه موږ د خپل پالونکي لوري ته زموږ له مړينې وروسته د حساب او بدلې لپاره ورګرځېدونکي يو.

او مشرکان ګومان کوي چې ځينې خلک د پيداکوونکي پاک ذات څخه پيداشوي کله يې چې وويل: پرېښتې د الله لوڼې دي، بېشکه هغه انسان چې دا ډول وينا کوي هغه هرومرو ناشکره او په څرګند کفر او لارورکۍ کې دی.

ای مشرکانو آيا تاسو دا وايئ: چې الله د ځان لپاره له مخلوقه لوڼې ونيولې، او تاسو يې له اولاده په زامنو ځانګړې کړي یاست؟! دا وېش څه ډول وېش دی چې تاسو يې ګومان کوئ؟!.

او کله چې له هغوی کوم يوه ته د هغې لور زيری ورکړل شي چې خپل پالونکي ته يې نسبت کوي، نو مخ یې له غمه او خپګانه تک تور شي، او له غوسې ډک شي، نو څنګه خپل پالونکي ته د هغه څه نسبت کوي چې په خپله پرې غمجن کيږي کله چې د هغو زيری ورکړل شي.

ايا خپل پالونکي ته هغه څوک منسوبوي چې هغه په زیوراتو کې لوی شویدی او هغه په جګړه کې د خپل ښځينه توب له کبله ناڅرګنده خبرو والا وي.

او هغه پرېښتې چې د رحمان پاک ذات بندګانې دي هغوی ته يې ښځينه وويل: آيا دوی هغه مهال حاضر وو چې الله هغوی پيداکولې، چې هغوی ته څرګنده شوه چې هغه پرېښتې ښځينه دي؟! پرېښتې به د هغوی دغه شاهدي ليکي، او د قيامت په ورځ به هغوی يې په اړه پوښتل کيږي او د خپلو درواغو له امله به پرې سزاورکول کيږي.

او هغوی په تقدير د استدلال کولو په ډول وويل: که چېرې الله غوښتی چې موږ دې د پرېښتو عبادت نه وای کړی ، نو نه به مو وای، نو زموږ له لوري داسې کېدل د هغه پر رضايت دلالت کوي، هغوی لره پردغه وينا يې هيڅ پوهه نشته، هغوی يوازې درواغ وايي.

يا مو دغه مشرکانو ته له قرآن مخکې کوم کتاب ورکړی چې هغوی لره له الله پرته د بل چا عبادت روا کوي؟! نو هغوی د دغه کتاب ټينګ نيوونکي دي، چې استدلال پرې کوي.

نه دا نه ده واقع شوې بلکه په تقلید یې دلیل ونیوه او ویې ویل: بیشکه مونږ موندلي خپل مشران په یو دین هغه دا چې د بوتانو عبادت به یې کاوه او مونږ په شرک کې د هغوی پیروي کوو.

او لکه څنګه چې دغو (خپل رسولان) درواغجن وګڼل، او د خپلو پلرونو پر پيروۍ يې استدلال وکړ، ای رسوله! له تا مخکې مو هم په هيڅ کلي کې رسول نه دی لېږلی چې خپل قوم ووېروي، مګر دا چې په هغوی کې کوم شتمن مشران او سرداران وو هغوی ويلي دي: موږ مو خپل پلرونه پر يو دين او ملت موندلي دي، او موږ د هغوی په پلو پل ږدو. نو ستا قوم په دې کې نوی نه دی.

هغوی ته يې رسول وويل: آيا تاسو د خپلو پلرونو پيروي کوئ که څه هم ما چې څه درته راوړي هغه د هغوی تر هغه ملت هم غوره دي چې هغوی پرې وو؟ هغوی وايي: موږ پر هغه څه کافران يو چې ته او له تا مخکې رسولان ورسره لېږل شوي دي.

له هغو امتونو مو غچ واخيست چې له تا مخکې رسولان يې درواغجن وګڼل، چې هغوی مو تباه کړل، نو فکر وکړه د خپلو رسولانو د درواغجن ګڼونکو پايله څنګه وه؟ نو پايله يې ډېره دردوونکې وه.

ای رسوله! په ياد کړه هغه وخت چې ابراهيم خپل پلار او قوم ته وويل: بېشکه زه له هغو بوتانو بېزار يم چې تاسو يې له الله پرته عبادت کوئ..

پرته له هغه الله چې زه يې پيداکړی يم، بېشکه هغه به مې هغه څه ته لارښوونه وکړي چې د کوم سم دين په پيروۍ کې مې ګټه وي.

او ابراهيم د توحيد کلمه (لا اله الا الله) پاتې کېدونکې کلمه وګرځوله له هغه وروسته په خپل اولاد کې، نو د تل لپاره په هغوی کې داسې څوک وي چې الله يو وبولي او هيڅ ورسره نه شريکوي، په دې هيله چې هغوی به له شرک او ګناهونو الله ته په توبه اېستلو راوګرځي.

د دغو درواغ ګڼونکو مشرکانو په تباه کولو کې مې بيړه ونه کړه، په دنيا کې مې په پرېښودلو ګټه ورکړه، او له هغوی مخکې مې يې پلرونو ته ګټه ورکړه تردې چې قرآن او څرګند بيانوونکی رسول محمد صلی الله عليه وسلم ورته راغلل.

او کله چې دغه قرآن چې حق دی هيڅ شک پکې نشته ورته راغی هغوی وويل: دا خو کوډې دي چې محمد يې پر موږ کوي، او بېشکه موږ پرې کافران يو او هيڅکله به پرې ايمان را نه وړو.

او درواغ ګڼونکو مشرکانو وويل: ولې الله دغه قرآن د بې وزله يتيم محمد پر ځای د مکې او طائف له دوو لویو کسانو څخه پر يو را نازل نه کړ؟.

ای رسوله! آیا هغوی ستا د پالونکي لورېينه وېشي، چې چاته هغوی وغواړي ورکوي يې او چاته وغواړي ترې منع کوي يې يا الله دا کار کوي؟ موږ د هغوی ترمنځ په دنيا کې يې روزۍ وېشلي دي، او له هغوی مو ځينې شتمن او بې وزله ګرځولي دي، ترڅو ځينې د ځينو لپاره تابع شي، او ستا د پالونکي لورېينه په آخرت کې ترهغه څه غوره ده چې دغه خلک کوم د ختمېدونکې دنيا له مال را ټولوي.

او که دا وېره نه وای چې خلک به په کفر کې يو امت شي، موږ به هرومرو د هغه چا د کورونو چتونه د سپينو زرو ګرځولي وو چې پر الله کفر کوي، او هغه زينې هم د هغوی لپاره چې پرې خېژي.

او کوټو ته به مو يې دروازې ګرځولې وای[دسپینو زرو]، او کټونه هم چې تکیه یې پرې کولای د امتحان د پاره او د هغوی د رانیولو د پاره درجه په درجه.

او هرومرو به مو هغوی لره سره زر ګرځولي وو، او دا ټول نه دي مګر د دنيا د ژوند توښه ده، نو د نه پاتې کېدو له امله یې ګټه لږ ده، او ای رسوله! په آخرت کې چې ستا د پالونکي په وړاندې کوم نعمتونه دي هغه غوره دي د هغو خلکو لپاره چې له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او نواهيوو يې په ځان ساتلو وېريږي.

او څوک چې په قرآن کې د یې احتیاطۍ لیدنه کوي چې مخ اړولو ته يې و رسوي هغه ته به د شيطان په ګومارلو سزا ورکړو چې تل ورسره وي تر څو يې په سرکښۍ زياتوالی راولي.

او دغه ملګري چې له قرآنه پر مخ اړوونکو ګومارل شوي دي هغوی به د الله له دينه راګرځوي، نو د هغه امرونه به نه مني او له نواهيو به يې ډډه نه کوي او هغوی به ګومان کوي چې حق ته لارموندونکي دي، نو له همدې امله به هغوی له خپلې لارورکۍ توبه نه وباسي.

تر دې چې د الله له ياده مخ اړوونکی د قيامت په ورځ موږ ته راشي د هيله کوونکي په توګه به وايي: کاشکې زما او ستا تر منځ ای ملګريه! د ختيځ او لوېديځ په اندازه واټن وای، څومره بد ملګری يې ته!.

د قيامت په ورځ به الله کافرانو ته ووايي: نن به هيڅکله تاسو ته په عذاب کې ستاسو برخه اخستل ګټه در ونه رسوي حال داچې د شرک او ګناهونو له امله مو پرځانونو ظلم کړی دی، او هيڅکله به ستاسو شريکان له تاسو د عذاب کومه برخه وانخلي.

بېشکه دغه خلک د حق له اورېدو کاڼه دي، له ليدو يې ړانده دي، نو ای رسوله! ته د کڼو د اورولو يا ړندو د لارښوونې او يا د هغه چا د لارښوونې توان لرې چې له نېغې لارې څخه په څرګنده لارورکۍ کې دي؟!.

نو که چېرې دې بوځو، چې هغوی ته له عذاب ورکولو مخکې دې مړ کړو، نو بيا هم موږ له هغوی څخه د عذاب په ورکولو په دنيا او آخرت کې غچ اخېستونکي يو.

او يا ځينې هغه عذاب در ووينو چې له هغوی سره يې ژمنه کوو، نو موږ بېشکه پر هغوی ځواکمن يو، هيڅ شی پر موږ د برلاسي کېدو توان نه لري.

نو ای رسوله! پر هغه څه ټينګ ودرېږه چې د پالونکي لخوا دې درته وحې شوي دي او پر هغه عمل وکړه، بېشکه ته پر داسې حق لاره يې چې هيڅ ګډوډي پکې نشته.

او بېشکه دغه قرآن ستا لپاره او ستا د قوم لپاره شرف دی، او ژر به د قيامت په ورځ پر هغه د ايمان راوړلو، د هغه د لارښوونې د پيروۍ او هغه ته د بلنې په اړه وپوښتل شئ.

او ای رسوله! وپوښته هغه رسولان چې له تا مخکې مولېږلي وو: آيا هغوی مو له رحمان پرته معبودان ګرځولي وو چې لمانځل کېدل به؟!.

او له شک پرته موسی مو فرعون او د قوم سردارانو ته يې له خپلو نښانو سره لېږلی وو، نو هغوی ته يې وويل: بېشکه زه د ټولو مخلوقاتو د پالونکي استازی يم.

کله چې زموږ له نښانو سره ورغی هغوی د ملنډو او مسخرو په ډول پرې خندل پيل کړل.

او فرعون او د هغه د قوم سردارانو ته مو چې هر دليل د هغه څه په صحت ورښودلو چې موسی عليه السلام ورسره راغلی و يو به تر هغه بل مخکېني لوی و، او هغوی مو په دنيا کې په عذاب ونيول، په دې هيله چې له هغه څه راوګرځي چې پر کوم کفر وو، خو هيڅ ګټه يې ونه کړه.

نو هغوی ته چې کله ځينې عذاب ورسېدلو موسی ته يې وويل: اې کوډګره پالونکی دې زموږ لپاره راوبوله ستا لپاره د هغه څه په يادولو سره چې عذاب به لرې کړي که موږ ايمان راوړ، بېشکه موږ هرومرو هغه ته لارموندونکي يو که يې له موږ عذاب پورته کړ.

نو کله چې به مو له هغوی عذاب اېسته کړ، سمد ستي به يې ژمنې ماتولې او نه به پرې درېدل.

فرعون په خپل قوم کې پر خپله پاچايي د وياړ په توګه په دې ويلو نارې کړې: ای زما قومه، آيا د مصر پاچايي او دغه د نيل نهرونه چې زما تر ماڼيو لاندې بهيږي زما نه دي؟ نو آيا زما پاچايي نه وينئ او زما لويي نه پېژنئ؟!.

نو زه له موسی غوره يم چې شړل شوی کمزوری دی داسې دی چې خبرې هم سمې نه شي کولای.

نو ولې الله پر هغه کس چې را لېږلی یې دی د سرو زرو وښي نه دي اچولي، تر څو دا خبره په ډاګه کړي چې هغه يې رسول دی، او يا پرېښتې نه دي ورسره راغلې چې ځينې يې په ځينو پسې وای.

نو فرعون يې خپل قوم وهڅولو، هغوی يې په لارورکۍ کې پيروي وکړه، بېشکه هغوی داسې قوم وو چې د الله له پيروۍ وتونکي وو.

نو کله چې هغوی پر کفر د خپل دهمیشوالي له امله موږ په غوسه کړو، له هغوی مو غچ واخيست، هغوی ټول مو ډوب کړل.

نو فرعون او د هغه سرداران مو مخکښان وګرځول چې له خلکو مخکې کېدل، او ستا د قوم کافران پر هغوی پسې دي، او هغوی مو د هغه چا لپاره پند وګرځول چې پند اخلي، تر څو د هغوی غوندې عمل ونه کړي، چې هغه څه به ور ورسيږي چې هغوی ته ور رسېدلي و.

کله چې مشرکانو ګمان وکړ چې هغه عیسی کوم چې نصاراوو يې عبادت کړی د الله تعالی په دغه وينا کې داخل دی: بېښکه تاسو او د څه چې تاسو پرته له الله عبادت کوئ د دوزخ خس دي، تاسې هغه لره ورتلونکي یاست، حال دا چې الله د هغه له عبادته منع کړې وه، لکه څنګه يې چې د بتانو له عبادته منع کړې وه، نو دغه مهال به دې اې رسوله قوم په شخړه کې شور کوي او چېغې به وهي په دې ويلو سره: موږ خوښ يو چې زموږ معبودان د عيسی غوندې وي، نو الله پر هغوی د رد کولو سره دغه آيت نازل کړ، بېشکه هغه كسان چې د هغوى لپاره زموږ لخوا نېكمرغي مخكې (ليكل) شوې ده، نو هغوې به له هغه لرې كړى شوي وي.

او هغوی وويل: آيا زموږ معبودان غوره دي او که عيسی؟! ابن الزبعری او د هغه غوندې خلکو چې دغه بېلګه درته وړاندې کړه دا حق ته د رسېدو د مينې له امله نه وه، بلکې د جګړې د مينې له امله وه، نو هغوی داسې قوم دی چې پرجګړه يې طبيعت جوړ کړی شوی دی.

د مريم زوی عيسی يوازې د الله له بندګانو يو بنده دی چې موږ پر هغه د نبوت او رسالت پېرزوينه کړې ده، او هغه مو د بني اسرائيلو لپاره بېلګه ګرځولی چې د الله پر قدرت استدلال پرې کوي کله يې چې هغه پرته له پلاره پيداکړ، لکه څنګه يې چې آدم پرته له مور او پلاره پيداکړی.

ای د آدم اولاده که موږ ستاسو تباه کول غوښتي وای، نو تاسو به مو تباه کړي وای او ستاسو بدل به مو پرېښتې په ځمکه کې ستاسو ځای ناستي ګرځولې وای، چې د الله عبادت به يې کولو او له هغه سره به يې هيڅ هم نه شريکولای.

او بېشکه عیسی [راکښته کیدل د عیسی] د قيامت له لویو نښانو څخه يوه نښه ده کله چې په وروستي وخت کې را کوزيږي، نو د قيامت په رامنځته کېدو کې شک مه کوئ، او په هغه څه کې مې پيروي وکړئ چې تاسو ته د الله له لوري ورسره راغلی یم، دغه څه چې مې تاسوته راوړي دي هغه داسې نېغه لار ده چې هيڅ کوږوالی پکې نشته.

او هيڅکله مو شيطان په دوکه کولو او هڅولو له نېغې لارې ونه ګرځوي، بېشکه هغه ستاسو داسې دښمن دی چې دښمني يې څرګنده ده.

کله چې عيسی عليه السلام خپل قوم ته د هغه پر استازولۍ له څرګندو دلايلو سره راغی، هغوی ته يې وويل: زه تاسو ته د الله له لوري له حکمت سره راغلی يم، او دا چې تاسو ته ستاسو د دين هغه چارې څرګندې کړم چې تاسو پکې اختلاف کوئ، نو له الله څخه د هغه د امرونو په منلو او له نواهيوو يې په ډډه کولو سره وډارشئ، او په هغه څه کې زما پيروي وکړئ چې امر يې درته کوم او ترې منع کوم مو.

بېشکه الله هغه ذات دی چې زما او ستاسو پالونکی دی، له هغه پرته موږ لره بل پالونکی نشته، عبادت مو يوازې هغه لره ځانګړی کړئ، او دغه توحيد هغه نېغه لار ده چې هيڅ کوږوالی پکې نشته.

نو د نصاراوو ډلې د عيسی په اړه په اختلاف کې شولې، ځينو يې ويل: هغه الله دی، او ځينو ويل: هغه د الله زوی دی، او ځينو يې ويل: هغه او مور يې دوه معبودان دي، نو هغو کسانو لره د دردوونکې سزا تباهي ده چې د قيامت ورځ به هغوی انتظار کوي چې پرځانو يې ظلم کړی د عيسی لپاره د الوهيت، يا زوی والي او يا له دريو څخه د يو په صفت بيانولو سره.

آيا دغه د عيسی په اړه اختلاف کوونکې ډلې د څه انتظار کوي مګر دا چې قيامت به ناببره پرې راشي او هغوی به يې د راتلو احساس هم نه کوي؟! که چېرې هغوی لره راغی په داسې حال کې چې هغوی يې په کفر کې وو، نو د ورګرځېدو ځای به يې ډېر دردوونکی وي.

هغه کسان چې په کفر او لارورکۍ کې د یو او بل سره دوستان او ملګري دي هغوی به د قيامت په ورځ يو د بل دښمنان وي، پرته له هغو خلکو چې د الله د امرونو د پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو له الله ډارېږي، چې د هغوی دوستي به تلپاتې وي او نه به ختميږي.

او الله به هغوی ته ووايي: ای زما بندګانو، نن به نه پرتاسو وېره وي چې ورسره مخ شئ او نه به پر هغه څه خپه کېږئ چې په دنيا کې مو کومې برخې پرېښې دي.

هغه کسان چې پر خپل رسول نازل کړل شوي قرآن يې ايمان راوړی، او قرآن ته غاړه اېښودونکي وو، امرونه يې پرځای کوي او له نواهيوو يې ډډه کوي.

تاسو او تاسو ته په ايمان راوړلو کې ورته خلک جنت ته ننوځئ، پر هغه څه خوشحاله شئ چې له کوم تلپاتې نعمتونو سره مخ کېږئ چې نه ختميږي او نه قطع کيږي.

پر هغوی به يې خادمان د سرو زرو له داسې کاسو او پيالو سره راګرځي چې هيڅ عيب به نه لري، او په جنت کې به هغه څه وي چې زړونه يې غواړي، او سترګې يې په ليدو خوند اخلي، او تاسو به هلته پکې اوسېږئ او هيڅکله به ترې نه وځئ.

دغه جنت چې تاسو لره یې صفت بيان کړل شو هغه جنت دی چې الله تاسو ته په ميراث درکړ د هغه لخوا ستاسو د کړنو له امله.

هلته به تاسې لره ډېره مېوه وي چې نه به ختميږي له هغې به يې تاسې خورئ.

بېشکه د کفر او ګناهونو له امله مجرمان به د قيامت په ورځ د دوزخ په عذاب کې د تل لپاره اوسېدونکي وي.

له هغوی به عذاب نه سپکيږي او هغوی پکې د الله له رحمته ناهيلي وي.

موږ پر هغوی اور ته په ننه اېستلو ظلم نه دی کړی، خو هغوی د کفر له امله پر خپلو ځانو ظالمان وو.

د دوزخ څوکيدار مالک ته به په دې ويلو آواز وکړي: ای مالکه، ستا پالونکی دې موږ مړه کړي، نو موږ به له عذابه په آرامه شو، مالک به په خپله وينا ځواب ورکړي: بېشکه تاسو په عذاب کې تل پاتې کېدونکي ياست نه مړه کېږئ او نه عذاب درڅخه پرې کيږي.

له شک پرته موږ په دنيا کې تاسې ته هغه حق دروړی و چې هيڅ شک پکې نه و، خو ستاسو ډېری حق لره بد ګڼونکي واست.

نو که چېرې هغوی د نبي صلی الله عليه وسلم پر وړاندې چل جوړ کړی او هغه ته يې دام چمتو کړی، نو بېشکه موږ هغوی لره د هغوی تر چل پورته تدبير نيوونکي يو.

يا هغوی ګومان کوي چې موږ د هغوی پټې خبرې نه اورو چې په خپلو زړونو کې يې پټوي، او يا هغه راز چې په خپلو کې يې په پټه وايي، ولې نه، بېشکه موږ دغه ټول اورو، او پرېښتې له هغوی سره دي چې هر هغه څه ليکي چې هغوی يې کوي.

اې رسوله ووايه! هغو کسانو ته چې الله ته لوڼې منسوبوي، الله د هغوی له وينا ډېر لوړ دی، الله لره هيڅ اولاد نشته، هغه له دغه څخه پاک او سپېڅلی دی، نو زه الله تعالی لره له لومړيو لمانځونکو او سپېڅلتيا بيانوونکو يم.

د آسمانونو او ځمکې پالونکی او د عرش پالونکی له هغه څه پاک دی چې دغه مشرکان يې وايي، چې هغه ته د شريک، مېرمن او بچي نسبت کول دي.

نو ای رسوله! هغوی پرېږده چې په هغه څه کې ننوځي چې پر کوم باطل دي، او بازۍ کوي، تر څو له هغې ورځې سره مخ شي چې ژمنه يې ورسره کيږي او هغه د قيامت ورځ ده.

او همغه پاک ذات په آسمان کې په حقه معبود دی او هغه په ځمکه کې په حقه معبود دی، او هغه په خپل مخلوق، تقدير او تدبير کې حکمت والا دی، د خپلو بندګانو پر حالاتو ښه پوه دی له هغه هيڅ هم نه ترې پټيږي.

او د الله خير او هغه پاک ذات برکت زياتيږي، هغه ذات چې يوازې هغه لره د آسمانونو پاچايي ده او د ځمکې پاچايي ده او د هغو دواړو ترمنځ چې دي د هغو پاچايي ده، او يوازې هغه سره د قیامت د نیټې پوهه ده چې قيامت پکې رامنځته کيږي، له هغه پرته له بل چا سره يې پوهه نشته، او يوازې د هغه لوري په آخرت کې د حساب او بدلې لپاره ورګرځول کېږئ.

او هغه شيان چې مشرکان يې له الله پرته عبادت کوي د الله په وړاندې د سپارښتنې واک نه لري، مګر هغه څوک چې دا شاهدي يې ويلې وي چې نشته د عبادت وړ مګر يوازې الله او هغه پوهيږي پر هغه څه چې شاهدې يې پرې ويلې ده، لکه عیسی، عزير او پرېښتې.

او که چېرې هغوی وپوښتې: چې هغوی چا پيداکړي دي؟ هرومرو به وايي: الله پيداکړي يو، نو له دغه اعتراف وروسته څنګه د هغه له عبادته ګرځول کيږي؟!

الله تعالی د خپل پیغنبر په شکایت پوه و[دالله په علم کې دا وه] چې له قومه يې په درواغجن ګڼلو او د هغوی په اړه دا وينا وه: ای زما پالونکيه، دغه زما قوم پر هغه څه ايمان نه راوړي چې زه دې هغوی ته ورسره لېږلی يم.(نويې ورته وويل).

نو له هغوی مخ اړوه، او هغه څه ورته وايه چې د هغوی د شر مخه پرې نيسې، او دا حالت په مکه کې و، خو ژر ده چې هغوی به پر هغه څه پوه شي چې له کوم عذاب سره مخامخ کيږي.

د بقرې سورت په پيل کې د دغو غوندې تورو تفصيل تېر شو.

الله په هغه قرآن لوړه (قسم) وکړ چې حق ته د هدايت لارې لپاره روښانه کوونکی دی.

بېشکه موږ قرآن د قدر په شپه کې نازل کړی، هغه شپه د زياتو ښېګڼو شپه ده، بېشکه موږ پر دغه قرآن وېروونکي يو.

په دغه شپه کې د هر محکم کار پرېکړه کيږي چې تر روزيو، د مرګ تر وختونو او دېته ورته نورو هغه څه پورې تړاو لري چې الله يې په دغه کال کې پيداکوي.

موږ له خپل لورې د هر محکم کار پرېکړه کوو، بېشکه موږ د رسولانو لېږونکي يو.

ای رسوله! موږ رسولان لېږو هغو خلکو ته ستا د پالونکي د رحمت په توګه چې ورلېږل شوي دي، بېشکه هغه پاک ذات د خپلو بندګانو د ويناوو اورېدونکی، پر کړنو او نيتو يې ښه پوه دی له هغه له دې څخه هيڅ هم پټ نه دي.

د آسمانونو پالونکی دی، د ځمکې پالونکی دی او د هغه څه پالونکی دی چې د هغو دواړو ترمنځ دي، که چېرې تاسو پر دغه باور کوونکي ياست، نو زما پر رسول ايمان راوړئ.

له هغه پرته بل معبود نشته، ژوندي کول کوي او مړه کول کوي، له هغه پرته ژوندی کوونکی او مړه کوونکی نشته، ستاسو پالونکی او ستاسو د لومړنيو پلرونو پالونکی دی.

دغه مشرکان پر دې خبره باور کوونکي نه دي، بلکې هغوی ترې په شک کې دي، او په هغه څه کې لوبې کوي چې باطل دي.

نو ای رسوله د خپل قوم د نېږدې عذاب انتظار کوه، په کومه ورځ چې آسمان ښکاره دود راوړي، چې هغوی به يې له سختې لوږې په سترګو ويني.

ستا قوم ته به عام شي، او هغوی ته به وويل شي: دا عذاب چې تاسوته در رسېدلی دردوونکی دی.

خپل پالونکي ته به په سوال کولو زارۍ کوي: چې ای زموږ پالونکيه هغه عذاب چې پر موږ دې رالېږلئ را څخه اېسته کړه، بېشکه موږ پر تا او ستا پر رسول ايمان راوړونکي يو که هغه له موږ اېسته کړې.

څنګه به هغوی لره وي چې پند ترلاسه کوي او خپل پالونکي ته ور وګرځي، حال دا چې هغوی لره رسول له خپل څرګند رسالت سره راغی، او هغوی يې رېښتينولي او امانتداري وپېژندله؟!

بيا هغوی يې له منلو مخ واړولو، او د هغه په اړه يې وويل: هغه ته ښوونه شوې چې بل څوک يې ورته ښيي او هغه رسول نه دی او په اړه يې وويل: هغه لېونی دی.

بېشکه موږ چې کله له تاسو څخه عذاب د لږې مودې لپاره لرې کړو، تاسو بېرته خپل کفر او درواغ ګڼلو ته ورګرځېدونکي ياست.

او ای رسوله! هغوی ته د هغې ورځې انتظار وکړه چې موږ به ستا د قوم کافران په لويه نيونه سره ونيسو د بدر په ورځ، بېشکه موږ له هغوی څخه د هغوی پر الله د کفر او د هغوی لخوا د رسول د درواغ ګڼلو له امله غچ اخېستونکي يو.

او له هغوی مخکې مو د فرعون قوم وازمويلو، او د الله له لوري عزتمن رسول ورته راغی چې هغوی يې د الله يووالي او عبادت ته رابلل، او هغه موسی عليه السلام و.

موسی فرعون او قوم ته يې وويل: بني اسرائيل ماته پرېږدئ، هغوی د الله بندګان دي، تاسو دا حق نه لرئ چې هغوی مرېيان کړئ، بېشکه زه تاسو لره د الله له لوري رسول يم، په هغه څه کې امانتداره يم چې ماته يې تر تاسو پورې د رسولو امر کړی دی، له هغه نه څه کموم او نه څه ورزياتوم.

او د الله پر وړاندې د هغه د عبادت په پرېښودلو تکبر او د بندګانو پر وړاندې يې لويي مه کوئ، بېشکه زه تاسوته له څرګند دليل سره راتلونکی يم.

او زه په خپل پالونکي او ستاسو په پالونکي پناه غواړم له دې چې تاسو مې د ډبرو په وېشتلو ووژنئ.

او که چېرې هغه څه رېښتيني نه ګڼئ چې راوړي مې دي، نو را څخه ګوښه شئ، او په بدۍ مه را نېږدې کېږئ.

نو موسی خپل پالونکي ته دعا وکړه: چې دغه قوم- فرعون او سرداران يې، مجرم قوم دی چې په سزا کې د بيړې مستحق دي.

نو الله موسی ته امر وکړ چې خپل قوم يې د شپې لخوا بوځي او په دې يې خبر کړ چې فرعون او قوم به يې په هغوی پسې کيږي.

او امر يې ورته وکړ چې کله دی او بني اسرائيل له درياب څخه تېر شي، نو بيا دې درياب همداسې ولاړ پرېږدي لکه څنګه چې و، بېشکه فرعون او لښکر يې په درياب کې په ډوبېدو تباه کېدونکي دي.

فرعون او قوم يې ترشا څومره باغونه او روانې چينې پرېښودې.

او تر خپلو شاوو يې څومره کروندې او ښکلې مجلسونه پرېښودل.

