Pashto Mokhtasar — البلد 90:1 – الناس 114:6

الله پر حرام ښار چې مکه مکرمه ده لوړه وکړه.

او ته ای رسوله! ازاد یې پدې ښار کې چې څه کوې، د چا په وژلو چې د وژلو مستحق وي او یا یې په بندي کولو د هغه چا چې د بندي کولو مستحق وي.

او الله د بشر پر پلار لوړه وکړه، او پر هغه څه يې لوړه وکړه چې د هغه له نسل کوم اولاد پيداشوی دی.

پرته له شکه انسان مو په ستړيا او سختۍ کې پيداکړی، ځکه په دنيا کې ډېرې ستونزې ګالي.

آيا انسان دا ګومان کوي چې کله هغه ګناهونه کوي پر هغه به هيڅوک هم برلاسی نه شي او غچ به ترې وانخلي، او که څه هم د هغه خپل پالونکی وي؟!.

وايي به: زښته ډېر مال مې ځينې د ځينو له پاسه ولګولو.

آيا هغه څوک چې پر لګولو وياړي دا ګومان کوي چې الله يې نه ويني؟! او دا چې په خپل مال کې به حساب نه ورسره کوي چې له کوم ځايه يې ترلاسه کړ او په څه کې يې ولګوی؟!.

آيا هغه لره مو دوې سترګې نه دې ورکړې چې پرې ويني؟.

او يوه ژبه او دوې شونډې چې پرې غږيږي؟!

او هغه ته مو د خير لاره او د باطل لاره ښودلې ده؟!.

او له هغه غوښتل شوي و چې له هغه پېچومي واوړي چې له جنت څخه يې بېلوي؛ قطع يې دې کړي او ترې تېر دې شي.

او اې رسوله! تاته څه معلومه ده چې هغه پېچومی څه دی چې له هغو په تېرېدلو سره جنت ته ننوځي؟!.

هغه د يو نارينه يا ښځينه غلام آزادول دي.

او يا د لوږې په ورځ خواړه ورکول دي چې د خوړو شتون کم وي.

داسې ماشوم ته چې پلار يې مړ وي، له هغه سره خپلوي هم ولري.

او يا داسې بې وزله ته چې هيڅ هم ونه لري.

بيا له هغو کسانو وي چې پر الله يې ايمان راوړی وي او ځينو يې ځينو ته پر پيروۍ کولو او له ګناهونو څخه په ډډه کولو او ستونزو پر زغملو وصيت کړی وي او ځينو يې ځينو ته د الله پر بندګانو د مهربانۍ وصيت کړی وي.

پر دغو صفتونو متصف خلک همدوی د ښي اړخ څښتنان دي.

او هغه کسان چې زموږ پر رسول زموږ لخوا د را نازل کړل شويو آيتونو څخه يې نټه کړې ده همدوی د چپ لاس څښتنان دي.

پر هغوی به د قيامت په ورځ اور را تړل شوی وي چې پکې عذابيږي به.

الله پر لمر لوړه وکړه، او له ختيځه له راختلو وروسته يې د پورته کېدلو پر وخت لوړه وکړه.

او پر سپوږمۍ يې لوړه وکړه چې د هغه له لوېدو وروسته ور پسې راشي.

او پر ورځ يې لوړه وکړه چې کله په خپله رڼا هغه څه روښانه کړي چې د ځمکې پر مخ وي.

او په شپه يې لوړه وکړه چې کله د ځمکې مخ وپوښي؛ نو تياره شي.

او پر اسمان يې لوړه وکړه، او د هغه پر پياوړي جوړښت يې لوړه وکړه.

او پر ځمکه يې لوړه او د هغې پر غوړېدو يې لوړه وکړه، تر څو خلک پرې و اوسيږي.

او پر هر نفس يې لوړه وکړه، او د الله له لوري د هغه په برابر پيدايښت يې لوړه وکړه.

بيا يې پرته له زده کړې پر هغه څه پوه کړ چې شر دي تر څو ترې ډډه وکړي، او څه چې ورته غوره دي ترڅو يې ترسره کړي.

پرته له شکه هغه څوک په خپله موخه کې بريالی شو چې نفس يې پر فضايلو په ښايسته کولو او له رذائلو څخه په خالي کولو پاک کړ.

او هغه څوک زيانمن شو چې خپل نفس يې په ګناهونو او نارواوو کې په پټولو ښخ کړ.

