Dagbanice Meal — Muhammed Baba Ghutubo — Fatiha 1:1 – Enam 6:165

1.(Ti piliya) Ni Naawuni yuli, Dunia Nambɔzobonaa, Zaadali Nambɔzobonaa.[1] ——— [1].Ar-Rahmaani gbinni nyɛla Naawuni layindila O pina n-tiri Muslimi mini chεfura Dunia ŋɔ, bee ka O mɔŋ Muslimi, ka zaŋ li ti chεfura. Amaa! Ar-Raheemi (Zaadali Nambɔzobonaa) nyɛla O yɛn ti gahimla Muslinnim’ ko n-ti kpɛhi ba Alizanda puuni Zaadali.

2. Paɣibu balibu kam nyɛla Naawuni dini, binnamda Duuma.

3. (Dunia n-nyε) Dunia Nambɔzobonaa, Zaadali Nambɔzobonaa.

4.Sanyoo dali Sulinsilana.

5.Yaa ti Duuma Naawuni) ! A ko ka ti jεmda, A mi ko sani ka ti bɔri sɔŋsim.

6. Dolsim ti n-tam sochibga la (Muslinsi soli) zuɣu.

7. Ninvuɣu shεba A ni yolsila soli, pa A sujee ni be shεba zuɣu la, pa ban mi bɔrgi la soli.[2] ——— [2] Naawuni sujee ni be shɛba zuyu n-nyɛ Yahuudunima, bana n-nyɛ Annabi Musah nyaandoliba, ban mi bɔrgi n-nyɛ Nashaaranima (dolodolonima) .

1. Alif-Laam-Miim (A.L.M.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur‟aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali) dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni].

2. Litaafi ŋɔ (Alkur„aani), zilsigu ka di puuni, di nyεla dolsigu n-ti wuntizɔriba.

3. Bana n-nyε ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli ni din sɔɣi,[1] ka puhiri jiŋli, ka mali Ti (Tinim‟ Naawuni) ni largi ba shɛli n-dihira. ——— [1] Ninsala ti yɛlimaŋli ni binshɛɣu din sɔɣi n-nyɛ a ti yɛlimaŋli ni Alizanda mini buɣum, n-ti pahi hali shɛŋa din kam yɛn ti niŋ Zaadali

4. Ni ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli n-zaŋ kana a (Annabi Muhammadu) sani, ni bɛ ni siɣisi shɛli na pɔi ni a kandi na, ka bε lahi dihiri tabindi Bahigudali (Chiyaama).

5. Bannim‟ maa be dolsigu zuɣu din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! Bannim‟ maa n-nyε ninvuɣu shεba ban nyɛ tarli.

6. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, di nyɛla yim n-ti ba, a yi varisi ba, bee a bi varsi ba, bε ku ti Naawuni yεlimaŋli.

7. Naawuni tomi ŋari bε suhiri, ni bε tibvoya, ka zaŋ zimsim ŋari bε nina zuɣu. Yaha! Azaabakpeeni be bε zuɣu (Zaadali).

8. Yaha! Di be ninsalinim‟ puuni ban yεra: “Ti ti Naawuni ni Bahigudali yεlimaŋli, amaa! Bε pala ban shiri ti yεlimaŋli.”

9. Bε niŋdila Naawuni mini ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli bilkɔŋsi, bε mi bi niŋdi so bilkɔŋsi naɣila bε maŋa, ka mi bi mi.

10. Doro m-be bε suhiri ni, ka Naawuni pahi ba doro shɛli. Yaha! Azaabakpeeni be bε zuɣu, domin bɛ ni ŋmari ʒiri shɛŋa maa zuɣu.

11. Yaha! Bε yi yεli ba: “Di saɣindi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu,” ka bε yεli: “Achiika! Tinim‟ nyεla ban maanda.”

12. Wumma! Achiika! Bana n-nyε ninvuɣu shεba ban saɣinda, amaa! Ka bi mi.

13. Yaha! Bε yi ti yεli ba: “Tim ya Naawuni yεlimaŋli kamani ninsalinim‟ ni ti yεlimaŋli shεm, bε yεrimi: “Di ni bɔŋɔ, ti tim yεlimaŋli kamani jεra ni ti yεlimaŋli shεm? Wumma! Achiika! Bana n-leei nyε jεra, amaa! Ka bi mi.”

14. Yaha! Bε yi ti tuhi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli soli bε yεrimi: “Ti ti Naawuni yεlimaŋli.” Amaa! Bε yi ti labi bε asanza niriba sani, bε yεrimi: “Achiika! Ti mini ya m-be, tinim‟ nyεla ansarsinima.”

15. Naawuni nyεla Ŋun yεn mali ba ansarsi yo,[2] ka pahiri ba bɛ kpahi yεɣi tariga maa ni, ka bɛ kuli birinda. ——— [2] (Ansarsi)! Naawuni daa ansarsi ni munaafichinim‟ nyɛla O yɛn naγisim ti ba Dunia ŋɔ, ka bε kuli niŋdi bε yubu, ka ti gbaai ba gbaarikpeeni Zaadali.

16. Bana n-nyε ninvuɣu shεba ban zaŋ dolisigu n-taɣi ka deei biriginsim, ka bε daabilim bi yi nyɔri, bε mi pala ninvuɣu shεba ban dolsi.

17. Bε kotomsi ŋmanila ninvuɣu so ŋun mali buɣum, saha shεli di (buɣum maa) ni neei n-gili o, ka Naawuni kpiɣi bε neesim, ka chɛ ba niŋ zimsim ni, ka bε bi lahi ne.

18. Bε nyεla biriti mini tikpiranima, ka lahi nyε zoomba, dinzuɣu bε ku tooi lahi labi na (sochibga zuɣu).

19. Bee ka (bε ŋmahingbana ŋmani) sakurli din yi zuɣusaa na, ka zimsim, n-ti pahi tahigu mini nyεɣisibu be di puuni, ka bɛ naan mali bε nubihi n-ŋariti bε tibvoya ni tahigu maa zuɣu, domin kum dabiεm. Naawuni mi nyεla Ŋun gili chεfirinima (ni baŋsim).

20. Nyεɣisibu maa di chɛ biɛla ni di to n-fubgi bɛ nina, saha shεli kam ka di yi ti neei n-ti ba, bε chanila di puuni, di mi yi ti niŋ zimsim n-ti ba, ka bε zani. Naawuni yi di bɔra, tɔ! O naan fa bε wumbu mini bε nyabu. Achiika! Naawuni nyεla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

21. Yaa yinim‟ ninsalinima! Jεmmiya yi Duuma so Ŋun‟ nam ya, ni ninvuɣu shεba ban kana pɔi ni yinima, achiika! Yi ni zo Naawuni.

22. Ŋuna n-nyɛ Ŋun zaŋ tiŋgbani leei binyεrgili n-tin ya, ka sagbana mi nyε mee, ka siɣisi kom na zuɣusaa, di nyaaŋa ka O zaŋ li n-yihi binwola na, ka di nyεla arzichi n-tin ya. Dinzuɣu, miri ya ka yi bo nyintahi n-ti Naawuni, ka mi nyɛla ban mi (ni Naawuni je nyintaa).

23. Yaha! Yi yi nyɛla ban be zilsigu ni n-zaŋ chaŋ Ti (Tinim‟ Naawuni) ni siɣisi shɛli na n-ti ti Ti dabli (Muhammadu), tɔ! Yin tahimiya suurigaŋ na, ka di nyε di (Alkur‟aani) ŋmali, ka bon ya sɔŋsim yi duumanim’ ban pa Naawuni maa sani, yi yi nyɛla yεlimaŋlinima.

24. Dinzuɣu, yi yi bi tooi niŋ li, tɔ! Di kariya ka yi tooi niŋ li, dinzuɣu zom ya buɣum shεli din dokuɣuri ti yɛn nyε ninsalinim‟ mini kuɣa, ka bε mali di shili n-guli chεfirinima

25. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla suhupiɛlli lahabali ni bε mali Alizanda yili shɛŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri gindi di gbinni, saha shεli kam ka bε yi ti largi ba (Alizanda bihi) binwoli shεli di puuni, bɛ yεrimi: “Ŋɔ maa ka bε daa pun largi ti la,” ka bε lahi ti ba di ŋmali. Yaha! Bε yɛn ti malila paɣa shεba ban niŋ kasi, ka nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

26. Achiika! Naawuni bi zɔri vi ni O ti ŋmahinli ni duunga bee din gari lala. Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli maa ban mi ni di nyεla yεlimaŋli bε Duuma sani, amaa! Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chɛfuritali naan yεra: “Bimbo ka Naawuni leei bɔri ni ŋmahinli ŋɔ maa,”? Naawuni mali li mi m-birgiri (ninsalinim‟) pam, ka mali li dolisiri (ninsalinim‟) pam. Yaha! O bi mali li m-birgiri so, naɣila ninvuɣu shεba ban kpee yi.

27. Ninvuɣu shεba ban yiɣisiri Naawuni daalikauli di gbaabu nyaaŋa, ka ŋmaari binshεɣu Naawuni ni yεli ni bε tuɣi (dina n-nyɛ dɔɣim ni simli), ka saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu, bannim‟ maa n-nyε ninvuɣu shεba ban kɔhi lu.

28. Wula ka yi niŋdi gutulinsi ni Naawuni, ka daa nyɛla kpiimba, ka O neei ya, din nyaaŋa ka O kuri ya, ka ti lahi yɛn neei ya (Zaadali), din nyaaŋa, O sani ka bε yεn ti labisi ya.

29. Ŋuna n-nyε Ŋun nam binshɛɣu kam din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu nzaŋ tin ya, din nyaaŋa ka O ŋmalgi kpa sagbana, ka nam li sagbana ayɔpɔin, Ŋuna n-lahi nyɛ binshɛɣu kam Baŋda.

30. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli a Duuma ni daa yεli Malaaikanima: “Achiika! N (Mani Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn zali gbaŋlana so tiŋgbani yaaŋa zuɣu (ka o nyɛ ŋun ʒeya n-ti Mani Naawuni), ka bɛ (Malaaikanim‟) yεli: “Di ni bɔŋɔ! A yɛn zalila ŋun yɛn ti be di (Dunia) puuni n-saɣinda, ka kpaari ʒima? Ka tinim‟ simsiri A ni paɣibu, [3] ka tibgiri A nam?” Ka O yεli: “Achiika! M-mi binshɛɣu yi ni ʒi.” ——— [3] Naawuni daa pun baŋsi Malaaikanim’ ninsalinim’ ni yεn kana Dunia ti je taba, ka kpaari ʒima shεm.

31. Ka O (Naawuni) baŋsi Annabi Adam yuya zaasa (binshɛɣu kam O ni nam), ka naan zaŋ li sɔŋ Malaaikanima, ka yεli ba: “Baŋsim ya ma binyεr‟ shεŋa dimbɔŋɔ maa yuya, yi yi nyɛla yεlimaŋli nima.” ka tibgiri A nam?” Ka O yεli: “Achiika! M-mi binshɛɣu yi ni ʒi.”

32. Ka bɛ (Malaaikanim’) yεli: “A nam simsiya, ti ka baŋsim naɣila A ni baŋsi ti shεli, achiika! Nyini n-nyɛ Baŋda, Yεmgoliŋgalana.”

33. Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Adam! Baŋsim ba di yuya.”

34.Saha shεli o (Annabi Adam) ni baŋsi ba[4] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa yεli Malaaikanima: “Niŋmi ya suzuuda n-ti Adam,” ka bɛ shiri niŋ suzuuda maa, naɣila Ibliisa (shintaŋ) n- daa zaɣisi, ka tibgi o maŋa, ka daa pahi gutulunim’ puuni. di yuya, ka O yεli: “M-bi yεli ya ni achiika! M-mi din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni, ka lahi mi binshɛɣu yi (Malaaikanim‟) ni niŋdi polo ni, ni yi ni sɔɣiri shɛli?” ——— [4] Naawuni daa tibgila Annabi Adam ni baŋsim, ka dinzuɣu chɛ ka Malaaikanim‟ daa niŋ suzuuda n-ti o. Dinzuɣu binshɛɣu bi paai baŋsim jilma Naawuni sani.

35. Yaha! Ka Ti (Tinim‟ Naawuni) yεli: “Yaa nyini Adam! A mini a paɣa (Hawa) ʒinimi Alizanda puuni. Yaha! Dim ya di puuni ni vuhim luɣilikam yi ni bɔra, amaa! Di miri ya ti’ shεli dimbɔŋɔ maa, ka ti pahi zualindiriba ni.”

36. Ka shintaŋ chɛ ka bɛ niriba ayi maa sargi ka chɛ li (Alizanda maa), ka yihi ba bɛ ni daa be (nyεɣisim) shεli puuni maa. Ka Ti (Tinim‟ Naawuni) yεli: “Sheemi ya (tiŋgbani ni), amaa! Yi puuni zuɣu, ni yi nyεɣisim wumbu hali ni saha biɛla.”

37. Ka Annabi Adam deei yεltɔɣa shɛŋa o Duuma sani, ka O deei o tuuba. Achiika! O nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa.

38. Ka Ti yεli (Adam mini o paɣa maa): “Yi zaasa sheemi ya di (Alizanda maa) puuni na,” di yi ti niŋ ka dolsigu kan ya na N (Mani Naawuni) sani, tɔ! Ŋun kam ti doli N dolsigu maa, tɔ! Dabiεm shεli ti ka bɛ zuɣu, bɛ mi ti bi yɛn niŋ suhusaɣiŋgu (Zaadali).

39. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka labsi Ti (Tinim‟ Naawuni) aayanim‟ ʒiri, tɔ! Bannima n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

40. Yaa yinim‟ Israaila bihi! Teemi ya ni‟ima shεŋa N (Mani Naawuni) ni niŋ ya, ka pali ya Ma N daalikauli, m-gba nyɛla Ŋun yɛn pali ya yi daalikauli. Yaha! Zom ya N (Mani Naawuni) ko.”

41. “Yaha! Tim ya yεlimaŋli ni N (Mani Nawwuni) ni siɣisi shɛli (Alkur‟aani) na, ka di nyɛ din tiri yεlimaŋli ni din pun be yi sani (Attaura ni Injiila, bee Old Testament mini Gospel), ka miri ya ka yi leei piligu ban yɛn niŋ gutulunsi ni dina. Yaha! Di zaŋ ya N (Mani Naawuni) aayanim‟ taɣi ka deei liɣiri biɛla. Dinzuɣu zom ya N (Mani Naawuni) ko.”

42. Yaha! Di zaŋ ya yεlimaŋli mini ʒiri n-tuui gari taba, ka sɔɣiri yεlimaŋli, ka mi nyɛla ban mi (din nyɛ yɛlimaŋli).

43. Yaha! Puhimi ya jiŋli, ka tin ya zaka, ka kurim ya n-ti Naawuni m-pahi ninvuɣu shεba ban kurindi zuɣu.

44. Di ni bɔŋɔ, yi puhirila ninsalinim‟ ni tuunviɛla tumbu ka tamdi yi maŋ‟ yεla, ka nyɛla ban karindi liitaafi. Di ni bɔŋɔ, yi pala ban yɛn niŋ haŋkali?

45. Yaha! Bom ya sɔŋsim ni suɣulo, n-ti pahi jiŋli puhibu, achiika! Di (Jiŋli puhibu maa) nyɛla yεlitimsili (n-ti ninsalinima) naɣila ban zɔri Naawuni.

46. Bana n-nyε ninvuɣu shεba ban dihi- tabli ni bɛ tin laɣim ni bɛ Duuma. Yaha! Ka bɛ dihitabli ni achiika! O sani ka bε yεn ti labi na.

47. (Ka Naawuni yεli): “Yaa yinim‟ Israaila bihi! Teemi ya ni‟ima shεŋa N-ni niŋ ya. Yaha! Achiika! Mani (Naawuni) n- tibgi ya (yi Zaamani puuni) binnamda zuɣu.

48. Yaha! Zom ya dabisi‟ shεli nyεvuli ni ti ku tooi niŋ di nyεvuli kpee anfaani shεli, bɛ mi ku deei suhudeei di sani. Yaha! Bɛ ku deei maŋ zuɣu yobu di sani (ninsala ku tooi zaŋ binshɛɣu yo ka deegi o maŋa), bɛ (chɛfurinim’) mi pala bɛ ni yɛn sɔŋ shεba.

49. Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa tilgi ya (Israaila bihi) ka chɛ Fir‟auna niriba, bɛ daa chɛmi ka yi lamdi azaaba bεɣu, ka kɔriti yi bidibsi, ka naan chɛri yi bipuɣinsi, ka ŋɔ maa daa nyɛ dahimbu zaɣititali din yi yi Duuma sani na.

50. “Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa pirigi mɔɣili la sunsuuni n-tin ya, dinzuɣu ka Ti tilgi ya (ka chɛ kodili), ka chɛ ka di di Fir’auna niriba, ka yi kuli yuunda.”

51. Yaha! Teemi saha shεli Ti (Tinim‟ (Naawuni) ni daa gbaai Annabi Musa alikauli yuŋ yuŋ bεɣu pihinahi, din nyaaŋa ka yi (Israaila bihi) gbibi naɣibila (ka di nyɛ yi ni jεmdi shɛli), ka nyεla ban di yi maŋ zualinsi.

52. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim Naawuni) chε m-paŋ ya, domin achiika! Yi leei ban paɣira.

53. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa ti Annabi Musa litaafi (Attaura, bee Old Testament), ni din wolgiri yεlimaŋli mini ʒiri, domin achiika! Yi ni dolsi.

54. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o niriba: “Yaa yinim‟ n niriba! Yi di yi maŋ‟ zualinsi ni yi ni gbibi naɣibila ka di nyɛ yi ni jɛmdi shɛli maa. Yaha! Niŋmi ya tuuba n-labi Ŋun nam ya sani, dinzuɣu kum ya yi maŋsi, dina n-nyɛ zaɣiviɛlli ntin ya Ŋun nam ya sani, ka O (Naawuni) naan deei yi tuuba.” Achiika! O nyεla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa.

55. Yaha! (Yaa yinim‟ Israaila bihi)! Teemi ya saha shεli yi ni daa yεli: “Yaa nyini Musa! Di kariya ka ti ti a yεlimaŋli naɣila ti nyala Naawuni polo ni,” dinzuɣu ka tahigu la daa gbaai ya, ka yi kuli yuunda.

56. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim‟ Naawuni) daa neei ya yi kpibu nyaaŋa,domin achiika! Yi ni paɣi.

57. Yaha! Ka Ti (Tinim‟ Naawuni) daa chɛ ka sagbaŋ leei mahim yi zuɣusaa, ka lahi siɣisi ya Manna mini Salwa zuɣusaa na,[5] ka yεli ya: “Dim ya Ti ni largi ya bindir‟ suŋ shεŋa puuni.” Bɛ mi daa bi di Ti (Tinim‟ Naawuni) zualinsi, amaa! Bɛ maŋ‟ ka bɛ daa di zualinsi.” ——— [5] Manna daa yi yirila zuɣusaa luri na kamani shiri laasabu, ka b ɛ mali li gabri kom ni nyura, ka Salwa mi gba ŋmani ŋmanbihi n-yiri zuɣusaa luri na, ka bɛ ŋubri ba.

58. Yaha! Teemi ya saha shεli Ti ni daa yεli: “Kpεm ya tiŋ ŋɔ (Baitul Mukaddas) ni n-ti din ya di puuni luɣulikam yi ni bɔra ni vuhim. Yaha! Kpεm ya di dindoli ni ka nyɛla ban filindi yi maŋa n-tiri Naawuni, ka yεli ya: “Chɛli ti taya m-paŋ ti. Ti (Tinim’ Naawuni) ni chε yi taali bihi m-paŋ ya. Yaha! Ni baalim, Ti ni pahi tuunsumanim’ sanyoviɛlli.”

59. Ka ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa taɣi yεltɔɣa shεli din wolgi ka chɛ yɛltɔɣa shɛli bɛ ni yεli ba ni bɛ yεli maa, ka Ti chε ka azaaba shee ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa zuɣu, domin bɛ ni daa kpee yi maa zuɣu.

60. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli (Annabi) Musa ni daa suhi sakom ni o ti o niriba, ka Ti (Tinim‟ Naawuni) yεli (Annabi Musa): “Zaŋmi a jaangbee ŋɔ maa n-fεbi kuɣuli ŋɔ. (ka o zaŋ jaangbee maa n-fεbi kuɣuli maa), ka di puhi kɔbilinina pia ni ayi, ka (bɛ Israaila zuliyanim‟ pia ni ayi maa) zaɣiyino kam baŋ o nyubu shee, (ka Naawuni yεli ba): “Dim ya ka nyu Naawuni daarzichi puuni, ka miri ya ka yi tumdi bibɛlim tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka shiri nyɛla ban saɣinda.”

61. Yaha! Teemi ya saha shεli yi (Israa-ila bihi) ni daa yεli: “Yaa nyini Musa! Di kariya ka ti niŋ suɣulo ni bindir‟ yini, dinzuɣu suhimi a Duuma n-ti ti, ka O yihi ti bindiri‟ shɛli din bindi tiŋgbani ni na, ni di ʒevari, ni di yɔɣili (kumkumba), ni di daalikama ni di tuya (waache), n-ti pahi di daalibasa. (Ka Annabi Musa) yεli: “Di ni- bɔŋɔ, yi bɔrimi ni yi zaŋ (Naawuni ni tin ya) alheeri shεli ŋɔ maa n-taɣi ka deei binshɛɣu din bi paai li?” Tɔ! Sheemi ya n-chaŋ tiŋgbani shɛli ni, yi ni nya binshεɣu yi ni suhi maa, ka bɛ (Naawuni) zaŋ filiŋ mini chɔɣinsi n-ti ba, ka bɛ labi ni Naawuni sujee, dama bɛ daa nyɛla ban niŋdi chεfuritali ni Naawuni aayanima, ka kuri Annabinim‟ ka di pa ni yεlimaŋli soli. Lala maa, domin bɛ ni daa kpe Naawuni taali ni maa zuɣu, ka daa nyɛla ninvuɣu shɛba ban kpahiri yεɣiri targa.

62. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli (Muslinnima), n-ti pahi Yahuudunima, ni Nashaaranima, ni ban zaɣisi adiini kam ka jεmdi Malaaikanima, (bɛ puuni) ban ti Naawuni yεlimaŋli (kamani Abdullahi Ibn Salam ni daa ti Annabi Muhammadu yɛlimaŋli shɛm), ka ti Zaadali yεlimaŋli, ka tum tuunvεlli, tɔ! Bɛ mali bɛ sanyoo bɛ Duuma (Naawuni) sani. Yaha! Bɛ ti bi yɛn zo dabiεm shεli (n-zaŋ chaŋ Chiyaama daazaaba), bɛ mi ti ku mali suhusaɣiŋgu (ni bi ni chɛ shɛli bɛ nyaaŋa Dunia puuni).

63. Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa gbaai alikauli ni yinima. Yaha! Ka Ti wuɣi Tuuri zoli yi zuɣusaa (ka yεli ya): “Gbibi ya Ti ni tin ya shɛli ŋɔ maa ni yaa (yɛlimaŋli), ka teei ya din be di puuni, achiika! Yi ni zo Naawuni.

64. Din nyaaŋa, ka yi (Israaila bihi) lebi biri, di yi pala Naawuni pini ni O nambɔ-zɔbo yi zuɣu, yi naan leei ban niŋ ashaara.

65. Yaha! Achiika! Yi (Israila bihi) mi yi puuni ninvuɣu shεba ban daa kpahi yεɣi Asibri dabsili la yεltɔɣa ni, ka Ti (Tinim‟ Naawuni) daa yεli ba: “Leemi ya jansi ka nyɛla ban filiŋ.”

66. Dinzuɣu, ka Ti (Tinim‟ Naawuni) zali li ka di nyɛ tibdargibo n-zaŋ ti ban be bɛ tooni, ni ban yɛn doli bɛ nyaaŋa. Yaha! Ka di nyɛla wa‟azu n-zaŋ ti wuntizɔriba.

67. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o niriba: “Achiika! Naawuni puhi ya mi ni yi kɔrgi nahu, ka bɛ yεli: “Di ni bɔŋɔ, a maandi ti la ansarsi?” Ka o yεli: “M-bɔri taɣibu Naawuni sani, ni n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ʒi puuni.”

68. Ka bɛ yεli: “(Yaa nyini Musa)! Suhimi a Duuma n-ti ti, ka O kahigi neei ti naɣi so ŋun bala maa,” ka o yεli: “Achiika! O (Naawuni) yεrimi ni o nyεla naɣi so ŋun bi kurigi pam, o mi pala naɣisaa, o nyεla ŋun be di sunsuuni, dinzuɣu tummi ya bɛ ni puhi ya shεm maa.”

69. Ka bɛ yεli: “(Yaa nyini Musa)! Suhimi a Duuma n-ti ti, ka O baŋsi ti o (nahu maa) nimgbiŋkom ni nyε shεli,” ka o yεli: “Achiika! O (Naawuni) yεrimi ni o nyɛla naɣidozim (naɣiʒee, ka o nimgbiŋkom zilgi, ka palgiri ban yuundi o suhu.”

70. Ka bɛ yεli: “(Yaa nyini Musa)! Suhimi a Duuma n-ti ti, ka O wuhi ti o ni nyɛ naɣi so, dama achiika! Niɣi ŋmani taba ti sani. Amaa! Naawuni yi saɣi, ti nyɛla ninvuɣu shεba ban yɛn dolsi.”

71. Ka o yεli: “Achiika! O yɛrimi ni o (nahu maa) pala naɣi so bɛ ni baligi ka mali o n-kɔri tiŋgbani ni, o mi bi yɔɣiri bindira kom, o nyɛla ŋun mali alaafee, o mi nimgbiŋkom bi gabi,” ka bɛ yεli: “Pumpɔŋɔ a kana ni yεlimaŋli,” ka bɛ naan kɔrigi o (nahu maa), amaa! Bɛ daa chɛ biɛla ni bɛ zaɣisi li niŋbu.

72. Yaha! Teemi ya saha shεli yi (Israaila bihi) ni daa yihi nyεvuli, ka mali li mεhiri taba, ka Naawuni mi nyε Ŋun yɛn yihi binshɛɣu yi ni sɔɣiri maa polo ni.

73. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli: “Zaŋmi ya o (nahu maa) yεɣi shεli nfεbi ŋun kpi maa,” (ka yi niŋ lala, ka kum maa shiri neei). Tɔ! Lala ka Naawuni yɛn ti neei kpiimba, dinzuɣu ka O baŋsiri ya O nam yɛlikpahinda, achiika! Yi nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali.

74. Din nyaaŋa, ka yi (Israaila bihi) suhiri kuui ka leei kamani kuɣa la, bee ka di kuui n-gari lala, domin kuɣa maa puuni shεŋa beni ka kulibɔna gbiɣiri di puuni na. Yaha! Achiika! Di (kuɣa maa) puuni shεŋa beni n-tahira, ka kom yiri di puuni na. Yaha! Achiika! Di (kuɣa maa) puuni shεŋa beni mbilgiri luri tiŋgbani ni na, domin Naawuni dabiɛm zuɣu. Yaha! Naawuni pala Tamda ni yi tuuntumsa.

75. Di ni bɔŋɔ, yi (Muslinnim‟) malila tamaha ni bɛ (Yahuudunim’) ni tin ya yεlimaŋli, ka di nyɛla bɛ puuni shεba daa wumdila Naawuni yεltɔɣa, din nyaaŋa ka bɛ lebgiri li (bɛ suhuyubu) bε ni baŋ li naai, ka nyɛla ban mi (ni di nyɛla Naawuni yɛltɔɣa)?

76. Yaha! Bɛ (Munaafichinim’) yi ti tuhi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli soli, bɛ yεrimi: “Tinim’ ti Naawuni yεlimaŋli,” amaa! Bɛ shɛba yi ti tuhi taba soli, bɛ yεrimi: “Di ni bɔŋɔ, yi yεri ba (Muslinnim’ maa) la ashili shεli Naawuni ni baŋsi ya, ni bɛ ti zaŋ li n-nya daliri shεli yi zuɣu yi Duuma (Naawuni) sani. Di ni- bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali?

77. Di ni bɔŋɔ, bɛ bi mi ni achiika! Naawuni mi binshɛɣu bɛ ni sɔɣira, ni binshɛɣu bɛ ni yihiri polo ni?

78. Yaha! Bɛ (Yahuudunim’ maa) puuni shεba nyεla ban bi mi karim, bɛ mi ʒi sabbu, naɣila tamaha yoya, bɛ mi ka shɛli ni naɣila bɛ biεhindimi.

79. Azaabakpeeni be ninvuɣu shεba ban sabri litaafi ni bɛ nuhi, din nyaaŋa ka bɛ naan yεra: “Ŋɔ maa yila Naawuni sani na,” domin bɛ zaŋ li n-taɣi ka deei liɣiri biɛla. Tɔ! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu domin bɛ ni zaŋ bɛ nuhi sabi binshɛɣu maa zuɣu. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu domin tuunshɛŋa bɛ ni tumdi maa zuɣu.

80. Yaha! Ka bɛ (Israaila bihi) yεli: “Di kariya ka buɣum shihi ti naɣila dabsa shεŋa din mali kalinli puuni (dabsa shεŋa bɛ ni daa zaŋ jεm naɣibila maa).” maa).” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi gbaaila alikauli shεli Naawuni sani ka dinzuɣu chɛ ka Naawuni ku saɣi yiɣisi lala alikauli maa, bee yi yεrila yi ni ʒi shɛli ka mali li m-pari Naawuni?

81. Wumma! Ŋun ti tum tuumbe’ shεli, ka di taya gili o niŋ sunsuuni, tɔ! Bannim‟ maa n-nyε buɣum bihi, ka nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

82. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviεla, tɔ! Bana n-nyɛ Alizanda bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

83. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa gbaai alikauli ni Israaila bihi (ka yεli ba): “Di jεm ya shɛli pahi Naawuni zuɣu, ka be bɛrisuŋ ni yi ba ni yi ma, ni yi dɔɣiriba, ni kpibsi mini nandamba. Yaha! Yεlimi ya ninsalinim‟ din vεla. Yaha! Puhimi ya jiŋli, ka tin ya zakka, din nyaaŋa, ka yi (Israaila bihi) lebi biri, naɣila yi puuni bɛla, ka yi lahi nyɛla ban zaɣisira (yɛlimaŋli).

84. Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa gbaai ya (Israaila bihi) alikauli (ka yεli): “Miri ya ka yi kpaari yi ʒima, ka miriya ka yi yihiri yi maŋsi yi yiŋsi ni, din nyaaŋa, ka yi saɣi ka dihitabli, ka nyɛla ninvuɣu shɛba ban diri di shɛhira.

85. Din nyaaŋa, ka yi bambɔŋɔnim‟ zaɣisi ka kuri yi maŋsi, ka yihiri yi puuni shεba bɛ yiŋsi puuni, ka yi naan sɔŋdi taba bɛ zuɣu, ka di nyɛla ni Naawuni taali kpɛbu mini zualinsi ni putɔɣu. Amaa! Bɛ yi nyɛla tobdaba kan ya na, ka yi naan yɔri bɛ zuɣu ka deeri ba, ka di mi nyεla haraamu n-tin ya ni yi yihi ba bɛ yiŋsi puuni. Di ni bɔŋɔ, yi tirila yi litaafi (Attaura) maa yεɣi shεli yεlimaŋli, ka niŋ chɛfuritali ni yεɣi shεli? Dinzuɣu, ŋun ti tum lala yi puuni, tɔ! O ka sanyoo naɣila filiŋ Dunia biεhigu puuni. Yaha! Ka bɛ yɛn ti zaŋ o n-labsi ti niŋ azaabakpeeni puuni Zaadali. Dinzuɣu, Naawuni pala Tamda ni yi tuuntumsa.

86. Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban zaŋ bɛ Dunia biεhigu n- taɣi bɛ Chiyaama, dinzuɣu bɛ ti bi yɛn baligi ba azaaba, bɛ mi ti bi yɛn sɔŋ ba.

87. Yaha! Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) daa ti Annabi Musa litaafi (Attaura, bee Old Testament), ka Ti lahi zaŋ tuumba n- dolsi o nyaaŋa. Yaha! Ka Ti ti Annabi Issa Mariam bia dalirinim‟ din be polo ni, ka kpaŋsi o ni Malaaika Ziblila. (Yaa yinim‟ Israaila bihi)! Di ni bɔŋɔ, saha shεli kam ka tumo ti kan ya na ni din bi saɣisi yi suhuyurlim, yi tibgirila yi maŋa (ka zaɣisi li)? Ka yi labsi tuun’ shɛba ʒirinima, ka kuri bɛ puuni shεba (kamani Annabi Yahaya mini Annabi Zakariya).

88. Yaha! Ka bɛ (Israaila bihi) yεli: “Binwɔri m-be ti suhiri ni, (dinzuɣu ti ku tooi wum Muhammadu yεltɔɣa).” Chɛli gba! Naawuni narimbu be bɛ zuɣu domin bɛ chεfuritali maa zuɣu, dinzuɣu biɛla ka bɛ tiri yεlimaŋli.

89. Yaha! Saha shεli litaafi (Alkur’aani) ni kaba (bɛ Yahuudunim) na Naawuni sani n-ti dihitabli ni din be bɛ sani (Attaura mini Injiila), ka bɛ daa nyɛla ban bɔri nasara ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa zuɣu, pɔi ni Annabi Muhammadu kandi na. Amaa! Saha shεli bɛ ni mi shεli yɛla maa (Annabi Muhammadu) ni ti kaba na, ka bɛ niŋ o chɛfuritali. Tɔ! Naawuni narimbu be chɛfurinim’ zuɣu.

90. Binshɛɣu bɛ ni zaŋ bɛ maŋ’ kɔhi ka deei maa niŋ din be, domin bɛ niŋ chεfuritali ni Naawuni ni siɣisi shɛli na, ka di nyɛla nyuli zuɣu, domin bɛ bi bɔri ni Naawuni siɣisi O pini na n-ti O ni bɔri so O daba puuni, ka bɛ labi na ni (Naawuni) sujee n-ti pahi sujee zuɣu. Yaha! Filiŋ daazaaba be chεfurinim zuɣu (Zaadali).

91. Yaha! Bɛ yi ti yεli ba (Israaila bihi): “Tim ya yεlimaŋli ni Naawuni ni siɣisi shɛli na,” ka bɛ yεli: “Tinim‟ tiri yεlimaŋli ni bɛ ni daa siɣisi shɛli n-ti ti na (dina n-nyɛ Attaura ni Injiila, bee Old Testament mini Gospel), ka naan niŋdi chεfuritali ni (Alkur‟aani shεli) din kana di nyaaŋa, ka di mi nyɛla din tiri yεlimaŋli ni litaafi shεŋa din be bɛ sani maa. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ka bozuɣu ka yi daa pun kuri Naawuni Daanabinima, yi yi di shi r i nyεla ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli?

92. Yaha! Achiika! Annabi Musa daa kan ya na ni dalirinim’ din be polo ni, ka yi gbibi naɣibila la ka di nyɛ yi ni jɛmdi shɛli) o nyaaŋa, ka nyɛla zualindiriba.

93. Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa gbaai alikauli ni yinima (Israila bihi), dinzuɣu ka Ti wuɣi Tuuri zoli la yi zuɣusaa ka yεli ya: “Gbibi ya Ti ni tin ya shɛli ŋɔ ni yaa (yɛlimaŋli), ka wum ya (Mani Naawuni yεltɔɣa). Ka bɛ yεli: “Ti wum ya, ti mi zaɣisi ya.” Yaha! Ka bɛ (Naawuni) zaŋ naɣibila maa yurlim niŋ bɛ suhuri ni domin bɛ chεfuritali zuɣu. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yi iimaansili (yɛlimaŋtibo) ni puhiri ya shɛli niŋbu maa nyɛla din be, yi yi di nyεla ban ti Naawuni yεlimaŋli.”

94. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Alizanda yi nyεla din gahim ʒe yi (Yahuudunim’) ko zuɣu Naawuni sani ka pa ni ninvuɣu shɛba yaha, tɔ! Yin niŋmi ya kpibu kore, di yi shiri niŋ ka yi nyεla yεlimaŋli nima.”

95. Di kariya ka bɛ niŋ di (kpibu maa) kore domin bɛ nuhi ni daŋsi tuumbe’ shεŋa zuɣu. Tɔ! Naawuni nyεla Ŋun mi zualindiriba.

96. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A ni nya ba (Yahudunim‟ maa) ka bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban yu (Dunia) bεhigu n- gari ninsalinim‟ zaasa, ni ban jεmdi buɣa, bɛ zaɣiyino kam bɔrimi ni o niŋ yuun-tuhili (o nyɛvuli puuni), di mi ku tooi chɛ ka o niŋ katiŋ‟ ka chɛ azaaba, hali bɛ yi ti o nyɛvuli waɣinli. Dinzuɣu Naawuni nyari bɛ tuuntumsa.

97. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋun nyɛ dim n-ti Malaaika Ziblila, tɔ! Ŋuna n-nyɛ Ŋun siɣisi li (Alkur‟aani) na n-ti niŋ a suhu ni ni Naawuni yɛda, ka di nyɛla din tiri yɛlimaŋli ni din be di tooni, ka lahi nyɛ dolsigu mini suhupɛlli lahibali n-ti ban ti Naawuni yɛlimaŋli.

98. “Ninvuɣu so ŋun nyɛ dima n-ti Naawuni mini O Malaaikanima, ni O tuumba, ni Malaaika Zibliila, n-ti pahi Malaaika Munkaaila. Tɔ! Achiika! Naawuni gba nyɛla dim‟ ti chεfurinima.”

99. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) n- siɣisi dalirinim‟ ti a na polo ni, amaa! So bi niŋdi li gutulunsi naɣila ninvuɣu shεba ban kpeei yi ka chε Naawuni soli.

100. Di ni bɔŋɔ, saha shεli kam ka bɛ (Yahuudunim‟) yi ti gbaai alikauli shεli, bɛ puuni shεba zaŋdi li mi n-labi bɛ kpali nyaaŋa? Chɛli gba! Bɛ pam bi tila Naawuni yεlimaŋli.

101. Yaha! Saha shεli tuun‟ so (Annabi Muhammadu) ni daa ti kaba na Naawuni sani, n-ti kpaŋsiri din be bɛ sani maa, ka ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu- nim‟) maa puuni shεba zaŋ Naawuni litaafi (Attaura) maa n-labi bɛ kpali nyaaŋa, kamani bɛ ʒi li mi.

102. Yaha! Ka bɛ doli alzin’ shintana ni daa karim binyɛri shɛŋa Annabi Sulemana nam ʒemana puuni.Annabi Sulemana daa bi niŋ chεfuritali, amaa! Alizin‟ shintana maa n-daa niŋ chεfuritali, ka bɛ naan wuhiri ninsalinim‟ sihira, n- ti pahi bɛ ni daa siɣisi binyεri shεŋa na ti ti Malaaika- nima ayi ban daa be Baabiila (Babylon) tiŋgbani ni la, bana n-daa nyɛ Haaruuta mini Maaruuta.Yaha! Bɛ (Malaaikanima ayi maa) daa bi baŋsiri so (sihira maa) naɣila bɛ yεlimi: “Achiika! Ti nyɛla dahimbu (Naawuni sani n-zaŋ ti yi ninsalinima), dinzuɣu miri ka a niŋ chεfuritali, ka bɛ (ninsalinim’) bɔhindi din wolgiri doo mini o paɣa sunsuuni bɛ (Malaaikanim‟ ayi maa) sani, amaa! Bɛ mi pala ban yɛn tooi niŋ so chuuta naɣila ni Naawuni saɣiti. Ka bɛ (ninsalinim‟) naan bɔhindi din niŋdi ba chuuta, ka bi niŋdi ba anfaani. Achiika! Bɛ (ninsalinim‟) mi ni ninvuɣu so ŋun zaŋ o iimaansili n-taɣi li (sihira maa) ti ka tarli Zaadali. Yaha! Bɛ ni zaŋ bɛ maŋ‟ taɣi binshɛɣu maa nyɛla din be, bɛ yi di nyɛla ninvuɣu shεba ban mi.

103. Yaha! Bɛ yi di ti yεlimaŋli ka zo Naawuni, tɔ! Achiika! Sanyoo din gari lala di be Naawuni sani, bɛ yi di nyɛla ninvuɣu shεba ban mi.

104. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di yεli ya (Naawuni tumo): “Raa‟inaa,” (kamani Yahuudunim‟ ni yɛri Annabi shɛm ka di nyɛ turi la) amaa! Yεlimi ya: “Unzurnaa (naɣisim n-ti ti hali ka ti ti baŋ a ni wuhiri ti shɛli maa),” ka wum ya. Yaha! Azaaba- kpeeni be chεfurinim’ zuɣu.