او تر خپلو شاوو يې څومره عیاشۍ پرېښودې چې په هغو کې په مزو کې وو.

هغوی لره همداسې پېښ شول لکه څنګه چې تاسوته بيان کړای شول، او د هغوی باغونه، چينې، کروندې او هستوګنځي مو بل قوم ته په ميراث ورکړل چې هغه بني اسرائيل دي.

نو پر فرعون او قوم يې نه آسمان او نه ځمکې وژړل کله چې ډوب شول، اونه هغوی ته مهلت ورکړل شو ترڅو توبه وباسي.

او له شک پرته موږ بني اسرائيل له سپکوونکي عذابه وژغورل، داسې چې فرعون او قوم يې د هغوی زامن وژل او ښځې يې ژوندۍ پرېښودې.

هغوی مو د فرعون له عذابه وژغورل، بېشکه هغه د الله له امر او دينه له بريده اوښتونکو لويي کوونکی و.

او له شک پرته بني اسرائيلو مو له خپل لوري په پوهه د خپلې زمانې پر خلکو غوره وګرځول د هغوی د زياتو نبيانو له امله.

او هغوی ته مو داسې دلايل او برهانونه[معجزې] ورکړل چې د موسی ملاتړ مو پرې وکړ چې هغوی لره پکې څرګند نعمت و لکه من، سلوی [ترینجبین او مړزان]او داسې نور.

بېشکه دغه درواغ ګڼونکي مشرکان به هرومرو د بېرته را پاڅېدو څخه د انکار کوونکو په توګه وايي:

بل څه نه دي مګر همدا زموږ لومړی مرګ دی، نو له هغو وروسته ژوند نشته، او موږ له دغه مرګ وروسته بېرته راپاڅېدونکي نه يو.

نو ای محمده! ته او څوک چې ستا له پيروانو درسره دي زموږ پلرونه ژوندي راته راولئ چې مړه شوي دي که چېرې تاسو په هغه څه کې رېښتيني ياست چې دعوی يې کوئ چې الله به د حساب او جزا لپاره مړي بېرته ژوندي را پورته کوي.

ای رسوله! دغه ستا درواغجن ګڼونکي مشرکان په ځواک او پياوړتيا کې زيات دي او که د تبع هغه قوم چې له هغوی مخکې د عاد او ثمود غوندې خلک وو، هغوی ټول مو تباه کړل، بېشکه هغوی مجرمان وو.

او موږ آسمانونه او ځمکه او څه يې چې ترمنځ دي داسې نه دي پيداکړي چې په پيداکولو یې لوبې کوونکي وو.

موږ آسمانونه او ځمکه نه دي پيداکړي مګر د يو لوی حکمت لپاره، خو د مشرکانو ډېری پر دغه نه پوهيږي.

بېشکه د قيامت ورځ چې د بندګانو ترمنځ به پرېکړه پکې کيږي د ټولو مخلوقاتو لپاره ټاکلی وخت دی چې الله به هغوی پکې راغونډوي.

هغه ورځ چې خپل به خپل ته او ملګری به ملګري ته ګټه نه شي رسولای، او نه به هغوی د الله له عذابه ژغورل کيږي، ځکه پاچايي به هغه ورځ الله لره وي، هيڅوک يې دعوی نه شي کولای.

پرته له هغه چا چې له خلکو الله پرې رحم کړی وي، ځکه هغه به له مخکې لېږلي نېک عمل څخه ګټه پورته کوي، بېشکه الله داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې زورور کېدلای، او له بندګانو يې چې څوک توبه وباسي پر هغو مهربان دی.

بېشکه د زقوم هغه ونه چې الله د دوزخ په تل کې را شنه کړې ده.

د لوی ګناه کوونکي خوراک دی او هغه کافر دی چې د هغې ناوړه مېوه به خوري.

دغه مېوه به د تورې تانبې غوندې د هغې د سخت ګرموالي له امله د هغوی په ګېډو کې اېشيږي.

په شان د هغه اوبو چې په ګرموالي او خوټکیدو کې انتهاء ته رسیدلې وي.

پر اور ګومارل شويو پرېښتو ته به وويل شي: هغه را ونیسئ، په تشدد او سختۍ يې د دوزخ منځ ته را کش کړئ.

بيا د د غه په عذاب شوي پر سر د پاسه ګرمې اوبه ور تويې کړئ چې عذاب ترې جلا نه شي.

او هغه ته به د ملنډو په ډول وویل شي: دغه دردوونکی عذاب وڅکه، بېشکه ته داسې برلاسی وې چې په خپل قوم کې دې پلوی عزتمن و ظلم نه پرې کېدلو.

بېشه دغه عذاب هغه دی چې تاسو يې د قيامت په ورځ په رامنځته کېدو کې شک کولو، نو د هغو په ليدلو سره مو شک له منځه ولاړلو.

بېشکه د خپل پالونکي د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو سره به متقيان د درېدلو په ځای کې له هر ناوړه څخه ډاډه وي چې هغوی ته دې ور ورسيږي.

په باغونو او روانو چينو کې.

په جنت کې به نري او ډبل ورېښم اغوندي، ځينې به ځينو ته مخامخ ناست وي، له هغوی به يو د بل څټ نه ويني.

لکه څنګه مو چې په ياد شويو شيانو يې درناوی وکړ، په جنت کې به يې له داسې ښايستو ښځو سره ودونه ور وکړو چې لويې لويې سترګې به يې وي چې د سترګو سپين به يې ډېر تک سپين وي او تور به يې ډېر تک تور وي.

خپل خادمان به را غواړي تر څو هر ډول مېوې چې غواړي يې ورته را یې وړي له ختمېدو او ضرره به يې ډاډه وي.

تل به پکې وي، د دنيا په ژوند کې له لومړي مرګ پرته بل مرګ به پکې نه څکي، او پالونکی به يې د اور له عذابه ساتي.

دغه ياد شوی ستا د پالونکي له لوري فضل او احسان دی د هغوی جنت ته په ننه اېستلو او له اوره په ژغورلو سره، هغه لویه بريا ده چې هيڅ بريا نه شي ورته رسېدلای.

نو دغه قرآن مو آسانه کړ او ای رسوله! ستا په عربي ژبه مو په نازلولو سره آسانه وګرځولو ترڅو هغوی پند واخلي.

نو د خپلې بريا او د هغوی د تباهۍ انتظار کوه، بېشکه هغوی هم ستا د تباهۍ انتظار کوونکي دي.

د بقرې سورت په پيل کې د دغو غوندې تورو تفصيل تېر شو.

د قرآن نازلول د هغه برلاسي الله له لوري دي چې هيڅوک نه شي پرې برلاسي کېدای، په پيدايښت، ځواک او تدبير کې د حکمت والا دی.

بېشکه په آسمانونو او ځمکه کې د الله پر ځواکمنتيا، يووالي د مؤمنانو لپاره دليلونه دي، ځکه همدوی هغه خلک دي چې له آيتونو پند اخلي.

ای خلکو ستاسو په پيدايښت کې له نطفې څخه، بيا د وينې له ټينګې ټوټې څخه، بيا له غوښې څخه، او د هغه څه په پيدايښت کې چې الله يې له ژويو په ځمکه کې خپروي د هغه پر يووالي د هغو خلکو لپاره دليلونه دي چې پر دې خبره باور لري چې همدا الله پيداکوونکی دی.

او د شپې ورځې په يو بل پسې راتلو کې، او په هغه باران کې چې الله له آسمانه را اورولی، ځمکه يې په شنه کولو پرې ژوندۍ کړې وروسته تر دې چې هغه مړه وه هيڅ شينګيا پکې نه وه، او له يو لوري او بل لوري د بادونو په راوستلو کې ستاسو لپاره ګټې دي، د هغه قوم لپاره دليلونه دي چې له عقله کار اخلي، چې د الله پر يووالي او د هغه لخوا پر بېرته را ژوندي کولو او پر هر څه د ځواکمنتيا په اړه يې استدلال پرې کوي.

ای رسوله! دغه آيتونه او دليلونه چې موږ يې پر تا په حقه لولو، که چېرې هغوی د الله پر خپل بنده را نازله کړې خبره او حجتونو ايمان نه راوړي، نو له دې وروسته به پر کومه خبره ايمان راوړي او کوم دليلونه به له هغه وروسته ومني؟!

د الله له لوري عذاب او تباهي ده هر درواغ جوړوونکي زيات ګناهګار لره.

دغه کافر د الله آیتونه په قرآن کې اوري چې ته يې پرې لولې، بيا په کفر او ګناهونو کې پر خپل حال پاتې کيږي، په خپل زړه کې د حق له پيروۍ لويي کوونکی وي، ګواکې پر هغه لوستل شوي آيتونه يې هيڅ نه دې اورېدلي، ای رسوله! څه چې هغوی په آخرت کې بد ګڼي هغه داسې دردوونکی عذاب دی چې په قيامت به يې انتظار کوي.

او کله چې له قرآنه يو څه ورته ورسيږي، نو مسخره يې نيسي چې ملنډې پرې وهي، دغه کسان چې له قرآنه د مسخرې په صفت متصف دي هغوی لره د قيامت په ورځ سپکوونکی عذاب دی.

له مخې به يې د دوزخ اور وي چې په آخرت کې به يې انتظار کوي، د الله په وړاندې به يې له ترلاسه کړيو مالونو هيڅ ګټه ونه شي رسولای او نه به هغه بوتان چې هغوی نيولي له الله پرته يې لمانځي له دوی څه دفع کړای شي، او هغوی لره د قيامت په ورځ لوی عذاب دی.

دغه کتاب چې موږ پر خپل رسول محمد صلی الله عليه وسلم نازل کړی د حق لارې ته لارښوونکی دی، او هغه کسان چې د خپل پالونکي لخوا يې د هغه پر رسول نازل کړل شويو آيتونو کفر کړی هغوی لره بد دردوونکی عذاب دی.

الله يوازې هغه ذات دی ای خلکو چې تاسو لره يې دریاب اېل کړی، تر څو د هغه په امر کښتۍ پکې وچليږي، او د ډول ډول روا کسبونو څخه د هغه فضل ولټوئ، کېدای شي پر تاسو د کړي نعمت شکر وباسئ.

او هغه پاک ذات ستاسو لپاره په آسمانونو کې لمر، سپوږمۍ او ستوري او په ځمکه کې نهرونه، ونې، غرونه او نور شيان اېل کړي دي، دغه ټول نعمتونه د هغه پېرزوينه او احسان دی، پرته له شکه ستاسو لپاره د دغو په اېل کولو د الله پر ځواک او د هغه پر يووالي دليلونه دي؛ د هغو خلکو لپاره چې د هغه په آیتونو کې فکر کوي او پند ترې اخلي.

ای رسوله! هغو کسانو ته ووايه: چې پر الله يې ايمان راوړی او د هغه رسولان يې رېښتيني بللي، له هغو کافرانو چې د الله د نعمتونو او کړاوونو پروا نه لري د هغوی له هغو بدو کړنو دې تېريږي چې له دوی سره يې کړې دي، ځکه الله له صبرکوونکو مؤمنانو هر یوه ته او ظلم کوونکو کافرانو ته د هغه څه بدله ورکوي چې هغوی په دنيا کې کوم کارونه کوي.

چا چې ښه عمل وکړ، نو د خپل نېک عمل پايله يې هغه لره ده، او الله د هغه له عمله مستغني دی، او چا چې خپل عمل بد کړ، نو د بد عمل پايله يې چې عذاب دی پر همغه دی، او الله ته يې بد عمل ضرر نه رسوي، بيا يوازې زموږ لوري ته په آخرت کې راګرځول کېږئ تر څو هر چاته د هغه څه بدله ورکړو چې وړ يې دی.

او له شک پرته موږ بني اسرائيلوته تورات، او د خلکو ترمنځ د تورات له حکم سره سم د پرېکړې حق ورکړی و، او ډېری نبيان مو له هغوی ګرځولي وو چې د ابراهيم عليه السلام له اولاده وو، او ډول ډول پاکيزه شيان مو په روزي ورکړي وو، او د خپلې زمانې پر خلکو مو غوراوی ورکړی و.

او هغوی ته مو دليلونه ورکړل چې حق له باطله بېلوي، نو هغوی اختلاف ونه کړ مګر وروسته تردې چې زموږ د نبي محمد صلی الله عليه وسلم په لېږلو سره پر هغوی حجت قايم شو، او هغوی دغه اختلاف ته يوازې د مشرۍ او مرتبې د حرص له امله د هغوی د يو او بل پر وړاندې سرکښۍ کش کړل، بېشکه ستا پالونکی به ای رسوله! د قيامت په ورځ د هغوی ترمنځ په هغه څه کې پرېکړه کوي چې هغوی په دنيا کې پکې اختلاف کولو، نو هغه څوک به په ډاګه کړي چې په حقه و، او هغه څوک چې باطل ؤ.

بيا مو له خپل لوري ته پر داسې لاره، سنت او کړنلاره وګرځولې چې له تا مخکې مو خپلو رسولانو ته پرې امر کړی وو، چې ايمان او نېک عمل ته بلنه کوې، نو د دغه شريعت پيروي کوه، او د هغو کسانو د هوسونو پيروي مه کوه چې پر حق نه پوهيږي، د هغوی هوسونه له حقه لار ورکوونکي دي.

بېشکه هغه کسان چې په حق نه پوهيږي، هيڅکله به له تا څخه د الله د هيڅ عذاب مخه ونه شي نيولای، که چېرې دې د هغوی د هوسونو پيروي وکړه، او ظالمان له ټولو ملتونو او مذهبونو د يو او بل مرستندويان دي او د مؤمنانو پر خلاف ملاتړي دي، او الله د هغو کسانو مرستندوی دی چې د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو له هغه وېريږي.

زموږ پر رسول نازل کړل شوی دغه قرآن درسونه دي چې خلک حق له باطله پرې ويني، او د حق لوري ته لارښوونه ده، او د هغه قوم لپاره رحمت دی چې باور لري، ځکه همدوی هغه کسان دي چې نېغې لارې ته لار مومي، ترڅو يې پالونکی ترې راضي شي، نو جنت ته يې ننه باسي او له اوره يې وژغوري.

آيا هغه کسان چې پر خپلو غړو يې کفر او ګناهونه کړي دي ګومان کوي چې موږ به يې په بدله کې د هغو خلکو غوندې کړو چې پر الله يې ايمان راوړی او نېک عملونه يې کړي دي، په دې ډول چې هغوی به په دنيا او آخرت کې سره برابر وي؟! د هغوی دغه پرېکړه ډېره بده ده.

او الله آسمانونه او زمکه د لوی حکمت له مخې په حقه پيداکړي دي، او هغه يې بې ګټې نه دي پيداکړي، او ترڅو هر چاته د هغه خير او شر بدله ورکړل شي چې تر سره کړي يې دي، او الله پر هغوی د هغوی له نېکيو په کمولو او په بديو کې يې په زياتولو ظلم نه کوي.

ای رسوله! وګوره هغه چاته چې د خپلو هوسونو پيروي يې کړې ده او د معبود غوندې يې ګرځولي دي، چې مخالفت يې نه کوي، الله هغه د پوهې سربېره لارورکی کړی دی، ځکه هغه د لارورکۍ وړ دی، د هغه پر زړه يې مهر لګولی چې د ګټې وړ اورېدل نه شي کولای، او الله يې پر سترګو پرده اچولې چې حق نه شي ليدلای، نو څوک دی چې هغه ته دې د حق توفيق ورکړي وروسته تردې چې الله يې لارورکی کړي؟! آيا د هوس د پيروۍ له ضرره او د الله د شريعت د پيروۍ له ګټې پند نه اخلئ؟!.

د بېرته را ژوندي کېدو څخه نټه کوونکي کافران وايي: ژوند نه دی مګر يوازې همدغه د دنيا ژوند دی، له دې وروسته ژوند نشته، نسلونه مړه کيږي بېرته نه راګرځي، او نور نسلونه پيداکيږي، او موږ يوازې د شپې او ورځې يو پر بل پسې راتلل وژني، او هغوی لره په بېرته را ژوندي کېدو څخه پر نټه کولو پوهه نشته، هغوی يوازې ګومان کوي، او ګومان د حق پر وړاندې هيڅ ګټه نه رسوي.

او کله چې له بېرته را ژوندي کېدو څخه نټه کوونکو مشرکانو باندې زموږ څرګند آيتونه لوستل کيږي هغوی لره حجت نه وي چې استدلال پرې وکړي مګر رسول صلی الله عليه وسلم او هغه اصحابو ته د هغوی دا وينا: زموږ هغه پلرونه راته راژوندي کړئ چې مړه شوي دي که چېرې تاسو مو په دعوی کې رېښتيني ياست چې موږ له مرګ څخه وروسته بېرته را ژوندي کېږو.

ای رسوله! هغوی ته ووايه: الله مو ژوندي کوي په پيداکولو سره، بيا مو مړه کوي، بيا مو له مرګ وروسته د حساب او جزا لپاره د قيامت ورځې ته راټولوي، دغه ورځ چې شک پکې نشته هرومرو راتلونکې ده، خو ډېری خلک نه پوهيږي، نو له همدې امله په نېک عمل چمتووالی نه ورته نيسي.

او يوازې الله لره د آسمانونو پاچايي ده او د ځمکې پاچايي ده، نو په آسمانونو او ځمکه کې له هغه پرته په حقه بل څوک ونه لمانځل شي، او کله چې د قيامت هغه ورځ راشي چې الله به مړي پکې د حساب او بدلې لپاره راپاڅوي، نو د باطل والا چې له هغه پرته د نورو عبادت يې کولو، د حق د باطلولو او باطل ثابتولو هڅه يې کوله هغوی به تاوانيان شي.

او ای رسوله! په دغه ورځ به وينې چې هر امت به پر خپلو زنګنو پروت وي د هغه څه انتظار به کوي چې ورسره کيږي، هر امت به د هغوکړنو کتاب ته راغوښتل کيږي چې حفظه پرېښتو ليکلي دي او نن ورځ به ای خلکو تاسوته د هغه څه خير او شر بدله درکول کيږي چې په دنيا کې مو کول.

دغه زموږ کتاب چې زموږ پرېښتو ستاسو عملونه پکې ليکل پرتاسو به په حقه شاهدي وايي، نو ويې لولئ، بېشکه موږ پرېښتو ته امر کولو چې هغه څه وليکي چې تاسو په دنيا کې کول.

نو هغه کسان چې ايمان يې راوړی او نېک عملونه يې کړي دي، خپل پالونکی به يې په خپل رحمت سره جنت ته ننباسي، دغه بدله چې الله هغوی ته ورکړه هغه څرګنده بريا ده چې هيڅ بريا نه شي ورته رسېدلی.

او هغه کسان چې پر الله يې کفر کړی د هغوی د چوپ کولو لپاره به ورته وويل شي: آيا زما آيتونه پرتاسو نه لوستل کېدل، چې پر هغو له ايمان راوړلو مو لويي وکړه، او تاسو مجرم قوم واست، چې کفر او ګناهونه مو کول؟!.

او کله چې درته وويل شي: بېشکه د الله هغه ژمنه چې له خپلو بندګانو سره يې کړې ده، چې هغه به يې بېرته راژوندي کوي او بدله به يې ورکوي، حق ده هيڅ شک پکې نشته، او قيامت حق دی شک پکې نشته، نو هغو لره عمل وکړئ، تاسو ويل: موږ نه پوهېږو قيامت څه دی؟ موږ يوازې کمزوری ګومان کوو چې هغه راتلونکی دی، او موږ باوري نه يو چې هغه به راشي.

او هغوی لره به هغه بدې کړنې يې ښکاره شي چې په دنيا يې کې يې له کفر او ګناهونو څخه کړي دي، او هغه عذاب به پرې راشي چې پر هغو د وېرولو پر مهال يې ملنډې پرې وهلې.

او الله به هغوی ته ووايي: نن مو په اور کې پرېږدم، لکه څنګه چې تاسو د دغې ورځې سره مخامخېدل هېر کړي وو، نو په ايمان راوړلو او نېک عمل مو چمتووالی نه ورته نيولو، او هستوګنځی مو چې ورځئ به هغه اور دی، او تاسو لره به مرستندويان نه وي چې د الله عذاب درڅخه دفع کړي.

دغه ستاسو عذاب چې پرې په عذابېږئ د دې له امله دی چې زموږ آيتونه مو مسخرې ګرځولي وو چې ملنډې مو پرې وهلې، او د دنيا ژوند په خپلو مزو او خوندو سره دوکه کړي وئ، نو نن به دغه زموږ پر آيتونو ملنډې وهونکي کافران له اوره نه اېستل کيږي، بلکې تل ترتله به پکې پاتې کيږي، او د دنيا ژوند ته به نه ګرځول کيږي تر څو نېک عمل وکړي او پالونکی يې ترې راضي شي.

نو يوازې الله لره ستاينه ده د آسمانونو پالونکی او د ځمکې پالونکی او د ټولو مخلوقاتو پالونکی.

او هغه لره په آسمانونو او په ځمکه کې دروندوالی او لويي ده او هغه داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې زورور کېدلای، د خپل مخلوق په پيدايښت، او د مخلوقاتو په اندازه کولو کې او خپل تدبير او شريعت کې حکمت والا دی.

[حم] د البقرې سورت په پیل کې د ورته تورو په اړه بحث شوی دی.

د قرآن نازلول د هغه برلاسي الله له لوري دي چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلای او په خپل مخلوق، تقدير او شريعت کې د حکمت څښتن دی.

موږ اسمانونه او ځمکه بې ځایه نه دي پيداکړي، بلکې دا ټول مو په حقه د لويو حکمتونو لپاره پيداکړي دي، چې له هغو څخه دا دي تر څو بنده ګان د هغو په ترڅ کې خپل پالونکی وپېژني، نو يوازې هغه ولمانځي او هيڅ هم ورسره شريک نه کړي او ترڅو تر داسې ټاکلې مودې پورې چې يوازې الله پرې پوهيږي په ځمکه کې د خپل ځای ناستي کېدو غوښتنې پر ځای کړي او هغه کسان چې پر الله يې کفر کړی له هغه څه مخ اړوونکي دي چې د الله په کتاب کې پرې وېرول کيږي او هيڅ پروا يې نه کوي.

ای رسوله! دغو له حق څخه مخ اړوونکو مشرکانو ته ووایه: د خپلو هغو بوتانو په اړه خبر راکړئ چې له الله پرته يې تاسې عبادت کوئ، هغوی د ځمکې له برخو څخه کوم څه پېدا کړي دي؟ آيا کوم غر يې پيداکړی؟ يا يې کوم نهر پيداکړي؟ يا هغوی لره د اسمانونو په پيدايښت کې ګډون او برخه شته؟ له قرآن څخه مخکې د الله له لوري کوم نازل شوی کتاب راوړئ او يا بله پاتې پوهه چې پخوانيو پرې اېښې وي که چېرې تاسو مو په دغه دعوی کې رېښتيني واست چې ستاسو بوتان د عبادت وړ دي.

او له هغه چا هيڅوک زيات لارورکی(ګمراه) نه دی چې له الله تعالی پرته د یو داسې بوت عبادت کوي چې د قيامت تر ورځې يې دعا نه شي قبلولی، او دغه بوتان چې هغوی يې له الله پرته لمانځي د خپلو بندګانو له لمانځلو بې خبره دي، او ګټه او زيان خو بيخي ورته نه شي ور رسولی.

سره له دې چې په دنيا کې هغوی ته هيڅ ګټه نه شي رسولای، خو کله چې د قيامت په ورځ را غونډ کړل شي، نو د هغه چا دښمنان به وي چې د دوی عبادت یي کاوه او هغوی څخه به بېزاره وي او له دې څخه به انکار کوي چې دوی د هغوی پر لمانځلو پوهېدل.

او کله چې زموږ پر رسول زموږ نازل کړی شوي ايتونه لوستل کيږي، نو هغه کسان چې کفر يې کړی د هغه قرآن په اړه چې د هغوی د رسول په لاس ورته راغلی دی وایي چې: دا خو څرګندې کوډې دي او د الله له لوري وحي نه ده.

آيا دغه مشرکان وايي چې: محمد دغه قرآن له ځانه جوړ کړی، او الله ته يې نسبت کړی؟! ای رسوله! هغوی ته ووايه: که مې له ځانه جوړ کړی وي، نو تاسو ما لره د هيڅ پلمې جوړولو واک نه لرئ، که الله سزا راکول وغواړي، نو څنګه پر هغه د درواغ تړلو له امله خپل ځان سزا ته وړاندې کړم؟! الله پر هغه څه ښه پوه دی چې تاسو په قران کې کوم عيب بيانوئ او په ما باندې کومه جرحه کوئ، الله پاک زموږ او ستاسو ترمنځ د شاهد په توګه بسنه کوي، هغه د خپلو بندګانو څخه د هغه چا د ګناهونو بښونکی دی چې توبه وباسي او پر هغوی مهربان دی.

ای رسوله! دغو ستا د نبوت درواغ ګڼونکو مشرکانو ته ووايه: زه کوم لومړنی رسول نه يم چې الله را لېږلی وي، نو تاسو زما له خوا ستاسو بلنه عجيبه ګڼئ، له ما مخکې ډېر رسولان تېر شوي، زه نه پوهېږم الله به پرما او پر تاسو په دنيا کې څه کوي، که چېرې زه د هغه څه پيروي ونه کړم چې الله يې راته وحي کوي، نو نه څه وايم او نه څه کوم مګر له هغه څه سره سم چې راته وحي کيږي، او زه يوازې داسې وېروونکی يم چې د الله له سزا څخه مو په څرګنده وېرونې سره وېروم.

ای رسوله! دغو درواغ ګڼونکو ته ووايه: خبر را کړئ که چېرې دغه قرآن د الله له لوري وي او تاسو کفر پرې کړی وي، او له بني اسرائيلو يو شاهد د هغه په شان کې پرهغه څه چې په تورات کې راغلي د باور له مخې پرې شاهدي هم ورکړې وي چې هغه د الله له لوري دی، هغه ايمان هم پرې راوړی وي، او تاسو له ايمان راوړلو لويي ترې کړې وي، نو داسې مهال به تاسو ظالمان نه ياست؟! له شک پرته الله ظالمو خلکو ته د حق توفيق نه ورکوي.

او هغو کسانو چې پر قرآن او هغه څه يې کفر کړی چې رسولانو يې ورته راوړي دي، وایي: که چېرې هغه څه چې محمد ورسره راغلی دی حق وای چې ښېګڼې ته يې لارښوونه کولای، نو دغه بې وزله، مرېيان او کمزوري به له موږ ور مخکې شوي نه وای. او د دې له امله چې هغوی هغه څه ته لار ونه مونده چې رسول يې ورته راوړی و، نو ژر ده چې وايي به: له دغه څه سره چې موږ ته راغلی پخواني درواغ دي او موږ د درواغو پيروي نه کوو.

او له دغه قرآن مخکې تورات هغه کتاب دی چې الله تعالی پر موسی عليه السلام د داسې لارښود په توګه چې حق ته پرې لار موندل کيږي او د هغه چا لپاره د رحمت په توګه نازل کړی چې ايمان يې پرې راوړی او له بني اسرائيلو يې پيروي کړې ده، او دغه پر محمد صلی الله عليه وسلم نازل کړل شوی قرآن په عربي ژبه داسې کتاب دی چې د مخکېنيو کتابونو تصديقوونکی دی، ترڅو هغه کسان پرې ووېروي چې پر الله د شرک او ګناهونو په ترسره کولو سره يې پر ځانونو ظلم کړی دی، او د هغو نېکي کوونکو لپاره زېری دی چې له خپل پيداکوونکي او د هغه له مخلوق سره يې اړيکه سمه کړې ده.

پرته له شکه هغه کسان چې وايي: زموږ پالونکی الله دی له هغه پرته موږ لره بل پالونکی نشته، بيا پر ايمان او نېک عمل ټينګ دريږي، نو پر هغوی به په آخرت کې د راتلونکي په اړه نه وېره وي او نه به پر هغه څه خپه کيږي چې په دنيا کې ترې پاتې دي او نه پر هغه څه چې تر شا يې پرې اېښې دي.

دغه کسان چې پر دغو صفتونو متصف دي د جنت څښتنان دي تل ترتله به پکې اوسېدونکي وي، دا د هغوی لپاره د هغو نېکو کړنو بدله ده چې په دنيا کې يې وړاندې کړي وو.

او انسان ته مو په ټينګه امر کړی چې له خپل موراوپلار سره ښېګڼه وکړي، چې د هغوی په ژوند کې او د هغوی له مرګ وروسته په هغه څه کې نيکي ورسره وکړي چې په هغو کې د شريعت مخالفت نه وي، او په ځانګړي ډول له مور سره يې چې په سختۍ يې په ګېډه کې و، او په سختۍ يې وزېږولو، او د هغه په ګېډه کېدو او له تي څخه بېلېدو نېټه دېرش مياشتې ده، کله يې چې دواړه عقلي او بدني ځواکونه بشپړ شول او څلوېښت کلنۍ ته ورسېد ويې ويل: ای زما پالونکيه! ماته وښيه چې پر هغه پېرزوينه چې ما او زما پر موراوپلار دې کړې ستا شکر وباسم، او دا راته وښيه چې داسې ښه کار وکړم چې ته پرې خوښ شې او له ما يې قبول کړه، او زما اولادونه راته نېک کړه، ما تاته له خپلو ګناهونو توبه اېستلې ده او زه ستا پيروۍ ته له غاړه اېښودونکو څخه يم او ستا امرونو ته سر ټيټوونکی يم.

