Pashto Mokhtasar — الحشر 59:1 – الفجر 89:30

ټول هغه څه چې په اسمانونو او څه چې په ځمکه کې له مخلوقاتو څخه دي د الله لويي او له هغه څه پاکي بيانوي چې له هغه سره نه ښايي، او هغه داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلای، په مخلوق، شريعت او قدرت کې يې د حکمت والا دی.

(الله) همغه ذات دی چې کومو بنو نضيرو پر الله کفر کړی و او د هغه رسول محمد صلی الله عليه وسلم يې درواغجن ګڼلی و، په مدينه کې يې له کورونو په لومړنۍ اېستنه له مدينې څخه شام ته واېستل، او هغوی د اهل تورات له يهودو څخه وو، وروسته د ژمنې تر ماتولو او د هغه پر خلاف له مشرکانو سره تر يوځای کېدلو، هغوی يې د شام ځمکې ته و اېستل، په داسې حال کې چې اې مؤمنانو! تاسو ګومان نه کولو چې هغوی دې له کورونو څخه و اېستل شي، ځکه هغوی عزت او ځواک لرلو، او هغوی په خپله هم ګومان کولو چې د هغوی مضبوطې کلاګانې به هغوی د الله له نيونې او عذاب څخه وساتي، خو د الله عذاب له هغه لوري پرې راغی چې د راتګ اټکل يې هم نه و کړی، کله يې چې رسول ته د هغوی د وژلو او له کورونو څخه د اېستلو امر وکړ، او الله د هغوی په زړونو کې سخته وېره ورواچوله، هغوی خپل کورونه له ننې خوا نړول ترڅو مسلمانان ګټه ترې وانخلي، او مسلمانانو له بېرونه نړول، نو اې د سترګو څښتنانو له هغه څه پند واخلئ چې پر هغوی د خپل کفر له امله راغلل، د هغوی غوندې مه کېږئ، چې د هغوی سزا او عذاب به ترلاسه کړئ کوم چې هغوی ته ورکړل شو.

او که الله د هغوی لپاره له کورونو يې ویستل نه وای ليکلي، نو په دنيا کې به يې په وژلو او بندي کولو سزا ورکړې وه او په آخرت کې به هغوی لره د اور سزا وي چې انتظار يې کوي او تل ترتله به پکې وي.

دا څه چې هغوی ته ورسېدل، ځکه ورته ورسېدل چې هغوی له الله سره دښمني کړې او د خپل کفر او ژمنې ماتولو له امله يې د هغه له رسول سره دښمني کړې ده، او څوک چې له الله سره دښمني کوي، نو بېشکه د الله عذاب ډېر سخت دی، چې د هغه سخت عذاب به ورته رسيږي.

اې د مؤمنانو ډلې! تاسې چې کومې د خرما ونې پرې کړې، د دې لپاره چې د بنو نضير په غزا کې د الله دښمنان په غوسه کړئ، او يا مو په خپلو تنو همداسې ولاړې پرېښودې د دې لپاره چې ګټه ترې واخلئ، دا د الله په امر سره و، دا په ځمکه کې ورانکاري نه وه لکه هغوی چې فکر کړی، ترڅو الله پرې له خپلې پيروۍ وتلي هغه يهود - چې ژمنه يې ماته کړې د وفا په مقابل کې يې د دوکې لاره غوره کړې ده - رسوا کړي.

او د بنو نضير له مالونو څخه چې الله پر خپل رسول څه را ګرځولي، د هغه په لټه کې خو تاسې نه اسونه ځغلولي او نه اوښان، اونه په هغو کې کوم کړاو درته رسېدلی، خو الله خپل رسول پر هغه چا مسلطوي چې ويې غواړي، او خپل رسول يې پر بنونضير مسلط کړ، نو د هغوی ښارونه يې پرته له جنګ څخه فتح کړل، او الله پر هرڅه ځواکمن دی، هيڅ شی يې هم نه شي بې وسه کولای.

د کليوالو له مالونو څخه چې الله پر خپل رسول پرته له جنګ څخه څه پېرزو کړي دي، هغه الله لره دي چې چاته وغواړي ګرځولای یې شي، او د رسول ملکيت دی، له بنوهاشم او بنو مطلب څخه د هغه د خپلوانو لپاره دي، د هغه څه په بدل کې چې هغوی له صدقې څخه منع کړل شوي دي، د يتيمانو، مسکينانو او هغه غريب لپاره دي چې نفقه يې له لاسه ورکړې وي، ترڅو د مال راکړه ورکړه له مسکينانو پرته د شتمنو ترمنځ لاس په لاس نه شي، او اې مؤمنانو! رسول چې کوم د فئ (ولجې) مال درکړي هغه واخلئ، او له څه مو چې منع کوي ترې منع شئ، او له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو سره وډار شئ، پرته له شکه الله سخت عذاب ورکوونکی دی؛ نو له عذاب څخه يې ووېرېږئ.

د دغه مال يوه برخه به د الله په لار کې هغو بې وزلو مهاجرو ته ورکول کيږي چې د خپلو مالونو او اولادونو پرېښودلو ته اړ اېستل شوي دي، هغوی هيله لري چې الله به په دنيا کې د روزي او په آخرت کې د رضا پېرزوينه پرې وکړي، هغوی د الله مرسته کوي او د الله په لار کې په جهاد سره د هغه د رسول مرسته کوي، همدغه پر دغو صفتونو متصف خلک په رېښتيا په ايمان کې راسخ خلک دي.

او د هغو انصارو لپاره دي چې له مهاجرينو مخکې مدينې ته راغلي دي، او پر الله او د هغه پر رسول يې ايمان راوړل غوره کړي دي، له هغه چا سره مينه لري چې له مکې څخه يې هجرت کړی، او د الله په لار کې په هجرت کوونکو د هغه څه له امله چې هغوی ته له ولجې څخه ورکړل شوي او دوی (انصارو) ته نه دي ورکړل شوي په زړونو کې نه غوسه او کينه مومي، او په دنيوي برخو کې مهاجرينو ته پر خپلو ځانونو لومړيتوب ورکوي، که څه هم په بې وسئ او اړتيا متصف وي، او څوک چې الله پر مال د نفس له حرص څخه وساتي، هغه يې بيا د الله په لار کې لګوي، نو همدوی بريالي دي د هغه څه په ترلاسه کولو سره چې هيله يې لري او له هغه څه څخه په ژغورنه سره چې ترې ډاريږي.

او هغه کسان چې له دغو وروسته راغلل او د قيامت تر ورځې يې د هغوی پيروي وکړه وايي: اې زموږ پالونکيه! موږ ته بخښنه وکړه او زموږ هغه ديني وروڼو ته چې پر الله او د هغه پر رسول یې په ايمان راوړلو کې له موږ څخه مخکې شوي دي، او زموږ په زړونو کې له مؤمنانو څخه هيچاته کينه او حسد مه اچوه، اې زموږ ربه! بېشکه ته پرخپلو بندګانو مهربانه يې او پر هغوی رحم کوونکی یې.

اې رسوله! هغو کسانو ته دې نه دي کتلي چې کفر يې پټ کړی او ايمان يې ښکاره کړی، په کفر کې يې خپلو هغو د تحريف شوي تورات پيروانو يهودو وروڼو ته وايي: په خپلو کورونو کې پاتې شئ، موږ مو هيڅکله نه پرېږدو او نه مو ورته تسليموو، که مسلمانان مو ترې وباسي موږ هرومرو ستاسو د ملاتړ له مخې درسره وځو، او هيڅوک به مو له تاسو سره له وتلو ايسار نه کړي، که هغوی درسره جنګ کوي موږ به مو هرومرو د هغوی خلاف مرسته کوو، او الله شاهدي ورکوي چې په رېښتيا منافقان درواغجن دي په هغه څه کې چې له يهودو سره د يوځای وتلو دعوا يې کړې کله چې هغوی اېستل کيږي، او له هغوی سره د جګړې کولو کله چې له هغوی سره جګړه کيږي.

که چېرې مسلمانان، يهود وباسي هغوی(منافقان) نه ورسره وځي، او که جګړه ورسره وکړي هغوی(منافقان) يې مرسته او کمک نه کوي، او که د مسلمانانو پر خلاف مرسته او کمک ورسره وکړي؛ نو هغوی په تېښته ترې تښتي بيا له دې وروسته د منافقانو مرسته نه کيږي، بلکې الله يې رسوا کوي او سپکوي.

اې مؤمنانو! تاسو له الله څخه د منافقانو او يهودو په زړونو کې د وېرې له پلوه زيات سخت ياست، دغه ياد شوی - له تاسو څخه د هغوی سخته وېره او له الله څخه د وېرې کمزوري- له دې امله ده چې هغوی داسې قوم دی چې نه يې سر خلاصيږي او نه پوهيږي، ځکه که چېرې هغوی پوهېدلای؛ نو هرومرو به پوه شوي وای چې الله زيات د دې وړ دی چې وېره او ډار ترې وشي، همغه ذات دی چې تاسو يې پر هغوی مسلط کړي ياست.

اې مؤمنانو! يهود ټول يوځايي هم ستاسو سره نه شي جنګېدلای مګر په کلا بندو کليو کې او يا د دېوالونو تر شا، نو د هغوی تر څنګ هم ستاسو مقابله نه شي کولای، د هغوی خپل منځي جنګ ډېر سخت وي د هغوی د خپل منځي دښمنۍ له امله، ته به دا ګومان کوې چې هغوی سره يوه خوله او يو صف دي، او حقيقت دادی چې د هغوی زړونه بېل بېل دي، دغه اختلاف او دښمني له دې امله ده چې هغوی نه پوهيږي، ځکه که چېرې هغوی پوهېدلی؛ نو حق به يې پېژندلی وای، پيروي به يې کړې وای او په هغو کې به يې اختلاف نه وای کړی.

د دغو يهودو په خپل کفر او هغه عذاب کې چې پرې راغی بېلګه داسې ده لکه له هغوی د لږ مخکې زمانې د مکې د مشرکانو، چې د خپل کفر بده پايله يې وڅکله، نو د بدر په ورځ چې څوک وژل کېدل ووژل شول او څوک چې بندي کېدل بندي کړای شول، او هغوی لره په آخرت دردوونکی عذاب دی.

د هغوی بېلګه له منافقانو څخه په اورېدلو کې لکه د شیطان غوندې ده چې کله انسان ته داخبره ښايسته کړي چې کفر وکړي، خو کله چې د هغه د کفر ښايسته کولو له امله انسان کفر وکړي، شيطان ورته وايي: زه له تا څخه بېزار يم کله چې دې کفر وکړ، زه د مخلوقاتو له پالونکي الله څخه وېرېږم.

د شيطان او چا چې د هغه پيروي کړې پايله د قيامت په ورځ په اور کې ده چې تل به پکې اوسېدونکي وي، دغه بدله چې د هغوی دواړو انتظار کوي هغه د الله له پولو څخه په اوښتلو سره پر ځانونو د ظلم کوونکو بدله ده.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر هغه څه يې عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو څخه يې په ډډه کولو وډارشئ، او هر نفس دې فکر وکړي چې د قيامت ورځې لپاره يې څه نېک عمل وړاندې کړی، او له الله څخه ووېرېږئ، پرته له شکه الله پر هغه څه ښه خبر دی چې تاسو يې کوئ، له هغه ستاسو له کړنو هيڅ هم نه پټيږي، او ژر به پرې جزا درکړي.

او د هغو خلکو غوندې مه کېږئ چې الله يې د هغه د امرونو او نواهيوو په پرېښودلو سره هېر کړ، نو الله له هغوی خپل ځانونه هېر کړل، نو پر هغه څه يې عمل ونه کړ چې د الله له غضب او عذاب څخه يې ژغورل، همدوی هغه کسان دي چې الله يې هېر کړی، نو د هغه امر يې ونه منلو او له نواهيوو يې ونه ګرځېدل، همدوی د الله له پيروۍ څخه وتونکي دي.

دوزخيان او جنتيان سره برابر نه دي، بلکې هغوی په بدله کې سره توپير لري لکه په دنيا کې چې په کړنو کې توپير و، جنتيان د هغه څه په ترلاسه کولو بريالي دي چې لټول يې، او له هغه څه خوندي دي چې ترې ډارېدل.

که مو دغه قرآن پر يو غره را نازل کړی وای؛ نو اې رسوله! تا به دغه غر له خپل سختوالي سربېره د الله له وېرې عاجزه او ټوټه ټوټه شوی ليدلی وای؛ ځکه په قرآن کې هغه منع کوونکي نصيحتونه او سخته ګوت څنډنه ده، او دغه بېلګې دي موږ يې خلکو ته بيانوو ښايي هغوی خپل عقلونه په کار واچوي چې پند واخلي پر هغه څه چې د الله ایتونه پر کومو نصيحتونو او عبرتونو مشتمل دي.

الله همغه دی چې له هغه پرته په حقه معبود نشته، پر هغه څه پوه دی چې پټ دي او څه چې ښکاره دي، له دغه څخه هيڅ هم نه ترې پټيږي، د دنيا او آخرت رحمان او رحيم دی، رحمت يې ټولو کايناتو ته پراخه دی، پاچا دی، له هر نقص څخه پاک او سپېڅلی دی، له هر عيب څخه سالم دی، په څرګندو نښانو د خپلو رسولانو تصديقوونکی دی، د خپلو بندګانو د کړنو څارونکی دی داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلی، داسې زورور دی چې په خپل زور سره پر هر څه ځواکمن شوی، د لويۍ څښتن دی، الله له هغه څه څخه پاک او سپېڅلی دی چې مشرکان کوم بوتان او داسې نور ورسره شريکوي.

الله همغه دی چې له هغه پرته په حقه معبود نشته، پر هغه څه پوه دی چې پټ دي او څه چې ښکاره دي، له دغه څخه هيڅ هم نه ترې پټيږي، د دنيا او آخرت رحمان او رحيم دی، رحمت يې ټولو کايناتو ته پراخه دی، پاچا دی، له هر نقص څخه پاک او سپېڅلی دی، له هر عيب څخه سالم دی، په څرګندو نښانو د خپلو رسولانو تصديقوونکی دی، د خپلو بندګانو د کړنو څارونکی دی داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلی، داسې زورور دی چې په خپل زور سره پر هرڅه ځواکمن شوی، د لويۍ څښتن دی، الله له هغه څه څخه پاک او سپېڅلی دی چې مشرکان کوم بوتان او داسې نور ورسره شريکوي.

همغه الله پيداکوونکی دی چې هرڅه يې پيداکړي دي، د شيانو را منځته کوونکی دی، څنګه چې غواړي خپلو مخلوقاتو ته شکل ورکوونکی دی، هغه پاک ذات لره ښکلي نومونه دي چې پر لوړو صفتونو مشتمل دي، څه چې په اسمانونو کې او څه چې په ځمکه کې دي له هر نقص څخه يې پاکي بيانوي، داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلای، په خپل مخلوق، شريعت او اندازه د مخلوق خپل کې د حکمت والا دی.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر هغه څه يې عمل کړی چې ورته راو کړي يې دي، زما او خپل دښمنان په دوستۍ مه نيسئ چې له هغوی سره دوستي او مينه کوئ، په داسې حال کې چې هغوی پر هغه دين کفر کړی چې تاسو ته مو د رسول پر لاس راغلی، رسول له خپله کوره وباسي او تاسې هم په مکه کې له خپلو کورنو څخه وباسي، په تاسې کې د نږدېوالي او خپلوۍ خيال نه ساتي، دا د بل هيڅ شي له امله نه دي مګر دا چې تاسو پر خپل پالونکي الله ايمان راوړی، که چېرې تاسې زما په لار کې د جهاد او زما د رضا د لټولو لپاره وتلي واست؛ نو دا کار مه کوئ، هغوی ته د مسلمانانو خبرونه له هغوی سره د مينې له امله په پټه واياست، او زه له دغه څخه پر هغه څه ښه پوهېږم چې تاسو يې پټوئ او څه چې ښکاره کوئ، له دغه او نورو څخه پر ما هيڅ هم نه پټيږي، او څوک چې له کافرانو سره دغه دوستي او ملګرتيا کوي، بېشکه چې هغه له سمې لارې اوښتی دی، له حق څخه لار ورکی او سمې لارې څخه لېرې شوی دی.

که چېرې پرتاسې برلاسي شي هغه دښمني به ښکاره کړي چې په زړونو کې يې پټوي، او تاسوته به خپل لاسونه په ازار رسولو او وهلو در اوږده کړي، او خپلې ژبې به په ښکنځلو او بدو ويلو در خلاصې کړي، او هيله کوي چې که تاسې هم پر الله او د هغه پر رسول کفر وکړئ ترڅو د هغوی غوندې شئ.

تاسو ته به مو خپلوي او اولادونه ګټه ونه رسوي، کله چې له کافرانو سره دوستي وکړئ، د هغوی له امله به د قيامت په ورځ الله ستاسو ترمنځ بېلوالی راولي، جنتيان به جنت ته ننباسي او دوزخيان دوزخ ته، نو ځينې به مو ځينو ته ګټه ونه رسوي، او الله پر هغه څه ښه پوه دی چې تاسې يې کوئ، له هغه پاک ذات هيڅ هم ستاسو له کړنو نه پټيږي او جزا به پرې درکړي.

اې مؤمنانو! په رېښتيا ستاسو لپاره په ابراهيم عليه السلام او هغو مؤمنانو کې چې له هغه سره وو يوه ښکلې تګ لاره ده، کله يې چې خپل کافر قوم ته وويل: موږ له تاسو او له هغه بوتانو څخه بېزار يو چې تاسو يې له الله پرته لمانځئ، پر هغه دين مو کفر کړی چې تاسې پرې ياست، زموږ او ستاسو ترمنځ دښمني او کرکه څرګنده شوه تر څو يوازې پر الله ايمان راوړئ، او له هغه سره هيڅوک شريک نه کړئ، نو پر تاسې هم لازم دي چې له خپل کافر قوم څخه د هغوی غوندې بېزاره شئ، مګر د ابراهيم وينا خپل پلارته: چې هرومرو به ستا لپاره له الله څخه بخښنه غواړم؛ نو په دې کې د هغه پيروي مه کوئ، ځکه دغه (وينا) د ابراهيم له خپل پلار څخه له ناهيله کېدو مخکې وه، نو د مؤمن لپاره روا نه ده چې د مشرک لپاره بخښنه وغواړي، او نه ته له ځانه د الله د عذاب څخه د څه ګرځوونکی يې، اې زموږ پالونکيه! په خپلو ټولو چارو کې مو يوازې پر تا بروسه کړې ده، او يوازې تاته توبه کوونکي درګرځېدلي يو، او د قيامت په ورځ يوازې تاته در ګرځېدل دي.

اې زموږ پالونکيه! موږ د هغه خلکو لپاره فتنه مه ګرځوه چې کفر يې کړی، داسې چې هغوی پر موږ مسلط کړې؛ نو بيا به وايي: که چېرې هغوی پر حقه وای؛ نو موږ به پر هغوی نه وای مسلط کړل شوي، اې زموږ پالونکيه موږ ته مو د ګناهونو بخښنه وکړه، بېشکه ته داسې برلاسی يې چې نه مغلوبه کېږې، په خپل مخلوق، شريعت او ځواک کې حکمت والا يې.

بیشکه دغه ښایسته تکلاره هغه څوک تعقیبوي چې په دنيا او آخرت کې له الله څخه د خېر هيله لري، او څوک چې له دغې غوره پیروۍڅخه مخ اړوي؛ نو الله له خپلو بندګانو څخه بې پروا (غني) دی، د هغوی پيروۍ ته اړتيا نه لري، او هغه په هرحال ستايل شوی دی.

اې مؤمنانو! کېدای شي الله ستاسو او له کافرانو څخه د هغو کسانو ترمنځ چې دښمني مو وه ورسره، دوستي واچوي، په داسې ډول چې الله به يې اسلام ته لارښوونه وکړي، چې په دين کې به ستاسو وروڼه شي، او الله ځواکمن دی کولای شي چې د هغوی زړونه ايمان ته واړوي، او الله له خپلو بندګانو د هغه چا بخښونکی دی چې توبه ورته وباسي، او پر هغوی مهربان دی.

او الله تاسې د اسلام له امله مو له هغو خلکو سره د نېکي کولو او د هغوی ترمنځ له عدل کولو چې پرتاسې د هغوی حق ورکړئ نه راګرځوي چې ستاسو سره نه دي جنګېدلي او نه يې تاسې له کورنو اېستلي ياست، بېشکه الله هغه عدل کوونکي خوښوي چې د خپلو ځانونو، کورنيو او خپلو اړوندو کسانو په اړه عدالت کوي.

الله يوازې تاسې له هغو کسانو څخه ايساروي چې ستاسو د ايمان له امله ستاسو سره جنګېدلي دي او تاسو يې له خپلو کورنو څخه اېستلي ياست او ستاسو په اېستلو کې يې مرسته کړې ده، له دې څخه مو ايساروي چې له هغوی سره دوستي وکړئ، او له تاسو څخه چې څوک له هغوی سره دوستي کوي، نو همدوی پر ځانونو د تباهۍ ځايونو ته په ښکته کولو سره ظلم کوونکي دي، د الله له امره د سرغړونې له امله.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پرهغه څه يې عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، کله چې مؤمنې مهاجرې د کفر له زمکې څخه د اسلام زمکې ته درته راشي؛ نو د ايمان په رېښتينولۍ کې يې وازمويئ، الله د هغوی پر ايمان ښه پوه دی، د هغوی په زړونو کې چې څه دي له هغو هيڅ هم نه ترې پټيږي، کله چې له ازموينې وروسته پرې پوه شوئ چې هغوی مؤمنې دي د هغه څه له امله چې تاسو ته يې رېښتينولي څرګنده شي، نو بيا يې کافرانو مېړونو ته مه ور واپس کوئ، د مؤمنو مېرمنو لپاره روا نه دي چې له کافرانو سره واده وکړي، او نه د کافرانو لپاره روا دي چې له مؤمنو مېرمنو سره نکاح وکړي، او مېړونو ته يې هغه مهرونه ورکړئ چې لګولي يې دي، اې مؤمنانو! پر تاسو کومه ګناه نشته چې د هغوی له عدت تېرېدو وروسته ورسره نکاح وکړئ کله مو چې هغوی ته يې مهرونه ورکړي وي او د چا چې ښځه کافره وي او يا له اسلام څخه مرتده شوې وي؛ نو له ځان سره دې نه ساتي، ځکه د کفر له امله يې نکاح سره ختمه شوه، او له کافرانو د خپلو هغو مرتد شويو مېرمنو ورکړی مهر وغواړئ، او هغوی دې هم د خپلو مسلمان شويو مېرمنو مهرونو غوښتنه وکړي، دغه ياد شوی ستاسو لخوا او د هغوی لخوا د مهر واپس کول د الله حکم دی، الله پاک ستاسو ترمنځ د هغه څه پرېکړه کوي چې غواړي يې، او الله د خپلو بندګانو پر احوالو او اعمالو ښه پوه دی، له هغه هيڅ هم نه ترې پټيږي، او په هغه څه کې د حکمت والا دی چې د خپلو بندګانو لپاره يې روا کوي.

او که د کافرانو لوري ته ستاسو د ځينو مېرمنو د ارتداد په حالت کې وتل فرض کړل شي، او تاسو له کافرانو څخه د هغوی مهرونه وغوښتل او هغوی ورنه کړل، بيا مو له کافرانو غنيمت ونيوی؛ نو هغو مېړونو ته دومره څه ورکړئ چې څومره مهرونه يې لګولي دي له کومو چې مېرمنې يې مرتدې وتلې وې، او تاسو مؤمنان له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو سره وډار شئ.

اې نبي کله چې مؤمنې مېرمنې ستاسره د بيعت لپاره درته راشي لکه څنګه چې د مکې د فتحې پر مهال پېښه شوه، د دې لپاره چې هغوی به له الله سره څه نه شريکوي، بلکې يوازې هغه به لمانځي، غلا به نه کوي، زنا به نه کوي، او د جاهليت د زمانې له عادت سره سم خپل اولادونه به نه وژني، او پر خپلو مېړونو پسې به خپل د زنا اولادونه نه تړي، او په نېکۍ کې به ستا سرغړونه نه کوي لکه له پر مړو پسې له ژړا، سرشکولو او ګرېوان څيرلو څخه منع: نو له هغوی سره بيعت وکړه او د هغوی لپاره ستا تر بيعت وروسته له الله څخه د هغوی د ګناهونو لپاره بخښنه وغواړه، بېشکه الله له خپلو بندګانو د هغه چا ډېر بخښونکی دی چې توبه وباسي، او پر هغوی ډېر مهربان دی.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر هغه څه يې عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، له هغه قوم سره دوستي مه کوئ چې الله غضب پرې کړی په آخرت باور نه لري، بلکې هغوی له دې څخه داسې نا هيلي دي لکه څنګه چې هغوی د خپلو مړو له راګرځېدو څخه ناهيلي دي دا د هغوی له بېرته ژوندي کېدو څخه د انکار له امله.

څه چې په اسمانونو او څه چې په ځمکه کې دي له ټولو هغو شيانو څخه يې د الله پاکي او سپېڅلتیا بيان کړه چې له هغه سره نه ښايي، او هغه داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلای، په مخلوق، ځواک او شريعت کې يې د حکمت والا دی.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی! ولې واياست: چې دغه کار مو کړی په حقيقت کې مو نه وي کړئ؟! لکه ستاسو څخه د يو وينا: چې په خپله توره مې جګړه وکړه او وهل مې وکړل، او هغه نه په خپله توره جنګېدلی وي او نه يې وهل کړي وي.

دغه ناوړه کار د الله په وړاندې ډېر بد دی چې هغه څه واياست چې کوئ يې نه، نو د مؤمن لپاره نه دي په کار مګر دا چې له الله سره رېښتينی وي، چې عمل يې د وينا تصديق کوي.