ثموديانو په ګناهونو کې له بريده په اوښتلو او ګناه په ترسره کولو سره خپل نبي صالح درواغ وبللو.

کله چې له هغوی تر ټولو بدمرغه سړی پورته شو وروسته تردې چې قوم يې هغه انتخاب کړ.

هغوی ته يې رسول صالح عليه السلام وويل: د الله اوښه او په خپل ورځ کې يې نوبت سره پرېږدئ، چې هغې ته هيڅ زيان مه رسوئ.

خو هغوی يې خپل رسول د اوښې په اړه درواغجن وګڼلو، نو ترټولو بدمرغه سړي يې د هغوی په خوښه اوښه ووژله، چې هغوی هم په ګناه کې ورسره شريکان وو، نو الله پر هغوی خپل عذاب را کوز کړ، هغوی يې د خپلو ګناهونو له امله په يوه چېغه تباه کړل، او په هغه سزا کې يې سره برابر کړل چې هغوی يې پرې تباه کړل.

الله پر هغوی عذاب راوستی چې هغوی يې تباه کړل پرته له دې هغه پاک ذات دی د هغوی له پاتې شوو نه بېريږي.

الله پر شپه لوړه وکړه کله چې هغه په خپله تياره هغه څه پټوي چې د اسمان او ځمکې ترمنځ دي.

او په ورځ يې لوړه وکړه کله چې هغه ښکاره او څرګنده شي.

او د دوو ډولونو: نارينه او ښځينه وو په پيدايښت يې لوړه وکړه.

اې خلکو! پرته له شکه ستاسو عمل مختلف دی، ځينې نېکۍ دي چې جنت ته د ننوتلو لامل دي او ځينې بدۍ دي چې اور ته د ننوتلو لامل دي.

او چا چې هغه څه ورکړل چې لګول يې لازم دي؛ لکه زکات، خيرات او کفاره، او له هغه څه يې ځان وساتلو چې الله ترې منع کړی دی.

او د الله کړې ژمنه یې رېښتيا وبلله( چې الله به هغه څه ورکوي چې ژمنه یې ورسره کړې ده).

نو نېک عمل او د الله په لار کې لګښت به ورته اسانه کړو.

او چاچې پر خپل مال بخيلي وکړه چې په کوم څه کې يې لګول واجب و په هغو کې يې ونه لګاوه، او پر خپل مال له الله څخه بې پروا شو او د الله له پېرزوينې يې څه ونه غوښتل.

او الله چې د ښه ځای ناستي او د الله په لار کې پر مال لګولو کومه ژمنه کړې ده هغه يې درواغ وګڼله.

نو هغه لره به بد کار اسانه کړو، او د ښه کار ترسره کول به ورته سخت کړو.

او له هغه څخه به يې هغه مال چې بخيلي يې پرې کړې وه هيڅ شی ترې ايسار نه کړي کله چې هغه تباه شي او اور ته ننوځي.

پرته له شکه پر موږ لازم دي چې د حق او باطل لارې بيان کړو.

او پرته له شکه چې د آخرت ژوند موږ لره دی او د دنيا ژوند هم موږ لره دی، په دواړو کې چې څنګه غواړو تصرف کوو، او له موږ پرته دا بل هيچا لره هم نه دي.

اې خلکو! تاسې مو له بلېدونکي اور څخه وېرولي ياست که چېرې تاسې له الله څخه سرغړونه وکړئ.

د دغه اور ګرمي به يوازې هغه تر ټولو بدمرغه انسان زغمي چې هغه کافر دی.

هغه څوک چې هغه څه يې درواغ وګڼل چې رسول صلی الله عليه وسلم ورسره راغلی و، او د الله د امرونو له منلو يې مخ واړولو.

او له هغه (اوره) به د خلکو ډېر پرهېزګاره ابوبکر رضي الله عنه په څنګ کړل شي.

هغه چې خپل مال د نېکيو او له ګناهونو څخه د پاکوالي په لارو کې لګوي.

او له خپل مال څخه چې څه لګوي د دې لپاره يې نه لګوي چې د هغه چا بدله پرې ورکړي چې پر هغه يې احسان کړی وي.

خپل مال يوازې د دې لپاره لګوي چې د هغه پالونکي خوښي يې ترلاسه کړي چې پر مخلوق يې لوړ دی.

او ژر ده چې هغه به پر هغه څه راضي شي چې الله کومه عزتمنه بدله ورکوي.