دا هغه کسان دي چې کوم غوره کارونه يې کړي هغه ترې قبلوو، او له بديو يې ور تېرېږو، پر هغو يې نه نيسو، او هغوی په ټوله کې له جنتیانو دي، دغه ژمنه چې ورسره شوې ده حق ژمنه ده، هرومرو به ترسره کيږي.

او هغه کس چې خپل مور او پلار ته يې وويل: تاسو لره دي تباهي وي، آيا تاسو ماته ژمنه راکوئ چې له مرګ وروسته به زه بېرته له قبره ژوندی راوځم، حال دا چې ډېرې پېړۍ تېرې شوې دي، او خلک پکې مړ شوي او له هغوی هيڅوک هم بېرته نه دي ژوندي شوي؟! او مور او پلار يې له الله څخه مرسته غواړي چې زوی ته يې د ايمان لار وښيي، او دوی دواړه زوی ته وايي: تا لره به تباهي وي که پر بېرته ژوندي کېدو ايمان را نه وړې، نو ايمان پرې راوړه، له شک پرته د بېرته را ژوندي کېدو په اړه د الله ژمنه حق ده، هيڅ شک پکې نشته، خو هغه د بېرته را ژوندي کېدو څخه د نوي نټه کوونکي په توګه وايي: دا د بېرته راژوندي کېدو په اړه چې څه ويل کيږي دا يوازې له پخوانيو کتابونو څخه را نقل شوې دي او هغه څه دي چې هغوی ليکلي دي، له الله څخه ثابت نه دي.

دا هغه کسان دي چې له هغوی مخکې د پېريانو او انسانانو د ولسونو په ډله کې پرې عذاب واجب شوی، له شک پرته هغوی تاوانيان دي، داسې چې ځانونه او کورنۍ يې اور ته په ننه اېستلوسره تاوانيان کړل.

او دواړو د جنتيانو او دوزخيانو ډلو لره به د هغوی د کړنو سره سمې مرتبې وي، نو د جنتیانو مرتبې به لوړې درجې وي او د دوزخيانو مرتبې به ښکته درجې وي، ترڅو الله هغوی ته د هغوی د کړنو بشپړه بدله ورکړي او د قيامت په ورځ به د هغوی له نېکيو څخه په کمولو او په بديو کې يې په زياتولو پر هغوی ظلم نه کيږي.

او په کومه ورځ چې پیش کړی شي اور ته هغه کسان چې پر الله يې کفر کړی او د هغه رسولان يې درواغجن ګڼلي دي ترڅو پکې عذاب ورکړل شي، هغوی ته به د ګوت څنډنې او کواښ په توګه وويل شي: تاسو مو د دنيا په ژوند کې خپل خوندور څيزونه يووړل، او هلته مو له مزو ګټه پورته کړه، خو نن ورځ به تاسو ته په داسې عذاب سزا درکړل شي چې سپکوي مو او رسوا کوي مو، پرته له حقه په ځمکه کې ستاسو د لويي له امله، او په کفر او ګناهونو سره د الله له پيروۍ څخه ستاسو د وتلو له امله.

ای رسوله! د عاديانو نسبي ورور هود در په ياد کړه، کله يې چې خپل قوم پر هغوی د راتلونکي عذاب څخه ووېرولو، په داسې حال کې چې هغوی د عربي جزيرې سويل لورې ته په احقاف نومي ځای کې په خپلو کورونو کې وو، په رېښتيا له هود مخکې او وروسته د خپلو قومونو وېروونکي رسولان تېر شوي دي چې خپلو قومونو ته به يې ويل: يوازې د الله عبادت وکړئ، له هغه سره بل څوک مه لمانځئ، ای زما قومه! پرته له شکه زه پرتاسې د قيامت د لويې ورځې له عذابه وېرېږم.

قوم يې ورته وويل: آيا ته ددې لپاره موږ ته راغلی يې چې د خپلو معبودانو له عبادته مو واړوې؟! دا هيله به دې هيڅکله پوره نه شي، که چیرته ته په خپله وعده کې رېښتينی یې نو هغه عذاب راوله چې مونږ پرې ویروې.

هغه وويل: د عذاب د راتلو پر وخت يوازې الله پوهيږي، ماته پرې کومه پوهه نشته، زه يو استازی يم هغه څه درته رسوم چې پرې لېږل شوی يم، خو زه وينم تاسو داسې خلک ياست چې ناپوهي کوئ هغه څه پرېږدئ چې ګټه مو ده پکې او هغه څه کوئ چې زيان مو دی پکې.

نو بيا چې کله هغه عذاب ورته راغی چې په اړه يې دوی بيړه کوله، د اسمان په لوري کې يې خوره ورېځ وليده چې د هغوی شېلو (ناوونو) ته يې مخه کړې وه هغوی وويل: دغه خوره ورېځ موږ ته باران رسوونکې ده، هود ورته وويل: امر داسې نه دی لکه تاسو يې چې ګومان کوئ چې هغه باران اوروونکې ورېځ ده، بلکې هغه داسې عذاب دی چې تاسو يې په اړه بيړه کوله، هغه داسې باد دی چې دردوونکی عذاب دی پکې.

هغه باد به چې پر هرڅه تېرېده تباه کول به يې د کومو د تباهۍ چې الله امر ورته کړی و، نو تباه شول، له هغو کورنو پرته چې پکې اوسېدل بل څه نه ليدل کېدل چې د هغوی پر مخکېني شتون يې شاهدي ورکړې وه، د دغې دردوونکې سزا غوندې موږ هغو ګناهکاره خلکو ته چې پر خپل کفر او ګناهونو ټينګار کوي سزا ورکوو.

او پرته له شکه د هود قوم ته مو داسې د ځواک اسباب ورکړي وو چې تاسې ته مو نه دي درکړي، او هغوی لره مو غوږونه ګرځولي وو چې پرې اورېدل يې، سترګې چې پرې ليدل يې، زړونه چې پرې پوهېدل، خو هغوی ته يې نه غوږونو، نه سترګو او نه هم عقلونو کومه ګټه ورسوله، نه يې له هغوی د الله د عذاب مخه ونيوله چې کله ورته راغی، ځکه هغوی د الله پر ايتونو کفر کولو، او هغه عذاب پرې راپرېوتلو چې هود عليه السلام پرې وېرولي وو او دوی به پرې ملنډې وهلې .

او له شک پرته ای د مکې خلکو! ستاسو چاپېر مو ډېر کلي تباه کړل، عاديان، ثموديان، د لوط قوم او د مدين خلک مو تباه کړل، هغوی ته مو بېلابېل دلايل او حجتونه بيان کړل ترڅو هغوی له خپله کفره را وګرځي.

ولې يې هغو بوتانو مرسته ونه کړه چې له الله پرته يې معبودان ګرځولي وو ترڅو د هغو په لمانځنه او پر نوم يې د ذبحې له امله هغو ته نېږدې شي؟! هيڅ مرسته يې ورسره ونه کړه، بلکې په داسې حالت کې ترې ورک شول چې سخته اړتيا يې ورته لرله، دا د هغوی د هغه درواغو او تور له امله چې هغوی يې خپلو ځانوته ډاډ پرې ورکړی وو چې دغه بوتان به هغوی ته ګټه رسوي او د الله په وړاندې به يې سپارښت کوي.

ای رسوله! در په ياد کړه کله مو چې يوه ډله پېريان درولېږل ترڅو پرتا نازل شوی قرآن واوري، کله چې يې اورېدلو ته حاضر شول، ځينو يې ځينو ته وويل: غوږ ونيسئ ترڅو يې سم واورو، کله چې رسول صلی الله عليه وسلم لوستل پای ته ورسول، هغوی يې خپل قوم ته راوګرځېدل ترڅو يې د الله له عذابه ووېروي که چېرې پر دغه قرآن ايمان رانه وړي.

هغوی يې خپل قوم ته وويل: ای زموږ قومه! پرته له شکه موږ داسې کتاب واورېدلو چې له موسی وروسته الله نازل کړی دی د الله له لوري د پخوانيو نازل کړل شويو کتابونو تصديقوونکی دی، دغه کتاب چې موږ واورېدلو حق ته لارښوونه کوي، او نېغه لار ښيي، او هغه د اسلام لاره ده.

ای زموږ قومه! په هغه حق کې د محمد-صلی الله علیه وسلم- خبره ومنئ چې ور بولي مو، او پردې ايمان راوړئ چې هغه د خپل پالونکي له لوري رالېږل شوی دی، الله به مو ګناهونه دروبښي، او له دردوونکې سزا به مو وژغوري چې ستاسو انتظار کوي، که چېرې په هغه حق کې يې خبره ونه منئ چې وربولي مو، او پردې خبره ايمان را نه وړئ چې هغه د پالونکي له لوري يې رالېږل شوی دی.

او څوک چې د محمد صلی الله عليه وسلم هغه حق خبره ونه مني چې وربولي يې، نو په ځمکه کې به هيڅکله په تېښته له الله څخه ونه ژغورل شي، او له الله پرته هغه لره دوستان هم نشته چې له عذابه يې وساتي، او له دغه خلکو څخه په ښګاره توګه د حق لار ورکه ده.

آيا دغه د بېرته راژوندي کېدو درواغ ګڼونکي مشرکان نه ويني، چې الله هغه ذات دی چې اسمانونه يې پيداکړي او ځمکه يې پيداکړې ده او د هغو د لوی والي او پرخوالي سربېره پيداکولو يې نه دی بې وسې کړی، هغه پردې ځواکمن دی چې د حساب او بدلې لپاره مړي را ژوندي کړي؟! ولې نه، پرته له شکه هغه هرومرو د هغوی پر ژوندي کولو ځواکمن دی، بېشکه هغه پاک ذات پر هرڅه وسي دی، نو د مړو له ژوندي کولو نه به وسې کيږي.

او هغه کسان چې په الله او د هغه په رسولانو یې کفر کړی دی کله چې په هغه ورځ اور ته وروړاندې کړای شي ترڅو پکې سزا ورکړل شي، نو د هغوی ته د چوپ کولو په موخه به ورته وويل شي: آيا دغه عذاب چې تاسو يې وينئ حق نه دی؟! او يا درواغ دی لکه څنګه مو چې په دنيا کې ويل؟! هغوی به وايي: ولې نه، په خپل پالونکي مو دې لوړه وي چې هغه حق دی، نو هغوی ته به وويل شي: پر الله د کفر کولو له امله سزا وڅکئ.

نو ای رسوله! د خپل قوم له لوري ستا پر درواغ ګڼلو صبر کوه، لکه څنګه چې همت لرونکو رسولانو: نوح، ابراهيم، موسی، عيسی عليهم السلام صبر کولو، هغوی لره په سزا بيړه مه کوه، ګواکې ستا له قومه درواغ ګڼونکي چې کله په آخرت کې هغه عذاب وويني چې ژمنه يې ورسره کېدله، نو د عذاب د اوږدوالي له امله به داسې انګيري چې هغوی په دنيا کې له ورځې يوازې يوه ګړۍ وخت تېر کړی، دغه پر محمد صلی الله عليه وسلم نازل کړل شوی قرآن د انسانانو او پېريانو لپاره بلنه او بسنه کوونکی دی، ځکه په عذاب تباه کېدونکي يوازې په کفر او ګناهونو د الله له پيروۍ وتونکي خلک دي.

کومو کسانو چې پر الله کفر کړی او خلک يې د الله له دينه راګرځولي دي، الله د هغوی عملونه له منځه وړي دي.

او هغه کسان چې پر الله يې ايمان راوړی، او ښه کارونه يې کړي، او پر هغه څه يې ايمان راوړی چې الله يې پر خپل رسول محمد صلی الله عليه وسلم نازل کړي او هغه يې د خپل پالونکي له لوري حق هم دي، الله به د هغوی ناوړه کړنې ورڅخه ورژوي، نو پر هغو به يې نه نيسي، او دنيوي او اخروي چارې به يې ورته سمې کړي.

دغه د دواړو ډلو لپاره ياده شوې بدله د هغه څه له امله ده، چې کومو کسانو چې پر الله کفر کړی او د باطل پيروي يې کړې وه، او کومو کسانو چې پر الله او د هغه پر رسول ايمان راوړی او د خپل پالونکي له لوري یې د حق پيروي کړې ده، نو د هغوی دواړو بدلې سره بېلې بېلې شوې، د هغوی د هڅو د بېلوالي له کبله، لکه څنګه چې الله په دواړو ډلو کې خپله پرېکړه بيان کړه، يوه ډله د مؤمنانو او بله ډله د کافرانو، الله د خلکو لپاره بېلګې بيانوي، نو يوه بېلګه له بلې بېلګې سره نښلوي.

ای مؤمنانو! کله چې د هغو کسانو له جنګياليو سره مخ شئ چې کفر يې کړی، نو پر خپلو تورو مو د هغوی غاړې ووهئ، د هغوی د وژلو لړۍ جاري وساتئ ( د دې لپاره تر څو) د هغوی دبدبه له بېخه وباسئ، کله مو چې په هغوی کې وژنه زياته کړه، نو بيا يې بنديان ونيسئ، کله مو چې بنديان کړل، بيا د مصلحت له غوښتنې سره سم تاسو اختيار لرئ، پرته له بدلې څخه په احسان د هغوی د آزادولو او يا د مال يا بل څه په بدله کې د اخستلو، د هغوی وژلو او بندي کولو ته همداسې ادامه ورکړئ ترڅو د کافرانو په اسلام راوړلو او يا تړون کولو جګړه پای ته ورسيږي. دغه ياد شوې د مؤمنانو ازموينه په کافرانو سره، د ورځو ادلون بدلون او د ځينو پر ځينو برلاسي کېدل د الله پرېکړه ده، که چېرې الله پرته له جګړې پر کافرانو برلاسي غوښتی نو پرې برلاسي کړي به يې وای، خو الله جهاد روا کړی ترڅو ستاسو ځينې پر ځينو نورو وازمايي، نو له مؤمنانو هغه ازمایي چې جهاد کوي او هغه چې جهاد نه کوي، او کافر په مؤمن ازمایي، که چېرې مؤمن ووژل شي جنت ته به ننوزي او که مؤمن کافر ووژني هغه کافر به دوزخ ته ننوزي، او کوم کسان چې د الله په لار کې وژل شوي الله به هېڅکله د هغوی اعمال باطل نه کړي.

ژر به هغوی ته په خپل دنيوي ژوند کې د حق د پيروۍ توفيق ورکړي او حال به يې سم کړي.

او د قيامت په ورځ به يې هغه جنت ته ننباسي چې په دنيا کې يې د هغه صفتونه ورته بيان کړي دي، نو هغوی پېژندلی دی او په آخرت کې په جنت کې يې هغوی ته خپل هستوګنځي ورپېژندلي دي.

ای هغو کسانو چې پر الله مو ايمان راوړئ او پر هغه څه مو عمل کړی چې درته روا کړي يې دي! که تاسې د الله مرسته وکړه، د هغه د نبي او د دين په مرسته کولو سره او د کافرانو سره په جګړه کولو، نو هغه به ستاسو سره مرسته وکړي پر هغوی باندې په برلاسي کولو سره، او د هغوی سره په جګړه کې به ستاسې پښې در ټينګې کړي.

او هغه کسان چې پر الله او د هغه پر رسول يې کفر کړی، هغوی لره زيان او تباهي ده، او الله به د هغوی د کړنو بدله له منځه يوسي.

پر هغوی دغه پرېوتونکې سزا له دې امله ده ځکه هغوی هغه څه بد وګڼل چې الله له قران څخه پر خپل رسول نازل کړي و، ځکه په هغو کې د الله يووالی و، نو الله د هغوی کړنې له منځه يوړې، نو هغوی په دنيا او آخرت کې زيانمن شول.

آيا دغه درواغ ګڼونکي په ځمکه کې نه دي ګرځېدلي، تر څو یې لیدلی وای چې له هغوی مخکې د هغو کسانو پايله څنګه شوه کومو چې تکذيب کړی وو، پايله يې ډېره دردوونکې وه، الله پر هغوی هستوګنځي ور چپه کړل، هغوی يې تباه کړل، د هغوی اولادونه او مالونه يې ورتباه کړل، او د کافرانو لپاره به په هرځای او هر وخت کې دا ډول سزاوې وي.

دغه د دواړو ډلو لپاره ياده شوې بدله ځکه ده چې الله د هغوکسانو مرستندوی دی چې پر هغه يې ايمان راوړی، او کافرانو لره کوم مرستندوی نشته.

پرته له شکه الله هغه کسان چې پر الله يې ايمان راوړی او نېک کارونه يې کړي دي داسې جنتونو ته ننباسي چې ترماڼيو او ونو لاندې يې ويالې بهيږي، او هغه کسان چې پر الله او د هغه پر رسول يې کفر کړی په دنيا کې د خپلو نفسي غوښتنو په پيروۍ څه(لږه) ګټه پورته کوي، خوراک کوي لکه د څارویو په څېر، يوازې له خېټو او فرجونو سره يې اندېښنه وي، او د قيامت په ورځ اور د هغوی داسې هستوګنځی دی چې پناه به وروړي.

او د پخوانيو امتونو له کليو څخه څومره داسې کلي وو چې د ځواک له پلوه پياوړي او د مالونو او اولادونو له پلوه د هغې مکې څخه زيات وو چې خلکو يې ته ترې اېستلی يې، موږ هغوی تباه کړل ځکه هغوی يې رسولان درواغجن وګڼل، نو هغوی لره کوم مرستندوی نه و چې د الله له عذابه يې ژغورلي وای کله چې ورته راغی، نو د مکې د خلکو تباهي مو هم نه شي بې وسې کولای که مو هغه وغوښتله.

آيا هغه څوک چې د خپل پالونکي له لورې ښکاره دليل او څرګند حجت ولري او په بصيرت سره یې عبادت کوي، د هغه چا غوندې دی چې شيطان يې ناوړه کړنه ورته ښايسته کړې او د هغه څه پيروي يې کړې چې نفسي غوښتنو يې ورکاږه کړي دي لکه د بوتانو عبادت، د ګناهونو ترسره کول او د رسولانو درواغجن ګڼل؟!.

د هغه جنت صفت چې الله يې د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو څخه يې په ډډه کولو سره له متقيانو سره ژمنه کړې ده چې هغوی به ور ننباسي: داسې دی چې په هغو کې د اوبو داسې ويالې دي چې د زيات ځنډ له امله يې بوی او خوند نه بدليږي، او د شيدو داسې ويالې دي پکې چې خوند يې نه خرابيږي، په هغو کې د څښونکو لپاره د خوندورو شرابو ويالې دي او د داسې ګبينو (شهدو) ويالې دي چې د بل څه له ګډوالي څخه به پاک وي، او هغوی لره پکې هرډول مېوې دي چې هغوی يې غواړي، او د دغو ټولو سربېره هغوی لره د الله له لوري د هغوی د ګناهونو له منځه وړل دي، چې پر هغو به يې نه نيسي، آيا هغه څوک چې دا ډول بدله يې وي له هغه چا سره برابرېدلای شي چې هغه تل په اور کې وي او هيڅکله نه ترې وځي، او سختې ګرمې اوبه ورڅښل کيږي، تر دې چې د خېټو کولمې يې د سخت ګرموالي له امله ټوټې ټوټې شي؟!

او ای رسوله! له منافقانو ځينې تاته داسې غوږ نيسي چې مني يې نه، بلکې له مخ اړولو سره وي، تر دې چې کله له تا بېرون ووځي، هغو خلکو ته وايي چې الله پوهه ورکړې: هغه په خپلو نېږدو خبرو کې څه وويل؟ د ځان په ناپوهه نيولو او مخ اړولو سره، همدوی هغه کسان دي چې الله يې پر زړونو ټاپه وهلې، نو ښېګڼې ته نه رسيږي، او د خپلو هوسونو پيروي يې کړې چې له حقه يې ړانده کړي دي.

او هغو کسانو چې حق لارې او د هغه څه پیروۍ ته يې لارموندلې چې رسول صلی الله عليه وسلم ورسره راغلی، هغوی ته به يې پالونکی لارښوونه او ښېګڼې ته توفيق لا ورزيات کړی، او پر هغه څه عمل کول يې ورښودلي چې له اوره يې ساتي.

نو آيا کافران د قيامت له ناڅاپه راتګ پرته چې هغوی لره دې پرې پخوانۍ پوهه وي د بل څه انتظار کوي؟! نښانې خو يې راغلې دي، چې له هغو د نبي صلی الله عليه وسلم رالېږل او د سپوږمۍ چاودېدل دي، نو څنګه به هغوی پند واخلي کله چې هغوی لره قيامت راشي؟

نو ای رسوله! ډاډمن اوسه( پر دې چې) له الله پرته بل معبود نشته، او د خپلوګناهونو، د مؤمنو نارينه او مؤمنو ښځينه وو لپاره له الله نه بښنه وغواړه، الله ستاسو د ورځې په تصرف او د شپې په هستوګنځي پوهيږي، له دې څېزونو څخه هیڅ هم له الله څخه پټ ندي.

او هغه کسان چې پر الله يې ايمان راوړی په دې هيله چې الله يې پر خپل رسول داسې يو سورت را نازل کړي چې د جهاد پر حکم مشتمل وي وايي: ولې الله داسې سورت نازل نه کړ چې د جهاد بيان وي پکې، خو کله چې الله داسې سورت رانازل کړ چې په خپل بيان او حکمونو کې محکم دی د جهاد بيان پکې راغلی، ای رسوله! له منافقانو به هغه کسان چې په زړونو کې يې د شک ناروغي ده ووينې داسې به درته ګوري لکه پر چا چې د سختې وېرې او ډار پرده خوره وي، نو الله هغوی ته ژمنه ورکوي چې د هغوی عذاب رارسېدلی او نېږدې دی دغه عذاب په سبب د یریدلو د دوی او په شا کیدلو د دوی له جهاده.

دا چې هغوی د الله پيروي وکړي، او داسې ښه وينا وکړي چې هيڅ ناروا پکې نه وي دا به هغوی لره غوره وي، خو کله چې جهاد فرض شو او چاره سخته شوه، که چېرې هغوی پر الله ايمان راوړلو او د هغه په پيروۍ کې رېښتيني و دا به هغوی لره له نفاق او د الله له امرونو څخه د سرغړونې نه غوره وای.

او ستاسو له حاله غالب دا ښکاري چې که پر الله له ايمان راوړلو او د هغه له پيروۍ مخ واړوئ هرومرو به تاسو په ځمکه کې په کفر او ګناهونو ورانکاری وکړئ، او د خپلوۍ اړيکې به پرې کړئ، لکه څنګه مو چې په جاهليت کې حال وو.

دغه په ځمکه کې په ورانکارۍ او د خپلويو په پرېکولو متصف خلک هغه کسان دي چې الله له خپلې لورېينې لېرې کړې دي، او د هغوی غوږونه يې د حق له اورېدلو، منلو او باور کولو څخه کاڼه کړي دي او د باور له ليدلو يې ړانده کړي دي[عبرت نه اخلي].

ولې دغو له قرآنه مخ اړوونکو غور نه دی کړی او په هغو کې يې فکر نه دی کړی؟! که چېرې يې غور پکې کړی وای، نو هرې ښېګڼې ته به يې د هغوی لارښوونه کړې وای، او له هر شره به يې لرې کړي وای، يا د دغو خلکو پر زړونو داسې تالې دي چې تړل يې ور محکم کړي دي، چې هيڅ پند نه ورته رسيږي، او هيڅ نصيحت ګټه نه ورته رسوي؟!

پرته له شکه هغه کسان چې له ايمانه کفر او نفاق ته ورګرځېدلي، وروسته لدې چې حجت پرې قائم شو، او د نبي صلی الله عليه وسلم رېښتينولي هم ورته څرګنده شوه، همغه شيطان دی چې هغوی ته يې کفراو نفاق ښايسته کړی او آسانه کړی، او د ارزو په اوږدوالي يې هيله مند کړي دي.

دغه هغوی ته حاصله شوې لار ورکي له دې امله ده چې هغوی په پټه هغو مشرکانو ته ویل چې د الله له لوري د هغه پر رسول نازله کړې وحي به يې نه خوښوله، موږ به زر په ځينو چارو لکه له جګړې څخه په وروسته پاتې کېدو کې ستاسو پيروي وکړو، او الله پر هغه څه پوهيږي چې هغوی يې څرګندوي او پټوي، پر هغه هيڅ هم پټ نه دي، نو څه ته يې چې خوښه شي خپل رسول صلی الله عليه وسلم ته يې ښکاره کوي.

نو څنګه به يې وينې په هغه عذاب او بد حالت کې چې کله يې چې د ساه پر اخېستلو ګومارل شوې پرېښتې ساه اخلي، مخونه او څټونه به يې د اوسپنې په ګرزونو وهي.

دغه سزا له دې امله ده چې هغوی له کفر، نفاق، د الله او د هغه د رسول له دښمنۍ د هر هغه څه پيروي وکړه چې پر هغوی يې الله په غوسه کړ، او پر الله له ايمان راوړلو او د هغه د رسول له پيروۍ يې هغه څه بد وګڼل چې خپل پالونکي ته يې نېږدې کول، او د هغه خوښي یې ور په برخه کوله، نو هغه کړنې يې له منځه ور يووړې.

آيا له منافقانو هغه کسان چې په زړونو کې يې شک دی ګومان کوي چې الله به هيڅکله د هغوی کينې را ونه باسي او ښکاره به يې نه کړي؟! هرومرو به يې په ازمويلو سره را وباسي، ترڅو د ايمان رېښتينی له درواغجن څخه بېل شي، مؤمن څرګند او منافق رسوا شي.

او ای رسوله! که موږ د منافقانو در پېژندل وغواړو هرومرو به يې در وپېژنو، ته به يې په نښانو وپېژنې، او ژر به يې د خبرو په اسلوبو وپېژنې، الله ستاسو پر کړنو پوه دی، له هغه هيڅ هم نه پټيږي، او ژر به پر هغو بدله درکړي.

او ای مؤمنانو هرومرو به تاسو په جهاد او د دښمنانو په جګړه او وژنه ازمایو ترڅو له تاسو د الله په لار کې مجاهدين او د هغه د دښمنانو پر وړاندې په جګړه کې په زغم معلوم کړو، او موږ تاسو ازمويو، چې له تاسې رېښتينی له درواغجن څخه وپېژنو.

پرته له شکه هغه کسان چې پر الله او د هغه پر رسول يې کفر کړی او د الله له دينه يې ځانونه راګرځولي او نور يې راګرځولي دي او د هغه د رسول مخالفت يې کړی او وروسته تر دې يې دوښمني ورسره کړې چې هغوی ته څرګنده شوه چې هغه نبي دی، هغوی به الله ته هيڅکله کوم زيان ونه شي رسولای، بلکې هغوی يوازې ځانونو ته زيان اړوي او زر به يې الله کړنې له منځه يوسي.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر روا کړل شوي يې عمل کړی، د الله پيروي وکړئ او د رسول پيروي وکړئ د هغوی د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو سره، کړنې مو په کفر، ځان ښوونه او داسې نورو کړنو له منځه مه وړئ.

پرته له شکه هغه کسان چې پر الله يې کفر کړی، خپل ځانونه او نور يې د الله له دينه ګرځولي، بيا له توبې مخکې پر خپل کفر مړه شوي دي، هيڅکله به الله هغویته تر ګناهونو په پټولو یي ور تېر نه شي، بلکې هغوی به پرې ونيسي، او د تل لپاره به يې اور ته ننباسي.

او ای مؤمنانو! د خپل دښمن له مخامخ کېدو مه کمزوري کېږئ چې سولې ته یې راوبولئ مخکې تردې چې هغوی مو را وبولي، په داسې حال کې چې تاسو پرې پياوړي برلاسي واست، الله په خپله مرسته کولو او تاييد ستاسو سره دی، او هيڅکله به ستاسو د اعمالو له ثوابه هيڅ هم کم نه کړي، بلکې په احسان او پېرزوينه کې به زياتوالی درکړي.

پرته له شکه د دنيا ژوند لوبې او ساعت تېری ده، نو هوښيار د خپل آخرت له عمله پرې نه بوختيږي، که چېرې پر الله او د هغه پر رسول ايمان راوړئ، او له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو وډار شئ، هغه به پرته له کموالي ستاسو د کړنو بشپړه بدله درکړي، او له تاسو څخه مو ټول مالونه نه غواړي، بلکې هغه يوازې واجب زکات درڅخه غواړي.

که چېرې هغه له تاسو مو ټول مالونه وغواړي او له تاسې په غوښتنه ټينګار وکړي، تاسې به بخيلي پرې وکړئ، او په زړونو کې مو چې د هغه په لار کې د لګولو لپاره کوم بد ګڼل دي هغه به را وباسي، نو پر تاسو د مهربانۍ له مخې يې د هغو غوښتنه درڅخه پرې اېښې ده.