پرته له شکه الله له هغو مؤمنانو سره مينه لري چې د هغه په لار کې د هغه د رضا لټولو لپاره ځينې له ځينو سره داسې کتار کړل شوي جنګيږي لکه له يوبل سره نېښلېدلی (پوخ) دېوال.

اې رسوله! در په ياد کړه، کله چې موسی خپل قوم ته وويل: اې زما قومه! ولې زما د امر په نه منلو ما ځوروئ حال داچې تاسې پوهېږئ چې زه تاسو ته د الله رسول يم؟! کله چې هغوی له حق څخه واوښتل او کاږه شول، الله يې زړونه له حق او سمې لارې څخه کاږه کړل، او الله له خپلې پيروۍ څخه وتلي قوم ته د حق توفيق نه ورکوي.

اې رسوله! په ياد کړه کله چې د مريمې زوی عيسی علیه السلام وويل: اې بني اسرائيلو، پرته له شکه زه د الله رسول يم چې تاسو ته يې لېږلی يم له ما مخکې نازل شوي تورات تصديقوونکی يم، زه کوم نوی رسول نه يم، او د داسې رسول زېری ورکوونکی يم چې له ما وروسته راځي نوم يې احمد دی، کله چې عيسی له داسې دلايلو سره راغی چې د هغه پر رېښتينولۍ يې دلالت کولو، هغوی وويل: دا څرګندې کوډې دي، هيڅکله به پيروي ونه کړو.

او له هغه سخت ظالم هيڅوک نشته چې پر الله درواغ تړي، داسې چې هغه لره يې داسې سيالان ګرځولي چې له هغه پرته يې عبادت کوي، او هغه يوازې د الله د يووالي دين اسلام ته را بلل کيږي، او الله هغه قوم ته چې د شرک او ګناهونو له امله يې پر ځانونو ظلم کړی، هغوی ته د لارښوونې او سمې لارې توفيق نه ورکوي.

دغه درواغ ګڼونکي غواړي چې د الله رڼا مړه کړي پر هغه څه چې له هغوی کومې فاسدې مقالې (ويناوې) او د حق ګډوډولو خبرې صادريږي، او الله د خپلې رڼا بشپړوونکی دی، که څه هم هغوی نه غواړي، داسې چې خپل دين به د ځمکې ختيځو او لوېديځو کې ښکاره کړي او خپله کلمه به لوړه کړي.

الله همغه ذات دی چې خپل رسول محمد صلی الله عليه وسلم يې د اسلام له دين سره لېږلی، چې د هدایت او خير ته د لارښوونې دين او ګټورې پوهې او نېک عمل دين دی، ترڅو يې پر ټولو دينونو برلاسی کړي سره له دې چې مشرکان نه خوښوي چې په ځمکه کې دې ځای پرځای شي د هغوی د پوزو د سپېروالي سربېره.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر هغه څه يې عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، ايا داسې ګټوره سوداګري درته ونه ښيم او لارښوونه مو ورته ونه کړم چې له دردوونکي عذابه مو ژغوري؟.

دغه ګټوره سوداګري داده چې پر الله او د هغه پر رسول ايمان راوړئ، او د هغه پاک په لارکې د خپلو مالونو په لګولو او ځانونو په قربانولو سره د هغه د رضا لټولو لپاره جهاد کوئ، دغه ياد شوی عمل ستاسو لپاره غوره دی که چېرې تاسې پوهېږئ، نو بيړه وروکړئ.

د دغه سوداګرۍ ګټه داده چې الله به مو د ګناهونو بخښنه درته وکړي، او داسې جنتونو ته به مو ننباسي چې تر ماڼيو او ونو لاندې يې ويالې بهيږي، او په جنتونو کې به مو داسې خوندورو ځايونو ته ننباسي چې هستوګنه به وي پکې انتقال به نه وي ترې، دغه ياده شوې بدله داسې لويه بريا ده چې بله هيڅ بريا نه شي ورته نېږدې کېدلای.

او د دغه سوداګرۍ له ګټې څخه يوه بله ځانګړتیا چې تاسو يې خوښوئ هغه نغده په دنيا کې ده، چې الله به ستاسو د دښمن پر خلاف ستاسو مرسته وکړي، او فتحه نېږدې ده چې پر تاسې به يې فتحه کړي چې هغه د مکې او نورو ځايونو فتحه ده، اې رسوله! مؤمنان په دنيا کې پر هغه مرسته او په آخرت کې د جنت پر هغه بريا خبر کړه چې خوشحالوي يې.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر هغه څه يې عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، د الله مرستندويان شئ د هغه د دين په مرسته کولو سره چې رسول مو درته راوړی دی، لکه د حواريينو (د عيسی عليه السلام د ځانګړو ملګرو) مرسته، کله چې عيسی عليه السلام ورته وويل: څوک مې د الله په لار کې مرستندويان دي؟ هغوی په بيړه کولو سره ځواب ورکړ: موږ د الله مرستندويان يو، نو له بني اسرائيلو يوې ډلې پر عيسی عليه السلام ايمان راوړ، او بله ډله پرې کافره شوه، نو کومو کسانو چې پر عيسی عليه السلام ايمان راوړ د هغوی مرسته مو وکړه د هغو خلکو پر خلاف چې پر الله يې کفر کړی و، نو پر هغوی برلاسي شول.

ټول هغه څه چې په اسمانونو او ټول هغه مخلوقات چې په ځمکه کې دي د داسې نقص له صفتونو څخه د الله پاکي او سپېڅلتيا بيانوي چې نه ورسره ښايي، هغه داسې پاچا دی چې په پاچايۍ کې يوازې تنها دی، له نقص څخه پاک دی، داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسي کېدلای، په مخلوق، شريعت او ځواک کې يې حکمت والا دی.

همغه ذات و چې ویې لیږه په هغه عربو کې رسول چې نه یې لوستل کولی شول او نه لیکل هغه پر هغوی د الله داسې ايتونه لولي چې پرې نازل کړي يې دي، له کفر او ناوړه اخلاقو يې پاکوي، قرآن ورته ښيي، سنت ورزده کوي، او پرته له شکه هغوی د رسول له ورلېږلو مخکې له حقه په څرګنده لارورکۍ کې وو، داسې چې د بوتانو عبادت يې کولو، وينې يې بهولې او خپلوۍ يې پرې کولې.

او دغه رسول يې عربو او نورو قومونو ته ولېږی چې تر اوسه نه دي راغلي، او ژر به راشي، او هغه داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلای، په خپل مخلوق، شريعت او ځواک کې د حکمت والا دی.

دغه ياد شوي چې عربو او نورو خلکو ته د رسول لېږل دي، د الله پېرزوينه ده چاته چې وغواړي ورکوي يې، او الله د لوی احسان حښتن دی، او له احسان څخه يې دا ده چې د دغه امت رسول يې ټولو خلکو ته لېږلی دی.

هغه يهود چې پر تورات په عمل کولو مکلف کړل شوي وو بيا يې هغه څه پرېښودل چې پرې مکلف کړل شوي وو د هغوی بېلګه داسې ده لکه خر چې لوی کتابونه وړي، پردې نه پوهيږي چې څه شی پرې بار دی: ايا هغه کتابونه دي او که بل څه دي؛ د هغه قوم بېلګه ډېره بده ده چې د الله ايتونه درواغ ګڼي، او الله ظالم قوم ته حق ته د رسېدلو توفيق نه ورکوي.

اې رسوله! ووايه: اې هغو کسانو چې پر يهوديت د هغو له تحريف وروسته پاتې دي، که چېرې تاسې دا ګومان کوئ چې همدا تاسو د الله دوستان ياست او هغه له خلکو څخه تاسو د دوستۍ لپاره ځانګړي کړي ياست؛ نو د مرګ هيله وکړئ، ترڅو ستاسو له ګومان سره سم يې چې د کوم درناوي لپاره ځانګړي کړي ياستی هغه ژر درکړي که چېرې تاسې په خپله دعوی کې رېښتيني ياست چې له ټولو خلکو څخه يوازې تاسې د الله دوستان ياست.

او هغوی به هيڅکله د مرګ هيله ونه کړي، بلکې هغوی په دنيا کې د تلپاتې کېدو هيله کوي د هغه کفر، ګناهونو، ظلم، تورات د تحريف او بدلولو له امله چې ترسره کړي يې دي، او الله پر ظالمانو ښه پوه دی، د هغوی له کړنو هيڅ هم نه ترې پټيږي او ژر به پرې بدله ورکړي.

اې رسوله! دغو يهوديانو ته ووايه: پرته له شکه هغه مرګ چې ترې تښتئ که ژر وي او که وروسته هرومرو درسره مخامخېدونکی دی، بيا به د قيامت په ورځ الله ته چې پر پټو او که ښکاره و ورګرځول کېږئ، پر هغه له دغو دواړو(پټو اوښکاره و) هيڅ هم نه پټيږي، نو پر هغه څه به مو خبر کړي چې په دنيا کې مو کول، او بدله به پرې درکړي.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر هغه څه يې عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، کله چې مؤذن د جمعې په ورځ منبر ته د خطيب له ختلو وروسته اذان وکړي، نو لمانځه او خطبې ته د حاضرېدلو لپاره جوماتونو خواته بيړه وکړئ، او راکړه ورکړه پرېږدئ، ترڅو مو له عبادت څخه بوخت نه کړي، دغه ياده شوې هڅه او د جمعې د لمانځه لپاره له اذان وروسته د راکړې ورکړې پرېښودل ستاسو لپاره غوره دي اې مؤمنانو! که چېرې تاسې پردغه پوهېږئ، نو پر هغه څه عمل وکړئ چې الله امر پرې کړی.

نو کله مو چې د جمعې لمونځ پای ته ورسولو، بيا په ځمکه کې د حلال کسب او خپلو اړتياوو په لټه کې خپاره شئ، او د حلال کار او حلالې ګتې له لارې د الله پېرزوينه ولټوئ، او د روزۍ لټولو په ترڅ کې الله ډېر يادوئ، او د روزۍ لټول دې له تاسې څخه د الله ياد هېر نه کړي، د بريا په هيله چې خوښوئ يې او د ژغورنې په هيله چې ترې ډارېږئ.

او کله چې ځينو مسلمانانو سوداګري او ساعت تېری وليدل هغو ته په وتلو سره تيت او وپاشل شول، او اې رسوله! ته يې پر منبر ولاړ پرېښودې، اې رسوله! ووايه: پر نېک عمل چې له الله سره کومه بدله ده هغه له هغې سوداګرۍ او ساعت تيرۍ څخه -چې تاسې ور وتلي واست- غوره ده، او الله ترټولوغوره روزي ورکوونکی دی.

اې رسوله! کله چې ستا مجلس ته هغه منافقان حاضر شي چې اسلام ښکاره کوي، او کفر پټوي، وايي: موږ شاهدي ورکوو چې بېشکه ته هرومرو په حقه د الله رسول يې، او الله پوهيږي چې بېشکه ته په حقه د هغه رسول يې، او الله شاهدي ورکوي چې منافقان هرومرو درواغجن دي په هغه څه کې هغوی يې دعوا کوي چې پرته له شکه هغوی د زړونو له تلې شاهدي ورکوي چې ته د هغه رسول يې.

هغوی خپل هغه قسمونه چې د ايمان پر دعوا يې کوي د ځانونو لپاره له وژلو او بندي کېدلو ډال او ساتندوی ګرځولي دي، او په هغه څه چې شک او تردد خپروي خلک يې له ايمان څخه ايسار کړي، بېشکه ډېر بد دی هغه نفاق او د درواغو قسمونه چې هغوی يې کوي.

دا له دې امله چې هغوی د نفاق له مخې ايمان راوړلو، او ايمان يې زړونو ته ونه رسېدلو، بيا يې په پټه پر الله کفر وکړ، نو الله د هغوی پر زړونو د هغوی د کفر له امله مهر ولګولو چې ايمان نه ورننوځي، نو د دغه مهر له امله هغوی نه پوهيږي چې په څه کې يې صلاح او لارښوونه ده.

اې کتونکيه! کله چې هغوی وينې د هغوی بدنونه او شکلونه به دې خوښ شي، ځکه چې په هغو کې تازګي او نعمت دی، او کله چې خبرې کوي خبرې يې اورېدل کيږي ځکه په هغو کې بلاغت دی، اې رسوله! هغوی ستا په مجلس کې داسې دي لکه درول شوي لرګي، چې پر هيڅ هم نه پوهيږي او نه يې درک کولای شي، هر اواز داسې ګڼي چې هغوی يې هدف دي ځکه هغوی بې زړه دي، هغوی په حقه دښمنان دي، نو اې رسوله! له هغوی وډارشئ چې راز مو ښکاره کړي او يا کوم چل درته جوړ کړي، پر هغوی دې د الله لعنت وي څنګه له ايمان څخه ګرځول کيږي سره لدې چې دلايل څرګند او برهانونه يې ښکاره دي؟!

او کله چې دغو منافقانو ته وويل شي: د الله رسول ته د هغه څه له امله چې درڅخه شوي عذر کوونکي راشئ، هغه به تاسوته له الله څخه ستاسو د ګناهونو بخښنه وغواړي، هغوی په ملنډو او مسخرو خپل سرونه تاو کړي، او ته يې وينې چې له هغه څه مخ اړوي چې امر ورته کيږي، او هغوی د حق له منلو او پر هغو له باور کولو څخه کبر کوونکي وي.

اې رسوله! د هغوی د ګناهونو لپاره ستا د بخښنې غوښتل او د هغوی لپاره ستا لخوا د بخښنې نه غوښتل سره برابر دي، الله به هيڅکله هغوی ته يې د ګناهونو بخښنه ونه کړي، پرته له شکه الله له خپلې پيروۍ وتونکي قوم ته توفيق نه ورکوي هغو کسانو ته چې له الله څخه په سرغړونه ټينګار کوي.

هغوی داسې خلک دي چې وايي: خپل مالونه مو پر هغو بې وزلو او کوچيانو چې د مدينې په شاوخوا کې د الله له رسول سره دي مه لګوئ ترڅو هغوی ورڅخه ولاړ شي، حال داچې د اسمانونو او ځمکې زېرمې يوازې الله لره دي، له خپلو بندګانو چې چاته وغواړي په روزي يې ورکوي، خو منافقان پردې نه پوهيږي چې د روزۍ زېرمې د هغه پاک ذات په لاس کې دي.

د هغوی سردار عبدالله بن أُبيّ وايي: که مدينې ته وروګرځېدلو هرومرو به عزتمن چې هغه زه او قوم مې دی له مدينې څخه بې عزته خلک وباسي چې هغه محمد او د هغه ملګري دي، حال داچې يوازې الله، د هغه رسول او مؤمنانو لره عزت دی، د عبدالله بن ابي او د هغه ملګرو لره عزت نشته، خو منافقان داسې خلک دي چې پر دې نه پوهيږي چې عزت الله، د هغه رسول او مؤمنانو لپاره دی.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر هغه څه يې عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، ستاسو مالونه او اولادونه دې تاسې له لمانځه او د اسلام له نورو فرائضو څخه بوخت نه کړي، او څوک چې مالونه او اولادونه يې د الله له واجب کړي لمانځه او نورو واجباتو څخه بوخت کړي، نو په حقيقت کې همدوی داسې تاوانيان دي چې خپل کورونه او خېلخانې يې د قيامت په ورځ تاوانيان کړي دي.

او کوم مالونه چې الله په روزي درکړي له هغو څخه لګښت وکړئ مخکې تردې چې له تاسو څخه يو ته مرګ راشي؛ نو بيا خپل پالونکي ته وايي: اې زما پالونکيه ولې دې تر لږې مودې پورې وروسته نه کړم، چې له خپل ماله مې د الله په لار کې خيرات کړی وای، او د الله له هغو نېکو بندګانو څخه شوی وای چې کړنې يې سمې دي.

او الله پاک به هيڅکله هغه څوک وروسته نه کړي چې وخت يې را رسېدلی وي او عمر يې پای ته رسېدلی وي، او الله پر هغه څه ښه خبر دی چې تاسې يې کوئ، ستاسو له اعمالو له هغه هيڅ هم نه پټيږي، که خير وو؛ نو د خير بدله به درکړي او که بد وو نو بده بدله به درکړي.

ټول هغه څه چې په اسمانونو او څه چې په زمکه کې له مخلوقاتو څخه دي د الله پاکي او سپېڅلتیا له هغو صفتونو څخه بيانوي چې له هغه سره نه ښايي، يوازې هغه لره پاچايي ده، له هغه پرته بل پاچا نشته، او يوازې هغه لره ښکلې ستاينه ده، او هغه پر هرڅه ځواکمن دی، هيڅ شی يې نه شي بې وسې کولای.

اې خلکو! همغه ذات دی چې تاسې يې پيداکړئ، نو له تاسو چې څوک پر هغه کافر شي د ورګرځیدو ځای یي اور دی او څوک له تاسو څخه مؤمن شي د ورګرځېدو ځای يې جنت دی، او الله ستاسو د کړنو ښه ليدونکی دی، ستاسو له کړنو هيڅ هم ترې پټ نه دي، او ژر به پرې بدله درکړي.

اسمانونه او ځمکه يې په حقه پيداکړل، هغوی يې بې ګټې پيدا نه کړل، او اې خلکو! تاسو ته يې شکلونه درکړل؛ نو د خپل احسان او پېرزوينې له مخې يې ښه شکلونه درکړل، که يې غوښتي وای؛ نو بد به يې پيداکړي وای، او د قيامت په ورځ يوازې هغه ته ورګرځېدل دي، نو پر اعمالو به مو بدله درکړي، که ښه وو؛ نو ښه بدله، او که بد وو؛ نو بده بدله.

څه چې په اسمانونو کې دي هغه پرې پوهيږي او څه چې په ځمکه کې دي پر هغه هم پوهيږي، او تاسو چې څه کړنې پټوئ هغه پرې پوهيږي او څه چې ښکاره کوئ هغه پرې پوهيږي، او د سينو په خير او شر ښه پوه دی، له دغه څخه هيڅ هم نه ترې پټيږي.

اې مشرکانو! ايا تاسې ته له تاسو څخه د مخکېنيو درواغ ګڼونکو امتونو خبر نه دی راغلی، د نوح د قوم، د عاديانو، ثموديانو او داسې نورو، پر کوم کفر چې وو په دنيا کې يې د هغه سزا وڅکله، او هغوی لره په آخرت کې دردوونکی عذاب دی؟! ولې نه، پرته له شکه تاسې ته دغه خبر راغی، نو پر هغوی چې څه راغلل پند ترې واخلئ، او الله ته توبه وباسئ مخکې تردې چې هغه څه درباندې راشي چې پر هغوی راغلل.

دغه عذاب چې هغوی ته ورسېد، ځکه ورته ورسېدلو چې هغوی ته به د الله له لوري رسولان له څرګندو دليلونو او ښکاره برهانونو سره راتلل، خو هغوی به له دې امله چې رسولان د انسان له جنسه وو ويل: ايا انسان حق ته زموږ لارښوونه کوي؟! نو کفر يې وکړ او پر هغوی له ايمان راوړلو يې مخ واړولو، خو الله ته يې هيڅ زيان ونه رسولو، او الله د هغوی له ايمان او پيروۍ څخه بې پروايي وکړه، ځکه د هغوی پيروي الله ته هيڅ هم نه ور زياتوي، او الله بې پروا دی بندګانو ته يې اړ نه دی، په خپلو ويناوو او کړنو کې ستايل شوی دی.

هغه کسانو چې پر الله يې کفر کړی دا ګومان وکړ چې هيڅکله به الله د هغوی له مرګ وروسته بيا ژوندي را پورته نه کړي، اې رسوله! دغو له بېرته را ژوندي کېدو نټه کوونکو ته ووايه: ولې نه، پر خپل پالونکي مې دې قسم وي تاسو به د قيامت په ورځ هرومرو را پاڅول کېږئ، بيا به پر هغه خبرول کېږئ چې په دنيا کې مو کړي دي، او دغه بيا راپاڅول پر الله ډېر اسانه دي، هغه په لومړي ځل پيداکړي ياست، نو هغه ستاسو له مرګ وروسته د حساب او بدلې لپاره ستاسو پر بيا را پاڅولو ځواکمن دی.

نو اې خلکو! پر الله او د هغه پر رسول ايمان راوړئ، او پر هغه قرآن ايمان راوړئ چې پر خپل رسول مو نازل کړی دی، او الله ستاسو پر کړو ښه خبر دی، له هغه ستاسو له کړنو هيڅ هم نه پټيږي او ژر به پرې بدله کړي.

اې رسوله! در په ياد کړه، کوم وخت چې الله د قيامت ورځې لپاره تاسو را غونډ کړي ترڅو مو پر کړنو بدله درکړي، دا هغه ورځ ده چې د کافرانو زيان او نقص به پکې ښکاره شي، داسې چې مؤمنان به له دوزخيانو څخه په جنت کې کورونه په ميراث يوسي، او دوزخيان به په اور کې د جنتيانو منزلونه په ميراث يوسي، او څوک چې پر الله ايمان راوړي او نېک عمل وکړي الله به يې ګناهونه ترې ورژوي، او داسې جنتونو ته به يې ننباسي چې له ماڼيو او ونو لاندې به يې ويالې بهيږي، تل ترتله به پکې اوسېدونکي وي، نه به ترې وځي، او نه به يې نعمتونه ترې پرې کيږي، دغه چې هغوی ترلاسه کړل داسې لوی بری دی چې هيڅ بريا نه شي ورته رسیدلای.

او هغه کسان چې پر الله يې کفر کړی، او زموږ هغه ايتونه يې درواغ ګڼلي دي چې پر خپل رسول مو نازل کړي دي، همدوی د اور والا دي، تل ترتله به پکې اوسيږي، بد ځای د ورګرځیدو دی چې هغوی ورګرځي.

هيچا ته په ځان، مال او اولاد کې کوم کړاو نه دی رسېدلی مګر د الله په پرېکړه او ځواک سره او څوک چې پر الله، د هغه پر قضاء او ځواک ايمان لري، الله به د هغه زړه ته د الله د امر او د هغه پر پرېکړه د رضا توفيق ورکړي، او الله پر هرڅه ښه پوه دی، له هغه هيڅ هم نه پټيږي.

او د الله پيروي وکړئ او د رسول پيروي وکړئ، که چېرې له هغه څه مخ واړوئ چې د هغه رسول ورسره درته راغلی؛ نو د دغه مخ اړولو ګناه پرتاسو ده، او زموږ پر رسول يوازې د هغه څه رسونه ده چې د رسولو امر مو ورته پرې کړی دی، او هغه څه يې درته و رسول چې د رسولو امر يې ورته شوی و.

الله په حقه معبود دی، له هغه پرته بل په حقه معبود نشته، او يوازې پر الله دې مؤمنان په خپلو ټولو چارو کې بروسه وکړي.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر هغه څه يې عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، پرته له شکه ستاسو له مېرمنو او اولادونو څخه ځينې ستاسو لپاره دښمنان دي، ځکه هغوی مو د الله له ياده او د هغه په لار کې له جهاده بوختوي او ترې راګرځوي مو، نو ترې وډارشئ چې اغېز در پکې وکړي، او که تاسو د هغوی له تېروتنو تېر شئ، مخ ترې واړوئ او پر هغوی پرده واچوئ؛ نو پرته له شکه الله تاسو ته ستاسو د ګناهونو بخښنه کوي او درباندې رحميږي او جزا د عمل له جنسه وي.

پرته له شکه ستاسو مالونه او ستاسو اولادونه ستاسو لپاره ازمويښت او امتحان دی، کله مو د ناروا پر ترسره کولو او د الله د پيروۍ پرېښودلو ته اړباسي او له الله سره د هغه چا لپاره لوی ثواب دی چې د الله پيروۍ ته د اولادونو پر پيروۍ او په مال پر بوختيا لومړيتوب ورکړي، او دغه لويه بدله جنت دی.

له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او څومره چې د هغه پيروۍ ته په لار موندلو توانېږئ له نواهيوو په ډډه کولو ووېرېږئ، خبره واورئ او د الله او د هغه د رسول پيروي وکړئ، او هغه مالونه چې الله روزي درکړي د خير په لارو کې ولګوئ او الله چې څوک د نفس له حرص څخه يې وساتي؛ نو همدوی پر هغه څه بريالي دي چې غواړي يې او له هغه څه ژغورونکي دي چې ترې وېريږي.

که چېرې تاسې الله ته غوره قرض ورکړئ؛ داسې چې خپل مالونه د هغه په لار کې ولګوئ، ستاسو لپاره به يې بدله څو برابره کړل شي چې يوه نيکي په لس برابره تر اووه سوه او لدې زیاتې اندازې سره برابره وي او ستاسو لپاره به ستاسو له ګناهونو تېر شي، او الله زيات شکر والا دی چې پر لږ عمل زيات ثواب ورکوي، زغم والا دی چې په سزا ورکولو کې بيړه نه کوي.

الله پاک پر هغه څه پوه دی چې پټ دي او پر هغه څه پوه دی چې ښکاره دي، له دغه څخه هيڅ هم نه ترې پټيږي، داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلای، په خپل قدرت، شريعت او ځواک کې د حکمت والا دی.