الله د ورځې پر لومړۍ برخه لوړه وکړه.

او پر شپه يې لوړه وکړه، کله چې تياره شي او خلک له خوځښته پکې آرامه شي.

اې رسوله! پالونکي دې نه پرې اېښی يې او نه يې بد اېشېدلی يې، لکه مشرکان چې وايي، کله چې وحي ( د يوڅه مودې لپاره) قطع شوه.

او هرو مرو ستا لپاره آخرت تر دنيا غوره دی؛ ځکه هلته داسې تلپاتې نعمتونه دي چې نه ختميږي.

او ژر به تاته او امت ته دې دومره لویه بدله درکړي، چې پر هغه څه به راضي شې چې تاته او ستا امت ته يې ورکړي دي.

او پرته له شکه ته يې کوچنی داسې وموندلې چې پلار دې مړ و، نو تا لره يې هستوګنځی درکړ، داسې چې ستا نيکه عبدالمطلب يې درباندې مهربانه کړ، بيا ستا تره (کاکا) ابوطالب.

او په داسې حال کې يې وموندلې چې نه دې کتاب او نه دې ايمان پېژندلو، نو له دغه يې هغه څه دروښودل چې نه پرې پوهېدلې.

او بې وزله يې وموندلې؛ نو شتمن يې کړلې.

نو له هغه چا سره سخته معامله مه کوه چې پلار يې په کوچنيوالي کې له لاسه ورکړی وي او مه يې سپکوه.

او اړ سوالګر مه رټه.

د الله د نعمتونو شکر وباسه او ښکارندويي يې کوه.

ستا لپاره مو ستا سينه پراخه کړه؛ نو د وحي ترلاسه کول مو درته خوښه وګرځول.

او ستا لپاره مو ستا مخکېني ګناهونه وبښل او له تا څخه مو د ناپوهۍ د هغې زمانې بار لرې کړ چې پکې وې.

هغه چې ته يې ستړی کړی وې، تردې چې نېږدې وه ملا دې ماته کړي.

او ستا لپاره مو ستا ياد لوړ کړ، داسې چې په اذان، اقامت او داسې نورو ځايونو کې دې يادونه کيږي.

پرته له شکه له سختۍ او تنګۍ سره آساني، پراخي او ژغورل وي.

بېشکه له سختۍ او تنګۍ سره آساني، پراخي او ژغورل هم وي، کله چې پر دې پوه شوې؛ نو د خپل قوم ازار دې تا خپه نه کړي او نه دې تا الله ته له رابلنې راوګرځوي.

کله چې له خپلو کارونو وزګار شوې، او پای ته دې ورسول؛ نو بيا د خپل پالونکي په عبادت کې کوښښ کوه.

او خپله لېوالتيا او موخه دې يوازې د الله لوري ته وګرځوه.

الله پر انځر او د هغه د را شنه کېدو پر ځای لوړه وکړه، او پر ښوون او د هغه د را شنه کېدو پرځای د فلسطين پر هغه ځمکه لوړه وکړه چې عيسی عليه السلام پکې لېږل شوی دی.

او د سينا پر هغه غره يې لوړه وکړه چې هلته د الله نبي موسی عليه السلام له الله پاک سره مناجات کړي دي.

او پر هغه حرام ښار مکه يې لوړه وکړه چې څوک ور ننوځي؛ نو په امن کې وي، چېرې چې محمد صلی الله د نبي په توګه لېږل شوی دی.

پرته له شکه موږ انسان په تر ټولو ښه او غوره صورت کې پيداکړی دی.

بيا مو هغه په دنيا کې زوړوالي او چټياتو ته راوګرځولو چې له خپل جسد څخه ګټه نه شي پورته کولای، لکه څنګه چې له ده ګټه نه شې اخېستی کله چې خپل فطرت له منځه يوسي او اور ته وګرځي.

مګر هغه کسان چې پر الله يې ايمان راوړی او نېک کارونه يې کړي دي؛ نو هغوی که څه هم زاړه شي، بيا هم هغوی لره تلپاتې نه ختمېدونکې بدله ده او هغه جنت دی، ځکه هغوی خپل فطرت پاک کړی.