خبراوسئ تاسې داسې خلک ياست چې رابلل کېږئ ترڅو له خپلو مالونو يوه برخه د الله په لار کې ولګوئ، او له تاسو د خپلو ټولو مالونو د لګولو غوښتنه نه کيږي، نو له تاسو چې څوک د بخيلۍ له امله د غوښتل شوي مال لګول منع کوي، او څوک چې د الله په لار کې د خپل مال د يوې برخې په لګولو بخيلي کوي، پرته له شکه هغه په حقيقت کې د لګولو له ثوابه په یې برخې کولو سره پر خپل ځان بخيلي کوي، الله غني دی ستاسو لګښت ته اړتيا نه لري، او تاسو هغه ته فقيران ياست، که چېرې له اسلامه کفر ته واوړئ هغه به مو تباه کړي، او ستاسو پر ځای به بل قوم راولي، بيا به هغوی ستاسو غوندې نه وي، بلکې هغوی به الله لره غاړه اېښودونکي وي.

ای رسوله! پرته له شکه تاته مو د حديبيې په سولې سره يوه څرګنده بريا درکړه.

ترڅو الله مخکې له دې بريا او روسته تر هغې ستا ګناه درته وبښي، او پر تا خپله پېرزوينه د ستا د دين په مرسته بشپړه کړي، او نېغې لارې ته دې لارښوونه وکړي، چې هيڅ کوږوالی پکې نشته، چې هغه د اسلام نېغه لاره ده.

او الله دې د خپلو دښمنانو پر خلاف داسې برلاسې مرسته وکړي چې هيڅوک يې مخه نه شي نيولای.

الله همغه ذات دی چې ثبات او ډاډ يې د مؤمنانو په زړونو کې وراچولی ترڅو ايمان ته یې ايمان ور زيات کړي، او يوازې الله لره د آسمانونو او ځمکې لښکرې دي، له بندګانو چې چاته وغواړي مرسته يې پرې کوي، او الله د خپلو بندګانو پر مصلحتونو ښه پوه دی او کومه مرسته او تاييد چې کوي په هغو کې ښه حکمت والا دی.

ترڅو پر الله او د هغه پر رسول باور کوونکي نارينه او ښځينه داسې جنتونو ته ننباسي چې تر ماڼيو او ونو لاندې يې ويالې بهيږي، او له هغوی يې ګناهونه ورژوي، نو پر هغوی يې نه نيسي، او د دغه يادې شوې موخې ترلاسه کېدل چې جنت دی، او د ویرې لرې والی چې هغه پر ګناهونو نيونه ده، د الله پر وړاندې لويه بريا ده چې هیڅ بريا ورته نه رسيږي.

او ترڅو منافقان او منافقانې په عذاب کړي او پر الله شرک کوونکي او شرک کوونکې په عذاب کړي، هغه کسان چې پر الله ګومان کوي چې هغه يې د دين مرسته نه کوي، او خپله کلمه يې نه لوړوي، نو د عذاب دائره پرې چاپېره شوه، او الله پر هغوی د کفر او بد ګومانۍ له امله غضب وکړ، او له خپلې لورېينې يې وشړل، او په آخرت کې يې هغوی لره داسې جهنم چمتو کړی چې ور ننوزي به او تل ترتله به پکې وي، او ډېر بد دی جهنم چې هغوی ورګرځي.

او الله لره د آسمانونو او ځمکې لښکرې دي له بندګانو يې چې چاته وغواړي مرسته يې پرې کوي، او الله داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلای، په پيدايښت د خپل مخلوق ، تقدير او تدبير کې حکمت والا دی.

ای رسوله! پرته له شکه ته مو د د داسې شاهد په توګه لېږلی يې چې پر خپل امت به د قيامت په ورځ شاهدي ورکوې، او مؤمنانو ته د هغه څه د زيري ورکوونکي په توګه چې په دنيا کې يې کومه مرسته او ځواک هغوی ته چمتو کړی، او هغه څه چې په آخرت کې يې هغوی لره کوم نعمتونه چمتو کړي دي، او کافرانو ته د وېروونکي په توګه چې هغوی لره په دنيا کې کومه رسوايي او د مؤمنانو په لاسونو کومه ماتې چمتو کړې ده او په آخرت کې يې کوم دردوونکی داسې عذاب چمتو کړی چې انتظار به يې کوي.

په دې هيله چې تاسو مسلمانان پر الله ايمان راوړئ او پر رسول يې ايمان راوړئ، او د رسول درناوی يې وکړئ او احترام يې وکړئ، او سهار او ماښام د الله پاکي بيان کړئ.

پرته له شکه هغه کسان چې بيعت رضوان درسره کوي اې رسوله! د مکې د مشرکانو پر خلاف جګړه کې، هغوی په حقيقت کې له الله سره بيعت کوي، ځکه همغه ذات دی چې د مشرکانو خلاف جګړې امر يې ورته کړی دی او همغه به بدله ورکوي، د بيعت پرمهال د الله لاس د هغوی پرلاسونو د پاسه دی او هغه پرې خبر دی هيڅ هم له هغوی ترې پټ نه دي، چاچې بيعت مات کړ او پر هغه څه يې وفا ونه کړه چې له الله سره يې د هغه د دين د مرستې تړون کړی و، نو دا الله ته زيان نه شي رسولای او چاچې پر هغه تړون کې د الله د دين پر مرسته وفا وکړه؛ نو هغه به يې لويه بدله ورکړي چې جنت دی.

ای رسوله! ژر دی چې و به وایې له بانډه چیانو هغه خلک چې مکې ته په سفر کې ستا له ملګرتيا څخه الله شاته پرې اېښې دي کله يې چې ته ملامتوې: زموږ د مالونو او زموږ د اولادونو پاملرنې موږ له تا سره له تګه بوخت کړو، نو موږ لره له الله څخه زموږ د ګناهونو بښنه وغواړه، دوی پر خپلو ژبو هغه څه وايي - لکه د نبي صلی الله عليه وسلم له لوري د هغوی لپاره د بښنې غوښتنه- چې په زړونو کې يې نشته، ځکه هغوی له خپلو ګناهونو توبه نه ده اېستلې، هغوی ته ووايه: هيڅوک به تاسو لره د الله پر وړاندې د هيڅ واک ونه لري که چېرې هغه د ښېګڼې اراده درته ولري، او يا پر تاسو د کومې بدې اراده ولري، بلکې الله پر هغه څه ښه خبر دی چې تاسو يې کوئ، له هغه هيڅ هم ستاسو له کړنو نه پټيږي که هرڅومره يې تاسو پټوئ.

د مالونو او اولادونو په پاملرنه بوختيا ستاسو لپاره عذر له هغه سره له تګ نه د شاته پاتې کېدلو لامل نه دی، بلکې تاسې ګمان کاوه چې رسول او ملګري به يې ټول تباه شي او په مدينه کې به يې خپلو کورنيو ته را ونه ګرځي او دغه -خبره- شيطان ستاسو لپاره په زړونو کې ښايسته کړې وه، او پر خپل پالونکي مو ډېر بد ګمان وکړ چې هغه به هيڅکله د خپل نبي مرسته ونه کړي او په حقيقت کې همدا تاسې تباه کېدونکي ياست، پر الله د داسې بدګومانۍ کولو او له رسوله یې د سر غړونې له امله.

او چا چې پر الله او د هغه پر رسول ايمان نه وي راوړی هغه کافر دی، او پر الله باندې کافرانو لپاره مو د قيامت په ورځ بل شوی اور چمتو کړی چې پکې په عذابيږي به.

او يوازې الله لره د آسمانونو او ځمکې پاچايي ده، له بندګانو يې چې چاته وغواړي ګناهونه يې ورته بښي، نو په خپله پېرزوينه يې جنت ته ننباسي، او چاته وغواړي په عدالت سره عذاب ورکوي، او الله له خپلو بندګانو څخه د هغه چا بښونکی دی چې توبه وباسي، پر هغوی مهربان دی.

ای مؤمنانو کله چې تاسو د خيبر د هغو ولجو خواته ولاړ شئ چې د حديبيې له سولې وروسته الله يې له تاسو سره ژمنه کړې ده ترڅو يې ترلاسه کړئ، هغه کسان چې الله شاته پرې اېښې دي وايي به: موږ هم پرېږدئ له تاسو سره ووځو ترڅو څه تر لاسه کړو، دغه شاته پاتې کړل شوي غواړي ترڅو په دغه غوښتنه د الله هغه ژمنه بدله کړي چې له مؤمنانو سره يې د حديبيې له سولې وروسته کړې ده چې يوازې هغوی ته به د خيبر ولجې ورکوي، ای رسوله! هغوی ته ووايه: هيڅکله به موږ پسې دغو ولجو ته را نه شئ، پرته له شکه الله له موږ سره ژمنه کړې چې د خيبر ولجې به يوازې د هغه چا لپاره وي چې په حديبيه کې حاضر و، نو ژر به هغوی وايي: په تاسو پسې خيبر ته له درتګ څخه ستاسو له خوا زموږ منع کول د الله په امر سره نه دي بلکې ستاسو له خوا زموږ سره د کينې له امله دي، خو امر داسې نه دی لکه دغو شاته پاتې کړل شويو چې فکر کړی، بلکې هغوی ډېر لږ د الله پر امرونو او نواهيوو پوهيږي، نو ځکه يې په سرغړونه کې اخته شوي دي.

ای رسوله! له بانډه چيانو چې څوک له تا سره مکې ته له تګه شاته پاتې شوي دي هغوی ته د ازموينې په توګه ووايه: ژر به تاسو د داسې قوم جنګ ته ور وبلل شئ چې په جنګ کې د ځواک څښتنان دي، تاسو به له هغوی سره د الله په لار کې جګړه کوئ، او يا به هغوی په اسلام کې پرته له جنګه داخليږي، که چېرې تاسو په هغه څه کې د الله پيروي وکړئ چې د هغوی جګړې ته ور بلل شوي ياست ښه بدله به يې درکړي چې هغه جنت دی، او که له پيروۍ يې مخ واړوئ لکه چې له هغه سره مکې ته له تګه شاته پاتې شوي واست دردوونکی عذاب به درکړي.

څوک چې د ړوندوالي، ګوډوالي او ناروغۍ له امله معذور وي پر هغو کومه ګناه نشته کله چې د الله په لار کې له جګړې شاته پاتې شي، څوک چې د الله او د هغه د رسول پيروي وکړي داسې جنتونو ته به يې ننباسي چې تر ماڼيو او ونو لاندې يې ويالې بهيږي، او څوک يې چې له پيروۍ سرغړونه وکړي الله به دردوونکی عذاب ورکړي.

پرته له شکه الله له مؤمنانو راضي شو په داسې حال کې چې هغوی په حديبيه کې تر ونې لاندې ستا سره د رضوان بيعت کولو، نو پر هغه څه پوه شو چې د هغوی په زړونو کې کوم ايمان، اخلاص او رېښتينولي وه، الله د هغوی پر زړونو ډاډ نازل کړ، او پر دغه يې د نېږدې بريا بدله ورکړه چې هغه د خيبر فتحه ده، دا د هغه څه په بدل کې چې هغوی مکې ته له ننوتلو پاتې شوي وو.

او هغوی ته يې ډېرې ولجې ورکړې چې د خيبر له خلکو يې ترلاسه کوي، او الله داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلای، په خپل پيدايښت[دمخلوق په پیدایښت]، تقدير او تدبير کې د حکمت څښتن دی.

ای مؤمنانو! الله له تاسو سره د ډېرو ولجو ژمنه کړې چې په راتلونکي کې يې په اسلامي فتحو(برياوو) کې ترلاسه کړئ، د خيبر ولجې يې په بيړه درکړې، د يهودانو لاسونه يې منع کړل کله چې هغوی غوښتل چې له تاسو وروسته ستاسو عيال ته ورسيږي، او دا د دې لپاره چې دغه بېړنۍ ولجې د الله له لوري ستاسو د مرستې او تاييد نښانه وي، او الله داسې نېغه لار درته ښيي چې هيڅ کوږوالی پکې نشته.

او الله د نورو ولجو ژمنه هم درسره کړې ده چې په دغه وخت کې تاسو پرې نه يی توانېدلي، يوازې الله پر هغو ځواکمن دی، او هغه د الله په پوهه اوتدبير کې دي، او الله پر هر څه ځواکمن دی، هيڅ شی یي نه شي عاجزولای.

او ای مؤمنانو! که چېرې هغه کسان درسره جنګېدلي وای چې پر الله او د هغه پر رسول يې کفر کړی، هرومرو به يې ستاسو پر وړاندې د تېښتې او ماتې په حال کې شاوې دراړولې وای، بيا به يې نه کوم دوست موندلی چې چارې يې سمبال کړې وای او نه به يې کوم مرستندوی موندلی چې ستاسو پرخلاف جګړه کې يې مرسته ورسره کړې وای.

د مؤمنانو بريا او د کافرانو ماتې په هر وخت او ځای کې ثابته ده، هغه له دغو درواغ ګڼونکو مخکې په تېرو امتونو کې د الله تګلاره ده او ای رسوله! هېڅکله به د الله تګللارې لره بدلون ونه مومې.

او الله همغه ذات دی چې د مشرکانو لاسونه يې له تاسو ايسار کړل کله چې شاوخا اتيا کسانو غوښتل په حديبيه کې تاسو ته ضرر ورسوي، او ستاسو لاسونه يې له هغوی ايسار کړل، چې نه مو هغوی ووژل او نه مو آزار کړل، بلکې هغوی مو وروسته له دې آزاد کړل چې د هغوی پر نيولو یې ځواکمن کړئ، او الله د هغه څه ليدونکی و چې کول مو، له هغه ستاسو له کړنو هيڅ هم نه پټيږي.

هغوی داسې کسان دي چې پر الله او د هغه پر رسول يې کفر کړی، او تاسو يې د مسجد حرام څخه ايسار کړي ياست، اود قربانۍ څاروي يې ايسار کړي چې د حلالې ځای حرم ته له رسېدو بند پاتې شوي دي، او که چېرې پر الله باور کوونکي نارينه او پر هغه باورکوونکې ښځې نه وای چې تاسو يې نه پېژنئ کېدای شي له کافرانو سره يې يوځای ووژنئ، چې د وژلو له امله به يې پرتاسو ګناه او ديت راشي پرته له دې چې تاسې پرې پوه وئ، نو تاسې ته به يې د مکې د فتحې پر مهال اجازه درکړې وای ترڅو الله په خپله لورېينه کې د مؤمنانو غوندې په مکه کې هغه څوک داخل کړي چې غواړي يې، که چېرې هغه کسان چې کفر يې کړی په مکه کې له مؤمنانو بېل شي هرومرو به موږ هغو کسانو ته چې پر الله او د هغه پر رسول يې کفر کړی دردوونکې سزا ورکړو.

کله چې هغوکسانو چې پر الله او د هغه پر رسول يې کفر کړی وو په خپلو زړونو کې ننګ واچولو د جاهليت ننګ چې د حق له ثابتولو سره يې هيڅ تړاو نه لرلو بلکې د هوسونو سره تړاو لرلو، نو د حديبيې په کال يې د رسول الله صلی الله عليه وسلم له ورننوتلو ننګ وکړ، د دغې خبرې له وېرې چې هغه پرې برلاسی شو، نو الله له خپل لوري پر رسول يې ډاډ را نازل کړ او پر مؤمنانو يې هم را نازل کړ، نو پر هغوی د مشرکانو مقابلې ته د هغوی د کړنې غوندې غوسه رانغله، او الله پر مؤمنانو حق کلمه لازمه کړه چې هغه لااله الا الله ده، او دا چې د هغې حق پر ځای کړي چې هغوی پر ځای هم کړ، او مؤمنان د نورو په پرتله ډېر د دغې کلمې حقداره وو، او د دغې کلمې وړ وو ځکه الله د هغوی په زړونو کې پر ښېګڼه پوهېدی، او الله پر هرڅه ښه پوه و او له هغه هيڅ هم نه پټيږي.

پرته له شکه چې الله خپل رسول ته په حقه خوب ور رېښتينی کړ کله چې هغه خپل ځان په خوب کې وليد او خپل ملګري يې پرې خبرل کړل، هغه دا چې هغه او ملګري يې د الله کور حرام ته له خپل دښمنه څخه په امن کې ننوځي، ځينې يې د خپلو سرونو خريونکي او ځينې نور يې لنډوونکي وو چې د حج د مراسمو د پای ته رسېدو څرګندوينه يې کوله. نو ای مؤمنانو الله ستاسو پر مصلحت پوه و، چې تاسو په خپله پرې نه پوهېدئ، نو د خوب له ثابتوالي پرته چې مکې ته داخلیدل و همدغه کال یې نېږدې فتحه (بريا) وګرځوله، او د خيبر فتحه يې ورپسې کړه د هغو مؤمنانو پر لاس چې په حديبيه کې حاضر شوي وو.

الله همغه ذات دی چې خپل رسول محمد صلی الله عليه وسلم يې له څرګند بيان او داسې حق دين سره لېږلی چې هغه د اسلام دين دی، ترڅو يې پر نورو ټولومخالفو دينونو لوړ کړي، او پرته له شکه الله پر دې شاهدي ورکړې او الله د شاهد په توګه بسنه کوي.

محمد د الله رسول دی او له هغه سره ملګري يې پر جنګياليو کافرانو سخت دي، په خپلو منځو کې مهربانه، له يو بل سره نرمي کوونکي او مينه کوونکي دي، ای ليدونکيه! ته به يې الله پاک لره رکوع کوونکي او سجده کوونکي وينې، له الله به غواړي چې په بښنه او پتمنه بدله پېرزوينه پرې وکړي، او دا چې ترې راضي شي، نښانه يې په مخونو کې د سجدو آثار دي چې لارښوونه، ښېګڼه او د لمانځه رڼا يې په مخونو کې ده، دا يې هغه صفت دی چې پر موسی عليه السلام نازل کړل شوي کتاب تورات يې بيان کړی، او پر عيسی عليه السلام نازل کړل شوي کتاب انجيل کې يې بېلګه داسې ده چې هغوی په خپل منځي مرسته او بشپړوالي کې د هغه کښت (شینګيا) غوندې دي چې کوچنی را پورته شي، پیاوړی او مضبوط شي، پر خپلو ډنډرونو ودريږي، کروندګر ته د هغه پياوړتيا او بشپړوالی خوند ورکوي، ترڅو کافران پرې په غوسه کړي، ځکه هغوی پياوړتيا، ټينګښت او بشپړوالی پکې ويني، او الله د صحابه وو له هغه کسانو سره چې پر الله يې ايمان راوړی او ښه کارونه يې کړي دي د هغوی د ګناهونو د بښنې ژمنه کړې ده چې پر هغو به يې نه نيسي، او له خپل لوري يې د لويې بدلې ژمنه کړې ده چې هغه جنت دی.

اې هغو کسانو چې پر الله مو ايمان راوړئ او د هغه څه پيروي مو کړې چې روا کړي يې دي، د الله او د هغه د رسول په مخکې په وينا او کړنه مه وړاندې کېږئ، له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو وډار شئ، بېشکه الله ستاسو د ويناوو اورېدونکی او ستاسو پر کړنو ښه پوه دی، له هغه هيڅ هم نه ترې پاتې کيږي، او ژر به يې بدله درکړي.

ای هغو کسانو چې پر الله مو ايمان راوړئ او د هغه څه پيروي مو کړې چې روا کړي يې دي، د هغه له رسول سره په ادب اوسئ، آوازونه مو داسې مه ګرځوئ چې نبي صلی الله عليه وسلم ته د وينا پر مهال د هغه پر آواز پورته شي، او مه په داسې نوم ورغږ کوئ لکه ځينې مو چې ځينې را بولي، بلکې هغه د نبوت او رسالت په نرمه وينا سره رابولئ، له دې وېرې چې د دغه کار له امله ستاسو د عملونو بدله له منځه ولاړه نه شي په داسې حال کې چې تاسې د هغه په له منځه تلو خبر هم نه واست.

پرته له شکه هغه کسان چې د رسول الله صلی الله عليه وسلم پر وړاندې خپل آوازونه ټيټ ساتي، همدوی هغه کسان دي چې الله يې زړونه د خپلې تقوا لپاره ازمويلي دي، او د هغې لپاره يې ځانګړي کړي دي، هغوی لره يې د ګناهونو بښنه ده چې نه به يې پرې نيسي، او هغوی لره د قيامت په ورځ لويه بدله ده، هغه دا چې الله به يې جنت ته ننباسي.

پرته له شکه ای رسوله! له بانډه چيانو هغه کسان چې ستا د مېرمنو د کوټو تر شا نارې در وهي ډېری يې نه پوهيږي.

ای رسوله! که چېرې دغو خلکو چې تاته ستا د مېرمنو د کوټو له شا آوازونه کوي صبر کړی وای او چیغې یې درته نه وای وهلی تر دې چې ته وروتلای وای، بيا يې په ټيټ آواز وينا درته کولئ دا به هغوی لره د کوټو تر شا آواز کولو نه غوره وای، ځکه په دې کې احترام او درناوی دی، او الله له هغوی او نورو خلکو څخه د هغه چا د ګناهونو بښونکی دی چې توبه وباسي، او هغوی لره هم بښونکی دی د هغوی د ناپوهۍ له امله، پر هغوی مهربان دی.

ای هغو کسانو چې پر الله مو ايمان راوړئ او پر هغه څه مو عمل کړئ چې روا کړي يې دي، که چېرې کوم بې لارې تن د کوم قوم په اړه خبر درته راوړي، نو د هغه خبر د کره والي په اړه پلټنه وکړئ، او رېښتيا منلو ته يې بيړه مه کوئ، د دې خبرې له وېرې چې که پرته له پلټنې هغه خبر رېښتيا وګڼئ نو کوم قوم ته به ضرر ورسوئ په داسې حال کې چې تاسې به د هغې چارې په حقيقت نه پوهېږئ، وروسته له ضرر رسولو به بيا پښېمانه شئ کله چې د هغه خبر درواغ درته ښکاره شي.

او ای مؤمنانو! پوه شئ چې ستاسو ترمنځ د الله رسول دی چې وحي پرې نازليږي، نو له درواغ ويلو وډار شئ، چې وحي به پرې نازله شي ستاسو پر درواغو به يې خبر کړي، او پر هغه څه ډېر پوه دی چې ستاسو مصلحت دی پکې، که چېرې په ډېری هغه څه کې ستاسو پيروي وکړي چې تاسو يې ورته وړانديز کوئ، هرومرو به په داسې ستونزه کې اخته شئ چې هغه به يې تاسو لره نه خوښوي، خو الله په خپله پېرزوينه تاسو ته ايمان خوښ وګرځولو، او ستاسو په زړونو کې يې ښکلی کړ، نو ايمان مو راوړ، او تاسو ته يې کفر، د هغه له پيروۍ وتل بد وښودل او له هغه يې سرغړونه بده درته وښودله، پر دغو صفتونو متصف خلک پر سمه او حق لاره تلونکي دي.

او تاسو لره چې ستاسو په زړونو کې کوم د ښېګڼې ښکلي کېدل او شر بد ګڼل حاصل دي، دا يوازې د الله پېرزوينه ده، چې پر تاسو يې پېرزو کړې ده، او د هغه نعمت دی چې پر تاسو يې لورولی دی، او الله له بندګانو يې پر هغه چا ښه پوه دی چې د هغه شکر وباسي نو توفيق ورکوي، او حکمت والا دی چې هر څه په خپل مناسب ځای کې ږدي.

او که چېرې د مؤمنانو دوې ډلې له يوبل سره جګړه وکړي، نو ای مؤمنانو! د هغوی دواړو ترمنځ سوله وکړئ چې دواړه ډلې د خپل اختلاف په اړه د الله د شريعت پرېکړې ته را وبولئ، که چېرې يوې ډلې له سولې نټه وکړه، او له بريده واوښته، نو له بريده اوښتې ډلې سره تر هغه جګړه وکړئ چې د الله حکم ته را وګرځي، که چېرې د الله پرېکړې ته را وګرځېده، بيا د دواړو ترمنځ په عدل او انصاف سوله وکړئ، او د هغوی دواړو ترمنځ په خپله پرېکړه کې له عدل کار واخلئ، پرته له شکه الله هغه کسان خوښوي چې په خپلو پرېکړو کې عدل کوي.

پرته له شکه مؤمنان په اسلام کې سره وروڼه دي، او ای مؤمنانو! په اسلام کې ورورګلوي دا غوښتنه کوي چې د جګړه کوونکو وروڼو ترمنځ سوله وکړئ، او له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو ووېرېږئ، په دې هيله چې رحم درباندې وشي.

ای هغو کسانو چې پر الله مو ايمان راوړئ او پر هغه څه مو عمل کړئ چې روا کړي يې دي، له تاسو دې يو قوم پر بل ملنډې نه وهي، کېدای شي هغه قوم د الله په وړاندې غوره وي چې ملنډې پرې وهل شوې دي، او اعتبار هغه څه ته دی چې د الله په وړاندې وي، او نه دې ښځې پر ښځو ملنډې وهي کېدای هغه ښځې چې ملنډې پرې وهل کيږي د الله په وړاندې غوره وي، او د خپلو وروڼو عيبونه مه بيانوئ، هغوی ستاسو په شان دي، نه دې ځينې ستاسې ځينې نور په داسې لقبونو يادوي چې نه يې خوښوي، لکه څنګه چې د رسول الله صلی الله عليه وسلم له راتګ مخکې د ځينو انصارو حال و، او له تاسو چې څوک دا کار وکړي هغه بې لارې دی، او له ايمان وروسته دغه د بې لارۍ صفت ډېر بد دی، او څوک چې له دغو ګناهونو توبه ونه باسي، همدوی پر خپلو ځانونو ظلم کوونکي دي چې د ګناهونو په ترسره کولو يې د تباهۍ ځايونو ته يې ورښکته کړي دي.

ای هغو کسانو چې پر الله مو ايمان راوړئ او پر هغه څه مو عمل کړئ چې روا کړي يې دي، له ډېرو داسې تورونو ځانونه وساتئ چې د هيڅ اسبابو او نښانو پر بنسټ نه وي ولاړ، بېشکه ځينې بد ګماني ګناه ده، لکه پر داسې چا بد ګماني کول چې ظاهري حالت يې سم وي، او د مؤمنانو تر شا د هغوی پر رازونو پسې مه کېږئ، او نه دې يو له تاسو خپل ورور په داسې څه يادوي چې هغه يې نه خوښوي، ځکه په داسې څه يې يادول چې هغه يې بد ګڼي د هغه د مرګ په حالت کې د هغه د غوښې خوړلو غوندې دي، آيا يو له تاسې دا خوښوي چې د خپل مړه ورور غوښه دې وخوري؟! نو غيبت کول يې بد وګڼئ ځکه هغه د دې غوندې دي، او له الله څخه د هغه د امرونو په منلو او له نواهيوو يې په ډډه کولو ووېرېږئ، بېشکه الله له بندګانو يې د هغه لپاره ډېر توبه منونکی دی چې توبه وباسي، پر هغوی مهربان دی.

ای خلکو! پرته له شکه تاسو مو له يو نارينه چې هغه ستاسو پلار آدم او يوې ښځينه چې هغه ستاسو مور حواء ده پيداکړي ياست، نسب مو يو دی، نو له تاسو دې يو پر بل په نسب کې نه وياړي، او له دغه وروسته مو تاسې ډېر خېلونه او خورې ورې قبيلې وګرځولئ، تر څو ځينې ستاسې ځينې نور وپېژني، نه د دې لپاره چې پرې ووياړي، ځکه توپير يوازې د ځان ساتنې پر بنسټ وي، له همدې امله يې ويلي: له تاسې تر ټولو غوره ستاسو تقوا لرونکی دی، بېشکه الله ستاسو پر حالاتو ښه پوه دی، پر هغه څه ښه خبر دی چې په تاسو کې کوم کمال او عيب دی، له دغه څخه هيڅ هم نه ترې پټيږي.

ځينو هغو بانډه چيانو چې نبي صلی الله عليه وسلم ته راغلل وويل: موږ پر الله او د هغه پر رسول ايمان راوړی، ای رسوله! هغوی ته ووايه: تاسو ايمان نه دی راوړی، بلکې تاسو ووايئ: موږ پيروي کړې او غاړه مو اېښې ده، تر اوسه مو ايمان زړونو ته نه دی ننوتی، او هيله دا ده چې ور ننه به وځي، او ای بانډه چيانو که تاسو په ايمان، نېک عمل او له نارواوو څخه په ډډه کولو کې د الله او د هغه د رسول خبره ومنئ، الله به ستاسو د کړنو له بدلې هيڅ هم درڅخه کم نه کړي، بېشکه الله له بندګانو يې د هغه چا بښونکی دی چې توبه وباسي، پر هغوی مهربان دی.

پرته له شکه مؤمنان هغه خلک دي چې پر الله او د هغه پر رسول يې ايمان راوړی، بيا يې له ايمان سره شک نه دی ګډ کړی، او پر خپلو مالونو او ځانونو يې د الله په لار کې جهاد کړی، له هغو يې په هيڅ بخيلي نه ده کړې، پر دغو صفتونو متصف خلک همدوی په خپل ايمان کې رېښتيني دي.