اې نبي کله چې ته اراده ولرې او يا يوڅوک ستا له امته اراده ولري چې خپلې مېرمنې ته طلاق ورکړي؛ نو د هغې د لومړني عدت لپاره دې طلاق ورکړي، داسې چې طلاق په داسې طهر کې وي چې کوروالی يې پکې نه وي ورسره کړی، او عدت خوندي کړئ ترڅو خپلو مېرمنو ته پکې رجوع وکولای شئ که هغوی ته مو د رجوع کولو اراده وي، او له الله د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو ووېرېږئ، خپلې طلاق شوې مېرمنې مو له هغو کورونو مه وباسئ چې پکې اوسيږي او نه دې هغوی په خپله ترې وځي، ترڅو يې عدت نه وي تېر شوی، مګر دا چې کومه څرګنده ناروا کړنه لکه زنا وکړي، او دغه حکمونه داسې د الله پولې دي چې د خپلو بنده ګانو لپاره يې ټاکلې دي او څوک چې د الله له پولو اوړي؛ نو هغه پر ځان ظلم کوي، داسې چې ځان د تباهۍ کندو ته اچوي له خپل پالونکي څخه د سرغړونې له امله، اې طلاق ورکوونکیه ته نه پوهېږې کېدای شي الله له دغه طلاق وروسته داسې امر پېښ کړي چې تا يې هيله نه لرله؛ نو رجوع ورته وکړې.

کله چې هغوی د عدت تېرېدلو ته نېږدې شي؛ نو بيا په خوښه او ښه توګه هغوی ته رجوع وکړئ، او يا هغوی ته رجوع کول پرېږدئ ترڅو يې عدت تېر شي او د خپلو ځانونو د چارې څښتنانې شي، هغوی ته يې د حقوقو له ورکړې سره، او کله چې هغوی ته د رجوع کولو او يا بېلولو اراده ولرئ؛ نو دوه عادل کسان د ې د شخړې ختمولو لپاره له تاسو څخه شاهدي ورکړي، او اې شاهدانو! شاهدي د الله د خوښۍ لټولو لپاره ورکړئ، دغه ياد شوي د الله حکمونه د هغه چا لپاره بيانيږي څوک چې پر الله ايمان لري، او د قيامت په ورځ ايمان لري، ځکه همغه داسې څوک دی چې له يادولو او نصيحت څخه ګټه اخلي، او څوک چې له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو وېريږي، الله به هغه لره له هغه تنګۍ او ستنوزې څخه د وتلو لار پيداکوي چې پکې اخته کيږي.

او له هغه لورې به روزي ورکوي چې پر زړه يې هم نه راګرځي، او په فکر کې يې هم نه وي، او څوک چې په خپلو چارو کې پر الله بروسه وکړي هغه ورته بسنه کوي، پرته له شکه الله د خپل امر نافذوونکی دی، هيڅ شی يې نه شي بې وسې کولای، او نه څه ترې پاتې کيږي، او په رېښتيا الله د هر څه لپاره اندازه ټاکلې ده چې هغې ته به رسيږي، نو د سختۍ لپاره خپله اندازه ده او هوساينې لپاره خپله اندازه، چې يو يې هم د انسان لپاره تلپاتې نه وي.

او هغه طلاق شوې ښځې چې د حيض (مياشتنۍ ناروغۍ) څخه د زيات عمر له امله نا هيلې شوې وي، که چېرې د هغوی په عدت کې په شک کې شوئ؛ د هغوی عدت درې مياشتې دی، او کومې مېرمنې چې تر اوسه د کم عمرۍ له امله د حيض (مياشتنۍ ناروغۍ) عمر ته نه وي رسېدلې د هغوی عدت همدغه (درې مياشتې) دی، او د بلاربو مېرمنو عدت د طلاق يا مېړه د مړينې له امله دادی چې کله خپل بار(حمل) کېږدي، او څوک چې له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو سره وېريږي، الله به يې چارې ورته اسانه کړي او هره ستونزه به ورته اسانه کړي.

دغه ياد شوي د طلاق، رجعت او عدت حکمونه د الله حکم دی چې اې مؤمنانو تاسو ته يې نازل کړی تر څو عمل پرې وکړئ، او څوک چې له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو وېريږي، الله به يې کړي ګناهونه ترې ورژوي او په آخرت کې به لوی اجر ورکړي، چې جنت ته ننوتل دي، او هغه داسې لاسته راوړنه ده چې نه ختميږي.

اې مېړونو! هغوی هلته و اوسوئ چې په توان کې مو وي، الله مو پر بل څه نه مکلفوي، پر هغوی د تنګۍ راوستلو په هيله پر هغوی په خرڅه، استوګنه او نورو کې ضرر مه رسوئ، که چېرې طلاق شوې ښځې بلاربې وي؛ نو پر هغوی تر هغه خرڅه کوئ چې خپل بار (حمل) کېږدي، که هغوی مو اولادونو ته تی ورکړي؛ نو هغوی ته د تی ورکولو مزدوري ورکړئ، او په ښه توګه د هغوی د مزدورۍ خبره ورسره وکړئ، که چېرې مېړه د ښځې په غوښتل شوې مزدورۍ کې بخيلي وکړي، او هغه ښځه هم بخيلي وکړي پر هغه څه راضي نه شي مګر چې دا يې غواړي، نو بيا دې پلار بله تی ورکوونکي په مزدورۍ ورته ونيسي چې بچي ته يې تی ورکوي.

چا لره چې په مال کې پراخي وي هغه دې پر خپله طلاق شوې ښځه او خپل زوی له خپلې پراخۍ سره سم لګښت وکړي او پر چا چې روزي تنګه کړل شوې وي، نو له هغه څه دې لګښت وکړي چې الله هغه ته ورکړي دي، الله هيڅوک نه مکلفوي مګر پر هغه څه چې ورکړي يې دي، نه يې ترهغه په پورته مکلفوي او نه له خپل توان په زياتو سره، او الله به د هغه د حالت له تنګۍ او سختۍ وروسته هغه ته پراخي او شتمني ورکړي.

او ډېری هغه کلي چې د خپل پالونکي او د هغه د رسولانو عليهم السلام له امر يې سرغړونه وکړه، له هغوی سره مو د هغوی د بدو کړنو په اړه سخت حساب وکړ، او په دنيا او آخرت کې مو هغوی ته سخت عذاب ورکړ.

نو د خپلو بدو کړنو پايله يې وڅکله، او پايله يې په دنيا کې تاوان او په آخرت کې تاوان و.

الله د هغوی لپاره قوي عذاب چمتو کړی، نو اې هغه د عقل څښتنانو چې پر الله يې ايمان راوړی او د هغه پر رسول يې ايمان راوړی! له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو ووېرېږئ، ترڅو پر تاسو هغه څه را نه شي چې پر هغوی راغلل، الله تاسو ته داسې ياد[نصیحت] را نازل کړی چې تاسو ته د هغه د سرغړونې بده پايله او د هغه د پيروۍ ښه پايله در په يادوي.

دغه ياد (ذکر) هغه رسول دی چې پر تاسو د الله داسې څرګندوونکي ايتونه لولي چې هيڅ پټوالی پکې نشته، په دې هيله چې هغه کسان د لارورکۍ له تيارو څخه د لارښوونې رڼا ته را وباسي چې پر الله يې ايمان راوړی او د هغه د رسول تصديق يې کړی او نېک عملونه يې کړي دي، او څوک چې پر الله باور لري او نېک عمل کوي، الله به يې داسې جنتونو ته ننباسي چې تر ماڼيو او ونو لاندې به يې ويالې بهيږي تل به پکې اوسېدونکی وي، الله هغه ته ښه روزي ورکړې چې داسې جنت ته يې ننه اېستلی چې نعمتونه يې نه ختميږي.

الله همغه ذات دی چې اووه اسمانونه يې پيداکړي دي او د اوو اسمانو د پيدايښت غوندې يې اووه ځمکې پيداکړې دي، د الله شرعي او د کايناتو اړوند امر د هغو ترمنځ را نازليږي، په دې هيله چې پوه شئ چې بېشکه الله پر هرڅه ځواکمن دی، هيڅ شی يې نه شي بې وسې کولای، او هغه پاک ذات د پوهې له اړخه پر هرڅه را چاپېر دی، له هغه څخه نه په اسمانونو کې او نه په ځمکه کې څه پټېدلای شي.

اې رسوله! ولې هغه څه حراموې چې الله درته حلال کړي دي؛ له خپلې مينځې ماريې څخه ګټه اخېستنه، (ايا) پر دې سره د خپلو مېرمنو خوشالي لټوې ځکه چې هغوی له هغې څخه غيرت کوي، او الله ستا لپاره بخښونکی او پر تا مهربان دی؟!.

پرته له شکه الله ستاسو لپاره له خپلو قسمونو څخه په کفاره سره حلالېدل روا کړي دي که چېرې تاسو له هغو غوره څه ومومئ او يا پکې حانث شئ، او الله مو مرستندوی دی، او هغه ستاسو پر احوالو او هغه څه ښه پوه دی چې ستاسو په ګټه دي، او په خپل شريعت او ځواک کې حکمت والا دی.

ياد کړه هغه وخت کله چې نبي صلی الله عليه وسلم يوازې حفصې ته خبره وکړه او هغه دا چې دی به خپلې مينځې ماريه ته نه نېږدې کيږي، نو کله چې حفصې عائشه خبره کړه پر هغې خبره، او الله خپل نبي د هغه د راز په افشاء خبر کړ، هغه حفصه ملامته کړه، نو ځينې هغه څه يې ورته ياد کړل چې هغې بيان کړي و او له ځينو خاموش شو، نو هغې وپوښتی: چا پر دغه خبر کړې؟ هغه وفرمايل: پر هر څه ښه پوه خبر کړم او پر هرپټ ښه خبر.

پر تاسو دواړو واجب دي چې توبه وباسئ، ځکه زړونه مو د هغه څه مينې ته کاږه شول چې د الله رسول صلی الله عليه وسلم يې نه خوښوي لکه له خپلې مينځې څخه ډډه کول او هغه پرځان حرامول، او که تاسې دواړه له خپل لورې د هغه پر هڅونه ټينګار کوئ، نو الله د هغه ملګری او مرستندوی دی، همدارنګه جبريل او غوره مؤمنان يې ملګري او مرستندويان دي. د الله له مرستې وروسته د هغه څه پر خلاف پرېښتې د هغه مرستندويې او مل دي چې هغه ته ازار رسوي.

نېږدې ده چې د هغه پالونکی ستاسو په بدل کې هغه ته له تاسې غوره مېرمنې ورکړي، که يې نبي تاسې طلاقې کړي، چې د هغه د امر منونکې، پر الله او د هغه پر رسول ايمان لرونکې، الله لره پيروي کوونکې، له خپلو ګناهونو توبه اېستونکې، خپل پالونکي لره لمانځونکې، روژه نيوونکې، کونډې او داسې پېغلې به وي چې له هغه پرته بل څوک نه وي ورسره يوځای شوی، خو هغه طلاقې نه کړې.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر هغه څه يې عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، خپل ځانونه او کورنيو مو له هغه لوی اور څخه وژغورئ چې پر خلکو او ډبرو بليږي، پر دغه اور به داسې سخت زړې پرېښتې وي چې څوک ورداخليږي له هغو سره به سختي کوي، د الله له امره به سرغړاوی نه کوي کله چې هغوی ته امر کوي، هغه څه به کوي چې امر يې ورته کوي پرته له ځنډ او سستۍ څخه.

د قيامت په ورځ به کافرانو ته ويل کيږي: اې هغو کسانو چې پر الله يې کفر کړی! نن له هغه کفر او ګناهونو څخه عذرونه مه کوئ چې پرې واست، هيڅکله به مو عذرونه ونه منل شي، په دغه ورځ کې خو تاسو ته يوازې د هغه څه بدله درکول کيږي چې په دنيا کې مو پر الله کوم کفر او د هغه د رسول درواغ ګڼل کول.

اې هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی او پر هغه څه يې عمل کړی چې ورته روا کړي يې دي، له خپلو ګناهونو مو الله ته رېښتينې توبه وباسئ، کېدای شي پالونکی مو له تاسو څخه ستاسې ګناهونه ورژوي او د قيامت په ورځ مو داسې جنتونو ته ننباسي چې تر ماڼيو لاندې يې ويالې بهيږي، په کومه ورځ چې الله نبي نه رسوا کوي او نه هغه کسان اور ته په ننه اېستلو رسوا کوي چې له هغه سره يې ايمان راوړی، د صراط پر پول به يې رڼا مخې مخې او ښي لوريو ته منډې وهي، وايي به: اې زموږ پالونکيه موږ ته مو رڼا بشپړه کړه، ترڅو جنت ته ننوځو، چې د هغو منافقانو غوندې نه شو چې پر صراط پول يې رڼا ترې مړه شي، او موږ ته مو د ګناهونو بخښنه وکړه، پرته له شکه ته پر هرڅه ځواکمن يې، چې زموږ د رڼا له بشپړولو او ګناهونو څخه په راتېرېدلو دې هيڅوک نه شي بې وسې کولای.

اې رسوله! له کافرانو سره په توره او له منافقانو سره په ژبه او د حدودو پر پلي کولو جهاد وکړه او پر هغوی سختي کوه ترڅو درڅخه ووېريږي، او د قيامت په ورځ د هغوی د ورتلو ځای چې ورځي به هغه دوزخ دی، او ډېر بد د ورتلو ځای د هغوی د ورتلو ځای دی چې هغوی به ورګرځي.

الله د هغو کسانو لپاره چې پر الله او د هغه پر رسول يې کفر کړی، بېلګه بيان کړې ده، چې د هغوی له مؤمنانو سره اړيکه هيڅ ګټه نه ورته رسوي، د الله له نبيانو څخه د دوو نبيانو: نوح او لوط عليهما السلام د مېرمنو بېلګه، هغوی دواړه د دوو نېکو بندګانو مېرمنې وې، خو له مېړونو سره يې خيانت وکړ، چې د الله له لارې يې ايسارول کول او له خپلو قومونو څخه يې له کافرانو سره مرسته کوله، نو هغوی ته دې خبرې ګته ونه رسوله چې هغوی دواړه د دغو دوو نېکو بندګانو مېرمنې وې، او هغوی دواړو ته وويل شول: اور ته ننوځئ د کافرانو او فاسقانو د ډلې له ننوتونکو سره يوځای.

او د هغو کسانو لپاره چې پر الله او د هغه پر رسول يې ايمان راوړی الله داسې بېلګه بيانوي چې د هغوی له کافرانو سره اړيکه کوم زيان نه ورته رسوي، او ترڅو چې پر حق ولاړ وي په هغوی کې اغېز نه کوي د فرعون د مېرمنې حال کله يې چې وويل: اې زما پالونکیه، ستا سره په جنت کې ماته يو کور جوړ کړه، او د فرعون له زور او ولکې مې وساته، او د هغه له ناوړه کارونو څخه، او له هغه قوم څخه مې وساته چې په سرکښۍ او ظلم کې د هغه په پيروۍ سره پر ځانونو ظلم کوونکي دي.

او د هغه کسانو لپاره چې پر الله او د هغه پر رسول يې ايمان راوړی الله د عمران د لور بېلګه بيان کړه چې خپل شرمځای يې له زنا څخه وساتی، الله جبريل ته امر وکړ چې روح پکې پو کړي، نو د هغې د الله په ځواک د مريم زوی عيسی پرته له پلاره په ګېډه شو، او د الله د شريعتونو او د هغه پر رسولانو د نازل کړل شوو کتابونو تصديق يې وکړ، او الله لره د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو سره له پيروي کوونکو څخه وه.

د هغه الله خير ډېر زيات او لوی دی چې يوازې د هغه په لاس کې پاچايي ده، او هغه پر هرڅه ځواکمن دی، هيڅ شی يې نه شي بې وسې کولای.

هغه ذات دی چې مرګ يې پيداکړی او ژوند يې پيداکړی ترڅو اې خلکو! تاسو و ازمويي چې کوم يو مو د عمل له پلوه غوره دی، او هغه داسې برلاسی دی چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلای، له خپلو بندګانو د هغه چا بښونکی دی چې توبه وباسي.

(الله) هغه ذات دی چې اوه آسمانونه يې پيداکړي، هر آسمان د خپل مخکېني آسمان لپاره يوه داسې طبقه ده چې يو آسمان له بل آسمان سره نه دی لګېدلی.اې ليدونکيه! ته به په هغه څه کې چې الله پيداکړي هيڅ توپير او نا مناسب څه ونه وينې. نو سترګې وغړوه آيا کوم څيرې والی او شلېدل وينې؟! هيڅکله به دا ونه وينې، ته به يوازې پياوړی باوري پيدايښت وينې.

بيا دې له يو ځل وروسته دويم ځل سترګې ور واړوه سترګې به دې داسې خوارې در وګرځي چې د آسمان په پيدايښت کې به هيڅ زيان او ګډوډي ونه ويني، هغه به له ليدلو ناتوانه ايسارې وې.

او ځمکې ته نېږدې آسمان مو په رڼا کوونکو ستورو ښايسته کړی، او دغه ستوري مو داسې وېشتونکي ګرځولي چې هغه شيطانان پرې وېشتل کيږي کوم چې په پټه غوږ نيسي، نو سوزي يې او هغوی لره مو په آخرت کې بلېدونکی اور چمتو کړی دی.

او هغو کسانو لره چې پر خپل پالونکي يې کفر کړی د قيامت په ورځ سور اور دی او ډېر بد د ورتګ ځای دی چې هغوی به ورګرځي.

کله چې هغوی په اور کې واچول شي له هغوی به داسې بد سخت آواز واورېدل شي او هغه به داسې خوټيږي لکه دېګ چې خوټيږي.

نېږدې ده چې (د دوزخ) ځينې برخې به له ځينو بېلې او جلا شي پر هغه چا د سختې غوسې له امله چې پکې ور ننوځي، هر کله چې يوه ډله له کافرانو پکې ور وغورځول شي، پر هغوی ګومارل شوې پرېښتې به يې د سخت چلند د پوښتنې په ډول پوښتي: آيا تاسو ته په دنيا کې کوم رسول نه و درغلی چې د الله له عذابه يې وېرولي واست؟!.

او کافرانو وويل: ولې نه، موږ ته رسول راغی چې د الله له عذابه يې وېرولو، خو موږ درواغجن وګڼلو، او ورته ومو ويل: الله هيڅ وحي نه ده را نازله کړې، او اې رسولانو! تاسې يوازې له حقه په لويه لارورکۍ کې ياست.

او کافران به وايي: که چېرې موږ داسې اورېدلای چې ګټه يې رسولای او يا داسې پوهېدلای چې حق يې له باطله بېلولای؛ نو موږ به په دوزخيانو کې نه و، بلکې پر رسولانو به مو ايمان راوړی و او هغه څه به مو رېښتيا ګڼلی و چې هغوی راوړي وو، او موږ به له جنتيانو وو.

نو هغوی د خپلو ځانو پر خلاف د کفر او درواغ ګڼلو اقرار وکړ، نو هغوی د اور وړ وګرځېدل، او د اور خلکو لره (د الله له لورېيڼې) لېرې والی دی.

پرته له شکه هغه کسان چې په خپلو پټوځايونو کې له الله وېريږي، هغوی لره يې د ګناهونو بښنه ده، او هغوی لره لويه بدله ده چې هغه جنت دی.

اې خلکو! خبرې مو که پټې کوئ او که يې ښکاره کوئ، الله پرې پوهيږي، بېشکه هغه پاک ذات پر هغه څه ښه پوه دی چې د بندګانو په زړونو کې يې دي، پر هغه له دغه څخه هيڅ هم نه پټيږي.

آيا هغه ذات به نه پوهيږي چې ټول خلک يې پيداکړي، راز او تر راز پټ يې هم پيداکړي دي؟! او هغه پر بندګانو يې مهربانه دی، پر چارو يې ښه خبر دی، له هغه هيڅ هم ترې پټ نه دي.

همغه ذات دی چې تاسو لره يې ځمکه پسته نرمه ګرځولې، پر هغې د اوسېدو لپاره، نو په بېلابېلو برخو او اړخونو کې يې وګرځئ، او له هغه روزي يې وخورئ چې تاسې لره يې پکې چمتو کړې ده، او يوازې هغه ته مو د حساب او بدلې لپاره بېرته را پورته کېدل دي.

آيا تاسې له هغه الله څخه چې په آسمان کې دی له دې خبرې په امن کې ياست چې هغه ستاسې لاندې ځمکه وچوي لکه څنګه يې چې د قارون لاندې وچوله وروسته تردې چې پر هغې د اوسېدو لپاره نرمه او اېل کړل شوې وه، نو پرتاسو وخوځيږي وروسته د هغې له برقرارۍ څخه.

آيا د هغه الله له لوري د دې خبرې په اړه ډاډه ياست چې هغه به پرتاسو له آسمانه ډبرې را ونه ليږي لکه د لوط پر قوم يې چې ولېږلې؟! نو ژر به پوه شئ کله چې تاسې لره زما عذاب زما له لوري په وېرولو ووينئ، خو هيڅکله به د عذاب له ليدلو وروسته ګټه ترې پورته نه کړئ.

له دغو مشرکانو مخکې چې کوم امتونه تېر شوي (خپل رسولان يې) درواغجن وګڼل، نو پر هغوی د الله عذاب را نازل شو پر خپل کفر او درواغ ګڼلو يې د ټينګار له امله، نو پر هغوی زما عذاب څنګه و؟! هغه ډېر سخت انکار( تغییر او بدلون) و.

آيا دغو درواغ ګڼونکو خپل له پاسه داسې مرغان نه دي ليدلي چې د الوتلو پر مهال يوځل خپل وزرونه غوړوي او بيا يې ټولوي، او پر ځمکه له لوېدو يې له الله پرته بل څوک نه نيسي، بېشکه هغه د هر څه ليدونکی دی، هيڅ هم نه ترې پټيږي.

اې کافرانو! تاسې لره کوم داسې لښکر نشته چې د الله له عذابه مو مخه ونيسي که چېرې هغه مو په عذابول وغواړي، کافران يوازې دوکه شوي دي، شيطان دوکه کړي دي، نو هغوی هم پرې دوکه شوي دي.

هيڅوک نشته چې تاسې ته روزي درکړي که چېرې الله تاسو ته خپله روزي رسول منع کړي، بلکې پايله دا ده چې کافران په ضد، لويۍ او له حقه په مخ اړولو کې له بريده اوښتي دي.

ايا څوک چې پړمخې پروت روان وي او مشرک وي هغه به په سمه لار وي او که هغه مؤمن چې پر نېغه لار روان وي؟!.

اې رسوله! دغو درواغ ګڼونکو مشرکانو ته ووايه: الله همغه ذات دی چې تاسې يې پيداکړي ياست، او تاسې لره يې داسې غوږونه درکړي چې پرې اورئ، او داسې سترګې چې پرې وينئ، او داسې زړونه چې پرې پوهېږئ، خو لږ له تاسو د الله پر هغو نعمتونو شکر باسئ چې درباندې پېرزو کړي يې دي.

اې رسوله! دغو درواغ ګڼونکو مشرکانو ته ووايه: الله همغه ذات دی چې تاسې يې په ځمکه کې خواره واره کړئ، نه ستاسو هغه بوتان چې هيڅ يې هم نه دي پيداکړي، او د قيامت په ورځ يوازې هغه ته د حساب او بدلې لپاره ورټولول کېږئ، نه ستاسو بوتانو ته، نو له هغه ووېرېږئ او يوازې هغه ولمانځئ.

او د بېرته را ژوندي کولو درواغ ګڼونکي به د بيا ژوندي کولو د لېرې ګڼلو له امله وايي: دا ژمنه به کله وي چې ته يې زموږ سره ژمنه کوې اې محمده! ته او ملګري دې که په خپله هغه دعوی کې رېښتيني ياست چې هغه به هرومرو راتلونکي وي؟!.

اې رسوله! ووايه: د قيامت پوهه يوازې له الله سره ده، يوازې هغه پوهيږي چې کله به را منځته کيږي، او زه خو يوازې تاسو لره په خپلو وېرولو کې څرګندوونکی يم.

کله چې د هغوی د ژمنې وخت راشي او ځانو ته نېږدې عذاب وويني او دا به د قيامت ورځ وي، د هغو خلکو د مخونو رنګ به بدل او تګ تور شي چې پر الله يې کفر کړی وو، او هغوی ته به وويل شي: دا هغه څه دي چې په دنيا کې موغوښتل او په اړه مو يې بيړه کوله.

اې رسوله! دغو درواغ ګڼونکو مشرکانو ته پر هغوی د استنکار (بدګڼلو) په ډول ووايه: خبر راکړئ که الله ما مړ کړي او څوک چې له مؤمنانو را سره دي هغوی هم مړه کړي او يا را باندې ورحميږي، چې نېټې مو وروسته کړي؛ نو څوک به کافران له دردوونکې سزا څخه وژغوري، هيڅوک به يې هم هيڅکله ونه شي ژغورلای.

اې رسوله! دغو مشرکانو ته ووايه: هغه رحمان چې يوازې خپل عبادت ته مو وربولي، موږ پرې ايمان راوړی، او يوازې پر هغه مو په خپلو چارو کې بروسه کړې ده، تاسو به هرومرو پوه شئ چې څوک په څرګنده لارورکۍ کې دي او څوک پر نېغه لار دي.

اې رسوله! دغو مشرکانوته ووايه: خبر راکړئ که چېرې مو هغه اوبه چې ترې څښئ يې په ځمکه کې داسې ښکته شي چې تاسو نه شئ ورته رسېدلای؛ نو څوک به زياتې روانې اوبه درته راولي؟! له الله پرته بل هيڅوک دا نه شي کولای.

ن) د دغه ډول تورو په اړه خبره د البقرې سورت په پيل کې تېره شوه. الله پر قلم لوړه وکړه، او پر هغه څه يې لوړه وکړه چې خلک يې پر خپلو قلمونو ليکي.

اې رسوله! ته د هغه نبوت له امله چې الله درباندې پېرزو کړی لېونی نه يې، بلکې ته له هغه لېونتوبه روغ يې چې مشرکان يې درپسې تړي.

پرته له شکه ستا لپاره پر هغه څه چې خلکو ته يې د پیغام په وړلو کې ګالې نه ختمېدونکې بدله ده او د هغې له امله پرتا د هيچا احسان هم نشته.