نو اې انسانه! څه شی دې د بدلې د ورځې په اړه درواغ ګڼلو ته هڅوي، وروسته تردې چې د هغه د قدرت زياتې نښې دې وليدې؟

ايا الله د قيامت د ورځې د بدلې د ورځې په ګرځولو سره ترټولو حاکمانو لوی حاکم او تر ټولو عادل نه دي؟! ايا دا عقل مني چې الله به خپل بندګان همداسې پرېږدي پرته له دې چې د هغوی ترمنځ دې پرېکړه وکړي، چې نېکي کوونکي ته يې د نېکۍ بدله ورکړي او بدکار ته يې د بدۍ بدله ورکړي؟

اې رسوله! هغه څه ولوله چې الله يې درته وحي کوي؛ د خپل هغه پالونکي پر نوم پيل کوه چې ټول مخلوقات يې پيداکړي دي.

او انسان يې د ټينګې وينې له ټوټې پيداکړ وروسته تردې چې هغه نطفه و.

اې رسوله! ولوله هغه څه چې الله يې درته وحي کوي، او ستا هغه ډېر مهربانه پالونکی چې هيڅ کرم د هغه کرم ته نه شي رسېدلی، او هغه ډېر سخاوت او احسان والا دی.

هغه ذات چې خط او ليکل يې په قلم ور وښودل.

انسان ته يې هغه څه وروښودل چې نه پرې پوهېدلو.

په رېښنيا چې انسان بې لارې دی لکه ابوجهل چې په تېري کولو سره د الله له پولو واوخت.

له دې امله چې هغه کومه مرتبه او مال لري د هغو له امله بې پروايي وکړي.

اې انسانه! پرته له شکه ستا پالونکي ته د قيامت په ورځ ورګرځېدل دي؛ نو هر څوک چې د څه وړ دی د هغو بدله به ورکړي.

ايا د ابوجهل ډېر حيروانوونکی حالت دې ليدلی چې ايسارول کوي.

زموږ بنده محمد صلی الله عليه وسلم چې کله له کعبې سره لمونځ کوي.

آيا ته وينې که هغه ايسارل کړل شوی د خپل پالونکي له لوري پر لارښوونه او بصيرت وي؟!.

او يا هغه خلکو ته له الله څخه د هغه د امرونو په پرځای کولو او له نواهيوو يې په ډډه کولو امر کوي، آيا دا ډول سړی بايد منع کړل شي؟!.

آيا پام دې دی که دغه ايساروونکی هغه څه درواغ وګڼي چې رسول ورسره راغلی او مخ ترې واړوي، آيا هغه له الله څخه نه وېريږي؟!.

آيا دغه له لمانځه څخه ايساروونکی بنده نه پوهيږي چې الله هغه څه ويني چې هغه يې کوي، له هغه هيڅ هم نه پتيږي؟!.

امر داسې نه دی لکه دغه ناپوه چې فکر کړی، که چېرې زموږ د بنده له آزارولو او درواغجن ګڼلو را ونه ګرخي، هرومرو به يې اور ته په سختۍ سره کش کړو پداسې حال کې چې د سر له مخکېنۍ برخې به یې راونیسو.

د دغه تندي څښتن په وينا کې درواغجن، په عمل کې تېروتی دی.

نو هغه مهال چې اور ته د سر له مخکېنۍ برخې را ونيول شي، خپل ملګري او د مجلس ياران دې راوبولي چې مرسته ترې وغواړي ترڅو يې له اوره وژغوري.

ژر ده چې موږ هم له سختو پرېښتو څخه د دوزخ چوکيدارانې را وغواړو چې د الله له امر څخه سرغړونه نه کوي، د کوم څه امر چې ورته وکړي، او هغه څه کوي چې امر ورته کيږي، نو بيا دې وګوري چې کومه ډله زياته پياوړې او ځواکمنه ده.

امر داسې نه دی لکه دغه ظالم چې فکر کړی چې تاته به کوم زيان ورسوي، نو په امر او نهي کې يې پيروي مه کوه، او يوازې الله ته سجده کوه، او هغه ته په پيرويو نېږدې شه، ځکه دغه طاعات هغه ته څوک نېږدې کوي.

پرته له شکه موږ په پيل کې ټول قرآن يوځای د دنيا اسمان ته پر نبي صلی الله عليه وسلم د رمضان له مياشتې څخه د قدر په شپه را نازل کړ.

اې نبي! ته څه پوهېږې چې په دغه شپه کې کوم خير او برکت دی؟

دغه شپه د لوی خير شپه ده، چې تر زرو مياشتو غوره ده څوک چې د ايمان لرلو او ثواب په نيت پکې عبادت وکړي.