105. Ninvuɣu shεba ban niŋ chɛfuritali Yahuudu mini Nashaaranim‟ puuni, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban jɛmdi binshɛɣu m-pahi Naawuni zuɣu maa bi bɔri ni bɛ siɣisi ya (yi Muslinnim‟) alheeri shεli na yi Duuma sani. Naawuni mi gahindila O ni bɔri so ni O nambɔzɔbo. Yaha! Naawuni nyɛla Pintitali lana.

106. Ti (Tinim‟ Naawuni) na ʒin nyɛhi aaya shεli (ka tahi fukumsi shεli na), bee ka Ti chɛ ka yi (Muslinnim‟) tam li (yi suhiri ni), naɣila Ti tahila din gari li na, bee di ŋmali. (Yaa nyini ninsala chεfura)! Di ni bɔŋɔ, a bi mi ni achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu?

107. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di ni -bɔŋɔ, a bi mi ni achiika! Sagbana ayɔpɔin mini tiŋgbani yiko bela Naawuni sani? Yi (ninsalinim‟) mi ka ŋun taɣiri ya, bee ŋun yɛn sɔŋ ya, ka pa ni Naawuni.

108. Bee yi bɔrimi ni yi bɔhi yi tumo (Annabi Muhammadu) kamani bɛ (Yahuudunim‟) ni daa bɔhi Annabi Musa pɔi ni ŋɔ maa shɛm? Tɔ! Ŋun ti zaŋ chεfuritali n-taɣi o iimaansili, achiika! O bɔrgi ya ka chɛ sochibga.

109. Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim‟) pam bɔrimi ni bɛ lebgi ya (yi Muslinnima) ka yi leei chεfurinim‟ yi iimaani nyaaŋa saha shɛli yεlimaŋli [6] ni yi polo ni n-ti ba, ka di nyɛla nyuli din be bɛ suhiri ni zuɣu. Dinzuɣu, chεli ya ba, ka chε m-paŋ ba hali ka Naawuni ti tahi O zaligu na. Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu. ——— [6] (Yɛlimaŋli) Dina n-nyɛ Annabi tuuntali, ni Alkur‟aani, n-ti pahi Muslinsi daadiini.

110. Yaha! Puhimi ya jiŋli, ka tin ya zaka, alheeri tuun‟ shεli yi ni daŋsi n-ti yi maŋa, tɔ! Yi ni nya li (di sanyoo) Naawuni sani, achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa. ni yi polo ni n-ti ba, ka di nyɛla nyuli din be bɛ suhiri ni zuɣu. Dinzuɣu, chεli ya ba, ka chε m-paŋ ba hali ka Naawuni ti tahi O zaligu na. Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

111. Ka bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim‟) naan yεli: “(Zaadali) Di kariya ni so ti kpe Alizanda, naɣila ninvuɣu so ŋun nyɛ Yahuudu bee Nashaara, dina n-nyɛ bɛ tahama ni nyɛ shɛli. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Tahimi ya yi daliri na, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban mali yεlimaŋli.”

112. Wumma! Ninvuɣu so ŋun zaŋ o maŋ‟ ti Naawuni (Muslimi), ka nyɛla ŋun tumdi tuunsuma, tɔ! O sanyoo bela o Duuma (Naawuni) sani.Yaha! Bɛ (lalanim‟) ti ka dabiεm shεli (Zaadali), bɛ mi ti bi yɛn niŋ suhusaɣiŋgu.

113. Ka Yahuudunim‟ yεli: “Nashaaranim‟ ka shɛli noli ni,” ka Nashaaranim‟ gba yεli: “Yahuudunim‟ ka shɛli noli ni,” ka bɛ mi (zaɣiyino kam) nyɛla ban karindi litaafi, Lala ka ban ʒi karim (Larbunim‟ puuni) gba yɛri (Anaabi Muhammadu) kamani bɛ ni kuli yari shεm ŋɔ maa. Tɔ! Naawuni ni ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni Zaadali, domin bɛ ni ŋmεri namgbankpeeni shεli maa zuɣu.

114. Yaha! So n-kani nyɛ zualindira n-ti lahi paai ninvuɣu so ŋun mɔŋ ni bɛ di boli Naawuni yuli jiŋa puuni, ka zo n-gili di wurimbu zuɣu. Tɔ! Lalanim‟ maa bi tu kamaata ni bi kpe li (jiŋa maa puuni) naɣila bɛ nyɛla ban zɔri dabiɛm. Filiŋ be bɛ zuɣu Dunia bεhigu puuni. Yaha! Azaaba din bara be bɛ zuɣu Chiyaama.

115. Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun su wulinluhili mini wulimpuhili, dinzuɣu, luɣulikam ka yi (Muslinnim‟), ŋmalgi kpa (yi jiŋli puuni), tɔ! Naawuni bela nimaa ni. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yεlgiri O pini n-tiri O daba, ni Baŋda.

116. Ka bɛ (Yahuudu mini Nashaaranima) naan yεli: “Naawuni mali bia.” O nam simsiya. Chɛli gba! Ŋuna (Naawuni) nnyɛ Ŋun su din be sagbana ni tiŋgbani ni. Yaha! Binshɛɣu kam gbargirila di maŋa n-tiri O (Naawuni) ni jεma.

117. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun pili sagbana mini tiŋgbani nambu, O yi ti yɛn zali O nam zaligu shɛli zuɣu, O yɛri li mi: “Leema, ka di leei.”

118. Ka ninvuɣu shεba ban ʒi maa yɛli: “Di yi di niŋ ka Naawuni tɔɣisi ti yεltɔɣa, bee ka alaama shεli ka ti na? Tɔ! lala ka ban daa kana pɔi ni bana maa gba daa yεli bɛ yεligu ŋɔ maa tatabo, (tɛha) din be bɛ suhuri ni ŋmanila taba. Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) kahigirila aayanim’ polo ni n-ti ninvuɣu shεba ban dihitabli (ni Zaadali).

119. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim Naawuni) tim a mi na ni yεlimaŋli, ka a nyɛla ŋun tiri suhupiεlli lahibali (ni Alizanda), ka lahi nyɛ ŋun valsira (ni buɣum daazaaba), dinzuɣu bɛ ti ku bɔhi a buɣum bihi yεla.

120. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di kariya ka Yahuudu mini Nashaaranim’ niŋ a yɛdda naɣila a doli la bɛ daadiini. Tɔ! Yεlima: “Naawuni dolsigu n-nyɛ dolsigu.” Yaha! Achiika! A yi doli bɛ suhuyurlim baŋsim shεli din ka a ŋɔ na nyaaŋa, tɔ! A lahi ka ŋun yɛn taɣi a, a mi lahi ka sɔŋda.

121. Ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’ puuni ban niŋ tuuba ka leei Muslinnima), ka bɛ karindi li (Alkur‟aani) ni di ni tu kamaata ni shεm, tɔ! Bannim‟ maa shiri ti li yεlimaŋli. Amaa! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni dina, tɔ! Bannima n-nyɛ ninvuɣu shεba ban kɔhi lu.

122. (Ka Naawuni yɛli): “Yaa yinim‟ Israaila bihi! Teemi ya N- ni yolsi ya yolsigu shɛli. Yaha! Achiika! Mani n-nyɛ Ŋun tibgi ya (yi ʒamana puuni) binnamda zuɣu.”

123. Yaha! Zom ya dabsi shεli nyɛvuli ni ti ku tooi niŋ di nyɛvuli kpee anfaani, bɛ mi ku deei maŋ‟ zuɣu yɔbu di sani (ninsala ku tooi zaŋ o bia bee o daarzichi n-yo ka deegi o maŋa), suhudee mi ku tooi niŋ li anfaani, bɛ mi pala bɛ ni yɛn sɔŋ shɛba.

124. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima Duuma ni daa dahimmi o ni yɛltɔɣa shɛŋa, ka o (Annabi Ibrahima) daa pali li, ka O yεli: “Achiika! N-nyɛla Ŋun yɛn zali a ka a nyɛ toondana nti ninsalinima,” ka o yɛli: “Ni n zuliya gba puuni.” Ka O yεli: “N daalikauli maa, zualindiriba ti ka di puuni.”

125. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa zali Ka’aba ka di nyɛ labbu shee ti ninsalinima, ka lahi nyɛ suhudoo shee n-ti ba. (Ka Naawuni yɛli): “Gbibi ya Makaamu Ibrahim (Annabi Ibrahima zaashee) ŋɔ maa ka di nyɛ jiŋli puhibu shee. Ka Ti gbaai alikauli n-zaŋ chaŋ Annabi Ibrahima mini Annabi Ismaaila sani (kadama): “Niŋmi ya N (Mani Naawuni) yili maa kasi n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban niŋdi tawaafi (ban gindi Ka‟aba), ni ban niŋdi i’itikaafi,.[7] n-ti pahi ninvuɣu shεba ban kurindi tiri Naawuni, ka ŋmɛri gbiɛɣu. ——— [7] I’itikaafi gbinni nyɛla ninsala chɛ o yiŋa, ka kahi labi jiŋli ni ti jɛmdi Naawuni dabsa shɛŋa.

126. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima ni daa yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Zalimi tiŋ ŋɔ maa (Maka) ka di nyɛla suhudoo shee, ka largi di puuni ninvuɣu shεba ban ti A yεlimaŋli ka ti Zaadali yεlimaŋli tiwola balibu kam.” Ka O (Naawuni) yεli: “Ŋun niŋ chεfuritali, tɔ! N (Naawuni) ni chɛ ka o wum nyɛɣisim bɛla (Dunia ŋɔ), din nyaaŋa ka N niŋ o talahi ni buɣum daazaaba. Yaha! Di labbu shee maa nyɛla din be .

127. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima ni daa kpiɣiri Ka‟aba nyɛbli (foundation) n-zaanda, ni Annabi Ismaaila, (ka bɛ niriba ayi maa yɛra): “Yaa ti Duuma Naawuni! Deemi ti suhigu. Achiika! Nyini n-nyɛ Wumda, ni Baŋda.”

128. Yaa ti Duuma Naawuni! Zaŋmi ti niriba ayi ŋɔ maa leei ban zaŋ bɛ maŋ‟ zaa n-ti A (Muslinnima), ka zaŋ ti zuliya puuni shɛba n-leei ban zaŋ bɛ maŋ‟ zaa n-ti A.Yaha! Wuhimi ti ti jεma zaashɛhi, ka deei ti tuuba, domin achiika! Nyini n- nyɛ Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa.

129. “Yaa ti Duuma Naawuni! Timmi tuun‟ so bɛ (Larbunim‟) puuni na, ka o ti karindi ba A aayanima, ka wuhiri ba litaafi (Alkur’aani) mini yεmgoliŋga (Sunnah), ka o simsiri ba. Achiika! A nyɛla Nyɛŋda, ni Yεmgoliŋga lana.

130. Yaha! Ŋuni n-leei zaɣisi Annabi Ibrahima daadiini (Muslinsi daadiini) m-pahila ninvuɣu so ŋun labsi o maŋ‟ jɛrigu. Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) n-gahim o (Annabi Ibrahima) Dunia puuni.Yaha! Achiika! Ka o yɛn ti be ninvuɣu suma ni Chiyaama.

131. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli o (Annabi Ibrahima) Duuma ni daa yεli o: “Zaŋmi a maŋ‟ zaasa ti Naawuni (leemi Muslimi),” ka o yεli: “N zaŋ m maŋ‟ zaa n-ti binnamda Duuma.”

132. Ka Annabi Ibrahima zaŋ li n-saɣisi o bihi, ni Annabi Ya‟akuba (ka bɛ yɛra): “Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun gahim adiini ŋɔ (Muslinsi daadiini) n-tin ya, dinzuɣu di niŋ ya fawaɣili n-ti kpi ka pala Muslinnima.

133. Bee yi (Yahuudu mini Nashaaranim’) daa beni mi n-diri shɛhira saha shεli kum ni daa ti paai Annabi Ya’akuba? Saha shεli o ni daa yεli o bihi: “Bo ka yi leei yɛn jεm n kum nyaaŋa? Ka bɛ yεli: “ Ti yɛn jεmdila a Duuma, ni a banima: Annabi Ibrahima, ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Is’haaka Duuma, O nyɛla Duuma yino. Yaha! Ti nyɛla ban zaŋ ti maŋ‟ zaasa n-ti O.

134. Bɛ daa nyɛla ali‟umma shεba ban pun gari, bɛ tuuntumsa sanyoo be ka bana, ka yi mi gba tuuntumsa sanyoo be ka yinima, dinzuɣu bɛ ti bi yɛn bɔhi ya bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.

135. Ka bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim’) yεli: “Leemi ya Yahuudunim’ bee Nashaaranima, yi ni dolsi. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Chɛli gba! Annabi Ibrahima daadiini shεli din milgi ka chɛ adiini kam din pa yɛlimaŋli maa ka ti doli. Yaha! O (Annabi Ibrahima) daa ka ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu jɛmdi maa ni.

136. Yεlimi ya: “Ti ti Naawuni yεlimaŋli, ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur‟aani) na ti sani, ni bɛ ni siɣisi shɛli ti Annabi Ibrahima, ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Is‟haaka, ni Annabi Ya‟akuba, n-ti pahi bɛ yaansi (Annabi Ya‟akuba bihi), ni bɛ ni ti Annabi Musa mini Annabi Issa shɛli (Attaura mini Injiila, bee Old Testament mini Gospel), ni bɛ ni siɣisi shɛli na ti ti Annabinim‟ zaa ka di yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na, tinim (Muslinnim‟) bi wolgiri ninvuɣu gaŋ bɛ (tuumba maa) puuni, ti mi zaŋ ti maŋ‟ zaasa n-ti O (Naawuni).

137. Tɔ! Bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim‟) yi ti yεlimaŋli kamani (yi Muslinnim‟) ni ti yεlimaŋli (ni tuumba zaasa) shεm, Tɔ! Achiika! Bɛ di dolisi ya, amaa! Bɛ yi lebi biri, Tɔ! Achiika! Bɛ nyɛla ban be namgbankpeeni puuni. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Ni baalim, Naawuni ni saɣinda ni bana (O ni saɣinda ka chε a dimba nabiεri). Yaha! Ŋuna n-nyɛ Wumda, ni Baŋda.

138. Naawuni shim (Muslinsi daadiini), shim mi bi lahi vɛla n- ti paai Naawuni shim. Ti mi nyɛla jεmdiba n-zaŋ ti O.

139. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni- bɔŋɔ, yi (Yahuudu mini Nashaaranim‟) ŋmεri ti la namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ Naawuni polo? Ka O nyɛla ti Duuma ni yi gba Duuma. Yaha! Ti malila ti tuuntumsa, ka yi gba mali yi tuuntumsa, ka tinima n-nyɛ ban niŋdi O kasi ni jɛma? ”

140. Bee yi yεrimi: “Achiika! Annabi Ibrahima, ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Is’haaka, ni Annabi Ya’akuba, n-ti pahi bɛ yaansi daa nyɛla Yahuudunim‟ bee Nashaaranima?” (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Ka yinima n-leei nyɛ ban mi bee Naawuni?” Dinzuɣu, zualindira bɛ lahi paai ŋun sɔɣi shɛhira shɛli din be o sani n-yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni pala Tamda ka chɛ yi tuuntumsa.

141. Bɛ daa nyɛla ali’umma shɛba ban pun gari, bɛ tuuntumsa sanyoo nyɛla bɛ dini, ka yi mi tuuntumsa sanyoo nyɛ yi dini. Yaha! Bɛ ti bi yɛn bɔhi ya bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.

142. Ni balim! Ninsalinim’ puuni jɛra ni yɛli: “Bo n-leei chɛ ka bɛ (Muslinnim’) ŋmalgi ka chɛ bɛ daalchibla (Ka‟aba) shɛli bɛ ni kpa la? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Wulimpuhili mini wulinluhili nyɛla Naawuni dini, O dolsirila O ni bɔri so n-zaŋ chaŋ sochibga.

143. Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali ya (yi Muslinnima) ka yi nyɛ al’umma shεba ban gahim, domin yi ti leei ban diri ninsalinim‟ shɛhira (Zaadali), ka Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) mi gba leei Shɛhiradira n-tin ya. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi zali alichibla shεli a ni daa zaandi kpari maa shɛli zuɣu m-pahila ti baŋ ŋun doli Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) ni yεlimaŋli ka chɛ ŋun lebi biri o napɔmboba zuɣu. Yaha! Achiika! Di nyɛla yεltɔɣa timsili, naɣila ninvuɣu shεba Naawuni ni dolsi. Yaha! Naawuni pala Ŋun yɛn chɛ ka yi iimaani (yi jiŋli) bahi yoli, Achiika! Naawuni nyɛla Nambɔzɔrkpeeni n-ti ninsalinima, ni Zaadali Nambɔzobonaa.

144. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) nyari a ni ŋmalgiri a nini n-kpari zuɣusaa (domin wahayi zuɣu), Tɔ! Achiika, Ti ni ŋmalgi a n-zaŋ kpa alichibla shεli (Ka’aba) a ni yɛn saɣi n-ti li. Dinzuɣu, ŋmalgim a nini kpa Ka’aba polo. Luɣulikam ka yi (Muslinnim‟) yi be, tɔ! Yin ŋmalgim ya n-kpa di (Ka’aba) polo. Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim’) mi ni di nyɛla yεlimaŋli yi Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! Naawuni pala Tamda ka chɛ bɛ tuuntumsa.

145. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi tahi ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa daliri kam na, bɛ bi yɛn doli a daalichibla (a ni zaandi kpari yɛɣi shɛli puhiri jiŋli), a mi gba pala ŋun yɛn doli bɛ daalichibla. Yaha! Bɛ puuni shɛba mi gba ku saɣi doli taba daalichibla. Achiika! A mi yi doli bɛ suhuyurlim ni baŋsim shεli din ka a ŋɔ na nyaaŋa, din ŋuna, a be zualindiriba ni.

146. Ninvuɣu shεba Ti (Tinim‟ Naawuni) ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima) maa mi o (Annabi Muhammadu) kamani bɛ ni mi bɛ maŋmaŋ’ bihi shεm. Yaha! Achiika! Bɛ puuni shεba nyɛla ban sɔɣiri yεlimaŋli, ka mi nyɛla ban mi.

147. (Yaa nyini Annabi)! Di nyɛla yɛlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sani na, dinzuɣu miri ka a pahi ban be zilsigu puuni.

148. Yaha! Al’umma kam malila yɛɣi’ shεli bɛ ni zaanda n- kpara bɛ jεma puuni, dinzuɣu, niŋmi ya daŋdaŋa n-zaŋ chaŋ alheeri shee, luɣulikam yi ni be, Naawuni ni tahi ya na (O sani) namgbanyini. Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

149. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi yi luɣulikam (a gɔrim puuni), tɔ! Nyin ŋmalgim a nini kpa Ka’aba. Yaha! Achiika! Di nyɛla yεlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sani. Yaha! Naawuni pala Tamda ka chɛ yi tuuntumsa.

150. Yaha! A yi yi luɣulikam, Tɔ! Nyin ŋmalgim a nini kpa Ka’aba polo.Yaha! Luɣulikam ka yi (Muslinnim’) be, Tɔ! Yin ŋmalgim ya yi nini n-kpa di polo, domin ninsalinima (Yahuudunim’) ti di nya daliri shεli yi zuɣu, naɣila ninvuɣu shεba ban di zualinsi bɛ puuni. Dinzuɣu miri ya ka yi (Muslinnim’) zo ba, ka zon ya Ma (Mani Naawuni), domin m- pali ya N ni‟ima. Achiika! Yi nyɛla ban yɛn dolisi.

151. Kamani Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tim tumo (Annabi Muhammadu) na yi puuni shɛm, ka o ti karindi Ti aayanima n-tiri ya, ka simsiri ya, ka lahi baŋsiri ya litaafi (Alkur’aani) mini yεmgoliŋga (Sunna).Yaha! Ka o baŋsiri ya yi ni daa ʒi shɛli.

152. Dinzuɣu teemi ya N (Mani Naawuni) yɛla, n-gba ni teei yi yɛla, ka paɣi ya ma, ka di niŋ ya ma gutulunsi.

153. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni. yεlimaŋli! Bom ya sɔŋsim ni suɣulo ni jiŋli puhibu (n-zaŋ kpa yi daadiini mini yi Dunia yεla polo). Achiika! Naawuni mini suɣulonima m-be.

154. Yaha! Di yεli ya ni ninvuɣu shεba bɛ ni kuri Naawuni soli zuɣu nyɛla kpiimba. Chɛli gba! Bɛ nyɛla ban mali nyɛvuya, amaa! Yinim’ bi mi.

155. Yaha! Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) ni dahim ya (yi ninsalinima) ni binshɛɣu din nyɛ dabiεm, ni kum, ni laɣapooli, n-ti pahi nyɛvuli pooli, ni binwola poobu. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim suɣulonim suhupiεlli lahibali (ni Alizanda kpɛbu).

156. Ninvuɣu shεba yɛlibiɛɣu yi ti nya ba, ka bɛ yεli: “Tinim’ nyɛla Naawuni ni su shɛba, achiika! Ti mi nyɛla ban yɛn ti labi O sani.”

157. Tɔ! Bannim’ maa, alibarikanim’ din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na be bɛ zuɣu, n-ti pahi O nambɔzɔbo. Yaha! Ban nim maa n-nyɛ ninvuɣu shεba ban dolsi.

158. Achiika! Safa mini Marwa be Naawuni jεma ŋmahingbana puuni shεli. Dinzuɣu ŋun ti niŋ Haʒi bee Umra, tɔ! Taali shɛli ka o zuɣu ni o gili di luɣa ayi maa. Ŋun mi lahi bo pahigu ni alheeri tuun shɛli, Tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun paɣi (o jεma maa), ni Baŋda.

159. Achiika! Ninvuɣu shεba ban sɔɣiri Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi daliri shɛŋa na, n-ti pahi dolsigu saha shɛli Ti ni kahigi li n-ti ninsalinima bɛ litaafinim’ puuni, Tɔ! Bannim‟ maa, Naawuni narindi ba mi, ka ban narindi narindi ba.

160. Naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ tuuba, ka viεlgi bɛ tuuntumsa, ka lahi yihi yεlimaŋli polo ni,yεlimaŋli polo ni, tɔ! Bannim’ maa, N (Mani Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn deei bɛ tuuba. Yaha! N (Mani Naawuni) nyɛla Tuuba- deera, Zaadali Nambɔzobonaa.

161. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka kpi ka nyɛla chεfurinima, tɔ! Bannim’ maa, Naawuni narimbu be bɛ zuɣu, ni Malaaikanim‟ mini ninsalinim’ namgbanyini.

162. Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Bɛ ti bi yɛn balgi azaaba ka chɛ ba, bɛ mi ti pala bɛ ni yɛn naɣisi n-ti shɛba.

163. Yaha! Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Duuma yino. Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna n-nyɛ Dunia Nambɔzobonaa, Zaadali Nambɔzobonaa.

164. Achiika! Sagbana mini tiŋgbani nambu puuni, ni yuŋ mini wuntaŋni taɣibu, n-ti pahi ŋarim din chana kom ni, ni binyɛr’ shɛŋa din mali anfaani n-ti ninsalinima, ni Naawuni ni siɣisi shɛli na zuɣusaa ka di nyɛ sakom, ka zaŋ li gali tiŋgbani di kpibu nyaaŋa, ka O lahi zaŋ biŋkobri balibu kam n-yɛɣili di puuni, ni pɔhim lebgibu, n-ti pahi sagbaŋ shɛli bɛ ni balgi sagbana mini tiŋgbani sunsuuni. Achiika! Di nyɛla yɛlikpahinda n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban niŋdi haŋkali.

165. Yaha! Ninsalinim’ puuni shεba beni n-gbibi nyintahi (buɣa, ka bɛ nyɛ duumanim’) ka pa ni Naawuni, ka yuri ba kamani Naawuni yurilim la, ka ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli yurlim ni Naawuni m-kpɛm gari lala. Ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa mi yi di nya saha shεli bɛ ni yɛn ti nya azaaba, bɛ naan baŋ ni achiika! Kpεŋ zaasa bela Naawuni sani. Yaha! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni lana.

166. Saha shεli bɛ ni doli ninvuɣu shɛba (Dunia puuni) ni yɛn ti pihi bɛ nuhi ka chɛ bɛ nyaandoliba, ka bɛ nya azaaba, ka daliri kam (din yɛn chɛ ka Naawuni zo ba nambɔɣu) ŋmaaika chɛ ba.

167. Ka nyaandoliba maa yεli: “Ti yi di naan tooi labi (Dunia puuni), ka ti di gba di pihi ti nuhi ka chɛ ba kamami bɛ gba ni pihi bɛ nuhi ka chɛ ti shεm ŋɔ. Tɔ! Lala ka Naawuni yɛn ti zaŋ bɛ tuma n-wuhi ba ka di nyɛla yolitεm n-ti ba, bɛ mi pala ban yɛn ti yi buɣum maa ni.

168. Yaa yinim’ ninsalinima! Dim ya din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka nyɛla halalsi ni kasi n-tin ya, ka miri ya ka yi doli shintaŋ napɔŋboba. Achiika! O (shintaŋ) nyɛla dima n-tin ya polo ni.

169. Achiika! O (shintaŋ) puhiri ya la tuumbεri mini kavituma, ka yi lahi yɛri binshɛɣu yi ni ka di baŋsim n-zaŋ jɛndi Naawuni.

170. Yaha! Bɛ yi ti yεli ba: “Doli ya Naawuni ni siɣisi shɛli (Alkur‟aani) na,” bɛ yɛrimi: “Chɛli gba! Tinim’ doli la ti ni daa paai ti banim‟ ka bɛ doli shεli.” Di ni- bɔŋɔ, hali bɛ banim’ maa yi daa ʒi shɛli, ka mi daa pala ban dolsi? ”

171. Yaha! Ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa kotomsi ŋmanila ninvuɣu so ŋun tahiri (biŋkob’ so) ŋun bi wumdi yɛltɔɣa shɛli zuɣu naɣila tahigu mini vuri, bɛ nyɛla tikpiranima, ka nyɛ biriti mini zoomba, dinzuɣu bɛ pala ninvuɣu shεba ban yɛn niŋ haŋkali.

172. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Dim ya bindirisuŋ shɛŋa Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ya puuni, ka paɣi ya Naawuni, di yi shiri nyɛla Ŋuna (Naawuni) ka yi jɛmda.

173. Achiika! O (Naawuni) mɔŋ ya binkpiŋ (jifa) dibu, ni binʒim, ni kuruchu nimdi, ni binshɛɣu bɛ ni boli din pa Naawuni yuli di zuɣu ka kɔrigi. Amaa! Talahi ni paai so (ka o di lala binyεra maa) ka di pa ni o yuri mi, ka mi bi kpahi yεɣi Naawuni tarsi, tɔ! Taali ka o zuɣu. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

174. Achiika! Ninvuɣu shεba ban sɔɣiri Naawuni ni siɣisi shɛli na O litaafi puuni, ka mali li taɣiri laɣibihi, tɔ! Bannim’ maa bi diri shɛli nniŋdi bɛ puya ni naɣila buɣum. Yaha! Naawuni ti bi yɛn tɔɣisi ba yεltɔɣa Zaadali, O mi ti ku niŋ ba kasi (ka chɛ bɛ zunubsi). Ka Azaaba kpeeni lahi be bɛ zuɣu.

175. Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban zaŋ dolsigu n-kɔhi ka dee birginsim, ka lahi zaŋ (Naawuni) chε m-paŋ n-kɔhi ka dee azaaba. Bɛ suhukpeeni leei nyɛla wula ni buɣum ni kpɛbu?

176. Di daliri nyɛla Naawuni siɣisila litaafi (Alkur’aani) ŋɔ na ni yεlimaŋli. Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ namgbankpeeni nzaŋ chaŋ litaafi maa shiri be namgbankpeeni din niŋ katiŋ‟ (ka chɛ dolisigu) puuni.

177. Pa vɛnyɛliŋga n-nyɛli ni yi (Muslinnim’) ŋmaligi yi nini kpa wulimpuhili bee wulinluhili (m-puhiri jiŋli). Amaa! Din nyɛ viɛnyɛliŋga n-nyɛ ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, ka ti Zaadali yεlimaŋli, ni Malaaikanima, ni litaafi shεŋa Naawuni ni siɣisi na, n-ti pahi Annabinima, ka zaŋ arzichi n-dihi dɔɣiriba ka di nyɛla o gba di bori li mi, n-ti pahi kpibsi, ni nandaamba, ni sochanda, ni baramaansi, ni daba. Yaha! Ka o puhi jiŋli, ka ti zaka, ni ban paandi alikauli, bɛ yi ti gbaai alikauli, ni ban mali suɣulo miisim puuni, ni bɛrim yi ti paai ba, ni tobu saha, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban ti Naawuni yεlimaŋli. Yaha! Bana n- nyɛ wuntizɔriba.

178. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Bɛ zali talahi yi zuɣu ni yi niŋ kisaasi (niŋ labsi) ninvuɣu kuli ni,[8] dinzuɣu bilichina yi ku o bilichin’ kpee, tɔ! Bɛ kum o n-labsi, dabli mi yi ku o dab‟ kpee, ka bɛ ku o n-labsi. Paɣa mi yi ku o paɣa kpee, ka bɛ ku o yo. Amaa! Ninvuɣu so bɛ ni ku o mabia, ka o chε m-paŋ ninvuɣu so ŋun ku maa, tɔ! (Bɛ ni ku so maa niriba) ban doli ninvuɣu so ŋun ku maa ni biɛrisuŋ. Yaha! Bɛ yom diyya n-ti ninvuɣu so bɛ ni ku maa niriba ni bɛrisuŋ. Ŋo maa nyɛla tuŋ (soochi) din yi yi Duuma sani na ni O nambɔzɔbo. Amaa! Ninvuɣu so ŋun ti kpahi yɛɣi Naawuni zaligu di nyaaŋa, tɔ! Azaaba kpeeni be o zuɣu (Zaadali). ——— [8] Kisaasi gbinni nyεla ŋun yihi nyεvuli, ka bε yihi o nyεvuli labsi, ŋun mi tum o kpee barina shεli, ka bε niŋ o li labsi.

179. Yaha! Yi mali bɛhigu ni suhudoo niŋ labsi puuni yaa yinim’ haŋkayanima, achiika! Yi ni zo Naawuni.

180. Bɛ niŋ talahi yi (Muslinnim’) zuɣu ni kum yi ti paai yi zaɣiyino kam ka o yi chɛ arzichi, tɔ! Ŋun chɛli dahinshɛli yɛltɔɣa n-zaŋ ti ba ni ma, ni dɔɣiriba ni bɛrisuŋ, ka di nyɛla talahi n-ʒi wuntizɔriba zuɣu.

181. Dinzuɣu, ŋun ti taɣi li o wumbu nyaaŋa, tɔ! Achiika! Di taali be ninvuɣu shεba ban taɣiri li maa zuɣu. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, ni Baŋda.

182. Dinzuɣu, ŋun zo dabiɛm kadama ŋun chɛri dahinshɛli yɛltɔɣa maa pala ŋun yɛn niŋ aadalsi, bee ka o niŋsuhuyurilim, ka mali bɛ (ŋun yɛn kpi maa mini falidiriba) sunsuuni, tɔ! Taali ka o zuɣu. Achiika! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

183. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Nawwuni yεlimaŋli! Bɛ zali noli lobu talahi yi zuɣu (nolɔri goli ni), kamani bɛ ni daa zali li talahi ninvuɣu shεba ban kana poi ni yinim’ maa zuɣu ni shεm, achiika! Yi ni zo Naawuni.

184. Di (Nolɔrigoli maa) malila dabsa shεŋa din mali kalinli. Amaa! Ŋun ka alaafee yi puuni, bee o bela gɔrim ni (ka bi tooi lo), tɔ! Ŋun malimi laasabu (ka yo di samli) dabsa shεŋa (din pa nolɔri goli) puuni. Yaha! Ninvuɣu shεba ban lɔri noli maa ni wahala (doro bee niŋkurlim), to bɛ dihimi nandana. Yaha! Ŋun bo pahigu ni alheeri tuun’ shɛli, tɔ! Dina n-gari. Amaa! Yi yi lo noli maa, dina n-nyɛ din gari n-zaŋ tin ya, yi yi nyɛla ban mi.

185. Nolɔri goli shɛli puuni bɛ ni siɣisi Alkur‟aani na, ka di nyɛla dolsigu n-zaŋ ti ninsalinima, ni kahigibu kahigibu din yi dolsigu puuni na, ka lahi nyɛ din wolgiri yεlilmaŋli ni ʒiri. Dinzuɣu, yi puuni ŋun nyɛvuli ti paai nolɔri goli ni, tɔ! Ŋun lom li. Yaha! Ŋun ka alaafee, bee o bela gɔrim ni (ka bi tooi lo), tɔ! Din malimi dabsa maa laasabu (ka yo di samli) dabsa shεŋa dabam (din pa nolɔri goli puuni). Naawuni bɔri ya mi ni soochi, ka bi bɔri ya ni wahala, ka lahi bɔri ni yi pali yi (nolɔri) laasabu. Yaha! Domin yi tibigi Naawuni ni O ni dolsi ya la zuɣu, achiika! Yi nyɛla ban yɛn paɣi (Naawuni).

186. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di yi niŋ ka N (Mani Naawuni) daba bɔhi a N yɛla, tɔ! (Nyin yεlimi ba) ni achiika! M-be yoma, ka deeri ninvuɣu so ŋun suhiri ma suhigu, di yi niŋ ka o yi suhi ma, dinzuɣu bɛ (ninsalinim’) saɣimi ti Mani Naawuni, ka ti ma yεlimaŋli, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn dolsi.

187. Bɛ niŋ ya (yi Muslinnima) halalsi ni yi laɣim ni yi daamiliya paɣaba nolɔri goli ni yuŋ. Bɛ nyɛla asihili lirigu n-tin ya, ka yi mi gba nyɛ ashili lirigu n-ti ba. Naawuni mi ni achiika yi daa niŋdila yi maŋ’ bilkɔŋsi (domin yi puuni shɛba sɔɣiri mi n-laɣindi ni bɛ paɣaba nolɔri goli ni), dinzuɣu ka O deei yi tuuba, ka chε m-paŋ ya. Dinzuɣu, pumpɔŋɔ laɣimmi ya ni bana (Nolɔri goli ni yuŋ),ka bon ya anfaani shɛli Naawuni ni sabi n-ti ya. Yaha! Dim ya ka nyu (nolɔri goli puuni yuŋ) hali ka galipiεlli ti yi na polo ni n-tin ya din yi galisabinli puuni bekaali na. Yaha! Gbibi ya yi noli hali ni yuŋ. Amaa! Di laɣim ya ni bana di yi ti niŋ ka yi be i’itikaafi puuni jiŋa ni, ŋɔ maa nyɛla Naawuni zalsi, dinzuɣu miri ya ka yi kpahi yɛɣi li. Tɔ! Lala ka Naawuni kahigiri O nam yɛlikpahinda n-tiri ninsalinima, domin achiika! Bɛ ni zo Naawuni.

188. Yaha! Di diri ya yi daarzichi yi sunsuuni ni zualinsi, ka zaŋdi li n-ti niŋdi fukumsinim’ nuuni, domin yi diri niriba daarzichi ni alahichi, ka mi shiri nyɛla ban mi (ni haraamu n-nyɛli).

189. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhiri a n-zaŋ chaŋ golipala zanibu, tɔ! Yεlima: “Di nyɛla saha shεŋa n-zaŋ ti ninsalinima (din baŋsiri ba bɛ daadiini zalsi), ni Haʒi dabsa laasabu. Yaha! Di pala viɛnyɛla ni yi (Muslinnim’) kpe (niriba) yiŋsi ni di gulinyaansi polo. Amaa! Viɛnyɛla dolila ŋun zɔri Naawuni. Yaha! Kpεm ya yiya di dindoya polo, ka zon ya Naawuni, achiika! Yi nyɛla ban yɛn nyɛ tarli (Zaadali).

190. Yaha! Yi (Muslinnim’) tuhimi ya ninvuɣu shεba ban tuhiri ya Naawuni soli zuɣu, ka miri ya ka yi kpahi yεɣi tariga. Achiika! Naawuni je ninvuɣu shεba ban kpahiri yεɣira.

191. Yaha! Kum ya ba (chεfurinim’ maa) luɣilikam yi ni chirgi ba, ka kari ya ba n-yihi luɣushεli polo bɛ ni yihi ya. Yaha! Fitina (buɣa jεma) kpεma n-gari kubu. Amaa! Di tuhi ya ba Harami jiŋli (Ka’aba) puuni, naɣila bɛ yi ti tuhi ya di puuni. Dinzuɣu, bɛ yi tuhi ya, tɔ! Yin tuhimi ya ba, dina n-nyɛ chεfurinim’ sanyoo.

192. Amaa! Bɛ (chεfurinim’ maa) yi chɛn ya tuhibu, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

193. Yaha! Tuhimi ya ba hali ka fitina (buɣa jɛma) ti lahi kani, ka jεma zaasa ti kpalimla Naawuni ko dini. Amaa! Bɛ yi chɛ li, tɔ! Di kpahi ya yɛɣi targa tuhi so naɣila ban di bɛ maŋ‟ zualinsi (ka kpalim buɣa jɛma puuni).

194. Goli shɛli ni bɛ ni mɔŋ ʒim kpaabu ʒɛmi n-ti goli shɛli bɛ ni mɔŋ ʒim kpaabu, (di yi niŋ ka chεfurinim’ tuhi yi Muslinnim’ Haʒi goli ni, tɔ! Yi gba man tuhimi ya ba Haʒi goli ni). Yaha! Binyɛr’ shɛŋa bɛ ni mɔŋ malila niŋ labsi. Ŋun mi ti kpahi yaɣi (ka niŋ ya din bi tu kamaata), tɔ! Yi gba man labsim ya bɛ ni niŋ ya shɛli maa tatabo. Yaha! Zom ya Naawuni, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni bemi ni wuntizɔriba.

195. Yaha! Dim ya yi liɣiri Naawuni soli zuɣu, ka miri ya ka yi zaŋ yi maŋa n-ti niŋ hallaka ni. Yaha! Tummi ya din vɛla. Achiika! Naawuni bɔri ninvuɣu shεba ban tumdi tuunsuma.

196. Yaha! Palimiya yi Haʒi mini Umura Naawuni zuɣu. Amaa! Bɛ yi mɔŋ ya (daliri shɛli yi mɔŋ ya ka yi bi tooi tum yi Haʒi tuma naai), yin kɔrigim ya biŋkɔbu so Naawuni ni balgi ti o (kamani piεɣu bee nahu, bee laakumi). Yaha! Miri ya ka yi pɛni yi zabri, naɣila biŋkobgu maa paaila di kɔrigibu shee. Yaha! Yi puuni ŋun gbaai doro, bee chuuta shεli ka o mali o zuɣu ni (ka pɛni o zabri), tɔ! Ŋun yom o maŋ zuɣu ni noli lobu, bee ka o mali sara, bee ka o kɔrigi biŋkɔbigu. Amaa! Yi yi ti nya suhudoo (Haʒi goya ni), tɔ! Yi puuni ŋun niŋ tamattuɣi[9] ni Umra n-zaŋ kana Haʒi, tɔ! Ŋun kɔrgim biŋkob’ so Naawuni ni balgi ti o. Amaa! Ŋun ka biŋkobgu yiko, tɔ! Ŋun lom noli dabsa ata Haʒi ni (Maka yiŋa), ka ti lo dabsa ayɔpɔin, di yi ti niŋ ka yi labi (yi tiŋgbana ni). Dina n-nyɛ biεɣu pia din pali. Di (fukumsi) ʒela ninvuɣu so ŋun niriba ka Harami jiŋli ni (Maka). Dinzuɣu zom ya Naawuni ka baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla Azaaba kpeeni lana. ——— [9] Tamattuɣi nyεla a laɣim Haʒi mini Umra ni ka di nyεla a yi niŋ Umra naai nolori nyaaŋa ka Haʒi saha na waɣa, a ni tooi yeei a Ihraami (chinchini piεlli), ka vuhiri hali ka Haʒi saha ti paai, ka a tuɣi a Haʒi tuma.