او پرته له شکه ته پر داسې لويو اخلاقو يې چې قرآن راوړي دي، نو ته په بشپړ ډول پر هغو اخلاقو متصف يې.

نو ته به هم ووينې، او دغه درواغ ګڼونکي به هم وويني.

کله چې حق په ډاګه شي څرګند به شي چې له تاسو کوم يو لېونی و؟!.

اې رسوله! پرته له شکه هغه پوهيږي چې څوک يې له لارې اوښتي او هغه ښه پوه دی پر هغو کسانو چې لارموندونکي دي، او پوهيږي چې هغوی ترې لار ورکي دي، او پرته له شکه ته هغه څوک يې چې پرسمه لار یې.

نو اې رسوله! پر هغه څه چې ته ورسره راغلی يې د درواغ ګڼونکو پيروي مه کوه.

هغوی هيله لري که چېرې نرمي ورسره وکړې او د دين پر حساب ورسره مهربانه واوسې؛ نو هغوی به هم درسره نرمي وکړي او مهرباني به درسره وکړي.

او پيروي مه کوه د هغه چا چې په باطله ډیر قسم کوونکی دی او سپک هم دی.

د خلکو زيات غيبت کوونکی وي، او د هغوی ترمنځ زيات د خبرو وړونکی راوړونکی وي؛ تر څو د هغوی تر منځ بېلوالی راولي.

د ښېګڼې زيات ايساروونکی، پر خلکو د هغوی په مالونو، عزتونو او نفسونو کې تېری کوونکی وي، او زيات بدکاره او ګناهکاره وي.

بدخویه خالي، په خپل قوم کې پر بل پورې تړلی حرامونی دی.

له دې امله چې هغه د مال او اولادونو څښتن دی پر الله او د هغه پر رسول يې له ايمان راوړلو لويي کړې ده.

کله چې زموږ آيتونه پرې لوستل کيږي وايي: دغه خو د پخوانيو چټیات دي.

ژر به يې پر پوزه داسې نښه ورکېږدو چې عيبجنوي يې او تل به ورسره وي.

پرته له شکه موږ دغه مشرکان په وچکالۍ او لوږه و ازمويل، لکه څنګه مو چې د هغه بڼ څښتنان ازمويلي وو کله چې هغوی لوړې کولې چې هرومرو به يې سهار مهال په منډه منډه مېوې شکوي ترڅو يې کوم بې وزله ترې ونه خوري.

او هغوی په خپلو لوړو کې د (ان شاء الله) په ويلو سره استثناء نه کوله.

نو الله يو اور ورولېږی چې هغه بڼ يې وخوړی په داسې حال کې چې څښتنان يې ويده وو او هغوی اور ترې نه شو ايسارولای.

نو هغه د تياره شپې غوندې تک تور وګرځېدی.

نو ځينو يې ځينو ته سهار مهال نارې کړې.

په دې ويلو سره: چې سهار وختي د بې وزلو له راتلو مخکې مو کښت ته ووځئ که چېرې تاسو يې د مېوې پرې کوونکي ياست.

نو خپل کښت ته په منډه منډه ورغلل يو له بل سره يې په ټيټ آواز خبرې کولې.

ځينو يې ځينو ته ويل: نن پرتاسو باغ ته هيڅ بې وزله هم در ننه نه وځي.

او سهار وختي روان شول په داسې حال کې چې د خپلو مېوو د منع کولو هوډ يې لرلو.

نو کله يې چې هغه سوزېدلی وليد ځينو يې ځينو ته وويل: هرومرو موږ يې لاره غلطه کړې ده.

بلکې موږ يې د مېوو له راټولولو بې برخې کړل شوي يو د هغه څه له امله چې موږ ترې د بې وزلو د ايسارولو هوډ کړی وو.

تر ټولو غوره يې وويل: آيا ما نه درته ويل کله مو چې ترې د بې وزلو د بې برخې کولو هوډ کړی و: چې ولې د الله پاکي نه وايئ، او هغه ته توبه نه باسئ؟!.

هغوی وويل: زموږ پالونکي لره پاکي ده، بېشکه موږ پر خپلو ځانو ظلم کوونکي وو کله مو چې د خپل باغ له مېوو څخه د بې وزلو د منع کولو هوډ وکړ.

نو مخ يې را واړولو او د ملامتيا په ډول يې يو پر بل خبرې ورګرځولې.

د پښېمانتيا له امله يې ويل: های زموږ زيانه، پرته له شکه موږ له بريده اوښتونکي وو چې بې وزله مو يې له حقه ايسارول.

کېدای شي زموږ پالونکی له دغه باغ څخه غوره بدله راکړي، پرته له شکه موږ يوازې يو الله ته ورګرځېدونکي يو، له هغه د بښنې هيله لرو، او ښېګڼه ترې غواړو.

همدغه له روزي څخه د بې برخې کولو عذاب غوندې موږ هغه چاته سزا ورکوو چې له موږ سرغړونه کوي او د آخرت عذاب تر دې هم لوی دی که چېرې هغوی يې په سختۍ او دوام پوهېدلای.

پرته له شکه هغه کسان چې له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو ډاريږي، د خپل پالونکي په وړاندې تلپاتې جنتونه دي چې خوندونه به پکې اخلي، نعمتونه به يې نه ختميږي.

نو آيا موږ به مسلمانان په بدله کې د کافرانو غوندې کړو لکه څنګه چې د مکې مشرکان ګومان کوي؟!.

اې مشرکانو تاسو لره څه دي څنګه دا ډول ظالمانه کږه پرېکړه کوئ؟!.

يا له تاسې سره کوم داسې کتاب دی چې د پيروي کوونکي او سرغړوونکي ترمنځ برابري پکې لولئ؟!.

بېشکه تاسې لره په دغه کتاب کې هغه څه دي چې تاسو يې په آخرت کې د ځانونو لپاره غوره کوئ.

يا تاسې لره پر موږ داسې په قسمونو ټينګې کړل شوې ژمنې دي چې د هغو د غوښتنو پر بنسټ به تاسو لره هغه څه وي چې د ځانونو لپاره يې پرېکړه کوئ؟!.

اې رسوله! د دغې خبرې له ويناوالو وپوښته: له هغوی کوم يو يې ضامن دی؟!.

يا هغوی لره له الله پرته داسې شريکان دي چې هغوی په بدله کې له مؤمنانو سره برابروي؟! نو خپل دغه شريکان دې راولي که هغوی په هغه څه کې رېښتيني وي چې دعوی يې کوي چې هغوی له مؤمنانو سره په بدله کې برابر دي.

د قيامت په ورځ به سختي څرګنده شي او زموږ پالونکی به خپله (بلا کیف) پنډۍ ښکاره کړي او خلک به سجدې کولو ته وبلل شي چې مؤمن به سجده وکړي، کافران او منافقان به همداسې پاتې شي د سجدې کولو توان به نه لري.

سترګې به ټيټې وي، چې رسوايي او پښېماني به پرې خپره وي، په داسې حال کې چې په دنيا کې له هغوی غوښتنه کېده چې الله ته سجده وکړي او هغوی له هغه څه په سلامتۍ کې وو چې نن پکې اخته دي.

نو اې رسوله! ما او هغه څوک سره پرېږده چې دغه پرتا نازل کړل شوی قرآن يې درواغ ګڼلی، ژر به هغوی سوکه سوکه عذاب ته يوسو چې هغوی به پردې نه پوهيږي چې دا د هغوی سره چل او هغوی لره مهلت دی.

او تر يوې مودې مهلت ورکوم ترڅو په خپله ګناه کې زيادت وکړي، پرته له شکه زما چل د کفر او درواغ ګڼلو په اړه پياوړی دی، هغوی له ما نه خلاصيږي او نه زما له عذابه پاتې کيږي.

اې رسوله! ته له هغوی پر هغه څه کومه بدله غواړې چې ورته رابولې يې، چې له دې امله هغوی د لوی پېټي وړونکي دي، نو دا له تا څخه د هغوی د مخ اړولو لامل دی؟! خو حقيقت د دې خلاف دی، ته ترې کومه بدله نه غواړې، نو بيا هغوی لره ستا له پيروۍ کوم څه راګرځوونکي دي؟!

يا هغوی لره د پټو پوهه ده چې هغه حجتونه ليکي پر کومو چې ستا پر خلاف استدلال کوي؟!

اې رسوله! صبر کوه د هغه څه لپاره چې د مهلت په ورکولو ستا پالونکی کومه پرېکړه کوي، اوله خپل قومه په تنګۍ کې د ماهي (کب) والا يونس عليه السلام غوندې مه کېږه؛ کله يې چې خپل پالونکی را وبللو په داسې حال کې د درياب په تيارو او د ماهي د خېټې په تيارو کې غمګين و.

که چېرې د الله لورېينه نه وای ورته رسېدلې هرومرو به يې خالي ځمکې ته غورځولی وای په داسې حال کې چې هغه به ملامت و.

خو پالونکي يې غوره کړ، نو له خپلو نېکو بندګانو يې وګرځولو.

او کله چې هغه کسان چې پر الله يې کفر کړی او د هغه رسول يې درواغجن ګڼلی دغه پرتا نازل کړل شوی قرآن واوري، نو نېږدې دي چې تاته له سخت تېز کتلو به دې په خپلو سترګو وښويوي او د خپلو غوښتنو د پيروۍ او له حقه د مخ اړولو له مخې به وايي: بېشکه هغه رسول چې دغه څه يې راوړي هرومرو لېونی دی.

او دغه پرتا نازل کړل شوی قرآن نه دی مګر د انسانانو او پېريانو لپاره يو پند او نصيحت.

الله د بېرته را پورته کېدو قيامت بيانوي چې پر ټولو به راځي.

بيا يې پردې پوښتنه کولو د هغو د حالت لوی والی بيان کړ چې هغه رامنځته کېدونکی به څه وي؟.

او تاته څه شي خبر درکړی چې دغه رامنځته کېدونکی آفت څه دی؟.

د صالح قوم ثموديانو او د هود قوم عاديانو هغه قيامت درواغ وګڼلو چې سختۍ به يې خلک لړزوي.

نو ثموديان چې وو الله په داسې چېغه تباه کړل چې په سختۍ او وېره کې وروستۍ اندازې ته رسېدله.

او عاديان بيا الله په داسې سخت يخ باد تباه کړل چې پر هغوی په سختۍ کې وروستۍ اندازې ته رسېده.

الله پر هغوی دغه باد د اوو شپو او آتو ورځو مودې لپاره ولېږلو چې هغوی یې له بېخه و اېستل، هغوی به دې په کلو کې يې داسې پر ځمکه تباه شوي پراته ليدل لکه هغوی چې له تباه کېدو وروسته د خرما ونو ورستې تنې پر ځمکه پراته وي.

نو آيا له عذاب ور رسېدلو وروسته له هغوی څوک پاتې وينې؟!

او فرعون او له هغه مخکېنيو امتونو، او هغو کليو چې د خپلو کليو په سرچپه کېدلو عذاب ورکړل شوی و، چې هغه د لوط قوم و همداسې ناروا د شرک او ګناه کارونه کړي و.

له هغوی هر يو يې له خپل ور لېږل شوي رسوله سرغړونه وکړه او درواغجن يې وګڼلو، نو الله هغوی په داسې زياته نيونه ونيول چې د هغوی تباهي پرې بشپړ شوه.

کله چې اوبه په لوړوالي کې له بريده واوښتې؛ نو موږ هغه خلک په روانه کښتۍ کې سپاره کړل - چې تاسو يې په ملاګانو کې وئ - هغه کښتۍ چې نوح عليه السلام زموږ په امر جوړه کړې وه، نو دا په حقيقت کې ستاسو لپاره سپرېدل و.

تر څو کښتۍ او کيسه يې داسې پند وګرځوو چې د کفر د څښتنانو پر تباهۍ او د ايمان د څښتنانو په ژغورلو استدلال پرې وشي، او هغه غوږونه يې په ياد وساتي چې اورېدل شوي شيان په ياد ساتي.

کله چې پر پوکلو ګومارل شوې پرېښته په ښکر کې يوځل پوکی وکړي او هغه دويم پوکی وي.

او ځمکه او غرونه پورته کړل شي، نو دواړه به په يو سخت ميده کولو ميده ميده کړل شي د ځمکې برخې او د غرونو برخې به سره بېلې بېلې کړل شي.

په کومه ورځ چې دا هرڅه وشي قيامت به را منځته شي.

او په هغه ورځ به د پرېښتو د راکوزېدو لپاره آسمان وچوي، نو په دغه ورځ به هغه کمزوری وي وروسته تردې چې هغه سخت ټينګ و.

او پرېښتې به يې پر څنډو او اړخونو وي، په دغه ورځ به اتو غوره پرېښتو ستا د پالونکي عرش پورته کړی وي.

اې خلکو! په دغه ورځ به تاسې پر الله ور وړاندې کړل شئ، له الله به ستاسې هيڅ ډول راز پټ پاتې نه شي، بلکې الله پر هغو ښه پوه او پرې خبر دی.

نو چاته چې يې عملنامه په ښي لاس ورکړل شوه، هغه به له خوښۍ او وياړه وايي: واخلئ زما عملنامه ولولئ.

پرته له شکه زه په دنيا کې پوه وم او باور مې کړی و چې هرومرو به را پاڅول کېږم او له خپلې بدلې سره به مخامخ کېدونکی وم.

نو بيا به هغه په خوشالوونکي ژوند کې وي؛ ځکه هغه به تلپاتې نعمتونه ويني.

په داسې جنت کې چې د موقعيت او مرتبې له پلوه لوړ وي.

مېوې به يې هغه چاته نېږدې وي چې ترې خوري يې.

هغوی ته به د درناوي په ډول ويل کيږي: داسې خوراک او څښاک کوئ چې په هغه خوراک او څښاک کې هيڅ زيان نه وي د هغو غوره کړنو له امله چې په دنيا کې مو تېرو ورځو کې وړاندې کړي و.

او چاته چې يې عملنامه په چپ لاس ورکړل شي، نو له سختې پښېمانۍ به وايي: های کاشکي ماته مې عملنامه نه وای راکړل شوې ځکه په هغې کې داسې ناوړه کارونه دي چې زما عذاب لازموي.

او کاشکي زه مې پر حساب هيڅ نه وای پوه شوی.

کاشکي هغه مرګ چې زه پرې مړ شوی وم داسې وای چې له هغه وروسته هيڅکله نه را پاڅول کېدلای.

مال مې د الله له عذابه هيڅ را څخه ايسار نه کړل.

زما حجت او هغه ځواک او مرتبه را څخه پټ شول چې بروسه مې پرې کوله.

او ويل کيږي به: اې پرېښتو را ويې نيسئ او لاس يې غاړې ته ور غونډ کړئ.

بيا يې اور ته ور ننباسئ ترڅو يې ګرمي وزغمي.

بيا يې په داسې ځنځير کې ننباسئ چې اوږدوالی يې اويا متره وي.

پرته له شکه هغه پر لوی الله ايمان نه درلود.

او بل يې بې وزله ته په خوړو ورکولو نه هڅولو.

نو هغه لره د قيامت په ورځ کوم خپل نشته چې عذاب ترې ايسار کړي.

او هغه لره به کوم خواړه نه وي چې خوري يې مګر د دوزخيانو د بدنونو زوې.

دغه خواړه به يوازې ګناهکاران او بدکاران خوري.

الله پر هغه څه لوړه وکړه چې تاسې يې وينئ.

او پر هغه څه يې لوړه وکړه چې نه يې وينئ.

پرته له شکه قرآن د الله خبرې دي، چې عزتمن رسول يې پر خلکو لولي.

او هغه د شاعر وينا نه ده؛ ځکه هغه د شعر پر نظم نه دی، ډېر لږ له تاسې ايمان راوړي.

او نه د کاهن وینا ده، ځکه د کاهنانو کار له قرآن سره توپیر لري، تاسي لږ پند اخلئ.

بلکې هغه د ټولو مخلوقاتو د پالونکي له لورې نازل کړل شوی دی.

او که چېرې محمد له ځانه پر موږ ځينې هغه خبرې تړلې وای چې موږ نه دي ويلې.

هرومرو به موغچ ترې اخېستی وای او له خپل لورې به مو په ځواک او قوت را نيولی وای.

بيا به مو له هغه څخه له زړه سره پيوسته رګ ترې پرې کړی وای.

نو بيا به له تاسې هيڅوک هم نه وي چې موږ له دې کاره ايسار کړي، نو ډېره لېرې ده چې هغه دې ستاسو له امله پر موږ پسې څه ووايي.

او پرته له شکه قرآن د هغو کسانو لپاره چې له خپل پالونکي يې د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو وېريږي يو پند دی.

او پرته له شكه موږ هرومرو پوهېږو چې ستاسو ترمنځ هغه څوک دي چې دغه قرآن درواغ ګڼي.

او د قرآن درواغ ګڼل هرومرو د قيامت په ورځ لويه پښېماني ده.

او پرته له شکه قرآن داسې يقيني حق دی چې هيڅ شک او شبهه پکې نشته چې هغه د الله له لورې دی.

نو اې رسوله! د خپل پالونکي دې داسې پاکي بيانوه چې وړ يې وي او د خپل لوی پالونکي نوم دې يادوه.

له مشرکانو يو غوښتونکي د خپل ځان او قوم پر خلاف د عذاب غوښتنه وکړه چې که چېرې دغه عذاب راتلونکی وي، په داسې حال کې چې دا د هغه له لوري ملنډې وې، او هغه د قيامت په ورځ پېښېدونکی دی.

(هغه عذاب) پر الله د کفر کوونکو لپاره دی، د دغه عذاب لپاره څوک ايساروونکی نشته.

د مرتبې، درجو، فضيلتونو او نعمتونو د څښتن له لورې دی.

هغه ته پرېښتې او جبرئيل په دغو درجو کې ورخېژي، د قيامت په ورځ چې هغه دومره اوږده ورځ ده چې اندازه يې پنځوس زره کاله ده.

نو اې رسوله! داسې صبر کوه چې هيڅ وير او شکايت پکې نه وي.

هغوی دغه عذاب لېرې او پېښېدل يې ناشوني ګڼي.

او موږ هغه نېږدې هرومرو پېښېدونکی وينو.

په کومه ورځ چې آسمان به د سرو زرو او ميسو غوندې ويلې شي.

او غرونه به په سپکوالي کې د وړۍ غوندې وي.

او يو خپل به د بل خپل حال نه پوښتي، ځکه هر يو به په خپل ځان بوخت وي.

هر انسان به خپل دوست ويني چې نه به ترې پټيږي، خو له دې سره به هيڅوک له بل چا څخه د حالت د سختوالي له امله پوښتنه نه کوي، څوک چې د اور وړ ګرځېدلی هغه به خوښوي چې خپل اولادونه د بدلې په ډول وړاندې کړي.

او مېرمن او وروڼه يې په بدله کې ورکړي.

او له کورنۍ يې هغه خپلوان قربان کړي چې له هغه سره په سختيو کې درېدل.

او له انسانانو، پېريانو او له هغوی پرته چې څه هم په ځمکه کې دي دا ټول به په بدله کې ورکړي، بيا به دغه بدله سپاري ترڅو ځان د اور له عذابه و ژغوري.

معامله به داسې نه وي لکه څنګه يې چې دغه ګناهکار غواړي، هغه خو د آخرت اور دی لمبې او شغلې وهي.

د سخت ګرموالي او لمبو له امله د سر پوستکی په ډېره سختۍ له سره بېلوي.

هغه څوک رابولي چې له حقه يې مخ اړولی وي او ډېر ترې لېرې شوی وي، ايمان يې نه وي پرې راوړی او عمل يې نه وي کړی.

او مال يې راټول کړی، د الله په لار کې يې پر لګولو پرې بخيلي کړې ده.

پرته له شکه انسان سخت حريص پيداکړل شوی دی.

کله چې له ناروغۍ او بې وزلۍ کوم ضرر ور ورسي لږ صبر کوونکی وي.

او کله چې له آبادۍ او شتمنۍ کوم داسې څه ور ورسي چې خوشالوي يې؛ نو د الله په لار کې له لګولو زيات منع کوونکی وي.

مګر لمونځ کوونکي، ځکه هغوی له دغو بدو صفتونو څخه خوندي دي.

هغه کسان چې پر خپلو لمونځونو ټينګ ولاړ وي، پر بل څه نه ترې بوختيږي، او پر خپل ټاکلي وخت کې يې اداکوي.

او هغه کسان چې په مالونو کې يې ټاکلې فرض برخه وي.

هغه چاته يې ورکوي چې سوال ترې کوي او هغه چاته چې سوال نه ترې کوي خو د کوم لامل له امله له روزۍ بې برخې وي.

او هغه کسان چې د قيامت ورځ رېښتيني ګڼي، په کومه ورځ چې الله هر چاته د هغه څه بدله ورکوي چې وړ يې وي.

او هغه کسان چې د خپل پالونکي له عذابه وېرېدونکي وي، سره له دې چې هغوی نېک عملونه وړاندې کړي وي.

پرته له شکه د هغوی د پالونکي عذاب وېروونکی دی هوښيار نه شي ترېبې غمه کېدلای.

او هغه کسان چې د خپلو شرمځايونو په پټولو او له نارواوو په لېرې کولو ساتونکي وي.

پرته له خپلو مېرمنو او هغو مينځو چې هغوی يې څښتنان شوي دي، ځکه پر دغو ښځو د کوروالي يا له هغو کمه ګټه اخېستلو کې هغوی ګرم نه دي.

نو څوک چې له يادو شويو مېرمنو او مينځو پرته پر بل چا ګټه پورته کوي، همغوی د الله له پولو اوښتونکي دي.

او هغه کسان چې د مالونو، رازونو او نور څه په اړه امين وګڼل شي، او د خپلو هغو ژمنو چې له خلکو سره يې کړې دي ساتونکي دي، په امانتونو کې خيانت نه کوي اوخپلې ژمنې نه ماتوي.

او هغه کسان چې خپلې شاهدۍ په مطلوب ډول وړاندې کوي، په هغو کې خپلوي او دښمني اغېز نه کوي.

او هغه کسان چې د خپل لمانځه ساتنه کوي، چې په خپل وخت کې يې ادا کوي، په پاکۍ او ډاډ يې کوي، هيڅ شی يې نه ترې مشغولوي.

همدغه پر داسې صفتونو متصف خلک به په عزتمنو جنتونو کې وي، چې له تلپاتې نعمتونو او د عزتمن الله مخ ته له کتلو سره به مخ کيږي.

اې رسوله! څه شي دغه ستا د قوم مشرکان ستا شاوخوا ته ستا درواغ ګڼلو ته په منډه منډه در کش کړي دي؟!.

ستا له ښي او چپ لوري ډلې ډلې پرتا چاپېر دي.

آيا هر يو له هغوی دا هيله لري چې الله به يې د نعمتونو جنت ته ننباسي، چې پر تلپاتې نعمتونو به مزې کوي، په داسې حال کې چې هغه پر خپل کفر پاتې وي؟!.

امر داسې نه دی لکه څنګه چې هغوی فکر کړی، پرته له شکه موږ هغوی له هغه څه پيداکړي چې هغوی پرې پوهيږي، موږ له سپکو اوبو پيداکړي دي، چې هغوی کمزوري وو د ځانونو لپاره يې نه د ګټې او نه د ضرر واک لرلو؛ نو بیا څنګه هغوی لويي کوي؟!.

الله پر خپل ذات لوړه وکړه، په داسې حال کې چې هغه د لمر، سپوږمۍ او ټولو ستورو لپاره د ختيځونو او لوېديځونو پالونکی دی، چې بېشکه موږ ځواکمن يو.

د هغوی پر نورو خلکو بدلولو چې د الله اطاعت به کوي، او هغوی به تباه کوو، له دغه کار څخه نه بې وسې کېږو، او نه موږ کمزوري يو کله چې د هغوی د تباهۍ او پر نورو يې د بدلولو اراده وکړو.

نو اې رسوله! پرېږده يې چې په هغه باطل او لارورکۍ کې ننوزي چې پکې دي، او په خپل دنيوي ژوند کې لوبې کوي، تردې د قيامت په ورځ له هغه څه سره مخ شي چې په قرآن کې يې ژمنه ورسره کيږي.

په کومه ورځ چې له قبرونو څخه په منډه منډه راوځي داسې لکه يوې نښې خواته چې سره سيالي کوي.

سترګې به يې ټيټې وي، رسوايي به پرې خپره وي، دا هغه ورځ ده چې په دنيا کې يې ژمنه ورسره کېدله، او هغوی يې پروا نه لرله.

پرته له شکه موږ نوح د هغه قوم ته ولېږلو چې را ويې بولي ترڅو هغوی ووېروي مخکې تردې چې پر الله د شرک له امله پر هغوی دردوونکی عذاب راشي.

نوح خپل قوم ته وويل: اې زما قومه! پرته له شکه زه تاسو لره د هغه عذاب له راتلو څخه وېروونکی يم چې انتظار مو کوي که چېرې تاسو الله ته توبه ونه باسئ.

تاسو لره زما د وېرولو غوښتنه دا ده چې درته ووايم: يوازې الله ولمانځئ، له هغه سره څه مه شريکوئ، د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو ووېرېږئ او په هغه څه کې زما پيروي وکړئ چې امر يې درته کوم.

پرته له شکه که تاسې دا وکړئ، الله به مو هغه ګناهونه در وبښي چې د بندګانو ترحقوقو تړاو نه لري، او د الله په پوهه کې تر يوې ټاکلې نېټې به مو په ژوند کې موده دروغځوي، ځمکه به آبادوئ که چېرې پردې ټينګ ودرېدئ، پرته له شکه مرګ چې کله راشي بيا نه ځنډيږي، که چېرې تاسې پوهېدلای؛ نو پر الله ايمان راوړلو او له هغه شرک او لار ورکۍ به مو توبه اېستلو ته بيړه کړې وای چې پرې ياست.