ای رسوله! دغو بانډه چيانوته ووايه: آيا تاسو الله ته ښوونه کوئ او پر خپل دين يې خبروئ؟! حال دا چې الله پر هغه څه پوهيږي چې په آسمانونو کې دي او پر هغه څه پوهيږي چې په ځمکه کې دي، او الله پر هرڅه ښه پوه دی، له هغه هيڅ نه پټيږي، نو د خپل دين په اړه ستاسو خبر ورکولو ته اړتيا نه لري.

ای رسوله! دغه بانډه چيان د خپل اسلام له امله پر تا احسان اچوي، هغوی ته ووايه: د الله په دين کې د داخلېدو له امله پر ما احسان مه اچوئ، د دغه ګټه که چېرې حاصله وي پر تاسو در ګرځېدونکې ده، بلکې الله هغه ذات دی چې پر تاسو يې احسان کړی داسې چې پر هغه د ايمان راوړلو توفيق يې درکړی که چېرې تاسو مو په خپله دعوی کې رېښتيني واست چې تاسو پکې داخل شوي ياست.

پرته له شکه الله د آسمانونو په پټو پوهيږي او د ځمکې په پټو پوهيږي، له هغه هيڅ هم نه شي پټېدلای، او الله د هغه څه ليدونکی دی چې تاسې يې کوئ، له هغه ستاسو له کړنو هيڅ هم نه شي پټېدلای، او ژر به تاسو ته پر ښو کړنو او بدو کړنو بدله درکړي.

قٓ﴾ د بقرې سورت په پيل کې دېته ورته تورو په اړه خبره تېره شوه. الله په قرآن کريم قسم وکړ، ځکه په هغو کې ډېرې معناوې، زيات خير او برکت دی، ته به هرومرو د قيامت په ورځ د حساب او بدلې لپاره را پاڅول کېږې.

د هغوی د ردولو لامل د هغوی دا توقع نه وه چې ته درواغ وايې هغوی ستا رېښتينولي پېژني، بلکې هغوی له دې امله تعجب کوي چې هغوی ته يې له خپله جنسه يو وېروونکی رسول راغی، او هغه د پرېښتو له جنسه نه دی، او د تعجب په ډول يې وويل: موږ ته د انسانانو له ډلې د رسول را تګ يو عجيب امر دی!

آيا موږ به بيا را ژوندي کېږو کله چې مړه او خاورې شو؟! دغه بېرته را پاڅېدل او زموږ جسمونو ته د ژوند را ګرځېدل وروسته تر دې چې زاړه شي يو لرې امر دی، شونې نه ده چې رامنځته دې شي.

پرته له شکه موږ په هغه څه پوهېږو چې ځمکه د هغوی له مرګ او خښېدو وروسته د هغوی له جسمونو څه خوري، له موږ هيڅ هم پټ نه دي، او زموږ سره د هر هغه څه ساتونکی کتاب دی چې الله د هغوی په ژوند او د هغوی له مرګ نه وروسته د هغوی لپاره مقدر کړي دي.

بلکې دغو مشرکانو قرآن درواغ وګڼلو کله چې رسول ورته راوړ، نو هغوی په يوګډ وډ حالت کې دي، پر هيڅ حالت هم سم نه پاتې کيږي.

آيا دغو د بېرته را ژوندي کېدو درواغ ګڼونکو پر خپلو ځانونو د پاسه آسمان کې غور نه دی کړی، څنګه مو پيداکړی، جوړکړی او ښايسته کړی، چې ستوري مو پکې اېښې دي، او هيڅ داسې چاود پکې نشته چې عيبجن يې کړي؟! نو هغه ذات چې دغه آسمان يې پيدا کړی د مړو د بېرته ژوندي را پاڅولو څخه هم نه بې وسې کيږي.

او ځمکه مو داسې وغوړوله چې د اوسېدو وړ ده، او په هغې کې مو داسې ثابت غرونه واچول تر څو هغه خوځښت ونه کړي، او په هغې کې مو هر ډول شينګي، ونې او ښکلي منظرونه را شنه کړل.

دا ټول مو ځکه پيداکړل ترڅو د هر بنده لپاره چې خپل پالونکي ته يې په پيروۍ ورګرځېدونکی وي بينايي او پند شي.

او له اسمانه مو ډېرې ګټورې او ښې اوبه ورولې دي، نو پر دغو اوبو مو بڼونه را شنه کړل، او له وربشو او نورو شيانو چې کوم څه رېبئ هغه مو را زرغون کړل.

او پر هغو مو د اوږدو لوړو ونو والا د کجورو ونې را زرغونې کړې، چې هغو لره د يو د بل د پاسه ډک ډک وږي دي.

هغه څه مو را شنه کړل چې له دغو مو را شنه کړل د بندګانو لپاره روزي ده چې ترې خوري يې، او پر هغو مو داسې ښار را ژوندی کړ چې هيڅ شينکی پکې نه وه، لکه څنګه مو چې پر دغه باران داسې ښار را ژوندی کړ چې هيڅ شينګيا پکې نه وه همداسې به مړي ژوندي کړو، نو ژوندي به راووځي.

ای رسوله! له دغو ستا له درواغجن ګڼونکو مخکې ډېرو قومونو خپل نبيان درواغجن ګڼلي وو، د نوح قوم او څاه والا درواغجن ګڼلي وو او ثموديانو درواغجن ګڼلي وو.

او عاديانو، فرعون او د لوط قومي وروڼو درواغجن وګڼل.

د شعیب قوم؛ ايکه خلکو او د يمن پاچا تبع قوم تکذيب وکړ هر يو له دغو خلکو څخه د الله هغه رسولان درواغجن وګڼل چې ورته لېږلي يې وو، نو پر هغوی د الله ورسره ژمنه کړی عذاب ثابت شو.

نو آيا موږ په لومړي ځل پيداکولو ستومانه شوو تردې چې په بېرته را پاڅولو يې ستومانه شو؟! بلکې هغوی له لومړي ځل پيداکولو وروسته له نوي پيدايښته په حيرانتيا کې دي.

او پرته له شکه موږ انسان پيدا کړ، او موږ پر هغه څه پوهېږو چې د هغه په زړه کې کوم خيالونه او فکرونه راګرځي، او موږ په غاړه کې له شته هغه رګه هم ور نېږدې يو چې له زړه سره پيوسته دی.

هغه مهال چې دوې پرېښتې د هغه عمل سره يوبل ته ورکوي، يوه يې ښي لوري ته ناسته وي او دويم یې ګيڼ لوري ته ناسته وي.

هغه هيڅ وينا نه کوي مګر هغه لره يې پر ويلې وينا يوه څارونکې پرېښته حاضره وي.

او د مرګ سختي له داسې حق سره راغله چې هيڅ تېښته ترې نشته، ای بې خبره انسانه! دا هغه څه دي چې ته ترې وروسته کېدې او تښتېدې.

او پر پوکي ګومارل شوې پرېښته به په ښکر کې دويم ځل پوکی وکړي، دا د قيامت ورځ ده، د کافرانو او ګناهکارانو لپاره د عذاب د ژمنې ورځ ده.

او هر څوک به داسې راشي چې يوه پرېښته به ور سره وي چې هغه به بيايي، او يوه بله پرېښته به د هغه پر کړنو شاهدي ورکوي.

او دغه راوستل شوي انسان ته به وويل شي: پرته له شکه ته په دنيا کې له دغې ورځې په بې پروايی کې وې ځکه ته د خپلو نفسي غوښتنو او خوندونو له امله په دوکه کې وې، نو له تا څخه مو دې بې پروايي لرې کړه د عذاب او سختۍ په ليدلو سره، نو نن دې نظر داسې تېز دی چې هغه څه پرې درک کولای شې چې ترې بې پروا وې.

او له پرېښتو ګومارل شوې ملګرې به يې ووايي: دا څه چې له ما سره دي پرته له کمي او زيادت څخه د هغه حاضر کړی عمل دی.

او الله به دواړو راوستونکې او شاهدي ورکوونکې پرېښتې ته ووايي: هر له حقه نټه کوونکی، هغه لره کينه کښ په جهنم کې وغورځوئ.

د الله له لوري پر هغه د واجب کړي حق زيات ايساروونکی، د الله له پولو اوښتونکی، په هغه څه کې شک کوونکی چې پر کومه ژمنه او وعيد خبر ورکول کيږي.

هغه تن چې له الله سره يې بل معبود نيولی چې له هغه سره يې په عبادت کې شريکوي، هغه په سخت عذاب کې واچوئ.

شیطان ملګری به يې له هغه څخه د بېزارۍ په توګه وايي: ای زموږ پالونکيه! ما نه و لار ورکی کړی، خو هغه په خپله له حقه په لرې لار ورکۍ کې و.

الله به وايي: زما په مخکې جګړه مه سره کوئ، په دې کې هيڅ ګټه نشته، ما مخکې په دنيا کې هغه څه درلېږلي وو چې زما رسولان له کوم سخت ګواښ سره هغه چاته ورغلي وو چې له ما يې نټه او سرغړونه کړې وه.

زما په وړاندې وينا نه شي بدلېدلای، او نه زما ژمنه خلاف کېدای شي، او نه زه پر بندګانو د هغوی له نېکيو په کمولو او بديو کې په زياتولو ظلم کوم، بلکې پر هغه څه به بدله ورکړم چې کړي يې دي.

په کومه ورځ چې موږ جهنم ته ووايو: آيا پر هغه څه ډک شوې کوم کافران او ګناهکاران چې در پکې واچول شول؟ هغه به يې خپل پالونکي ته د زياد څه غوښتنې او خپل پالونکي ته د غوسې په توګه ځواب ورکړي: آيا نور څه شته؟

او هغو کسانو ته به جنت را نېږدې کړل شي چې له خپل پالونکي څخه يې د هغه د امرونو په پر ځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو وېرېږي، نو هغوی به پکې هغه نعمتونه وويني چې هيڅ به ترې لرې نه وي.

او هغوی ته به وويل شي: دا هغه څه دي چې الله يې ژمنه درسره کړې ده او د هر خپل پالونکي ته په توبه راګرځېدونکي او هر هغه څه ساتونکي لپاره دي چې پالونکي يې پرې لازم کړي دي.

څوک چې له الله په پټه وېرېږي داسې چې يوازې الله يې ويني، او له الله سره په داسې پاک زړه مخامخ شي چې پر الله ور مات وي او زيات هغه ته ورګرځېدونکی وي.

او هغوی ته به وويل شي: جنت ته په داسې ننوتلو سره ننوځئ چې له هغه څه څخه چې تاسو يې نه خوښوئ چې له سلامتيا سره مل وي ، دا داسې د پاتې کېدو ورځ ده چې له هغې وروسته بيا له منځه تلل نشته.

هغوی لره به پکې هغه نه ختمېدونکي نعمتونه وي چې غواړي يې، او له موږ سره نور زيات داسې نعمتونه دي چې نه سترګو ليدلي، نه غوږونو اورېدلي او نه د چا پر زړه تېر شوي، چې له هغو څخه د الله پاک ليدل هم دي.

او ډېری هغه امتونه چې د مکې له درواغ ګڼونکو مشرکانو څخه مخکې مو تباه کړل هغوی د مکې له مشرکانو ځواکمن وو، خو بيا هم په خپلو ښارونو کې په دې خبره ناکام شول چې کېدای شي د الله له عذابه کومه د تېښتې لاره ومومي، خو ويې نه موندله.

پرته له شکه په دغه ياد شوي د پخوانيو امتونو په تباهۍ کې نصيحت او پند دی د هغه چا لپاره چې داسې زړه لري چې پرې پوهيږي، يا په حاضر زړه غوږ نيسي، بې پروا نه وي.

او پرته له شکه موږ آسمانونه پيداکړل، ځمکه مو پيداکړه، او هغه څه چې د آسمانونو او ځمکې ترمنځ دي، دا مو په شپږو ورځو کې پيداکړل سره له دې چې موږ يې په يوه لحظه کې د پيداکولو توان لرلو، او موږ ته کومه ستړيا ونه رسېده لکه څنګه چې يهود وايي.

ای رسوله! پر هغه څه صبر کوه چې يهود او نور خلک يې وايي، او خپل پالونکي لره دې لمونځ کوه د لمر له ختو مخکې د سهار په لمانځه کې د هغه ستاينه کوونکی اوسه او له لمر لوېدو مخکې د مازديګر لمونځ کوه.

او د شپې په يوه برخه کې هغه لره لمونځ کوه، او له لمونځونو وروسته د هغه پاکي بيانوه.

او ای رسوله! غوږ ونيسه په کومه ورځ چې له نېږدې ځايه په شپېلۍ کې د دويم ځل لپاره ګومارل شوې پرېښته آواز وکړي.

په کومه ورځ چې ټول خلک په حق سره د داسې بېرته را پورته کېدو چېغه واوري چې هيڅ شک پکې نشته، دا هغه ورځ ده چې هغوی به يې پکې اوري چې هغه د مړيو له خپلو قبرونو څخه د راوتلو ورځ ده د حساب او بدلې لپاره.

پرته له شکه موږ ژوندي کول او مړه کول کوو، له موږ پرته نه ژوندی کوونکی شته او نه مړ کوونکی، او يوازې زموږ لوري ته د قيامت په ورځ د حساب او بدلې لپاره د بندګانو را ګرځېدل دي.

په کومه ورځ چې له هغوی ځمکه وچوي، نو هغوی په منډه منډه راووځي، دغه بيا را پاڅول پر موږ آسانه دي.

موږ په هغه څه ښه پوهېږو چې دغه درواغ ګڼونکي يې وايي، او ای رسوله! ته پر هغوی مسلط نه يې چې پر ايمان يې مجبور کړې، ته يوازې د هغه څه رسوونکی يې چې الله يې د رسولو امر درته کړی دی، نو په قرآن هغه چاته يادونه کوه - چې وېرېږي - زما د هغه ګواښ چې د کافرانو او ګناهکارانو لپاره دی، ځکه وېرېدونکی هغه څوک دی چې پند اخلي او نصيحت حاصلوي کله چې نصحيت ورته وشي.

الله پر هغو بادونو لوړه کوي چې خاورې بادوي.

او پر هغو ورېځو چې زياتې اوبه لرونکې دي.

او پر هغه کښتيو چې په درياب کې په آسانۍ او نرمۍ سره چليږي.

او پر هغو پرېښتو چې هغه څه سره وېشي چې الله يې د بندګانو له چارو ورته د وېش امر کړی دی.

کوم څه چې پالونکی مو د حساب او بدلې ژمنه درسره کوي هغه هرومرو حق دي هيڅ شک پکې نشته.

او پرته له شکه د بندګانو حساب د قيامت په ورځ هرومرو کېدونکی دی.

او الله پر ښکلي او لارو والا آسمان لوړه کوي.

ای د مکې خلکو! بېشکه تاسو له يوبل سره په ټکر او مخالفه وينا کې ياست، کله وايئ: قرآن کوډې دی، او کله وايئ شعر دی، او کله وايئ: محمد کوډګر دی او کله وايئ: شاعر دی.

پرقرآن او نبي صلی الله عليه وسلم د ايمان راوړلو څخه هغه څوک ګرځول کيږي څوک چې د الله په علم کې ترې ګرځول شوی وي، ځکه هغه پوهيږي چې دا تن ايمان نه راوړي، نو د لارښوونې توفيق نه ورکوي.

الله پر دغو درواغجنو لعنت ويلی چې په قرآن او خپل نبي کې يې هغه څه وويل چې ويې ويل.

هغه کسان چې په ناپوهۍ کې د آخرت له کوره بې پروا دي، د هغه هيڅ پروا نه کوي.

هغوی پوښتنې کوي: د بدلې ورځ کله ده؟ حال دا چې هغو لره عمل نه کوي.

نو الله به هغوی ته يې د پوښتنې ځواب ورکوي: په هغه ورځ چې هغوی پر اور په عذابيږي.

هغوی ته به وويل شي: عذاب مو وڅکئ، دا هغه څه دي چې تاسو به د ملنډو په ډول په بيړه غوښتنه يې کوله، کله به چې پرې ډارول کېدئ.

پرته له شکه هغه کسان چې د خپل پالونکي د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو وېريږي هغوی به د قيامت په ورځ په بڼونو او روانو چينو کې وي.

د هغه څه را اخېستونکي به وي چې پالونکي يې د پتمنې بدلې په توګه ورکړي دي، بېشکه هغوی له دغې پتمنې بدلې مخکې په دنيا کې نېکي کوونکي وو.

هغوی د شپې لمونځ کولو، ډېر لږ وخت به ويده کېدل.

او د سهارونو په وخت کې به يې له الله څخه د خپلو ګناهونو بښنه غوښتله.

او په مالونو کې يې له خلکو څخه د غوښتونکي لپاره برخه ده او د هغه چا لپاره هم چې غوښتنه يې نه کوي، هغه څوک چې د کوم لامل له امله له روزۍ بې برخې وي.

او په ځمکه او له غرونو، دريابونو، ويالو، ونو، شينکیو او څارويو يې چې څه پکې اېښې دي، د الله پر ځواک د باور کوونکو لپاره نښانې دي، بېشکه الله پيداکوونکی جوړوونکی دی.

او ای خلکو! ستاسې په خپلو ځانونو کې هم د الله پر ځواک نښانې دي، نو آيا تاسو نه وينئ ترڅو پند واخلئ؟!

او په آسمان کې ستاسې دنيوي او ديني روزي ده، او هغه خير اوشر دي پکې چې ژمنه يې درسره کيږي.

نو د آسمان او ځمکې پر پالونکي قسم چې بېرته را ژوندي کېدل حق دي هيڅ شک پکې نشته، لکه څنګه چې ستاسو په وينا کې شک نشته کله چې خبرې کوئ.

ای رسوله! آیا له پرېښتو څخه د ابراهيم - عليه السلام - د هغو مېلمنو خبر درته راغلی چې هغه یې درناوی وکړ.

کله چې پر هغه ور ننوتل هغوی ورته وویل: سلام دې وي، ابراهيم هغوی ته په ځواب ورکولو وويل: سلام دې وي او په زړه کې يې وويل: دغه داسې خلک دي چې موږ يې نه پېژنو.

نو بيا يې کور ته په پټه ولاړ، د هغوی له لوري يې يو بشپړ چاغ خوسی راوړ، په دې ګومان چې هغوی انسانان دي.

نو خوسی يې هغوی ته ور نېږدې کړ، او په نرمۍ يې ورته وويل: ايا تاسو هغه ډوډۍ نه خورئ چې درته وړاندې کړل شوه.

کله چې هغوی خوراک ونه کړ هغه په زړه کې پټ ترې ووېرېدی، چې هغوی پرې پوه شول، نو هغه ته يې د ډاډ ورکولو په توګه وويل: مه وېرېږه، بېشکه موږ د الله له لوري رالېږل شوي يو، او پر هغه څه يې خبر کړ چې خوشحالولو يې هغه دا چې يو پوه بچی به يې پيداشي، او د چا زيری چې ورکړل شو هغه اسحاق عليه السلام و.

نو کله يې چې ښځې زېری وارېدلو مخ يې راواړولو له خوشحالۍ چېغې وهلې، مخ يې په څپېړ ووهلو، او په حيرانۍ يې وويل: ايا زړه به زوی زيږوي او هغه په اصل کې شنډه هم ده!

پرېښتو ورته وويل: پر کوم څه مو چې خبره کړې، هغه ستا پالونکي ويلي دي، او هغه چې څه وايي هغه لره څوک ردوونکی نشته، بېشکه هغه په خپل پيدايښت او تقديرکې حکمت والا دی او پر مخلوق او هغه څه ښه پوه دی چې د هغوی په ګټه دي.

وويل ابراهيم عليه السلام پرېښتو ته: ستاسو حال څه دی؟ او څه غواړئ؟

پرېښتو هغه ته په ځواب کې وويل: پرته له شکه موږ الله يو داسې مجرم قوم ته لېږلې يو چې بدګناهونه کوي.

ترڅو هغوی په کرت کاڼو وولو.

ای ابراهيمه! داسې کاڼي چې ستا د پالونکي له لوري نښاني شوي چې په کفر او ګناهونو کې د الله له پولو پر زيات اوښتونکو ور اورول کيږي.

نو د لوط په کلي کې چې له مؤمنانو څوک وو هغه مو ترې واېستل ترڅو هغوی ته هغه عذاب ونه رسيږي چې ګناهکارانو ته رسيږي.

نو په دغه کلي کې مو د مسلمانانو له يو کور پرته چې هغه هم د لوط عليه السلام کورنۍ وه نور څوک ونه موندل.

او د لوط په کلي کې مو د عذاب له اغېزو يو داسې څه پرېښودل چې پر هغوی د عذاب په راتلو دلالت کوي، ترڅو هغه څوک چې د دردوونکي عذاب له رسېدو څخه وېريږي پند ترې واخلي، چې د هغوی غوندې کار ونه کړي او له هغه عذابه خوندي شي.

او په موسی کې د هغه چا لپاره نښانه ده چې له دردوونکي عذابه وېريږي کله مو چې فرعون ته له څرګندو دلايلو سره ولېږلو.

خو فرعون د تيري کوونکي په توګه په خپل ځواک او لښکر له حقه مخ واړولو، او د موسی عليه السلام په اړه يې وويل: هغه کوډګر دی جې په خلکو کوډې کوي او يا لېونی دی هغه څه وايي چې نه پرې پوهيږي.

نو په خپله هغه او ټول لښکر مو يې را ونيول او په درياب کې مو واچول، نو ډوب او تباه شول، او فرعون له هغه درواغ ګڼلو او د الهيت له دعوې سره راتلونکی و چې پرې ملامتې دی.

او د هود په قوم عاديانو کې هم د هغه چا لپاره نښانه ده چې له دردوونکي عذابه وېريږي کله مو چې پر هغوی داسې باد راولېږلو چې هيڅ باران پکې نه و او نه يې د مېوې نيولو په موخه ونې سره يوځای کولې او نه برکت پکې و.

پر هر چا، مال او نور څه به چې راغی هغه به يې همداسې نه پرېښودل مګر تباه کول به يې او داسې به يې پرېښودل لکه زاړه ميده شوي.

او د صالح عليه السلام په قوم ثموديانو کې هم د هغه چا لپاره نښانه ده چې له دردوونکي عذابه وېريږي کله چې هغوی ته وويل شول: تر وخت پای ته رسېدو مخکې مو له ژونده خوند واخلئ.

خو هغوی د خپل پالونکي له امره لويي وکړه او د ايمان او پيروۍ پر وړاندې يې په لويي کولو سره غرور وکړ، نو د عذاب ټکې ونيول په داسې حال کې چې هغوی يې نازلېدو ته انتظار کولو، ځکه له هغوی سره د عذاب له راتلو درې ورځې مخکې يې ژمنه شوې وه.

نو هغوی ونه توانېدل چې د هغه څه مخه ونیسي چې کوم عذاب پرې راغی، او نه هغوی لره ځواک و چې د هغو په مرسته يې منع کړای شي.

او له دغو درراغ ګڼونکو مخکې مو د نوح قوم په ډوبیدو تباه کړ، پرته له شکه هغوی داسې خلک وو چې د الله له پيروۍ وتونکي وو، نو د هغه د عذاب وړ وګرځېدل.

او آسمان مو جوړ کړ، او په ځواک مو د هغه جوړول باوري کړل، او موږ يې اړخونو لره پراخوونکي يو.

او ځمکه مو پر هغې د اوسېدونکو لپاره د فرش غوندې غوړولې ګرځولې ده، او موږ غوره غوړوونکي يو کله مو چې ځمکه د هغوی لپاره وغوړوله.

او له هرڅه مو دوه ډوله پيداکړې دي، لکه نارينه او ښځينه، آسمان او ځمکه، وچه او درياب، ترڅو د هغه الله پر يووالي نصيحت ترلاسه کړئ چې هرڅه يې دوه ډوله پيداکړي دي او له ځواک يې پند واخلئ.

نو د الله له عذابه د هغه د ثواب لوري ته ور وتښتئ، د هغه په پيروۍ کولو او له هغه په نه سرغوړونه سره، ای خلکو! پرته له شکه زه تاسو لره د الله له عذابه په څرګنده وېرونه وېروونکی يم.

او له الله سره بل معبود مه نيسئ چې له هغه پرته يې عبادت وکړئ، پرته له شکه زه تاسو لره د هغه له لوري په څرګنده وېرونه وېروونکی يم.

د دغو مکې د خلکو د درواغ ګڼلو غوندې پخوانيو امتونو ته به چې هم کله د الله له لوري رسول راغی هغوی به درواغجن ګڼلو او ويل به يې: هغه يا کوډګر دی او يا لېونی دی.

آيا پخوانيو کافرانو او وروستنيو يې يوبل ته د رسولانو پر درواغ ګڼلو سپارښتنه کړې وه؟! نه، بلکې پر دغه څه د هغوی سرکښۍ يوځای کړي دي.

ای رسوله! له دغو درواغ ګڼوکو مخ واړوه، ته ملامت نه يې، پرته له شکه تا هغه څه ورته ورسول چې د رسولو امر يې درته شوی و.

له هغوی مخ اړول دې تا د هغوی له وعظ او نصيحته څخه منع نه کړي راګرځوي، هغوی ته وعظ کوه او نصيحت، ځکه نصيحت پر الله ايمان لرونکو خلکو ته ګټه رسوي.

او ما پېريان او انسانان يوازې د خپلو لمانځلو لپاره پيداکړي دي، د دې لپاره مې نه دې پيداکړي چې ما لره شريک ونيسي.

له هغوی نه روزي غواړم او نه له هغوی غواړم چې ماته خواړه راکړي.

پرته له شکه همغه الله خپلو بندګانو ته ښه روزي ورکوونکی دی، ټول د هغه روزي ته اړ دي، د پياوړي ځواک څښتن دی هيڅوک نه شي پرې برلاسي کېدلای، ټول پېريان او انسانان د هغه پاک ذات ځواک ته غاړه اېښودونکي دي.

نو ای رسوله! هغو کسانو چې ستا په درواغجن ګڼلو سره يې پر ځانونو ظلم کړی د عذاب برخه يې د خپلو پخوانيو ملګرو غوندې ده، هغه لره ټاکلې نېټه ده، نو له هغه نېټې مخکې دې له ما څخه په بيړه غوښتنه نه کوي.

نو تباهي او زياان دی هغو کسانو لره چې پر الله يې کفر کړی او خپل رسول يې د هغه قيامت د ورځې په اړه درواغجن ګڼلی چې په هغه ورځ کې پر هغوی د عذاب د را ښکته کېدو ژمنه ورسره کيږي.

الله پر هغه غره لوړه وکړه پر کوم چې موسی عليه السلام خبرې ورسره کړې وې.

او پر هغه کتاب يې لوړه وکړه چې ليکل شوی دی.

په غوړول شوې پرانستې داسې پاڼه کې لکه نازل کړل شوي کتابونه.

او پر داسې کور يې لوړه وکړه چې په آسمان کې يې پرېښتې په لمانځلو آباد ساتي.

او پر داسې پورته کړل شوي آسمان يې لوړه وکړه چې هغه د ځمکې چت دی.

او له اوبو په ډک سمندر يې لوړه وکړه.

چې ای رسوله! هرومرو ستا د پالونکي عذاب پر کافرانو راتلونکی دی.

چې هغه لره هيڅ داسې ايساروونکی نشته چې له هغوی يې ايسار کړي، او پر هغوی له راتلو مخه يې ونيسي.

په کومه ورځ چې آسمان په خوځولو وخوخيږي، او د قيامت د اجازې په موخه په لړزه شي.

او غرونه له خپلو ځايونو په روانېدو وچليږي.

نو په دغه ورځ د هغو خلکو لپاره تباهي او زيان دی چې له کافرانو د الله له لوري د عذاب کړې ژمنه يې درواغ ګڼله.

هغه کسان چې په باطل جوړولو کې ساعت تېری کوي، د بېرته را ژوندي کېدلو او را پورته کېدلو پروا نه کوي.

په کومه ورځ چې د جهنم اور ته په شدت او سختۍ ورټېل وهلو سره ټېل وهل کيږي.

او هغوی ته به د ګواښ په ډول وویل شي: دا همغه اور دی چې کله به مو رسولانو ترې وېرولئ، نوتاسو به درواغ ګڼلو.

نو آيا دغه عذاب چې تاسو يې وينئ کوډې دي؟! او که يې تاسو نه وينئ؟!

د دغه اور ګرمي او سختي وڅکئ ، نو که د هغه پر سختۍ ګاللو صبر کوئ او يا پرې صبر نه کوئ، ستاسو صبر کول او صبر نه کول برابر دي، نن به يوازې د هغه څه بدله درکول کيږي چې په دنيا کې مو کوم کفر او ګناهونه کول.

پرته له شکه هغه کسان چې له خپل پالونکي د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې وېريږي په داسې جنتونو او لویو نعمتونو کې وي چې نه به ختميږي.