په هغې کې پرېښتې او جبرئيل عليه السلام د خپل پالونکي په اجازه د هر هغه کار ترسره کولو لپاره را کوزيږي چې الله يې په دغه کال کې د کېدو پرېکړه کړې وي هغه که روزي وي، که مرګ، که د چا پيداکېدل او که داسې نور څه وي چې الله ټاکلي دي.

دغه مبارکه شپه ټوله خير ده له پيل څخه د سهار تر راختلو پورې.

له يهودو، نصاراوو او له مشرکانو چې چا کفر کړی و، هغوی په کفر کې له خپلې ډلې او اتفاق څخه بېلېدونکي نه وو ترڅو چې څرګند دليل او ښکاره حجت ورته را نه شي.

دغه څرګند برهان او ښکاره حجت چې هغه د الله له لوري رالېږل شوی رسول دی پاکې صحيفې تلاوت کوي چې يوازې پاک خلک يې اوري.

چې په دغو صحيفو کې د رېښتينولۍ خبرونه او عدل حکمونه دي، هغه څه ته د خلکو لارښوونه کوي چې په هغو کې يې خير او ښېګڼه وي.

او يهود چې تورات ورکړل شوی و او نصارا چې انجيل ورکړل شوی و وروسته تر هغه سره بېل شول، چې الله هغوی ته خپل نبي ولېږلو؛ نو ځينو يې اسلام راوړ، او ځينې يې په کفر کې له بريده واوښتل، سره له دې چې د هغه د نبي پر رېښتينولۍ پوهېدل.

د يهودانو او نصاراوو جرم او عناد څرګنديږي چې هغوی ته په دغه قرآن کې يوازې د هغه څه امر شوی دی چې په خپلو کتابونو کې ورته شوی وو، چې يوازې الله ولمانځي، له شرک ډډه وکړي، لمونځ وکړي، زکات ورکړي، چې پر کوم څه امر ورته شوی وو همغه داسې نېغ دين دی چې هيڅ کوږوالی پکې نشته.

پرته له شکه له يهودانو او نصاراوو چې چا کفر کړی د قيامت په ورځ به دوزخ ته ننوځي او تل به پکې وي، همدوی ترټولو بدخلک دي، ځکه پر الله يې کفر کړی او د هغه رسول يې درواغجن ګڼلی دی.

پرته له شکه کومو کسانو چې پر الله ايمان راوړی او ښه کارونه يې کړي دي همدوی ترټولو غوره خلک دي.

د هغوی بدله د خپل پالونکي سره داسې جنتونه دي چې تر ماڼيو او ونو لاندې به يې ويالې بهيږي، تل ترتله به پکې اوسېدونکي وي، الله له هغوی څخه راضي دی ځکه چې پر هغه يې ايمان راوړی او د هغه پيروي يې کړې ده، هغوی له الله څخه راضي دي ځکه چې د هغه لورېينه يې ترلاسه کړې ده، او دغه لورېينه هغه څوک ترلاسه کولای شي چې له خپل پالونکي وېريږي، نو د هغه امر پرځای کوي او له نهي يې ډډه کوي.

کله چې ځمکه په سختو داسې خوځولو وخوځول شي چې دا به د قيامت په ورځ پېښيږي.

او ځمکه هغه څه را وباسي چې د هغې په خېټه کې کوم مړي او نور شيان دي.

او انسان د حيرانتيا له مخې ووايي: چې د ځمکې حالت څه دی چې خوځيږي او ښوريږي.

په دغه لويه ورځ به ځمکه د هغه څه په اړه خبرې کوي چې کوم خير او شر پرې شوي دي.

ځکه چې الله هغې ته ښودلي دي او د دغه امر يې ورته کړی دی.

په دغه لويه ورځ چې ځمکه پکې خوځيږي خلک به د حساب له ځايه ډلې ډلې راووځي، ترڅو خپل هغه عملونه وويني چې په دنيا کې يې کړي دي.

نو چا چې د کوچني مېږي د وزن په اندازه د خيراو نېکۍ له کارونو څه کړي وي هغه به خپلې مخې ته وويني.

او څوک چې د کوچني مېږي په اندازه بد کار وکړي، همدارنګه به يې ويني.

الله پر هغو آسانو لوړه وکړه چې داسې ځغلي چې د سختې تېزۍ له امله يې د ساه اواز اورېدل کيږي.