نوح وويل: اې زما پالونکيه! پرته له شکه ما مې خپل قوم په پرله پسې ډول شپه او رځ ستا لمانځلو او ستا يووالي ته رابللو.

نو هغوی لره زما بلنې يوازې د هغوی کرکه او له هغه څه لېرې والی ور زيات کړل چې ورته را بولم يې.

او هر کله به مې چې هغوی هغه څه ته رابلل چې د هغوی د بښنې لامل کېدل لکه يوازې ستا لمانځل، ستا او ستا د رسول پيروۍ ته، خپل غوږونه به يې په خپلو ګوتو پټول، ترڅو زموږ د بلنې اورېدل منع کړي، او مخونه به يې په خپلو جامو پټول تر څو ما ونه ويني، او پر شرک پاتې کېدو ته يې دوام ورکولو او د هغه څه له منلو او باور کولو يې لويي کوله چې ورته را بلل مې.

بيا مې اې زما پالونکيه! هغوی په ښکاره راوبلل.

بيا مې هغوی ته خپل آواز په بلنه اوچت کړ، او پټ په پټه مې راوبلل، او په ټيټ آواز مې راوبلل، د خپلې بلنې کړنلارې مې ورته بېلابېلې کړې.

او هغوی ته مو وويل: اې زما قومه! له خپل پالونکي مو په توبه کولو بښنه وغواړئ، پرته له شکه هغه پاک ذات له بندګانو د هغه چا د ګناهونو زيات بښونکی دی چې توبه ورته وباسي.

که چېرې تاسې دا کار وکړ الله به پر تاسې پرله پسې باران و اوروي کله چې مو اړتيا ورته پيداشي، نو وچکالي به نه درته رسيږي.

او زيات مالونه او اودلادونه به درکړي، او باغونه به درته پيداکړي چې مېوې ترې خورئ، او داسې ويالې به درته پيداکړي چې تاسو يې ترې څښئ او کښتونه او څاروي مو پرې خړوبوئ.

اې زما قومه! ستاسو څه حال دی د الله له لويۍ وېره نه لرئ چې پرته له پروا کولو يې نافرماني کوئ؟!

په داسې حال کې چې تاسې يې پړاو په پړاو له نطفې بيا له وينې او بيا له غوښې پيداکړي ياست.

آيا تاسې نه وينئ چې الله اوه آسمانونه څه ډول پيداکړي دي، يو آسمان د بل له پاسه؟!.

او د دنيا په آسمان کې يې له هغو څخه سپوږمۍ د ځمکې د خلکو لپاره رڼا او لمر رڼا ورکوونکی وګرځاوه.

او الله تاسې له ځمکې داسې پيداکړي ياست چې ستاسو پلار آدم يې له خاورې پيداکړی، بيا تاسې هغه څه خورئ چې ځمکه يې را شنه کوي.

بيا به مو له مرګ وروسته بېرته پکې ورستانه کړي، بيا به مو له هغې څخه په بېرته راپورته کولو ترې وباسي.

او الله ستاسو لپاره ځمکه د اوسېدو په موخه غوړولې چمتو کړې ګرځولې ده.

په دې هيله چې د حلالې روزۍ په موخه د هغې په پراخه لارو کې ولاړ شئ.

نوح وويل: اې زما پالونکيه! پرته له شکه زما قوم په هغه څه کې له ما سرغړونه وکړه چې ما ستا يووالي او يوازې ستا لمانځلو ته رابلل، او له هغوی ښکته خلکو يې د خپلو هغو مشرانو پيروي وکړه چې تا پر مال او اولاد نازولي وو، نو ستا پېرزوينې هغوی ته يوازې لارورکي ور زياته کړه.

او له هغوی يې لويانو ډېره لويه دسيسه جوړه کړې ده چې کشران يې د نوح پر خلاف را وپارول.

او هغوی خپلو پيروانو ته وويل: د خپلو معبودانو لمانځل مه پرېږدئ، او د خپلو بوتانو: ود، سواع، يغوث، يعوق او نسر لمانځل مه پرېږدئ.

او هغوی پر خپلو دغو بوتانو ډېر خلک بې لارې کړل، او اې زما پالونکيه! ته هم پر ځان ظلم کوونکو ته پر کفر او ګناهونو يې له ټينګار پرته له حقه له لارورکۍ پرته بل څه مه ور زياتوه.

د خپلو هغو ګناهو له امله يې چې ترسره کړې يې وې په دنيا کې په طوفان سره ډوب کړای شول، او وروسته له مرګه يې سملاسي اور ته ننه اېستل شول؛ نو د الله پر وړاندې يې داسې مرستندويان ونه موندل چې له ډوبېدو او اوره يې وژغوري.

او نوح وويل کله چې الله پردې خبره خبر کړ چې له قومه يې له هغه چا پرته چې ايمان يې راوړی نور څوک هيڅکله ايمان نه راوړي: اې زما پالونکيه! له کافرانو يوڅوک هم پر زمکه مه پرېږده چې وګرځي او وخوځيږي.

اې زموږ پالونکيه! بېشکه که ته هغوی پرېږدې او مهلت ورکړې ستا مؤمن بندګان به لارورکي کړي، او يوازې داسې خلک به وزيږوي چې فاجران دي ستا پيروي نه کوي او داسې سخت کافران چې ستا د نعمتونو شکر نه کوي.

اې زما پالونکيه د ګناهونو بښنه مې راته وکړې، مور او پلار ته مې بښنه وکړې، او هغه چاته بښنه وکړې چې زما کور ته د مؤمن په ډول ننوځي، او مؤمنو نارينه او مؤمنو ښځينه وو ته بښنه وکړې او د کفر او ګناهونو له امله پر ځانونو ظلم کوونکو ته له تباهۍ او زيان پرته بل څه مه ور زياتوه.

اې رسوله! خپل امت ته ووايه: الله راته وحي کړې ده چې زما د قرآن لوستلو ته په نخله (دیو ځای نوم دی) ناو کې يوې ډلې پېريانو غوږ ونيولو، کله چې هغوی خپل قوم ته ورغلل ويې ويل: پرته له شکه موږ يو داسې لوستل شوی کلام واورېدلو چې په بيان او فصاحت کې حيرانوونکی و.

دغه کلام چې موږ واورېدلو په اعتقاد، وينا او عمل کې پر حق دلالت کوي؛ نو موږ هم ايمان پرې راوړو، او له خپل پالونکي سره به چې هغه يې نازل کړی دی هيڅکله څوک شريک نه کړو.

او ايمان مو راوړ پردې چې زموږ د پالونکي شان او لويي ډېره لوړه ده، نه يې مېرمن او نه يې زوی نيولی لکه څنګه چې مشرکان وايي.

او دا چې ابليس پر الله داسې ناحقه خبرې تړلې چې هغه پاک ذات يې د مېرمنې او زوی نسبت کولو.

او موږ دا ګومان کړی و چې له انسانانو او پېريانو به مشرکان درواغ نه وايي کله چې هغوی دا ګومان کولو چې هغه (الله) لره مېرمن او زوی شته؛ نو موږ د هغوی په پيروي کولو سره د هغوی وينا رېښتينې وګڼله هغوی پسې په پټو سترګو لاړو.

او دا چې په جاهليت کې له انسانانو ځينو سړيو د پېريانو پر ځينو سړيو پورې پناه غوښته کله به چې کوم ډاروونکي ځای ته راتلل؛ نو له هغوی به يوه ويل: د دغې شېلې (ناو) پر سردار د هغه د قوم له احمقانو پناه غواړم، چې د انسانانو د سړيو وېره او ډار به د پېريانو د سړيو له لوري لا زياته شوه.

اې پېريانو لکه تاسې چې ګومان کړی وو انسانانو هم همداسې ګومان وکړ چې پرته له شکه الله به هيڅکله هيڅوک د هغه له مرګ وروسته بېرته د حساب او بدلې لپاره را پورته نه کړي.

او دا چې د آسمان خبر مو ولټولو؛ نو آسمان مو له پرېښتو څخه پر داسې پياوړو څوکيدارانو ډک وموندی چې هغه يې د هغو خبرو له غلا څخه ساتلو چې موږ يې کوو، او له لمبه کوونکي اوره ډک چې هر هغه څوک پرې وېشتل کيږي چې آسمان ته نېږدې کيږي.

او دا چې پخوا به موږ له آسمانه داسې ځايونه نيول چې له هغو به مو هغه څه ته غوږ نيولو چې پرېښتو سره ويل؛ نو د ځمکې کاهنان (غيب ویلو دعوه کوونکي) به مو پرې خبرول، او اوس حال بدلون موندلی، اوس چې له موږ څوک غوږ نيسي د هغه لپاره چمتو کړل شوی لمبه وهونکی اور مومي، کله چې ور نېږدې شي هغه اور پرې راخوشې کړل شي؛ نو ويې سوځوي.

او موږ نه پوهيږو چې د دغې سختې څوکيدارۍ لامل څه دی؛ آيا د ځمکې د خلکو لپاره د شر اراده کړل شوې ده، او يا دا چې الله د هغوی لپاره خير غوښتی، له موږ د آسمان خبر پرې شو.

او دا چې د پېريانو ډلې: له موږ ځينې ځان ساتونکي نېکان دي، او ځينې را څخه کافران او بې لاري دي؛ موږ بېلابېل ډولونه او د مختلفو غوښتنو څښتنان يو.

او دا چې موږ باور وکړ چې پرته له شکه موږ له الله پاک څخه نه پاتې کېږو که چېرې هغه د کوم امر اراده راته وکړي او نه به په تېښته ترې خلاص شو ځکه هغه پر موږ چاپېر دی.

او دا چې کله موږ هغه قرآن واورېدلو چې سمې لارې ته ښوونه کوي ايمان مو پرې راوړ؛ نو څوک چې پر خپل پالونکي ايمان راوړي هغه د خپلو نېکيو له کمېدو نه وېريږي او نه به د کومې داسې ګناه څخه چې د هغه پخوانيو ګناهونو ته ور زياته کړل شي.

او دا چې له موږ ځينې الله ته په پيروۍ غاړه اېښودونکي مسلمانان دي، او ځينې له سمې او نېغې لارې ظالمان دي، نو چاچې الله ته په پيروۍ او نېک عمل غاړه کېښوده همدوی هغه کسان دي چې لارښوونه او سمه لار يې غوره کړې ده.

او کوم چې له سمې او نېغې لارې اوښتي ظالمان دي؛ نو هغوی به د دوزخ خس خاشاک وي چې له دوی ته ورته انسانانو سره به يوځای سوزول کيږي.

او لکه څنګه چې الله دا وحي ورته وکړه چې له پېريانو ځينې کسانو غوږ ونيوی، دا وحي يې هم ورته کړې وه چې که پېريان او انسانان د اسلام پر لار نېغ روان شي او پر هغه څه عمل وکړي چې پکې دي، الله به هرومرو هغوی پر ډېرو اوبو خړوبه کړي، او په ډول ډول نعمتونو به يې مرسته وکړي.

ترڅو يې پکې و ازمویو چې آيا د الله پر نعمتونو شکر کوي او که کفر پرې کوي؟ او څوک چې له قرآن او په هغه کې له شته پندونو څخه مخ اړوي پالونکی به يې داسې سخت عذاب ته ننباسي چې زغملای به يې نه شي.

او دا چې جوماتونه يوازې هغه پاک ذات لره دي نه بل چا لره؛ نو له الله سره پکې هيڅوک مه رابولئ، چې د يهودو او نصارا وو غوندې به شئ په خپلو عبادت ځايونو کې.

او دا چې کله د الله بنده محمد صلی الله عليه وسلم ولاړ شو چې په نخله (مقام) ناو کې د خپل پالونکي عبادت وکړي، نېږدې و چې پېريان د هغه د قرآن لوستلو ته د غوږ نيولو پر مهال د زيات ازدحام له امله پر هغه پاس له پاسه شي.

اې رسوله! دغو مشرکانو ته ووايه: پرته له شکه زه يوازې خپل پالونکی را بولم، او په عبادت کې بل هرڅوک چې وي نه یې ورسره شريکوم.

هغوی ته ووايه: زه له تاسې څخه نه د هغه ضرر ايسارولو توان لرم چې الله درته ليکلی وي، او نه د هغې ګټې راوړلو واک لرم چې الله درڅخه ايساره کړې وي.

هغوی ته ووايه: هيڅکله به مې هيڅوک له الله څخه ونه ژغوري که سرغړونه ترې وکړم، او هيڅکله به له هغه پرته د پناه ځای و نه مومم چې پناه ور وړم.

خو زه چې د څه واک لرم هغه داچې هغه څه رسوم چې الله يې تاسو ته د رسولو امر راته کړی دی، او هغه پيغام رسوم چې تاسو ته يې ورسره لېږلی يم، چا چې له الله او د هغه له رسوله سرغړونه وکړه؛ نو پايله يې دوزخ ته ننوتل دي چې تل ترتله به پکې وي، هيڅکله به نه ترې وځي.

او کافران به تل پر خپل کفر وي تردې چې د قيامت په ورځ هغه عذاب وويني چې په دنيا کې يې ژمنه ورسره کېدله، هغه مهال به هغوی ژر پوه شي چې د چا ملاتړی کمزوری و، او ژر به پوه شي چې څوک د مرستندويانو له پلوه کم دی.

اې رسوله! دغو له بېرته را پاڅېدلو څخه نټه کوونکو مشرکانو ته ووايه: زه نه پوهېږم چې آيا هغه عذاب نېږدې دی چې ژمنه يې درسره کيږي او يا دا چې هغه لره کوم داسې وخت شته چې يوازې الله پرې پوهيږي.

هغه پاک ذات پر ټولو پټو پوه دی، له هغه هيڅ هم نه پټيږي، نو پر خپلو پټو هيڅوک هم نه خبروي، بلکې يوازې د هغه تر پوهې ځانګړي دي.

مګر هغه رسول ته چې د الله پاک ورته رضا وي، چې پر هغه څه به يې خبر کړي چې ورته خوښه يې وي، له رسول مخکې او تر هغه وروسته ساتونکې پرېښتې لېږي، چې ساتنه يې کوي، تردې چې له رسول پرته پر دغه هيڅوک هم خبر نه شي.

په دې هيله چې استازی پوه شي چې رسولانو د هغه له لورې د خپل پالونکي هغه پيغامونه چې د رسولو امر يې ورته کړی و په سمه توګه رسولي دي ځکه الله پر هغو د پاملرنې له پلوه چاپېر دی، او الله پر هغه څه د پوهې له پلوه چاپېر دی چې له پرېښتو او رسولانو سره دي، له دغه څخه هيڅ هم نه ترې پټيږي، او هرڅه يې شمېرلي دي، نو له هغه پاک ذات څخه هيڅ هم نه پټيږي.

اې په خپلو جامو کې ځان نغاړونکيه ( يعني نبي صلی الله عليه وسلم).

له کمې برخې پرته په نوره شپه کې لمونځ کوه.

که دې خوښه شي تر نيمايي شپې لمونځ کوه، او يا له نيمايي هم کمه برخه ترڅو درېيمې برخې ته ورسېږې.

او يا پرې زيات کړه، ترڅو له دريو دوو برخو ته ورسېږې، او کله چې قرآن لولې څرګند يې لوله او په لوستلو کې يې له کرارۍ کار اخله.

اې رسوله! پرته له شکه موږ پرتا قرآن نازلوو، چې هغه درنده وينا ده؛ ځکه په هغې کې فرائض، حدود، حکمونه، آداب او داسې نور دي.

د شپې په حصو کې لوستل ډیر ښه وي او زړه د قرءت سره خورا زیات برابر وي.

پرته له شکه ستا لپاره له ورځې په خپلو کړنو کې بوختيا ده، چې د هغو له امله له لوستلو يې بوختېږې، نو د شپې لمونځ کوه.

او الله په ډول ډول يادونو يادوه، او د الله پاک عبادت ته په بشپړ بېلوالي سره په اخلاص ځان بېل کړه.

د ختيځ رب او د لوېديځ رب دی، له هغه پرته په حقه بل معبود نشته، نو همغه وکيل ونيسه چې په خپلو ټولو چارو کې پرې بروسه کوې.

او له ملنډو او ښکنځلو پر هغه څه صبر کوه چې درواغ ګڼونکي يې وايي، او په داسې ډول ترې بېل شه چې هيڅ اذيت پکې نه وي.

او د دنيا په مزو ګټه اخېستونکو، درواغ ګڼونکو په کيسه کې مه کېږه، ما او هغوی پرېږده، او هغوی ته لږ موده انتظار وکړه تر څو يې وخت را ورسيږي.

پرته له شکه په آخرت کې موږ سره درنې زولنې دي او بلېدونکی اور دی.

او داسې خواړه چې د سخت تریخوالي له امله به په مرۍ کې نېښلي، او دردوونکی عذاب، چې دا پر هغه مخکېنيو زيات شی وي.

دغه عذاب به په هغه ورځ درواغ ګڼونکو ته رسېدونکی وي په کومه ورځ چې ځمکه او غرونه ولړزيږي، او غرونه به د حالت د سختوالي له امله بهېدونکي تيت رېګ غوندې وي.

پرته له شکه موږ تاسو ته يو رسول درلېږلی وو چې د قيامت په ورځ ستاسو پر کړنو شاهد وي لکه څنګه مو چې فرعون ته يو رسول لېږلی و چې هغه موسی عليه السلام و.

خو فرعون د خپل پالونکي لخوا ور لېږل شوي رسول څخه سرغړونه وکړه، نو هغه ته مو په دنيا کې په ډوبولو سخت عذاب ورکړ، او په آخرت کې د اور عذاب، نو تاسې له خپل رسول څخه سرغړونه مه کوئ چې همغه څه به در ورسيږي چې هغه ته رسېدلي و.

که چېرې تاسې پر الله کفر وکړئ او رسول يې درواغجن وبولئ؛ نو په هغه سخته اوږده ورځ به څنګه ځانونه ساتئ او خوندي کوئ چې د وړو ماشومانو سرونه به د هغې ورځې د سختوالي او اوږدوالي له امله سپين شي.

آسمان به د هغې له سختۍ څخه چا ودېدونکی وي، او د الله ژمنه هرومرو ترسره کېدونکې ده.

پرته له شکه دغه نصيحت چې د هغه څه پر بيان مشتمل دی چې د قيامت په ورځ به کوم بد حالت او سختي وي دا يو پند دی چې مؤمنان ترې ګټه پورته کوي، نو څوک چې د خپل پالونکي لوري ته د رسوونکې لارې غوره کوونکی وو هغه غوره کړه.

اې رسوله! پرته له شکه ستا پالونکی پوهيږي چې ته کله د شپې له دريو پر دوو کمو برخو کې لمونځ کوې، او کله بيا تر نيمايي شپې درېږې، او کله بيا تر درېيمې پورې، او يوه ډله هغه مؤمنان هم دريږي چې ستا سره دي، او الله شپه او روځ حسابوي، او ساعتونه يې شمېري، او هغه پاک ذات پوه دی چې تاسې يې د ساعتونو په ضبط او شمېرلو نه توانېږئ، د موخې په لټولو کې د ډېرې برخې درېدل درباندې سختيږي، نو ځکه يې ستاسو توبه قبوله کړه، چې له شپې څومره درته آسانه وي لمونځ وکړئ، او اې مؤمنانو! الله پوهيږي چې له تاسو به ځينې داسې ناروغان وي چې ناروغۍ به په ستونزه کې اچولي وي، او نور به سفر کوي چې د الله روزي به لټوي، او ځينې نور به له کافرانو سره جنګيږي تر څو د الله رضا تر لاسه کړي او د الله کلمه لوړه شي، نو پر دغو کسانو د شپې درېدل سختيږي، نو څومره چې درته آسانه وي دومره لمونځ وکړئ، او فرضي لمونځ په بشپړه توګه وکړئ، او د خپلو مالونو زکات مو ورکړئ، او خپل مالونه مو د الله په لار کې ولګوئ، او کوم خير چې د ځانونو لپاره وړاندې کوئ، هغه به غوره او د ثواب له پلوه زيات ومومئ، او له الله څخه بښنه وغواړئ، پرته له شکه الله له خپلو بندګانو يې چې څوک توبه وباسي د هغو بښونکی دی او پر هغوی مهربان دی.

اې په خپلو جامو کې ځان پټوونکیه! ( او هغه نبي صلی الله عليه وسلم دی).

پاڅېږه او د الله له عذابه وېرول وکړه.

او د پالونکي لويي دې بيان کړه.

او ځان دې له ګناهونو پاک کړه او جامې دې له پليتيو پاکې کړه.

او د بوتانو له لمانځنې لرې اوسه.

او پر خپل پالونکي دې احسان مه باروه چې دې نېک عمل زیات ګڼې

او له کومې ستونزې سره چې مخ کېږې خپل پالونکي ته صبر پرې کوه.

نو کله چې په ښکر (شپېلۍ) کې دويم ځل پوکړل شي.

بیا دغه ورځ سخته ورځ وي.

پر هغو کسانو چې پر الله او د هغه پر رسولانو يې کفر کړی وي آسانه به نه وي.

اې رسوله! ما او هغه څوک سره پرېږده چې د مور په ګېده کې مې يې يوازې پرته له مال او اولاده پيدا کړی (چې هغه د مغيره زوی وليد دی).

او هغه لره مې ډېر مال ورکړ.

او هغه لره مې له هغه سره حاضر زامن پيداکړل چې په محفلونو کې ورسره حاضريږي د هغه د زيات مال له امله د سفر لپاره نه ورڅخه بېليږي.

او هغه لره مې په ژوند، روزۍ او اولاد کې پراخه پراخي ورکړه.

بيا هم هغه پر ما د خپل کفر له امله هيله لري چې زه به هغه ته ور زيات کړم وروسته تردې چې دغه ټول مې ورکړي دي.

چاره به داسې نه وي لکه څنګه چې هغه فکر کړی، پرته له شکه هغه زموږ پر رسول زموږ لخوا د نازل کړل شويو آيتونو لپاره ضد کوونکی د هغو درواغ ګڼونکی و.

ژر به هغه پر داسې سخت عذاب مکلف کړم چې زغملی به يې نه شي.

دغه کافر چې پورته نعمتونه مو پرې لورولې و، فکر یې وکړ چې د قران د غلط ثابتولو لپاره څه ووایې، په سوچ کې یې پدې اړه اټکل وکړ.

د الله له رحمتې دې لیرې وي او په عذاب دې کړای شي، څرنګه اندازه یې ولګوله.

بيا دې پرې لعنت وي او په عذاب دې شي څنګه خبره يې جوړه کړه.

بيا يې په هغه څه کې بيا کتنه او فکر وکړ چې ويل يې.

بيا يې مخ تريو او بړوس کړ کله يې چې هغه څه ونه موندل چې په قرآن کې پرې عيب ووايي.

بيا يې ايمان ته شا کړه او د نبي صلی الله عليه وسلم له پيروۍ يې لویې وکړه.

نو ويې ويل: دا چې محمد ورسره راغلی د الله کلام نه دی، بلکې کوډې دي چې له بل څخه يې روايت کوي.

دا د الله کلام نه دی، بلکې د انسانانو خبرې دي.

ژر به دغه کافر د دوزخ له طبقو څخه يوې طبقې ته ننباسم، چې هغه سقر ده چې ګرمي به يې ګالي.

او اې محمده ته څه پوهېږې چې سقر حه دی؟!.

هغه له عذاب ورکړل شوي څخه هيڅ هم نه پریږدي مګر پرې راوړي، او نه يې پرېږدي، بيا راګرځي لکه څنګه چې و، بيا پرې راوړي، او همداسې يې تکراروي.

سخت سوځوونکی او د پوستکو بدلوونکی دی.

پر هغه نولس پرېښتې ګومارل شوې چې هغوی يې ساتونکې دي.

او موږ د دوزخ ساتونکي نه دي ګرځولي مګر پرېښتې، چې بشر د هغوی توان نه لري، او د هغوی دغه شمېر مو يوازې د هغو کسانو لپاره ازموينه ګرځولې ده چې پر الله يې کفر کړی، ترڅو هغه څه ووايي چې وايي يې، نو پر هغوی عذاب څو برابره کړي او ترڅو هغه يهود باور وکړي چې تورات ورکړل شوی او هغه نصارا چې انجيل ورکړل شوی دی، کله چې قرآن نازلېده د هغوی د کتابونو تصدیق کوونکی و، ترڅو د مؤمنانو ايمان زيات شي، کله چې هغوی له اهل کتابو سره موافق شي، يهود، نصار او مؤمنان شک نه کوي، او ترڅو په ايمان کې تردد کوونکي او کافران ووايي: الله پر دغه عجيب شمېر د څه اراده کړې ده، لکه له دغه شمېر څخه د منکر لار ورکي، او پر هغه د رېښتيني بلونکي لارښوونه، الله چې د چا لار ورکي وغواړي پرې لار ورکی کوي يې او د چا چې لارښوونه وغواړي لارښوونه يې پرې کوي، او ستا د پالونکي لښکرې د هغوی د زياتوالي له امله يوازې الله ته معلومې دي، او اور يوازې د بشر لپاره يوه يادونه ده چې د الله پاک عظمت پرې پېژني.

وينا داسې نه ده لکه څنګه چې ځينې مشرکان ګومان کوي چې د هغه ملګري د دوزخ د څوکيدارانو لپاره بسنه کوي ترڅو يې ترې وباسي، الله پر سپوږمۍ لوړه وکړه.

او په شپه يې لوړه وکړه کله چې وګرځي.

او پر سهار يې لوړه وکړه کله چې رڼا شي.

بېشکه د دوزخ اور يو له لويو بلاوو څخه دی.

د انسانانو لپاره ډاروونکی او وېروونکی دی.

اې خلکو! له تاسې څخه د هغه لپاره چې پر الله ايمان راوړلو او نېک عمل ته وړاندې کېدل غواړي او يا د کفر او ګناهونو له امله وروسته پاتې کېدل.