پر هغه څه به خوندونه اخلي چې الله کوم خوندور خواړه، څښاک او نکاح ورکړي دي، او خپل پاک پالونکی به يې د اور له عذابه وساتي، نو د خپلو خوندونو موخې په ترلاسه کولو او ناوړه شيانو څخه په خونديتوب به بریالي شي.

او هغوی ته به وویل شي: هغه څه په مزه مزه خورئ او څښئ چې زړونه مو غواړي، کوم څه چې خورئ او څښئ يې له هغه به د هيڅ ضرر او زيان وېره نه لري، دا ستاسو لپاره په دنيا کې ستاسو د غوره کړنو بدله ده.

پر ښکلو تکيو به يې څنګونه وهلي وي په داسې حال کې چې ځينې به يې ځينو ته مخامخ وي، او له سپينو غټ سترګو مېرمنو سره به يې ودونه وروکړو.

او هغه کسان چې ايمان يې راوړی او په ايمان راوړلو کې يې اولادونو د هغوی پيروي کړې ده، اولادونه به يې ور سره يوځای کړو ترڅو يې سترګې پرې يخې شي، او که يې خپلو کړنو ته ونه رسيږي، موږ به يې د کړنو له بدلې هيڅ هم کم نه کړو، هر انسان به په خپله بده ترسره کړې کړنه يې ګرو وي، او هيڅوک به يې له کړنې څه کم نه شي کړلای.

او په ډول ډول مېوو به د دغو جنت د خلکو مرسته وکړو، او په هر هغه غوښه به يې مرسته وکړو چې غواړي يې.

په جنت کې به يوبل ته داسې ګیلاسونه ورکوي، چې په څښلو به يې هغه څه نه کيږي کوم څه چې په دنيا کې پرې مرتبيږي، چې د نېشې له امله باطلې خبرې او ګناه کوي.

او پر هغوی به داسې هلکان را ګرځي چې د هغوی د خدمت لپاه به ګمارل شوي وي، د جسم په صفاوالي او سپينوالي کې به په صدفونو کې د ساتل شويو ملغلرو غوندې وي.

او جنتیان به يوبل ته مخ ور اړوي، ځينې به يې له ځينو د دنيا د حال په اړه پوښتنې کوي.

نو هغوی ته به ځواب ورکوي: پرته له شکه موږ په دنيا کې په خپلو کورنيو کې د الله له عذابه ډارېدلو.

نو الله پر موږ اسلام ته په لارښوونه کولو احسان وکړ، او موږ یې له ډېر سخت ګرم عذابه وژغورلو.

له شک پرته موږ په خپل د دنيوي ژوند کې د هغه عبادت کولو، او را بللو مو ترڅو مو د اور له عذابه وساتي، بېشکه هغه ښېګڼه کوونکی او د خپلو بندګانو لپاره په ژمنه کې رېښتينی دی، پر هغوی مهربان دی، پر موږ د هغه له نېکۍ او لورېينې دا هم ده چې ايمان ته يې زموږ لارښوونه کړې ده او جنت ته يې ننه اېستلو او له اوره يې لېرې کړو.

ای رسوله! په قرآن نصيحت کوه، پر تا چې الله د ايمان او عقل پېرزوينه کړې ته نه فال ګر يې چې له پېريانو روايت وکړې او نه لېونی يې.

آيا دغه درواغ ګڼونکي وايي: بېشکه محمد رسول نه دی، بلکې هغه شاعر دی موږ د دې انتظار کوو چې مرګ يې ور واخلي، نو ترې آرامه شو.

ای رسوله! هغوی ته ووايه: زما د مړينې انتظار کوئ، او زه د هغه څه انتظار کوم چې پر تاسو زما د درواغ ګڼلو له امله کوم عذاب را نازليږي.

بلکې آيا د هغوی په وينا عقلونه يې داسې امر ورته کوي: چې بېشکه هغه فال ګر او لېونی دی؟! نو هغه څه را ټولوي چې په يو تن کې نه شي را ټولېدلای، بلکې هغوی له پولو اوښتونکی قوم دی، نو شريعت او عقل ته نه راګرځي.

آيا هغوی وايي: چې پرته له شکه محمد دغه قران له ځانه جوړ کړی دی، او هغه ته وحي نه ده شوې؟! هغه له ځانه نه دی جوړ کړی، بلکې پر هغو له ايمان راوړلو څخه لويي کوي، نو وايي: چې له ځانه يې جوړ کړی.

نو د هغه(قرآن) غوندې خبره دې راوړي که څه هم له ځانه جوړه کړل شوې وي که چېرې هغوی په خپله دعوی کې رېښتيني وي چې هغه (قران) له ځانه جوړ کړی دی.

آيا هغوی پرته له کوم داسې پيداکوونکي پيدا کړل شوي دي چې هغوی پيداکوي؟! او که هغوی په خپله د ځانونو پيداکوونکي دي؟! د پیداکړل شوي شتون له پيداکوونکي پرته شونی دی، اونه پيداکوونکی څه پيداکولای شي، نو ولې خپل پيداکوونکی نه لمانځي؟!

آيا هغوی آسمانونه پيداکړي او که ځمکه؟! بلکې هغوی باور نه لري چې الله د هغوی پيداکوونکی دی، ځکه که يې دغه باور وکړ يو به يې وګڼي، او پر رسول به يې ايمان راوړي.

يا له هغوی سره ستا د پالونکي د روزۍ زېرمې دي نو چاته چې وغواړي ورکوي يې، او له نبوت څخه چې چاته وغواړي ورکوي يې او ترې ايساروي يې؟! يا هغوی له خپلې خوښې سره سم واک لرونکي او تصرف کوونکي دي؟!

يا هغوی لره کومه داسې زينه ده چې آسمان ته پرې خېژي ترڅو پکې د الله وحي ته غوږ نيسي چې هغوی ته د دې وحي کيږي چې هغوی پر حق دي؟! نو له هغوی دې هغه څوک له داسې څرګند دليل سره راولي چې دغې وحي ته يې غوږ نيولی وي چې رېښتيني مو وګڼي په هغه څه کې چې تاسې يې دعوی لرئ چې پر حقه ياست.

آيا هغه پاک ذات لره لوڼې دي چې تاسو يې بدې ګڼئ او تاسو لره زامن دي چې خوښيږي مو؟!

ايا ای رسوله! ته له هغوی پر هغه څه کومه بدله غواړې چې د خپل پالونکي له خوا يې ور رسوې؟! نو هغوی له همدې امله د داسې بار پورته کوونکي دي چې د پورته کولو توان يې نه لري.

يا له هغوی سره د پټو پوهه ده چې خلکو ته هغه څه ليکي چې له پټو يې پرې خبروي، نو پر هغه څه يې خبروي چې ترې غواړي يې؟!

يا دغه درواغ ګڼونکي پر تا او دين دې کوم چل کول غواړي؟! نو پر الله بروسه وکړه، هغه کسان چې پر الله او د هغه پر رسول يې کفر کړی پر هغوی په خپله چل شوی دی نه پر تا.

آيا هغوی لره له الله پرته په حقه بل معبود دی؟! الله سپېڅلی او پاک دی له هغه شرک څخه چې هغوی يې نسبت ورته کوي. ټول هغه څه چې تېرشول نه وو او په هيڅ حال يې فکر هم نه کيږي.

او که له آسمانه کومه را لوېدونکې ټوټه وويني وايي به: دغه يوپربل د پاسه ورېځې دي لکه څنګه چې عادتا وي، نو پند نه اخلي او نه ايمان راوړي.

ای رسوله! هغوی په خپل ضد او انکار کې يې پرېږده ترڅو له هغې ورځې سره يې مخامخ شي چې پکې عذابيږي به، او هغه د قيامت ورځ ده.

په کومه ورځ چې چل به يې لږ او ډېره ګټه هم ور ونه شي رسولای او نه به له عذابه په اېستلو د هغوی مرسته کيږي.

او پرته له شکه د هغوکسانو لپاره چې پر ځانونو يې د شرک او ګناهونو له امله ظلم کړی د آخرت له عذابه مخکې په دنيا کې د وژلو او بندي کولو عذاب دی، او په برزخ کې د قبر عذاب دی؛ خو ډېری يې پر دغه نه پوهيږي، نو ځکه يې پر کفر ولاړ دي.

او ای رسوله! د خپل پالونکي پر پرېکړه او شرعي حکم صبر کوه، ځکه ته زموږ د سترګو په وړاندې او ساتنه کې يې، او د خپل پالونکی په ستاينه دې هغه مهال پاکي بيانوه کله چې له خوبه پاڅېږې.

او له شپې د خپل پالونکي پاکي بيانوه، او هغه لره لمونځ کوه، او د سهار لمونځ کوه کله چې ستوري د ورځې د رڼا له امله مخ په ډوبېدو وي.

په ستوري قسم چې كله وغورځيږي.

محمد-صلی الله علیه وسلم- نه د حق د لارې څخه کوږ شوی او نه یې د حق خلاف کړی لیکن هغه د رشد[هدایت] خاوند دی.

او نه پر دغه قرآن د خپل هوس د پيروۍ له مخې خبرې کوي.

دغه قرآن نه دی مګر داسې وحي چې الله يې د جبرئيل له لارې وحي کوي.

هغه ته ځواکمنې پرېښتې ورښوولې ده چې هغه جبرئيل عليه السلام دی.

جبرئيل عليه السلام د ښکلي هيئت څښتن دی، نو بيا هغه عليه السلام نبي صلی الله عليه وسلم ته په خپل هغه شکل ښکاره ودرېدی چې الله پرې پيداکړی و.

او جبرئيل د آسمان پر اوچتو څنډو و.

بيا جبرئيل عليه السلام نبي صلی الله عليه وسلم ته نېږدې شو، بيا نو رهم ور نېږدې شو.

نو هغه ته يې ور نېږدېوالی د دوو لېنديو او يا تر هغه هم زيات و.

نو جبرئيل د الله بنده محمد صلی الله عليه وسلم ته هغه څه وحي کړل څه يې چې وحي کړل.

د محمد صلی الله عليه وسلم زړه په هغه څه کې درواغ نه دي ويلي چې ليدلي يې و.

ای مشرکانو! په هغه څه کې ورسره شخړه کوئ چې الله په هغه شپه ورښودلي چې په کومه شپه يې بولی و.

او پرته له شکه محمد صلی الله عليه وسلم جبرئيل په خپل شکل کې يوځل بل هم ليدلی و په هغه شپه چې بوول شوی و.

د بېرې ونې له پای سره هغه ونه چې ډېره لويه ده په اووم آسمان کې ده.

له هغې ونې سره جنت الماوی دی.

کله چې د الله له امره لوی څه شي بېره پټه کړې وه، چې پرحقيقت يې يوازې الله پوهېږی.

د هغه صلی الله عليه وسلم سترګې نه ښي او کيڼ لوري ته کږې شوې او نه له هغه ټاکلي بريده واوښتې.

پرته له شکه محمد صلی الله عليه وسلم په کومه شپه چې پورته کړل شو د خپل پالونکي داسې لويې نښانې وليدې چې د هغه پر قدرت يې دلالت کولو، جنت يې وليده، اور يې وليده او داسې نور.

ای مشرکانو! تاسو دغه بوتان ليدلي چې له الله پرته يې لمانځئ: لات او عزی؟

او ستاسو له بوتانو څخه دريم منات. خبر راکړئ آيا هغوی تاسو لره د څه ګټې او تاوان واک لري؟!

ای مشرکانو! تاسو لره به زامن وي چې مينه ورسره لرئ او هغه لره به لوڼې وي چې تاسو کرکه ترې کوئ.

دغه وېش چې تاسو يې د خپلو هوسونو له مخې کوئ ډېر ظالمانه دی.

دغه بوتان نه دي مګر داسې له معنا خالي نومونه چې د الوهيت په صفتونو کې هغوی لره هيڅ برخه نشته، تاسو او پلرونو مو له خپل ځانه پرې اېښي دي، الله پرې هيڅ دليل نه دی نازل کړی، مشرکان په خپله عقيده کې يوازې د ګومان او هغه څه پيروي کوي چې زړونه يې غواړي او شيطان يې په زړنو کې ښايسته کړي دي، او پرته له شکه د هغوی د پالونکي له لوري لارښوونه د هغه د نبي صلی الله عليه وسلم په ژبه ورته راغله، خو هغوی په سمه لار نه شول.

آيا (کافر) انسان ته به د الله پر وړاندې د بوتانو هغه سپارښتنه وي چې هيله يې لري؟!

داسې نه ده، هغه لره به هغه څه نه وي چې هيله يې کوي، يوازې الله لره آخرت او دنيا دي، له هغو دواړو به هغه څه ورکوي چې غواړي يې او هغه څه به ترې ايساروي چې غواړي يې.

او په آسمانونو کې څومره پرېښتې دي چې هغوی ته يې سپارښتنه هيڅ ګټه نه شي رسولای، که چېرې هغوی وغواړي د يو چا لپاره سپارښت وکړي مګر وروسته تردې چې الله له هغوی څخه د چا لپاره وغواړي چې د سپارښت اجازه ورکړي، او د چا سپارښت چې کيږي له هغه خوښ وي، نو هيڅکله به الله د هغه چا د سپارښت اجازه ور نه کړي چې شرک يې کړی وي، او هيڅکله به له هغه چا راضي هم نه شي چې سپارښت يې کيږي خو هغه له الله پرته د بل چا عبادت کوي.

پرته له شکه هغه کسان چې د آخرت پر کور کې په بېرته را ژوندي کېدو باور نه لري، هرومرو د خپلې عقيدې له مخې پر پرېښتو ښځينه نومونه ږدي چې ګواکې هغوی د الله لوڼې دي، الله د هغوی له وينا ډېر لوړ دی.

او هغوی لره پرې د ښځينه نومونو په اېښودلو کې کومه داسې پوهه هم نشته چې استناد پرې وکړي، په دغه کې يوازې د اټکل او وهم پيروي کوي، او پرته له شکه ګومان د حق پر وړاندې هيڅ ګټه نه شي رسولای ترڅو يې ځای ناستی شي.

نو ای رسوله! له هغه چا مخ واړوه چې د الله له ياده يې مخ اړولی او پروا يې نه کوي، او د دنيا له ژوند پرته بل څه نه غواړي، نو هغه د آخرت لپاره هيڅ نه کوي، ځکه هغه پرې ايمان نه لري.

دا څه چې دغه مشرکان يې وايي چې پر پرېښتو د ښځينه نومونه ږدي هغه يې د پوهې داسې وروستی بريد دی چې ايله ور رسيږي ځکه هغوی ناپوه دي، باور ته نه شي رسېدلای، پرته له شکه ای رسوله! الله پر هغه چا ښه پوه دی چې د حق له لارې اوښتونکی دی، او پر هغه چا هم ښه پوه دی چې د هغه لار يې غوره کړې ده، له دغه هيڅ هم ترې نه شي پټېدلای.

او د ملکيت، پيدايښت او تدبير له پلوه يوازې الله لره دي څه چې په آسمانونو او څه چې په ځمکه کې دي، ترڅو هغو کسانو ته چې په دنيا کې يې بدکارونه کړي د هغه څه بدله ورکړي چې د کوم عذاب وړ ګرځېدلي دي، او هغو مؤمنانو ته په جنت سره بدله ورکړي چې ښه کارونه يې کړي دي.

هغه کسان چې له لويو ګناهونو او ناوړه نارواوو لرې کيږي، مګر کله کوچني ګناهونه ترې کيږي، نو دغه به د لويو ګناهونو په پرېښودلو او زياتو پيرويو په کولو ورته بخښل کيږي، بېشکه ستا پالونکی اې رسوله د پراخه بخښنې څښتن دی، د بنده ګانو ګناهونه يې بښي کله چې هغوی توبه ترې وباسي، همغه پاک ذات ستاسو پر حالاتو او چارو ډېر پوه دی کله يې چې ستاسې پلار آدم له خاورې پيداکړ او کله چې تاسې د ميندو په ګېډو کې مو بار وئ، له يو پيدايښت وروسته په بل پيدايښت بدلېدلئ، له دغه هيڅ هم له هغه پټ نه دي، نو ځانونه مو د تقوی صفت په درلودلو سره مه ستايئ، همغه پاک ذات دی چې پر هغه چا ډېر پوه دی څوک چې د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو ځان ساتي.

آيا د هغه چا بد حالت دې وليدئ چې اسلام ته تر نېږدې کېدو وروسته يې مخ ترې واړولو.

او لږ مال يې ورکړ بيا يې نور ايسار کړ، ځکه بخل د هغه عادت و، له دغه سره هغه د ځان پاکي بيانوي.

ايا له هغه سره د پټو پوهه ده چې پټ ويني او په اړه يې خبرې کوي؟!

يا هغه پر الله درواغ تړونکی دی؟! او يا دغه د درواغو تړونکی پر هغه څه نه دی خبر کړل شوی چې په هغو لومړنيو پاڼو کې و چې الله پر موسی نازلې کړې دي؟

او د هغه ابراهيم په پاڼو کې چې هغه څه يې ادا کړل چې پالونکي يې پرې مکلف کړی و او بشپړ يې کړل.

دا چې يو انسان به د بل ګناه پر غاړه نه وړي.

او دا چې انسان ته يوازې د خپل هغه کړي عمل بدله ده.

او پرته له شکه عمل به يې د قيامت ورځ ژر مخامخ وليدل شي.

بيا به پرته له کموالي د عمل بدله يې بشپړه ورکړی شي.

او دا چې ای رسوله! د بندګانو له خپل مرګ وروسته ستا پالونکي ته ورګرځېدل او ورتګ دی.

اودا چې هغه چاته وغواړي خوشحالوي يې نو خندوي يې او چاته چې وغواړي خپه کوي يې نو ژړوي يې.

او دا چې هغه په دنيا کې ژوندي مړه کوي او په بېرته را پاڅولو مړي را ژوندي کوي.

اودا چې هغه دوه ډولونه پيداکړي: نارينه او ښځينه.

له مني څخه کله چې په رحم کې کښېښودل شي.

او دا چې پر هغه د خپلو دواړو مخلوقاتو د هغوی له مړينې وروسته په بيا را ژوندي کولو را ګرځول دي.

اودا چې هغه له خپلوبندګانو چاته وغواړي د مال په څښتن ګرځولو سره يې شتمن کوي، او له ماله هغه څه ورکوي چې خلک د پانګې په ډول پانګونه پرې کوي.

او هغه د شعری پالونکی دی، چې هغه يو ستوری دی، ځينو مشرکانو به له الله پرته لمانځلو.

او دا چې هغه لومړني عاديان تباه کړل، چې هغه د هود قوم و کله يې چې پر کفر ټينګار وکړ.

او د صالح قوم ثموديان يې تباه کړل، نو له هغوی يې هيڅوک پرې نښودل.

او د عاد او ثمود له قوم مخکې يې د نوح قوم تباه کړ، بېشکه د نوح قوم د ظلم له پلوه ډېر سخت و، او د عاد او ثمود له قومونو لوی سرکښه و، ځکه نوح په هغوی کې پنځوس کم زر کاله پاتې شو او هغوی يې د الله يووالي ته رابلل، خو هغوی يې خبره ونه منله.

او د لوط د قوم کلی يې آسمان ته پورته کړ، بيا سرچپه کړ، بيا ځمکې ته را وغورځولو.

بيا يې پټ کړل او ډبرې يې ور ورسولې په هغه څه يې چې آسمان ته له پورته کولو او ځمکې ته تر راغورځولو وروسته و.

نو د خپل پالونکي پر کومو نښانو چې د هغه پر ځواک دلالت کوونکې دي ای انسانه! ته شخړه کوې چې پند نه پرې اخلې؟!

دغه رسول چې تاسو ته در لېږل شوی دی د پخوانيو رسولانو له جنسه دی.

نېږدې قيامت نېږدې شو.

هغه لره کوم داسې ايساروونکی نشته چې ايسار يې کړي، او له الله پرته نه کوم خبر ورکوونکی شته چې په اړه يې خبر ورکړي.

نو آيا له دغه قرآنه چې پر تاسو لوستل کيږي تعجب کوئ چې د الله له لوري دی؟!

او پر هغه د ملنډو له کبله خاندئ، او د هغو د پندونو د اورېدو پر مهال ژاړئ نه؟!

او تاسو له هغه بې خبره ياست، پروا يې نه کوئ؟!

نو يوازې الله ته سجده وکړئ، او يوازې هغه لره عبادت وکړئ.

د قيامت راتګ را نېږدې شو او د نبي صلی الله عليه وسلم په زمانه کې سپوږمۍ وچاوده، چې چاودل يې د هغه صلی الله عليه وسلم له حسي نښانو څخه وه.

او که مشرکان د هغه صلی الله عليه وسلم پر رېښتينولي کوم دليل او برهان وويني له منلو يې مخ اړوي، او وايي: موږ چې له حجتونو او برهانونو څه ليدلي هغه باطلې کوډې دي.

او کوم حق چې ورته راغلی و هغه يې درواغ وګڼلو، او په درواغ ګڼلو کې يې د خپلو هوسونو پيروي وکړه، او هر کار که خير وي او که شر د قيامت په ورځ به يې په وړ تن را پرېوتونکی وي.

او پرته له شکه هغوی ته د هغو امتونو خبرونه راغلل چې الله هغوی د خپل کفر او ظلم له امله يې تباه کړل چې هغه د کفر او ظلم څخه د راګرځولو لپاره بسنه کوله.

او هغه څه ورته راغلل بشپړ حکمت و ترڅو پرهغوی حجت قايم شي، وېروونکي هغه قوم ته کومه ګټه نه رسوي چې پر الله او د آخرت په ورځ باور نه لري.

ای رسوله! کله چې هغوی په سمه لار نه ځي، نو د هغې ورځې د انتظار کوونکي په توګه يې پرې ږده او مخ ترې واړوه په کومه ورځ چې په شپېلۍ کې پوکی کوونکې پرېښته د داسې وېروونکي امر خواته را بلل کيږي چې مخلوقاتو له دې مخکې د هغه غوندې څه نه وي پېژندلي.

سترګې به يې ټيټې وي په داسې حال کې چې له قبرونو به راوزي ګواکې د حساب ځای لوري ته په هڅه کې يې خواره ملخان دي.

د بلونکي خواته دغه ځای لوري ته به منډې وهونکي وي، کافران به وايي: دغه ورځ سخته ورځ ده؛ په هغې کې سختي او بد حالات دي.

ای رسوله! له دغو ستا د بلنې له درواغ ګڼونکو مخکې د نوح قوم درواغ ګڼلي وو، نو هغوی نوح عليه السلام درواغجن وګڼلو کله مو چې ور ولېږلو، او د هغه په اړه يې وويل: هغه لېونی دی، په ډول ډول ښکنځلو، بدردويلو او کواښو يې و راټه کله چې هغه يې بلنه پرې نه ښوده.

نو نوح خپل پالونکی په دې ويلو راوبللو: بېشکه زما قوم پر ما برلاسی شو، او زما خبره يې ونه منله، نو له هغوی څخه په داسې عذاب غچ راته واخله چې پرې نازل شي.

نو بيا مو د آسمان دروازې په پرله پسې تويدونکو اوبو سره پرانېستلې.

او ځمکه مو وچوله، داسې چينې وګرځېدله چې وبه ترې بهېدلې، نو له آسمانه را نازل شوې اوبه له ځمکې څخه د خوټېدلو اوبو سره د الله په هغه امر يوځای شوې چې په ازل کې يې ټاکلی و، له هغه چا پرته چې الله ژغورلي و نور ټول يې ډوب کړل.

او نوح مو د تختو او مېخونو والا پر کښتۍ سپور کړ، نو هغه او له هغه سره شته خلک مو وژغورل.

دغه کښتۍ د اوبو په مستو څپو کې زموږ د سترګو او ساتنې په وړاندې چلېدله، د هغه نوح د مرستې په موخه چې قوم يې درواغجن ګڼلی و، او هغوی پر هغه څه کفر کړی وو چې نوح ورته د الله له لوري ورسره راغلی و.

او پرته له شکه مو دغه عذاب چې هغوی مو پرې په عذاب کړي د پند او نصيحت په توګه پرېښود؛ نوآيا کوم پند اخېستونکی شته چې پر دغه پند واخلي؟!

نو درواغ ګڼونکو لره زما عذاب څنګه و؟! او زما وېرول د هغوی په تباه کولو سره څنګه و؟!

او پرته له شکه قرآن د پند او نصيحت لپاره آسانه کړی؛ نو آيا پر هغه کې په شته پندونو او نصيحتونو څوک پند اخېستونکی شته؟!

او عاديانو خپل نبي هود عليه السلام درواغجن وګڼلو، نو ای د مکې خلکو! فکر وکړئ هغوی لره زما عذاب څنګه و؟! او له هغوی پرته د نورو خلکو په عذابولو سره زموږ وېرول څنګه و؟!

او پرته له شکه مو پر هغوی سخت يخ باد ولېږلو په داسې سخته او بدمرغه ورځ کې چې بدمرغي به يې د هغوی تر دوزخ ته ننوتلو پورې ورسره وي.

خلک به له ځمکې وباسي او پر سرونو به يې داسې ولي لکه د خرما ونو بېخونه چې له بېخه اېستل شوي وي.

نو ای د مکې خلکو! فکر وکړئ چې هغوی لره زما عذاب څنګه و؟! او له هغوی پرته نورو خلکو لره په عذاب ورکولو زما وېرول څنګه و؟!

او د پند او نصيحت لپاره مو قرآن آسانه کړ؛ نو آيا په هغو کې په شته پندونو او نصيحتونو څوک پند اخېستونکی شته؟!

ثموديانو په هغه څه کې خپل رسول صالح عليه السلام درواغجن وګڼلو چې پرې وېرولي يې وو.

نو هغوی د نټه کوونکو په توګه وويل: آيا زموږ له جنسه د يو بشر پيروي وکړو؟! بېشکه که موږ په دغه حالت کې د هغه پيروي وکړه موږ به له سمې لارې لېرې او له هغه څخه په کوږوالي او سختۍ کې وو.

آيا پر هغه وحي نازله شوې او حال دا چې هغه يو دی، او له موږ ټولو يې هغه ځانګړی کړ؟! نه داسې نه ده، بلکې هغه ډېردرواغجن کبرجن دی.

ژر به هغوی د قيامت په ورځ پوه شي چې څوک درواغجن کبرجن دی آيا صالح او که هغوی؟

ای صالحه! پرته له شکه موږ د هغوی د ازمويښت لپاره له لويې ډبرې څخه د يوې اوښې را اېستونکي او لېږونکي يو او پر هغه څه څارنه کوه چې هغوی يې کوي او څه چې پرې کيږي او د هغوی پر آزار رسولو صبر کوه.

او هغوی ته خبر ورکړه چې د څاه اوبه يې د هغوی او اوښې ترمنځ وېشل شوې دي، يوه ورځ هغې لره او يوه ورځ هغوی لره، په هر برخه کې به يوازې د هغې ورځې اړوند څښتن يې حاضريږي.

نو خپل ملګري ته يې ور چېغې کړ ترڅو اوښه ووژني، هغه توره واخېسته او ويې وژله د خپل قوم د امر منلو لپاره.

نو ای د مکې خلکو! فکر وکړئ هغوی لره زما عذاب څنګه و؟! او هغوی لره زما وېرول د هغوی په عذابولو سره څنګه و؟!

پرته له شکه پر هغوی مو يوه چېغه ور ولېږه چې هغوی مو تباه کړل، نو هغوی لکه د وچې ونې غوندې وو چې له هغې څخه د پسونو لپاره شپول جوړول کيږي.

او پرته له شکه قرآن مو د پند او نصيحت لپاره آسانه کړی دی، نو آيا په هغو کې په شته پندونو او نصيحتونو پند اخېستونکی شته؟!

د لوط قوم په هغه څه کې خپل رسول لوط عليه السلام درواغجن وګڼلو چې هغوی يې پرې وېرول.

پرته له شکه موږ پر هغوی داسې باد ورولېږلو چې په ډبرو يې وېشتل، مګر پرته د لوط عليه السلام له کورنۍ، چې هغوی ته عذاب ونه رسېدی، بېشکه هغوی مو ترې وژغورل، ځکه هغوی د عذاب له راتلو مخکې د شپې په وروستۍ برخه کې يووړل شول.

هغوی مو له عذابه وژغورل دا زموږ له خوا پر هغوی يوه لورېينه وه، دغه غوندې بدله چې لوط عليه السلام ته مو ورکړه موږ يې هغه چاته ورکوو چې د الله شکر وباسي د هغه پر نعمتونو.

او پرته له شکه لوط هغوی زموږ له عذابه وېرولي و خو هغوی ورسره شخړه وکړه او هغه يې درواغجن وګڼلو.

او له لوط څخه يې قوم غوښتنه وکړه چې د هغوی او پرېښتو مېلمنو ترمنځ لاره خوشي کړي د ناروا کړنې د ترسره کولو په موخه، نو موږ د هغوی سترګې ور پټې کړې، چې هغوی يې نه ليدل، او ورته ومو وويل: زما عذاب او تاسو لره زما د وېرولو پايله وڅکئ.