197. Haʒi malila chirimira (konyuri chuɣu goli, ni chimsi b‟laa goli, nti pahi chimsi goli pilgu bɛɣu pia). Dinzuɣu ŋun ti niŋ niyya ni o niŋ Haʒi chira maa puuni, tɔ! Ŋun miri ka o laɣim ni o paɣa, o mi miri ka o tum kavituma, namgbankpeeni mi ka Haʒi puuni. Yaha! Binshɛɣu yi ni niŋ, ka di nyɛ vɛnyɛla, tɔ! Naawuni mi li. Yaha! Bom ya guzuli. Achiika! Guzuli din gari n-nyɛ wuntia. Dinzuɣu yaa yinim haŋkayanima! Zom ya Ma (Mani Naawuni).

198. Taali ka yi (Muslinnim’) zuɣu ni yi bo pini yi Duuma sani (dina nnyɛ yi niŋ daabilim’ Haʒi saha). Amaa! Yi yi ti yi Arafa na, tɔ! Yin teemi ya Naawuni yɛla Mash‟aril Haraami shee (Muzdalifah). Yaha! Teemi ya O yεla kamani O ni dolsi ya (ni Muslinsi) shεm, yi mi daa nyɛla ninvuɣu shεba ban be birginsim puuni pɔi ni dina.

199. Din nyaaŋa, yim ya (Arafa na) luɣushɛli polo ninsalinim’ zaasa ni doli yira, ka bon ya Naawuni chɛ m-paŋ. Achiika! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

200. Dinzuɣu, yi yi ti naai yi Haʒi tuma zaasa, tɔ! Yin teemi ya Naawuni yɛla kamani yi ni teeri yi banim’ yɛla shεm, bee teebu din gari lala. Amaa! Ninsalinim’ puuni so beni yεra: “Yaa ti Duuma Naawuni! Tim ti (bɛrisuŋ) Dunia puuni.” Amaa! O ti ka tarli Chiyaama.

201. Bɛ puuni so mi beni yɛra: “Yaa ti Duuma Naawuni! Tim ti Dunia ninviɛla, ka ti lahi ti ti Zaadali ninviɛla, Yaha! Gum ti ka chɛ buɣum daazaaba.”

202. Bannim’ mali tarli (Zaadali) bɛ tuuntumsa puuni. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun valim ni saliya karibu.

203. Yaha! Teemi ya Naawuni yɛla dabsa shεŋa (Mina dabsa) din mali kalinli maa puuni, amaa! Ninvuɣu so ŋun bo yomyom’ (ka yi Mina) dabsa ayi puuni (Arafa dubu nyaaŋa), tɔ! Taali ka o zuɣu, ŋun mi lahi naɣisi (ka niŋ dabsa ata maa), tɔ! O gba ka taali n-ti ninvuɣu so ŋun zɔri Naawuni. Dinzuɣu zom ya Naawuni, ka baŋ ya ni achiika! O sani ka bɛ yɛn ti laɣim ya (Zaadali).

204. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ninsalinim’ puuni so beni ka o yɛltɔɣa niŋdi a nyɛɣisim’ Dunia biεhigu puuni. Amaa! Ka o mali din be o suhu ni (Munaafiɣilim) n-wuhiri Naawuni, ka nyɛla zazabrikpeeni (ni adiini).

205. Yaha! O yi ti lebi biri (ka chɛ nyini Annabi sani), o zɔrimi n-gindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu ni o niŋ barina di puuni, ka kuri puri mini zuliya. Naawuni mi je barina.

206. Yaha! Bɛ yi ti yεli o: “Zom Naawuni, ninchini mini Naawuni taali ni kpɛbu kpiɣiri o mi. Tɔ! Ʒahannama buɣum ni saɣindi o. Yaha! Di bɛhigu shee maa nyɛla din be.

207. Yaha! Di be ninsalinim’ puuni ŋun zaŋdi o nyɛvuli kɔhira, domin o bɔrila Naawuni yεda zuɣu, Naawuni mi nyɛla Ŋun zɔri O daba nambɔɣu.

208. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Kpεm ya Muslinsi daadiini puuni zaasa, ka miri ya ka yi doli shintaŋ napɔmboba. Achiika! O nyɛla dima n-tin ya polo ni.

209. Dinzuɣu, yi yi sargi daliri shɛŋa din kan ya ŋɔ na nyaaŋa, tɔ! Yin baŋmi ya ni achiika! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.

210. Di ni bɔŋɔ, bɛ (chɛfurinim’) guhiri mi ni shee Naawuni mini Malaaikanim’ ti kaba na sagbaŋ mahim gbinni na (Zaadali)? Ka bɛ kari saliya naai. Yaha! Naawuni sani ka bɛ yɛn ti labsi yεllikam.

211. (Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi Israaila bihi kadama bula ka Ti (Tinim’ Naawuni) tahi ba dalirinim‟ din kuli be polo ni na (ka bɛ bi ti yεlimaŋli)? Dunzuɣu ninvuɣu so ŋun zaŋ Naawuni yolsigu n-taɣi (ka deei chεfuritali) di kandi ŋɔ maa nyaaŋa, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Azaaba kpeeni lana.

212. Bɛ dihila Dunia biεhigu nachinsi n-ti ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali, ka bɛ maandi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ansarsi. Amaa! Ninvuɣu shεba ban zo Naawuni n- yɛn ti be bɛ zuɣusaa Zaadali. Yaha! Naawuni largirila O ni bɔri so, ka di pa ni saliya shɛli karibu m-beni.

213. Ninsalinim’ daa nyɛla ali’umma yiŋsi, ka Naawuni tim Annabinim‟ na, ka bɛ ti nyɛla ban kpεhiri ninsalinim‟ kore (ni Alizanda), ka lahi valsira (ni buɣum daazaaba). Yaha! Ka O (Naawuni) siɣisi ba litaafi (Alkur‟ aani) na ni yεlimaŋli, domin di ti niŋdi fukumsi bɛ sunsuuni n-zaŋ chaŋ bɛ ni niŋ namgbankpeeni shɛli puuni maa. Yaha! So daa bi niŋ namgbankpeeni di puuni m-pahila ninvuɣu shεba bɛ ni zaŋ li n-ti saha shɛli dalirinim’ din kaba na maa nyaaŋa, ka di nyɛla jɛlinsi din kuli be bɛ sunsuuni zuɣu. Dinzuɣu ka Naawuni dolsi ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli domin bɛ (chεfurinim’) ni niŋ namgbankpeeni yεlimaŋ‟ shεli maa zuɣu ni O yɛdda. Naawuni mi dolsirila O ni bɔri so n-zaŋ chaŋ sochibga.

214. Bee yi (Muslinnim’) tɛhirimi ni yi ni kpe Alizanda, ka (dahindi shεli) din daa paai ban kana poi ni yinim maa ŋmali na bɛ paai ya? Miisim (fara) mini doro daa gbaai ba.Yaha! Ka bɛ (Naawuni) dam bɛ suhiri hali ka Naawuni tumo n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli m-pahi o zuɣu maa ti yεli: “Bondali ka Naawuni sɔŋsim yɛn ka na?” Wumma! Naawuni sɔŋsim nyɛla din be yoma.

215. (Yaa nyini Annabi!) Bɛ bɔhira ni bimbo ka bɛ leei yɛn zaŋ dihi (Naawuni zuɣu)? Tɔ! Yεlima: “Binshɛɣu kam yi ni yɛn zaŋ n-dihi ka di nyɛ alheeri, tɔ! Di nyɛla ba ni ma dini, ni dɔɣiriba, ni kpibsi ni nandaamba, n-ti pahi sochanda. Yaha! Yi ni tum shɛli ka di nyɛ vɛnyɛla, tɔ! Naawuni nyεla Ŋun mi di yεla.”

216. Bɛ zali tobu tuhibu talahi yi (Muslinnim) zuɣu ni, ka di nyɛla yi ni je shɛli. Di yi pa shεli ka yi je shɛli, ka di nyɛ alheeri tin ya. Yaha! Di pa shɛli ka yi yu shɛli, ka di nyɛ din be n-tin ya. Naawuni m-mi (din nyɛ alheeri tin ya), amaa! Yinim’ bi mi.

217. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira n-zaŋ chaŋ tobu tuhibu yɛla goli shɛli Naawuni ni mɔŋ tobu tuhibu di puuni. Tɔ! Yεlima: “Di puuni tobu tuhibu nyɛla din bara. Yaha! Taɣibu ka chɛ Naawuni soli gba nyɛla Naawuni taali kpɛbu, ni chεfuritali ni Ŋuna (Naawuni), ni (ninaslinim‟ taɣibu ka chɛ) Harami jiŋli (Ka’aba) ni kpεbu, ni di (Maka) niriba yihibu di puuni nyɛla taali din bara. Yaha! Fitina taali bara n-gari kubu (bɛ yi mɔŋ Muslimi o daadiini yɛli shɛli, bɛ yi ku o gba di so). Yaha! Bɛ (chɛfurinim) ku milgi ka chɛ yi (Muslin- nim‟) tuhibu naɣila bɛ ti labsi ya yi da- adiini kurli ni, bɛ yi ni tooi lala. Dinzuɣu, yi puuni ninvuɣu so ŋun yi o daadiini ni, ka kpi ka nyɛla chεfura, tɔ! Bannim maa tuma saɣim ya Dunia ni Chiyaama. Yaha! Bana n-nyɛ buɣum bihi, ka nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

218. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, n-ti pahi ban zo hiʒira ka tuhi tobu Naawuni soli zuɣu, tɔ! Bannim mali tamaha ni Naawuni nambɔzɔbo. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

219. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhiri a bɔhigu n-zaŋ chaŋ dam mini chacha polo. Tɔ! Yεlima: “Taali din bara be di di diba ayi maa ni, ka lahi mali anfaani n-ti ninsalinima, (bɛ ni kɔhi li, ka nyɔri yi di puuni na). Yaha! Di taali m-bara gari di daanfaani. Bɛ lahi bɔhira ni bimbo ka bɛ yɛn zaŋ n-dihi Naawuni zuɣu? Tɔ! Yεlima: “Dihimi ya yi ni lahi ka shεli bukaata. Lala maa ka Naawuni kahigiri ya O nam yεlikpahinda, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban tɛhira.

220. Dunia ni Chiyaama puuni. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira n-zaŋ chaŋ kpibsi. Tɔ! Yεlima: “Bɛhigu viɛlgi ti ba n- gari. Yaha! Yi yi deei bɛ (kpibisi maa) daarzichi n-zaŋ gabi yi daarzichi puuni, tɔ! Bɛ nyɛla yi mabihi (Muslinsi daadiini puuni). Yaha! Naawuni mi ŋun saɣinda mini ŋun maanda. Naawuni mi yi di bɔra, tɔ! O naan niŋ ya talahi ni yi ni ku tooi shɛli. Achiika! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋga lana.

221. Yaha! Di lon ya (yi Muslinnima) amiliya n-ti ninvuɣu shɛba ban jɛmdi buɣuli (bee chɛfura balibu kam), naɣila bɛ tila Naawuni yεlimaŋli. Yaha! Achiika! Muslim paɣa so ŋun nyɛ sulinsi gari paɣa so ŋun nyɛ buɣujɛmda (ka nyɛ bilchina), hali o yi vɛla n-tin ya. Yaha! Di lon ya amiliya n-ti ban jɛmdi buɣuli, naɣila bɛ tila Naawuni yɛlimaŋli. Yaha! Dabli ŋun ti Naawuni yɛlimaŋli gari buɣujɛmda, hali o yi vɛla n-tin ya. Bannim maa boondimi n- zaŋ chaŋ buɣum, ka Naawuni mi boonda n-zaŋ chaŋ Alizanda ni chε m-paŋ ni O yɛda. Yaha! O kahigirila O nam yɛlikpahinda n-tiri niriba, domin achiika! Bɛ teei Naawuni yɛla.

222. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira paɣaba sɔrlim (haila) yɛltɔɣa. Tɔ! Yεlima: “Di nyɛla tabzahi.” Dinzuɣu, niŋmi ya katiŋ ka chɛ paɣaba bɛ yi ti be bɛ sɔrlim puuni. Yaha! Miri ya ka yi miri ba (dooshee) hali ka bɛ ti niŋ bɛ maŋ‟ kasi. Amaa! Bɛ yi ti niŋ bɛ maŋ‟ kasi, tɔ! Yin laɣimmi ya ni bana luɣushεli Naawuni ni puhi ya. Achiika! Naawuni bɔri ninvuɣu shεba ban niŋdi tuuba, ka bɔri ban niŋdi bɛ maŋ kasi.

223. Yi paɣaba (Amiliya paɣaba) nyɛla puri n-tin ya, dinzuɣu kam ya na yi puri maa ni luɣulikam yi ni bɔra. Yaha! Daŋsim ya (alheeri) n-ti yi maŋa, ka zon ya Naawuni, ka baŋ ya ni achiika! Yi nyɛla ban yɛn laɣim ni Ŋuna, dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhupεlli lahibali (ni Alizanda).

224. Yaha! Di zaŋ ya Naawuni pɔri ka di leei daliri din mɔŋdi ya alheeri tuma tumbu, ka zon ya Naawuni. Yaha! Malimi ya ninsalinim sunsuuni. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

225. Naawuni bi gbaari ya ni taali yi ni bi yura ka po pɔri shεli, amaa! O ni gbaai ya taali ni din be yi suhuri ni ka yi tum li. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Suɣulolana titali.

226. Ninvuɣu shεba ban po (Naawuni) kadama bɛ ku laɣim ni bɛ paɣaba, tɔ! Bɛ kafaara [10] nyɛla bɛ guhimi chira anahi (ka bi miri bɛ paɣaba maa dooshee). Amaa! Bɛ yi ti labi na (bɛ yi yoli tɛm ni pɔri maa), tɔ! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa. ——— [10] Kafaara nyɛla ninsala ni yɛn niŋ shɛli ka Naawuni chɛ o taali, ka nyɛhi o zunubsi.

227. Yaha! Bɛ yi niŋ niya ni bɛ chɛ bɛ paɣaba maa, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

228. Yaha! Paɣa shεba ban yidaannim‟ chɛ ba, tɔ! Bɛ guhimi (bɛ idda nyɛla) [11] chira ata, di mi bi niŋ halalsi n-ti ba ni bɛ sɔɣi Naawuni ni nam shɛli niŋ bɛ tolansi ni, bɛ yi nyɛla ban ti Naawuni ni Zaadali yεlimaŋli. Yaha! Bɛ yidaannima n-tu ni bɛ labsi ba na, di yi niŋ ka bɛ yu maligu. Yaha! Bɛ (Paɣaba) mali talahi shɛli din ʒi bɛ yidaannim’ zuɣu kamani bɛ yidaannim’ maa talahi ni ʒi bɛ zuɣu shɛm ni bɛrisuŋ. Yaha! Dobba n-nyɛ ban mali tibginsim bɛ (paɣaba maa) zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana. ——— [11] Idda nyɛla paɣa ʒini o ko, ka bi miri doo hali ni saha shɛli, di yi nyɛla o yidana chɛ o mi, bee o yidana maa kpimi, n-zaŋ chaŋ di saha maa, puli yi be o mini o yidana maa sunsuuni, di ni yi polo.

229. Paɣa chεbu nyɛla yim yim buyi (Muslinsi daadiini puuni), di nyaaŋa, doo gbibi o paɣa ni viɛnyɛla, bee ka o chɛ o ni viεnyεla. Yaha! Di bi niŋ halalsi n-ti ya (yi Muslim’ dobba) ni yi deei yi ni ti ba shɛli (sadaachi) puuni, naɣila bɛ niriba ayi maa (doo ni o paɣa) ti zo dabεm kadama bɛ ku tooi gu Naawuni zalisi. Amaa! Yi yi zo dabiɛm kadama bɛ niriba ayi maa ku tooi gu Naawuni zalsi, tɔ! Taali ka bɛ niriba ayi maa zuɣu ni o (paɣa maa) yo o maŋ’ zuɣu.[12] Din nyɛla Naawuni zalsi, dinzuɣu miri ya ka yi kpahi yεɣi li. Yaha! Ŋun ti kpahi yεɣi Naawuni zalsi, tɔ! Bannim‟ maa n-nyɛ zualindiriba. ——— [12] Bɛ ni tooi chɛ ka paɣa labsi sadaachi n-ti o yidana, ka bɛ naan wolgi o mini o sunsuuni.

230. Dinzuɣu, o (doo maa) yi lahi chɛ o, tɔ! O (paɣa maa) bi lahi niŋ halalsi n-ti o din nyaaŋa, naɣila o chaŋ n-ti kuli do so yaha. Dinzuɣu o (dopalli maa) yi ti chɛ o, tɔ! Di pa taali bɛ zuɣu ni (yidaaŋkurli maa mini o paɣa labi n-lo amiliya palli), bɛ yi baŋ ni bɛ ni tooi gu Naawuni zalsi. Yaha! Din nim maa nyεla Naawuni zalsi tarsi, ka O kahigiri li n-tiri ninvuɣu shεba ban mi.

231. Yaha! Yi yi chɛ paɣaba ka bɛ ʒini bɛ idda n-ti naai, tɔ! Yin gbibi ya ba ni viɛnyɛla, bee ka yi chεbsi ba ni viεnyεla. Yaha! Di gbibi ya ba ni chuuta domin yi kpahi yεɣi. Ŋun ti niŋ lala, tɔ! Achiika! O di o maŋ zualinsi. Yi mi di lahi gbibi Naawuni aayanim’ ka di nyɛla ansarsi, ka teei ya Naawuni yolsigu yi zuɣu, ni O ni siɣisi shɛli n-tin ya na din yi litaafi (Alkur’aani) mini yɛmgoliŋga (Sunna) puuni na, dina ka O mali nsaɣisiri ya. Yaha! Zom ya Naawuni, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla binshɛɣu kam Baŋda.

232. Yaha! Yi yi chɛ paɣaba, ka bɛ ʒini bɛ idda n-ti naai, tɔ! Yin di mɔŋ ba ni bɛ di kuli bɛ yidaan’ shɛba ban chɛ ba maa yiŋsi, di yi niŋ ka bɛ saɣi ti taba bɛ sunsuuni ni bɛrisuŋ. Dimbɔŋɔ maa ka bɛ mali niŋdi ninvuɣu so ŋun ti Naawuni ni Zaadali yεlimaŋli wa’azu. Dina nnyɛ din gahim, ka nyɛ kasi n-tin ya. Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun mi, amaa! Yinim‟ bi mi.

233. Yaha! Manim’ mɔɣisim bɛ bihi bihili yuummuni ayi, di nyɛla din ʒɛ n-ti ŋun bɔri ni o pali (o bia) mɔɣisibu. Yaha! Ba maa zuɣu ka bɛ dihibu ni bɛ solibu ʒɛya ni biɛrisuŋ, bɛ bi niŋdi nyɛvuli talahi naɣila din ni tooi shεli. Bɛ di niŋ ma maa chuuta ni o bia, bee ka bɛ niŋ ba chuuta ni o bia. Yaha! Di kotomsi lahi ʒi falidira zuɣu.[13] Yaha! Bɛ niriba ayi (ba ni ma) maa yi bɔri ni bɛ ŋmaai bia maa bihili, ka di nyɛla bɛ niriba ayi maa sunsuuni yɛda ni bɛ saawɔra puuni, tɔ! Taali ka bɛ zuɣu. Yi mi yi lahi bɔri ni yi zaŋ yi bihi maa n-ti paɣa shεba dabam ka bɛ mɔɣisi ba bihili n-tin ya, tɔ! Yi lahi ka taali, di yi niŋ ka yi yo (dihibu maa) liɣiri n-ti ba ni biɛrisuŋ. Yaha! Zom ya Naawuni, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa. ——— [13] Di lahi nyɛla talahi ti ninvuɣu so ŋun di ba maa fali ni o dihiri bia maa hali ka o ti kpaŋ.

234. Yaha! Ninvuɣu shεba ban kpiri yi puuni ka chɛri bɛ paɣaba, tɔ! Bɛ (paɣaba maa) ban guhimi chira anahi ni bεɣu pia (bɛ yidaanim‟ yiŋsi puuni). Amaa! Bɛ yi ti pali bɛ ʒii‟ maa dabsa, tɔ! Taali ka yi zuɣu ni bɛ niŋ bɛ ni bɔri shɛli, ka di nyɛla bɛrisuŋ n-ti bɛ maŋa. Yaha! Naawuni mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

235. Yaha! Taali ka yi zuɣu (di yi niŋ ka paɣaba maa yi na be bɛ idda puuni) ka yi ni tooi ŋahi ba ŋahi shɛli (ka bɛ baŋ ni yi niŋdi ba kore ni amilya), bee ka yi sɔɣi li yi suhuri ni. Naawuni mi ni kadama ni baalim, yi ni ti yihi li polo ni n-yεli ba. Amaa! Miri ya ka yi gbaai ba alikauli (n-zaŋ chaŋ amiliya polo) ka di nyɛ sɔɣisinli puuni, naɣila yi yεli ba la yεltɔɣa shεli din nyɛ alheeri. [14] Yaha! Miri ya ka yi niŋ niya ni yi lo ba amiliya, naɣila bɛ idda dabsa ti pali, ka baŋ ya ni Naawuni mi binshɛɣu din be yi suhuri ni, dinzuɣu zom ya O. Yaha! Baŋmi ya ni achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Suɣulolana titali. ——— [14] Dini n-nyɛ a yɛli: N-yi di nyɛ paɣa a tatabo, n-naan niŋ o amiliya.

236. Di pa taali yi zuɣu ni yi chɛ paɣaba yi yi na bi shihi ba (dooshee), bee ka yi na bi ŋmaai sadaachi n-ti ba. Yaha! Niŋmi ya ba din yɛn chɛ ka bɛ wum nyɛɣisim. Ŋun mali toosim, ŋun dihime ba o tariga, ŋun mi be miisim puuni, tɔ! Ŋun dihimi o toosim tariga, ka di nyɛ nyɛɣisim wumbu ni bɛrisuŋ, ka nyɛla talahi n-ʒi ban tumdi tuunsuma zuɣu.

237. Yaha! Yi yi chɛ ba (paɣaba maa), ka na bi mi ba ni paɣatali, ka mi pun ŋmaai sadaachi ti ba, tɔ! Yin yom ya ba di pirgili, naɣila bɛ (paɣaba maa) yi chɛ n-tin ya, bee ka doo ŋun su amiliya maa chɛ li n-ti paɣa maa. Yi mi yi chɛ li n- ti ba, tɔ! Dina n-nyɛ din miri wuntia. Yaha! Miri ya ka yi tam bɛrisuŋ (deentali) din be yi sunsuuni. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa.

238. Gum ya yi jiŋaanu, n-ti pahi sunsuuni jiŋli (lahisari jiŋli).Yaha! Yiɣisim ya zani n-ti Naawuni ka nyɛla ninvuɣu shεba ban gbargiri bɛ maŋa.

239. Yaha! Yi yi zo dabiεm (ni yi dimba ti liri ya), tɔ! Yin puhimi jiŋli ka nyɛla tiŋgbani ni ka yi chana, bee bimbara zuɣu. Amaa! Yi yi niŋ suhudoo, tɔ! Yin teemi ya Naawuni yɛla kamani O ni baŋsi ya yi ni daa ʒi shɛli maa shɛm.

240. Yaha! Yi puuni ninvuɣu shεba ban yɛn kpi ka chɛ bɛ paɣaba, tɔ! Bɛ chɛli dahinshɛli yɛltɔɣa n-ti bɛ paɣaba maa kadama bɛ wummi nyεɣisim yuuni zaɣiyini, ka di pa ni bɛ yihi bala bɛ yiŋsi ni. Amaa! Taali ka yi zuɣu ni bɛ niŋ bɛ ni bɔri shɛli ka di nyɛla bɛrisuŋ n-zaŋ ti bɛ maŋa. Yaha! Naawuni nyɛla Nyaŋda, Yɛmgoliŋgalana.

241. Yaha! Paɣa shɛba ban yidannim‟ chɛ ba mali nyεɣisim wumbu ni bɛrisuŋ, ka di nyɛla talahi din ʒi wuntizɔriba zuɣu ni.

242. Lala ka Naawuni kahigiri ya O nam yɛlikpahinda, domin achiika! Yi nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali.

243. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu shεba ban yi bɛ yiŋsi ni ka nyɛla ninvuɣu tuha domin kpibu dabiεm zuɣu. Ka Naawuni yεli ba: “Kpim ya,” (ka bɛ zaasa kpi), din nyaaŋa ka o neei ba. Achiika! Naawuni nyɛla Pintiri n-zaŋ ti ninsalinima, amaa! Ninsalinim’ pam bi paɣira.

244. Yaha! Tuhimi ya tobu Naawuni soli zuɣu, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

245. Ŋuni n-leei yɛn paŋ Naawuni paŋdi suŋ, ka O nabgi li n- ti o nabri bobgu? Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun filinda (din be ninsalinim’ nuu ni), ka yɛlgira. O mi sani ka bɛ yɛn ti labsi ya.

246. (Yaa nyin Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya Israaila bihi puuni ninvuɣu asanzanim ban daa yεli Annabi so bɛ ni daa tim bɛ sani na Annabi Musa nyaaŋa, saha shεli bɛ ni daa yεli bɛ Daannabi maa (Annabi Shamwiil): “Piimi ti puuni so n-leei naa, ka ti tuhi tobu Naawuni soli zuɣu,” ka o yεli: “Di ni bɔŋɔ, bɛ yi shiri niŋ tobu maa talahi yi zuɣu, yi ku zaɣisi li? Ka bɛ yεli: “Bozuɣu ka ti ku tuhi Naawuni soli zuɣu, ka di nyɛla bɛ yihi tila ti yiŋsi ni, n-ti pahi ti bihi? Amaa! Saha shεli bɛ ni ti niŋ tobu maa talahi bɛ zuɣu, ka bɛ lebi biri, naɣila bɛ puuni bεla. Tɔ! Naawuni nyɛla Ŋun mi zualindiriba.

247. Ka bɛ Daannabi maa yεli ba: “Achiika! Naawuni timla Tualuuta na ni o ti leei yi naa,” ka bɛ yεli: “Yapolo ka nam simsi o, ka ti nyɛ ban simsi nam dibu n-gari o, domin bɛ (Naawuni) bi ti o laɣipεlga? Ka o (Annabi maa) yεli: “Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun gahimmi o yi zuɣu, ka pahi o baŋsim pam, ka lahi chɛ ka o kuli saɣi daadam. Yaha! Naawuni tirila O nam ni O ni bɔri so. Naawuni mi nyɛla Ŋun yεlgira arzichi n-tiri O daba, Baŋda.

248. Ka bɛ Daannabi maa yεli ba: “Achiika! O nam maa daalaama n-nyɛ adaka shεli ni kan ya na yi Duuma sani, ka suhudoo be di puuni, ni Annabi Musa mini Annabi Haruna ni daa chɛ binyεr’ shεŋa ka di kpalim, ka Malaaikanim ʒiri li. Achiika! Di puuni nyɛla kpahimbu n-zaŋ tin ya, yi yi shiri nyɛla ban ti Naawuni yɛlimaŋli.

249. Saha shεli Tualuutu ni yina ni o tobu bihi, ka o yεli: “Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn dahim ya ni mɔɣili ŋɔ maa kom, dinzuɣu ŋun nyu di puuni shɛli, tɔ! O ka n niriba ni, ŋun mi bi nyu li, tɔ! O be n niriba ni, naɣila ŋun zaŋ o nukurgu n- tooi kom maa yim zuɣu nyu, ka bɛ daa yi o nyaaŋa, ka nyu di puuni shɛli, naɣila bɛ puuni bεla. Saha shεli o (Tualuutu) mini ban ti Naawuni yεlimaŋli maa ni daa du kuligu maa, ka bɛ (puuni shεba) yεli: “Zuŋɔ ti ka yiko din ni tooi tuhi Jaaluutu mini o tobbihi,” ka bɛ puuni ninvuɣu shɛba ban dihitabli ni Naawuni laɣimbu yεli: “Di zooiya ka salo ban nyɛ bεla nyεŋ salo ban galsi ni Naawuni yiko. Yaha! Naawuni mini suɣulonima m-be.”

250. Yaha! Saha shεli bɛ ni daa yi Jaluuta mini o tobbihi maa zuɣu, ka bɛ yεli: “Yaa ti Duuma Naawuni! Tim ti suɣulo din galsi, ka ba ti naba zali, ka ti ti nasara ninvuɣu shεba ban nyɛ chεfurinim’ zuɣu.”

251. Ka bɛ di ba tobu ni Naawuni yiko, ka Annabi Dawuda daa ku Jaaluuta.[15] Yaha! Naawuni daa ti o nam mini Annabitali, ka baŋsi o O ni bɔri shεli puuni. Di yi di pala Naawuni ni zaŋdi ninsalinima n-taɣiri bɛ taba zuɣu, tɔ! Tiŋgbani naan saɣim. Amaa! Naawuni nyɛla Pintira binnamda zuɣu. ——— [15] Annabi Dawuda daa bela Taluutu tobbihi ni.

252. (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa nyɛla Naawuni nam yɛlikpahinda, ka Ti karindi li n-tiri a ni yεlimaŋli. Yaha! Achiika! A nyɛla ŋun be Naawuni tuumba ni.

253. Bɛ tuumba maa, Ti (Tinim’ Naawuni) tibgila bɛ shεba bɛ taba zuɣu. Bɛ puuni so beni ka Naawuni tɔɣisi o yεltɔɣa, ka tibgi bɛ shεba ni darzanima. Yaha! Ka Ti (Tinim‟ Naawuni) ti Issa Mariam bia dalirinim’ din be polo ni, ka kpaŋsi o ni kasi nyɛvuli (Malaaika Ziblila). Yaha! Naawuni yi di yu, tɔ! Ban daa kana bɛ (tuumba maa) nyaaŋa naan ku tuhi taba di ni niŋ ka dalirinim’ kaba na nyaaŋa, amaa! Ka bɛ niŋ namgbankpeeni, dinzuɣu bɛ puuni so beni ti yεlimaŋli, ka bɛ puuni so mi niŋ chεfuritali. Yaha! Naawuni yi di yu, bɛ naan ku tuhi taba. Amaa! Naawuni tumdila O ni yu shεli.

254. Yaa yinim‟ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Dim ya Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ya shɛli puuni, pɔi ka dabsi shεli kɔhimma ni ti bi yɛn be di puuni, simli mi ti kani, suhudee mi gba ti kani. Yaha! Chεfurinim’ n-nyɛ zualin- diriba.

255. Naawuni! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, O (Naawuni) nyɛla nyɛvulilana Ŋun bi kpira. Ŋuni n- lahi zani ti binshɛɣu kam. Gonyuunsi bi gbaari O, bɛ di ti yɛli ni gom. Ŋuna n-su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. So n-kani n-yɛn tooi suhudee O sani (Zaadali) naɣila ni O yiko. O mila din be (O binnamda) tooni, ni din be bɛ nyaaŋa. Yaha! Bɛ ku tooi baŋ shɛli O (Naawuni) baŋsim puuni, naɣila O ni yu shɛli. O nam kuɣu 16 yɛlima n-gari sagbana mini tiŋgbani. Yaha! Di gulibu bi nyεŋdi O. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam du ka galsi.

256. Talahi (furminsi) ka adiini puuni. Achiika! Dolsigu yi na polo ni ka chɛ biriginsim. Dinzuɣu ŋun niŋ chɛfuritali ni tuaguutu (buɣuli) ka ti Naawuni yɛlimaŋli, tɔ! O shiri gbibi gabikpeeni din ka chihibu. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

257. Naawuni nyɛla yura n-ti ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli, O yihiri ba la zimsim (chεfuritali) ni, n-ti kpεhiri neesim (Muslinsi) ni. Amaa! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yuiba n-nyɛ tuaguutu,[16] ka bɛ (tuaguutunim’ maa) yihiri ba neesim puuni n-ti kpεhiri zimsim ni, tɔ! Bannim‟ maa n-nyɛ buɣum bihi, ka nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. ——— [16] Binshεɣu kam ninsala ni ti yεlimaŋli kadama di ni tooi ti o anfaani, bee ka di taɣi o ka chε chuuta shεli, tɔ! Di leei taguutu.

258. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu so (Namruuzu) ŋun daa ti ŋmɛ Annabi Ibrahima namgbankpeeni nzaŋ chaŋ o Duuma (Naawuni) polo, domin Naawuni daa ti o (Dunia) nam zuɣu? Saha shεli Annabi Ibrahima ni daa yεli: “N Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun tiri nyɛvuli, ka deera,” ka o yεli: “M gba tiri nyɛvuli, ka deera.” Ka Annabi Ibrahima yεli: “Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun chɛ ka wuntaŋ’ yiri wulinpuhili na, dinzuɣu (a yi shiri nyɛla Duuma), tɔ! Nyin chɛ ka di (wuntaŋ’ maa) yi wulinluhili na, ka bɛ daa birim ŋun niŋ chεfuritali maa (Namruuzu). Tɔ! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba.

259. Bee kamani ninvuɣu so ŋun daa gari tiŋshee zuɣu,[17] ka di (tiŋ’ maa) lu n-dahim di wulikpana zuɣu, ka o naan yεli: “Wula ka Naawuni yɛn tooi lahi neei tiŋ ŋɔ maa di kpibu nyaaŋa? Ka Naawuni deei o nyεvuli yuuŋkobiga ka yiɣisi o, ka yεli: “Saha diba ala ka a ʒini kpe? Ka o yεli: “N-ʒinila dabsili bee dabsili puuni shɛli.” Ka O (Naawuni) yεli: “Chɛli gba! A ʒinila yuuŋkobga.” Dinzuɣu, ŋmalgima n-yuli a bindirigu mini a binnyurigu, di bi saɣim (yuuŋkobgu maa nyaaŋa), ka lahi ŋmaligi yuli a buŋ maa, (ka o nya o ni daa bari o buŋ so maa ni daa kpi, ka o koba waai shεm). Yaha! Domin Ti (Tinim‟ Naawuni) zaŋ a leei yεlikpahindili n-ti ninsalinima. (Ka Naawuni lahi yɛli o): Ŋmalgima n-yuli o koba, ka nya Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn zaŋ li n-tuɣi taba shεm, di nyaaŋa ka Ti zaŋ nimdi n-limsi li. Saha shεli di ni kahigi n-ti o, ka o yεli: “N-yi pa baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu. ——— [17] Ŋuna n-nyε Uzairu, dinzuɣu ka Yahuudu nim’ zaŋ o boli Naawuni bia, kamani Nashaara nim’ gba ni mali Annabi Issa boondi Naawuni bia shεm.

260. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima ni daa yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Wuhimi ma A ni neeri kpiimbi shεm,” ka O (Naawuni) yεli: “Di ni bɔŋɔ, a bi tila yεlimaŋli? Ka o yεli: “Chɛli gba! Amaa! M-bɔrimi ni n suhu doni,” ka O yεli: “Tɔ! Gbaami noombihi anahi, ka laɣim ba, ka ŋmahi ŋmahi ba n-laɣim taba, ka tooi li n-ti pa zoya ŋɔ maa zaɣiyini kam zuɣu, di nyaaŋa ka boli ba, bɛ ni ka a na ni yomyoma, ka a yi pa baŋ ni achiika! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.

261. Ninvuɣu shεba ban diri bɛ daarzichi Naawuni soli zuɣu ŋmanila bimbirili din nyɛɣi kayola ayɔpoin, ka kayolli kam ni mali biεlim kobga. Yaha! Naawuni nabri mi n-tiri O ni bɔri so. Nawuni mi nyɛla Ŋun yεlgiri arzichi tiri O daba, Baŋda.

262. Ninvuɣu shεba ban diri bɛ daarzichi Naawuni soli zuɣu, ka bi zaŋ fuhibu mini chuuta n-dolsi binshɛɣu bɛ ni di maa. Tɔ! Bɛ sanyoo be bɛ Duuma (Naawuni) sani. Yaha! Bɛ ti ka dabiεm shεli (ni Chiyaama daazaaba), bɛ mi ti ka suhusaɣiŋgu ni.

263. Yɛltɔɣa suŋ (zilimballi) ni chεmpaŋ n-nyɛ din gari sara shɛli bɛrim ni doli di nyaaŋa. Yaha! Naawuni nyɛla Bundana, ni Suɣulolana titali.

264. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli: “Disaɣim ya yi sara ni fuhibu mimi chuuta, kamani ninvuɣu so ŋun diri o liɣiri niriba nyabu zuɣu, ka mi bi tiri Naawuni mini Bahigudali yεlimaŋli, tɔ! O kotomsi ŋmanila tampiŋ’ shɛli taŋkpaɣu ni pa di zuɣusaa, ka sakurli buli (ka vaai taŋkpaɣu maa ti labi shεlipolo) ka chɛ li polipoli, (dinzuɣu) bɛ ku tooi nya bindir‟ shɛli) tuun‟ shɛli bɛ ni tum maa ni. Naawuni mi bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ gutulunima.

265. Ban gba diri bɛ daarzichi ka di nyɛla bɛ bɔrila Naawuni yεda, ka lahi dihitabli bɛ suhuri ni (kadama bɛ ni nya di sanyoo Naawuni sani), tɔ! Bɛ kotomsi ŋmanila pu’shεli din be daboli zuɣu, ka sakurli mi m-pa di zuɣu, ka di yihi bindirigu siɣim buyi, di mi yi niŋ ka sakurli bi mi m-pa di zuɣu, bala sayuɣiyuɣi. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa.

266. Di ni bɔŋɔ, yi zaɣiyino kam di bɔri ni o mali dobino mini Inabi (sinsaba) puu, ka kulibɔna zɔri gindi di lɔŋ ni, ka o lahi mali binwola balibu kam di (puu maa) ni, ka kurginsim paagi o, ka o mi mali bihi ban na bi kpaŋ, ka ʒɛɣu ti shee puu maa ni, ka di puuni mali buɣum, ka di di buɣum. Lala ka Naawuni kahigiri ya O nam yɛlikpahinda, domin achiika! Yi ni niŋ tɛha.

267. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Dim ya yi ni bo arzichi shɛli puuni din nyɛ zaɣiviɛlli, n-ti pahi Ti (Tinim’ Naawuni) ni yihi shɛli n-tin ya na tiŋgbani ni, ka miri ya ka yi niŋdi niya ka zaŋdi din be n-dihira, (domin so yi di yɛn tin ya li), yi di pala ban yɛn deei li naɣila yi pɔbila yi nina. Yaha! Baŋmi ya ni Naawuni nyɛla Bundana, Duuma paɣirigu.

268. Shintaŋ n-nyɛ ŋun niŋdi ya alikauli ni fara (kadama yi yi zaŋ yi daarzichi n-dihi Naawuni soli zuɣu, yi ni leei faranima), ka puhiri ya kavituma tumbu. Ka Naawuni mi niŋdi ya alikauli ni chɛmpaŋ din yi O sani na, ni tibginsim (Alizanda).Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun yεlgiri O pini n-tiri O daba, Baŋda.

269. O (Naawuni) tirila O ni bɔri so baŋsim, ninvuɣu so mi bɛ ni ti baŋsim, tɔ! Achiika! Bɛ ti o alheeri din galsi. Yaha! So bi teeri Naawuni yɛla, naɣila ninvuɣu shεba ban mali haŋkali.

270. Yaha! Yi ni zaŋ shɛli dihi yi dihibu puuni, bee ka yi puli yi pulibu puuni, tɔ! Achiika! Naawuni mi di yεla. Yaha! Zualindiriba ti ka sɔŋdiba (Zaadali).

271. Yi (Muslinnim) yi yihi yi sara polo ni, tɔ! Di viɛla, yi mi yi lahi sɔɣi li, ka zaŋ li n-ti nandaamba, tɔ! Dina n-nyɛ din gari n- zaŋ tin ya, ka O (Naawuni) nyεhiri yi taali bihi ka chɛri ya. Naawuni mi nyɛla Ŋun mi binshɛɣu din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

272. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ dolsigu bi ʒe a zuɣu talahi, amaa! Naawuni n-nyɛ Ŋun dolsiri O ni bɔri so. Dinzuɣu, yi ni dihi shɛli ka di nyɛ alheeri, tɔ! Yi maŋ‟ zuɣu ka yi dihi. Yi mi di dihi ya shɛli naɣila di nyɛla Naawuni zuɣu. Yi ni lahi dihi shɛli ka di nyɛ alheeri, bɛ ni pali ya di sanyoo, yi mi pala bɛ ni yɛn ti di shɛba zualinsi.

273. Di (zaka maa) nyɛla faranim’ shɛba bɛ ni taɣi sɔŋ (ka bɛ bi tumdi tuun’ shɛli naɣila fisabilillahi tobu ni ka bɛ be) dini, bɛ mi ku tooi go tiŋgbani yaaŋa zuɣu (ni bɛ tum daabilim), ka ninvuɣu so ŋun bi mi bɛ biɛhigu tεhiri ni bɛ nyɛla bundannima, domin bɛ maŋ’ gbaabu (ka chɛ suhibu) zuɣu (Yaa nyini ŋun wumda)! A ni tooi baŋ ba ni bɛ ŋmahiŋgbana, bɛ bi suhuri niriba ni funyiya. Yaha! Yi ni di arzichi shɛli ka di nyɛ alheeri, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi li.