هر څوک په خپلو کړو اعمالو کې نيولی شوی دی، يا به يې اعمال تباه کوي او يا به يې خلاصوي او له تباهۍ به يې ژغوري.

پرته له مؤمنانو ځکه هغوی پر خپلو ګناهونو نه نيول کيږي، بلکې تر هغو ور تېريږي ځکه هغوی لره نېک عمل شته.

او هغوی به د قيامت په ورځ په جنتونو کې ځينې يې له ځينو پوښتنې کوي.

له هغو کافرانو څخه چې خپل ځانونه يې د ګناهونو په ترسره کولو تباه کړي دي.

هغوی به ورته وايي: څه شي دوزخ ننه اېستئ؟

نو کافران به په دې ويلو سره ځواب ورکوي: موږ له هغو کسانو څخه نه وو چې د دنيا په ژوند کې يې فرضي لمنځونه کول.

او نه مو بې وزله ته خواړه ورکول کوم چې الله موږ ته راکړي و.

او له اهل باطل سره به تاوېدلو چېرې به چې هغوی تاوېدل، او د لارورکو او بې لارو سره مو خبرې کولې.

او د بدلې ورځ مو درواغ ګڼله.

او په درواغ ګڼلو کې مو زياته سرکښي وکړه تردې چې مرګ راته راغی، نو زموږ او د توبې ترمنځ خڼد وګرځېدی.

د قيامت په ورځ به له پرېښتو، نبيانو او نېکانو څخه د سپارښت کوونکو منځګړيتوب هغوی ته ګټه ونه رسوي، ځکه د سپارښتنې له شرطونو څخه دا دي چې د چا سپارښتنه کيږي له هغه به الله راضي وي.

څه شي دغه مشرکان له قرآنه مخ اړوونکي ګرځولي دي؟!.

هغوی په مخ اړولو او له هغه څخه په تېښته کې لکه وحشي خره داسې دي چې ډېر سخت ترېدلي وي.

له زمري څخه له وېرې تښتېدلي وي.

بلکې هر یو له دغو مشرکانو غواړي چې د هغه له سر سره دې داسې غوړېدلی کتاب وي چې پردې خبره يې خبروي چې محمد د الله له لورې رسول دی، د دې خبرې لامل د دلايلو کموالی او د حجتونو کمزوري نه ده، بلکې هغه عناد او لويي ده.

امر داسې نه دی، بلکې د هغوی په لارورکۍ کې د زيادت لامل دا دی چې هغوی د آخرت پر عذاب ايمان نه لري؛ نو پر خپل کفر پاتې دي.

خبر اوسئ بېشکه دغه قرآن يو نصيحت او ور يادوونکی دی.

نو څوک چې غواړي قرآن ولولي او نصيحت ترې واخلي ودې لولي او نصيحت دې ترې واخلي.

او يوازې هغه خلک ترې نصيحت اخېتسلای شي چې الله د هغوی نصيحت اخېستل وغواړي، الله پاک د دې وړ دی چې د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کول ترې وېره وشي، او د دې واک لري چې د بندګانو ګناهونه يې وبښي کله چې هغوی توبه ورته وباسي.

الله د قيامت پر ورځ لوړه وکړه په کومه ورخ چې خلک د مخلوقاتو پالونکي پر وړاندې دريږي.

او پر پاک نفس يې لوړه وکړه کوم چې خپل څښتن په نېکو اعمالو کې پر کوتاهۍ د بدو کارونو په ترسره کولو ملامتوي، پر دغو دواړو شيانو يې لوړه وکړه چې هرومرو به خلک حساب او بدلې ته را پورته کوي.

آيا انسان دا ګومان کوي چې موږ به يې له مرګ وروسته د بېرته را پورته کولو لپاره هډوکي را ټول نه کړو؟!.

ولې نه، موږ له را ټولو سره د هغه د ګوتو د سرونو پر بېرته راګرځولو داسې په سمه توګه پيدايښت ځواکمن يو لکه څنګه چې وو.

بلکې انسان د بېرته را پورته کېدو څخه په خپله نټه غواړي چې په راتلونکي کې هم پرته له کوم خنډ څخه خپلې بېلارۍ ته دوام ورکړي.

د قيامت د ورځې د لرې ګنلو په توګه پوښتنه کوي: چې هغه به کله رامنځته کيږي؟.

کله چې سترګې حيرانې شي او وارخطا شي کوم وخت چې هغه څه وويني چې درواغ يې ګڼل.

او د سپوږمۍ رڼا ولاړه شي.

او د لمر او سپوږمۍ ټیکلي يوځای کړل شي.

په دغه ورځ به بدکاره انسان ووايي: چېرې به تېښته وي؟!.

په دغه ورځ تېښته نشته، او نه د پناه ځای شته چې بدکاره پناه وروړي، او نه د خونديتوب څه شته چې پرې خوندي کړل شي.

اې رسوله! په دغه ورځ به ستا د پالونکي لور ته د حساب او بدلې لپاره ورګرځېدل او ورتګ وي.

په دغه ورځ به انسان پر هغه څه خبر کړل شي چې کوم اعمال يې مخکې کړي او کوم يې وروسته کړي دي.

بلکې انسان پر ځان شاهد دی چې د هغه غړي به پر هغه څه شاهدي ورکوي چې کومه ګناه يې کړې ده.

که څه هم له داسې عذرونو سره راشي چې له ځانه پرې دفاع کوي چې هغه هيڅ بد کار نه دی کړی خو ګټه به ورته ونه رسوي.

اې رسوله! ته پر قرآن خپله ژبه ژر ژر مه ښوروه چې بيړه کوونکی وې چې در څخه هېر نه شي.

پرته له شکه زموږ پر ذمه ستا لپاره ستا په سينه کې د هغه را جمع کول او ستا پر ژبه د هغه د لوستلو اثبات دی.

کله چې پر تا زموږ استازی جبرئيل قرآن لولي؛ نو د هغه لوستلو ته غوږه نيسه او اوره يې.

بيا پرته له شکه ستا لپاره د هغه تفسير هم پر موږ دی.

هيڅکله نه، امر داسې نه دی لکه تاسې چې د بېرته را پورته کېدو د ناشونتيا دعوی کوئ، تاسو پوهېږئ چې څوک ستاسو پر لومړي ځل پيداکولو ځواکمن دی هغه به مو له مرګ وروسته له را ژوندي کولو عاجزه نه شي، خو ستاسو لخوا د بېرته را پورته کېدو د درواغ ګڼلو لامل هغه ستاسو د دنيا له ژوند سره مينه ده چې په بيړه پای ته رسېدونکی دی.

او ستاسو لخوا د آخرت هغه ژوند پرېښودل دي چې لار يې د هغو پيرويو ترسره کول دي چې الله امر درته پرې کړی، او د هغو نارواو پرېښودل دي چې ترې منع کړي يې ياست.

په دغه ورځ به د ايمان او نېکبختۍ د څښتنانو مخونه داسې تازه وي چې رڼا به لري.

خپل پالونکي ته به کتونکي وي چې پر دغه به خوند اخېستونکي وي.

او د کفر او بدبختۍ د څښتنانو مخونه به په دغه ورځ تريو وي.

او باور به کوي چې لوی عذاب او دردوونکی عذاب به پرې نازليږي.

امر به داسې نه وي لکه څنګه چې مشرکانو فکر کړی چې هغوی کله مړه شي عذاب به نه ورکول کيږي، کله چې له هغوی د يوه روح د سينې لوړې برخې ته ورسيږي.

او ځينې خلک ځينو ته ووايي: څوک به دغه دم کړي، کېدای شي جوړ شي؟!

او څوک چې په ځنکندن کې وي په هغه ورځ دا باور وکړي چې په مرګ سره له دنيا يې بېلتون دی.

او د دنيا د پای ته رسېدو او آخرت د پيل کېدو سختۍ سره يوځای شي.

کله چې دغه حاصل شي مړی به د خپل پالونکي لورې ته روان کړل شي.

کافر خو نه پر هغه څه باور درلود چې د هغه (الله) رسول ور سره راغلی و او نه يې د الله پاک لپاره لمونځ کړی و.

خو هغه څه يې درواغ وګڼل چې د هغه رسول ورسره راغلی و او مخ يې ترې واړولو.

بيا دغه کافر خپلې کورنۍ ته ولاړ په داسې حال کې چې په خپل تګ کې يې له لويۍ خيال کولو.

نو الله کافر ته ګواښ وکړ چې د هغه عذاب پرې را وګرځېدی او ورته نېږدې شو.

بیا یې د تاکید په توګه جمله بیا تکرار کړه او ویې ویل: آيا انسان دا ګڼي چې خوشې (چيټي) به پرېښودل شي؟.

آيا انسان دا ګومان کوي چې الله به د هغه همداسې پرېښودونکی وي پرته له دې چې پر شريعت يې مکلف کړي؟.

آيا دغه انسان يوه ورځ د مني نطفه نه وه چې په رحم کې څڅول کېده.

بيا له دې وروسته هغه د ټينګې وينې يوه ټوټه وه، بيا الله هغه پيدا کړ، او پيدايښت يې برابر کړ.

نو له خپل جنسه يې دوه ډولونه وګرځول: نارينه او ښځينه؟!.

آيا هغه ذات چې انسان يې له نطفې، بيا د وينې له ټوټې پيدا کړ له نوي سره د حساب او بدلې لپاره د مړيو پر ژوندي کولو ځواکمن نه دی؟! ولې نه، پرته له شکه هغه ځواکمن دی.

پرته له شکه پر انسان يوه اوږده موده داسې تېره شوه چې په هغې کې نشت و او هيڅ ياد يې نه و.

پرته له شکه موږ انسان د نارينه له اوبو او ښځينه له اوبو څخه ګډې شوې نطفې څخه پيدا کړ، پر هغو مسؤوليتونو يې ازمويو چې پرې لازموو يې، نو بيا مو هغه اورېدونکی ليدونکی وګرځولو تر څو هغه څه تر سره کړي چې له شريعت څخه مو پر څه مکلف کړی دی.

پرته له شکه موږ هغه لره د خپلو رسولانو پر ژبو د هدايت لار وښودله، چې پردې سره د هغه لپاره د لار ورکۍ لاره څرګنده شوه، نو له دې وروسته به هغه يا نېغه لار مومي، چې مؤمن بنده او الله لره به شکر اېستونکی وي، او يا به ترې لار ورکی شي، چې کافر بنده د الله له آيتونو به نټه کوونکی وي.

پرته له شکه پر الله او د هغه پر رسولانو د کفر کوونکو لپاره موږ داسې ځنځیرونه چمتو کړي چې په اور کې به پرې کشکول کيږي، او داسې زندۍ چې په اور کې به پرې تړل کيږي، او لمبه وهونکی اور.

پرته له شکه الله لره پيروي کوونکي مؤمنان به د قيامت په ورځ د شرابو له داسې ډکو پيالو څخه څښاک کوي چې د خوش بويي لپاره به کافور ورسره ګډ کړل شوي وي.

دغه څښاک د پيروۍ کوونکو لپاره چمتو کړل شوی دی چې هغه يوه داسې چينه ده چې آسانه ترې ترلاسه کيږي داسې زياتې اوبه يې دي چې نه وچيږي، د الله بندګان به پرې اوبيږي، چېرې چې وغواړي بهوي به يې او بيايي به يې.

او د هغو بندګانو صفتونه چې ترې څښي به، هغوی هغه عبادتونه ترسره کوي چې پر ځانونو يې لازم کړي دي، او له هغې ورځې ډاريږي چې شر يې خپور او تيت دی او هغه د قيامت ورځ ده.

او خواړه ورکوي سره له دې چې هغوی په داسې حال کې وي چې مينه ورسره لري ځکه چې اړتيا ورته لري او اشتهاء يې ورته کيږي، خو له بې وزلو، يتيمانو او بنديانو يې پر اړو خلکو خوري.

او په خپلو زړونو کې دا خبره پټوي چې هغوی يوازې د الله لپاره خواړه ورکوي، چې له هغوی د بدلې او هغوی ته په خپلو خوړو ورکولو بدله نه ترې غواړي.

پرته له شکه موږ په هغه ورځ له خپل پالونکي وېريږو چې د بدبختانو مخونه به د هغې د سختۍ او رسوايۍ له امله سخت تريو وي.

الله به يې د دغې لويې ورځې له شره په خپله پېرزوينه وساتي، د هغوی د درناوي په موخه به يې په مخونو کې روښنايي او رڼا او په زړونو کې يې خوشالي ورکړي

او الله به هغوی ته بدله ورکړي، له دې امله چې هغوی پرطاعاتو صبر کړی، د الله پر هغه څه چې په تقدیر کې یې ورته لیکلي صبر کړی او له ګناهونو يې صبر کړی، داسې جنت به ورکړي چې خوندونه به پکې اخلي او داسې ورېښمينې جوړې چې اغوندي به يې.

او پر ښايسته کړل شويو تختونو به تکيه وهلي ناست وي، په دغه جنت کې به نه لمر ويني چې وړانګې يې زيان ور ورسوي، او نه سخت يخ، بلکې هغوی به په تلپاتې سيورې کې وي چې نه ګرمي وي ورسره او نه يخ.

د هغو سيوری به ورته نېږدې وي، او مېوې به يې د هغه چا لپاره اېل کړل شوې وي چې ترې خوري يې، نو په آسانۍ او سهولت به يې ترې خوري، په داسې ډول چې څنګ وهونکی، ناست او ولاړ به يې ترې خوړلای شي.

او پر هغوی به خادمان د سپينو زرو له لوښو سره ګرځي او د څښاک صفا رنګه ګيلاسونو سره کله چې د هغوی د څښلو اراده وي.

هغه به د رنګ په صفاوالي کې د ښېښې غوندې وي سره له دې چې هغه به د سپينو زرو وي، او په هغه اندازه به ډکې کړل شوې وي چې هغوی يې غواړي، نه به پرې زياتيږي او نه به کميږي.

او دغو کسانو ته به چې درناوی يې شوی دی له زنجبيل (سونډ) سره ګډ کړل شوي شراب ورڅښل کيږي.

په جنت کې له يوې داسې چينې څخه به څښاک کوي چې سلسبيل نوميږي.

او پر هغوی به په جنت کې داسې هلکان ګرځي را ګرځي چې تل به ځوانان وي، کله يې چې وينې د هغوی د مخونو د تازه والي، او د رنګونو د ښايست او په خپله د هغوی د زياتوالي او بېلوالي له امله به پر هغوی د خپرو ورو ملغلرو ګومان کوې.

او کله چې هلته په جنت کې څه وينې داسې نعمتونه به وينې چې بيان يې شونی نه وي، او داسې لويه پاچايي به وينې چې هيڅ پاچايي نه شي ورته نېږدې کېدلای.

او د هغوی پر بدنونو به شنې د وياړ جامې وي او هغه به له نازکو ورېښمو او له پېړو ورېښمو څخه وي، او هلته به له سپينو زرو ګاڼې ور اغوستل شوې وي، او الله به له هر ډول خرابۍ پاک شراب پرې وڅښي.

او هغوی ته به د هغوی د درناوي په ډول ويل کيږي: پرته له شکه دغه نعمت چې تاسې ته درکړل شو دا ستاسو لپاره ستاسو د نېکو اعمالو بدله ده او عمل مو د الله پر وړاندې منل شوی دی.

پرته له شکه اې رسوله! همدا موږ پر تا قرآن بېل بېل نازل کړ، او يوځای مو درباندې نازل نه کړ.

نو هغه څه ته صبر کوه چې الله يې د تقدير او شريعت له مخې پرېکړه کوي، او د هيڅ ګناهکار پيروي مه کوه په هغه څه کې چې کومې ګناه ته بلنه کوي، او مه د کافر پيروي کوه چې کوم کفر ته بلنه کوي.

او خپل پالونکی د ورځې په پيل کې د سهار په لمانځه يادوه، د ماسپښين او د ورځې په پای کې د مازديګر په لمانځه.

او هغه ياد کړه د شپې په دواړو لمونځونو سره: د ماښام په لمانځه او د ماخوستن په لمانځه، او له هغو دواړو وروسته بيا تهجد هم کوه.

بېشکه دغه مشرکان د دنيا ژوند خوښوي او د هغو حرص کوي، او د قيامت ورځ تر خپلو شاوو پرېږدي، او هغه درنه ورځ ده، ځکه په هغې کې سختۍ او کړاوونه دي.

موږ هغوی پيداکړي دي او پيدايښت مو يې پياوړی کړی دی د هغوی د بندونو، غړيو او نورو شيانو په پياوړي کولو سره. او کله چې د هغوی تباه کول او په ورته خلکو يې بدلول وغواړو؛ نو تباه به يې کړو او بدل به يې کړو.

پرته له شکه دغه سورت يو نصيحت او پند دی، نو که څوک د داسې لارې خپلول غواړي چې د خپل پالونکي رضا ته يې رسوي غوره يې دې کړي.

او تاسو د الله د خوښې لوري ته لار نيول نه شئ غوښتئ مګر دا چې الله له تاسې دا وغواړي، نو امر ټول د الله په لاس کې دی، بېشکه الله پر هغه څه ښه پوه دی چې کوم څه يې د بندګانو لپاره سم دي، او کوم څه ورته سم نه دي، په خپل مخلوق، قدر او شريعت کې د حکمت والا دی.

له بندګانو يې چې چاته خوښه شي په خپله لورېينه کې يې داخلوي، نو د ايمان او نېک عمل توفيق ورکوي، او د کفر او ګناهونو له امله پر ځانونو د ظلم کوونکو لپاره يې په آخرت کې دردوونکی عذاب چمتو کړی او هغه د اور عذاب دی.

الله د تېزو آسانو غوندې په پرله پسې بادونو لوړه وکړه.

او پر سختو چلېدونکو بادونو يې لوړه وکړه.

او پر هغو بادونو يې لوړه وکړه چې باران خپروي.

او پر هغو پرېښتو يې لوړه وکړه چې هغه څه را نازلوي چې حق له باطله بېلوي.

او پر هغو پرېښتو يې لوړه وکړه چې وحي نازلوي.

داسې وحي نازولي چې د الله له لوري د خلکو لپاره عذر وي، او د الله له عذابه د خلکو وېرونه وي.

پرته له شکه ستاسو سره چې د بېرته راپورته کېدلو، حساب او بدلې کومه ژمنه کيږي هغه هرومرو رامنځته کېدونکې ده.

نو کله چې د ستورو رڼا ختمه شي او روښنايي له منځه ولاړه شي.

او کله چې آسمان څيرې کړل شي ترڅو پرېښتې ترې را کوزې کړل شي.

او کله چې غرونه له خپلو ځايونو و اېستل شي او ميده ميده کړل شي تردې چې ګرد وګرځي.

او کله چې رسولان يو ټاکلي وخت ته را غونډ کړل شي.

پر امتونو د شاهدي ورکولو په موخه د لويې ورځې لپاره ځنډول شوی دی.

د بندګانو تر منځ د پرېکړې د ورځې لپاره، چې پر حقه به له باطل څخه او نېکبخته به له بدبخته بېل شي.

او اې رسوله! ته څه پوه يې چې د پرېکړې ورځ څه ده؟!.

په دغه ورځ به د هغو درواغ ګڼوکو لپاره تباهي، عذاب او زيان وي چې هغه څه درواغ ګڼي چې رسولان د الله له لوري ورسره راغلي دي.

آيا موږ پخواني امتونه تباه نه کړل کله يې چې پر الله کفر وکړ او خپل رسولان يې درواغجن وګڼل.

او بيا به له وروستنيو څخه درواغ ګڼونکي ورپسې کړو، نو داسې به يې تباه کړو لکه هغوی مو چې تباه کړي وو.

د دغو امتونو د تباهۍ غوندې موږ ګناهکاران تباه کوو چې د هغه څه درواغ ګڼونکي دي چې محمد صلی الله عليه وسلم ورسره راغلی دی.

په دغه ورځ به د درواغ ګڼونکو لپاره د الله له لوري د مجرمانو د سزا له امله تباهي، عذاب او زيان وي.

اې خلکو! تاسې مو له سپکو لږو اوبو څخه نه ياست پيداکړي چې هغه نطفه ده.

نو دغه سپکې اوبه مو په يو خوندي ځای کې وساتلې چې هغه د ښځې رحم دی.

تر يوې ټاکلې مودې پورې چې هغه د حمل موده ده.

نو د پيدا شوي ماشوم صفت، اندازه، رنګ او داسې نور مو اندازه کړل، چې د دغو ټولو ښه اندازه کوونکي همدغه موږ يو.

په دغه ورځ د الله د ځواک درواغ ګڼونکو لپاره تباهي، عذاب او زيان دی.

آيا موږ ځمکه داسې نه ده ګرځولې چې ټول خلک را غونډوي.

ژوندي پر هغې د اوسېدو او آبادولو په ډول را غونډوي او مړي په هغې کې د خښېدو په ډول.

او په هغې مو برقراره جګ جګ غرونه پيداکړي دي، چې له خوځېدو يې راګرځوي، او اې خلکو! تاسو مو په خوږو اوبو خړوبه کړي ياست؛ نو چا چې دغه پيداکړي دي هغه ستاسو له بېرته را پورته کولو څخه بې وسه نه دی.

په دغه ورځ د الله د نعمتونو درواغ ګڼونکو لپاره تباهي، عذاب او زيان دی.

او هغو کسانو ته به وويل شي چې هغه څه يې درواغ ګڼل چې رسولان يې ورسره ورته راغلي وو: اې درواغ ګڼونکو ولاړ شئ د هغه عذاب لوري ته چې تاسو به درواغ ګڼلو.

ولاړ شئ د اور د دود سيورې خوا ته چې دريو برخو ته وېشل شوی دی.

چې په هغو کې نه د سيوري يخوالی شته، او نه د اور لمبه او ګرمي ګرځوي که چېرې تاسو ته در سوروی شي.

بېشکه هغه اور لوی لوی بڅرکي غورځوي، هر بڅرکی يې په لوی والي کې د ماڼۍ غوندې وي.

هغه بڅرکي چې غورځول کيږي په تور والي او غټوالي کې لکه تور اوښان داسې وي.

په دغه ورځ د الله د سزا درواغ ګڼونکو لپاره تباهي، عذاب او زيان دی.

دا داسې ورځ ده چې هغوی به پکې هيڅ خبرې نه شي کولای.

او نه به هغوی ته اجازه ورکول کيږي چې له خپل کفر او ګناهونو څخه د خپل پالونکي لوري ته عذر وړاندې کړي، چې عذر يې بيا ومنل شي.

په دغه ورځ د دغې ورځې د خبر ورکولو درواغ ګڼونکو لپاره تباهي، عذاب او زيان دی.

دغه د خلکو تر منځ د پرېکړې ورځ ده، تاسو او پخواني امتونه مو په يوه خاوره کې را ټول کړي ياست.

که چېرې تاسې لره کوم چل وي چې د الله له عذابه پرې ځانونه ژغورلای شئ؛ نو چل مو زما پرخلاف ترسره کړئ.

په دغه ورځ د پرېکړې د ورځې د درواغ ګڼوکو لپاره تباهي، عذاب او زيان دی.

پرته له شکه هغه کسان چې له خپل پالونکي څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ځان ساتلو ترې ډاريږي د جنت د ونو په اوږده سيوري او روانو خوږو اوبو په چينو کې به وي.

او له هغو مېوو څخه به يې خوراک وي چې غواړي يې.

او هغوی ته به ويل کيږي: له پاکو شيانو خوراک کوئ او له داسې خوندور څښاک څخه څښئ چې خرابي پکې نشته، دا د هغه نېکو کړنو له امله چې تاسې په دنيا کې کولې.

پرته له شکه د دغې بدلې غوندې چې تاسې ته مو درکړې ده موږ نېک عمله خلکو ته بدله ورکوو.

په دغه ورځ د هغو کسانو لپاره تباهي، عذاب او تاوان دی چې هغه څه يې درواع ګڼل چې الله د متقيانو (ځان ساتونکو) لپاره چمتو کړي و.

او درواغ ګڼونکو ته به ويل کيږي: خورئ او په دنيا کې لږ وخت له دنيوي خوندونو ګټه پورته کوئ، پرته له شکه تاسو پر الله د خپل کفر او د هغه د رسولانو د درواغ ګڼلو له امله مجرمان ياست.

په دغه ورځ د هغو کسانو لپاره چې د بدلې پر ورځ د خپلې بدلې درواغ ګڼونکي دي تباهي، عذاب او تاوان دی.

او کله چې دغو درواغ ګڼونوکو ته وويل شي: د الله لپاره لمونځ وکړئ هغوی ورلره لمونځ نه کوي.

په دغه ورځ دواغ ګڼونکو لره چې په هغه څه کې رسولان درواغ ګني چې د الله له لوري ورسره راغلي تباهي، عذاب او تاوان دی.

کله يې چې د خپل پالونکي له لوري پر دغه نازل کړل شوي قرآن ايمان را نه وړ؛ نو له هغه پرته به پر بل څه شي هغوی ايمان راوړي؟

دغه مشرکان وروسته له دې چې الله يې خپل رسول صلی الله عليه وسلم ورته ولېږلو د څه په اړه پوښنې سره کوي.

ځينې يې له ځینو د لوی خبر په اړه پوښتنې کوي او هغه دغه قرآن دی چې د هغوی پر رسول نازل کړل شوی د بېرته راپورته کېدو پر خبر مشتمل دی.

دغه قرآن چې هغوی يې په هکله په هغه څه اختلاف کړی چې د هغه لپاره يې بيانوي، چې هغه کوډې، يا شعر، يا کهانت (د غيب خبرې) او يا هم د پخوانيو کيسې دي.

داسې نه ده لکه څرنګه چې هغوی چې ګومان کړی، ژر به دغه د قرآن درواغ ګڼونکي د خپلو درواغ ګڼلو په بده پایله پوه شي.