او پرته له شکه هغوی ته په سهار وختي کې داسې عذاب راغی چې له هغوی سره پرله پسې و تردې چې آخرت ته يې ورسوي، چې بيا د آخرت عذاب ورته راشي.

او هغوی ته به وويل شي: زما هغه عذاب چې پرتاسو مو نازل کړی و، او د لوط د وېرولو پايله وڅکئ.

او پرته له شکه مو قرآن د پند او نصيحت لپاره آسانه کړی، نو آيا په هغه کې په شته پندونو او نصيحتونو څوک پند اخېستونکی شته؟!

او پرته له شکه فرعونيانو ته د موسی او هارون عليهما السلام په ژبه زموږ وېرونه ورغلې وه.

هغوی هغه دليلونه او حجتونه چې زموږ له لوري ورغلي وو درواغ وګڼل، نو هغوی ته مو د درواغ ګنلو له امله يې سزا ورکړه، د داسې برلاسي سزا چې هيڅوک نه شي پرې برلاسي کېدلی او داسې ځواکمن چې له هيڅ شي نه شي بې وسې کېدلی.

ای د مکې خلکو! آيا ستاسو کافران له دغو يادو شويو کافرانو غوره دي: چې هغه د نوح قوم، عاديان، ثموديان، د لوط قوم، فرعون او د هغه قوم دی؟! او يا تاسو لره د الله له عذابه خلاصون دی چې په آسماني کتابونو کې راغلی دی؟!

بلکې آيا دغه د مکې له خلکو کافران وايي: موږ له ټولو هغو خلکو غچ اخېستونکي يو چې موږ ته ضرر رسول غواړي، او زموږ د ډلې بېلول غواړي؟!

او ژر به دغه د کافرانو ټولی ماتې وخوري او د مؤمنانو پر وړاندې به شاوې واړوي، او دغه څه د بدر په ورځ پېښ شول.

بلکې قيامت چې هغوی يې درواغ ګڼي د راتلو وخت يې هغه دی چې هغوی به پکې په عذابيږي، او قيامت ډېر لوی او سخت دی تر هغه څه چې له کوم عذاب سره هغوی په دنيا کې د بدر په ورځ مخ شوي دي.

پرته له شکه د کفر او ګناهونو له امله ګناهکاران له حقه په لارورکۍ، عذاب او سختۍ کې دي.

په کومه ورځ چې پړمخ په اور کې کشول کيږي او هغوی ته به د ګواښ په ډول ويل کيږي: د اور سزا وڅکئ.

پرته له شکه موږ په کائناتو کې هرڅه زموږ له لوري په پخوانۍ ټاکلې اندازه او زموږ له پوهې او خوښې سره سم پيداکړي دي، او هغه مو په لوح محفوظ کې ليکلي دي.

او زموږ امر چې کله د يو شي اراده وکړو له دې پرته بل څه نه دی چې يوه کلمه ووايو چې هغه ته: شه، نو هغه څه کيږي چې موږ يې غواړو ډېر په منډه لکه د سترګو د رپ غوندې.

او پرته له شکه په کفر کې ستاسو غوندې پخواني امتونه مو تباه کړي دي؛ نو آيا پر دغه څوک پند اخېستونکی شته چې له کفره يې وګرځي؟!

او هرڅه چې بندګانو کړي دي؛ نو هغه د ساتونکو پرېښتو په کتابونو کې ليکل شوي دي چې هيڅ هم نه ترې پاتې کيږي.

او له کړنو او ويناوو هره وړه، او له هغو هره لويه د کړنو په پاڼو او لوح محفوظ کې ليکل شوي دي، ژر پرې بدله ورکړل شي.

پرته له شکه هغه کسان چې د خپل پالونکي د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو ترې وېريږي په داسې جنتونو کې وي چې مزې به پکې کوي او په روانو ويالو کې به وي.

په حق مجلس کې چې بې ځایه خبره او ګناه به پکې نه وي، د داسې څښتن په وړاندې چې د هر څه څښتن دی، داسې ځواکمن چې له هيڅ شي نه بې وسې کيږي، نو له هغوی به د هغه څه په اړه پوښتنه نه کيږي چې کوم تلپاتې نعمتونه ترلاسه کوي.

هغه مهربان چې د پراخه لورېينې څښتن دی.

هغه خلکو ته قرآن په آسانه يادولو او د هغه د معناوو په آسانه پوهولو سره ښوولی دی.

هغه انسان سم پيداکړی، او د هغه صورت يې ښايسته کړی دی.

هغه ته يې ښوولي دي چې څه ډول د خپل زړه خبره په ويلو او ليکلو سره بيان کړي.

او لمر او سپوږمۍ يې اندازه کړي، چې په باوري حساب سره تاوېږي ترڅو خلک د کلونو شمېر او حساب پرې معلوم کړي.

او هغه شينګي چې تنه نه لري او ونې دواړه الله پاک لره سجده کوي، هغه لره غاړه اېښودونکي او سر ټيټوونکي دي.

او پر ځمکه سربېره يې آسمان د ځمکې لپاره د چت په توګه پورته کړی، او په ځمکه کې يې عدالت ثابت کړی، او خپلو بندګانو ته يې د هغه امر کړی دی.

ای خلکو! عدالت يې د دې لپاره ثابت کړی ترڅو تاسو تېری او په تول او پېمانه کې خيانت ونه کړئ.

او په خپلو منځونو کې تول سم په عدل سره ترسره کوئ، په تول يا پېمانه کې کمی مه کوئ کله چې نورو ته پېمانه او يا تول کوئ.

او ځمکه يې داسې چمتو کړې اېښې ده چې خلک پرې ځای پرځای کېدای شي.

په هغې کې داسې ونې دي چې مېوې کوي، او داسې د خرما ونې دي چې وښي يې له خرماوو ډک دي.

او په هغې د وښو والا دانې دي لکه غنم او وربشې، او داسې شينګي دي پکې چې تاسې يې بويوئ.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

هغه آدم عليه السلام له داسې وچې خټې پيداکړ چې شرنګهار يې اورېدل کېدی، لکه پخه کړل شوې خټه.

او د پېريانو پلار يې د اور د لمبې چې د دود څخه پاکه سوچه وي پيداکړ.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

هغه په اوړي او ژمي کې د لمر د دواړو ختيځونو او دواړو لوېديځونو پالونکی دی.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

الله مالګين او خوږ دريابونه سره ګډ کړي په هغه ځای کې سره يوځای کيږي چې سترګې يې ويني.

د هغو دواړو ترمنځ يو خنډ دی چې هر يو يې له دې څخه را ګرځوي چې پر بل دې تېری وکړي ترڅو خوږ همداسې خوږ پاتې شي او مالګين همداسې مالګين.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

د دواړو دريابونو له ټولګې څخه لويې او کوچنۍ ملغلرې را وزي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

او يوازې هغه لوړ پاک ذات لره په دريابونو کې د غرونو غوندې روانو کښتيو کې تصرف کول دي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

هرڅه مخلوقات چې د ځمکې پر مخ دي هرومرو تباه کېدونکي دي.

او ای رسوله! ستا پالونکی پاتې کيږي چې د لويۍ، احسان او پر بندګانو يې د پېرزوينې څښتن دی، نو هغه لره به هيڅکله فنا را نه شي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

او له هغه ټولې هغه پرېښتې چې په آسمانونو کې دي، او پېريان او انسانان چې په ځمکه کې دي خپلې اړتياوې غواړي، هره ورځ هغه د خپلو بندګانو له مړه کولو، ژوندي کولو، روزي ورکول او يا بل کوم کار کې وي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

ای انسانانو او پېريانو ژر به موږ تاسو سره حساب وکړو؛ نو هر چاته به د هغه څه بدله ورکړو چې له ثواب او سزا يې وړ دی.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر ستاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

او الله به د قيامت په ورځ چې کله پېريان او انسانان را غونډ کړي ووايي: اې د پېريانو او انسانانو ډلې! که چېرې د آسمانونو او ځمکې له کونجونو څخه په کوم کونج کې د ځانونو لپاره د وتلو لار پيداکولای شئ؛ نو دا کار وکړئ، خو هيڅکله به تاسې دا کار ونه شئ کړای مګر د يو ځواک او دليل په مرسته، او دا ځواک او دليل به تاسو له کومه کړئ؟

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر ستاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

اې انسانانواو پېريانو! پر تاسو به له داسې اوره لمبې چې له دوده خالي وي، او داسې دود را خوشي کړل شي چې لمبه به پکې نه وي، چې د دې منع کول به ستاسې په توان کې نه وي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر ستاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

کله چې آسمان د پرېښتو د را کوزدېدو لپاره وچوي؛ نو د رنګ په روڼ والي کې به تېلو غوندې تک سور وي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

نو په دغه لويه ورځ کې به نه انسان او نه پېری يې له ګناهونو پوښتل کيږي، ځکه الله به د هغوی پر کړنو پوه وي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

د قيامت په ورځ به ګناهکاران پر نښو يې پېژندل کيږي چې د مخونو توروالی او سترګو شينوالی دی، نو تندي به يې له پښو سره يوځای کړل کيږي او بيا به دوزخ خواته کشول کيږي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

او د ګواښ په ډول به هغوی ته ويل کيږي: دا هغه دوزخ دی چې ګناهکارانو به په دنيا کې درواغ ګڼلو اوس يې د سترګو په وړاندې دی چې هيڅ نټه نه شي ترې کولای.

د هغه دوزخ او سختو ګرمو اوبو ترمنځ به اخوا دېخوا کيږي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

او د هغه چا لپاره چې په آخرت کې د خپل پالونکي په وړاندې له درېدلو ډاريږي؛ نو ايمان يې راوړی او نېک عمل يې کړی، دوه جنتونه دي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

دغه دواړه بڼونه د لويو شنو څانګو والا دي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

په هغو دواړو بڼونو کې دوې داسې چينې دي چې اوبه پکې بهيږي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

په هغو دواړو کې به له هغو مېوو چې خوند ترې اخېستل کيږي دوه دوه ډوله وي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

پر داسې فرشونو به تکيه وهونکي ناست وي چې استر به يې له پنډو وېښمو وي، او کومې مېوې او خوندور شيان چې له دواړو جنتونو ترلاسه کوي، د ولاړ، ناست او تکيه وهونکي لپاره به نېږدې وي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

په هغو کې به داسې مېرمنې وي چې نظرونه به يې يوازې پر خپلو مېړونو ورګرځېدلي وي، د هغوی بکارتونه به له خپلو مېړونو يې مخکې نه انسان او نه پېري ور زايل کړي وي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

ګواکې هغوی په ښايست او پاکوالي کې لال او مرجان دي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

د هغه چا بدله له دې پرته بل څه چې د خپل پالونکي په پيروي يې ښېګڼه کړې چې الله ښه بدله ورکړي؟!

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

او له دغو دوو يادو بڼونو پرته به دوه نور بڼونه هم وي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

پرته له شکه ډېر سخت شینوالی دی د هغوی دواړو.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

په دغو دوو باغونو کې دوې داسې چينې دي چې اوبه به يې سختې را خوټيږي، د هغو دواړو د اوبو خوټېدل به هيڅ نه ختميږي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

په دغو دوو باغونو کې زياتې مېوې، لويې د خرما ونې او انار دي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

په دغو باغونو کې نېک خويه ښايسته مخونه والا ښځې دي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

په خېمو کې پټې حورې د هغوی د ساتنې په موخه.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

هغوی ته يې له خپلو مېړونو مخکې نه انسان ور نېږدې شوی او نه پېری.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

پر شنو پوښونو پټو تکيو او ښکلو فرشونو به ډډه وهونکي ناست وي.

نو ای د پېريانو او انسانانو ډلې! پر تاسو د الله له ډېرو پېرزوينو به کوم درواغ ګڼئ؟!

ستا د پالونکي د نوم خير زيات اولوی دی، د لويۍ، ښېګڼې او پر بندګانو يې د پېرزوينې څښتن دی.

او کله چې هرومرو قيامت را منځته شي.

هيڅوک به ونه موندل شي چې هغه درواغ وګڼي لکه څنګه يې چې په دنيا کې درواغ ګڼل کېدی.

بې لارې کافرانو لره اور ته په ننه اېستلو سره ښکته کوونکی دی، هغه مؤمنانو لره چې ځان ساتونکي دي د هغوی جنت ته په ننه اېستلو سره پورته کوونکی دی.

کله چې ځمکه په لويه لړزه ولړزول شي.

او غرونه ميده ميده ورژول شي.

نو هغه غرونه له رژولو څخه خور ګرد شي چې هيڅ قرار ورلره نه وي.

او په دغه ورځ کې به تاسې درې ډوله وئ.

نو هغه د ښي لاس خلک چې خپلې عملنامې يې په ښي اخلي، څومره د لوړې او لويې مرتبې والا دي!

او د کيڼ لاس خلک چې خپلې عملنامې په کيڼ لاس اخلي، څومره سپک او بدې مرتبې والا دي!

او هغه کسان چې په دنيا کې د ښېګڼو په کولو مخکې کېدونکي دي همغوی په آخرت کې جنت ته په ننوتلو مخکې کېدونکي دي.

همدوی د الله په وړاندې نېږدې کړل شوي دي.

د نعمتونو والا په جنتو کې به وي، چې په ډول ډول نعمتونو به خوندونه اخلي.

يوه ډله به له دغه امته او له پخوانيو امتونو وي.

او په آخره زمانه کې به لږ خلک وي چې هغوی به له مخکېنيو نېږدې کړل شوو څخه وي.

پر داسې تختونو به وي چې له سرو زرو اوبدل شوي وي.

پر دغو تکيو به يوبل ته مخامخ ډډه وهونکي ناست وي، يو به د بل څټ نه ويني.

پر هغوی به د خدمت لپاره يې داسې هلکان تاويږي چې زوړوالی او پای ته رسېدل به نه ورته رسيږي.

پر هغوی به له داسې ګيلاسونو سره تاويږي چې لاستي نه لري او له داسې کوزو سره چې لاستي به لري، او د داسې روانو شرابو له پیالو سره چې هيڅ به نه ختميږي.

د دنيا د شرابو غوندې به نه وي، چې څښونکي ته به يې سرخوږی نه رسيږي، او نه به يې عقل له منځه ځي.

او پر هغوی به دغه هلکان له داسې مېوو سره تاويږي چې هغوی يې خوښوي.

او د مارعانو له غوښو سره تاويږي چې زړونه يې غواړي.

او هغوی لره به په جنت کې په ښايست کې پراخه سترګو والا مېرمنې وي.

د ملغرو غوندې په پوښ کې ساتل شوې

دا د هغوی لپاره د هغه څه بدله ده چې په دنيا کې يې کوم نېک عملونه کول.

په جنت کې به ناوړه خبره نه اوري، او نه داسې څه چې څښتن لره يې کومه ګناه وي.

هغوی به نه اوري مګر يوازې پرهغوی د پرېښتو سلام، او د ځينو سلام پر ځينو باندې.

او د ښي اړخ خلک به هغه کسان وي چې عملنامې يې په ښي لاسونو ورکړل شي، د هغوی به د الله په وړاندې ډېره لويه مرتبه او شان وي.

په داسې بېرو کې به وي چې اغزي يې ترې پرې کړل شوي وي او هيڅ ستنوزه پکې نه وي

او په داسې يو پر بل پاسه له پاسه زياتو کيلو کې به وي.

او په داسې اوږده غځېدلي سيوري کې به وي چې نه ختميږي.

او په داسې روانو اوبو کې به وي چې نه دريږي.

او په داسې ډېرو مېوو کې چې نه منحصريږي.

له هغوی به هيڅکله نه ختميږي، هغو لره به موسم نه وي، او نه به په هيڅ وخت کې د هغوی په مخکې خنډ راځي چې هغوی دغ مېوې غواړي.

او په اوچتو لوړو داسې فرشو کې به وي چې پر تکيو اېښودل شوي وي.

پرته له شکه موږ دغه يادې حورې په يو غير عادي پيداکولو سره پيداکړې دي.

هغوی مو داسې پېغلې ګرځولې دي چې له دې مخکې هيڅ لمس شوې هم نه دي.

خپلو مېړونو ته به يې ګرانې وي، په عمر کې به ورسره برابرې وي.

هغوی مو د هغو ښي لاس خلکو لپاره پيداکړې دي چې د ښي لاس خلک به يې اخلي د هغوی د نېکمرغۍ د نښې په توګه.

هغوی د پخوانيو نبيانو له ډلې څخه دي.

او بله ډله د محمد صلی الله عليه وسلم له امت څخه چې هغه تر ټولو وروستی امت دی.

او د ګيڼ اړخ خلک به هغه کسان وي چې عملنامې يې په چپو لاسونو ورکړل شي، د هغوی به ډېر بد حال او د ورګرځېدو ځای وي.

په سختو ګرمو بادونو، او په سختو ګرمو اوبو کې به وي.

او د تک تور دود په سيوري کې به وي.

نه به خوندور چلېدونکی وي او نه ښه منظر والا.

پرته له شکه دې عذاب ته له ور ګرځېدو مخکې هغوی په دنيا کې په نعمتونو کې وو، يوازې د خپلو نفسي غوښتنو په غم کې يې وو.

او هغوی پر الله د کفر کولو او له هغه پرته د بوتانو لمانځلو ټينګ هوډ لرلو.

او هغوی له بېرته را ژوندي کېدو څخه نټه کوله، د ملنډو او لېرې ګڼلو په توګه به يې ورته ويل: کله چې موږ مړه شو، خاورې وراسته هډوکي وګرځو؛ نو له دغه وروسته به بيا را پاڅېږو؟!

او آيا زموږ لومړني پلرونه چې له موږ مخکې مړه شوي دي هغوی به هم بيا را څول کيږي؟!

ای رسوله! دغو له بېرته را پاڅېدو څخه نټه کوونکو ته ووايه: پرته له شکه لومړني خلک او له هغوی وروستني (ټول به).

هرومرو به هغوی د قيامت په ورځ د حساب او بدلې لپاره را غونډ کړل شي.

بيا اې د بېرته را پورته کېدو نټه کوونکو چې له نېغې لارې لار ورکي ياست د قيامت په ورځ به د زقوم له ونې د مېوې خوړونکي ياست په داسې حال کې چې هغه تر ټولو بده او خبيثه مېوه ده.

بيا ای د بېرته را پورته کېدو نټه کوونکو چې له نېغې لارې لار ورکي ياست د قيامت په ورځ به د زقوم له ونې د مېوې خوړونکي ياست په داسې حال چې هغه تر ټولو بده او خبيثه مېوه ده.

او له دغې ترخې ونې به خپلې وږې ګېډې ډکوونکي ياست.

بيا به له سختو ګرمو اوبو څښونکي وي.

او له هغه به زيات څښونکي وي لکه اوښان چې د سختې تندې له امله زيات څښاک کوي.

دغه ياد شوي ترخه خواړه او ګرم څښاک د هغوی هغه مېلمستيا ده چې د بدلې په ورځ به يې هرکلی پرې کيږي.

ای درواغ ګنونکو! موږ تاسې پيداکړئ وروسته تردې چې تاسو نشته وئ، نو ولې باور نه کوئ چې موږ تاسو له مرګ وروسته مو بېرته ژوندي را پورته کوو؟!

ای خلکو! هغه مني مو ليدلي چې د خپلو مېرمنو په رحمونو کې يې څڅوئ؟!

آيا تاسې دغه مني پيداکوئ، او که موږ يې پيداکوونکي يو؟

موږ ستاسو ترمنځ مرګ ټاکلی، ستاسو هر يوه لپاره ټاکلې نېټه ده چې له هغې نه مخکې کيږي او نه وروسته کيږي، او موږ عاجزه کېدونکي نه يو.

چې ستاسې هغه حالت به بدل کړو پر کوم پيدايښت او تصوير چې ياست چې پرې پوه ياست او له نوي سره به مو داسې پيداکړو چې پر هغه پيدايښت او صورت تاسې نه پوهېږئ.

او پرته له شکه تاسې پوه ياست چې ستاسې لومړنی پيدايښت مو څنګه کړی دی، نو آيا پند نه اخلئ او نه پوهېږئ چې چا لومړی ځل پيداکړي ياست هغه ستاسو له مرګ وروسته په بېرته را پاڅولو ځواکم دی؟!

نو آيا د هغه تخم خبر به راکړئ چې په ځمکه کې يې اچوئ؟!

آيا تاسې هغه څوک ياست چې دغه تخم را شين کوئ، او که موږ يې شين کوو؟!

که موږ د دغه کښت ټوټه ټوټه کول وغواړو هرومرو به يې وروسته تردې ټوټه ټوټه کړو چې پخېدو او رسېدو ته نېږدې شوی وي، نو وروسته تردې له هغه څه تعجب کوئ چې ورته ورسېدل.

وايئ به: پرته له شکه موږ په عذابېدونکي يو د هغه څه په له لاسه ورکولو سره چې لګولي مو دي.

بلکې موږ بيخي له روزي بې برخې يو.

آيا هغه اوبه مو ليدلې دي چې څښئ يې کله چې تږي شئ؟!

آيا تاسې په آسمان کې ورېځې نازلې کړې دي، او که موږ هغه څوک يو چې نازلې کړې مو دي؟!

که موږ د دغو اوبو سخت ترېووالی غوښتی چې د څښلو او بل ته د ورکولو ګټه نه ترې پورته کېدلای هرومرو به مو سخته تروې ګرځولې وای، نو ولې د هغو پر خوږو اورولو د الله شکر نه باسئ چې پر تاسو يوه لورېينه ده.

آيا هغه اور مو ليدلئ چې تاسو يې د خپلو ګټو لپاره بلوئ؟!

آيا تاسو د هغې ونه پيداکړې چې بلول کيږي، او که موږ يې پيداکوونکي يو پر تاسو د مهربانۍ له مخې؟!

موږ دغه اور ستاسو لپاره پند ګرځولی چې تاسو ته د آخرت اور در په يادوي، او له تاسو څخه مو مسافرو ته ګتور ګرځولی دی.

نو ای رسوله! د خپل لوی پالونکي پاکي بيانوه له هغه څه څخه چې وړ يې نه دی.

الله د ستورو په ځايونو او موقعيتونو لوړه کوي.

او پرته له شکه پر دغو ځايونو لوړه کول که چېرې تاسو د هغه پر لوی والي پوهېږئ ډېر لوی قسم دی، ځکه په هغو کې داسې نښانې او پندونه دي چې نه منحصره کيږي.

پرته له شکه ای خلکو! پر تاسو لوستل شوی قران يو عزتمن قرآن دی، ځکه په هغو کې لويې ګټې دي.

د خلکو له سترګو په ساتل شوي کتاب کې دی، چې هغه لوح محفوظ دی.

هغه ته له ګناهونو او عيبونو پاکو پرېښتو پرته بل څوک لاس نه ور وړي.

د مخلوقاتو د پالونکي له لوري پر نبي محمد صلی الله عليه وسلم نازل شوی دی.

نو آيا اې مشرکانو! تاسو د دغې خبرې درواغ ګڼونکي ياست رېښتيني ګڼونکي يې نه ياست؟!

او له الله سره په هغه څه کې شرک کول چې هغه تاسو ته کوم نعمتونه دررکړي پرته له شکه تاسې هغه درواغجن ګڼئ، چې باران د نوء په نوم ستوري ته يې منسوبو، نو وايي: پر موږ د فلاني ستوري له امله واورېدل او يا فلاني ستوري له امله.

نو ولې هغه وخت چې روح مرۍ ته ورسيږي.

او په دغه وخت کې تاسو په خپلو مخونو کې حاضر کړل شوی وينئ.

او موږ د خپلې پوهې، خپل ځواک او خپلو پرېښتو له اړخه ستاسو مړي ته له تاسو زيات ور نېږدې يو، خو تاسو دغه پرېښتې نه وينئ.

نو که تاسو ګومان کوئ چې د خپلو کړنو د بدلې لپاره به نه را پاڅول کېږئ.

دغه روح چې ستاسو له مړي څخه وزي ولې نه راستنوئ که تاسې رېښتيني ياست؟! او تاسې دا نه شئ کولای.

نو که هغه مړی ښېګڼو ته له مخکې کېدونکو څخه وي.

نو هغه لره به داسې هوسايي چې له هغه وروسته به ستړيا نه وي، ښه روزي، لورېينه، او هغه لره داسې جنت وي چې په هغه څه به خوندونه اخلي چې زړه يې غواړي.

او که هغه مړی د ښي لاس خلکو څخه وي؛ نو پر حالت يې مه خپه کېږه، هغوی لره سلامتي او امن دی.

او که هغه مړی د ښي لاس خلکو څخه وي؛ نو پر حالت يې مه خپه کېږه، هغوی لره سلامتي او امن دی.

او که هغه مړی د هغه څه له درواغ ګڼونکو څخه وي چې رسول صلی الله عليه وسلم ورسره راغلی له نېغې لارې څخه لار ورکی وي.

نو د هغه مېلمستيا چې هرکلی به يې پرې کيږي سختې ګرمې اوبه به وي.

او هغه لره به د دوزخ په اور سوزول وي.

ای رسوله! دغه څه چې موږ يې کيسه درته بيان کړه، هرومرو داسې باوري حق دی چې هيڅ شک پکې نشته.

نو د خپل لوی پالونکي په نوم دې پاکي بيانوه، او له عيبونو يې پاکي بيانوه.

د الله پاکي او سپېڅتلتيا بيانوي څه مخلوقات چې په آسمانونو او ځمکه کې دي، او هغه داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسي کېدلای، په مخلوق او تقدير کې يې حکمت والا دی.

يوازې هغه لره د آسمانونو او ځمکې پاچايي ده، هغه چې د چا ژوندي کول وغواړي ژوندی کوي يې، او چې د چا مړه کول وغواړي مرګ ورکوي، او هغه پر هرڅه ځواکمن دی، له هيڅ شي څخه نه بې وسې کيږي.

هغه داسې لومړنی دی چې تر هغه مخکې هيڅ هم نه و، او هغه داسې وروستی دی چې تر هغه وروسته به هيڅ هم نه وي، او هغه داسې ښکاره دی چې تر هغه پورته هيڅ هم نشته، او داسې پټ دی چې تر هغه اخوا هيڅ هم نشته[مخې ته یې پرده نشته]، او هغه پر هرڅه ښه پوه دی، چې هيڅ هم نه ترې پاتې کيږي.

همغه ذات دی چې آسمانونه او ځمکه يې په شپږو ورځو کې پيداکړل، د يکشنبې له ورځې پيل او د جمعې په ورځ پای ته ورسېدل، او هغه له دې څخه په کمه موده د سترګې په رپ کې يې په پيداکولو ځواکمن دی، بيا هغه پاک ذات پر عرش په داسې پورته کېدلو لوړ او پورته شو څنګه چې له هغه پاک سره ښايي، هغه پوهيږي څه چې له باران، تخم او نورو څخه په ځمکه کې ننوزي، او څه شينکي، زېرمې او نور چې ترې وزي، او څه باران، وحي او نور چې له آسمانه را کوزيږي، او څه پرېښتې، د بندګانو اعمال او روحونه يې چې آسمان ته پورته کيږي، ای خلکو! هغه په خپله پوهه ستاسو سره دی چېرې چې ياست، له تاسو هيڅ هم نه ترې پټيږي، او هغه ستاسو د کړنو ليدونکی دی، ستاسو له کړنو هيڅ هم نه ترې پټيږي، ژر به پرې بدله درکړي.

يوازې هغه لره د آسمانونو پاچايي ده او د ځمکې پاچايي ده، او يوازې هغه لره چارې ورکرځول کيږي، نو د قيامت په ورځ به له مخلوقاتو سره حساب وکړي، او پر کړنو به يې بدله ورکړي.

هغه شپه په ورځ ور ننباسي چې تياره راځي، او خلک ويده کيږي، او ورځ په شپه ور ننباسي، چې رڼا راځي، خلک يې خپلو کارونو ته ځي، او هغه پر هغه څه ښه پوه دی چې د بندګانو په سينو کې يې دي، له هغه هيڅ هم نه ترې پټيږي.

پر الله ايمان راوړئ، او د هغه پر رسول ايمان راوړئ، او له هغه ماله لګښت کوئ چې الله تاسو پکې ځای ناستي ګرځولي ياست، په هغو کې داسې تصرف کوئ چې څنګه يې درته روا کړی دی؛ نو له تاسې چې چا پر الله ايما راوړ، او د الله په لار کې يې خپل مالونه ولګول، هغوی لره د هغه په وړاندې لويه بدله ده، چې هغه جنت دی.

او کوم څه تاسو پر الله له ايمان رواړلو ايساروي؟! حال داچې رسول مو الله ته په دې هيله را بولي چې پر خپل پاک پالونکي مو ايمان راوړی، او الله له تاسو ټينګه ژمنه اخېستې ده چې ايمان به راوړئ کله يې چې تاسو د خپلو پلرونو له ملاوو څخه را اېستلی، که چېرې تاسې مؤمنان ياست.

همغه ذات دی چې پر خپل بنده محمد صلی الله عليه وسلم يې څرګند آيتونه نازلوي، ترڅو مو د کفر او ناپوهۍ له تيارو د ايمان او پوهې رڼا ته را وباسي، او پرته له شکه الله پر تاسو نرمي کوونکی مهربان دی کله يې چې تاسو ته خپل نبي د لارښود او زيري ورکوونکي په توګه ولېږلو.