274. Ninvuɣu shεba ban diri bɛ daarzichi Naawuni zuɣu yuŋ mini wuntaŋ’ ni, ashilo mini polo ni. Tɔ! bɛ sanyoo be bɛ Duuma (Naawuni) sani, dabiεm shɛli ka bɛ zuɣu, bɛ mi ti bi yɛn niŋ suhusaɣiŋgu (Zaadali).

275. Ninvuɣu shεba ban diri laɣinyɔri, tɔ! (Zaadali) bɛ ti bi yɛn yiɣisi naɣila bɛ ŋmahiŋgbana ti yɛn be mi kamani shintaŋ ni bibri so (ka o lura ka yiɣisira), di daliri nyɛla bɛ daa yεli mi ni laɣinyɔri ŋmanila daabilim, ka Naawuni mi niŋla daabilim halalsi ka mɔŋ laɣinyɔri dibu. Dinzuɣu, wa‟azu ni paai so din yi o Duuma sani na, ka o mɔŋ o maŋa (laɣinyɔri maa), tɔ! Bɛ ku gbibi o din gari maa taali, ka o yεla kpalim Naawuni sani. Amaa! Ŋun ti labi (laɣinyɔri maa puuni), tɔ! Bannim nyɛla buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

276. Naawini filindila laɣinyɔri, ka nabgiri sara. Yaha! Naawuni je ŋun kam zooi gutulunsi, ka zooi taali ni kpɛbu.

277. Achiika! Ninvuɣa shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviεla, ka puhi jiŋli, ka ti zaka, tɔ! Bɛ sanyoo be bɛ Duuma (Naawuni) sani, dabiεm shεli ti ka bɛ zuɣu, bɛ mi ti bi yɛn niŋ suhusaɣiŋgu (Zaadali).

278. Yaa yinim’ ninvuɣa shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni, ka chεn ya din kpalim laɣinyɔri puuni, yi yi shiri nyɛla ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

279. Yaha! Yi yi bi niŋ lala, tɔ! Yin baŋmi ya tobu beni din yi Naawuni ni O tumo sani na. Amaa! Yi yi niŋ tuuba, tɔ! Yi sula yi laɣizuɣuri. Di din ya zualinsi, ka di chɛ ka so din ya zualinsi.

280. Yaha! Ninvuɣu so ŋun di samli yi be muɣisigu puuni, tɔ! Yin naɣisim ya n-ti o hali ni saha shεli o ni yɛn tooi yo li. Amaa! Yi yi tooi zaŋ li mali ba sara, tɔ! Dina n-nyɛ din gari n- zaŋ tin ya, yi yi di nyɛla ninvuɣu shεba ban mi.

281. Yaha! Zom ya dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti labsi ya Naawun sani, ka bɛ yo nyεvuli kam ni di ni tum shɛli, bɛ mi ti bi yɛn di ba zualinsi.

282. Yaa yinim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi yɛn dihi taba samli hali ni saha shεli, tɔ! Yin sabmi ya li zali. Yaha! Chεli ya ka gbaŋŋmara sabi li yi sunsuuni ni aadalsi. Gbaŋŋmara maa mi di zaɣisi di sabbu kamani Naawuni ni baŋsi o li shεm, dinzuɣu o sabi mi li, ka ŋun yɛn di samli maa mi gba dihi o nuu, ka zo o Duuma (Naawuni), ka di booi shεli di puuni. Amaa! Samli ni doli so maa yi nyɛla ŋun ka o haŋkali ni, bee o nyɛla ninvuɣugbariŋ (kamani dorolana, bee niŋkurlim), bee o ku tooi gɔrila o yuli tɔ! Ŋun yɛn zani n-ti o (ka o deei samli maa) sabmi ni aadalsi. Yaha! Bom ya shɛhira diriba ayi ban nyɛ dobba. Bɛ mi yi pa dobba ayi, yin bom ya doo ni paɣaba ayi shɛba yi ni niŋ yɛdda ka bɛ be shɛhira diriba puuni. Di yi niŋ ka bɛ (paɣaba ayi maa) puuni yino ti yi tam, ka o kpee maa teegi o. Yaha! Shɛhira diriba maa di zaɣisi, di yi ti niŋ ka bɛ boli ba. Yi mi miri ya ka yi chɛ ka yi nyee nyoni (samli maa) sabi zali, di yi pɔra mi bee di galsiya hali ni wokati shεli yi ni bɔri li. Dina n-nyɛ aadalsi din gari Naawuni sani, ka nyɛ din yɛn zali shɛhira (ka yi ku tam), ka lahi nyɛ din miri ka yɛn chε ka yi ku zilsi taba, naɣila di kuli nyɛla daabilim ka yi mali li n-lebgiri yi sunsuuni, dinzuɣu (di yi nyɛ lala), taali ka yi zuɣu yi yi bi sabi li. Yaha! Yi yi kɔhi binyɛra n-ti taba, yin bom ya shɛhira, bɛ mi di niŋ ŋun sabi maa mini shɛhiradira maa chuuta shɛli. Yi yi niŋ lala, tɔ! Achiika! Di nyɛla din kpeeiyi. Dinzuɣu zom ya Naawuni, ka Naawuni baŋsi ya. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.

283. Yaha! Yi yi chani soli ka bi nya ŋun yɛn sabi li tin ya, tɔ! (Sandana maa) ŋun deemi talima. Amaa! Di yi niŋ ka yi niŋ taba yɛda, tɔ! Ninvuɣu so bɛ ni niŋ yɛdda maa labsim amaana maa nti ti di lana, ka zo o Duuma Naawuni. Yaha! Di sɔɣi ya shɛhira. Ŋun mi ti sɔɣi li tɔ! Achiika! O tum taali o suhu ni. Yaha! Naawuni nyεla Ŋun mi yi tuuntumsa.

284. Naawuni n-nyɛ Ŋun su binshɛɣu din be sagbana ni, ni binshɛɣu din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Yi yi yihi binshɛɣu din be yi suhiri ni, bee yi sɔɣi li mi, tɔ! Naawuni ni ti kari ya di saliya, ka chε m-paŋ O ni bɔri so, ka lahi dargi O ni bɔri so tibli. Naawuni mi nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

285. Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) ti yεlimaŋli ni binshɛɣu bɛ ni siɣisi na n-ti ti o ka di yi o Duuma (Naawuni) sani na. Lala ka Muumininim’ [18]gba ti Naawuni yεlimaŋli, bɛ zaasa ti Naawuni yεlimaŋli, ni O Malaaikanima, ni O litaafinima, n-ti pahi O tuumba, (ka bɛ yεra): “Ti bi wolgiri so O tuumba puuni.” Yaha! Ka bɛ yεli: “Ti wum ya ka doli.” A chεmpaŋ ka ti bɔra. Yaa ti Duuma Naawuni! A sani n-nyɛ labbu shee. ——— [18] Mumuni n-nyɛ ŋun labsiri yɛllikam tiri Naawuni, dina n-nyɛ din kam paagi o, zaɣiviɛlli n-nyɛ li, bee zaɣibiɛɣu, ka o mi ni Naawuni sani ka di yi na.

286. Naawuni bi zaandi talahi nyɛvuli zuɣu naɣila di ni ni tooi shεli, di mali di ni tum aliheeri shɛli sanyoo, ka mali di ni tum zaɣibe shɛli sanyoo. Yaa ti Duuma Naawuni! Di gbaai ti ni taali shεli, di yi niŋ ka ti tam, bee ka ti chirim. Yaa ti Duuma Naawuni! Di ʒili ti ʒili timsili kamani A ni daa ʒili li ninvuɣu shεba ban daa kana poi ni tinim’ maa zuɣu shɛm. Yaa ti Duuma! Di ʒili ti ti ni ka shɛli yiko. Yaha! Zaŋmi ti taali bahi, ka chɛ m-paŋ ti, ka zo ti nambɔɣu. Nyini n-nyɛ Ŋun Guli ti, dinzuɣu sɔŋmi ti ninvuɣu shɛba ban nyɛ chεfurinim’ zuɣu.

1. Alif-Laam-Miim (A . L . M.) [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali) dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni].

2. Naawuni! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna n­nyɛ Nyɛvulilana ŋun bi kpira, Ŋuna n-zani ti O binnamda binshɛɣu kam.

3. (Yaa nyini Annabi)! O siɣisi la litaafi (Alkur’aani) n-ti a na ni yεlimaŋli,ka di nyɛ din tiri litaafi shεŋa din daŋ di tooni yεlimaŋli, ka siɣisi Attaura mini Injiila na.

4. Poi ni dina, di daa nyɛla dolsigu n-ti ninsalinima, ka naan siɣisi din wolgiri yεlimaŋli mini ʒiri na (Alkur’aani). Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni Naawuni nam yɛlikpahinda, tɔ! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Tibdargibo Naa.

5. Achiika! Naawuni, binshɛɣubi sɔɣiri ka chɛri O tiŋgbani ni, bee sagbana ni.

6. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun tiri ya ŋmahiŋgbana (yi manim’) tolansi ni, ni Oni bɔri lishεm. Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.

7. (Yaa nyini Annabi)! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun siɣisi litaafi (Alkur’aani) na n-ti ti a, ka di puuni mali aayanim’ din fasara do polo ni, dinnim’ maa n-nyɛ litaafi asali, ka di shεŋa mi fasara sɔɣi doya, dinzuɣu ninvuɣu shεba ban suhiri milgi (ka chɛ yɛlimaŋli) maa doli la din fasara bi yi polo ni maa, ka di nyɛla bɛ bɔrila fitina (ni bɛ birgi ninsalinima), ka bɔrini bɛ ti di fasara ni bɛ suhuyurlim. So mi bi mi di fasara naɣila Naawuni, ka ninvuɣu shεba ban zilgi baŋsim puuni naan yεra: “Ti ti liyεlimaŋli, di zaɣiyini kam yila ti Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! So bi teeri Naawuni yɛla, naɣila haŋkayanima.”

8. “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Di ŋmalgi ti suhiri A ni dolsi ti ŋɔ maa nyaaŋa, ka ti ti nambɔzɔhigu din yi A sani na. Achiika! Nyini n-nyɛ Ŋun zooi Pintibo.

9. “Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! A nyɛla Ŋun yɛn ti laɣim ninsalinim’ dabsi’ shεli din ka zilsigu la puuni. Achiika! Naawuni bi yiɣisiri alikauli.”

10. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa daarzichi mini bi bihi ku tooi taɣi ba shɛli ka chɛ Naawuni (daazaaba). Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ buɣum dokuɣuri.

11. Kamani Fir’auna niriba bεhigu ni daa nyɛ shεm, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban daa daŋ ba na, bɛ daa labsila Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka Naawuni gbaai ba ni bɛ taya. Yaha! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni lana.

12. (Yaa nyini Annabi)! Yεlimi ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa: “Bɛ ni tuhi nyεŋ ya (Dunia ŋɔ), ka laɣim ya ti niŋʒahannama buɣum ni (Zaadali). Yaha! Di biɛhigu shee maa nyɛla din be.

13. Achiika! Di daa nyɛla yɛlikpahindili n-zaŋ tin ya (yi Yahuudunima) n-zaŋ chaŋ zamaatu bɛ ba ayi ban daa kpa taba (Badar tobu ni) la. Zamaatu shεba daa tuhirila Naawuni zuɣu, ka zamaatu shεba ban kpalim maa nyɛ chεfurnima, ka bɛ (Muslinnim’ maa) nyari ba ka bɛ nyɛ bɛ galsim tatabo siɣim buyi. Naawuni mi kpaŋsirila O ni bɔri so ni O nasara. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban suhiri ne.

14. Bɛ dihila ninsalinim’ nachinsi ni kɔrsi yurlim n-zaŋ jɛndi paɣaba, ni bihi, ni arzichi shɛŋabɛ ni laɣimka di nyɛ salima mini anʒilfa, ni yuri ban viɛla, n-ti pahi yiŋbiŋkobri ni puri. Lala maa nyɛla nyɛɣisim Dunia bεhigu puuni. Yaha! Naawuni sani ka labrisuŋ shee be.

15. (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, n-tim ya lahibali ni bɛrisuŋ din gari lala? Ninvuɣu shεba ban mali wuntia bɛ Duuma sani mali Alizanda yili shɛŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri gindi di lɔŋ ni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ni paɣa shɛba ban niŋ kasi, n-ti pahi yɛda din yi Naawuni sani na.Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari O daba.

16. Ninvuɣu shεba ban yεra: “Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! Tinim’ ti yεlimaŋli, dinzuɣu chεli ti taya m-paŋ ti, ka gutikachɛ buɣum daazaaba.

17. (Bana n-nyɛ) Suɣulonima, ni yεlimaŋlinima, ni ban doli Naawuni, ni ban diri bɛ daarzichi (Naawuni soli), ni ban bɔri chɛ m-paŋ bekaali na.

18. Naawuni di shɛhira ni Achiika! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, ni Malaaikanima, n-ti pahi baŋdiba, O nyɛla Ŋun zaandi aadalsi. Duuma jεndigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, ni Yεmgoliŋgalana.

19. Achiika! Adiini maŋli Naawuni sani, dina n-nyɛ Muslinsi daadiini. Amaa! Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) daa bi niŋ namgbankpeeni, naɣila saha shɛli baŋsim ni daa ti kaba na nyaana, ka di nyɛla nyuli din be bɛ sunsuuni zuɣu. Yaha! Ŋun ti niŋ chɛfuritali ni Naawuni aayanima, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun valim ni saliya karibu.

20. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi ŋmɛ a namgbankpeeni, nyin yεlima: “N-zaŋ m maŋ zaasa n-ti Naawuni, ni ŋun doli n daadiini. Yaha! Yεlimi ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa, ni Ummiyyinima (Larbunim’ puuni ban bi karim): “Di ni bɔŋɔ, yi zaŋ yi maŋ zaasa n-ti Naawuni (yi kpe Muslinsi ni)?” Tɔ!Bɛ yi zaŋ bɛ maŋ’ zaa n-ti Naawuni, tɔ! Achiika! Bɛ shiri dolsi ya. Amaa! Bɛ yi zaɣisi ka lebi biri, tɔ! Achiika! Din nyɛ talahi a zuɣu n-nyɛ a ti a tuuntali. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari O daba.

21. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋdi chεfuritali ni Naawuni aayanima, ka kuri Annabinim’ ka di pa ni yεlimaŋli soli, ka kuri ninvuɣu shεba ban puhiri ni tuunviεla tumbu ninsalinim’ puuni, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba suhupiɛlli lahibali ni azaabakpeeni.

22. Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shεba ban tuma saɣim Dunia ni Chiyaama, bɛ mi ti ka ban yɛnsɔŋ ba (Zaadali).

23. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu shεba bɛ ni ti tarli litaafi puuni (Yahuudunim’ baŋdiba), ka bɛ boondi ba n-zaŋ kana Naawuni litaafi (Alkur’aani), domin di ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni, din nyaaŋa ka bɛ puuni shεba lebi biri, ka nyɛla ban zaɣisira.

24. Di daliri nyɛla bɛ yεlimi: “Di kariya ka buɣum shihi ti, naɣila dabsa shεŋa din mali kalinli,” ka ʒiri shεŋabɛ ni ŋmara m-pari Naawuni maa yɔhimba bɛ daadiini puuni.

25. Ka wula n-yɛn ti nyεlidi yiti niŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) laɣim ba dabsili shεli zilsigu ni ka di puuni la, ka bɛ ti yo nyεvuli kam samli ni di ni daa tum shɛli, bɛ mi pala bɛ ni yɛn di shɛba zualinsi?

26. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa n Duuma Naawuni! Nyini n-nyɛ Ŋun sunam. Azaŋdila nam n-tiri A ni bɔriso, ka deeri namAnibɔri so sani, ka tibgiri A ni bɔri so, ka lahi filindi A ni bɔri so, A nuuni ka bɛrisuŋ be. Achiika! A nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

27. A zaŋdila yuŋ n-kpεhiri wuntaŋ’ ni, ka zaŋdi wuntaŋ’ kpεhiri yuŋ ni, ka yihiri binnyεŋ binkpiŋ ni, ka yihiri binkpiŋ binnyɛŋ ni. Yaha! A largirila A ni bɔri so, ka di pa ni saliya karibu m-beni.

28. Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli (Muslinnima) di zaŋ chεfurinima n-leei bɛ yuriba ka di pa ni bɛ Muslim’ taba, dinzuɣu ŋun ti niŋ lala, tɔ! Oka shɛli noli ni Naawuni sani, naɣilayi ti zɔri dabiεm ni bɛ niŋ ya chuuta shεli (ka laɣiba zɔri), ka Naawuni varsiri ya ni O maŋa. Yaha! Naawuni sani n-nyɛ labbu shee.

29. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yi yi sɔɣi binshɛɣu din be yi suhiri ni, bee yi yihi lila polo ni, Naawuni mi li. Yaha! O mi din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.”

30. Dabsi’ shεli nyɛvuli kam ni yɛn ti nya ka bɛ zaŋ tuunviεla shεŋao ni daa tum na n-ti zali o tooni, ka lahi zaŋ o ni daa tum tuumbe’ shεli na n-ti zali o tooni, ka o yɛn tibɔri ni waɣilim niŋ o mini li (tuumbɛri maa) sunsuuni, ka Naawuni varsiri ya ni O maŋa. Yaha! Naawuni nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana ni daba.

31. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban yuri Naawuni, tɔ! Yin doli ya ma, Naawuni ni yun ya, ka chɛ yi taya m-paŋ ya. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

32. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Doli ya Naawuni mini O tumo,” Amaa! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Achiika! Naawuni bi bɔri chεfurinima.

33. Achiika! Naawuni gahimla Annabi Adam mini Annabi Nuhu, ni Annabi Ibrahima yiŋnima, n-ti pahi Imraana yiŋ-nim’ (bɛʒamana puuni) binnamda zuɣu.

34. Bɛ daa nyɛla zuliya yinsi, ka bɛ shɛba yi tabi ni na. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

35. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Imraana paɣa [1] ni daa yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Achiika! N-zaŋ bia so ŋun be m pulini ŋɔ m­puli A, ni o ti nyɛla bilchina ka fukumsi shεli ti bi pa o zuɣu (naɣila A jɛma ni). Dinzuɣu, deemi n suhigu. Achiika! A nyɛla Wumda, Baŋda. ——— [1] O yuli n-nyɛ Hannatu Bintu Faakuuza

36. Saha shεli oni daa dɔɣi o (bia maa), ka o yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Achiika! N-dɔɣio ka o nyɛla paɣa. Naawuni mi n-nyɛŊun mi binshɛɣuo ni dɔɣi maa. Doo mi bi ŋmani paɣa. Achiika! M mi boli o la Mariyam. Dinzuɣu, m-bɔri gulibu A sani ni A gu o mini o zuliya ka chɛ shintaŋ so Ani niŋ katiŋ ka chɛ A nambɔzɔhigu la.

37. Ka o Duuma (Naawuni) deegi o suhigu maa deerisuŋ, ka chɛ ka o (Mariyam) zooi zoorisuŋ, ka Annabi Zakaria yoli o. Saha shεli kam ka Annabi Zakaria ti kpe o (Mariyam) sani jiŋli maa ni, o nyarila bindirigu ka di be o sani. Ka o (Annabi Zakaria) ti yεli: “Yapolo ka a nya ŋɔ (bindirigu) maa? Ka o (Mariyam) yεli: “Naawuni sani ka di yina.” Achiika! Naawuni largirila O ni bɔri so ka di pa ni saliya shɛli karibu m-beni.

38. Nimaa ni, ka Annabi Zakaria suhi o Duuma (Naawuni), ka yεli: “Yaa n Duuma! Tim ma zuliya shɛli din niŋ kasi A sani na. Achiika! A nyɛla Ŋun wumdi suhigu.

39. Ka Malaaika boli o ka o nyɛla ŋun ʒeya m-puhiri jiŋli o jɛma shee (ka yɛli o): “Achiika! Naawuni tiri a la suhu-piεlli lahibali ni Annabi Yahaya (ka a paɣayɛndɔɣi o), ka o nyɛla ŋun yɛntiti yεlimaŋli ni yɛltɔɣali (Annabi Issa) din yi Naawuni sana na, ka yɛn ti nyɛ toondana, ka lahi nyɛŊun gbaari o maŋa, kao lahi yɛn ti nyɛ Annabi, ka be ninvuɣusuma ni.”

40. Ka o (Annabi Zakaria) yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! N-yɛn niŋ wula nya bia ka kuriginsim paai ma, ka m paɣa mi gba nyɛ paɣaŋoli? Ka o (Malaaika) yεli: “Lala ka Naawuni tumdi O ni bɔri shεli.”

41. Ka o (Annabi Zakaria) yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Wuhimi ma alaama shεli (din shiri wuhi ni m paɣa ni niŋ puwa),” ka o (Malaaika) yεli: “A da-alaama nyɛla a ku tooi tɔɣisi yɛlεtɔɣa ni ninsalinima dabsimuni ata, naɣila ni buɣisibu. Dinzuɣu, teemi a Duuma (Naawuni) yɛla pam, ka simsi O Zaawuni mini Asiba.

42. Yaha (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Malaaika ni daa yεli: “Yaa nyini Mariam! Achiika! Naawuni gahimmi a, ka simsi a, ka lahi gahimmi a (a zaamani puuni) binnamda paɣaba zuɣu.”

43. “Yaa nyini Mariyam! Gbargim a maŋa n-ti a Duuma, ka niŋ suzuuda, ka niŋ rukuu’i (kurummi ti Naawuni) m-pahi ninvuɣu shεba ban kurundi zuɣu.”

44. (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa nyɛla lahibaya din sɔɣi,ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisiri di wahayi n-tiri a na, domin a daa ka bɛ sani saha shεli bɛ ni daa labri bɛ daalikalminima[2] (domin bɛ nya) bɛ puuni ŋun tu kamaata ni o yoli Mariyam (Annaba Issa ma), a mi daa ka bɛ puuni saha shεli bɛ ni daa ŋmεri di namgbankpeeni bɛ sunsuuni maa. ——— [2] Bε zaɣiyino kamdaa zaŋ la o daalikalmi labi mɔɣili kom maa ni, ka yεli ni Naawuni wolgim li ti ba ka bε baŋ bε puuni ŋuntu kamaata nio yoliMariyam AnnabiIssa ma, ka Naawunidaa piigiAnnabi Zakariya ti ba.

45. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Malaaika ni daa yεli: “Yaa nyini Mariyam! Naawuni tiri a la suhupiεlli lahibali ni yɛltɔɣili din yi O sani na, o yuli n-nyɛ Al-Masiihu Issa Mariyam bia, ka o yɛn ti nya asanzanira Dunia ŋɔ ni Chiyaama, ka lahi be ninvuɣu shεba ban miri Naawuni puuni.”

46. “Yaha! O nyɛla Ŋun yɛn ti tɔɣisi yεltɔɣa ni niriba o zuɣukuɣura ni, ni o ninsarintali ni, ka lahi be ninvuɣusuma puuni.”

47. Ka o (Mariyam) yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! N-yɛn niŋ wula mali bia, ka do’ so bi shihi ma?” Ka o (Malaaika) yεli: “Lala ka Naawuni namdi O ni bɔri shεli. O yi ti zali O nam zaligu shɛli zuɣu, Oyεri li mi: “Leema,” ka di shiri leei.”

48. Yaha! O yɛn ti baŋsiolasabbu ni yεmgoliŋga, n-ti pahi Attaura ni Injiila (Gospel mini Old Testament).

49. Yaha! Ka o yɛn ti nyɛ tumo n-zaŋ chaŋ Israaila bihi sani (ka yɛn ti yεli ba): “Achiika! N-kan ya mi na ni daliri shεli din yi yi Duuma sani na (kadama) n-ni tooi zaŋ yɛɣiri nam noombili ŋmahinli n-tin ya, ka pɔbsi niŋ di puuni, ka di leei noombila ni Naawuni yiko. Ka n-lahi tibri zomdɔɣirili, ni yumahalana. Yaha! Ka n-neeri kpiimba ni Naawuni yiko, ka ni tooi lahi tin ya lahibali n- zaŋ chaŋ bindira shεŋa yi ni dira, ni yi ni guuri shεli n-zaandi yi yiŋsi puuni. Achiika! Di puuni nyɛla yɛlikpahindili n-tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

50. Ka n-lahi nyɛŊun tiri yεlimaŋli ni Attaura (Old Testament) shεli din daŋ mana, kaniŋ binyεr’ shεŋabɛ ni mɔŋ ya maa puuni shɛli halalsi n-tin ya. Yaha! Ka n-kan ya na ni daliri shεli din yi yi Duuma (Naawuni) sani na. Dinzuɣu zom ya Naawuni, ka doli ma.

51. Achiika! Naawuni nyɛla n Duuma, ni yi gba Duuma. Dinzuɣu jεmmi ya O, ŋɔ maa n-nyɛ sochibga.

52. Saha shεli Annabi Issa ni daa ti kpahim baŋ bɛ (Yahuudunim’) chεfuritali, ka o yεli: “Banima n-leei yɛnsɔŋ ma n-zaŋ labi Naawuni sani?” Hawariyuna nim’ ban yεli: “Tinima n-nyɛ Naawuni sɔŋdiba, achiika! Tinim’ ti Naawuni yεlimaŋli, dinzuɣu dim shɛhira kadama tinim’ zaŋ ti maŋ’ zaasa n-ti Naawuni.”

53. Yaa ti Duuma Naawuni! Ti ti yεlimaŋli ni a ni siɣisi shɛli maa na, ka doli A tumo (Annabi Issa), dinzuɣu, sabmi ti m-pahi shɛhiradiriba ni.”

54. Ka bɛ (Israaila bihi puuni chɛfurinim’) na nabεri, ka Naawuni gba na ba nari.[3] Dinzuɣu, Naawuni n-nyɛŊun gari sokam nari. ——— [3] Dina n-nyε O ni kpiɣi AnnabiIssa zuɣusaa, ka zaŋ AnnabiIssa shifa niŋ bε puuni so ni, ka bε ku o ka yεli ni Annabi Issa ka bε ku.

55. (Yaa nyini Annabi)! Teemi Saha shɛli Naawuni ni daa yεli: “Yaa nyini Issa! Achiika! Mani (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn kpiɣi a tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka duhi a na N sani, ka lahi niŋ a kasi ka chɛ ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, ka chɛ ka ninvuɣu shεba ban doli a maa kuli be chεfurinim’ zuɣusaa hali ni Zaadali. Din nyaaŋa, N (Mani Naawuni) sani ka yi yɛn ti labi na, ka N-ti niŋ fukumsi yi sunsuuni n­zaŋ chaŋ yi ni daa ŋmɛri namgbankpeeni shɛli puuni maa.

56. Amaa! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, tɔ! N (Mani Naawuni) ni niŋ ba azaabakpeeni Dunia ni Chiyaama, bɛ mi ti ka ban yɛnsɔŋ ba.

57. Yaha! Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunsuma, Naawuni ni pali ba bɛ sanyoviɛla. Yaha! Naawuni je zualindiriba.

58. (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa ka Ti (Tinim’ Naawuni) karindi li n-tiri a na, ka di yi (Alkur’aani) aayanim’ puuni na, ni teebu din nyɛ yɛmgoliŋga dini.

59. Achiika! Annabi Issa kotomsi Naawuni sani ŋmanila Annabi Adam. O (Naawuni) nam o mi ni taŋkpaɣu, kayεli o: “Leema, ka o leei (ninsala).”[4] ——— [4] Annabi Adam n-daa nyɛ Naawuni ni pili so nambu ninsalinim’ puuni. O daa ka ba, ka mi ka ma. Lala ka Naawuni daa lahi nam o paɣa Hawa kao kana Dunia, ka ka ba n ima. O nammaa puunishɛli n-nyɛ O ni nam Annabi Issa ka o kana Dunia, ka ka ba, ka malila ma koŋko. Dinzuɣu ŋɔ maa zuɣu ku tooichɛ ka o leei Naawuni bia, O nam timsim yɛɣiya ni bɛ zaŋ o ŋmahim ninsala kam ba.

60. (Yaa nyini Annabi)! Di nyɛla yεlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sani na. Dinzuɣu, miri ka a ti pahi ninvuɣu shεba ban be zilsigu puuni.

61. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu so ŋun ŋmɛ a namgbankpeeni di puuni baŋsim shεli din ka a ŋɔ na nyaaŋa, tɔ! Nyin yεlima: “Kam ya na, ka ti ti boli ti bihi mini yi (dolodolonim’) bihi, ni ti (Muslim’) paɣaba niyi paɣaba, ni ti mammaŋa, niyi gba mammaŋa, ka ti ti ka n-ti taba, ka zali ni kadama Naawuni narimbu be ʒirinim’ zuɣu.”

62. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla yεlimaŋli lahibaya, dinzuɣu duuma so n-kani naɣila Naawuni. Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana ni achiika.

63. Amaa! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi ninvuɣu shεba ban saɣinda.

64. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba bɛ ni ti litaafi! Kam ya na n-ti gbaai yɛltɔɣa shɛli din nyɛ zaɣiyini ti mini ya sunsuuni, kadama ti di jεm shɛli naɣila Naawuni, ti mi miri ka ti laɣim O mini shɛli n-jɛm. Yaha! Ti puuni shεba miri ka bɛ zaŋ shεba leei duumanim’ ka pa ni Naawuni.” Amaa! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Yin yεlimi ya: “Dim ya ti shɛhira kadama achiika! Tinim’ nyɛla ban zaŋ ti maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnima).”

65. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima)! Bozuɣu ka yi ŋmεri namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ Annabi Ibrahima yεltɔɣa ni, ka di mi nyɛla bɛ daa bi siɣisi Attaura mini Injiila na naɣila o nyaaŋa. Dini bɔŋɔ, yi bi niŋdi haŋkali?

66. Achiika! Di ni bɔŋɔ yinim’ bambɔŋɔnima (Israaila bihi) n-nyɛ ninvuɣu shεba ban niŋ namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ binshɛɣu yi ni mali di baŋsim, ka bozuɣu ka yi niŋdi namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ binshɛɣuyini ka di baŋsim? Yaha! Naawuni m-mi, amaa! Yinim’ bi mi.

67. Annabi Ibrahima daa pala Yahuudu bee Nashaara (Jew bee Christian), amaa! O daa nyɛla Ŋun ŋmalgi o nini ka chɛ adiini kam din pa yɛlimaŋli, ka daa nyɛla ŋun zaŋ o maŋa n-ti Naawuni (Muslimi), o mi daa ka buɣujɛmdiba ni.

68. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ni tooi yεli ni Annabi Ibrahima nyεla bɛ mabia n-nyɛ ninvuɣu shεba ban daa doli o, ni Annabi so (Annabi Muhammadu) ŋumbɔŋɔ maa, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli. Yaha! Naawuni nyɛla Sɔŋda n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli.

69. Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa puuni shεba di bɔra ni bɛ birgi ya, bɛ mi ku tooi birgi so m-pahila bɛ maŋa, bɛ mi bi mi.

70. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Wula ka yi niŋdi chεfuritali ni Naawuni aayanima (Alkur’aani). ka mi nyɛla ban diri di shɛhira (kadama di shiri nyɛla yεlimaŋli)?

71. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Bozuɣu ka yi mali ʒiri mini yεlimaŋli gabri taba, ka sɔɣiri yεlimaŋli,ka mi nyɛla ban mi?

72. Ka ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa puuni shεba yεli: “Tim ya yεlimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na n-ti ti Muslinnim’ maa Asibaasi, ka zaɣisi li Zaawuni, achiika! Bɛ ni labi na (ka chɛ bɛ daadiini maa).”

73. Yaha! (Ka bɛ yεli taba): “Di tin ya so yεlimaŋli naɣila ŋun doli yi daadiini.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Dolsigu n-nyɛ Naawuni dolsigu, (yi mi miri ya ka yi saɣi ti) ni bɛ ni ti so binshɛɣu bɛ ni tin ya ŋɔ maa tatabo, ka bɛ ti zaŋ li ŋmεri ya namgbankpeeni yi Duuma (Naawuni) sani. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Pini bela Naawuni nuuni, ka O tiri li O ni yuri so. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun yεlgiri tiri O daba, Baŋda.

74. O (Naawuni) gahindila O ni bɔriso ni O nambɔzɔbo. Yaha! Naawuni nyɛla Pintitali lana.

75. Yaha! Bɛ ni ti shεba litaafi maa puuni beni ka a yi zaŋ laɣikara m-puhi o sɔŋbu, kao ni labsi lin-ti a, kabɛ puuni shεba mi benikaa yi zaŋ laɣibihi m-puhi o sɔŋbu, ka o ku labsi li n-ti a, naɣila a kuli bi milgi ka ʒela ozuɣu, di daliri nyɛla bɛ yɛlimi: “Pa taali n-nyɛli ni ti di ninvuɣu shεba ban ʒi maa liɣiri.” Ka bɛ nyɛla ban ŋmari ʒiri m-pari Naawuni, ka mi nyɛla ban mi.

76. Wumma! Ninvuɣu so ŋun pali o da-alikauli, ka zo Naawuni, tɔ! Achiika! Naawuni bɔri wuntizɔriba.

77. Achiika! Ninvuɣu shεba ban taɣiri Naawuni daalikauli ni bɛ pɔri, domin bɛ zaŋ li nya laɣibihi zuɣu, tɔ! Bannim’ maa ti ka tarli Zaadali. Yaha! Naawuni ti ku tɔɣisiba yεltɔɣa, O mi ti ku ŋmalgi yuli ba, O mi ku simsi ba.Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu.

78. Yaha! Achiika! Bɛ puuni shεba beni n-lebgiri bɛ zilima bɛ yi ti karindi litaafi, domin yi tεhi ni litaafi maa puuni ka di be, ka di mi ka di puuni, ka bɛ lahi yεra: “Ŋɔ maa yila Naawuni sani na,” ka di mi pala Naawuni sani ka di yi na. Ka bɛŋmari ʒiri m-pari Naawuni, ka mi nyɛla ban kuli mi.

79. Di bi tu kamaata ni Naawuni ti ninvuɣu so litaafi mini baŋsim n-ti pahi Annabitali, di nyaaŋa kao tilahi yεli niriba: “Leemi ya daba n-ti ma ka pa ni Naawuni.” Amaa! (O yɛrimi): “Leemi ya ban doli Naawuni, domin yinim’ n-nyɛ ban baŋsiri (niriba) din be litaafi puuni zuɣu,ni yi ni lahi bɔri baŋsim la.”

80. Yaha! O ku puhi ya ni yi gbubi Malaaikanim’ mini Annabinim’ ka bɛ nyɛ duumanima. Di ni bɔŋɔ, o ni puhi ya chεfuritali yi Muslinsi nyaaŋa?

81. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Naawuni ni daa gbaai Annabinim’ alikauli (ka yεli ba): “Gbibi ya n-ni tin ya shɛli litaafi puuni, n-ti pahi baŋsim, di nyaaŋa, tuun’ so (Annabi Muhammadu) ni kan ya na n-ti tiri yεlimaŋli ni din be yi sani, achiika! Yi nyɛla ban yɛntitio yεlimaŋli ka sɔŋ o, ka O (Naawuni) yεli: “Dini bɔŋɔ, yi dihitabli ka ni tooi gbibi n daalikauli ŋɔ maa ni vεnyεla? Kabɛ yεli: “Ti dihitabli.” Ka O (Naawuni) yεli: “Tɔ! Dim ya shɛhira kadama n­gba pahi yi zuɣu shɛhiradiriba ni.”

82. Dinzuɣu, ninvuɣu so ŋun ti lebi biri din nyaaŋa, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban kpeeyi.

83. Di ni bɔŋɔ,bɛ bɔrila adiini shεli ka pa ni Naawuni daadiini (Muslinsi) ŋɔ maa? Yaha! Ŋuna (Naawuni) ka din be sagbana mini tiŋgbani ni zaŋ bɛ maŋ’ zaa n-ti, bɛ yi yura, bee ka bɛ je. Yaha! O sani ka bɛ yɛn ti labsi ba.

84. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ti (tinim’ Muslinnima) ti Naawuni yɛlimaŋli,ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-ti ti na, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli na ti ti Annabi Ibrahima, ni Annabi Ismaaila mini Annabi Is’haaka, ni Annabi Ya’akuba, n-ti pahi bɛ yaansi, ka lahi ti yεlimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti Annabi Musa mini Annabi Issa, ni bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti Annabinim’ zaasa ka di nyɛla din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani. Ti bi wolgiri so bɛ puuni. Yaha! Ti zaŋ ti maŋ’ zaa n-ti O (Naawuni).

85. Yaha! Ninvuɣu so ŋun ti bo adiini shεli ka pa ni Muslinsi daadiini, tɔ!Bɛ ku deei li o sani. ka o lahi be ninvuɣu shɛba ban kɔhilu puuni Zaadali.

86. Wula ka Naawuni yɛn dolsi ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali bɛ yεlimaŋli tibu nyaaŋa, kami di shɛhira kadama Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) shiri nyɛla yεlimaŋli, ka dalirinim’ kaba na polo ni. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.

87. Bannim’ maa sanyoo nyɛla Naawuni narimbu be bɛ zuɣu, n-ti pahi Malaaika-nima, ni ninsalinim’ zaasa namgbaniyini.

88. Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, bɛ ti bi yɛn balgi ba azaaba, bɛ mi ti ku naɣisi li n-ti ba.

89. Naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ tuuba di nyaaŋa, ka vεlgi bɛ tuma, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

90. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali bɛ Naawuni yεlimaŋtibo nyaaŋa, di nyaaŋa ka bɛ pahi ni chɛfuritali, di kariya ka bɛ deei bɛ tuuba. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban bɔrgi.

91. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka kpi ka nyɛla chεfurinima, to di kariya ka bɛ deei bɛ zaɣiyino kam tuuba, hali tiŋgbani zaasa yi leei salima, ka bɛ zaŋ li ni bɛ yo bɛ maŋ’ zuɣu. Lalanim’ maa, azaabakpeeni be bɛ zuɣu, bɛ mi ti ka sɔŋdiba (Zaadali).

92. Di kariya ka yi nya bɛrisuŋ naɣila yi zaŋla yi ni bɔri shɛli n-dihi, yi mi ni zaŋ shɛli dihi, tɔ! Achiika ! Naawuni nyɛla Ŋun mi di yɛla.

93. Bindirigu kam daa nyɛla halalsi n-ti Israaila bihi, naɣila Israaila ni mɔŋ o maŋ’ shɛli pɔi ka bɛ ti siɣisi Attaura na. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Zaŋmi ya Attaura na n-ti karim li, yi yi nyɛla yɛlimaŋlinima.”

94. Dinzuɣu, ŋun ti ŋma ʒiri pa Naawuni din nyaaŋa, tɔ! Bannima n-nyɛ zualin-diriba.

95. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni yεli yεlimaŋli, dinzuɣu doli ya Annabi Ibrahima daadiini shεli din milgi ka chɛ adiini shɛŋa din nyɛʒiri maa. Yaha! O daa ka ban jɛmdi buɣa puuni.

96. Achiika! Tuuli yili shɛli bɛ ni zaŋ zali ninsalinima (Naawuni jɛma zuɣu) n-nyɛ din be Makka la (Ka’aba), ka di nyɛla albarika shee, ka nyɛ dolsigu n-zaŋ ti binnamda.

97. Di puuni mali yɛlikpahinda din be polo ni, dina n-nyɛ Annabi Ibrahima zaashee,[5] ŋun ti kpe di (Ka’aba) puuni, tɔ! O niŋ naani. Yaha! Haʒi niŋbu niŋ talahi n-ti ninsalinima (Muslinnima), amaa! Ni ŋun mali toosim din ni tooi chaŋ. Ŋun mi niŋ gutulunsi, tɔ! Naawuni nyɛla Bundana ka chɛ binnamda (jεma). ——— [5] Nimaa ni ka Annabi Ibrahima daa zani ka miɛriKa’aba,dinzuɣu dinyɛlasunnati ŋun kam paai ni, ka o ni puhi naafila raka’a diba ayi, ka suhi o ni bɔri shɛli.

98. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Bozuɣu ka yi niŋdi chεfuritali ni Naawuni aayanima. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun diri yi tuma shɛhira?

99. Yεlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Bozuɣu ka yi taɣiri ninvuɣu so ŋun ti Naawuni yεlimaŋli ka chε Naawuni soli, ka bɔri ni di shɛli, ka mi nyɛla ban diri shɛhira? Yaha! Naawuni pala Tamda ka chɛ yi tuuntumsa.

100. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi doli ninvuɣu shɛba bɛ ni ti litaafi maa puuni shεba, tɔ!Bɛ ni labsi ya chεfurinim’ yi Naawuni yεlimaŋtibo nyaaŋa.

101. Yaha! Bozuɣu ka yi niŋdi chεfuritali, ka di mi nyɛla bɛ karindila Naawuni aayanima n-tiri ya, ka O tumo (Annabi Muhammadu) lahi be yi puuni? Yaha! Ninvuɣu so ŋun gbibi Naawuni (daadiini) ni viεnyεla, tɔ! Achiika! Bɛ dolsi o n-zaŋ chaŋ sochibga.

102. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni zobu ni yɛlimaŋli, ka miri ya ka yi kpi naɣila yi nyɛla Muslinnima.

103. Yaha! Laɣimmi ya gbibi Naawuni gabkpeeni (Muslinsi daadiini) ni namgbaniyini, ka miri ya ka yi woli taba. Yaha! Teemi ya Naawuni yolsigu yi zuɣu saha shεli yi ni daa nyɛ dimba ni taba, ka O laɣim yi suhiri (ni Muslinsi daadiini) ka yi leei mabiyinsi ni O yolsigu. lahi bela buɣum namgbangbriŋ ni, ka O tilgi ya ka chɛ li. Lala ka Naawuni kahigiri ya O dalirinima, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban dolsi.

104. Yaha! Yi puuni shɛba leemi ban boonda (ninsalinima) n-zaŋ chaŋ alheeri shee, ka bɛ puhiri ninsalinim’ ni bɛrisuŋ, ka mɔŋdi ka chɛ bɛ ni je shɛli. Tɔ! Bannima n-nyɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ tarli.

105. Yaha! Di leei ya (yi Muslinnim’) kamani ninvuɣu shεba ban woli taba (Yahuudu mini Nashaaranima), ka niŋ namgbankpeeni bɛ sunsuuni kahigibu kahigibu ni daa ti kaba na nyaaŋa. Tɔ! Bannim’ maa, azaaba shɛli din bara be bɛ zuɣu (Zaadali).

106. Dabsi’ shεli ninvuɣu shεba nina polo ni yɛnti pɛla, ka ninvuɣu shεba mi nina polo yɛn ti sabgi. Amaa! Ninvuɣu shɛba ban nina sabgi maa, (ka Malaaikanim’ yɛli ba): “Di ni bɔŋɔ, yi daa niŋ la chεfuritali yi yɛlimaŋli tibu nyaaŋa? Tɔ! lammi ya azaaba domin yi ni daa niŋdi chεfuritali shεli maa zuɣu.”

107. Yaha! Amaa! Ninvuɣu shεba ban nina polo piɛla maa, tɔ! Bɛ yɛn ti be la Naawuni nambɔzɔbo (Alizanda) ni, ka nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

108. (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa nyɛla Naawuni nam yɛlikpahinda, ka Ti karindi li n-tira na ni yεlimaŋli. Yaha! Naawuni bi bɔri zualinsi ni binnamda.

109. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Yaha! Naawuni sani ka bɛ yɛn ti labsi yεllikam (Zaadali).

110. Yinima (yi Muslinnima) n-nyɛ al’umma shεba ban gahim ka bɛ yihi n-zaŋ ti ninsalinima, ka yi puhiri ni biɛri-suŋ, ka lahi mɔŋdi ni bɛ ni je shɛli, ka yi lahi tiri Naawuni yɛlimaŋli. Yaha! Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa yi di ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Di naan leei alheeri n-zaŋ ti ba. Bɛ puuni shεba beni n-ti Naawuni yεlimaŋli, amaa! Ka bɛ pam nyɛla ban kpeeri yira.

111. Di kariya ka bɛ tooi niŋ ya (yi Muslinnim) chuuta naɣila biɛrim biɛla, bɛ mi yi yɛn tuhi ya, tɔ!Bɛ ni lebi biri ya, di nyaaŋabɛ ku nya nasara.

112. Bɛ (Naawuni) ŋmɛla filiŋ m-pa bɛ zuɣu luɣulikam bɛ yi nya ba, (Muslin-nim ban tuhimi ba), naɣila bɛ yi ti gbibila alikauli shɛli din yi Naawuni mini ninsalinima (Muslinnim’) sani na, ka bɛ lahi labi na ni sujee din yi Naawuni sani na, ka bɛŋmɛ fara m-pa bɛ zuɣu, dama bɛ daa niŋla chεfuritali ni Naawuni aayanima, ka kuri Annabinim’ ka di pa niyεlimaŋli soli, di daliri nyɛla bɛ kpɛla Naawuni taali ni, ka daa nyɛla ban kpahiri yεɣiri targa.

113. Bɛ pala yim, ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim’) puuni shεba beni n-zaandi tuhiri yεlimaŋli, ka karindi Naawuni aayanima (Alkur’aani) yuŋ puuni saha shεŋa, kanyɛla ban niŋdi suzuuda.

114. Bɛ tirila Naawuni mini Chiyaama yεlimaŋli, ka puhiri ni bɛrisuŋ, ka lahi mɔŋda ni bɛ ni je shɛli, ka niŋdi yomyoma n-zaŋ chaŋ alheeri tuma shee. Yaha! Bannim’ maa be ninvuɣu suma puuni.

115. Yaha! Bɛ ni tum shɛlika di nyɛ zaɣivɛlli, tɔ!Bɛ ku zaɣisi li. Dinzuɣu, Naawuni mi wuntizɔriba.

116. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, tɔ! Bɛ daarzichi mini bɛ bihi ku tooi taɣi ba ka chɛ Naawuni (da-azaaba). Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛ ban yɛn ti kpalim di puuni. )

117. Bɛ (chεfurinim’ maa) ni mali shɛli n-dihiri Dunia bεhigu puuni kotomsi ŋmanila ʒɛɣu (pɔhim din mali yaa) din puuni mali wɔri, ka di sheei ninvuɣu shεba ban di bɛ maŋ’ zualinsi puu ni, ka saɣim li. Naawuni mi bi di ba zualinsi. Amaa! Bana n-diri bɛ maŋ’ zualinsi.

118. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Miri ya ka yi zaŋdi ninvuɣu shεba ban ka yi daadiini puuni leeri yi simnima, domin bɛ ku pooi ya barina niŋbu. Yaha! Bɛ (chεfurinim’ maa) di pun bɔrila din yɛn niŋ ya chuuta. Achiika! Yi jεlinsi pun yi polo ni bɛ zilma zuɣu. Amaa! Din sɔɣi bɛ suhiri ni m-bara n-gari lala. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigi ya la aayanim’ polo ni, yi yishiri nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali.

119. Di ni bɔŋɔ, yinim’ bambɔŋɔnima (Muslinnima) m-bɔri ba, ka ban bi bɔri ya. Yaha! Ka yi tiri yεlimaŋli ni litaafi shεŋa zaasa Naawuni ni siɣisi na. Bɛ mi yi tuhi ya soli, ka bɛ yεli: “Ti tiyεlimaŋli.” Amaa! Bɛ yi ti kpalim bɛ ko, ka bɛ naan dimdi bɛ nubihi, domin yi suli zuɣu. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Kpim ya ni yi suli maa.” Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din be suhiri ni.

120. Din vεla yi paai ya (yi Muslinnima), di saɣindila bɛ suhiri, amaa! Din be yi paai ya, ka bɛ niŋdi suhupiεlli ni dina. Dinzuɣu, yi (Muslinnim’) yi niŋ suɣulo, ka zo Naawuni, tɔ!Bɛ nabεri ku tooi niŋ ya chuuta shεli. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun gili bɛ tuuntumsa (ni baŋsim).

121. (Yaa nyini Annabi) Teemi saha shεli ani daa daŋ yibu chɛ a iyaali ka chaŋ ti maandi tobbihi n-zaandi safu (Uhdu tobu) ni la. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

122. Teemi saha shεli zamaatu biba ayi (Banuu Salima mini Banuu Haarisa) yi (Muslinnim’) puuni ni daa yɛn gbaɣisi tobu. Naawuni mi n­nyɛ bɛ sɔŋda. Yaha! Ban ti Naawuni yɛlimaŋli dalimmila Naawuni zuɣu.

123. Yaha! Achiika! Naawuni daa tin ya (yi Muslinnim’) nasara Badar tobu ni ka di nyɛla yi daa ka yaa. Dinzuɣu, zom ya Naawuni, achiika! Yi ni leei ninvuɣu shɛba ban paɣi.

124. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli a ni daa yεri ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli:“Dini bɔŋɔ, di bi saɣindi ya ni yi Duuma (Naawuni) sɔŋ ya ni Malaaika tusaata ka bɛ nyɛla ban yɛn sheei na (n-ti tuhi sɔŋ ya)?

125. Wumma! Yi yi niŋ suɣulo, ka zo Naawuni, ka bɛ (chεfurinim’ maa) kuli kan ya na ni bɛ valim ŋɔ maa, tɔ! Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛnsɔŋ ya ni Malaaikanim’ tusaanu, ka bɛ nyɛla ban mali alaamanima.

126. Yaha! Naawuni bi zali li m-pahila di leei suhupεlli lahibali n-zaŋ tin ya (yi Muslinnima) domin yi suhiri doni zuɣu. Yaha! Nasara ka luɣushɛli m-pahila Naawuni sani, Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.

127. Domin O (Naawuni) ŋmaai chεfurinim’ yɛɣ’ shɛli, bee ka O filim ba, ka bɛŋmalgi, ka nyɛla ban kɔhilu (ban niŋ ashaara).

128. (Yaa nyini Annabi)! A ka yɛltɔɣa shɛli yɛlli ŋɔ maa ni. O (Naawuni) yi bɔra, ka O deei bɛ tuuba, bee ka O niŋ ba azaaba. Achiika! Bɛ nyɛla zualin-diriba.

129. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. O chεrimi paŋdiOni yu so, kadargiriO ni yu so tibli. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana. Zaadali Nambɔzobonaa.

130. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di diri ya laɣinyɔri din nabgi nabribobgu. Dinzuɣu, zom ya Naawuni, achiika! Yi ni nya tarli (Zaadali).

131. Yaha! Zom ya buɣum shεli bɛ ni mali di shili n-guli chεfurinima.

132. Yaha! Doli ya Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu), achiika! Bɛ ni zon ya nambɔɣu.

133. Yaha! Niŋmi yadaŋadaŋa n-zaŋ chaŋ chɛmpaŋ din yi yi Duuma (Naawuni) sani na, ni Alizanda shεli dinyεlim saɣisi sagbana mini tiŋgbani yɛlim, ka bɛ kpaɣisi li zali wuntizɔriba.

134. Ninvuɣu shεba ban diri bɛ daarzichi (Naawuni zuɣu) faako ni miisim ni, ni ninvuɣu shεba ban vaandi bεrim, ni ban chεri paŋdi ninsalinima. Yaha! Naawuni bɔrila tuunsumanima.

135. Yaha! Ni ninvuɣu shεba ban yi ti tum kavi tuma, bee ka bɛ dila bɛ maŋ’ zualinsi, ka bɛ teei Naawuni yεla, ka bo gaafara ni bɛ taya. So mi ku tooi chε m-paŋ naɣila Naawuni. Yaha! Ka bɛ bi tabli bɛ ni tum tuumbe’ shεli maa ni kanyɛla ban mi.

136. Bannim’ maa sanyoo nyɛla chɛmpaŋ din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na, ni Alizanda yili shεŋa din kulibona zɔri gindi di lɔŋ ni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Yaha! M-bo ni tuuntumdiba sanyoo.

137. Achiika! Yεli shɛŋa din ŋmani yi biɛhigu ŋɔ maa Pun daŋsi pɔi ni yinima (al’umma shɛba ban gari maa ni). Dinzuɣu gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka nya ninvuɣu shɛba ban daa labsi tuumba ʒiri maa bahigu ni daa nyɛ shεm.

138. Ŋɔ maa nyɛla kahigibu n-zaŋ ti ninsalinima, ni dolsigu, ka di lahi nyɛ wa’azu n-ti wuntizɔriba.

139. Dinzuɣu, miri ya (yi Muslinnima) ka yi gbargi yi maŋa, yi mi miri ka yiniŋ suhusaɣiŋgu, yinima n-nyɛ ban yɛn nya nasara, yi yi nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli.

140. Yi (Muslinnim’) yi deei daŋsi, tɔ! Achiika! Ninvuɣu shεba (chɛfurinima) daa deei daŋsi di tatabo (Badar tobu ni). Lala mi ka Ti (Tinim’ Naawuni) lebgiri dabsa n-tiri ninsalinima. Yaha! Domin Naawuni lahi baŋ ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli, ka gbibi yi puuni shεba kabɛ lu tobu maa ni (ka kpe Alizanda).Yaha! Naawuni bi bɔri zualindiriba.

141. Yaha! Domin Naawuni paɣi neei ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli, ka kpihim chɛfurinim’ vurili.

142. Bee yi (Muslinnim’) tεhiri mi ni yi ni kpe Alizanda, ka Naawuni bi baŋ yi puuni ban tuhi tobu (Naawuni zuɣu), ka lahi baŋ ban mali suɣulo yi puuni.

143. Achiika! Yi daa pun nyɛla ban bɔri kpibu (adiini zuɣu) pɔi ka yi naan laɣim ni dina, tɔ! Achiika! Yi mi nya li, ka nyɛla ban kuli yuunda.

144. Yaha! Annabi Muhammadu pala so naɣila Naawuni tumo. Achiika! Tuumba daa pun kana gari pɔi ni ŋuna. Di ni bɔŋɔ, o yi kpi bee ka bɛ ku o mi, yi (Muslinnim) lebrimi m-biri yi napɔŋ-kpahi zuɣu? Yaha! Ŋun ti lebi biri o napɔŋkpahi zuɣu, tɔ! Di kariya ni di niŋ Naawuni chuuta shεli. Yaha! Ni baalim, Naawuni ni yo ninvuɣu shεba ban paɣi (sanyovɛlli).

145. Yaha! Di ku tooi niŋ ka nyεvuli lana so kpi naɣila ni Naawuni saɣiti, ka di nyɛla bɛ ni zali shɛli ka di mali di saha, ŋun bɔri Dunia sanyoo, Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o di puuni shεli, ŋun mibɔri Chiyaama sanyoo, Ti ni lahi ti o di puuni shɛli. Yaha! Ni baalim, Ti ni yo ninvuɣu shεba ban paɣi (sanyoviεlli).

146. Di zooiya ka Annabi so tuhi tobu, ka adiini baŋdiba pam yi na pahi o zuɣu, ka bɛ bi gbaɣisi tobu maa domin yɛli shɛli din nya ba Naawuni soli zuɣu, bɛ mi bi gbargi bɛ maŋa,kami bi filim bɛ maŋa n-ti bɛ dimba. Naawuni mi bɔrila suɣulonima.

147. Yaha! Bɛ daa kayεltɔɣa shεli m-pahila bɛ yεlimi: “Yaa ti Duuma Naawuni! Chεli ti taya m-paŋ ti, ni ti ni niŋ barina shɛli ti bɛhigu puuni, ka ba ti naba zali. ka ti ti nasara ninvuɣu shεba ban nyɛ chεfurinim’ maa zuɣu.”

148. Ka Naawuni ti ba Dunia sanyoo (nasara mini tobbuna), ka ti lahi yɛn ti ti ba Chiyaama sanyoviεlli (Alizanda). Yaha! Naawuni bɔrila tuunviɛla nima.

149. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi doli ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, bɛ ni ŋmalgi ya yi napɔŋkpahi zuɣu (ka chε yi yεlimaŋtibo maa), ka leei ninvuɣu shεba ban kɔhilu.

150. Chɛli gba! Naawuni n-nyɛŊun sɔŋdi ya. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun gari ŋun kam nyɛ sɔŋda.

151. Ni baalim! Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ dabεm niŋ ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa suhiri ni, domin bɛ ni bo nyintahi n-ti Naawuni maa zuɣu, ka di nyɛla binshɛɣu O (Naawuni) ni bi siɣisi di daliri na. Yaha! Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛ buɣum ni. Yaha! Zualindiriba labbu shee niŋ din be.

152. Yaha! Achiika! Naawuni pali ya O daalikauli saha shεli yi ni daa kuri ba (chεfurinim’ maa) ni O yεdda, hali ti paai saha shεli yini daa ti gbargi yi maŋa, ka niŋ namgbankpeeni bɛhigu puuni, ka birgi zaligu saha shɛli O (Naawuni) ni daa baŋsi ya yini bɔri (nasara) shɛli maa naai. Yi puuni shεba beni bɔrila Dunia, ka yi puuni shεba mi beni m-bɔri Chiyaama. Din nyaaŋa, kaO ŋmalgi ya ka chɛ ba, domin O dahim ya zuɣu. Yaha! Achiika! O chε m-paŋ ya. Naawuni mi nyɛla Pintira n- zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli.

153. Teemi ya saha shεli yi ni daa guuri duri (Uhdu) zoli maa ka bi ŋmalgira ni yi yuli so yi nyaaŋa, ka Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) boondi ya yi nyaaŋa polo, ka O (Naawuni) yon ya samli ni suhusaɣiŋgu domin yi ni chɛ ka suhusaɣiŋgu shɛli paagi Annabi, domin yi di niŋ suhusaɣiŋgu ni din (tobbuna) faai ka chεn ya, ka mi di niŋ suhusaɣiŋgu ni yɛli shɛli din nyɛn ya (tobu maa ni). Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

154. Din nyaaŋa, ka O (Naawuni) siɣisi ya gonyuunsi na ka di ti ŋariti yi puuni shɛba nina, ka di nyɛla suhudoo n-zaŋ tin ya, ka yi puuni shεba minyɛvuya yɛla n-kuli muɣisiba, ka bɛ naan tεhiri tεha shɛli din pa yɛlimaŋli n-tiri Naawuni, ka di nyɛla ʒilinsi tɛha, ka naan yεra: “Dini bɔŋɔ, ti mali nasara yɛli shɛli dimbɔŋɔ (tobu ŋɔ) maa ni? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Yεllikam nyɛla Naawuni dini.” Bɛ sɔɣirila bɛ suhiri ni bɛ niku saɣi zaŋ shɛli n-wuhi a, ka yεra: “Ti yi di mali (nasara) shεli yɛla ŋɔ maa ni, tɔ!Bɛ naan ku ku ti kpe. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Hali yi yi di bela yi yiŋsi puuni, tɔ! Naawuni ni zali kpibu ka di ʒe shɛba zuɣu talahi maa naan yi n-chaŋ bɛ dooshɛhi (gbala ni).” Domin Naawuni lahi dahim ya ka paɣi din be yi suhiri ni. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda ni din be suhiri ni.

155. Achiika! Yi puuni ninvuɣu shεba ban daa lebi biri dabsi’ shεli salonima ayi (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) la ni daa laɣim. Achiika! Shintaŋ n-nyɛŋun daa zaŋ yɛltɔɣabɛɣu niŋ bɛ suhiri ni domin bɛ ni tum shɛli puun zuɣu. Yaha! Pali n-nyɛli, Naawuni chε m-paŋ ba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Suɣulolana titali.

156. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di leei ya kamani ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ka yɛli bɛ mabihi, di yi ti niŋ ka bɛ (mabihi maa) go tiŋgbani yaaŋa zuɣu,bee bɛ chaŋla tobu ni: “Bɛ yi di kpalim ʒi ti sani, bɛ naan ku kpi, bɛ mi naan ku ku ba, domin Naawuni zaŋ li leei yolitεmbɛ suhiri ni. Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun neeri ka kura. Naawuni mi nyari yi tuuntumsa.

157. Yaha! Achiika! Bɛ yi kun ya bee yi kpi mi, tɔ! Naawuni chεmpaŋ mini O nambɔzɔbo n-gari binshɛɣu kam yi ni laɣinda (Dunia ŋɔ).

158. Yaha! Achiika! Yi yi kpi, bee bɛ kun ya mi, tɔ! Achiika! Naawuni sani ka bɛ yɛn ti laɣim ya (Zaadali).

159. (Yaa nyini Anaabi)! Domin nambɔzɔbo din yi Naawuni sani na zuɣu n-chɛ ka a balgiri yεla n-tiri ba (a Sahibenim’ maa). A yi di nyɛla ŋun tula, ka nyɛla ŋun suhi kuui, tɔ!Bɛ naan zo ka chɛ a, dinzuɣu chεli paŋ ba, ka bo gaafara ti ba, ka maandi ba saawɔra bɛ yɛllikam ni. Yaha! A yi niŋ niya ni yεltɔɣa shεli, tɔ! Nyin zaŋmi li n­dalim Naawuni. Achiika! Naawuni bɔrila ninvuɣu shεba ban zaŋdi bɛ yεla n-dalindi O.

160. Naawuni yi tin ya nasara, tɔ! So n-kani yɛn tooi nyεŋ ya. O mi yi filim ya, tɔ! So lahi kani n-yɛn tooi sɔŋ ya di nyaaŋa. Yaha! Ban ti yɛlimaŋli dalimmila Naawuni koŋko zuɣu.

161. Yaha! Di bi tu kamaata ni Annabi so niŋ bilkɔŋsi, ŋun mi niŋ bilkɔŋsi, tɔ!O ni kana ni o ni niŋ bilkɔŋsi shɛli maa na Zaadali, din nyaaŋabɛ ni ti yo nyɛvuli kam samli ni di ni tum shεli, bɛ mi pala bɛ ni yɛn ti di shɛba zualinsi.

162. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun doli Naawuni yεdda ni ŋmani ŋun vɔri sujee Naawuni sani n-tiri o maŋa, ka o labbu shee nyɛʒahannama buɣum ni? Yaha! O labbu shee maa nyɛla din be.

163. Bɛ (Annabi Sɔhibenim’ maa) mali darzanim’ Naawuni sani. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyara bɛ tuuntumsa.

164. Achiika! Naawuni ti ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli pintitali saha shɛli O ni tim tuun’ so (Annabi Muhammadu) na ka o yi bɛ maŋmaŋ’ puuni na, ka o ti karindi O (Naawuni) aayanima n-tiri ba, ka niŋdi ba kasi, ka lahi baŋsiri ba litaafi (Alkur’aani) ni yεmgoliŋga (Hadiisi). Yaha! Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣu shεba ban be birginsim din be polo ni.

165. Bozuɣu ka yɛlibɛɣu ni daa ti nyɛn ya (Uhdu tobu ni), ka di kotomsi siɣim buyi min paai ba (chεfurinim’ maa Badar tobu ni), ka yi naan yεra: “Ka ya ka ŋɔ maa yi na? (Yaa nyini Annaba)! Yεlima: “Di yila yi maŋmaŋ’ sani na.” Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

166. Yaha! Yɛlibɛɣu din daa nyɛn ya dabsi’ shεli salonima ayi la (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) ni daa ti kpa taba (Uhdu tobu ni) la, tɔ! Di nyɛla Naawuni saɣiti puuni. Yaha! Domin O baŋ ninvuɣu shεba ban tiyεlimaŋli.

167. Yaha! Domin O baŋ ninvuɣu shεba ban niŋ munaafichitali, ka bɛ lahi yεli ba (munaafichinim’ maa): “Kam ya na n-ti tuhi Naawuni soli zuɣu,bee kayiguyimaŋa,” ka bɛ yεli: “Ti yi di mi tobu tuhibu, ti naan doli ya.” Dindali maa, bɛ mini chεfuritali daa miri taba n-gari bɛ Naawuni yɛlimaŋtibo. Bɛ noya ka bɛ mali yɛri din ka bɛ suhiri ni. Yaha! Naawuni mi bɛ ni sɔɣira shɛli maa.

168. Ninvuɣu shεba ban ʒini yiŋa (ka zaɣisi tobu ni chandi), ka naan yεri bɛ mabihi: “Bɛ yi di doli ti, bɛ naan ku ku ba.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Tɔ! Taɣimiya yi maŋ’ ka chɛ kpibu, yi yi nyɛla yεlimaŋlinima.”

169. Yaha! Di tεhiri ya ni ninvuɣu shεba bɛ ni ku Naawuni soli zuɣu maa nyɛla kpiimba. Chɛli gba! Bɛ nyɛla ninvuɣu shεba ban be bɛ nyɛvuya ni bɛ Duuma (Naawuni) sani, ka nyɛla bɛ ni largiri shɛba arzichi.[6] ——— [6] Annabi Muhammadu {Naawuni nambozobo ni naani be o zuɣu}yɛliya nibankpiadiinitobu nimaa nyɛvuya yɛn bela noombihi vakaha ni, ka bɛ mali lidiri Alizanda puuni binwola hali ni Chiyaama yiɣisibu dali.

170. Ka bɛ nyɛla ban niŋdi suhupεlli ni Naawuni ni ti ba shɛli O pini puuni, ka tiri (bɛ mabihi) ban kpalim nyaaŋa ka na bi kpi suhupεlli lahibali kadama bɛ ti ka dabiεm shεli (ni Chiyaama daazaaba), bɛ mi ti bi yɛn niŋ suhusaɣiŋgu.

171. Ka bɛ tiri suhupεlli lahibali n-zaŋ chaŋ Naawuni ni yolsi ba yolsigu mini pini shɛli. Yaha! Achiika! Naawuni bi bahiri ban ti yɛlimaŋli sanyoo yoli.

172. Ninvuɣu shεba ban saɣi ti Naawuni mini O tumo boligu, saha shɛli bɛ ni nya daŋtula naai, dinzuɣu ninvuɣu shεba ban tum tuunsuma bɛ puuni ka zo Naawuni, bɛ mali laara din bara.

173. Ninvuɣu shεba niriba ni yεli ba: “Achiika! Ninsalinim’ laɣimya ni bɛ tuhi ya, dinzuɣu zom ya ba,” ka di pahi ba Naawuni yɛlimaŋtibo, ka bɛ yεli: “Naawuni saɣi ti.” M-bo ni Duuma so Ŋun tu kamaata ni bɛ dalimmi O.”

174. Dinzuɣu, ka bɛ labi na ni yolsigu (suhudoo) din yi Naawuni sani na, ni pini (laara), ka zaɣabe’ shεli bi paai ba. Yaha! Ka bɛ doli Naawuni ni saɣi ti shεli. Naawuni mi nyɛla Pintitali lana.

175. Achiika! Shintaŋ n-nyɛŋun varsiri ya ni o yuriba (chεfurinima). Dinzuɣu, Di zon ya ba, ka zon ya Ma (Mani Naawuni), yi yi nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli.

176. (Yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka ninvuɣu shɛba ban niŋdi yomyoma n-kpɛri chɛfuritali puuni maa yɛla niŋ a suhusaɣiŋgu. Achiika! Di kariya ni bɛ tooi niŋ Naawuni chuuta shεli. Naawuni m-bɔri ni O ti bi zali ba tarli Chiyaama. Yaha! Bɛ mali azaaba din bara (Zaa-dali).

177. Achiika! Ninvuɣu shεba ban zaŋ iimaansili n-taɣi ka deei chεfuritali maa, tɔ! Di kariya ka bɛ tooi niŋ Naawuni chuuta shεli. Yaha! Bɛ mali azaabakpeeni (Zaadali).

178. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa di tεhiri ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni naɣisiri tiri ba maa nyɛla zaɣiviɛlli n-zaŋ ti ba. Achiika! Ti naɣisiri mi n-tiri ba domin bɛ pahi tuumbiεri tumbu, bɛ mi mali filiŋ daazaaba (Zaadali).

179. Naawuni pala Ŋun yɛn chɛ ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli maa ka bɛ be hali shεŋa ni bɛ ni be maa, naɣila O woligi zaɣibɛɣu zaɣivεlli puuni. Naawuni mi pala Ŋun yɛn baŋsi yadin sɔɣi. Amaa! Naawuni gahindila O ni bɔri so O tuumba puuni. Tɔ! Dinzuɣu, tim ya Naawuni mini O tuumba yεlimaŋli, yi mi yi ti Naawuni yεlimaŋli ka zo O,tɔ! Yi mali laara din bara.

180. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋdi biεm ni Naawuni ni ti ba shɛli O pini puuni maa miri ka bɛ tεhiri ni alheeri n-nyε li n-zaŋ ti ba. Achiika! Di nyεla din be n-ti ba. Ni baalim! Bɛ ni ti zaŋ bɛ ni mali shɛli n-niŋdi bεm maa m-piri bɛ niŋgoya ni Zaadali. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun diri sagbana mini tiŋgbani fali. Naawuni mi mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

181. Achiika! Naawuni wum ninvuɣu shεba banyεli: “Naawuni nyɛla faralana ka tinim’ nyɛ bundannima.” Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni sabi bɛ ni yεli shɛli maa,nibɛ ni lahi kuri Annabinim’ ka di pa niyεlimaŋli shɛli la zuɣu. Yaha! Ti ni yεli: “Lammi ya azaaba shɛli din kpri koba ni.”

182. Di daliri nyɛla yi nuhi ni daŋsi tuun’ shɛŋa (sanyoo). Yaha! Achiika! Naawuni pala Ŋun diri daba zualinsi.

183. Ninvuɣu shεba ban yεli: “Achiika! Naaawuni gbaai ti la alikauli kadama ti miri ka ti ti tuun’ so yεlimaŋli naɣilaokati mi na ni kurbaani1 ka buɣum diri li. Yεlima: “Achiika! Tuumba daa pun kan ya na ni dalirinim’ pɔi ni mani, ni yi ni yεli shɛli ŋɔ maa gba, ka bo n-leei chɛ ka yi daa ku ba, yi yi shiri nyɛla yεlimaŋlinima? ”

184. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Achiika! Bɛ daa pun labsi tuun’ shεba ban kana pɔi ni nyini ʒiri-nima. Bɛ daa kana ni dalirinim’ polo ni, n-ti pahi litaafinima, hali ti pahi litaafi (Alkur’aani) shεli din mali neesim ŋɔ maa.

185. Nyɛvuli kam nyɛla din yɛn lam kum. Yaha! Achiika! Bɛ ni ti yon ya yi tuuntumsa sanyoo Zaadali. Dinzuɣu, bɛ yiti niŋ ninvuɣu so katiŋ’ ka chɛ buɣum ni kpεbu ka kpεhi o Alizanda puuni, tɔ! Achiika! O nya tarli. Dunia bεhigu pala shɛli naɣila nyɛɣisim din nyɛ yɔhim.

186. Achiika! Bɛ ni dahim ya yi liɣiri mini yi maŋmaŋ’bεhisi puuni, yi mi ni wum bɛrim pam ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) maa mini ban jɛmdi buɣa sani. Amaa! Yi yi niŋ suɣulo, ka zo Naawuni, tɔ! Achiika! Di lala maa be yɛlitimsa puuni.

187. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Naawuni ni daa gbaai alkauli ni ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (ka Naawuni yɛli ba): “Kahigim ya li (Annabi Muhammadu tuuntali), ka di sɔɣi ya li, ka bɛ zaŋ li n­labi bɛ kpali nyaaŋa, ka lahi zaŋ li n-taɣi liɣiri bεla. Dinzuɣu, bɛ ni zaŋ li n-taɣi shɛli maa nyɛla din be.

188. (Yaa nyini Annabi)! Di tεhiri ni ninvuɣu shεba ban niŋdi suhupεlli ni bɛ ni zaŋ binshɛɣu ti, ka bɔri ni bɛ paɣi ba ni bɛ ni bi tum shɛli maa, tɔ! Di tεhiri ni bɛ nyɛla ban yɛn ti tilgi ka chɛ azaaba. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali).

189. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun su sagbana mini tiŋgbani yiko. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

190. Achiika! Sagbana mini tiŋgbani nambu puuni, n-ti pahi yuŋ mini wuntaŋ’ taɣibu, achiika! Di nyɛla yɛlikpahinda n-ti haŋkayanima.

191. Ninvuɣu shεba ban teeri Naawuni yεlaka di nyɛla bɛ ʒɛla zuɣusaa, bee ka bɛʒi tiŋgbani ni, bee ka bɛ do bɛ luɣa zuɣu,ka bɛ tεhiri sagbana mini tiŋgbani nambu puuni (ka yεra): “Yaa ti Duuma Naawuni! A bi nam dimbɔŋɔ maa yoli. A nam niŋ kasi. Dinzuɣu, gum ti ka chɛ buɣum daazaaba.”

192. Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! A ni kpεhi ninvuɣu so buɣum ni, tɔ! A shiri dihi o vi. Yaha! Zualindiriba ti ka sɔŋdiba (Zaadali).

193. Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! Tinim’ wum mololan’ so ni moonda n-zaŋ chaŋ iimaansili (ka yɛra): “Tim ya yi Duuma (Naawuni) yεlimaŋli.” Ka ti shiri ti yεlimaŋli. Yaa ti Duuma (Naawuni)! Chεli paŋ ti, ka nyεhi ti taali shɛŋa din nyɛ zaɣibihi ka chɛ ti. Yaha! Deemi ti nyɛvuya m-pahi ninvuɣusuma dini ni.”

194. “Yaa ti Duuma Naawuni! Tim ti A ni gbaai ti shɛli (Alizanda) daalikauli A tuumba zilma zuɣu la. Yaha! Di dihi ti vi Zaadali. Achiika! A nyɛla Ŋun bi yiɣisiri alikauli.”

195. Ka bɛ Duuma (Naawuni) deei bɛ suhigu (ka yεli): “Achiika! N-ku chɛ ka ŋun tum tuuni yi puuni sanyoo bahi yoli, o yi nyɛla doo bee paɣa, yi puuni shɛba yila taba ni na. Dinzuɣu, ninvuɣu shεba ban zo Hiʒira[7] ka bɛ daa yihi ba bɛ yiŋsi ni, ka niŋ ba furminsi N (Mani Naawuni) soli zuɣu,ka bɛ tuhi tobu, ka bɛ ku ba, tɔ! Achiika! N-ni nyεhi bɛ taya din nyε zaɣibihi ka chɛ ba. Yaha! Achiika! N-ni kpεhi ba Alizanda yili shɛŋa din kulibɔna yɛn ti zɔri gindi di lɔŋ ni, ka di nyɛla sanyoo din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni sani ka sanyovεlli be. ——— [7] Bana n-nyɛ bandaa pahiAnnabizuɣu ka bɛ yiMaka zo n-labi Madina domin Muslinsi daadiini tooni tibo zuɣu.

196. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di chɛ ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa lebginsim (bε zo n-gili tiŋsi ni maa) yɔhimma.

197. Di nyɛla nyaɣisim bεla (Dunia ŋɔ), din nyaaŋa, bɛ labbu shee yɛn ti nyɛla ʒahannama buɣum ni, di labbu shee maa mi nyɛla din be.

198. Amaa! Ninvuɣu shεba ban zo bɛ Duuma (Naawuni), bɛ mali Alizanda shεli din kulibɔna yɛn ti zɔri gindi di lɔŋ ni la, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ka di nyɛ saani di yi Naawuni sani na. Yaha! Din be Naawuni sani n-nyɛ din gari n- zaŋ ti ninvuɣugahinda.

199. Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim’) puuni shεba beni n-ti Naawuni yεlimaŋli, ka ti yεlimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-tin ya na, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shεli n-ti ba na, ka bɛ nyɛla ban gbargiri bɛ maŋa n-tiri Naawuni, bɛ mi bi zaŋdi Naawuni aaya- nima n-taɣiri liɣiri bɛla, tɔ! Bannim’ maa mali bɛ sanyoo bɛ Duuma (Naawuni) sani. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun kariti saliya ni valim.

200. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Niŋmi ya suɣulo, ka niŋ ya suhukpeeni, ka mali ya shili (n-guli yi dimba), ka zon ya Naawuni, achiika! Yi nyɛla ban yɛn nya tarli.

1. Yaa yinim’ ninsalinima! Zom ya yi Duuma so Ŋunnam ya,ka yiyi nyɛvuli yini (Annabi Adam) puuni na, ka nam o paɣa (Hawa) di puuni, ka lahi yihi dobba mini paɣaba pam bɛ niriba ayi maa puuni na. Dinzuɣu, zom ya Naawuni so yi ni suhiri taba (bukaata maligu) ni O yuli, ka zon ya dɔɣim ŋmabu. Dinzuɣu Naawuni nyɛla Ŋun pa O nina lihiri ya.

2. Yaha! Tim ya kpibsi bɛ daarzichi, ka miri ya ka yi zaŋ din be n-taɣi din vεla, Yaha! Di zaŋ ya bɛ (kpibsi) daarzichi m-pahi yi daarzichi zuɣu n-di li. Achiika! Lala maa nyɛla alahichi zaɣititali.

3. Yaha! Yi yi zɔri dabiεm kadama yi ku tooi niŋ aadalsi n-zaŋ chaŋ yi kpibsi la polo, tɔ! Yin kpiɣimi paɣa shεba yi suhini bɔra, paɣaba ayiyi bee atata, be anahinahi. Amaa! Yi yi ti zɔri dabɛm kadama yi ku tooi niŋ aadalsi, tɔ! Yin kpiɣimi paɣayino, bee yi sulinsi. Ŋɔ maa n-nyɛ (fukumsi shɛli) din be yoma, ka ku chɛ ka yi kpahi yεɣi targa.

4. Yaha! Tim ya paɣaba bɛ sadaachi tibu ni suhupɛlli. Amaa! Bɛ (paɣaba maa) yi niŋ suhupɛlli ni yinima, ka labsi di puuni shεli n-tin ya, tɔ! Yin dim ya li, ka di nyɛ nyεɣisim ni suhudoo n-tin ya.

5. Yaha! Di tin ya (kpibsi maa puuni) ban nyɛ jεra bɛ daarzichi shεli Naawuni ni zaŋ niŋ yi nuhi ni (ka di nyɛ din ʒeya maandi bɛ bɛhisi). Dinzuɣu, zaŋmi ya di puuni shεli n-dihi ba, ka soli ba, ka yεli ya ba yɛltɔɣali ni bɛrisuŋ.

6. Yaha! Dahimmi ya kpibsi (ka baŋ bɛ haŋkali tariga) hali ka bɛ ti saɣi amiliya niŋbu, yi mi yi kpahim ba ka bɛ dolsi, tɔ! Yin labsim ya bɛ daarzichi n-ti ba, ka miri ya ka yi di li ni barina soli, bee ka yi di li yomyom’ poi ka bɛ na bi kpaŋ, ŋun nyɛ bundana, tɔ! Ŋun gbaami o maŋa (ka chɛ kpibsi liɣiri dibu), ŋun minyɛ faralana, tɔ! Ŋundim lini bɛrisuŋ. Yi mi yi ti labsi bɛ liɣiri ti n-ba, tɔ! Yin bom ya shɛhiranima. Yaha! Naawuni ko saɣi Saliya karita.

7. Dobba mali tarli binshɛɣuba ni ma bee dɔɣiriba ni (kpi) ka chɛ shεli puuni, ka paɣaba mali tarili binshɛɣu ba ni ma bee dɔɣiriba (ni kpi) ka chɛ shεli puuni, di puuni din pɔra, bee din galsi, di nyɛla tarili din nyɛ talahi.

8. Yaha! Dɔɣiriba mini kpibsi, n-ti pahi nandamba yi ti kana (fali maa) taribu shee, tɔ! Yin tim ya ba di puuni shεli, ka yεli ya ba yεltɔɣali ni biɛrisuŋ.

9. Yaha! Ninvuɣu shεba diyidi niŋ ka bana n-kpi ka chɛ zuliya ban na bi kpaŋ bɛ nyaaŋa zom ba (kpibsi maa) dabiɛm. Dinzuɣubɛ zom Naawuni, ka lahi yεli yεltɔɣali din tuhi (n-zaŋ kana kpibsi maa polo).

10. Achiika! Ninvuɣu shεba ban diri kpibsi liɣiri ni zualinsi, tɔ! Achiika! Bɛ dirila buɣum n-niŋdi bɛ puya ni. Yaha! Ni baalim, bɛ ni ti kpe Sa’iiri buɣum ni (Zaadali).

11. Naawuni saɣisiri ya n-zaŋ chaŋ yi bihi (fali taribu shee), bidibga sula bipuɣinsi ayi tarili, amaa! Bipuɣinsi maa yi yεɣi niriba ayi, tɔ!Bɛ sula vaabu buyi pubu buta o (ba maa) ni kpi chɛ shɛli puuni, o mi yi nyεla bipuɣin’ yino, tɔ! O sula pirgili, ka o (ŋun kpi maa)ba ni oma zaɣiyino kam su vaabu yim buyɔbu o ni kpi chɛ shɛli puuni, di yi niŋ ka o mali bia. Amaa! O yi ka bia, ka di nyɛla obaminio ma n-dirio fali, tɔ! O ma sula vaabu yim pubu buta puuni. O mi yi mali mabihi, tɔ! O ma sula vaabu buyobu wasiyya (dahinshɛli yɛltɔɣa) shɛli o ni chɛ nyaaŋa, bee samli (ka o yεlini bɛ yo). Yi banim’ mini yi bihi, yi ku tooi baŋŋun mali anfaani n-tin ya bɛ puuni. Di (fukumsi ŋɔ maa) nyɛla talahi Naawuni sani. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana.