بيا د هغوی لپاره د دې خبرې ټينګار کيږي.

آيا ځمکه مو د هغوی لپاره داسې فرش نه ده ګرځولې چې پر هغې د برکراره پاتې کېدو لپاره يې وړ وي؟!.

او غرونه مو پر هغې د مېخونو غوندې ګرځولي چې له خوځېدو يې را ګرځوي.

او اې خلکو! تاسو مو جوړې جوړې پيداکړي ياست: ځينې له تاسې نارينه او ځينې ښځينه دي.

او ستاسو خوب مو له له نشاط څخه پرېکون ګرځولی ترڅو آرام وکړئ.

او شپه مو ستاسو لپاره د هغې په تياره د هغه جامو غوندې پټوونکې ګرځولې چې خپل شرمځايونه پرې پټوئ.

او ورځ مو ډګر ګرځولې ده د کار او روزۍ پلټڼې لپاره.

او جوړ کړې مو دې ستاسې له پاسه اووه آسمانونه چې ودانۍ یې کلکه او جوړښت یې غښتلی دی.

او لمر مو یو سخت روښانه او رڼا والا ډېوه ګرځولې ده.

او هغه ته له نېږدې ورېځو مو د زياتو تویوونکو اوبو والا باران ورولی دی.

ترڅو پرې ډول ډول دانې او ډول ډول شينګياوې را وباسو.

او داسې باغونه پرې را وباسو چې د ونو څانګې يې په يو بل کې د زيات ننوتلو له امله سره نېښتې وي.

پرته له شکه د خلکو تر منځ د پرېکړې ورځ يو ژمنه شوی ټاکل شوی وخت دی چې شاتګ نه ترې کيږي.

په کومه ورځ چې پرېښته په ښکر کې د دويم ځل لپاره پوکی وکړي؛ نو اې خلکو! تاسې به ډلې ډلې راځئ.

او آسمان به پرانستل شي؛ نو هغه لره به د پرانېستو دروازو غوندې سوروي او سوړې وي.

او غرونه به داسې وچلول شي چې پر تيت ګرد به بدل شي، او رېګ غوندې به شي.

پرته له شکه دوزخ منتظر څارنځی دی.

د ظالمانو لپاره د ورګرځېدو ځای دی چې ور ګرځي به.

په هغو کې به دومره زياتې زمانې او وختونه اوسېدونکي وي چې هيڅ پای نه لري.

په هغو کې به نه يخه هوا څکي چې د دوزخ ګرمي ورڅخه يخه کړي، او نه به داسې څښاک چې خوند پرې واخلي.

يوازې سختې ګرمې اوبه به څکي، او هغه څه چې د دوزخيانو له زوو بهيږي.

هغه چې پر کوم کفر او لار ورکۍ و له هغې سره برابره بدله ده.

پرته له شکه هغوی په دنيا کې له هغوی سره په آخرت کې د الله له حسابه نه ډارېدل؛ ځکه هغوی پر بېرته را پورته کېدو باور نه لرلو، که چېرې هغوی له بېرته را پورته کېدو وېرېدلای هرومرو به يې پر الله ايمان راوړی و، او نېک عمل به يې کړی وای.

او زمو پر رسول نازل کړل شوي زموږ ايتونه يې په درواغ ګنلو سره درواغ ګڼلي وو.

او د هغوی له کړنو مو هرڅه ضبظ کړي او شمېرلي وو، او هغه يې د کړنو په پاڼو کې ليکل شوي وو.

اې سرکښانو! دغه تلپاتې عذاب وڅکئ، هيڅکله به در زيات نه کړو مګر پر عذاب مو بل عذاب.

پرته له شکه د هغو کسانو لپاره چې د خپل پالونکي د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو وېريږي، د هغوی لپاره د بريا ځای دی چې په خپله موخه کې به پکې بريالي کيږي او هغه جنت دی.

باغونه او انګور دي.

داسې پېغلې چې په عمر کې به ورسره برابرې وي.

او د شرابو ډکې پيالې

په جنت کې به باطلې خبرې نه اوري، او نه درواغ اوري، او نه ځينې يې ځينونورو ته درواغ وايي.

دا هر څه به له هغه څه څخه وي چې الله پر هغوی احسان او بسنه کوونکې لورېينه کړې ده.

د آسمانونو او ځمکې پالونکی دی او د هغه څه رب دی چې د هغو دواړو ترمنځ دي، د دنيا او آخرت ډېر مهربان دی، او ټول چې په ځمکه کې او که په آسمان کې دي له هغه څخه پوښتنه نه شي کولای مګر داچې هغوی ته اجازه ورکړل شي.

په کومه ورځ چې جبرئيل او پرېښتې کتار کتار ودريږي، او هغوی به د هيچا د سپارښت لپاره خبرې نه شي کولای مګر چاته چې رحمان د سپارښت اجازه ورکړي، او هغه سمه خبره وکړي لکه د توحيد (يووالي) کلمه.

دغه ستاسو لپاره بيان شوې هغه ورځ ده چې په رامنځته کېدو کې يې هيڅ شک نشته، اوس چې څوک په هغې کې د الله له عذابه ځان ژغورل غواړي؛ نو د داسې نېکو اعمالو لوري ته دې لار غوره کړي چې خپل پالونکی راضي کوي.

اې خلکو! پرته له شکه موږ تاسو له هغه نېږدې عذابه وېرولي واست چې راځي به، په کومه ورځ چې به هر څوک په دنيا کې د خپل کړي عمل انتظار کوي، او کافر به له عذابه د خلاصون په هيله وايي: های کاشکي زه د څارويو غوندې خاورې ګرځېدلی وای کله چې هغو څارويو ته د قيامت په ورځ وويل شي: خاورې شئ.

الله پر هغو پرېښتو لوړه وکړه چې د کافرانو ساوې په سختۍ او تاوتريخوالي کشکوي.

او پر هغو پرېښتو يې لوړه وکړه چې د مؤمنانو ساوې په نرمۍ او آسانۍ وباسي.

او پر هغو پرېښتو يې لوړه وکړه چې د الله پر امر له آسمانه ځمکې ته غوټې وهي (راکوزيږي).

او پر هغو پرېښتو يې لوړه وکړه چې د الله د امر په پرځای کولو کې له يو بل وړاندې کېږي.

او پر هغو پرېښتو يې لوړه وکړه چې الله هغوی ته له خپلې پرېکړې کوم امر کړی هغه پر ځای کوي لکه د بندګانو پر کړنو ګومارل شوې پرېښتې؛ پر دغو ټولو يې لوړه وکړه چې هرومرو به هغوی د حساب او بدلې لپاره راپورته کوي.

په کومه ورځ چې ځمکه له لومړي پوکي سره ولړزيږي.

په دغه پوکي پسې به بل دويم پوکی وي.

په دغه ورځ به د کافرانو او بې لارو خلکو زړونه په وېره کې وي.

پر سترګو به يې د رسوايۍ اغېز ښکاري.

او هغوی به وايي: آيا وروسته تر دې چې مړه شوو بېرته ژوند ته نه ورګرځو؟!.

او کله چې موږ وراسته خالي هډوکي يو له دې وروسته بېرته ګرځو؟!.

هغوی ويل: کله چې وګرځو؛ نو دا خو ډېره تاواني ګرځېدنه ده، چې څښتن يې دوکه کړل شوی دی.

د بېرته راګرځېدو چاره آسانه ده، هغه خو يوازې پر پوکي د ګومارل شوې پرېښتې له لوري يوه چېغه ده.

نو بيا به ټول د ځمکې پر مخ ژوندي وي وروسته تر دې چې هغوی يې په ګېډه کې مړه وو.

اې رسوله! تاته د موسی خبر له خپل پالونکي او له خپل دښمن فرعون سره راغلی؟!.

کله چې يې پالونکي د طوی په سپېڅلې شېله کې اواز ورته وکړ.

له هغه ویناوو چې هغه ته يې وکړې دا وه چې: فرعون ته ورشه، پرته له شکه هغه په تيري او لويۍکې له بريده اوښتی دی.

هغه ته ووايه: اې فرعونه! آيا ته غواړې چې له کفر او ګناهونو پاک شې؟.

او خپل هغه پالونکي ته دې لارښوونه وکړم چې پيدا کړی يې یې او خيال دې ساتلی؛ نو ترې ووېرېږې، داسې کار وکړې چې راضي يې کړې، او له هغه څه ځان وساتې چې په غوسه کوي يې؟.

نو بيا موسی عليه السلام هغه ته لويه نښانه وښوده چې پر دې خبره يې دلالت کولو چې هغه د خپل پالونکي له لوري يې رسول دی، او هغه لاس او لکڼه وو.

نو د فرعون له لوري بل څه نه و مګر دا چې دغه نښانه يې درواغ وګڼله او په هغه څه کې يې له موسی عليه السلام سرغړونه وکړه چې امر يې ورته کړی و.

بيا يې پر هغه څه له له ايمان راوړلو مخ واوړي چې موسی عليه السلام ورسره راغلی و د الله په سرغړونه او د حق سره په معارضه کې په هڅه کولو سره.

نو هغه خپل قوم او پيروان را ټول کړل پر موسی عليه السلام د برلاسه کېدو لپاره او په لوړ اواز يې وويل:

زه مو تر ټولو لوړ پالونکی يم، نو له ما پرته پر تاسو د بل چا پيروي نشته.

نو الله هغه ونيوی، په دنيا کې يې په درياب کې په ډوبلو عذاب ورکړ، او په آخرت کې تر ټولو سخت عذاب ته په ننه اېستلو سره یې عذاب ورکړ.

پرته له شکه پر کوم څه مو چې فرعون ته په دنيا او آخرت کې عذاب ورکړ په هغو کې د هغه چا لپاره پند دی چې له الله وېريږي؛ نو همغه له نصيحتونو ګټه پورته کوي.

اې د بېرته را ژوندي کولو درواغ ګڼونکو! آيا ستاسې پيداکول سخت دي، او که د هغه آسمان چې جوړ کړی يې دی؟!.

د هغه چت يې په پورته خوا کې لوړ ګرځولی، او برابر کړی يې دی، چې نه کمی پکې شته، نه څېرې والی او نه کوم عيب.

او د هغه شپه يې تياره کړې ده، کله چې لمر ولويږي، او رڼا يې ښکاره کړې ده کله چې لمر را پورته شي.

او ځمکه يې وروسته له هغه وغوړوله چې آسمان يې پيداکړ، او په هغې کې يې ګټې کښېښودلې.

او له هغې يې د اوبو داسې چينې را واېستلې چې بهيږي، او داسې شينګياوې يې پکې را شنې کړې چې خزندې پکې څري.

او غرونه يې پر ځمکه ثابت وګرځول.

اې خلکو! دا ټول ستاسو لپاره ګټې دي او ستاسو د څارويو لپاره، چاچې دا ټول پيداکړي دي هغه يې له بېرته راګرځولو څخه نه بې وسې کيږي.

نو کله چې هغه دويم پوکی راشي چې هر څه به په وېره سره پټ کړي او قيامت را منځته شي.

په کومه ورځ چې هغه راشي انسان ته به هر هغه عمل ور په ياد شي چې مخکې يې کړی وي هغه که ښه وي او که بد.

او دوزخ به راوړل شي او مخامخ به ښکاره کړل شي هغه چاته چې ويني يې.

نو څوک چې په لار ورکۍ کې له بريده اوښتی وي.

او د دنيا پاتې کېدونکي ژوند ته يې د آخرت پر تلپاتې ژوند لومړيتوب ورکړی وي.

پرته له شکه اور به يې هغه استوګنځی وي چې ورځي به.

نو څوک چې د خپل پالونکي په مخکې له درېدلو ډار شوی وي او ځان يې د هوسونو له پيروۍ را ګرځولی وي کوم چې الله حرام کړي دي، د هغه لپاره استوګنځی جنت دی چې ورځي به.

نو څوک چې د خپل پالونکي په مخکې له درېدلو ډار شوی وي او ځان يې د هوسونو له پيروۍ را ګرځولی وي کوم چې الله حرام کړي دي، د هغه لپاره استوګنځی جنت دی چې ورځي به.

اې رسوله! دغه د بېرته راژوندي کېدو درواغ ګڼونکي پوښتنه درڅخه کوي چې قيامت به کله را منځته کيږي؟.

تا لره پر هغه پوهه نشته چې هغوی لره يې ياد کړې، او نه دا ستا کار دی، ستا کار يوازې د هغه لپاره چمتووالی دی.

يوازې ستا د پالونکي لوري ته د هغه د پوهې پای دی.

ته يوازې د هغه چا وېروونکی يې چې له قيامته وېريږي، ځکه همغه ستا پر وېرونه ګټه اخلي.

کله چې هغوی قيامت مخامخ وويني، داسې به وي لکه د دنيا په ژوند کې يې چې يوازې يو ماښام او يا يو سهار تېر کړی وي.

رسول الله صلی الله عليه وسلم وچولیتريو کړ او مخ يې وګرځولو.

د عبدالله بن ام مکتوم د راتلو له امله چې د لارښوونې غوښتنې يې ترې کوله، په داسې حال کې چې ړوند و، په داسې حال کې راغی چې رسول صلی الله عليه وسلم د مشرکانو له مشرانو سره د هغوی د لارښوونې په هيله بوخت و.

اې رسوله! ته څه پوهېږې کېدای شي دغه ړوند له خپلو ګناهونو ښه پاک شي.

او يا له هغه څه پند واخلي چې له تا کوم نصيحتونه اوري او ګټه پرې واخلي.

خو کوم څوک چې د خپل مال له امله پر هغه څه له ايمان راوړلو ځان بې پروا ګڼي چې ته ورسره راغلی يې.

نو ته ور مخکې کېږې او پاملرنه ورته کوې.

او تا ته به څه ورسيږي که هغه له خپلوګناهونو الله ته په توبه اېستلو پاک نه شي.

او څوک چې د ښېګڼې په لټه کې په منډه منډه درته راشي.

او هغه له خپل پالونکي وېريږي هم.

نو ته ورڅخه ځان پر بل چا د مشرکانو په مشرانو بوختوې.

امر داسې نه دی، بلکې دا يوازې يو نصيحت او يادونه ده د هغه چا لپاره چې قبلوي يې.

نو څوک چې غواړي چې الله يې يادونه وکړي، او پر هغه څه پند واخلي چې په دغه قرآن کې دي.

نو دغه قرآن له پرېښتو سره په عزتمنو پاڼو کې دی.

په لوړ ځای کې لوړې مرتبې والا دي، پاکې دي چې چټلي او ناپاکي نه ور رسيږي.

او هغه له پرېښتو څخه د استازو په لاس کې دي.

د خپل پالونکي پر وړاندې يې عزتمنې دي، چې زياتې ښېګڼه کوونکې او پيروي کوونکې دي.

پر کافر انسان دې لعنت وي، څومره پر الله سخت کفر کوي!

د څه شي څخه الله تعالی پیدا کړی دی چې دی په زمکه کې لویي او پر الله کفر کوي.

له لږو اوبو يې پيداکړ، نو بيا يې هغه له يوحالت وروسته پر بل حالت پيداکړ.

بيا هغه لره له دغو پړاوونو څخه د مور له ګېډې د وتلو لار آسانه کړه.

بيا وروسته تر هغه چې څومره عمر يې په ژوند کې ورته ټاکلی و هغه يې مړ کړ، او هغه لره يې قبر وګرځولو تر څو تر بېرته را پورته کېدو پورې پکې پاتې شي.

بيا چې کله وغواړي د حساب او بدلې لپاره يې را پاڅوي.

امر داسې نه دی لکه دغه کافر يې چې فکر کوي چې هغه څه يې ترسره کړي کوم چې د خپل پالونکي لخوا پرې لازم و، هغه څه يې نه دي ترسره کړي چې الله کوم فرائض پرې واجب کړي دي.

نو پر الله کفر کوونکی انسان دې هغو خوړو ته وګوري چې خوري يې چې څه ډول يې ترلاسه کوي؟!.

چې اصل يې له آسمانه په ځواک او زيادت سره ورېدلی باران دی.

بيا مو ځمکه څيرلې ده؛ چې له شينګياوو چاودلې ده.

نو په هغې کې مو له غنمو، جوارو او نورو شيانو دانې را شنې کړې دي.

او په هغې کې مو انګور را شنه کړي او لانده سابه تر څو يې د څارويو لپاره واښه شي.

او زيتون او د خرما ونې مو پکې را شنې کړي دي.

او د زياتو ونو والا باغونه مو پکې را شنه کړي دي.

او په هغې کې مو مېوې را شنې کړې، او هغه څو مو پکې را شنه کړي دي چې ستاسو څاروي پکې څري.

ستاسې د ګټې لپاره، او ستاسو د څارويو د ګټې لپاره.

کله چې هغه لويه چېغه راشي چې غوږونه کڼوي او هغه دويم پوکی دی.

په کومه ورځ چې انسان له خپله وروره تښتي.

او له خپلې مور او پلاره به تښتي.

او له خپلې مېرمنې او اولادونو به تښتي.

له هغوی به هر يو لره داسې حالت وي چې له بل څخه يې بوخت کړی وي په دغه ورځ کې د سخت عذاب له امله.

د نېکانو مخونه به په دغه ورځ کې روښانه وي.

خوشحاله خندېدونکي به وي پر هغه څه چې الله هغوی لره له خپلې لورېينې څه چمتو کړي دي.

په دغه ورځ به د بدبختانو پر مخونو ګرد وي.

توروالي به پټ کړي وي.

پر دغه حالت متصف خلک همدغه کسان هغه څوک دي چې د کفر او بې لارۍ تر منځ يې جمعوالی کړی دی.

کله چې د لمر ټوکۍ غونډه کړل شي، او رڼا يې له منځه ولاړه شي.

او کله چې ستوري را ولوېږي او رڼا يې له منځه ولاړه شي.

او کله چې غرونه له خپل ځايه وخوځول شي.

او کله چې هغه بلاربې اوښې چې څښتنان يې لېوالتيا پکې لري، هغوی په پرېښودلو سره همداسې هېرې کړي.

او کله چې وحشي ځناور له انسانانو سره په يوه میدان کې راغونډ کړل شي.

او کله چې دريابونه ولګول شي تردې چې اور وګرځي

او کله چې نفسونه له خپلو ورته سره يوځای کړل شي، نو بې لارې له بې لارې سره يوځای کړی شي او ځان ساتونکی له ځان ساتونکي سره.

او کله چې ژوندۍ خښه شوې ماشومه الله وپوښتي.

پر کومه ګناه وژل شوې يې چاچې وژلې يې؟!.

او کله چې د بندګانو عملنامې پرانېستل شي؛ تر څو يې هر يو خپل د کړنو پاڼه ولولي.

او کله چې آسمان داسې و اېستل شي لکه له پسه څخه چې پوستکی اېستل کيږي.

او کله چې اور بل کړل شي.

او کله چې ځان ساتونکو ته جنت را نېږدې کړی شي.

هغه مهال به دغه څه تر لاسه شي چې هرڅوک به پر هغه څه پوه شي چې د دغې ورځې لپاره يې څه اعمال وړاندې کړي دي.

الله پر هغو ستورو لوړه وکړه چې په شپه کې تر خپل روښانه کېدو مخکې پټ وي.

په خپلو فلکونو کې روانو ستورو چې د سهار په ښکاره کېدو سره داسې پټيږي لکه هوسۍ چې خپل غار يعني کور ته ننوځي.

او الله د شپې پر لومړۍ برخه لوړه وکړه کله چې مخه کړي او د شپې پر وروستۍ برخه کله چې شا کړي.

او پر سهار يې لوړه وکړه کله يې چې رڼا ښکاره شي.

پرته له شکه پر محمد صلی الله عليه وسلم نازل کړل شوی قرآن هرومرو د الله وينا ده چې امانتداره پرېښتې رسولې ده چې هغه جبرئيل عليه السلام دی، الله هغه امين ګرځولی دی.

د ځواک څښتن، د عرش د پالونکي الله پاک پر وړاندې د لويې مرتبې والا دی.

د آسمان خلک يې پيروي کوي، د وحي په رسولو کې پرې باور شوی دی.

او محمد صلی الله عليه وسلم چې ستاسو سره تل وي تاسو يې عقل، امانت او رېښتينولي پېژنئ لېونی نه دی لکه څنګه چې تاسو د تور لګولو دعوی کوئ.

او ستاسو ملګري (محمد صلی الله عليه وسلم) هغه جبرئيل پر خپل اصلي حالت کې چې الله پر کوم حالت پيداکړی دی د څرګند آسمان په څوکو کې ليدلی دی.

او ستاسو ملګری پر تاسو بخيل نه دی، چې د هغه څه په رسولو کې بخيلي وکړي چې د رسولو امر يې ورته شوی دی، او نه مزدوري اخلي لکه څنګه چې غيب ويونکي مزدوري اخلي.

او دغه قرآن د الله له رحمت څخه د رټل شوي شيطان خبره نه ده.

نو وروسته له دغو حجتونو څخه بيا تاسو د نټې لپاره چې هغه د الله له لوري دی پر کومه لاره ځئ؟!.

قرآن خو يوازې پند او نصيحت دی د پېريانو او انسانانو لپاره.

له تاسو څخه د هغه چا لپاره چې غواړي د حق پر لار نېغ ولاړ شي.

او ستاسو پر غوښتنو څه نه کيږي کوم چې استقامت او نور څه غواړئ مګر داچې الله دغه وغواړي، چې د ټولو مخلوقاتو پالونکی دی.

او کله چې آسمان د پریښتو د راکوزیدو لپاره څيرې کړل شي.

او کله چې ستوري تيت او شيندلي را ولوېږي.

او کله چې دريابونه يو پر بل پرانېستل شي او سره ګډوډ شي.

او هر کله چې د قبرونو خاورې لاندې باندې شي د هغه چا د راپورته کېدو په موخه چې پکې دي.

هغه مهال به هر نفس پر هغه عمل پوه شي چې مخکې يې کړی دی او پر هغه څه چې ترې پاتې دی او نه يې دی کړی.

اې پر خپل پالونکي کافر انسانه! څه شي داسې ګرځولی يې چې د خپل پالونکي له امر سرغړونه کوې کله چې هغه مهلت درکړ او په سزا درکولو کې يې له خپل لوري د مهربانۍ له مخې بيړه ونه کړه.

هغه ذات چې ته يې وروسته ستا له نشتون څخه را منځته کړی يې او بيا يې د برابرو او معتدلو غړو والا ګرځولی يې.

په کومه بڼه يې چې ستا پيداکول غوښتل همغسې يې پيداکړې، او پر تا يې دا پېرزوينه وکړه چې د خره، بېزو، سپي يا بل څه په شکل کې پيدا نه کړې.

اې دوکه شويو خلکو! داسې نه ده لکه تاسې چې فکر کړئ، بلکې تاسې د بدلې ورځ درواغ ګڼئ؛ نو د هغې لپاره عمل نه کوئ.

او پر تاسې داسې پرېښتې ګومارل شوې چې ستاسو اعمال ساتي.

د الله په وړاندې عزتمنې دي، ليکونکې دي چې ستاسې اعمال ليکي.

پر هغو کارونو پوهيږي چې تاسې يې کوئ؛ نو ليکي يې.

او د ډېر خير او پيروۍ کوونکي به د قيامت په ورځ په تلپاتې نعمتونو کې وي.

او د بې لارۍ څښتنان به په داسې اور کې وي چې پرې بليږي به.

د بدلې په ورځ به ور ننوځي چې ګرمي به يې زغمي.

او هيڅکله به له هغې پټېدونکي نه وي، بلکې تل به پکې وي.

او اې رسوله! ته څه پوه يې چې د بدلې ورځ څه ده؟!.

بيا ته څه پوهېږې چې د بدلې ورځ څه ده؟!.

په کومه ورځ چې هيڅوک به هيچاته ګټه نه شي رسولای، او دغه ورځ به امر ټول يوازې الله لره وي، څنګه چې غواړي تصرف به کوي، بل به هيچا لره نه وي.

تباهي او زيان دی د ډنډه وهونکو لپاره.

او هغوی داسې کسان دي چې کله له نورو پېمانه کوي خپل حق پرته له زيانه پوره ترلاسه کوي.

او کله چې خلکو ته په پېمانه يا په تول څه ورکوي؛ نو په پېمانه او تول کې کموالی کوي، دا د مدينې د خلکو حال و هغه مهال چې نبي صلی الله عليه وسلم هغوی ته هجرت ور وکړ.

ايا دغه کسان چې داسې ناوړه کار کوي باور نه لري چې هغوی به الله ته ور پاڅول کيږي؟!

د حساب او بدلې لپاره په يوه داسې لويه ورځ کې چې په هغې کې ازموينې او سختۍ وي.

په کومه ورځ چې خلک د ټولو مخلوقاتو پالونکي ته د حساب لپاره دريږي.

امر داسې نه دی لکه تاسې يې چې تصور کوئ چې له مرګ څخه وروسته بيا را پاڅېدل نشته، پرته له شکه د کافرانو او منافقانو بدکارو خلکو عملنامې به په زيان کې په ترټولو ټيټه ځمکه کې وي.

او اې رسوله! ته څه پوهېږې چې سجين څه دی؟!.

پرته له شکه د هغوی کتاب تل ليکل شوی دی، نه څه پکې زياتيږي او نه څه ترې کميږي.

په دغه ورځ د درواغ ګڼونکو لپاره زيان او تباهي ده.

هغه کسان چې د بدلې هغه ورځ درواغ ګڼي چې په هغې کې الله خپلو بندګانو ته يې د دنيا پر کړنو بدله ورکوي.

او دغه ورځ يوازې هغه څوک درواغ ګڼي چې د الله له پولو اوښتونکی وي او زيات ګناه کوونکی وي.

کله چې زموږ پر رسول نازل کړل شوي زموږ آيتونه پرې لوستل کيږي وايي: دا خو د پخوانيو امتونو کيسې دي، او د الله له لورې نه دي.