او پر هغو آسانو يې لوړه وکړه چې پر خپلو ښنګرو اور بلوي کله چې له ډبرو سره لګيږي ځکه ډېر په سختۍ ورسره لګيږي.

او پر هغو آسانو يې لوړه وکړه چې سهار مهال پر دوښمنانو يرغل کوي.

په خپله ځغاسته دوړې پورته کوي.

خپل سپاره د دوښمانو د ټولي منځته ته ننباسي.

پرته له شکه انسان د هغه خير ډېر منع کوونکی دی کوم چې پالونکی يې ترې غواړي.

او پرته له شکه هغه په خپله هم د خير پر منع کولو شاهد دی، د هغو د څرګندوالي له امله نټه ترې نه شي کولای.

او هغه له مال سره د زياتې مينې له امله پرې بخل کوي.

آيا دغه د دنيا په ژوند دوکه شوی انسان نه پوهيږي چې کله الله هغه مړي را پورته کړي چې په قبرونو کې دي او له ځمکې يې د حساب او بدلې لپاره را وباسي، حال به داسې نه وي لکه څرنګه چې هغوی خيال کاوه؟!.

او څرګند او بيان به کړل شي کوم نيتونه، عقيدې او نور شيان چې په زړونو کې دي.

پرته له شکه پر هغوی به يې پالونکی په دغه ورځ ښه خبر وي، له هغه څخه به د خپلو بندګانو له امر څخه هيڅ هم نه پټيږي، او پر دغه به هغوی ته بدله ورکړي.

هغه قيامت چې د خپلې سختۍ د لوی والي له امله به د خلکو زړونه کړنګوي.

دغه قيامت څه دی چې د خپلې سختۍ د لوی والي له امله د خلکو زړونه کړنګوي؟!.

اې رسوله! ته څه پوهېږې چې دغه قيامت چې د خپلې سختۍ د لوی والي له امله د خلکو زړونه کړنګوي څه دی؟! بېشکه هغه د قيامت ورځ ده.

په کومه ورځ چې د خلکو زړونه کړنګول کيږي هغوی به هلته دلته د تيتو شيندل شويو پتنګان غوندې وي.

او غرونه به د خپل تګ او خوځښت په سپک والي کې د ټکول شويو وړيو غوندې وي.

نو بيا چې د چا نېک اعمال پر بدو اعمالو يې زيات شي.

نو هغه به په خوشحاله ژوند کې وي چې په جنت کې به يې ترلاسه کوي.

او د چا چې بد عملونه پر ښو علمونو يې زيات شي.

نو د هغه هستوګنځی او د ورتګ ځای به د قيامت په ورځ دوزخ وي.

اې رسوله! ته څه پوهېږې چې هغه څه ده؟!.

هغه سخت ګرم اور دی.

اې خلکو! پر مالونو او اولادونو وياړ کولو تاسې د الله له پيروۍ بوخت کړي ياست.

تردې چې مړه شئ او خپلو قبرونو ته مو ننوځئ.

تاسې لره په کار نه وه چې پر هغو د وياړلو له امله د الله له پيروۍ بوخت شئ، ژر به د دغه بوختيا پر پايله پوه شئ.

بيا به ژر د هغو پر پايله پوه شئ.

په رېښتيا که چېرې تاسې په یقيني توګه پوهېدلای چې تاسو به الله ته ور پاڅول کېږئ، او هغه به مو د اعمالو بدله درکوي؛ نو تاسې به پر مالونو او اولادونو مو پر وياړلو نه بوختېدلای.

پر الله قسم چې تاسې به د قيامت په ورځ اور ووينئ.

بيا به هرومرو تاسې هغه په يقني ليدلو سره ووينئ چې هيڅ شک به پکې نه وي.

بيا به الله هرومرو په دغه ورځ له تاسې د هغه څه په اړه پوښتنه وکړي چې پر تاسو يې کومه روغتيا، شتمني او داسې نور پېرزو کړي وو.

د مازديګر پر وخت يې لوړه وکړه.

پرته له شکه چې انسان په زيان او تباهۍ کې دی.

پرته له هغو کسانو چې پر الله او د هغه پر رسولانو يې ايمان راوړی، او ښه کارونه يې کړي دي، او ځينو يې ځينو ته د حق او پر حق د صبر کولو سپارښتنه کړې ده، نو پر دغو صفتونو متصف خلک په خپل دنيوي او اخروي ژوند کې نجات موندونکي دي.