12. Yaha! Yi sula yi paɣaba ni kpi ka chɛ shεli pirgili, di yi niŋ ka bɛ bi dɔɣi, amaa! Bɛ yi dɔɣi, yi sula vaabu bunahi bɛ nikpi ka chɛ shɛli puuni wasiyya shɛli bɛ ni chɛ nyaaŋa, bee samli (ka bɛ yi doli ba).Yaha! Bɛ (paɣaba maa) gba sula vaabu bunahi yi ni kpi ka chɛ shɛli puuni, di yi niŋ ka yi ka bia. Amaa! Yi yi mali bia, tɔ!Bɛ sula vaabu yim zuɣu bunii yi ni chɛ shɛli puuni dahinshɛli yɛltɔɣa shɛli o ni chɛ nyaaŋa, bee samli (ka bɛ yɛn yo n-ti ba). Yaha! Ninvuɣu so ŋun kpi maa yi ka ba, ka mi ka bia, ka mali mabia, bee tuzopaɣa, tɔ!Bɛ zaɣiyino kam sula vaabu yim zuɣu buyobu ni. Amaa! Bɛ yi zooi gari lala, tɔ!Bɛ zaa ni laɣim pirigi vaabu buta wasiyya (dahinshɛli yɛltɔɣa) shɛli o ni chɛ nyaaŋa, bee samli (ka bɛ yɛn yo o nyaaŋa), ka di pa nibɛ niŋla so chuuta di puuni. Ŋɔ maa nyɛla saɣisigu shɛli din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Suɣulolana titali.

13. Dinnim’ nyɛla Naawuni zalsi. Ŋun mi doli Naawuni ni O tumo (Annabi Muhammadu), tɔ!O ni kpεhi o Alizanda yili shεŋa ni, ka kulibɔna yɛn ti zɔri gindi di gbinni, ka bɛ yɛn ti kpalim di puuni. Yaha! Dina n-nyɛ tarli din galsi.

14. Yaha! Ŋun kpe Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) taali ni, ka kpahiri yεɣiri O tarsi, tɔ!O ni kpεhi o buɣumni, ka onyɛla ŋun yɛn ti kpalim di puuni. Yaha! Filiŋ daazaaba be o zuɣu.

15. Yaha! Paɣa shɛba ban kana ni zina yi paɣaba puuni, tɔ! Yin bom ya shɛhiranima anahi bɛ zuɣu, bɛ yi di shɛhira maa tɔ! Yin taɣimi ya ba niŋ yi yiŋsi puuni hali ka kpibu ti paai ba [1]bee ka Naawuni zali ba soli shɛli din pa li. ——— [1] Fukumsi shɛli dimbɔŋɔ maa daa tumdila tuma Muslinsi daadiini pilgu, amaa! Ka Naawuni daa nyɛhi li ka tahi fukumsi shɛlidin wuhirikadama bɛ yi gbaaininvuɣu so ŋunna ӡin malipaɣa ka o niŋ zina, ban fiɛbmio baranzumkobga. Ŋun mi nyɛ paɣalana, ka bɛ labio kuga halika o ti kpi.

16. Yaha! Yi puuni niriba ayi yi niŋ zina, tɔ! Yin dargim bɛ tibli. Amaa! Bɛ yi niŋ tuuba, ka viεlgi bɛ tuma, tɔ! Yin chεli ya ba. Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa.

17. Achiika! Din nyɛ tuuba Naawuni sani n-nyɛ ninvuɣu shεba ban tumdi tuumbεɣu ni ʒilinsi, ka niŋdi tuuba ni yoma di nyaaŋa, tɔ! Bannim’ maa, Naawuni ni deei bɛ tuuba. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana.

18. Amaa! Pa tuuba n-nyɛ li n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban tumdi tuumbiεri hali ni kpibu ti paai bɛ puuni zaɣiyino, ka o naan yεli: “Pumpɔŋɔ n-niŋ tuuba,” ni ninvuɣu shεba ban kpi ni chεfuritali, tɔ! Lalanim’ maa, Ti (Tinim’ Naawuni) malila azaaba kpeeni shili n-guli ba.

19. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di bi niŋ halalsi n-tin ya ni yi di (yi mabihi) paɣaba fali ni yaa, bee ka yi mɔŋ ba amiliya niŋbu, domin yi deei yi ni ti ba shεli pirgili, naɣila bɛ tum la kavituma (zina) polo ni. Yaha! Nyɛlimi ya nyeendi suŋ, yimiyije ba, tɔ! Diyi pashɛlikayi nije shɛli, ka Naawuni zali alheeri pam ka di be di puuni.

20. Yaha! Yi yi bɔri ni yi taɣi paɣa so, ka niŋ paɣa so amiliya na n-ti zaliozaani, kadiyinyɛla yi mi daa yola laɣakara (sadaachi) n-ti ba, tɔ! Yin miri ya ka yi deei shɛli di puuni. Di ni bɔŋɔ, yi yɛn deei li mi ni ʒiri mini zualinsi polo ni?

21. Yaha! Bozuɣu ka yi yɛn deei li (sadaachi maa) ka di nyɛla yi mini ba (paɣaba maa) pun laɣim ni taba, ka di mi nyɛla bɛ daa gbaaila alikauli kpeeni yi sani.

22. Yaha! Di kpiɣi ya yi banim’ ni kpiɣi paɣa shɛba, naɣila din daa pun gari,[2] achiika! Di nyɛla kavituma, ka nyɛ bɛ ni siŋdi shɛli, ka di lahi nyɛ sobiɛɣu. ——— [2] Poi ka Muslinsi daadiini ti kana, Larbunim’ daa kpiɣirila b ɛ banim’ paɣa shɛba bɛ ni kpi ka chɛ. Ka Muslinsi daadiini kana ti mɔŋ li.

23. Bɛ mɔŋ ya ni yi kpiɣi yi manima, ni yi bipuɣinsi, ni yi tuzopaɣaba, ni yi pirinima, ni yi mapirnima, ni yi mabihi bihi, ni yi tuzopaɣaba bihi, ni yi manim’ ban mɔɣisi ya bihili, ni yi tuzopaɣa shɛba yi mini ba ni laɣim mɔɣi bihiyini, ni yi paɣaba manima, ni yi paɣa shɛba yi ni pun kpɛhi doo ni ʒiŋkunanim’ ban be yi yiŋsi puuni, amaa! Yi yi na bi kpɛhi ba doo ni, tɔ! Di pa taali yi zuɣu, ni yi bidɔɣirisi ni zali paɣa shεba, ni yi lahi laɣim paɣa mini o tuzo, naɣila din daa pun garila. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa.

23. Ni paɣaba puuni ban be dobba yiya, naɣila yi sulinsi, Naawuni fukumsi n-nyɛ li ka O ŋmaai li n-zali ya talahi. Yaha! Bɛ niŋ ya paɣa shɛba ban kpalim di nyaaŋa halalsi, ni yi bo ba ni yi daarzichi, ka bɛ nyɛla paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋ’ ka pa pagɔra. Yaha! Yi ni wum (amiliya ʒii) 24. nyɛɣisim ni paɣa shεba, tɔ! Yin yom ya ba bε sadaachinima.[3] Amaa! Di pa taali yi zuɣu ka yi ni tooi bo binshɛɣu m-pahi di (sadaachi maa zuɣu n-ti ba). Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana. ——— [3] Bɛ ni tooi ŋmaai sadaachi samli ti doo amiliya lobu shee. Bee ka o yo pirgili ka bɛ kulsi paɣa maa na, Amaa! Di bi tu kamaata ni doo wum paɣa nyɛɣisim naai, ka zaɣisi ni o yo sadaachi maa puuni dinkpalim maa.

25. Ŋun’ mika yiko ni o niŋ Muslim’ bilchin’ paɣaba amiliya, tɔ! Ŋun niŋmi yi sulinsi amiliya. Yaha! Naawuni mi yi iimaansili (yɛlimaŋtibo) yɛla, yi yila taba puuni na. Dinzuɣu, niŋmi ya ba amiliya ni bɛ niriba yεdda. Yaha! Tim ya ba bɛ sadaachi ni bɛrisuŋ, (ka bɛ nyɛla) paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋ’ ka pa pagɔra, ka mi pa ban mali simnim’ sambani ni. Amaa! Bɛ yi ti niŋ amiliya, ka lahi niŋ zina din nyaaŋa, tɔ! Bilchin’ paɣaba tibli dargibu pirgili ʒebɛ zuɣu. Di (fukumsi) ʒemi n-ti ninvuɣu so ŋun zɔri wahala yi puuni. Yi mi yi niŋ suɣulo, dina n­nyɛ din gari n-zaŋ tin ya. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

26. Naawuni bɔrimi ni O kahigi ya, ka dolsi ya ninvuɣu shεba ban daa kana poi ni yinim’ maa soya, ka lahi deei yi tuuba. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgolinga lana.

27. Yaha! Naawuni bɔrimi ni O deei yi tuuba, ka ninvuɣu shεba ban doli Dunia kɔrsimaa mi bɔri ni yi gbilgi gbilgibu din galsi.

28. Naawuni bɔrimi ni O balgi yɛla n-tin ya. Yaha! Bɛ namla ninsala ka o nyɛ zaɣigbariŋ.

29. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di diri ya yi daarzichi yi sunsuuni ni zualinsi, naɣila di nyɛla daabilim din nyɛ yεdda yi sunsuuni. Yaha! Di kuri ya yi maŋsi. Achiika! Naawuni nyɛla Nambɔzobonaa n-zaŋ tin ya.

30. Yaha! Ŋun ti niŋ lala, ka di nyɛla dimli zuɣu, ni zualinsi, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ o kpεhi buɣum ni. Yaha! Lala maa nyɛla tuŋ (soochi) Naawuni sani.

31. Yiyi niŋ katiŋ’ ni tuumbekara shεŋabɛ ni mɔŋdi ya,tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni nyεhi yi taya din nyɛ zaɣibihi. Yaha! Ka Ti zaŋ ya kpεhi kpɛhili shee din mali jilma (Alizanda).

32. Yaha! Di niŋ ya Naawuni ni zaŋ shɛli n-tibgi yi puuni shεba taba zuɣu kore, dobba mali tarli bɛ ni tum shɛli puuni, ka paɣaba mali tarli bɛ ni tum shɛli puuni. Dinzuɣu, suhimi ya Naawuni O pini puuni. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda ni binshɛɣu kam.

33. Yaha! Sokam, Ti (Tinim’ Naawuni) zalila falidiriba ba ni ma bee dɔɣiriba ni chɛ shεli puuni. Yaha! Tim ya ninvuɣu shεba yi ni gbaai alikauli ni bana bɛ tarli. [4]Achiika! Naawuni nyɛla Shɛhiradira binshɛɣu kam zuɣu. ——— [4] Poi ka Muslinsi daadiini ti kana Larbunim’ daa yi dirila taba fali, ka di pala daŋ shɛli m-be bε sunsuuni, ka di kuli nyɛla bε niŋla alikauli kadama bε zaɣiyino kam ŋun daŋ kpibu, o kpee maa ni tooi di o fali, ka Naawuni daa mɔŋ lala maa.

34. Dobba n-nyɛ ban zaandi fukumsi paɣaba zuɣu, domin Naawuni ni kuli tibgi shɛba bɛ taba zuɣu, ni bɛ ni lahi mali shɛli dihiri ba bɛ daarzichi puuni. Dinzuɣu, ban nyɛ paɣasuma dolila bɛ yidaannima, ka nyɛ ban guri bɛ tohinini ashilo domin Naawuni ni gu shɛli zuɣu. Paɣa shεba miyi ni zɔri bɛ nina yεrimbu, tɔ! Yin saɣisim ya ba, (bɛ yi bi taɣibεhiga), yin niŋmi ya ba katiŋ’ dooshee, (bɛ yi na kuli bi taɣira), tɔ! Yin bum ya ba (buri shɛli din bi yɛn niŋ ba chuuta shɛli). Amaa! Bɛ yi doli ya, tɔ! Yin miri ya ka yibo so’ shεli (niyizaŋ li nahim ba). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nam du ka galsi.

35. Yaha! Yi yi zɔri namgbankpeeni bɛ (doo maa mini o paɣa) sunsuuni, tɔ! Yin timmi ya fukumsilana so o (doo maa) niriba polo, ni fukumsilana so o (paɣa maa) niriba polo (ka bɛ ti mali bɛ sunsuuni). Bɛ niriba ayi maa yi bɔri maligu, tɔ! Naawuni ni ŋmaai li jia bɛ sunsuuni. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

36. Yaha! Jεmmi ya Naawuni, ka di laɣimya O mini shɛli jεm, kabe n-ya biɛrisuŋ ni yi banim’ mini yi manima, ni yi dɔɣiriba, ni kpibsi, ni nandamba, ni ʒiʒiinikpee ŋun mira, ni ʒiʒiinikpee ŋun be katiŋa, ni zo so ŋun be kpaŋa, ni sochanda, ni yi sulinsi. Achiika! Naawuni je ŋun kam tibgi o maŋa, ŋun fuhira.

37. Ninvuɣu shεba ban niŋdi bεm, ka lahi puhiri (niriba) bεm niŋbu, ka naan sɔɣiri Naawuni ni ti ba shɛli O pini puuni. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) mali la filiŋ daazaaba shili n-guli chεfurinima.

38. Ni ninvuɣu shεba ban dihiri ni bɛ daarzichi domin niriba nyεbu zuɣu, ka mi bi tiri Naawuni bee Zaadali yεlimaŋli, (bɛ nyɛla shintaŋ zonima), ŋun mi nyɛ shintaŋ zosima, tɔ! Achiika! O (shintaŋ) be pam ni o nyɛ zosima.

39. Bo n-di leei yɛn pooi ba, bɛ yi di ti Naawuni mini Zaadali yɛlimaŋli, ka zaŋ Naawuni ni largi ba shɛli n-dihi? Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda ni bana.

40. Achiika! Naawuni bi diri zualinsi salinsaʒee pɔrlim kotomsi, amaa! Di yi nyɛla tuunviεlli, ka O (Naawuni) nabgi li, ka ti (ninsala) laara din galsi O sani.

41. (Yaa nyini Annabi)! Ka wula n-nyɛli di yidi niŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) tahi shɛhiralan’ na ali’umma kam puuni, ka zaŋ a na ka a ti nyɛŋun diri bambɔŋɔ-nim’ (a zaamani chɛfurinim’) shɛhira?

42. Dindali maa ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali, ka zaɣisi Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) yɛn ti bɔri ni tiŋgbani di bɔɣi ka bɛ kpe. Yaha! Bɛ ti kutooi sɔɣi Naawuni yεltɔɣali zaɣigaŋ.

43. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di miri ya jiŋli ka di nyɛla yi buɣimi, naɣila yiti mi yi ni yεri shɛli (yi jiŋli maa puuni). [5]Lala n-nyɛŋun mali ʒɛnaba o nimgbina ni, naɣila ŋun nyɛ sochanda, naɣilayiyitisukom. Yi miyi bεra, bee yi chεnila soli, bee yi puuni so yila yɔɣuni na, bee yi laɣimmi ni yi paɣaba ka bi nyɛ kom, tɔ! Yin niŋmi ya taimama [6] tiŋgbani shεli din niŋ kasi ni. Dinzuɣu, wobsi ya yi nina mini yi nuhi. Achiika! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Gaafaralana. ——— [5] Muslinsi daadiini pilgu Naawuni daa bi mɔŋ dam zaasa, ka yɛli ni bɛ nyum ka puhimi jiŋli, saha shɛli Muslinnim’ ni ti baŋ jiŋli daanfaani naai, ka Naawuni naan mɔŋ ba dam maa nyubu. [6] Taimama nyɛla kom yi ti ka luɣu shɛli polo ka Muslimi yɛn puhi jiŋli, o nyarila taŋkpaɣu din niŋ kasi, ka zaŋ li wobsi o nuhi mini o nini ni, ka di ti o soli ka o zaŋ li puhu jiŋli maa.

44. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu shεba bɛ ni ti tarli litaafi (Attaura) puuni, ka bɛ zaŋdi li n-taɣiri bɔrginsim, ka bɔri ni yi (Muslinnim’) gba bɔrgi ka chɛ sochibga?

45. Yaha! Naawuni mi yi dimba maa. Dinzuɣu, Naawuni saɣiyani O nyɛ Taɣira. Yaha! Naawuni saɣiyani O nyɛ Sɔŋda.

46. Di be Yahuudunim’ puuni ban taɣiri (Naawuni) yεltɔɣa ka chεri di zaashɛhi, ka naan yεra (ka bɛ yɛri Annabi Muhammadu): “Ti wum ya, ti mi zaɣisi ya.” Yaha! Wummi din ku wum,” (ka lahi yεra): “Raa’inaa”[7] ka lebgiri bɛ zilma, ka di nyɛla bɛ maandila adiini ansarsi. Yaha! Bɛ yidi yεli: “Ti wum ya ka doli.” Yaha! Wumma, ka naɣisi ti ti, tɔ! Di naan leei alheeri n-zaŋ ti ba, ka lahi nyɛ din tuhi. Amaa! Naawuni narim ba mi ni bɛ chɛfuritali, dinzuɣu bɛ ku ti Naawuni yɛlimaŋli naɣila biɛla. ——— [7] Raa’inaa gbinni nyεla yaa ti jεrgu, ka bε Yahuudu nim’ mali li yεri ti Daannabi Muhammadu {Naawuni nambozobo ni nani be o zuɣu}.

47. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Tim ya Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na yɛlimaŋli, ka di nyɛla din tiri din be yi sani yɛlimaŋli poi ka Ti naan ti nyεhi ninvuɣu shεba nina, ka zaŋ li n-labsi di nyaaŋa, bee ka Ti narim ba kamani Ti ni daa narim asibri dabsili niriba la shεm. Yaha! Naawuni zaligu nyɛla din yɛn niŋ.

48. Achiika! Naawuni bi chεri paŋda (Obi chεri paŋdi ninsalinima) bɛ yi laɣimO mini shɛli jεm, amaa! O chεri paŋdi din pa lala ni O ni bɔri so. Dinzuɣu, ŋun tilaɣim Naawuni ni shɛli jεm, tɔ! Achiika! O tum taali din galsi.

49. (Yaa nyini Annabi)! A bi nya ninvuɣu shεba ban simsiri bɛ maŋ’ maa (Yahuudu mini Nashaaranima)? Chɛli gba! Naawuni n­simsiri O ni bɔri so, O mi ku di ba zualinsi dobino bɛlli yɛmpɔrlim kotomsi.

50. (Yaa nyini Annabi)! Yulimi bɛ ni ŋmari ʒiri m-pari Naawuni shɛm, tɔ! Di ko saɣi taali polo ni.

51. (Yaa nyini Annabi)! A bi nya ninvuɣu shεba bɛ ni ti tarli litaafi (Attaura) puuni, ka bɛ tiri buɣuli mini shintaŋ yεlimaŋli, ka naan yεri ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali: “Bambɔŋɔnim’ maa m-be sochibga zuɣu n-gari Muslinnima.”

52. Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba Naawuni ni narim. Naawuni mi ni narim ninvuɣu so, tɔ! Di kariya ka a nya ŋun yɛnsɔŋ o.

53. Bee bɛ malila tarli O (Naawuni) sulinsi puuni? Din’ ŋuna, bɛ naan ku ti (ninsalinim’) dobino bɛlli yɛm pɔrlim kotomsi.

54. Bee bɛ zabrila ninsalinim’ (Annabi Muhammadu mini o niriba) nyuli domin Naawuni ni ti ba shɛli O pini puuni zuɣu Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ti Annabi Ibrahim yiŋnim’ litaafi mini yεmgoliŋga (Alkur’aani mini Hadiisi). Yaha! Ka Ti ti ba nam din galsi.

55. Dinzuɣu, bɛ (Yahuudunim’ maa) puuni shεba ti (Annabi Muhammadu) yεlimaŋli,ka bɛ shεba mi lebi biri ka chɛ o. Yaha! Ʒahannama buɣum nyɛla din yɛn saɣindi ba (Zaadali).

56. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni Ti (Tinim’ Naawuni) aaya-nima, Ti ni zaŋ ba niŋ buɣum ni. Saha shεli kam ka di (buɣum maa) ti duɣi bɛ nimgbiŋgbaŋ, ka Ti taɣi ba nimgbin’ shɛli domin bɛ lam azaaba. Achiika! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋga-lana.

57. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunsuma, ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni kpεhi ba Alizanda yili shεŋa kulibɔna niyɛn tizɔri gindi di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Bɛ lahi mali paɣaba ban niŋ kasi di puuni. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) kpεhi ba mahim shεli din paai tariga puuni.

58. Achiika! Naawuni puhiri ya ni yi zaŋ amaananima n-labsi ti ti di laamba, yi mi yi yɛŋ niŋ fukumsi niriba sunsuuni, yin niŋmi ya fukumsi maa ni aadalsi. M-bo ni saɣisigu shεli Naawuni ni tiri ya ŋɔ maa. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Nyara.

59. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Doli ya Naawuni ka doli ya O tumo, ni ban zaandi fukumsi yi puuni. Yi mi yi niŋ namgbankpeeni binshɛɣu zuɣu, tɔ! Yin labsim ya li n-ti Naawuni mini O tumo, yi yi ti Naawuni mini Zaadali yεlimaŋli. Dina n­nyɛ din gari, ni fasara din gahim.

60. (Yaa nyini Annabi)! A bi nya ninvuɣu shεba ban yɔhindi bɛ maŋ’ ka yεlini bɛ ti yεlimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-ti a na, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli na pɔi ni a kandi na, ka naan bɔri ni bɛ zaŋdi fukumsi n-ti tiri baɣa, ka di nyɛla bɛ saɣisiba ni bɛ zom ka chε li, ka shintaŋ mi bɔri ni o birigi ba, birginsim din niŋ katiŋa (ka chɛ dolsigu).

61. Yaha! Bɛ yiti yεli ba: “Kam ya na ti wum Naawuni ni siɣisi shɛli na n-ti ti O tumo (Annabi Muhammadu),” tɔ! A ni nya ka munaafichinim’ maa taɣiri niriba ka chεri a (Annabi) taɣibu ni yεlimaŋli.

62. (Yaa nyini Annabi)! Ka wula n-leei nyεli, di yiniŋ ka yɛlibɛɣu nya ba domin bɛ nuhi ni daŋsi tum shɛli zuɣu, din nyaaŋa ka bɛ ka a na n-ti pɔri Naawuni (ka yεra): “Tinim’ bi tɛhi shεli m-pahila bɛrisuŋ mini maligu.”

63. Bana n-nyɛ Naawuni ni mi shɛba suhiri ni, dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yim bɛ yεlani, ka niŋ ba wa’azu. Yaha! Yεlimi ba yɛltɔɣa n­zaŋ jɛndi bɛ maŋa, kanyɛ din kpɛri haŋkali ni.

64. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim tuun’ so na naɣila bɛ (ninsalinim’) ti doli o ni Naawuni yεdda. Yaha! Di yi di nyɛla saha shεli bɛ (munaafichinim’) ni daa di bɛ maŋ’ zualinsi maa, ka bɛ kana la a (Annabi Muhammadu) sani, n-ti bo Naawuni gaafara, ka (Naawuni) tumo shiri suhi gaafara maa n-ti ba, tɔ!Bɛ naan nya Naawuni ka O nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa.

65. Chɛli gba! (Yaa nyini Annabi)! M-po a Duuma, bɛ pala ninvuɣu shεba ban yɛn ti Naawuni yεlimaŋli naɣila bɛ zaŋ a mi zali ka a niŋdi fukumsi n-zaŋ chaŋ bɛ ni niŋ namgbankpeeni shεli bɛ sunsuuni. Din nyaaŋa, bɛ naan ku nya muɣisugu shεli n-zaŋ chaŋ fukumsi shεli a ni yɛn niŋ ba maa, ka bɛ di yɛn zaŋ bɛ maŋ’ zaa n-ti Naawuni, tibu ni yɛlimaŋli.

66. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di zali talahi bɛ zuɣu ni (ka yεli ba): “Kum ya yi maŋa, bee yimyakachɛ yi yiŋsi,” Bɛ naan ku saɣi niŋ li naɣila bɛ puuni niriba bεla. Yaha! Bɛ yi di niŋ bɛ ni saɣisiri ba shɛli maa, di naan leei alheeri n-zaŋ ti ba, ka lahi kpaŋsi bɛ yɛlimaŋtibo ni Naawuni.

67. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) naan ti ba laara din yi Ti sani na, ka nyɛla din galsi.

68. Yaha! Achiika! Ti naan dolsi ba n-tam sochibga zuɣu.

69. Yaha! Ŋun doli Naawuni mini O tumo, tɔ! Bannim’ maa yɛn ti pahila ninvuɣu shεba Naawuni ni yolsi Annabinim’ puuni, ni yεlimaŋlinima, ni ban kpi Naawuni soli zuɣu (ban kpi adiini tobu ni), n-ti pahi ninvuɣusuma, tɔ! Bannim’ maa, di vɛla pam ni bɛ leei zonima (n-zaŋ ti ninsala).

70. Di nyɛla pini din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni saɣi Baŋda.

71. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Gbibi ya yi shili n-ʒiya (yi dimba zuɣu), ka yin ya tobu ni ka nyɛla salonima, bee ka yi zaasa laɣim yi namgbaniyini.

72. Yaha! Achiika yi (Muslinnim’) puuni so beni naɣisira (tobu ni chandi). Yɛlibɛɣu yi ti nyɛn ya, ka o yεli (o suhu ni): “Achiika! Naawuni yu ma ka n-di ka bɛ (Muslinnim’ maa) puuni.

73. Yaha! Pini shεli (tobbuna) yi yi Naawuni sani kan ya na, achiika! Bɛ ni yεli yɛltɔɣa kamani yurilim shεli na ʒin bela yi mini ba sunsuuni la: “M-baye, n-gba yi di kuli be ni bana (Muslinnim’ maa), ka di nya tarli din galsi.

74. Ninvuɣu shεba ban zaŋdi bɛ Chiyaama taɣiri bɛ Dunia bɛhigu la tuhimi Naawunu soli zuɣu. Dinzuɣu, ninvuɣu so ŋun tuhi Naawuni soli zuɣu, ka bɛ ku o bee ka o nya nasara, tɔ! Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o laara din galisi.

75. Yaha! Bozuɣu ka yi (Muslinnim’) ku tuhi tobu Naawuni soli zuɣu, ka di nyɛla ninvuɣugbarima dobba ni paɣaba, n-ti pahi bihi beni yεra: “Yaa ti Duuma Naawuni! Yihimi ti tiŋ’ shεli din niriba nyɛ zualindiriba ŋɔ ni. Yaha! Tim ti ninvuɣu so ŋun yɛn taɣi ti (ka chɛ ti dimba), ka lahi ti ti ŋun yɛnsɔŋ ti na A sani.

76. Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli tuhirila Naawuni soli zuɣu, ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali tuhiri shintaŋ soli zuɣu. Dinzuɣu, tuhimi ya shintaŋ yuriba. Achiika! Shintaŋ nabεri nyɛla zaɣigbariŋ.

77. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu shεba bɛ ni yɛli ba: “Gbaami ya yi maŋa (ka chɛ tobu tuhibu Maka puuni), ka puhi ya jiŋli, ka tin ya zakka (ka bɛ yεli, ti ni daa nyɛ chεfuri-nima, ti daa malila yaa, ka ti leei Muslimnim’ ka chɔɣim)”. Amaa! Saha shεli bɛ ni ti niŋ ba tobu maa talahi, ka a nya ka bɛ puuni shεba zɔri ninsalinim’ (chɛfurinima) kamani bɛ ni zɔri Naawuni shεm, bee ka di gari lala. Yaha! Ka bɛ yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Bozuɣuka Aniŋ tobu talahi n-zaŋ titi? Di yidi niŋ ka a naɣisi ti ti hali ni saha biɛla. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Dunia nyɛɣisim nyɛla bεla. Amaa! Chiyaama n-gari zaŋ ti ŋun zo Naawuni. Dinzuɣu, bɛ ti ku din ya zualinsi dobino bɛlli yɛmpɔrlim kotomsi.

78. Luɣuli kam ka yi (ninsalinim’) be tɔ! Kpibu ni paai ya, hali di yi niŋ ka yi bela yiliwaɣila din me n-tam taba zuɣu ni. Yaha! Biɛrisuŋ yi paai ba (munaafichinima), bɛ yεrimi: “Ŋɔ maa yila Naawuni sani na. Amaa! Din be yi paai ba, ka bɛ yεli: “Ŋɔ maa yila a (nyini Muhammadu) sani na.” Tɔ! Yεlima: “Di zaasa yila Naawuni sani na.” Dinzuɣu, ka bo n-leei chɛ ka bambɔŋɔnim’ (munaafichinim’) ku tooi baŋ yεltɔɣali?

79. (Yaa nyini ninsala)! Din viɛla yi paagi a, tɔ! Naawuni sani ka di yi na, zaɣibɛɣu mi yi paagi a, tɔ! A sani ka di yi na. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ a leei la tumo n-zaŋ chaŋ ninsalinim’ sani. Yaha! Naawuni saɣi shɛhiradira.

80. Ninvuɣu so ŋun doli tumo ŋɔ maa (Annabi Muhammadu), tɔ! Achiika! O dolila Naawuni. Ŋun mi lebi biri, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tim a na ka a ti nyɛ gula bɛ zuɣu.

81. Ka bɛ (Munaafichinim’ maa) naan yεra: “Ti doli a (Muhammadu).” Amaa! Bɛ yi ti yi a sani, ka bɛ puuni shεba gbe ni tɛhi shεli (bɛ suhiri ni) ka pa ni yεltɔɣa shεli a ni yεri maa. Tɔ! Naawuni sabri bɛ ni mali tɛhi shɛŋa gbεri maa. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yim bɛ yεla ni, ka zaŋ a maŋ’ dalim Naawuni. Naawuni saɣibɛ ni dalindi So.

82.Di nibɔŋɔ,bɛ bi kpahindila Al-kur’aani vεnyεla? Di yi di pala di yila Naawuni sani na, bɛ naan nya taɣibu pam di puuni.

83. Yaha! Yεltɔɣa shεli yi ti kaba na din nyɛ yɛmbahiga bee ka di nyɛ dabiεm, bɛ (Munaafichinim’ maa) pun moli li, tɔ!Bɛ yi di labsi li n-ti Naawuni tumo, bee ka bɛ labsi li n-ti ban su fukumsi, tɔ! Ban vihiri li (ni bɛ haŋkaya) naan baŋ li. Di yi di pala Naawuni pini ni O nambɔzɔbo yi zuɣu, yi naan doli shintaŋ, naɣila yi biεla.

84. Dinzuɣu! (Yaa nyini Annabi)! Tuhimi Naawuni soli zuɣu, bɛ bi niŋ a (so jεma) talahi naɣila nyini maŋmaŋ’ dini. Yaha! Kpɛhimi ban ti Naawuni yεlimaŋli kore (ni adiini zuɣu tuhibu). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn taɣi ya ka chɛ chεfurinim’ chuuta. Naawuni n-gari binshɛɣu kam yaa, ka lahi gari sokam tibdargibo.

85. Ninvuɣu so ŋun ti suhudee (o mabia) suhudee din nyɛ zaɣivɛlli, tɔ! O mali tarli (laara) di puuni, ŋun mi ti suhudee suhudee din nyɛ zaɣibɛɣu, [8] tɔ! O lahi mali tarli (alahichi) di puuni. Dinzuɣu! Naawuni nyɛla Ŋun zali binshɛɣu kam ka di mali di saha. ——— [8] Ŋuŋ kam nyɛ yaa, ka zaŋ li suhudeei o mabia Dunia ŋɔ, ka di nyɛla Naawuni zuɣu, tɔ! O sanyoo be Naawuni sani, ŋun mi ti zaŋ o yaa suhudeei o mabia, ka deei binshεɣu o sani, tɔ! O ka laara shɛli, o mi yaa maa nyɛla din yεn naai.

86. Yaha! Bɛ yi ti puhi ya ni puhiri shɛli, tɔ! Yin labsim din viεla n-gari li, bee ka yi labsi li (di ŋmali).[9] Achiika! Naawuni nyɛla Saliya karita binshɛɣu kam zuɣu. ——— [9] Muslimi yi yεli o Muslim kpee: “Assalamu Alaikum.” Di nyεla talahi ni o gba labsi ka yεli: “Wa­alaikumus salam, warahmatullahi wabarakatuhu.” O mi yi ku tooi labsi di zaasa, ŋun yεlima:”Wa­alaikums salam.”

87. Naawuni! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Achiika! O ni ti laɣim ya Zaadali ka zilsigu ka di puuni. Yaha! Ŋuni n­leei lahi yɛri yɛlimaŋli n-ti paai Naawuni?

88. Bo n-leei muɣisi ya (yi Muslinnima) n-zaŋ chaŋ Munaafichinim’ maa yɛtɔɣa ni, ka yi piri siɣim buyi? Naawuni n-labsi ba (bɛ chεfuritali ni) domin bɛ ni tum shɛli (ka di nyɛ tuumbɛri) zuɣu. Di ni bɔŋɔ, yi bɔrimi ni yi dolsi Naawuni ni birigi so? Yaha! Naawuni ni birigi so, tɔ! Di kariya ka a nya sochibga n-ti o.

89. Bɛ bɔrimi ni yi (Muslinnim’) leei chεfurinim’ kamani bi ni niŋ chεfuritali shεm, ka yi mini ba leei yim. Dinzuɣu! Miri ya ka yi gbibi bɛ puuni shɛba ka bɛ nyɛ yuriba, naɣila bɛ ti zo mi n-labi Naawuni soli zuɣu na. Dinzuɣu, bɛ yi lebi biri, tɔ! Yin gbaami ya ba, ka kuba luɣulikam yi ni nya ba. Yaha! Di gbibi ya bɛ puuni so ka o nyɛ yura, bee sɔŋda.

90. Naɣila ninvuɣu shεba ban zaŋ bɛ maŋ n-ti pahi ninvuɣu shεba yi mini ba ni mali alikauli shεli,bee kabɛ kan ya na ka dinyɛla bɛ nyee nyɔni mi ni yi tuhibu, bee ka bɛ tuhi bɛ (maŋmaŋ’) niriba. Yaha! Naawuni yi di bɔra, O naan ti ba (chɛfurinim’ maa) yiko yi zuɣu, bɛ mi naan shiri tuhi ya. Dinzuɣu, bɛ yi niŋ ya katiŋ’ ka bi tuhi ya, ka lahi bɔri ni yi mini ba ʒini ni alaafee, tɔ! Naawuni bi zali ya soli shεli (ni yi zaŋ tuhi ba).

91. Ni baalim, yi (Muslinnim’) ni nya ninvuɣu shεba ban bɔri yɛmbahiga yi sani, ka bɔri yεmbahiga bɛ niriba sani, saha shεli kam ka bɛ yi ti labsi ba fitina (chεfuritali) ni, ka bɛ daai ba fim di puuni. Dinzuɣu, bɛ yibi niŋ katiŋ’ ni yinima, ka bo maligu yi mini ba sunsuuni, ka mi bi gbaai bɛ maŋ’ ka chε yi tuhibu, tɔ! Yin gbahimi ba, ka ku ba luɣili kam yi ni nya ba.Yaha! Bannima Ti (Tinim’ Naawuni) zaliya mi ka yi mali daliri bɛ zuɣu (din wuhi ni yi tuhimi ba) polo ni.

92. Di bi tu kamaata ni Muslimi ku o Muslim’ kpee, naɣila di nyɛla sarati. Ŋun mi ti bi yuri ka ku o Muslim’ kpee, tɔ! O chɛli dabli ŋun nyɛ Muslimi (ka o leei bilchina, ka Naawuni naan chɛ o taali), ni diyya (nyɛvuli yihibu samli) din yo n-ti o niriba, naɣila bɛ zaŋ mi mali ba sara. Di yi nyεla o (ŋun kpi maa) yila yi dimbi polo na, ka mi nyɛla Muslimi, tɔ! Yin chεli dabli ŋun nyε Muslimi (ka o leei bilchina). O yi lahi yila ninvuɣu shεba alikauli ni be yi mini ba sunsuuni sani, tɔ! Yin yom ya diyya[10] n-ti o niriba, ka lahi chɛ Muslim’ dabpaɣa, ŋun mi bi tooi nya li, tɔ! Ŋun lom noli chira ayi m-pa taba,[11] ka di nyɛla tuuba Naawuni sani. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana. ——— [10] Diyya gbinni nyɛla bɛ yi ku so ka di pala ŋun ku maa yurimi, ka o yo laɣi shɛli ti o niriba, domin di zaŋ maai bɛ suhi. [11] O yɛn lola noli biɛɣu pihiyobu ka di kuli pa taba, o yilo biɛɣu pihinu niawei, ka guuidahinyinika zaɣisi li lobu, tɔ! O ni lo shɛli biɛɣu pihinu niawei maa zaa saɣimya.

93. Yaha! Ninvuɣu so ŋun ku Muslimi ni fawaɣili, tɔ! O sanyoo yɛn ti nyɛla ʒahannama buɣum, ka o yɛn ti kpalim di puuni, ka Naawuni je suli n-niŋ o, ka narim o, ka mali azaaba shɛli din galsi shili n-guli o.

94. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi chaŋ ni yi ti tuhi Naawuni soli zuɣu, tɔ! Yin vihimi ya, ka di yεli ya ŋun puhi ya ni Muslinsi puhigu (ka nyɛ chεfura): “A pala Muslimi.” Ka di nyɛlayi bɔrila Dunia bεhigu bukaata maligu (tobbuna) zuɣu. Tɔ! Naawuni sani ka tobbuna pam be. Lala (chɛfuritali maa ni) ka yi gba daa be pɔi ni ŋɔ maa, ka Naawuni tin ya pini karli (Muslinsi). Dinzuɣu! Vihimi ya (ka di kuri ya niriba yiriŋ). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

95. Muslinnim’ puuni ninvuɣu shεba ban ʒi yiŋa (ka bi chaŋ tobu ni), ka di pala bɛ bɛrimi, ni ban tuhiru ni bɛ daarzichi mini bɛ nyɛvuya Naawuni soli zuɣu ku niŋ yim. Naawuni tibgi ban tuhitri ni bɛ daarzichi mini bɛ nyɛvuya n-gari ban ʒi yiŋa ni darza. Yaha! Bɛ zaɣiyino kam, Naawuni niŋ bala alikauli ni zaɣivεlli (Alizanda). Yaha! O tibgi tobu tuhiriba n-gari ban ʒi yiŋa ni sanyoo din galsi.

96. Ka di nyɛla darzanim’ din yi O (Naawuni) sani na, ni chεmpaŋ, n-ti pahi nambɔzɔbo. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

97. Achiika! Ninvuɣu shεba Malaaika-nim’ ni deei bɛ nyεvuya, ka bɛ nyɛla bandibɛ maŋ’ zualinsi, ka bɛ (Malaaikanim’) yεli ba: “Bo ni ka yi daa be (Dunia puuni)?” Ka bɛ yɛli: “Ti daa nyɛla ninvuɣu gbarima tiŋgbani yaaŋa zuɣu.” Ka bɛ (Malaaikanim’) yεliba: “Dini bɔŋɔ, Naawuni tiŋgbani daa bi yɛlima ka yi ni tooi zo n-labi tiŋgbani shɛli ni di puuni? Dinzuɣu, bannim’ maa labbu shee nyɛla ʒahannama buɣum ni. Yaha! Di labbu shee maa nyɛla din be.

98. Naɣila ninvuɣu gbarima dobba ni paɣaba puuni, ni bihi ban ka dabara shεli, bɛ mi ku tooi zo n-tilgi.

99. Tɔ! Bannim’ maa, tamaha beni kadama Naawuni ni chε m-paŋ ba, domin Naawuni nyεlai Chεmpaŋlana, Gaafaralana.

100. Yaha! Ninvuɣu so ŋun zo Hiʒira Naawuni soli zuɣu, o ni nya ʒiishεhi pam tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ni largibu. Yaha! Ŋun’ yio yiŋa, ka nyɛla ŋun zo n-labi Naawuni mini O tumo sani, ka kpibu ti paagi o di nyaaŋa, tɔ! Achiika! O sanyoo kpalim Naawuni sani. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

101. Yaha! Yi (Muslinnim’) yi ti yɛn go tiŋgbani yaaŋa zuɣu, tɔ! Di pa taali yi zuɣu ni yi booi shɛli yijiŋli puuni, di yi niŋ ka yi zɔri ni chεfurinim’ ti niŋ ya fitina shɛli. Achiika! Chεfurinim’ nyɛla dimba n-tin ya polo ni.