امر داسې نه دی لکه دغو درواغ کڼونکو چې تصور کړی، بلکې د هغوی کړي ګناهونه پرې غالبه شول او د هغوی عقلونه يې ور پټ کړل؛ نو حق پر خپلو زړونو نه شي ليدلای.

پرته له شکه هغوی به د خپل پالونکي له ليدلو څخه د قيامت په ورځ منع کړل شوي وي.

بيا به هغوی هرومرو دوزخ ته ور ننوتونکي وي، چې ګرمي به يې زغمي.

بيا به د قيامت په ورځ هغوی ته د هغوی د ګواښلو په موخه وويل شي: دغه سزا چې تاسې ورسره مخ ياست هغه څه دي چې په دنيا کې مو درواغ ګڼله کله به چې مو رسول پرې خبرولئ.

امر داسې نه دی لکه تاسو يې چې تصور کړی دی، چې حساب او بدله به نه وي، پرته له شکه د پيروي کوونکو عملنامې به په عليين کې وي.

او اې رسوله! ته څه پوهېږې چې عليين څه دی؟!.

پرته له شکه د هغوی کتاب تل ليکل شوی دی، نه څه پکې زياتيږي او نه څه ترې کميږي.

دغه کتاب ته له هر اسمان څخه يوازې مقربې پرېښتې ور نېږدې کيږي.

پرته له شکه زيات پيروي کوونکي به د قيامت په ورځ په تلپاتې نعمتونو کې وي.

پر ښايسته تختونو ناست خپل پالونکي او هر هغه څه ته به ګوري چې زړونه يې پرې تازه کيږي او خوشحاليږي.

کله چې ورته وګورې د هغوی په مخونو کې به د نعمتونو د ښايست او ښکلا اغېز وينې.

خادمان به يې داسې شراب ورباندې څښي چې لوښي به يې مهر کړل شوي وي.

له هغو به تر پايه د مشکو بوی ځي، په دغه نېکه بدله کې لازم دي چې سيالي کوونکي سره سيالي وکړي، په داسې عمل سره چې الله راضي کوي او د هغه څه په پرېښودلو سره چې الله په غوسه کوي.

له دغو مهر کړل شويو شرابو سره به د تسنيم له چينې ګډون وي.

او دا په تر ټولو لوړ جنت کې يوه خالصه او صافه چينه ده چې الله ته نېږدې خلک به ترې څښاک کوي، او ټول مؤمنان څښاک ترې کوي چې له نورو سره به ګډه وي.

پرته له شکه هغه کسان چې د کفر جرم يې کړی پر هغو کسانو پورې د ملنډو په ډول خندل چې ايمان يې راوړی وو.

او کله به چې پر مؤمنانو تېرېدل ځينو به يې ځينوته د ملنډو او مسخرو په ډول سترګکونه وهل.

او کله به چې خپلو کورونيو ته ور ګرځېدل پر کفر او مؤمنانو د ملنډو وهلو له امله به خوشحاله راګرځېدل.

او کله به يې چې مسلمانان وليدل ويل به يې: پرته له شکه دغه خلک د حق له لارې لارورکي دي، چې د خپلو پلرونو دين يې پرې اېښی دی.

او الله هغوی د مسلمانانو پر اعمالو وکيلان نه وو ګرځولي ترڅو هغوی دا ډول وينا وکړي.

نو د قيامت په ورځ به هغه کسان چې پر الله يې ايمان راوړی پر کافرانو پورې خاندې لکه څنګه یې چې په دنيا کې کافرانو پورې خندل.

پر ښايسته تختونو به ناست وي هغه څه ته به ګوري چې الله د هغوی لپاره کوم تلپاتې نعمتونه چمتو کړي دي.

پرته له شکه کافرانو ته د هغوی پر هغو کارونو چې په دنيا کې يې کړي وو سپکوونکی عذاب ورکړل شو.

او کله چې آسمان د پریښتو د راکوزیدو لپاره څيرې کړل شي.

او خپل پالونکي ته په غاړه اېښودلو غوږ کېږدي او د هغوی لپاره همدغه په کار دي.

او کله چې الله ځمکه داسې وغوړوي لکه پوستکی چې غوړول کيږي.

او کومې زېرمې او مړي چې پکې دي هغه را وغورځوي، او له هغو څخه خالي شي.

او خپل پالونکي ته په غاړه اېښودلو غوږ کېږدي او د هغوی لپاره همدغه په کار دي.

اې انسانه! پرته له شکه يا د خير او يا د شر عمل کوونکی يې، چې بيا په قيامت کې ورسره مخامخ کېدونکی يې، چې الله به پرې بدله درکړي.

نو چاته چې يې د اعمالو پاڼه په ښي لاس ورکړل شوه.

نو ژر ده چې الله به له هغه سره اسانه حساب وکړي داسې چې عمل به يې پرته له مواخذې پرې وړاندې کړي.

او خپلې کورنۍ ته به خوشحاله ور ګرځي.

او هر هغه څوک چې عملنامه يې په چپ لاس له څټه ورکړل شوه.

نو ژر به د خپل ځان پر خلاف د تباهۍ چېغې وهي.

او د دوزخ اور ته به ور ننوځي چې ګرمي به يې زغمي.

پرته له شکه هغه په دنيا کې په خپله کورنۍ کې پر کوم کفر او ګناهونو چې و خوشحاله و.

هغه دا ګومان کولو چې ژوندون ته به يې له مرګ وروسته بېرته ورستون نه شي.

ولې نه، هرومرو به الله دې لره هغه ژوندون ته ورګرځوي لکه لومړی ځل يې چې پيداکړی و، پرته له شکه د هغه پالونکی پر هر حال ليدونکی دی له هغه هيڅ هم نه پټيږي، او پر عمل به يې بدله ورکړي.

الله پر هغه سوروالي لوړه وکړه چې له لمر لوېدو وروسته د اسمان په څوکو کې وي.

او پر شپه يې لوړه وکړه او پر هغه څه چې پکې را غونډ شوي دي.

او پر سپوږمۍ چې کله را ټوله شي او بشپړه شي.

اې خلکو! تاسې به هرومرو له يو حال څخه بل حال ته رسېږئ چې نطفه وئ، بيا د وينې ټوټه وئ، بيا د غوښې ټوټه شوئ، بيا ژوند، بيا مرګ او بيا را پاڅېدل دي.

نو دغو کافرانو لره څه دي چې پر الله او د آخرت په ورځ ايمان نه راړي؟!.

او کله چې پر هغوی قرآن لوستل کيږي؛ نو خپل پالونکي ته سجده نه کوي؟!.

بلکې هغه کسان چې کفر يې کړی هغه څه درواغ ګڼي چې رسول يې ورته ورسره راغلی دی.

او الله پر هغه څه ښه پوه دی چې د هغوی سينې يې را غونډوي، له الله څخه د هغوی له کړنو هيڅ هم نه پټيږي.

اې رسوله! هغوی پر هغه دردوونکې سزا خبر کړه چې انتظار يې کوي.

پرته له هغو کسانو چې پر الله يې ايمان راوړی، نېک کارونه يې کړي دي، د هغوی لپاره نه پرې کېدونکې بدله ده او هغه جنت دی.

الله پر داسې اسمان لوړه وکړه چې د لمر، سپوږمۍ او نورو شيانو پر منزلو مشتمل دی.

او الله د قيامت په هغه ورځ لوړه وکړه چې ژمنه يې کړې چې په هغې کې به ټول خلک را ټولوي.

او پر هر شاهد يې قسم وکړ، لکه نبي چې پر خپل امت شاهدي ورکوي او هر مشهود لکه پر چې نبي يې شاهدي ورکوي.

پر هغو کسانو لعنت ويل شوی چې په ځمکه کې يې لويه کنده اېستلې ده.

او هغوی پکې اور بل کړ، او مؤمنان یې ژوندي پکې واچول.

هغه مهال چې هغوی پر دغه له اور څخه ډکه کنده ناست وو.

او هغوی د هغه عذاب او سزا ليدونکي وو چې مؤمنانو ته يې ورکوله؛ ځکه هغوی هلته شتون درلود.

او دغو کافرانو پر مؤمنانو يوازې له دې امله عيب لګولو چې هغوی پر داسې برلاسي الله ايمان راوړی و چې هيڅوک نه شي پرې برلاسی کېدلای او په هرڅه کې ستايل شوی دی.

هغه ذات چې يوازې هغه لره د اسمانونو پاچايي او د ځمکې پاچايي ده، او هغه پر هر څه خبر دی، له هغه د خپلو بندګانو له کارونو هيڅ هم پټ نه دي.

پرته له شکه هغه کسان چې مؤمنو نارينه او مؤمنو ښځينه و ته يې د اور سزا ورکړې ده تر څو هغوی يوازې پر الله له ايمان راوړلو څخه را وګرځوي، بيا يې الله ته له خپلو ګناهونو توبه هم نه ده اېستلې، د قيامت په ورځ هغوی لره د دوزخ عذاب دی او هغوی لره د اور عذاب دی چې سوزوي به يې، دا د هغوی لپاره د هغه څه سزا ده چې مؤمنان يې په اور کې سوځول.

پرته له شکه هغه کسان چې پر الله يې ايمان راوړی، او ښه کارونه يې کړي دي، د هغوی لپاره داسې جنتونه دي چې تر ماڼيو او ونو لاندې به يې ويالې بهيږي، دغه بدله چې د هغوی لپاره چمتو کړل شوې ده لويه بريا ده چې هيڅ بريا نه شي ورته نېږدې کېدلای.

اې رسوله! پرته له شکه ظالم لره ستا د پالونکي نيونه ډېره پياوړې ده که څه هم تر يوې مودې يې همداسې پرېږدي.

پرته له شکه هغه خلک او عذاب د لومړي ځل لپاره پيدا کوي او د بيا ځلې لپاره يې راګرځوي.

او هغه د هغه چا د ګناهونو بښونکی دی چې له بندګانو يې څوک توبه وباسي، او له ځان ساتونکو يې خپل دوستان خوښوي.

د عزتمن عرش څښتن دی.

چاته چې د ګناهونو بښنه او يا چاته سزا ورکول وغواړي ښه تر سره کوونکی يې دی، هغه پاک ذات لره څوک اړ اېستونکی نشته.

اې رسوله! ايا تاته د هغو کسانو د لښکرو خبر رسېدلی دی چې د حق پر وړاندې د جګړې او د هغو د مخنيوي لپاره يې لښکرې جوړې کړې؟.

د فرعون او د صالح عليه السلام د اصحابو؛ ثموديانو.

د دغو خلکو له ايمان راوړلو څخه مخنيوونکی دا نه دی چې هغوی ته د پخوانيو درواغ ګڼونکو امتونو او د هغوی د تباهۍ خبرونه نه و راغلي بلکې هغوی د خپلو غوښتنو د پيروۍ له امله هغه څه درواغ ګڼل چې رسولان يې ورسره راغلي وو.

او الله د هغوی پر کړنو په شمېرلو سره چاپېر دی، له هغو هيڅ هم نه ترې پاتې کيږي، زر دی چې بدله به پرې ورکړي.

او قرآن شعر نه دی او نه قافيه ده لکه څنګه چې درواغ ګڼونکي وايي، بلکې هغه عزتمن قرآن دی.

په داسې تخته کې دی چې له بدلون، تحريف، کموالي او زيادت څخه خوندي ده.

الله پر اسمان لوړه وکړه او پر هغه ستوري يې لوړه وکړه چې د شپې راځي.

او اې رسوله! تاته څه معلوم دي چې د هغه لوی ستوري شان څه دی؟!.

هغه داسې ستوری دی چې په خپله زياته رڼا اسمان ځلوي.

هيڅ نفس داسې نشته مګر دا چې الله پر هغو يوه پرېښته ګومارلې ده چې د قيامت په ورځ د حساب لپاره د هغه د اعمالو ساتنه کوي.

نو انسان دې فکر وکړي چې الله له څه شي څخه پيداکړی دی، ترڅو د هغه لپاره د الله قدرت او د انسان بې وسي ښکاره شي.

الله له داسې ټوپ وهونکو اوبو څخه پيداکړی دی چې په رحم کې تویيږي.

دغه اوبه د سړي د شا له لوی هډوکي او د ښځې د سينې له لوی هډوکي راوځي.

پرته له شکه هغه پاک ذات چې انسان يې له دغو سپکو اوبو پيداکړی هغه يې له مرګ وروسته د حساب او بدلې لپاره پر بېرته ژوندي راپاڅولو هم ځواکمن دی.

په کومه ورځ چې پټ شيان وازمويل شي، او هغه نيتونه، عقيدې او نور شيان ښکاره شي چې زړونه يې پټوي، نو له هغو څخه ښه له بدو څخه بېل شي.

په دغه ورخ به انسان لره نه ځواک وي چې د الله د عذاب مخه پرې ونيسي او نه به مرستندوی وي چې مرسته يې وکړي.

الله پر باران والا اسمان لوړه وکړه، ځکه هغه د اسمان له لوري په بار بار را اوريږي.

او پر هغه ځمکه يې لوړه وکړه چې چوي او شينګياوې، مېوې او ونې ترې راوځي.

پرته له شکه دغه پر محمد صلی الله عليه وسلم نازل کړل شوی قرآن هرومرو يوه داسې وينا ده چې د حق او باطل او رېښتيا او ددرواغو ترمنځ پرېکړه کوي.

او هغه څه لوبه او باطل نه دی، بلکې هغه رېښتيا او حق دی.

پرته له شکه د هغه څه درواغ ګڼونکي چې رسول يې ورته ورسره راغلی هغوی زيات چل کوونکي دي ترڅو د هغه بلنه رد او باطله کړي.

او زه هم د دين د ښکاره کولو او باطل د له منځه وړلو لپاره پلان جوړوم.

نو اې رسوله! دغو کافرانو ته مهلت ورکړه، لږ يې پرېږده، د هغوی د عذاب او تباهۍ بيړه مه کوه.

د خپل هغه پالونکي پاکي دې بيانوه چې پر ټول مخلوق لوړ دی ستا لخوا د هغه د ياد او لويۍ پر مهال د هغه نوم اخله.

هغه ذات چې انسان يې سم پيدا کړی او قامت يې برابر کړی دی.

او هغه چې د مخلوقاتو جنسونه، ډولونه او ټولګي يې اندازه کړل، او هغه څه ته يې د هر مخلوق لارښوونه وکړه چې د هغه لپاره مناسب او برابر وو.

او هغه چې له ځمکې يې هغه څه را واېستل چې ستاسو څاروي پکې څري.

بيا يې تور ته ورته وچ پروړ وګرځول وروسته تردې چې هغه تک شنه وو.

اې رسوله! موږ قرآن درباندې لولو، او ستا په سينه کې يې ځای پرځای کوو او هيڅکله به يې هېر نه کړې، نو له جبرئيل مخکې يې مه لوله لکه څنګه چې تا دغه کار د دغه حرص له امله کولو چې هېر يې نه کړې.

مګر دا چې الله د کوم حکمت له مخې د يو څه هېرول وغواړي، بېشکه هغه پاک ذات پر هغه څه پوهيږي چې ښکاره کول کيږي او څه چې پټول کيږي، له دغه څخه هيڅ هم ترې نه پټيږي.

او له اعمالو به پر تا هغه عمل اسانه کړو چې الله راضي کوي او جنت ته د ننه اېستلو لامل کيږي.

نو خلکو ته پر هغه څه نصيحت کوه چې موږ يې له قرآن څخه درته وحي کوو، او هغوی ته ور په يادوه ترکومه چې ور په يادول اورېدل کيږي.

ژر به هغه څوک ستا پر نصيحتونو پند واخلي چې له الله وېريږي، ځکه همغه له نصيحت ګټه پورته کوي.

او کافر له نصيحته لېرې کيږي او کرکه ترې کوي، ځکه هغه په آخرت کې اور ته د ننوتلو له امله تر ټولو زيات بدمرغه دی.

هغه چې د آخرت لوی اور ته ننوځي چې ګرمي به يې زغمي او تل به يې تحملوي.

بيا به تل په اور کې وي داسې چې نه به پکې مري چې ارامه شي له هغه عذابه چې ګالي يې، او نه به په عزتمن او ښه ژوند سره ژوند کولای شي.

هغه څوک موخې ته په رسېدو بريالی شو چې ځان يې له شرک او ګناهونو پاک کړ.

او خپل پالونکی يې پر هغو يادونو سره ياد کړ چې روا کړی يې دي، او لمونځ يې وکړ پر هغه صفت چې د ادا لپاره يې مطلوب و.

بلکې تاسې د دنيا ژوند مخکې کوئ، او پر آخرت لومړيتوب ورکوئ سره له دې چې د هغو دواړو ترمنځ لوی توپير دی.

او آخرت خير او له دنيا او په هغې کې له شته خوندونو او توښو څخه غوره او دوامداره دی، ځکه په هغو کې چې کوم نعمتونه دي هغه نه ختميږي.

او دغه کوم امرونه او خبرونه مو چې ستاسو لپاره بيان کړل دا له قرآن مخکې صحيفو کې نازل کړل شوي دي.

هغه صحيفې چې پر ابراهيم او موسی عليهما السلام نازل کړل شوې وې.

اې رسوله! تاته د هغه قيامت خبر رسېدلی چې پر خپلو سختيو به خلک پټوي؟!.

د قيامت په ورځ به خلک يا نېکمرغه وي او يا به بدمرغه وي، نو د بدمرغو مخونه به سپک ذليل وي.

ستړي او په سختيو کې به وي د هغو ځنځيرونو له امله چې پرې کشکول کيږي او طوقونو له امله چې په غاړو کې ور اچول کيږي.

دغه مخونه به داسې ګرم اور ته ور ننوځي چې ګرمي به يې زغمي.

له داسې چينې به څښاک ورکول کیږي چې اوبه يې سختې ګرمې وي.

د هغوی لپاره به خواړه چې خوري يې يوازې تر ټولو بد او ناوړه بوی لرونکي خواړه وي چې د شبرق نومي واښه دي کله چې وچ شي نو زهرجن ګرځي.

خوړونکی يې نه پرې چاغيږي او نه يې لوږه ايساروي.

د نېکمرغه خلکو مخونه به په هغه ورځ د نعمت، ښکلا او خوشحالۍ والا وي، ځکه هغوی به له نعمتونو سره مخ شوي وي.

د خپل هغه نېک کار لپاره به يې خوښ وي چې په دنيا کې يې کړی دی، د نېک عمل څو برابره بدله به يې زېرمه شوې موندلې وي.

او د لوړې مرتبې او شان والا جنت کې به وي.

په جنت کې به بې ځايه او باطله کلمه نه اوري، د ناروا کلمې اورېدل خو به بيخي نه وي.

په دغه جنت کې به روانې چينې وي چې بهيږي به، او څنګه چې وغواړي اوړي به.

په هغو کې به اوچت اوچت تختونه وي.

او داسې اېښودل شوي پيالې به وي چې د څښاک لپاره به چمتو وي.

او په هغه (جنت) کې به يو له بل سره کتار اېښودل شوې تکيې وي.

او په هغه کې به ډېر دلته او هلته غوړېدلي فرشونه وي.

ايا هغوی په غور اوښانوته نه ګوري چې څنګه الله پيداکړي دي او د انسانانو لپاره يې اېل کړي دي؟!.

او اسمان ته نه ګوري چې څنګه يې پورته کړی دی تر دې چې سربېره پرې يو خوندي چت ګرځېدلی، چې نه پرې را لويږي؟!.

او غرونو ته نه ګوري چې څنګه يې درولي دي او ځمکه يې پرې ټينګه کړې ده چې پر خلکو ونه خوځيږي؟!.

او ځمکې ته نه ګوري چې څنګه يې غوړولې ده، او د خلکو د ځای پرځای کولو لپاره يې چمتو کړې ده؟!.

اې رسوله! دغو خلکو ته نصيحت کوه او د الله له عذابه يې وېروه، بېشکه ته خو يوازې نصيحت کوونکی يې، له تا څخه يوازې د هغوی د وېرولو غوښتنه کيږي خو د ايمان توفيق ورکول هغه يوازې د الله په لاس کې دي.

تر پر هغوی مسلط نه يې چې ايمان راوړلو ته يې اړ باسې.

خو له هغوی چې څوک له ايمانه مخ واړوي او پر الله او د هغه پر رسول کفر وکړي.

نو د قيامت په ورځ به الله هغه ته لويه سزا ورکړي چې د تل لپاره به يې دوزخ ته ننباسي.

پرته له شکه د هغوی له مرګ وروسته يوازې زموږ لوري ته د هغوی را ګرځېدل دي.

بيا پرته له شکه د هغوی د کړنو حساب زموږ پر غاړه دی، نه پر تا او نه له تا پرته پر بل چا.

الله پاک پر سهار لوړه وکړه.

او الله د ذوالحجې میاشتې پر لسو لومړيو شپو لوړه وکړه.

او الله پر جفت او تاق شيانو لوړه وکړه.

او پر شپه يې لوړه وکړه چې کله راشي، دوام وکړي او ولاړه شي او د دغو ټولو لوړو ځواب دا دی: چې تاسو ته به هرومرو پر خپلو اعمالو بدله درکول کيږي.

ايا په دغو ياد شويو کې داسې قسم شته چې هوښيار ته قناعت ورکړي؟!.

اې رسوله! ودې نه ليدل چې پالونکي دې د هود پر قوم عاديانو څه وکړل کله چې هغوی رسول درواغجن وګڼلو؟!.

د عاد قبيله خپل نېکه ارم ته منسوبه ده چې ډېر اوږد و.

هغه چې الله د هغو غوندې څوک په ښارونو کې نه وو پيداکړي.

او ايا ودې نه ليدل چې پالونکي دې د صالح پر قوم ثموديانو څه وکړل، هغه کسان چې د غرونو لويې ډبرې يې تراشلې، او له ډبرو يې کورونه جوړول.

او ايا ودې نه ليدل چې پالونکي دې پر هغه فرعون څه وکړل چې هغه لره مېخونه وو او خلکو ته به يې عذاب پرې ورکولو.

دغه ټول په ظلم او سرکښۍ کې له بريده واوښتل، هر يو په خپل ښار کې له بريده واوښتی.

او د کفر او ګناهونو په خپرولو سره يې ډېره ورانکاري پکې کړې وه.

نو الله هغوی ته سخت عذاب ور وڅکلو، او له ځمکې يې له بېخه واېستل.

اې رسوله! پرته له شکه پالونکی دې د خلکو کړنې څاري او ګوري، تر څو د ښو بدله جنت ورکړي او د بدو بدله په دوزخ سره ورکړي.

خو د انسان طبيعت داسې دی چې کله يې پالونکی و ازمويي او عزت ورکړي، او د مال، اولاد او مرتبې پېرزوينه پرې وکړي، هغه دا ګومان کوي چې هغه د الله په وړاندې عزتمن دی؛ نو وايي: الله زه ونازولم ځکه چې زه يې د ناز وړ وم.

او کله يې چې وازمويي او روزي ورباندې تنګه کړي، نو بيا هغه دا ګومان کوي چې ګواکې هغه يې د خپل پالونکي په وړاندې سپک دی؛ نو وايي: پالونکي مې سپک کړم.

هيڅکله نه، امر داسې نه دی لکه دغه انسان يې چې فکر کړی چې نعمتونه د الله له خپل بنده څخه د خوښۍ دليل دی او سختۍ د دې خبرې دليل دی چې بنده د الله په وړاندې سپک دی، بلکې اصل خبره داده چې تاسو پر هغه څه چې الله یې روزي درکړې د يتيم درناوی نه کوئ.

او ځينې مو ځينې نور هغه بې وزله ته په خوړو ورکولو نه هڅوي چې د ژوند تېرولو څه نه لري.

او د کمزورو ښځو او يتيمانو حقوق په سختو خوړلو سره داسې خورئ چې د رواوالي خيال يې نه ساتئ.

او مال ډېر زيات خوښوئ، چې د الله په لار کې په لګولو يې د حرص له امله بخيلي کوئ.

په کار نه ده چې دا ستا عمل وي، در په ياد کړئ کله چې ځمکه سخته وخوځول شي او ولړزيږي.

اې رسوله! چې کله ستا پالونکی د خپلو بندګانو ترمنځ د پرېکړې لپاره راشي او پرېښتې هم کتار کتار راشي.

او په دغه ورځ به دوزخ په داسې حال کې راوستل شي چې اويا زره کړۍ به لري، له هرې کړۍ سره به اويا زره پرېښتې وي چې کشکوي به يې، په دغه ورځ به انسان ته هغه څه ور ياد شي چې د الله په حق کې يې کومه کوتاهي کړې ده، خو په هغه ورځ به چېرې نصيحت هغه ته ګټه ورسوي، ځکه هغه ورځ د بدلې ده نه د عمل؟!.

او د سختې پښېمانتيا له امله به وايي: کاشکي مې د خپل اخروي حقيقي ژوند لپاره نېک اعمال لېږلي وای.

په دغه ورځ به هيڅوک هم د الله د عذاب غوندې عذاب نه ورکوي، ځکه د الله عذاب ډېر سخت او تلپاتې دی

او نه به هيڅوک په زولونو کې داسې تړل کوي لکه د هغه لخوا هلته د کافرانو تړل.

د مؤمن نفس ته به د مرګ پر مهال او د قيامت په ورځ ويل کيږي: اې ايمان او نېک عمل ته ډاډه نفسه!.

خپل پالونکي ته دې په داسې حال کې وروګرځه چې د لويې بدلې په تر لاسه کولو سره ته له هغه خوښ وې، او د هغه په وړاندې خوشحاله کړل شوی وې د هغه نېک عمل په وجه چې کړی دې و.

بيا زما د نېکو بندګانو په ډله کې ور ننوځه.

او له هغوی سره يوځای زما هغه جنت ته ننوځه چې هغوی لره مې چمتو کړی دی.