وبال او سخت عذاب د خلکو د زيات غيبت کوونکو او په هغوی د زيات عيب ويونکو لپاره دي.

هغه څوک چې ټوله هڅه يې د مال غونډول او شمېرل وي، له دغه پرته بل کار نه لري.

هغه ګومان کوي چې کوم مال هغه را غونډ کړی هغه به يې له مرګ څخه وژغوري، نو د دنيا په ژوند کې به تل تل ترتله پاتې شي.

امر به داسې نه وي لکه دغه ناپوه چې فکر کوي، هغه به هرومرو د دوزخ په هغه اور کې غورځول کيږي چې هرڅوک ورواچول شي، د خپلې سختۍ له امله يې ټوټه ټوټه کوي او ماتوي.

اې رسوله! ته څه پوهېږې چې دغه اور چې هر ور اچول شوی کس ټوټه ټوټه کوي هغه څه دی؟!.

پرته له شکه هغه د الله بل کړل شوی اور دی.

هغه چې د خلکو له جسمونو څخه زړونو ته يې لار مومي.

پرته له شکه هغه پر عذاب کړل شويو را تړل شوی دی.

په اوږدو لوړو ستنو کې تردې چې له هغو به نه وځي.

اې رسوله! ايا خبر نه يې چې پالونکي دې پر ابرهه، د هغه پر ملګرو او د فيل پر څښتنانو څه وکړل کله چې هغوی د کعبې ورانول غوښتل.

پرته له شکه الله د هغوی بد تدبير په لارورکۍ کې ونړولو، نو هغه څه يې ترلاسه نه کړل چې هيله يې لرله چې هغه له کعبې څخه د خلکو ايسارول وو، او له هغو يې هيڅ هم ترلاسه نه کړل.

او پر هغوی يې داسې مرغان ور ولېږل چې ډلې ډلې ورته راغلل.

هغوی يې د ډبرينې خټې پر کاڼو وېشتل.

نو الله هغوی داسې کړل لکه د هغه کښت پاڼې چې څارويو خوړلې وي او تر پښو لاندې يې کړې وي.

د قريشو د عادت او الفت لپاره.

په ژمي کې يمن ته سفر، او د اوړي سفر يې شام ته د ډاډ په حالت کې.

نو يوازې د هغه الله چې د دغه بيت الحرام رب دی عبادت دې وکړي، هغه ذات چې دغه سفر يې د هغوی لپاره اسانه کړی دی او له هغه سره دې هيڅوک نه شريکوي.

هغه ذات چې په لوږه کې يې هغوی ته خواړه ورکړل، او له وېرې يې په امن کړل، داسې چې د عربو په زړونو کې يې د حراموالي تعظيم او د هغې د اوسېدونکو تعظيم کېښود.

ايا هغه دې وپېژندلو چې د قيامت په ورځ بدله درواغ ګڼي؟!

هغه خو همغه دی چې يتيم له اړتيا څخه په زياته سختۍ سره شړي.

خپل ځان او نور خلک بې وزلو ته په خوړو ورکولو نه هڅوي.

نو د هغو لمونځ کوونکو لپاره تباهي او سزا چې له لمونځونو يې بې خبره وي هيڅ پروا يې نه لري، تردې چې وخت يې تېر شي.

نو د هغو لمونځ کوونکو لپاره تباهي او سزا چې له لمنځونو يې بې خبره وي هيڅ پروا يې نه لري، تردې چې وخت يې تېر شي.

هغه کسان چې په خپلو لمنځونو او کړنو ځان ښودنه کوي، د الله لپاره يې نه ځانکړی کوي.

او له نورو خلکو سره پر هغه څه له مرستې کولو څخه منع کوي چې پر هغو په مرسته کې کوم زيان هم نشته.

اې رسوله! پرته له شکه موږ تاته زيات خير درکړی، چې له هغو څخه يو په جنت کې د کوثر نهر هم دی.

نو پر دغه نعمت د الله شکر وباسه، چې يوازې هغه ته لمونځ او ذبح کوه، پر خلاف د هغه څه چې مشرکان يې خپلو بتانو ته د نېږدې والي لپاره ذبح کوي.

پرته له شکه ستا سره کينه کوونکی همغه له هر خير څخه پرې کړل شوی دی او داسې هېر کړل شوی دی چې که ياد کړل شي؛ نو په بد سره ياديږي.