او د الله په لار کې له لګښت مو څه شی راګرځوي، او الله لره د آسمانونو او ځمکې ميراث دی، اې مؤمنانو له تاسو هغه څوک چې خپل مال يې د الله په لار کې د هغه د رضا په موخه مخکې د مکې له فتحې لګولی او د اسلام د مرستې په پار يې له کافرانو سره جګړه کړې ده له هغه چا سره برابر نه دی چې له فتحې وروسته يې لګښت کړی وي او له کافرانو سره يې جګړه کړې وي، همدوی له فتحې مخکې لګښت کوونکي او د الله په لار کې جګړه کوونکي د الله په وړاندې د لويې مرتبې او لوړې درجې والا دي ترهغو کسانو چې وروسته له فتحې يې د هغه په لار کې مال لګولی وي او له کافرانو سره جنګېدلی وي، او الله د دواړو ډلو لپاره د جنت ژمنه کړې ده او الله پر هغه څه ښه خبر دی چې تاسې يې کوئ، ستاسو له کړنو هيڅ هم نه ترې پټيږي او بدله به پرې درکوي.

څوک دی چې خپل مال په خوښۍ د الله لپاره ولګوي، چې الله د هغه لګولي مال بدله څو برابره ورکړي، او هغه لره به د قيامت په ورځ غوره بدله وي چې هغه جنت دی؟!

په کومه ورځ چې مؤمنان او مؤمنانې وينې چې له هغوی مخکې او ښي لوريو ته به رڼايي ځي، او په دغه ورځ به هغوی ته ويل کيږي: نن تاسو لره د داسې جنتونو زيری دی چې تر ماڼيو او ونو لاندې يې ويالې بهيږي تل به پکې اوسېدونکي ياست، دغه بدله يوه داسې لويه بريا ده چې هيڅ بريا نه شي ور نېږدې کېدلای.

په کومه ورځ چې منافقان او منافقانې هغو کسانو ته ووايي چې ايمان يې راوړی: موږ ته انتظار وکړئ په دې هيله چې له تاسو لږ رڼا ترلاسه کړو چې د پول په پورېوتلو کې مو مرسته وکړي، او منافقانو ته به پر هغوی د ملنډو په ډول وويل شي: شاته مو وګرځئ، بيا رڼا ولټوئ چې رڼايي ترې ترلاسه کړئ، بيا به يې ترمنځ دېوال ووهل شي، دغه دېوال لره به دروازه وي، د هغې دروازې شاته چې مؤمنان نېږدې وي رحمت به وي پکې او مخې ته يې چې منافقان نېږدې وي عذاب به وي پکې.

منافقان به مؤمنانو ته په دې ويلو ور چېغې کړي آيا موږ ستاسو سره پر اسلام او پيروۍ نه وو؟ مؤمنان به ورته ووايي: ولې نه، تاسو زموږ سره واست، خو ځانونه مو د نفاق په فتنه کې اخته کړل، نو تباه مو کړل او د مؤمنانو په اړه مو انتظار درلود چې که مغلوبه شي؛ نو تاسې به خپل کفر ښکاره کړئ او د الله له لوري د مؤمنانو په مرسته او له مرګ وروسته په بېرته را ژوندي کېدو کې مو شک کولو، او د درواغو هيلو دوکه کړي واست، تردې چې مرګ درته راغی او تاسې پر همدغه حالت واست، او د الله په اړه شيطان دوکه کړي وئ.

نو اې منافقانو! نن به له تاسو د الله د عذاب پر وړاندې کومه فدیه (بدله) نه اخېستل کيږي، او نه به له هغو کسانو فديه اخېستل کيږي چې پر الله يې په ښکاره ډول کفر کړی وو، ستاسو د ورتګ ځای او د کافرانو د ورتګ ځای دوزخ دی، هغه ستاسو ډېر وړ دی، او تاسو د هغه ډېر وړ ياست، او ډېر بد د ورتلو ځای دی.

آيا هغو کسانو ته چې پر الله او د هغه پر رسول يې ايما راوړی هغه وخت نه دی رسېدلی چې د الله په ياد او له قرآن څخه په نازل شوې ژمنه او ګواښ يې زړونه نرم او ډاډه شي، او هغو يهودو غوندې نه شي چې تورات ورکړل شوی و، او يا هغو نصاراوو غوندې چې انجيل ورکړل شوی و، چې زړونه يې سخت وو، نو د هغوی او د نبيانو د را لېږلو ترمنځ يې زياته زمانه تېره شوه؛ چې له همدې امله يې زړونه سخت شول، او له هغوی ډېری د الله له پيروۍ څخه د هغه سرغړونې ته وتونکي وو؟!

پوه شئ چې پرته له شکه الله ځمکه د هغې په را شنه کولو وروسته د هغې له وچوالي څخه را ژوندۍ کوي، اې خلکو! موږ تاسو ته د الله پر ځواک او د هغه پر يووالي په دې هيله دلايل او برهانونه بيان کړل چې له عقله کار واخلئ، او پوه شئ چې چا ځمکه د هغې له وچېدو وروسته را ژوندۍ کړې هغه ستاسو له مرګ وروسته په ژوندي کولو مو ځواکمن دی، او ستاسو د زړنو له سختوالي وروسته د هغو په نرمولو هم ځواکمن دی.

پرته له شکه د ځينو خپل مالونو خيرات کوونکي، او د ځينو خپلو مالونو خيرات کوونکې، هغه کسان چې پرته له احسان او آزاره د زړونو په خوښه مالونه خيراتوي، هغوی لره به يې د کړنو بدله څو برابره کړل شي: يوه نيکي به د لسو برابره تر اوو سوو او زياتو برابرو پورې وي، او هغوی لره له دې سره د الله په وړاندې عزتمن ثواب وي او هغه جنت دی.

او هغه کسان چې پر الله او د هغه پر رسولانو يې پرته د هغوی ترمنځ له توپيره ايمان راوړی، همدوی رېښتيني دي، او د خپل پالونکي په وړاندې يې شاهدان دي هغوی لره يې عزتمنه بدله ده چې ور لره چمتو کړل شوې ده، او هغوی لره يې داسې رڼايي ده چې د هغوي مخې ته او ښي لورې ته به د قيامت په ورځ ځغلي، او هغه کسان چې پر الله او د هغه پر رسولانو يې کفر کړی، او زموږ پر رسولانو نازل کړل شوي زموږ آیتونه يې درواغ ګڼلي دي همدوی دوزخيان دي، د قيامت په ورځ به ور ننوزي تل به پکې وي، نه به ترې وزي.

پوه شئ پرته له شکه د دنيا ژوند لوبه ده چې بدنونه پرې لوبيږي، ساعت تېری دی چې زړونه پرې ساعت تېری کوي، ښکلا ده چې ځانونه پرې ښايسته کوئ، او ستاسو ترمنځ په ملکيت او سامان کې يو پر بل وياړل دي، او په مالونو او اولادونو کې يو پر بل زياتواالی دی، لکه د باران غوندې چې کروندګرو ته يې شينکی ښه ښکاره شي، بيا دغه شنه واښه وچ شي او اې ليدونکيه! بیا ته هغه له شينوالي وروسته زېړ وينې، او بيا يې الله ټوټه مات کړي، او په آخرت کې کافرانو او منافقانو لره سخته سزا ده، او د الله له لوري د خپلو مؤمنو بندګانو لپاره بښنه او د هغه له خوا خوښي ده، او د دنيا ژوند خو يوازې له منځه تلونکی سامان دی چې هيڅ ثبات نه لري؛ نو چا چې د هغې له منځه تلونکي سامان ته د آخرت پر نعمتونو لومړيتوب ورکړ هغه تاواني او دوکه خوړل شوی دی.

ای خلکو! د داسې نېکو اعمالو لوري ته را منډه کړئ چې د خپلو ګناهونو بښنه پرې ترلاسه کوئ، لکه توبه او نور ښه کارونه، او د دې لپاره چې داسې جنت پرې ترلاسه کړئ چې پراخوالی يې د آسمان او ځمکې د پراخوالي غوندې دی، دغه جنت الله د هغوکسانو لپاره چمتو کړی چې پر هغه يې ايمان راوړی او د هغه پر رسولانو يې ايمان راوړی، دغه بدله د الله پېرزوينه ده له بندګانو يې چې چاته وغواړي ورکوي يې، او الله پاک پر خپلو مؤمنو بندګانو يې د لويې پېرزوينې څښتن دی.

او خلکو ته په ځمکه کې کوم د وچکالۍ يا بل مصيبت نه دی رسېدلی، او نه هغوی ته يې په ځانونو کې کوم مصيبت رسېدلی مګر دا چې هغه په لوح محفوظ کې لا مخکې له دې ثابت دی چې موږ يې پيداکړ، پرته له شکه دغه کار الله ته آسانه دی.

او دغه د دې لپاره ای خلکو! ترڅو تاسې پر هغه څه غمجن نه شئ چې له لاسه مو ورکړي، او د دې لپاره چې پر هغو نعمتونو د ناز تر بريده خوشحاله نه شئ چې در کړي يې دي، پرته له شکه الله هيڅ کبرجن پر خلکو د هغه څه له امله وياړونکی نه خوښوي چې الله ورکړي دي.

هغه کسان چې پر هغه څه بخيلي کوي چې لګول يې پرې واجب دي، او نورو ته په بخيلۍ امر کوي هغوی تاوانيان دي، او څوک چې د الله له پيروۍ مخ ګرځوي الله ته به هيڅکله زيان ونه رسوي او هغه يوازې ځانته زيان رسوي، پرته له شکه الله بې پروا دی، د خپلوبندګانو لمانځلو ته اړتيا نه لري، په هر حال ستايل شوی دی.

پرته له شکه موږ خپل رسولان له څرګندو حجتونو او ښکاره دليلونو سره لېږلي دي، او له هغوی سره مو کتابونه نازل کړي دي، او تله مو ور سره نازله کړې ده، ترڅو خلک په انصاف و اوسي، او اوسپنه مو را کوزه کړې ده چې په هغې کې سخت ځواک دی، چې له هغې څخه وسله جوړيږي، او په هغې کې د خلکو لپاره د هغوی په صنعتونو او کسبونو کې ګټې دي، او د دې لپاره چې الله په پوهه سره بندګانو ته ښکاره کړي چې څوک د هغه له بندګانو په غيب د هغه مرسته کوي، پرته له شکه الله ځواکمن داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسي کېدلای، او له هيڅ شي څخه نه بې وسه کيږي.

او پرته له شکه نوح او ابراهيم عليهما السلام مو ولېږل، او د هغوی په اولاد کې مو نبوت، او نازل کړل شوي کتابونه وګرځول، نو د هغوی دواړو له اولادونو ځينو يې نېغې لارې ته لارموندونکي وو، توفيق ورکړل شوی وو، او ډېری له هغوی د الله له پيروۍ وتونکي وو.

بيا مو خپل رسولان ور پسې کړل، نو پر هغوی پسې مو خپلو امتونو ته يې ډېر رسولان ولېږل، او د مريمې زوی عيسی مو ورپسې کړ او انجيل مو ورکړ، او کومو کسانو چې پرې ايمان راوړی وو او د هغه پيروي يې کړې وه د هغوی په زړونو کې مو نرمي او لورېينه وګرځوله، نو په خپلو منځو کې له يوبل سره مينه کوونکي او لوره کوونکي وو، او په خپل دين کې يې سختي رامنځته کړه، نو ځينې هغه څه لکه نکاح او خوندونه يې پرېښودل چې الله ورته حلال کړي وو، او موږ دغه نه وو ترې غوښتي، او هغوی پر خپلو ځانونو لازم کړي وو، چې دا د هغوی له لوري په دين کې يو بدعت (نوی کار) و، موږ له هغوی د الله د رضا پيروي غوښتې وه خو هغوی ونه کړه، نو له هغوی مو هغو کسانو ته يې ثواب ورکړ چې ايمان يې راوړی وو، خو له هغوی ډېری د هغه څه د درواغ ګڼلو له امله د الله له پيروۍ وتونکي وو چې د هغه رسول محمد صلی الله عليه وسلم ورسره راغلی و.

اې هغوکسانو چې پر الله مو ايمان راوړئ او پر هغه څه مو عمل کړئ چې درته روا کړي يې دي، د الله د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو وډار شئ، او د هغه پر رسولانو ايمان راوړئ، تاسو ته به دوه برابره اجر او ثواب درکړي ستاسو له خوا پر محمد صلی الله عليه وسلم ايمان راوړلو او پر پخوانيو رسولانو مو د ايمان راوړلو له امله، او داسې رڼايي به درته وګرځوي چې د دنيا په ژوند پرې لارمومئ، او د قيامت په ورځ په پول له هغې رڼا ترلاسه کوئ، او تاسو ته به مو ګناهونه وبښي، او پټ به يې کړي، او نه به مو پرې نيسي، او الله پاک د خپلو بندګانو لپاره بښونکی دی پر هغوی مهربان دی.

او پرته له شکه تاسو لره مو خپله لويه پېرزوينه بيان کړه په هغه څو برابره بدله چې تاسو ته مو چمتو کړې ده اې مؤمنانو! ترڅو له يهودانو او نصاراوو پخواني د کتاب څښتنان پوه شي چې هغوی د الله له پېرزوينې په هيڅ هم توان نه لري داسې چې چاته وغواړي ور يې کړي او چاته چې وغواړي ترې ايساره يې کړي، او د دې لپاره چې هغوی پوه شي چې پېرزوينه د الله پاک په لاس کې ده له بندګانو يې چې چاته خوښه شي ورکوي يې، او الله د لويې پېرزوينې څښتن دی چې له بندګانو يې چاته وغواړي پرې ځانګړی کوي يې.

اې رسوله! پرته له شکه الله د هغې ښځې خبرې واورېدلې چې هغه د ثعلبه لور خوله وه، کومې چې د خپل مېړه؛ صامت زوی د اوس په اړه ستا سره خبرې کولې، کله چې هغه ظهار ورسره وکړ، هغې الله ته شکايت کولو چې مېړه يې څه ورسره وکړل، الله ستاسو دواړو له يو بل سره خبرې اوري، له هغه هيڅ هم نه پټيږي، پرته له شکه الله د خپلو بندګانو د ويناوو اورېدونکی او د کړنو يې ليدونکی دی، له هغه هيڅ هم نه پټيږي.

هغه کسان چې له خپلو مېرمنو سره ظهار کوي، دا چې له هغوی يو خپلې مېرمنې ته داسې وايي: ته پر ما د خپلې مور د شا غوندې يې، په خپله دغه وينا کې يې درواغ ويلي دي، د هغوی مېرمنې د هغوی ميندې نه دي، بېشکه مېندې خو يې هغه دي چې زيږولي يې دي، او پرته له شکه کله چې هغوی دغه وينا کوي هغوی هرومرو ناوړه وينا او درواغ وايي او پرته له شکه الله تېرېدونکی او بخښونکی دی، له ګناه څخه د هغوی د خلاصون په موخه يې د هغوی لپاره کفاره روا کړې ده.

او هغه کسان چې دغه ناوړه وينا کوي، بيا غواړي چې له هغو ظهار کړل شويو مېرمنو سره کوروالی وکړي، نو پر هغوی لازم دي چې له هغو مېرمنو سره ترکوروالي مخکې د مرېيه (غلام) په ازادولو سره کفاره اداکړي، دغه ياد کړل شوی حکم، چې تاسو ته پرې امر کيږي له ظهار څخه ستاسو د راګرځولو لپاره دی، او الله پر هغه څه ښه خبر دی چې تاسې يې کوئ، له هغه ستاسو له کړنو هيڅ هم نه پټيږي.

نو څوک چې مرېيی ونه لري چې آزاد يې کړي، پر هغه پرله پسې دوې مياشتې روژه نيول دي مخکې تردې چې له خپلې هغې مېرمنې سره کوروالی وکړي له کومې څخه يې چې ظهار کړی، او څوک چې دوې مياشتې پرله پسې د روژې نيولو توان نه لري، نو پر هغه شپېته بې وزلو ته ډوډۍ ورکول دي، دغه پرېکړه چې مو کړې ده، د دې لپاره ترڅو باور ولرئ چې الله امر پرې کړی دی، نو امر يې پر ځای کړئ او د هغه د رسول پيروي وکړئ او دغه حکمونه چې درته روا کړي مو دي د الله هغه پولې دي چې د خپلو بنده ګانو لپاره يې ټاکلې دي، چې ترې تېر نه شئ او د کافرانو لپاره د الله په هغو حکمونو او پولو سره چې ټاکلې يې دي درودوونکې سزا ده.

پرته له شکه هغه کسان چې له الله او د هغه له رسول سره دښمني کوي، خوار او ذليل کړل شوي دي لکه څنګه چې له پخوانيو امتونو څخه هغه کسان خوار او ذليل کړل شوي وو، چې له الله سره يې دښمني کړې وه، او پرته له شکه موږ څرګند ايتونه را نازل کړي دي، او پر الله، د هغه پر رسول او ايتونو کفر کوونکو لپاره سپکوونکې سزا ده.

په کومه ورځ چې به الله هغوی ټول ژوندي را پاڅوي، هيڅوک به هم له هغوی نه پرېږدي؛ نو پر هغه څه به يې خبر کړي چې په دنيا کې يې کوم ناوړه کارونه تر سره کړي دي، د هغوی له کړنو به هيڅ نه ترې پاتې کيږي، هغوی په خپله هېر کړي، خو په خپلو هغو صحيفو کې به يې ليکل شوي ومومي چې نه وړه او نه لويه پرېږدي، مګر شمېرلي يې دي، او الله پر هرڅه خبر دی، د هغوی له کړنو هيڅ هم نه ترې پټيږي.

اې رسوله! ايا تا نه دي ليدلي، چې الله پر هغه څه پوهيږي چې په اسمانونو کې دي او پر هغه څه پوهيږي چې په ځمکه کې دي، له هغه هيڅ هم نه پټيږي، کوم څه چې په اسمانونو او ځمکه کې دي، له دريو څخه په پټه کومه خبره نه وي مګر څلورم يې په خپله پوهه هغه (الله) پاک وي، او نه د پنځو په پټه خبره وي، مګر شپږم يې په خپله پوهه هغه (الله) وي، او نه تر دغه شمېر کم او نه تر هغه زيات وي، مګر هغه په خپله پوهه ورسره وي هر چېرې چې هغوی وي، د هغوی له خبرو هيڅ هم نه ترې پټيږي، بيا به الله د قيامت په ورځ هغوی پر هغه څه خبر کړي چې کړي يې دي، پرته له شکه الله پر هرڅه ښه پوه دی، له هغه هيڅ هم نه پټيږي.

اې رسوله! تا هغو يهودانو ته نه دي کتلي چې کله مؤمن وويني؛ نو په خپلو کې پټې خبرې سره کوي، چې الله له دغو پټو خبرو منع کړي وو، بيا هغوی همغه ته ورګرځي چې الله ترې ايسار کړي وو، او په خپلو منځو کې هغه پټې خبرې کوي چې د مؤمنانو د غيبت کولو ګناه، پر هغوی د تيري کولو او له رسول څخه سرغړونه ده، او ای رسوله! کله چې تاته راځي داسې سلام درته کوي چې الله هغه ډول سلام نه دی درته کړی، او هغه دا د هغوی وينا ده: چې پر تا دې سام يعني مرګ وي، او د نبي صلی الله عليه وسلم په درواغجن ګڼلو سره وايي: ولې الله پر هغه څه موږ ته عذاب نه راکوي چې موږ يې وايو، که چېرې هغه خپله دغه دعوا کې رېښتينی وای چې هغه نبي دی، نو الله به هرومرو موږ ته پر هغه څه سزا را کړې وای چې موږ يې د هغه په اړه وايو! هغوی ته يې په خپله وينا دوزخ د سزا په ډول بسنه کوي، چې ګرمي به يې زغمي، د هغوی د ورګرځېدو ځای ډېر بد د ورګرځېدو ځای دی.

اې هغو کسانو چې پر الله مو ايمان راوړی او پر هغه څه مو عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، د هغه څه په اړه پټې خبرې مه کوئ چې پکې ګناه، تېری او د رسول سرغړونه وي، ترڅو د يهودو غوندې نه شئ، د هغه څه په اړه پټې خبرې وکړئ چې پکې د الله پيروي، د هغه له سرغړونې ايسارول وي، له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو وډار شئ، الله هغه ذات دی چې د قيامت په ورځ به د حساب او بدلې لپاره يوازې هغه ته ور غونډېږئ.

پرته له شکه پټې خبرې چې پر ګناه، تيري او د رسول پر سرغړونه مشتمله وي، د شيطان له لوري خپلو دوستانو ته ښايسته کړل شوې او وسوسه وي، تر څو مؤمنانو ته خپګان ورسوي پدې چې چل ورته جوړ شوی، شیطان او د عمل لره د هغه ښايسته کول؛ مؤمنانو ته هيڅ زيان رسوونکي نه دي مګر دا چې د الله خوښه او اراده وي، نو يوازې پر الله دې مؤمنان په خپلو ټولو چارو کې بروسه وکړي.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر هغه څه يې عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، کله چې درته وويل شي: په مجلسونو کې پراخي راولئ، نو پکې را يې ولئ، الله به مو د دنيا او آخرت په ژوند کې پراخي راولي، او کله چې درته وويل شي: چې له ځينو مجلسونو څخه پورته شئ، تر څو ځينې د فضل څښتنان پکې کېني؛ نو ترې پورته شئ، الله پاک له تاسو څخه هغه خلک لويو مرتبو ته پورته کوي چې ايمان يې راوړی او پوهه ورکړل شوې ده، او الله پر هغه څه ښه خبر دی چې تاسو يې کوئ، ستاسو له کړنو هيڅ هم ترې پټ نه دي او ژر به پرې بدله درکړي.

کله چې صحابه و له رسول الله صلی الله عليه وسلم سره پټې خبرې زياتې کړې، الله وفرمايل: اې هغو کسانو چې ايمان يې راوړی کله مو چې له رسول سره د پټو خبرو اراده وکړه، نو له پټوخبرو مخکې مو صدقه وړاندې کړئ، دغه د خيرات وړاندې کول ستاسو لپاره ډېره غوره او پاکيزه دي، ځکه په هغې کې د الله هغه پيروي ده چې زړونه پاکوي، که هغه څه مو ونه موندل چې خيرات يې کړئ، نو بيا پر تاسو په پټو خبرو کې کومه ګناه نشته، بېشکه الله د خپلو بنده ګانو د ګناهونو بښونکی دی، پر هغوی مهربان دی، چې هغوی يوازې پر هغه څه مکلفوي چې په توان کې يې وي.

آيا له رسول سره د پټو خبرو کولو پر مهال مخکې د خيرات ورکولو له امله له بې وزلۍ وډار شوئ؟! کله مو چې هغه څه ونه کړل چې الله له هغو امر پرې کړی دی، او ستاسو توبه يې ومنله چې د پرېښودلو رخصت يې درکړ؛ نو پر بشپړ ډول لمونځ کوئ، د خپلو مالونو زکات ورکوئ، د الله او د هغه د رسول پيروي کوئ، او الله پر هغه څه ښه خبر دی چې تاسې يې کوئ، ستاسو له کړنو هيڅ هم ترې نه پټيږي، او ژر به پرې بدله درکړي.

اې رسوله! ايا تا هغو منافقانو ته نه دي کتلي چې له هغو يهودانو سره يې دوستي کړې چې الله د هغوی د کفر او ګناهونو له امله پرې غضب کړی، دغه منافقان نه له مؤمنانو او نه له يهودانو څخه دي، بلکې هغوی په منځ منځ کې دي نه له دغو څخه او نه له هغو څخه دي، او لوړې کوي چې هغوی مسلمانان دي او دا چې هغوی د مسلمانانو خبرې يهودو ته نه دي نقل کړې، او هغوی په خپلو لوړو کې درواغجن دي.

الله د هغوی لپاره په آخرت کې سخت عذاب چمتو کړی، داسې چې د اور تر ټولو لاندې کندې ته به يې ننباسي، پرته له شکه بد دي د هغوی په دنيا کې د کفر اعمال.

هغوی خپلې هغه لوړې چې کوي يې د خپل کفر له امله له وژلو څخه ډال ګرځولې دي، داسې چې پر هغو يې اسلام ښکاره کړی تر څو يې وينې او مالونه خوندي کړي، نو خلک يې له حقه ګرځولي ځکه په هغو کې د مسلمانانو لپاره سپکاوی او ایسارول دي له هغه څه چې غواړي یې، نو د هغوی لپاره داسې سپکوونکی عذاب دی چې سپکوي او ذليلوي به يې.

هغوی ته به يې مالونه او اولادونه د الله په وړاندې هيڅ ګټه ونه رسوي، همدوی د اور والا دي چې ور ننوزي به، تل ترتله به پکې وي له هغوی به عذاب پرې نه شي.

په کومه ورځ چې الله هغوی ټول ژوندي راپورته کړي، له هغوی به يو هم داسې پرې نه ږدي مګر دا چې د بدلې لپاره به يې را پورته کړي، نو الله ته به لوړې کوي چې هغوی پر کفر او نفاق نه و، بلکې هغوی داسې مؤمنان وو چې پر هغه څه يې عمل کولو چې الله رضا کوي، اې مؤمنانو! هغوی به په آخرت کې هغه (الله) لره داسې لوړې کوي لکه په دنيا کې يې چې تاسو ته کولې، چې ګواکې هغوی مسلمانان دي، هغوی دا ګومان کوي چې پر دغو لوړو چې الله لره يې کوي پر څه داسې دليل دی چې هغوی ته ګټه رسوي او يا ضرر ور څخه دفع کوي، خبر اوسئ هغوی په رېښتيا په دنيا کې په خپلو قسمونو کې او په آخرت کې په خپلو قسمونو کې درواغجن دي.

پر هغوی شيطان برلاسی شوی، چې په خپله وسوسه يې د الله ياد ترې هېر کړی، نو پر هغه څه يې عمل نه دی کړی چې الله رضا کوي، بلکې پر هغه څه يې عمل کړی چې په غوسه کوي يې، دغه کسان چې پر دغو صفتونو متصف دي همدوی د ابلیس لښکر او د هغه پيروان دي، خبر اوسئ همدغه د شيطان لښکر او پيروان په دنيا او آخرت کې تاوانيان دي، چې لارښوونه يې پر لار ورکۍ او جنت يې په دوزخ پلورلي دي.

پرته له شکه هغه کسان چې له الله او د هغه له رسول سره دښمني کوي همدوی په هغه ډله کې دي چې الله په دنيا او آخرت کې رسوا کړي او له کافرانو امتونو څخه يې سپک کړي دي.

الله په خپله پخوانۍ پوهه کې پرېکړه کړې چې هرومرو به زه او زما رسولان د خپلو دښمنانو پر وړاندې په حجت او ځواک سره برلاسي کيږو، پرته له شکه الله د خپلو رسولانو په مرسته ځواکمن، برلاسی دی چې د هغوی له دښمنانو به غچ اخلي.

اې رسوله! هيڅ قوم به داسې ونه مومې چې پر الله ايمان لري او د قيامت په ورځ ايمان لري او بيا له هغه چا سره دوستي کوي چې هغه له الله او د هغه له رسول سره دښمني کوي، که څه هم دغه د الله او د هغه د رسول دښمنان يې پلرونه، يا يې اولادونه، يا يې وروڼه او يا يې هغه کورنۍ وي چې هغې ته منسوبیږي، ځکه د ايمان اړيکه د الله او د هغه د رسول د دښمنانو دوستي منع کوي، او ځکه چې د ايمان اړيکه تر ټولو اړيکو لوړه ده، چې د ټکر پر مهال به مخکې وي، همدوی له هغه چا سره دوستي نه کوي کوم چې د الله او د هغه له رسول سره دښمني کوي، که څه هم هغوی يې خپلوان وي، همدوی هغه کسان دي چې الله يې په زړونو کې ايمان ثابت کړی او بدلون نه مومي، او له خپل لوري يې په حجت او رڼا سره پياوړي کړي دي، او د قيامت په ورځ به يې داسې تلپاتې بڼونو(جنتونو) ته ننباسي چې تر ماڼيو او ونو لاندې به يې ويالې بهيږي، تل به هغو کې وي، نعمتونه به يې نه ترې پرې کيږي او نه به پای ته رسيږي، الله له هغوی داسې راضي دی چې هيڅکله به پرې غوسه نه شي، او هغوی هم له الله راضي دي چې هغوی ته يې داسې نعمتونه ورکړي چې نه ختميږي، له هغو څخه د الله پاک ليدل دي، پر دغو ياد شويو صفتونو موصوف خلک د الله هغه لښکر دی چې هر هغه څه پر ځای کوي چې امر يې ورته کړی، او له هغه څه ځان ساتي چې ترې منع کړي يې دي، خبر اوسئ همدغه د الله لښکر داسې بريالی دی چې خپل مطلوب به ترلاسه کوي، او په دنيا او آخرت کې به له هغه څه خوندي وي چې وېروي يې.