اې رسوله! ووايه: اې پر الله کفر کوونکو.

زه نه اوس او نه په راتلونکي کې هغه څه لمانځم چې تاسو کوم بوتان لمانځئ.

او نه تاسې د هغه څه لمانځونکي ياست چې زه يې لمانځم، چې هغه يوازې الله دی.

او نه زه د هغه څه لمانځونکی يم چې تاسو کوم بوتان لمانځئ.

او نه تاسې د هغه څه لمانځونکي ياست چې زه يې لمانځم، چې هغه يوازې الله دی.

ستاسو لپاره مو هغه دين دی چې د ځانونو لپاره مو له ځانه جوړ کړی دی، او زما لپاره زما هغه دين دی چې الله پر ما نازل کړی دی.

اې رسوله! کله چې ستا د دين لپاره د الله مرسته او د هغه له لوري يې درناوی راشي او د مکې فتحه پېښه شي.

او خلک ووينې چې په اسلام کې له يوې ډلې وروسته بله ډله داخليږي.

نو پوه شه چې دغه د هغه کار د پای ته رسېدلو د رانېږدې کېدو نښه ده چې ته ورسره لېږل شوی وې، نو د خپل پالونکي پاکي دې بيانوه، د هغه پر مرسته او بريا د شکر اېستلو لپاره، بېشکه هغه د خپلو بندګانو د توبې ډېر قبلوونکی دی او هغوی بښي.

د نبي صلی الله عليه وسلم د تره ابولهب بن عبدالمطلب دواړه لاسونه د هغه د خپل عمل د زيان له امله زيانمن شول؛ ځکه هغه نبي صلی الله عليه وسلم ځورولو، او د هغه هڅه ناکامه شوه.

د هغه مال او اولاد هغه ته څه ګټه ورسوله؟ هغو دواړو ترې هيڅ عذاب دفع نشوای کړای، او نه يې هغه لره کوم رحمت را کش کړای شوای.

ژر به هغه د قيامت په ورځ د لمبو والا اور ته ور ننوځي، چې ګرمي به يې ګالي.

او ژر به يې مېرمن ام جميل هم اور ته ور ننوځي کومې چې نبي صلي الله عليه وسلم آزارولو د هغه په لار کې د اغزيو په اچولو سره.

چې په غاړه کې به يې محکمه اودل شوې رسۍ وي اور ته به پرې بوول کيږي.

اې رسوله! ووايه: هغه په الوهيت کې يو الله دی، له هغه پرته بل الله نشته.

هغه داسې سردار دی چې د بشپړتيا او ښایست صفتونو په هغه پای موندلې ده، هغه چې ټول مخلوقات ورته اړ دي.

هغه ذات چې نه يې هيڅوک زيږولي او نه له هيچا زېږېدلی، نه هغه لره زوی شته هغه پاک دی او نه هغه لره پلار شته.

او نه هغه لره په پيداکولو کې څوک ورته دي

اې رسوله! ووايه: د سهار پر پالونکي ځان خوندي کوم او پر هغه پناه غواړم.

له مخلوقاتو څخه د هغه چا له شره چې آزار رسوي.

او پر الله ځان ساتم له ټولو هغو شرونو څخه چې په شپه کې را ښکاره کيږي هغه که خزندې دي او که غله دي.

او پر هغه (الله ) ځان ساتم د هغو کوډګرو له شره چې په غوټو کې پوکی کوي.

او د کينه کوونکي له شره پرې ځان ساتم، کله چې هغه داسې عمل وکړي چې د هغه کينه یې ورته هڅوي.

اې رسوله! ووايه: د خلکو پر پالونکي ځان ساتنه کوم او پر هغه پناه غواړم.

د خلکو پر پاچا، چې په هغوی کې هرډول وغواړي تصرف کوي، له هغه پرته هغوی لره بل حقيقي پاچا نشته.

په حقه د هغوی معبود دی، له هغه پرته هغوی لره بل په حقه معبود نشته.

د هغه شيطان له شره چې خپله وسوسه انسان ته اچوي کله چې انسان د الله له ياده بې پروا شي، او بېرته ترې شاته کيږي کله چې هغه (الله) ياد کړي.

خپله وسوسه د خلکو زړونو ته اچوي.

او هغه هم له انسانانو وي لکه څنګه چې له پېريانو څخه وي.