102. (Yaa nyini Annabi)! A mi yi ti be bɛ (Muslim’ tobbihi maa) ni, ka yɛn zaŋ ba m-puhi jiŋli, tɔ! Nyin chε ka salo shεba bɛ puuni zani n-tabli a, ka gbibi bɛ bidibbina, bɛ yi ti niŋ suzuuda, ka bɛʒe yi nyaaŋa, ka salo ban na bi puhi maa mi kana n-ti pahi a zuɣu ka yi puhi. Yaha! Bɛ gbibi bɛ bidibnyama. Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa bɔrimi ni yi (Muslinnim’) tam yi bidibbina mini yi nyɛma yεla, ka bɛŋmalgi kpa yi polo na yim zuɣu. Yaha! Di pa taali yi zuɣuni yi sɔŋ yi bidibnyɛma di yi tiniŋ ka saa beni, bee ka yi ka alaafee. Amaa! Gbibi ya yi shili ʒiya. Achiika! Naawuni kpaɣisila filiŋ daazaaba n-zali chεfurinima.

103. Dinzuɣu yi yi puhi jiŋli naai, tɔ! Yin teemi ya Naawuni yɛla ka di nyɛla yi ʒela zuɣusaa, bee yi ʒila tiŋgbani ni, bee ka yi dola yi luɣa zuɣu.Yi mi yi ti mali yɛmbahiga, tɔ! Yin puhimi ya jiŋli. Achiika! Jiŋli nyɛla talahi, ka nyɛla din mali saha n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli.

104. Yaha! Di gbargi ya yi maŋa (yaa yinim Muslinnim’) ka chɛ ninsalinim’ (yi dimba) sheei bobu, yi yi nyɛla ban nyari wahala kam, tɔ! Bɛ (chɛfurinim’ maa) gba nyari wahala kamani yi ni nyari wahala maa shεm. Yaha! Yi (Muslinnim’) mali tamaha (Alizanda) Naawuni sani, ka bɛ (chɛfurinim’) ka li. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana.

105. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisila litaafi (Alkur’aani) n-ti a na ni yεlimaŋli, domin a niŋdi fukumsi ninsalinim’ sunsuuni ni Naawuni ni baŋsi a shɛli. Dinzuɣu! Di leei ŋun ŋmεri namgbankpeeni domin bilkɔɣinonim’ zuɣu.

106. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bom Naawuni chɛmpaŋ. Achiika! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

107. Yaha! Di niŋ namgbankpeeni domin a taɣi ninvuɣu shεba ban niŋdi bɛ maŋ’ bilkɔŋsi maa. Achiika! Naawuni bi bɔri ninvuɣu so ŋun nyɛ bilkɔɣinolana, ŋun zooi Naawuni taali ni kpεbu.

108. Bɛ (munaafichinim’) bɔrimi ni bɛ sɔɣi ninsalinim’ (bɛ tuuntumsa), bɛ mi ku tooi sɔɣi Naawuni. O mi mini ba n-kuli be saha shεli kam bɛ ni yɛn gbihi (ka gbibi) yεltɔɣa shεli Oni bi saɣi ti li. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun gili bɛ tuuntumsa (ni baŋsim).

109.Di nibɔŋɔ, yi bambɔŋɔnima (Muslinnima) n-nyɛ ban ŋmɛri namgbankpeeni ni yi taɣi ba (munaafichinim’) ka chɛ Dunia ŋɔ vi, ka ŋuni n-yɛn ti ŋmɛ Naawuni namgban-kpeeni Zaadali domin o ti taɣi ba, bee ŋuni kabɛ yɛn ti zaŋ bɛ maŋa n-dalim?

110. Yaha! Ninvuɣu so ŋuntumdinbe,bee kao di omaŋ’ zualinsi, din nyaaŋa, ka o bo Naawuni chɛmpaŋ,tɔ! O ni nya Naawuni ka O nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa.

111. Yaha! Ŋun tum din be, tɔ! Achiika! O mammaŋ’ ka o bo li n-zali. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga-lana.

112. Ŋun mi ti chirim, bee ka o kpe Naawuni taali ni, ka naan zaŋ li meei ninvuɣu so ŋun ʒi di yεla, tɔ! Achiika! O ʒili o maŋʒiri ni alahichi polo ni.

113. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di yi di pala Naawuni pini mini O nambɔzɔbo yi zuɣu, bɛ puuni zamaatu shεba naan bɔri ni bɛ birgi a, bɛ mi ku tooi birgi so naɣila bɛ maŋa. Yaha! Bɛ ku tooi niŋ a chuuta shεli. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun siɣisi litaafi (Alkur’aani) ni yεmgoliŋgana n-titia,kabaŋsi a a ni ʒi shɛli.Yaha! Naawuni pini nyɛla din galsi a zuɣu.

114. Alheeri ka bɛ saawɔranim’ pam puuni, naɣila ŋun puhi sara malibu, bee viɛnyɛla shɛli, bee ninsalinim’ sunsuuni maligu. Dinzuɣu! Ŋun tum lala ka di nyɛla Naawuni yεdda zuɣu, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o laara din galsi.

115. Yaha! Ŋun tum m-birgi Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) zaligu saha shɛli dolsigu ni kahigi n-ti o nyaaŋa, ka doli soli shεli din pa ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli soli, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ o dalim o ni dalim shεli maa, ka zaŋ o niŋ ʒahannama buɣum ni. Di labbu shee maa mi nyɛla din be.

116. Achiika! Naawuni bi chεri paŋda ni bɛ laɣim O mini shɛli jεm. Amaa! O chεri paŋdi (taali shɛli) din palalaniOnibɔri so. Yaha! Ŋun laɣim Naawuni mini shɛli jεm, tɔ! Achiika! O birigi ya birginsim din niŋ katiŋa (ka chɛ dolsigu).

117. Bɛ (chεfurinim’ maa) bi jεmdi shɛli din pa Ŋuna (Naawuni) naɣila paɣaba, bɛ mi bi jεmdi shɛli m-pahila shintaŋ so ŋun nyɛ tipawumlilana la.

118. Naawuni narim o (shintaŋ) mi,kaoyεli: “M-po A nam, n-nyɛla ŋun yɛn gbaai yɛɣi shɛli A (Nyini Naawuni) daba puuni, ka bɛ nyɛla n-ni ŋmaai yihi shɛba.

119. Yaha! Achiika! N nyɛla ŋun yɛn birgi ba, ka zaŋ kɔrsi niŋ bɛ suhiri ni. Yaha! N nyɛla ŋun yɛn puhi ba ka bɛŋmahi biŋkɔbri tiba, [12]ka puhi ba ka bɛ taɣi Naawuni binnamda shifa. Yaha! Ŋun gbibi shintaŋ ka o nyɛ yura ka di pa ni Naawuni, tɔ! Achiika! O kɔhilu, kɔhilu shɛli din be polo ni. ——— [12] Larbunim’ daa yi ŋmahirila biŋkobri tiba ka yεli ni bε buɣadinim-bala. Dinzuɣu lala biŋkobri maa leei haraamu ti ba. Naawuni binnamda shifa taɣibu n -nyε bi booi ninsala tapalli, bee ka ninsala pini o teeŋga zaasa bahi domin o bɔri viεlim zuɣu.

120. O (shintaŋ) gbaari bala alikauli, ka zaŋdi kɔrsi niŋ bɛ suhiri ni, shintaŋ mi bi gbaari ba alikauli shεli naɣila yɔhim.

121. Bannim’ maa labbu shee n-nyɛʒahannama buɣum ni. Yaha! Bɛ ti ku nya sɔɣibu shee ka chɛ li (buɣum maa).

122. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlmaŋli, ka tum tuunsuma, Ti ni kpεhi ba Alizanda yili shεŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri gindi di gbinni la, ka bɛ nyɛla ban yɛn tim kpalim di puuni kuli mali wɔra. Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli. Yaha! Ŋun yεltɔɣa n-leei nyɛ yɛlimaŋli n-ti lahi paai Naawuni dini?

123.Di bi doli yi (Muslinnim’) ni niŋdi shɛli kore, bee ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) maa ni niŋdi shɛli kore. Ŋun tum tuumbεɣu, bɛ niyoodisamli.Omi ku nya ŋun yɛn ti taɣi o, bee ŋun yɛn ti sɔŋ o ka di pa ni Naawuni.

124. Yaha! Ŋun tum tuunviεla puuni shεli,o nyɛla doo bee paɣa, ka lahi nyɛŋun ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Bannim’ maa ni kpe Alizanda ka di pa ni bɛ di ba la zualinsi din pɔrlim kotomsi ŋmani dobino bɛilli yɛm.

125. Yaha! Ŋun daadiini n-leei lahi viεla n-ti paai ŋun zaŋ o maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslimi), ka nyɛla ŋun tuun-tumsa vɛla, ka doli Annabi Ibrahima daadiini (Muslinsi) shɛli din milgi ka chɛ adiini kam din pa yɛlimaŋli? Yaha! Naawuni daa gbibila Annabi Ibrahima ka o nyɛ yura.

126. Yaha! Binshɛɣu din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni nyɛla Naawuni dini, Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun gili binshɛɣu kam (ni baŋsim).

127. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira n-zaŋ chaŋ paɣaba polo. Yεlima: Naawuni ni baŋsi ya bɛ yεltɔɣa,ni bɛ ni karindi shεli n-tiri ya litaafi (Alkur’aani) puuni n-zaŋ chaŋ kpibsi ban nyɛ bipuɣinsi, ka di nyɛla yi bi ti ba Naawuni ni zali ya talahi ni yi ti ba shɛli (bɛ fali puuni), ka niŋdi kore ni yi niŋ ba amiliya, ni yi bihi puuni ninvuɣu gbarima. Yaha! Zalmi ya aadalsi n-zaŋ jɛndi kpibsi, dinzuɣu yi ni niŋ shɛli ka di nyɛ alheeri, tɔ! Naawuni nyɛla Ŋun mi di yɛla.

128. Yaha! Paɣa yi zɔri dabiɛm ni o yidana ti niŋ o katiŋ’ dooshee, bee ka lebi biri o, tɔ! Di pa taali ka bɛ ni bo maligu bɛ sunsuuni. Maligu mi n-nyɛ din gari. Yaha! Bɛ laɣim lanyεvuya ni suhu ni biɛm.[13] Amaa! Yi yi tooi niŋ ba vɛnyɛla, ka zo Naawuni, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni. ——— [13] Paɣa kamku tooiniŋ suɣulo nio yidana dihibu mini dooshee, lala ka doo gba ku tooi gbibi paɣa so ŋun yurlim naai o suhu ni.

129. Yaha! Di kariya ka yi (dobba) tooi niŋ aadalsi paɣaba sunsuuni, hali yi yi niŋ di kore, amaa! Di lebi ya biri zaasa, ka chɛ o (paɣa maa) kamani bɛ ni zaŋ so yili zuɣusaa. Dinzuɣu! Yi yi bo maligu, ka zo Naawuni, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Nambɔzobonaa.

130. Yaha! Bɛ niriba ayi (doo ni paɣa) maa yi chɛ taba, tɔ! Naawuni ni largi bɛ zaɣiyino kam O larginsim puuni. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun yεlgira (n-tiri ninsalinima), Yɛmgoliŋgalana.

131. Yaha! Naawuni n-su binshɛɣu din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Yaha! Achiika! Ti Tinim’ (Naawuni) daa ti ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi pɔi ni yinim’ (Muslinnim’) maa saɣisigu, ni yi gba kadama yi zom Naawuni. Yi mi yi niŋ chεfuritali, tɔ! Achiika! Naawuni n-nyɛŊun su binshɛɣu din be sagbana ni, ni binshɛɣu din be tiŋgbani ni. Yaha! Naawuni nyɛla Bundana, Duuma paɣirigu.

132. Yaha! Naawuni n-su binshɛɣu din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Yaha! Naawuni saɣi ni bɛ dalimmi O.

133. O (Naawuni) yi bɔra, ka O nyɛhi ya, ka tahi ninvuɣu shεba na. Naawuni mi nyεla Ŋun ni tooi niŋ lala.

134. Ninvuɣu so ŋun bɔri Dunia sanyoo, tɔ! Naawuni sani ka Dunia ni Chiyaama sanyoo be. Yaha! Naawuni nyεla Wumda, Nyara.

135. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Leemi ya ban zaandi aadalsi, ka nyɛla ban diri shɛhira Naawuni zuɣu, hali di (shɛhira maa) yi ʒɛla yi maŋmaŋ’ zuɣu, bee yi ba niyima zuɣu, bee yi dɔɣiriba zuɣu,o (yini diri so shɛhira maa) yi nyɛla bundana bee faralana, tɔ!Bɛ yɛla bela Naawuni sani. Dinzuɣu! Di doli ya suhu­yurlim ka chɛ aadalsi zaŋ tum tuma. Yi mi yi shɛli yimaŋa (ka chɛ shɛhira maa dibu), bee ka yi lebimi biri, Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

136. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli! Tim ya Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) yεlimaŋli, ni litaafi (Alkur’aani) shɛli O ni siɣisi na n-ti ti O tumo, ni litaafi shεŋabɛ siɣisi na pɔi ni dina. Yaha! Ŋun niŋ chεfuritali ni Naawuni mini O Malaaikanima, ni O litaafinima, ni O tuumba, n-ti pahi Zaadali, tɔ! Achiika! O bɔrgi ya, bɔrginsim din niŋ katiŋa (ka chɛ dolsigu).

137. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yɛlimaŋli, din nyaaŋa ka bɛ niŋ chɛfuritali, ka ti lahi ti yεlimaŋli, ka lahi niŋ chɛfuritali, din nyaaŋa, kabɛ kpaŋsi chεfuritali, tɔ! Naawuni pala Ŋun yɛn chɛ m-paŋ ba, O mi ku dolsi ba sochibga.

138. (Yaa nyini Annabi)! Tim munaafichinim’ lahibali kadama bɛ mali azaabakpeeni.

139. (Bana n-nyɛ) Ninvuɣu shεba ban gbibi chεfurinim’ ka bɛ nyɛ simnim’ ka pa bɛ Muslim’ taba. Di ni bɔŋɔ, bɛ bɔrila tibginsim bɛ (chɛfurinim’ maa) sani? Tɔ! Achiika! Naawuni sani ka tibginsim zaasa namgbaniyini be.

140. Yaha! Achiika! O (Naawuni) siɣisi ya na litaafi (Alkur’aani) puuni kadama yi yi ti wum ka bɛ (chɛfurinim’) niŋdi gutulunsi ni Naawuni aayanima, ka maandi li ansarsi, tɔ! Yin di ʒini ni bana naɣila bɛ ti kpela yεltɔɣa shεli din pa li ni, (amaa! Yi yi ʒini ni bana), din’ ŋuna, yi gba leei bɛ tatabo. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti laɣim munaafichinim’ mini chεfurinim’ ʒahannama buɣum ni namgbaniyini.

141. Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban ʒeya n-guhiri ya, shee (bɛ ti nya) ka nasara be yi polo, ka bɛ naan yεli: “Di-ni bɔŋɔ, ka ti mini ya n-daa be? “Di mi yi ti niŋ ka chεfurinim’ nya nasara yi zuɣu, ka bɛ yεli:“Dini bɔŋɔ, ti bi zani yi zuɣu, ka taɣi ya ka chɛ Muslinnim’ chuuta? Tɔ! Naawuni ni ti niŋ fukumsi yi sunsuuni Zaadali. Yaha! Di kariya ka Naawuni zali chεfurinim’ soli shεli bɛ ni yɛn zaŋ nya nasara Mulsinnim’ zuɣu.

142. Achiika! Munaafichinim’ niŋdila Naawuni bilkɔŋsi, ka O migba niŋdi ba bilkɔŋsi. Yaha! Bɛ yi ti yiɣisi ni bɛ chaŋ jiŋli ni, ka bɛ yiɣisiri ni vunyεɣili, ka bɛ naan niŋdi niriba nyabu zuɣu. Bɛ mi bi teeri Naawuni yɛla naɣila bεla.

143. Bɛ nyεla ban be zilsigu puuni di (Muslinsi mini chɛfuritali) sunsuuni, bɛ ka bambɔŋɔnim’ polo, bɛ mi lahi ka bambɔŋɔnim’ polo. Dinzuɣu, Naawuni ni birgi ninvuɣu so, tɔ! Di kariya ka a lahi nya sochibga n-zaŋ ti o.

144. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli! Di gbibi ya chεfurinim’ ka bɛ nyɛ simnima n-zaŋ tin ya ka pa ni Muslinnima. Di ni bɔŋɔ, yi bɔrimi ni yi zali Naawuni ka O mali daliri shɛli yi zuɣu polo ni?

145. Achiika! Munaafichinim’ yɛn ti bela (ʒahannama) buɣum tiŋli zaasa. Di mi kariya ka a nya ŋun yɛnti sɔŋ ba (ka bɛ tilgi ka chɛ Naawuni daazaaba).

146. Naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ tuuba, ka viεlgi (bɛ tuma), ka dihi Naawuni tabli, ka lahi niŋ bɛ daadiini kasi n-zaŋ ti Naawuni, tɔ! Bannim’ maa mini wuntizɔribi m-be. Yaha! Ni baalim, Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti wuntizɔriba sanyoo din galsi.

147. Bimbo (anfaani bo) ka Naawuni yɛn nyaOyi niŋ ya azaaba, di yi niŋ ka yi paɣi ka ti yɛlimaŋli? Yaha! Naawuni nyεla Ŋun paɣi (yi jɛma), Baŋda.

148. Naawuni bi bɔri yεltɔɣa biɛɣu polo ni yihibu, naɣila bɛ ni di so zualinsi. Yaha! Naawuni nyεla Wumda, Baŋda.

149. Yi yi yihi zaɣiviɛlli polo ni, bee ka yi sɔɣi li mi, bee ka yi chε m-paŋ ka chɛ biɛrim shɛli bɛ ni niŋ ya, tɔ! Achiika! Naawuni nyεla Chεmpaŋlana, Toora.

150. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋdi chɛfuritali ni Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu), ka bɔri ni bɛ wolgi Naawuni ni O tuumba sunsuuni, ka naan yεra: “Ti ti Naawuni tuumba puuni shεba yεlimaŋli, ka niŋ chɛfuritali ni shεba.” Yaha! Ka bɛ bɔri ni bɛ gbibi soli shεli di (chɛfuritali mini Muslinsi) sunsuuni.

151. Bannim’ maa n-nyɛ chεfurinim’ ni yεlimaŋli, ka Ti (Tinim’ Naawuni) mali filiŋ daazaaba shili n-guli chεfurinima.

152. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni mini O tuumba yεlimaŋli, ka bi wolgi bɛ (tuumba maa) puuni so, tɔ! Bannim’ maa, ni baalim O (Naawuni) ni ti ba bɛ sanyoo. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

153. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ ni ti shεba litaafi maa bɔhiri a ni a siɣisi ba litaafi shεli din yizuɣusaa na. Tɔ! Achiika! Bɛ daa bɔhi Annabi Musa din gari lala, ka yεli: “(Yaa nyini Musa)! Wuhimi ti Naawuni ka ti nya O polo ni.” Ka tahigu daa gbaai ba domin bɛ zualinsi zuɣu. Din nyaaŋa, kabɛ gbibi naɣibila (ka o nyɛ duuma) saha shɛli kahigibu ni daa ti kaba na naai, ka Ti (Tinim’ Naawuni) chε di gba paŋ ba. Yaha! Ka Ti ti Annabi Musa daliri din be polo ni (n-zaŋ kana bɛ sani).[14] ——— [14] Dina n-nyε o jaagbee maa, o daa yi zaŋ li labi, ka di leei wahu. Dina ka o daa lahi zaŋ fiεbi mɔɣili kom, ka di pirgi sunsuuni, ka chibi soya pia ni ayi, ka o niriba gari di puuni.

154. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) duhi zoli bɛ (Israaila bihi) zuɣusaa ni bɛ daalikauli, ka lahi yεli ba: “Kpεm ya (Baitul Mukaddasi) dindoli ni ka nyεla ban silim yi maŋ’ tiŋgbani ni, din nyaaŋa, ka Ti lahi yεli ba: “Miri ya ka yi kpahi yεɣi n-zaŋ chaŋ Asibri dabsili la puuni. Yaha! Ka Ti gbaai alikauli kpeeni bɛ sani.

155. Domin bɛ daalikauli yiɣisibu ni bɛ chεfuritali ni Naawuni aayanim’ zuɣu, n-ti lahi pahi bɛ ni kuri Annabinim’ ka di pa ni yεlimaŋli soli zuɣu. Ni bɛ ni lahi yεra: “Ti suhiri nyɛla binwɔri.” Chɛli gba! Naawuni n-to ŋari di zuɣubɛ chɛfuritali maa zuɣu, dinzuɣubɛ ku ti yεlimaŋli naɣila bεla.

156. Yaha! Domin bɛ (Yahuudunim’) chεfuritali zuɣu,ni bɛ ni ŋmari ʒikara m-pari Mariam (Annabi Issa ma) zuɣu.

157. Ni bɛ ni lahi yεra: “Ti ku Masiihu Issa Mariam bia Naawuni tumo. Tɔ!Bɛ daa bi ku o, bɛ mi daa bi kpahi o yili. Amaa! Bɛ (Naawuni) zaŋla o ŋmali n-wuhi ba (ka Naawuni zaŋ o ŋmahingbaŋ niŋ so ni, ka bɛ ku di lana). Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban ŋmɛri namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ o yɛltɔɣa ni maa shiri be zilsigu puuni. Bɛ ka baŋsim shεli n-zaŋ chaŋ oyɛltɔɣa ni m-pahila bɛ dolila din nyɛ biɛhim. Yaha! Bɛ daa bi kuo ni yεlimaŋli.

158. Chɛli gba! Naawuni kpiɣio la zuɣusaa n-labsi O sani. Yaha! Naawuni nyεla Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana.

159. Yaha! Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) maa puuni so n-kani yɛn ti kpi naɣilaoti o (Annabi Issa) la yεlimaŋli (kadama o nyɛla Naawuni dabli mini O tumo, ka pala Naawuni bia). Yaha! Zaadali o yɛn ti leeila shɛhiradira bɛ zuɣu.

160. Domin Yahuudunim’ zualinsi zuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) mɔŋ ba bindir’ nyɛɣisa shεŋabɛ ni niŋ ba di halalsi. n-ti pahi bɛ ni lahi taɣiri (ninsalinim’) pam ka chɛ Naawuni soli la.

161. Ni bɛ ni lahi deeri laɣinyɔri,ka di nyɛla bɛ mɔŋ bala di deebu, ni bɛ ni lahi diri ninsalinim’ daarzichi ni ʒiri. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) mali azaabakpeeni shili n-guli bɛ puuni chεfurinima.

162. (Yaa nyini Annabi)! Amaa! Ban zilgi baŋsim puuni bɛ (Yahuudunim’) puuni, ni ban ti Naawuni yɛlimaŋli ban tirila bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-ti a na maa yɛlimaŋli,ni bɛ ni siɣisi shɛli na pɔi ni a kandi na. ni jiŋpuhiriba, ni ban tiri zaka, n-ti pahi ban ti Naawuni mini Zaadali yεlimaŋli, bannim’ maa, ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba laara din galsi.

163. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ (Naawuni) n-tim wahayi na a sani, kamani Ti ni daa tim ni wahayi Annabi Nuhu sani shɛm, n-ti pahi Annabinim’ ban kana o nyaaŋa. Yaha! Ka Ti tim ni wahayi Annabi Ibrahima sani, ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Is’haaka, ni Annabi Ya’akuba, ni bɛ yaansi (Annabi Yisifu ni o mabihi) ni Annabi Issa, ni Annabi Ayuba, ni Annabi Yinusa, ni Annabi Haruna, ni Annabi Sulemana. Yaha! Ka Ti daa ti Annabi Dawuda Zabura.

164. (Yaa nyini Annabi)! Tuun’ shεba mi beni ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti a bɛ lahibali (Alkur’aani puuni), ka bɛ puuni shεba mibeni ka Tibi ti a bɛ lahibali. Yaha! Naawuni daa tɔɣisi yɛltɔɣa ni Annabi Musa, tɔɣisigu ni yεlimaŋli.

165. Bɛ nyɛla tuun’ shεba ban tiri suhu-pεlli lahibali (ni Alizanda), ka lahi nyɛ ban valsira (ni buɣum daazaaba), domin ninsalinim’ ti ka daliri shεli tuumba maa kandi na nyaaŋa (Zaadali). Yaha! Naawuni nyεla Nyɛŋda, Yεmgoliŋga-lana.

166. Amaa! Naawuni diri O ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-ti a na maa shɛhira, O siɣisi li mini Obaŋsim, ka Malaaika-nim’ diri shɛhira. Yaha! Naawuni saɣi Shɛhiradira.

167. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka taɣiri (niriba) ka chεri Naawuni soli, tɔ! Achiika! Bɛ bɔrgi ya bɔrginsim din niŋ katiŋa (ni dolsigu).

168. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka di zualinsi, tɔ! Naawuni pala Ŋun yɛn chε m-paŋ ba, O mi ku dolsi ba sochibga.

169. Naɣila ʒahannama (buɣum) soli, ka bɛ ti yɛn kpalim di puuni kuli mali wɔra. Yaha! Lala nyɛla soochi Naawuni sani.

170. Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Tumo (Annabi Muhammadu) kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani ni yεlimaŋli. Dinzuɣu, tim yao yεlimaŋli, dina n-nyɛ bɛrisuŋ n-zaŋ tin ya. Amaa! Yi yi niŋ chεfuritali, tɔ! Achiika! Naawuni n-su din be sagbana ni tiŋgbani ni. Yaha! Naawuni nyεla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

171. Yaa yinim’ bɛ ni ti shεba litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima)! Di kpahi ya yεɣi tariga yi daadiini puuni, yi mi di tɔɣisi ya yεltɔɣa shεli n-zaŋ jɛndi Naawuni naɣila ni yεlimaŋli. Achiika! Almasiihu Issa Mariam bia nyɛla Naawuni tumo ni O yεltɔɣali, ka lahi nyɛ nyɛvuli din yi O sani na, ka O (Naawuni) labi li niŋ Mariama ni, ka nyɛla nyɛvuli din yi O sani na. Dinzuɣu, tim ya Naawuni ni O tuumba yεlimaŋli,ka miriya ka yiyεli: “Naawuni pirila siɣim buta.” Chεli ya li yεlibu, (yi yi chɛ li yɛlibu), dina n-nyɛ alheeri tin ya. Achiika! Naawuni nyɛla Duuma yino. O nam niŋ kasi ni O mali bia. Ŋuna n-su din be sagbana ni tiŋgbani ni. Yaha! Naawuni saɣiya ni bɛ dalimmi O.

172. Di kariya ka Almasiihu (Annabi Issa) zaɣisi ni o leei dabli n-ti Naawuni. Lala n-nyɛ Malaaika shεba ban miri Naawuni maa. Dinzuɣu, ŋun kam zaɣisi Ojεma, ka tibgi o maŋa, tɔ! Ni baalim, Naawuni ni laɣim bɛ zaasa namgbani-yini O sani (Zaadali).

173. Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunsuma, tɔ! (Naawuni) ni pali ba bɛ sanyoo, ka lahi pahi ba shεli O pini puuni. Yaha! Amaa! Ninvuɣu shεba ban zaɣisi ka tibgi bɛ maŋa, tɔ! Naawuni ni niŋ ba azaaba kpeeni. Bɛ mi ti kunya ŋun yɛn taɣi ba, bee ŋun yɛnsɔŋ ba ka pa ni Naawuni.

174. Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Daliri kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi siɣisi ya neesim (Alkur’aani) na polo ni.

Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka dihi o tabli, tɔ! Ni baalim, O ni kpεhi ba O nambɔzɔbo ni, ni pini shɛli (Alizanda). Ka dolsi ba n-zaŋ kana O sani ka di nyɛ sochibga.

176. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔri ni a baŋsiba. Tɔ!Yεlima: “Naawuni n-nyɛŊun yɛn baŋsi ya ninvuɣu so ŋun kpi kaka babeebiayɛltɔɣa. Lala n-lahi nyɛli, ninvuɣu so ŋun kpi ka ka bia, ka mali tuzopaɣa, tɔ! O (tuzopaɣa maa) sula o ni kpi ka chɛ shɛli pirgili, ka o mi gba diri o fali, di yi niŋ ka o (tuzopaɣa maa) ka bia. Bɛ mi yi nyɛla tuzopaɣaba ayi, tɔ!Bɛ sula vaabu buyi o ni chɛ shɛlini. Bɛ mi yi nyɛla mabihi dobba ni paɣaba, tɔ! Doo sula paɣaba ayi tarli. Naawuni kahigiri li mi n-tiri ya, domin yi ti di bɔrgi. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.

1. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Palmi ya alikauli. Bɛ niŋ yiŋ’ biŋkobri dibu halalsi n-tin ya, naɣila bɛ ni karindi shɛli n-tiri ya ŋɔ maa na. Piɛli gobu bi niŋ halalsi n-tin ya, yi yi nyɛla ban be yi Ihraami ni.[1] Achiika! Naawuni zaandila fukumsi shεli Oni bɔra. ——— [1] Ihraami nyɛla ninsala niŋ niyya ni o niŋ Haӡi bee Umara.

2. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di niŋ ya Naawuni ni mɔŋ ya binyɛr’ shɛŋa halalsi n-ti yi maŋa, ni ʒim kpaabu goli shɛŋa Naawuni ni mɔŋ ni yi di kpaai ʒim di puuni, ni biŋkɔb’ shɛba bɛ ni zaŋ ni bɛ ti ti Naawuni yili (Ka’aba), ni biŋkɔb’ shɛba bɛ ni ti dalinli, ka di wuhiri ni di nyɛla Naawuni dini, yi mi di niŋ ya ninvuɣu shɛba ban chana ni bɛ ti kaai Naawuni yili (Ka’aba) tuhibu halalsi n-ti yi maŋa, kadi nyɛla bɛ bɔrila pini din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na ni O yɛda. Amaa! Yi yi ti lahi ka yi Ihraami ni, tɔ! Yi ni tooi go pεli, ka di chɛn ya ka ninvuɣu shɛba ban mɔŋ ya Ka’aba ni kpεbumaa jɛlinsi zuɣu chɛ ka yi kpahi yεɣi ka tum Naawuni ni je shɛli. Yaha! Sɔŋmi yataba ni bɛrisuŋ mini wuntia, ka di sɔŋ ya taba ni Naawuni taali kpεbu ni mini zualinsi dibu. Dinzuɣu, zom ya Naawuni. Achiika! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni lana.

3. Bɛ mɔŋ ya binkpiŋ (jifa) dibu, ni biŋkɔbgu ʒim, n-ti pahi kuruchu nimdi, ni binshɛɣu bɛ ni bi boli Naawuni yuli (ka kɔrigi), ni bɛ ni ŋmahim ku biŋkɔb’ so, ni bɛ ni ŋmε n-ku shɛli, ni ŋun yi zuɣusaa lu tiŋ na (ka kpi), ni biŋkɔb’ so ŋun kpee ʒe n-ku o, ni mɔɣuni bini ni ŋubi shɛli ka chɛ, naɣila yi ni pun kɔrgi shɛli, ni bɛ ni kɔrgi shɛli m-pa buɣuli zuɣu. Yaha! Miri ya ka yi buɣu baɣisini yi baŋ saha shεŋa (Naawuni) ni piri n-tin ya. Lala maa nyɛla din kpeei yi. Zuŋɔ, chεfurinim’ yihi tamaha ni (kadama) yi ku lahi chɛ yi daadiini. Dinzuɣu, miri ya ka yi zo ba, ka zon ya Ma (Mani Naawuni). Zuŋɔ, m-pali ya yi daadiini, ka pali ya N yolsigu, ka saɣi tin ya kadama Muslinsi daadiini leei adiini tin ya. Tɔ! Amaa! Kumkpeeni ni gbaai so (ka di niŋ o talahi ka o di li), ka pala o dalimla Naawuni taali ni kpεbu, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

4. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira ni bo kabɛ niŋ halalsi n-ti ba? Tɔ!Yεlima: “Bɛ niŋ ya bindirsuma halalsi, ni yi ni wumsi biŋkɔb’ gbahiri shεŋa (kamani bahi) ka bɛ kari gbahi nim’ shɛŋa n-tin ya, ka yi baŋsiri ba Naawuni ni baŋsi ya shɛli (piεli) puuni. Dinzuɣu, dim ya bɛ ni gbaai shɛli tin ya, ka boli ya Naawuni yuli di zuɣu, ka lahi zon ya Naawuni. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun kariti saliya ni valim.

5. Zuŋɔ,bɛ niŋ ya bindirsuma dibu halalsi, ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim’) gba bindirigu nyɛla halalsi n-tin ya, yi mi (Muslinnim’) gba bindirigu nyɛla din niŋ halalsi ti ba, ni Muslim’ paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋa, n-ti pahi paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋ’bɛ ni ti shɛba litaafi pɔi ni yinim’ maa puuni, di yi niŋ ka yi tibabɛ sadaachi, ka bɛ shiri nyɛla paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋa, ka pala pagɔra bee ban mali simnim’ sambani ni. Yaha! Ŋun niŋ chεfuritali ka zaɣisi yεlimaŋli tibu, tɔ! Achiika! O tuma (laara) saɣim ya, ka o lahi be ninvuɣu shɛba ban kɔhi lu puuni Zaadali.

6. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yiyi ti yiɣisi ni yi puhi jiŋli, tɔ! Yin paɣimi ya yi nina, ni yi nuhi hali ni yi kpiŋkpaŋguhi ni, ka wobsi yi zuɣuri, ka lahi paɣi yi napona hali ni yi naponvari ni. Yaha! Yi yi ti nyɛla ban mali ʒɛnaba, tɔ! Yin niŋmi ya yi (nimgbina) kasi. Yi mi yi biεra, bee yi bela gɔrim ni (ka ʒɛnaba gbaai ya), bee yi puuni so yila yɔɣuni na, bee yi laɣimmi ni yi paɣaba ka bi nya kom.Tɔ! Yin niŋmi ya taimama [2]tiŋgbani shεli ni din niŋ kasi. Dinzuɣu, wobsim yi nina ni yi nuhi (ni taŋkpaɣu), Naawuni bi bɔri ni Ozaŋ wahala pa yi zuɣu,amaa! Obɔrimi ni O simsi ya, ka lahi pali O yolisa (ni’ima) yi zuɣu, di yi pa shɛli, yi nyɛla ban yɛn paɣi (Naawuni). ——— [2] Taimama nyɛlakom yiti ka lu ɣu shɛli, ka a niŋ niyya ka zaŋ a nuhi ayi shihi tiŋgbani ni, ka zaŋ li wobsi a nina mini a nuhi, ka di zani aliwoola zaani, ka a zaŋ li puhi jiŋli.

7. Yaha! Teemi ya Naawuni yolisa yi zuɣu, n-ti pahi O daalikauli shεli Oni niŋ ya saha shɛli yi ni daa yεli: “Ti wum ya ka doli.” Dinzuɣu, zom ya Naawuni. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din be (ninsalinim’) suhuri ni.

8. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Leemi ya ninvuɣu shɛba ban zani tuhi Naawuni, ka nyɛla ban diri shɛhira ni aadalsi. Yaha! Di chε ya ka ninvuɣu shεba jεlinsi moŋ ya aadalsi niŋbu. Niŋmi ya aadalsi, dina n-nyɛ din miri wuntia. Yaha! Zom ya Naawuni. Achiika! Naawuni mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

9. Naawuni gbaai ninvuɣu shεba banti yεlimaŋli ka tum tuunsuma alikauli ni kadama bɛ mali chɛmpaŋ, ni laara din galsi (Zaadali).

10. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, tɔ! Bannima n-nyɛʒehiim (buɣum) bihi.

11. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Teemi ya Naawuni yolisa yi zuɣu, saha shεli ninvuɣu shεba ni daaniŋ niya ni bɛ teei bɛ nuhi bahi yi zuɣu, ka Naawuni gbaai bɛ nuhi maa ka chεn ya. Dinzuɣu, zom ya Naawuni. Yaha! Ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli dalimmi Naawuni zuɣu.

12. Yaha! Achiika! Naawuni daa gbaai alikauli ni Israaila bihi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) piigi bɛ puuni zuɣulannim’ pia ni ayi. Ka Naawuni yεli: “Achiika! M mini ya m-be. Dinzuɣu, yi yi puhi jiŋli, ka ti zakka, ka lahi ti N tuumba yεlimaŋli, ka soŋ ba, ka paŋ ya Naawuni paŋdisuŋ,tɔ! Achiika! N-nyɛla Ŋun yɛn nyɛhi yi taya din nyε zaɣibihi, ka kpεhi ya Alizanda yili shεŋa din kulibona yɛnti zɔri gindi di loŋ ni. Dinzuɣu, ŋun ti niŋ chεfuritali din nyaaŋa, tɔ! Achiika! O bɔrgiyaka chɛ sochibga.

13. Domin bɛ (Israaila bihi) daalikauli yiɣisibu zuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) narim ba, ka Ti zali bɛ suhiri ka di nyɛla din kuui, ka bɛ lɛbgiri yεltɔɣa ka chεri di zaashɛhi. Yaha! Ka bɛ tam yεɣ’ shɛli bɛ ni teei ba maa puuni. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! A kuli bi yɛn milgi ka nyari bilkɔŋsi bɛ (munaafichinim’ maa) sani, naɣila bɛ puuni bɛla. Dinzuɣu, zaŋmi bɛ taali bahi, ka yi bɛ yεla ni. Achiika! Naawuni yurila ban vɛlgira.

14. Yaha! Di be ninvuɣu shεba puuni ban yεli: “Achiika! Tinim’ nyεla Nashaaranima”, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai alikauli ni bana, ka bɛ tam tarli Ti ni saɣisi ba shɛli maa puuni, dinzuɣukaKa Tizaŋ dimli mini jɛlinsi m-biri bɛ sunsuuni hali ni Zaadali. Yaha! Ni baalim, Naawuni ni ti ti ba lahibali n-zaŋ chaŋ bɛ ni daa tumdi tuun’ shɛŋa (Dunia puuni).

15. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tumo (Annabi Muhammadu) kan ya na n-ti baŋsiri ya binyεr’ shεŋa pam yi ni sɔɣiri yi litaafinim’ puuni. Yaha! O (Naawuni) chεrimi paŋdi pam. Achiika! Neesim (Annabi Muhammadu) kan ya na Naawuni sani, ni litaafi (Alkur’aani) shɛli din kahigiri yɛllikam.

16. Naawuni zaŋdi li (Alkur’aani) mi n-dolsiri ŋun doli Oyɛdda n zaŋ chaŋ suhudoo soya. Yaha! Ka O yihiri ba zimsim balibu puuni n-zaŋ chaŋ neesim ni ni Oyεda, ka dolsiri ba n-zaŋ chaŋ sochibga.

17. Achiika! Ninvuɣu shεba ban yεli: “Di paliya! Naawuni n-nyɛ Masiihu Issa Mariam bia” maa niŋ chɛfuritali. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei su shɛli yiko ka pa ni Naawuni, di yi niŋ ka O yi bɔri ni Oniŋ Masiihu Mariam bia mini o ma maa hallaka, n-ti pahi ban kam be tiŋgbani ni namgbaniyini?” Yaha! Naawuni n-su sagbana ni tiŋgbana, ni din be di sunsuuni yiko, O namdila O ni bɔri shεli. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

18. Ka Yahuudu mini Nashaaranim’ yεli: “Tinim’ n-nyɛ Naawuni bihi ni O simnima,” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ka bo n-leei chɛ ka O niŋdi ya azaaba ni yi taya.”? Chɛli gba! Yi nyεla ninsalinim’ O ni nam shɛba puuni. O chεrimi paŋdi Oni bɔri so, ka dargiri O ni bɔri so tibli. Yaha! Naawuni n-su sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni yiko. Yaha! O sani n-nyɛ labbu shee.

19. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tumo (Annabi Muhammadu) kan ya na n-ti kahigiri ya (yi daadiini zalsi), ʒɛmana waɣila ni niŋ tuumba kandi na nyaaŋa,[3] domin yi tidi yεli: “Suhupɛlli lahibali tira (ni Alizanda), bee valsira (ni buɣum kpɛbu) daa bi ka ti na.” Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu. ——— [3] Naawuni ni daa ti kpiɣi Annabi Issa Mariyam bia tiŋgbani ni, O daa bi lahi tim so na, naɣila yuuŋ­kobsinu ni pihinu nyaaŋa ka O ti tim Annabi Muhammadu {Naawuni nambozobo ni naani be o zuɣu} na, ka o ti yila Larbunim’ puuni na.

20. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o niriba: “Yaa yinim’ n niriba! Teemi ya Naawuni ni’ima yi zuɣu, saha shɛli O ni zaŋ yi puuni shɛba leei Annabinima, ka zaŋ ya leei nanima (Dunia puuni), ka tin ya O ni bi ti so shɛli (yi zaamani) binnamda puuni.

21. (Ka Annabi Musa yεli): Yaa yinima n niriba! Kpεm ya kasi tiŋgbani shεli (Palestine) Naawuni ni sabi zali ya ka di nyɛʒiishee tin ya, ka di lebi ya biri, ka ti leei ban kɔhilu.

22. Ka bɛ yεla: “Yaa nyini Musa! Achiika! Ninvuɣu shεba be di (tiŋ maa) ni mali yaa pam, dinzuɣu, di kariya ka ti kpe li, naɣila bɛ yila di puuni na, di yi niŋ ka bɛ yi di puuni na, achiika! Ti nyɛla ban yɛn kpe.”

23. Ka niriba ayi shεba Naawuni ni niŋ ni’ima ka bɛ be ban zɔri Naawuni puuni (Yushaɣu mini Kaalib) yεli: “Kpɛm ya n-ti liri ba dindoli ŋɔ maa ni, yinim’ deei yi kpɛ li, tɔ! Achiika! Yi nyɛla ban yɛn nya nasara. Dinzuɣu, zaŋmi ya yi yεla dalim Naawuni, di yi shiri niŋ kayi nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli.”

24. Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Musa! Di kariya ka tinim’ kpe li, ban dee yi na be di puuni, dinzuɣu, cham ka a mini a Duuma ti tuhi (niriba maa), achiika! Tinim’ nyɛla ban kuli ʒi kpe.”

25. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! N-ka so yiko naɣila m maŋa, n-ti pahi m mabia (Haruna), dinzuɣu wolgim ti mini ninvuɣu shεba ban kpeei yi ŋɔ maa sunsuuni.”

26. Ka O (Naawuni) yεli: “Tɔ! Achiika! Bɛ mɔŋ ba di (tiŋ maa ni kpɛbu), ka bɛ nyɛla ban yɛn birindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu yuum’ pihinahi, dinzuɣu miri ka a niŋ suhusaɣiŋgu ninvuɣu shεba ban kpeei yi maa zuɣu.”

27. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Karimmi ba (a niriba) Annabi Adam bihi ayi la (Kaabiila mini Haabiila) lahibali, saha shεli bɛ zaɣiyino kam ni daa puli pulibu, ka bɛ (Naawuni) daa deei bɛ puuni yino suhigu, ka bi deegi yino maa dini,kao yɛli: “Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn ku a.” Ka o (o kpee maa) yεli: “Achiika! Naawunu deerila wuntizɔriba suhigu.”

28. Achiika! A yi teegi a nuu na n sani ni a ku ma, mani pala ŋun yɛn teei n nuu n-zaŋ kana a sani ni n-ku a. Achiika! Mani zɔri Naawuni, binnamda Duuma.”

29.Achiika! Mani bɔrimi ni a labi (Naawuni sani) ni n taali mini a taali, ka pahi buɣumbihi ni. Yaha! Dina n-nyɛ zualindiriba sanyoo.

30. Ka o suhi dihi o o mabia maa kubu nachinsi, ka o ku o, ka pahi ninvuɣu shεba bankɔhilu ni.

31. Ka Naawuni tim kaliŋkaɣu na, ka o ti gbiri tiŋgbani ni ni o wuhi o o ni yɛnsɔɣi o mabia maa shɛm, [4]kaoyεli: “M-baye, n-kɔŋ n-ni yɛnsɔɣi m ma bia ŋɔ kamani kaliŋkaɣu ŋɔ maa ni niŋ shεm ŋɔ maa, dinzuɣu ka o leei ŋun yoli tεm. ——— [4] Naawuni daa timla kaliŋkari ayi na, ka bɛ ti zabi zabli, ka di niŋ ka bɛ puuni yino ku o kpee maa. Ka zaŋ o ninyɛri pari tiŋgbani ni, hali ka di ti leei bɔɣili, ka o daai o kpee maa niŋ di puuni, ka daai taŋkpaɣu pa o zuɣu ka di limsi o niŋgbina, ka Kaali b gba nya ka naan tooi simsi o mabia maa.

32. Lala zuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali fukumsi Israa’ila bihi zuɣu kadama ŋun ti yihi nyεvuli shεli ka di pa ni di lana gba kula so, bee o tahila saɣiŋgu na tiŋgbani yaaŋa zuɣu, tɔ! Achiika! Di ŋmanila o kula ninsalinim’ zaasa, ŋun mi ti gali li, tɔ! Di ŋmanila o galila ninsalinim’ zaasa. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba kaba na ni kahigibu kahigibu, din nyaaŋa kabɛ puuni pam leei ban saɣinda tiŋgbani yaaŋa zuɣu.

33. Achiika! Ninvuɣu shεba ban tuhiri Naawuni ni O tumo ka saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu sanyoo nyεla bɛ kum ba, bee ka bɛ kpahi ba yili, bee ka bɛŋmahi bɛ nuhi mini bɛ napona koŋkoba, bee ka bɛ kari ba yihi tiŋgbani shεli ni bɛ ni be. Yaha! Filiŋ be bɛ zuɣu Dunia puuni, ka Azaaba titali be bɛ zuɣu Zaadali.

34. Naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ tuba pɔi ka yi naan nyεŋ ba. Dinzuɣu baŋmi ya kadama Naawuni nyεla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

35. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawunni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni, ka bon ya so’ shεŋa din yɛn zaŋ ya miri O. Yaha! Tuhimi ya O soli zuɣu, achiika! Yi nyɛla ban yɛn tilgi (Zaadali).

36. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, di yi di nyɛla bɛ sula din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu namgbaniyini, ka di tatabo di pahi di zuɣu,ka bɛ di yɛn zaŋ li n-yo bɛ maŋ’ zuɣu, ka di taɣi ba ka chɛ Zaadali daazaaba, bɛ naan ku deei li bɛ sani. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu.

37. Ka bɛ bɔrini bɛ yi buɣum ni, bɛ mi pala ban yɛn yi di puuni, ka azaaba shɛli din bi ŋmaara be bɛ zuɣu.

38. Yaha! Nayiɣidoo mini nayiɣipaɣa, (bɛ yi zu ka yi gbahi ba), yin ŋmahimi ya bɛ nuhi, dina n-nyɛ bɛ ni tum shεli sanyoo, ka di lahi nyɛ tibdarigibo din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni nyɛla Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana.

39. Dinzuɣu, ŋun ti niŋ tuuba o zualinsi dibu nyaaŋa, ka tum tuunsuma, tɔ! Achiika! Naawuni ni deei bɛ tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

40. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di nibɔŋɔ, a bi mi kadama achiika! Naawuni n-su sagbana mini tiŋgbani yiko, O dargirila O ni bɔri so tibli, ka chεri paŋdi Oni bɔri so. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

41. Yaa nyini Naawuni tumo (Annabi Muhammadu)! Miri ka a chε ka ninvuɣu shεba ban zɔri kpεri chεfuritali puuni maa yεla niŋ a suhusaɣiŋgu, bɛ be ninvuɣu shεba ban yεli: Ti ti Naawuni yɛlimaŋli,” ni bɛ noya, amaa! Ka bɛ suhiri bi ti yεlimaŋli. Yahuudunim’ mi puuni ninvuɣu shεba beni n­wumdi ʒiri, ka wumdi ninvuɣu shεba ban bi kana a sani yɛltɔɣa,ka bɛ naan lebgiri yεltɔɣa ka chɛri di zaashɛhi, ka naan yεra: “Bɛ yi tahi ya ŋɔ (fukumsi yaakaza) na, yin deemi ya li. Amaa! Bɛ yi bi tahi ya li na, tɔ! Yin zom ya li dabiɛm. dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu so Naawuni ni yu o ni birginsim, tɔ! Di kariya ka a tooi taɣio shɛli kachε Naawuni daazaaba. Bannim’ maa n-nyɛ Naawuni ni bi yu ni o paɣi neei bɛ suhiri. Filiŋ be bɛ zuɣu Dunia puuni. Yaha! Bɛ mali azaaba shɛli din galsi Zaadali.

42. Bɛ (Yahuudunim’) nyɛla ban wumdi tiri ʒiri, ka zooi haraamu dibu. Dinzuɣu, (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi kana a sani, tɔ! Nyini niŋmi fukumsi bɛ sunsuuni, bee ka a yi bɛ yεlani. Ami yiyi bɛ yεlani, tɔ! Bɛ ku tooi niŋ a chuuta shεli. Yaha! A yi yɛn niŋ fukumsi, tɔ! Nyin niŋmi fukumsi bɛ sunsuuni ni aadalsi. Achiika! Naawuni bɔri ninvuɣu shεba ban niŋdi aadalsi.

43. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Wula ka bɛ zaŋ a zali ni a niŋ fukumsi bɛ sunsuuni, ka Attaura (Old Testament) be bɛ sani, ka Naawuni fukumsi mi be di puuni, din nyaaŋa ka lebri birita, bannim’ maa pala ban ti Naawuni yɛlimaŋli.

44. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-siɣisi Attaura na, ka dolsigu ni neesim be di puuni, ka Annabinim’ ban zaŋ bɛ maŋ n-ti Naawuni zaŋdi li niŋdi fukumsi n-tiri Yahuudunima, ni bɛ baŋdiba mini bɛ daalifa kpamba, dama bɛ saɣisiba mi ni bɛ gu Naawuni litaafi, ka bɛ nyɛ ban diri di shɛhira. Dinzuɣu, miri ya ka yi zo ninsalinima, ka zo Ma (Naawuni).Yaha! Di zaŋ ya N (mani Naawuni) aayanima n-taɣi liɣiri biɛla. Yaha! Ŋun bi niŋ fukumsi ni Naawuni ni siɣisi shɛli, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ chɛfurinima.

45. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali li talahi bɛ zuɣu kadama nyɛvuli yihibu sanyoo nyɛla bɛ yihi nyɛvuli, ka nimbila fɔɣibu ʒe n-ti nimbila, nyee ni nyee, tibli ni tibli, nyini ni nyini, ka daŋtulli deebu mali niŋ labsi, amaa! Ŋun zaŋ li (niŋ labsi maa) n-zali sara zaani (ka chε mpaŋ o mabia), tɔ! Di leei kafaara n-zaŋ ti o. Yaha! Ŋun bɛ niŋ fukumsi ni Naawuni ni siɣisi shɛli na, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ zualindiriba.

46. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ Issa Mariam bia n-dolsi bɛ boba zuɣu, ka o nyɛŋun tiri yεlimaŋli ni Attaura din din daŋ na o tooni. Yaha! Ka Ti ti o Injiila,[5] ka di puuni mali dolsigu mini neesim, ka lahi nyɛ din tiri yɛlimaŋli ni Attaura din daŋ na di tooni, ka lahi nyɛ dolsigu ni wa’azu n-zaŋ ti wuntizɔriba. ——— [5] Injiila n-nyɛ Naawuni ni daa tim Annabi Issa o niriba sani na n i litaafi shɛli, .ka ti Annabi Musa mi Attaura zaŋ kana o niriba sani.

47. Yaha! Di tu kamaata ni ninvuɣu shɛba bɛ ni ti Injiila (Bible) maa zaŋ Naawuni ni siɣisi shɛli niŋ fukumsi. Dinzuɣu, ŋun bi zaŋ Naawuni ni siɣisi shɛli n-niŋ fukumsi, tɔ! Bannim’ maa nnyɛ ninvuɣu shɛba ban kpee yi.

48. (Yaa nyini Annabi)! Ka Ti siɣisi litaafi (Alkur’aani) na n-ti ti a ni yεlimaŋli, ka di nyɛ din tiri yεlimaŋli ni litaafi shεŋa din kana pɔi ni dina, ka lahi nyɛ shɛhira n-ti li. Dinzuɣu, (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi fukumsi bɛ sunsuuni ni Naawuni ni siɣisi shɛli na, ka miri ka a doli bɛ suhuyurlim ka chɛ yεlimaŋ’ shεli din ka a na. Yi (daali’ummanim’ puuni) zaɣiyino kam Ti (Tinim’ Naawuni) zali yala zalikpana mini so’ shεli (o ni yɛn doli). Yaha! Naawuni yi di bɔra,O naannam yakayi nyɛ ali’umma yinsi (ka yi zaasa di doli adiini yini). Amaa! Domin O dahim ya zuɣu (ka O nam ya koŋkoba). Dinzuɣu, niŋmi ya yomyoma n-zaŋ chaŋ alheeri tuma shee. Naawuni sani n-nyɛ yi zaasa labbu shee, ka O yɛn ti tin ya lahibali ni yi ni daa niŋdi namgbankpeeni shɛli puuni maa.

49. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi fukumsi bɛ sunsuuni ni Naawuni ni siɣisi shɛli (Alkur’aan), ka miri ka a doli bɛ suhuyurlim. Yaha! Zom ba, domin bɛ ti ŋmalgi a ka chɛ Naawuni ni siɣisi shɛli na n-ti ti a maa pirigili, dinzuɣubɛ yi lebi biri, tɔ! Nyin baŋmi ni achiika! Naawuni bɔrimi ni O dargi bɛ tibli ni bɛ tuumbe shɛŋa. Achiika! Ninsalinim’ mi pam nyɛla ban kpeeri yira.

50. Di ni bɔŋɔ, ʒilinsi saha la fukumsi ka bɛ (Larbunim’) bɔra? Ka ŋun fukumsi nleei lahi viεla n-gari Naawuni fukumsi n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban dihitabli?

51. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Miri ya ka yi gbibi Yahuudunim’ mini Nashaaranim’ ka bɛ nyɛ yi simnima. Bɛ nyɛla ban sɔŋdi taba. Yaha! Ŋun ti kpiɣi ba simli, tɔ! Achiika! O be bɛ puuni. Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.

52. Dinzuɣu, (Yaa nyini Annabi)! A ni nya ka ninvuɣu shεba doro ni bebɛ suhiri ni maa naan niŋdi yomyoma mkpεri bɛ (chɛfurinim’) puuni, ka naan yεra: “Tinim’ zɔrimi ni yɛlibɛɣu ti nya ti,” tɔ! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn tahi nasara na, bee ka yεltɔɣa shεli yi Osani na,ka bɛ leei ban yolitεm nibɛ ni sɔɣi shɛli bɛ suhiri ni maa.

53. Ka ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli yɛnti yεli: “Di ni bɔŋɔ, ka bambɔŋɔnima n-daa nyɛ ban po Naawuni bɛ pɔri zaasa kadama bɛ bela yi puuni la? Bɛ tuma (laara) saɣimya, ka bɛ leei ninvuɣu shɛbaban kɔhi lu.

54. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi puuni ŋun lebi biri ka chɛ o daadiini, tɔ! Naawuni ni zaŋ ninvuɣu shεba Oniyura,kabɛ gba yuri O na, ka bɛ nyɛla ban filindi bɛ maŋ’ n-tiri ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka nyɛ ban nyɛŋdi chεfurinima, ka bɛ tuhiri Naawuni soli zuɣu,ka bi zɔri galimelan’ so galime. Lala maa nyɛla Naawuni pini, ka O tiri li ni Oni bɔri so. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun yεlgira n-tiri O daba, Baŋda.

55. Achiika! Naawuni mini O tumo n-nyɛ yi simnima, ni ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, bɛ puhirila jiŋli, ka tiri zakka, ka nyɛla ban kurinda n­tiri Naawuni.

56. Yaha! Ŋun zaŋ Naawuni mini O tumo leei o simnima, ni ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Achiika! Naawuni salo n-nyɛ ban yɛn nyɛŋ.

57. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di gbibi ya ninvuɣu shεba ban gbibi yi daadiini ni ansarsi mini dɛma kabɛ nyɛ yi simnima, ka nyɛla ban yi ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi pɔi ni yinim’ maa puuni, n-ti pahi chεfurinima. Yaha! Zom ya Naawuni, yi yi shiri nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

58. Yaha! Yi (Muslinnim’) yi ti moli jiŋli,ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan gbibi lika dinyɛ ansarsi mini dɛma, domin bɛ nyɛla ninvuɣu shεba ban bi niŋdi haŋkali.

59. (Yaa nyini Annabi)! Yɛlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Dini bɔŋɔ, yi galindi ti mi domin ti ti Naawuni ni bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti ti yɛlimaŋli zuɣu, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli na pɔi ni dina (Alkur’aani), Yaha! Yi pam nyεla ban shiri kpeeri yira.

60. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di nibɔŋɔ, n-tim ya lahibali ni din sanyoo be n-gari lala Naawuni sani? Ninvuɣu so Naawuni ni narim ka je suli niŋ o, ka zaŋ bɛ puuni shεba leei jεŋsi mini kuruchunima, ka o lahi jɛm buɣuli. Tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban zaashee ti yɛn nyɛ zaɣibɛɣu, ka nyɛ ban bɔrgi ka chɛ sochibga.

61. Yaha! Bɛ yi kan ya na, ka bɛ yεli: “Ti ti Naawuni yεlimaŋli.” Yaha! Achiika! Bɛ kpe mi (Muslinsi daadiini) na ni chεfuritali, bɛ mi lahi zaŋ li yi. Dinzuɣu, Naawuni mi bɛ ni sɔɣiri shɛli maa.

62. Yaha! A ni nya ka bɛ puuni pam niŋdi yomyoma n-kpεri Naawuni taali puuni ni zualinsi, ka diri Naawuni ni mɔŋ shεli dibu. Achiika! Bɛ tuuntumsa maa nyɛla din be.

63. Bozuɣu ka bɛ daalifanim’ mini bɛ baŋdiba bi mɔŋ ba kachɛ yɛltɔɣa shɛŋa din nyɛ Naawuni taali kpεbu ni, ni bɛ ni diri Naawuni ni mɔŋ shεli dibu maa. Achiika! Bɛ tuuntumsa maa nyɛla din be.

64. Ka Yahuudunim’ yεli: “Naawuni nuu nyɛla din kpεma.” Tɔ!Bɛ ni chε ka bɛ nuhi niŋ kpεŋ (ka fara wum ba), ka bɛ lahi narim ba domin bɛ ni yεli shɛli maa zuɣu. Chɛli gba! O (Naawuni) nuhi nyɛla din teera, ka O dihiri O ni bɔri shεm. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ ni siɣisi shεli (Alkur’aani) n-ti a na maa pahirila bɛ pam zualinsi ni chɛfuritali. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ jɛlinsi mini putɔɣu m-bahi bɛ sunsuuni hali ni Zaadali. Saha shεli kam kabɛ yi ti pɔbsi buɣum domin tobu (bɛ tuhi Annabi Muhammadu), ka Naawuni kpihi li. Yaha! Ka bɛ chani tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka di nyɛla saɣiŋgu zuɣu. Naawuni mi jeban saɣinda.

65. Yaha! Di yi di nyɛla ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa tila (Annabi Muhammadu) yεlimaŋli, ka zo Naawuni, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) naan nyɛhi bɛ taya. Yaha! Achiika! Ti naan zaŋ ba kpεhi Alizanda yili shεŋa din mali yolsigu la puuni.

66. Yaha! Bɛ yi di zani n-tuhi Attaura ni Injiila (Gospel mini Old Testament) n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) bɛ sani na, ka di nyɛ din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani, tɔ!Bɛ naan di bɛ zuɣusaa mini bɛ napɔna gbinni. Bɛ (Yahuudunim’ mini Nashaaranim’) puuni shεba beni n-dolsi. Ka bɛ puuni pam mi tuuntumsa nyɛ din be.

67. Yaa nyini Naawuni tumo (Annabi Muhammadu)! Tim bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti a a Duuma (Naawuni) sani maa tuuntali. A mi yi bi niŋ lala, tɔ! A bi ti a tuuntali. Naawuni n-nyɛŊun yɛngu a ka chɛ ninsalinima. Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ gutulunima.

68. (Yaa nyini Annabi Muhammadu)! Yεlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima)! Yi ka shɛli noli ni naɣila yi zaŋ din be Attaura mini Injiila puuni n-tum tuma, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-tin ya na yi Duuma sani. Achiika! Bɛ ni siɣisi shɛli n-ti a na a Duuma sani maa pahirila bɛ (chɛfurinim’) puuni pam zualinsi mini chεfuritali. Dinzuɣu, di niŋ suhusaɣiŋgu ni ninvuɣu shεba ban nyɛ chεfurinima.

69. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli (Muslinnima), ni Yahuudunima, ni ninvuɣu shεba ban jεmdi saŋmarsi, n-ti pahi Nashaaranima, ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, ka ti Zaadali yεlimaŋli, ka lahi tum din vɛla, tɔ!Bɛ ti ka dabiεm shεli, bɛ mi ka suhusaɣiŋgu ni (Zaadali).

70. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa gbaai alikauli ni Israaila bihi, ka tim tuumba na bɛ sani, saha shεli kam ka tuun’ so ti kaba na ni bɛ suhiri ni je shɛli, bɛ labsiri o la ʒirilana, ka kuri bɛ (tuumba maa) shεba.

71. Ka bɛ tɛhi ni fitin’ shεli ku nya ba, dinzuɣu ka bɛ leei zoomba, ni tikpiranima, din nyaaŋa ka Naawuni deei bɛ tuuba maa. Din nyaaŋa, ka bɛ pam niŋ zoontali ni tikpirlim. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari bɛ tuuntumsa.

72. Achiika! Ninvuɣu shεba banyεli: “Naawuni n-nyɛ Masiihu (Issa) Mariam bia,” tɔ! Achiika! Bɛ niŋ chrfuritali. Yaha! Masiihu (Annabi Issa) daa yεli ya: “Yaa yinim’ Israaila bihi! Jɛmmi ya Naawuni, Ŋuna n-nyɛ n Duuma ni yi gba Duuma. Achiika! Ŋun ti laɣim Naawuni ni shɛli jεm, tɔ! Achiika! Naawuni mɔŋ o Alizanda. Yaha! O labbu shee n-nyɛʒahannama buɣum. Zualindiriba mi ti ka sɔŋdiba (Zaadali).”

73. Achiika! Ninvuɣu shεba ban yεli: “Achiika! Naawuni nyɛla duumanim’ ata puuni yino,” tɔ!Bɛ niŋ chɛfuritali.” Duuma so kani m-pahila Duuma yino, dinzuɣubɛ (Nashaaranim’) yi bi chɛ bɛ ni yεri shɛli maa, tɔ! Azaabakpeeni ni shihi ban niŋ gutulunsi bɛ puuni maa.

74. Di ni bɔŋɔ,bɛ ku niŋ tuuba n-labi Naawuni sani ka bo O chɛmpaŋ? Naawuni mi nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

75. Masiihu Mariam bia (Annabi Issa) pa so naɣila Naawuni tumo, ka tuumba kana pɔi ni ŋuna, ka o ma (Mariam) daa nyɛŋun ti Naawuni yεlimaŋli, bɛ niriba ayi maa daa diri la bindirigu (kamani ninsala kam ni diri shɛm). (Yaa nyini Annabi)! Nyam Ti (Tinim’ Naawuni) ni kahigiri ba dalirinim’ shɛm, ka nya bɛ ni ŋmalgiri ba (ka chɛri yɛlimaŋli wumbu shεm).

76. (Yaa niyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi jεmdila din pa Naawuni ka mi ku tooi niŋ ya chuuta bee anfaani shεli? Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

77. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima)! Di kpahi ya yεɣi tariga yi daadiini puuni ka di pa ni yεlimaŋli, yi mi miri ya ka yi doli ninvuɣu shεba ban daa pun bɔrgi maa suhuyurlim. Bɛ mi birgi niriba pam, ka bɛ birgi ka chɛ sochibga.

78. Bɛ daa narim ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali Israaila bihi puuni Annabi Dawuda zilli zuɣu, n-ti pahi Annabi Issa Mariam bia (zinli zuɣu), di daliri nyɛla bɛ daa kpela Naawuni taali puuni, ka daa kpahiri yεɣiri tariga.

79. Bɛ daa nyɛla ban bi mɔŋdi taba Naawuni ni je shɛli bɛ tuuntumsa puuni. Achiika! Bɛ tuuntumsa daa nyɛla din be.

80. Ani nya ka bɛ (Yahuudunim’) puuni pam laɣiri ban niŋ chɛfuritali maa zɔri. Achiika! Bɛ ni daŋ tum tuun’ shεŋa zali bɛ maŋ maa nyɛla din be. Tɔ! Naawuni sujee be bɛ zuɣu, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim azaaba puuni (Zaadali).

81. Yaha! Bɛ (Yahuudunim’ maa) yi di ti Naawuni yεlimaŋli, ka lahi ti Annabi (Muhammadu) yεlimaŋli, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-ti o na, tɔ!Bɛ naan ku zaŋ ba (chɛfurinim’ maa) leei bɛ simnima. Amaa! Bɛ puuni pam nyɛla ban chε Naawuni soli.

82. Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A ni nya kadama ninvuɣu shεba ban dimli ni Muslinnim’ kpɛm n-nyɛ Yahuudunima (Jews), n-ti pahi ban laɣim Naawuni ni shɛli jεmda. A ni lahi nya ka ban yurlim miri na ni Muslinnima n-nyɛ ban yɛli: Achiika! Tinim’ nyɛla Nashaaranima (dolodolonima).” Domin limamanima (pastanima) bela bɛ puuni, n-ti pahi faaranima. Achiika! Bɛ mi bi tibgiri bɛ maŋa.

83. Yaha! Bɛ yi ti wum bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na n-ti ti Naawuni tumo (Annabi Muhammadu), a ni nya ka bɛ nina zɔri ni nintam, domin yεlimaŋ’ shɛli bɛ ni kuli baŋ. Kabɛ naan yεra: “Yaa ti Duuma! Ti ti yεlimaŋli, dinzuɣu, sabmi ti m-pahi shɛhiradiriba puuni.

84. “Yaha! Bozuɣu ka ti ku ti Naawuni yεlimaŋli, ni din ka ti na ni yεlimaŋli ŋɔ maa (Alkur’aani). Dinzuɣu,ti niŋdi kore ni ti Duuma (Naawuni) zaŋ ti m-kpεhi ninvuɣusuma puuni.”

85. Ka Naawuni yo ba samli ni Alizanda yili shεŋa kulibɔna ni ti yɛn zɔri gindi di gbinni la, domin bɛ ni yɛli shɛli maa zuɣu, ka bɛ yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Yaha! Dina n-nyɛ tuunvɛlanim’ sanyoo.

86. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, tɔ! Bana n-nyɛʒehiimi[6] buɣum bihi. ——— [6] Zaadali, buɣum kobilnina yɛn ti nyɛla diba ayopoin, di puuni n -nyɛ ӡahannama, ni Haawiya, ni sakara, ni Lazza, ni ӡehiim, ni Hutama, n-ti pahi Sa’iir. Di zaɣiyini kam yɛn ti malila di niriba.

87. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di mɔŋ ya yi maŋ bindirisuŋ shεŋa Naawuni ni niŋ ya di halalsi. Amaa! Di kpahi ya yεɣi tariga. Achiika! Naawuni bi bɔri ninvuɣu shεba ban kpahiri yεɣira.

88. Yaha! Dim ya Naawuni ni largi ya shɛli puuni ka di nyɛ halalsi ka viɛla. Yaha! Zom ya Naawuni so yi ni tiri yεlimaŋli maa.

89. Naawuni bi gbaari ya ni taali n-zaŋ chaŋ yi ni bi yurikapo pɔri shεŋa, amaa! O ni gbaai ya taali ni yi ni niŋ shɛli niya ka po. Dinzuɣu, di kafaara nyɛla nandamba pia, ka di saɣisi yi ni mali shɛli dihiri yi maligu. Bee bɛ solibu, bee ka yi chɛ dabpaɣa. Amaa! Ŋun bi tooi nya, tɔ! Ŋun lom noli dabsa ata. Dina n-nyɛ yi pɔri kafaara, di yi ti niŋ ka yi po pɔri. Yaha! Gum ya yi pɔri. Tɔ! Lala ka Naawuni kahigiri ya O daalaamanima, domin achiika! Yi leei ban yɛn paɣi.

90. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Achiika! Dam mini chacha, ni buɣa mini baɣabihi nyɛla tabzahi (daɣiri) din yi shintaŋ tuma ni na, dinzuɣu niŋmi ya li katiŋa, domin achiika! Yi nyɛlaban yɛn nyɛ tarli.

91. Achiika! Shintaŋ bɔrimi ni o zaŋ dimli mini sujee niŋ yi sunsuuni n-zaŋ chaŋ dam nyubu mini chacha polo, ka taɣiri ya ni yi di teei Naawuni yɛla, ni jiŋli puhibu. Di ni bɔŋɔ, yi nyɛla ban yɛn chε?

92. Yaha! Doli ya Naawuni, ka doli O tumo (Annabi Muhammadu), ka niŋ ya siɣa. Amaa! Yi yi lebi biri, tɔ! Yin baŋmi ya ni achiika! Talahi shɛli din ʒi Ti tumo zuɣu nyɛla o ti tuuntali polo ni.

93. Taali ka ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla n-zaŋ chaŋ bɛ ni pun daŋ di bindir’ shεŋa, dindee yi niŋ ka bɛ zo Naawuni, ka ti o yεlimaŋli, ka tum tuunsuma, din nyaaŋa ka bɛ lahi zo Naawuni, ka ti O yεlimaŋli. Din nyaaŋa Ka bɛ zo Naawuni, ka viɛlgi tuma. Yaha! Naawuni bɔrila ninvuɣu shεba ban vɛlgiri bɛ tuma.

94. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn dahim ya ni binshɛɣupεli gobu ni, ka di nyɛla yi naan tooi zaŋ yi nuhi gbaai ba, bee ka yi zaŋ kpana n-labi ku ba (ka Naawuni mɔŋ ya di zaasa), domin O (Naawuni) baŋŋun zɔri O ni ashilo ni. Dinzuɣu, ŋun ti kpahi yεɣi di zuɣu, tɔ! Azaabakpeeni be o zuɣu (Zaadali).

95. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di kuri ya binnyεma, ka nyɛla ban be yi Ihraami (Ban niŋ Haʒi bee Umra niyya) puuni, dinzuɣu, (Alahiʒi so) ŋun tiniŋ nakpaɣandi ka ku binnyεŋ (Haʒi puuni) tɔ! O sanyoo nyɛla o kɔrgi biŋkobgu o tatabo,[7] ka di zani o ni ku shɛli maa zaa ni, ka yi puuni niriba ayi ban mali aadalsi niŋ di fukumsi, ka di nyɛla sara din paai Ka’aba gbini, bee (yi yi ka di yiko), tɔ! Di kafaara nyɛla yi dihi naandamba pia, bee din yɛn tooi saɣisi lala n-nyɛ yi lo noli, domin o (Alihaʒi maa) lam o ni tum tuun’ shɛli maa biɛrim. Amaa! Naawuni chε m-paŋ ya din pun gari. Yaha! Ŋun ti labi na n-ti lahi tum lala, ka Naawuni dargi o tibli. Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Tibdargibo Naa. ——— [7] O yi ni tooi kɔrgi buwa, bee piɣu, bee nahu, o mi yin i lahi tooi kɔrgi laakumi, ka o kɔrgi.

96. Bɛ niŋ ya halalsi ni yi kum kom ni binnyεma, n-ti pahi di puuni bindirigu, ka di nyɛla nyɛɣisim n-tin ya, ka lahi nyɛ guzuli n-ti ban chani soli. Amaa! Bɛ mɔŋ ya tiŋgbani ni binnyεma kubu, di yi niŋ ka yi na be yi Ihraami puuni. Yaha! Zom ya Naawuni so bɛ ni yɛn ti laɣim ya O sani maa (Zaadali).

97. Naawuni zalila Ka’aba ka di nyɛ darza yili, ka di nyɛ din zaandi yɛla dede n-ti ninsalinima, (ka lahi zali) goli shɛli bɛ ni mɔŋ tobu tuhibu di puuni, ni bɛ ni kɔrgi biŋkɔb’ so ni bɛ zaŋ ti Naawuni duu (Ka’aba), ni biŋkɔb’ so bɛ ni niŋ alaama o niŋgoli ni, domin yi baŋ ni achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni, ka lali baŋ ni achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.

98. Baŋmi ya ni Achiika! Naawuni nyɛla azaabakpeeni lana. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

99. Talahi shεli bi ʒi (Naawuni) tumo (Annabi Muhammadu) zuɣu ni m­pahila o pali o tuuntali. Yaha! Naawuni mi binshɛɣu yi ni yihiri polo ni, ni yi ni sɔɣiri shɛli.

100. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Din be mini din vɛla ku niŋ yim, hali di yi niŋ ka din be maa zoosim niŋ a nyɛɣisim. Dinzuɣu yaa yinim’ haŋkayanima! Zom ya Naawuni, achiika! Yi nyɛla ban yɛn nyɛ tarli.

101. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Nawwuni yεlimaŋli: “Di bɔhiri ya (Annabi) binyεr’ shaŋayɛla, domin bɛ yi kahigi ya li, di ni saɣim yi suhiri. Yaha! Yi yi ti bɔhi li saha shεli bɛ ni siɣisiri Alkur’aani (wahayi) na, tɔ! Bɛ ni kahigi ya li. Naawuni chε m-paŋ ya din pun gari maa. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Suɣulolana titali.

102. Achiika! Ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni yinim’ daa bɔhi lala bɔhisi ka leei chεfurinima.

103. Naawuni bi zali (biŋkɔb’so kao yuli nyɛ) bahiira, ni saa’iba, ni wasiila, n-ti pahi haam. Amaa![8] Ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa n-nyɛ ban ŋmari ʒiri m-pari Naawuni, ka bɛ pam mi bi niŋdi haŋkali. ——— [8] Bahira daa nyεla naɣinyεŋ so Maka chεfurinim’ ni daa bi piεri o bihim, domin bε zaŋ o mi ti bε buɣa, ka Saa’iba nyε naɣinyεŋ so bε nibahi ka o biӡiri ӡili, domin b ε buɣa zuɣu. Ka Wasiila gba nyε naɣinyεŋ so bε ni chε n-ti bε buɣa ka so biŋubri o nimdi. Domin o dɔ ɣim pilgu ni din pahiri ayi zaasa, o yi dɔɣirila naɣinyεma zuɣu. Ka Haam mi nyε naɣilaa so bε ni bi mali tumdi tuma domin bε buɣa zuɣu. Domin o tumdi tuun shεŋa bε ni puhi o zuɣu.

104. Yaha! Bɛ yi ti yεli ba: “Kam ya na Naawuni mini O tumo ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na sani, ka bɛ yεli: “Ti ni paai ti banim’ adiini shεli ni maa saɣi ti.” Di ni bɔŋɔ, hali di yi niŋ ka bɛ banim’ maa daa ʒi shεli, ka mi daa pala ban dolsi? ”

105. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Chɛli yaka yi maŋ’ yɛla saɣiya, dindee yi niŋ ka yinim’ dolsi, tɔ! Ŋun bɔrgi ku tooi niŋ ya chuuta, yi zaasa namgbaniyini labbu shee nyɛla Naawuni sani, ka O yɛn ti tin ya yi tuuntumsa lahibali.

106. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Kum yi ti paai yi ni so ka o yɛn chɛ dahinshɛli yɛltɔɣa, tɔ! Yin chɛli ya ka yi (Muslinnim’) puuni niriba ayi ban mali yɛlimaŋli di di shɛhira, bee ka niriba ayi shεba dabam di di shɛhira, dindee yi ti niŋ ka yi be gɔrim ni ka kpibu libgi ya, di yi niŋ ka yi zilsi ba, yin taɣi ba zali ka bɛ po Naawuni jiŋli puhi naai (ka yɛli): “Pa Dunia kore zuɣuka ti yɛn di shɛhira ŋɔ maa,” Hali di yi nyɛla bɛ dɔɣiri n-nyɛ o. (ka bɛ lahi yεli): “Ti ku sɔɣi Naawuni shɛhira, (domin ti yi niŋ lala maa), tɔ! Achiika! Ti be ban kpe Naawuni taali ni.”

107. Amaa! Bɛ yi ti baŋ kadama bɛ shɛhiradiriba ayi maa kpela Naawuni taali ni (bɛ pɔri nyaaŋa), tɔ! Yin chε ka niriba ayi falidiriba maa puuni ban nyɛ dɔɣiriba zani bɛ zaani po Naawumi (ka yεli): “Achiika! Ti shɛhira n-nyɛ yεlimaŋli n-gari niriba ayi maa shɛhira, ti mi bi kpahi yɛɣi, (ti yi shiri niŋ lala), tɔ! Achiika! Ti pahi zualindiriba ni.

108. Dina n-nyɛ din be yoma, ka ni tooi tahi shɛhira yεlimaŋli maa ni nyɛ shεli na, bee ka bɛ (shɛhiradiriba ayi maa) zo dabiεm ni shεba gba pɔri tidaaibɛ pɔri luhi. Dinzuɣu zom ya Naawuni, ka wum ya (yɛlimaŋli). Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban kpeeri yira.

109. Dabsi’ shεli Naawuni ni yɛn ti laɣim tuumba, ka yεli: “Bimbo ka yi (nyaandoliba) daa saɣi n-tin ya? Ka bɛ yεli: “Ti ka baŋsim shεli. Achiika! Nyini n-nyɛŊun mi din sɔɣi.”

110. (Yaa nyini Annabi) Teemi Saha shεli Naawuni ni daa yεli: “Yaa nyini Issa Mariam bia! Teemi N yolsigu shɛli N-ni daa yolisi a, ni a ma (Mariam), saha shεli N-ni daa kpaŋsi a ni Malaaika Ziblila, ka a tɔɣisiri ninsalinim’ yɛltɔɣaa zuɣukuɣura mini a ninsarintali puuni, ka lahi teei N-ni daa baŋsi a sabbu mini yεmgoliŋga, n-ti pahi Attaura mini Injiila (Old Testament mini Gospel). Yaha! Ka teei a ni daa zaŋdi taŋkpaɣu n-namdi noombila ŋmali ni N (Mani Naawuni) yɛdda ni, ka pobsi o (noombila maa) puuni, ka o shiri leei noombila ni N yεdda. Yaha! Ka a tibri bɛ ni dɔɣiso ka o nyɛ zoma, ni yumahalana ni N (Mani Naawuni) yεdda. Yaha! Teemi saha shεli a ni daa neeri kpiimba ni N (Mani Naawuni) yɛda.Yaha! Teemi saha shεli N-ni daa gbaai Israaila bihi ka chɛ a saha shεli a ni daa ti kaba na ni alaamanim’ polo ni, ka bɛ puuni ban niŋ chεfuritali yεli: “Ŋɔ maa pa shɛli mpahila sihira n-nyɛ li polo ni.”

111. Yaha! Teemi saha shεli N (Mani Naawuni) ni daa tim wahayi n-zaŋ kana Hawaariyiinanim’ sani,[9] (ka yεli): “Tim ya ma yεlimaŋli, ka ti N tumo (Annabi Issa) yεlimaŋli.” Ka bɛ yεli: “Tinim’ ti yεlimaŋli, dinzuɣu dim shɛhira kadama ti nyεla Muslinnima (ban zaŋ bɛ maŋ’ zaa ti Naawuni). ——— [9] Hawwaariyyiina nima n-nyɛ Annabi Issa niriba puuni ban daa ti o yɛlimaŋli ka doli o.

112. (Teemi) saha shεli Hawaariyiinanim’ ni daa yεli: “Yaa nyini Issa Mariam bia! Di ni bɔŋɔ, a Duuma (Naawuni) ni tooi siɣisi ti bindirigu teebuli na zuɣusaa? Ŋun yεli: “Zom ya Naawuni, yi yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Nawuni yεlimaŋli.”

113. Ka bɛ yεli: “Ti bɔrimi ni ti di di (teebuli maa) puuni, ka ti suhuri doni, ka baŋ nia yεliti yεlimaŋli, ka leei ban diri di shɛhira.”

114. Ka Annabi Issa Mariam bia yεli: “Yaa ti Duuma Naawuni! Siɣisim ti bindirigu teebuli na zuɣusaa, ka di leei suhupεlli dabsili n-ti ti pilgunim’ mini ti bahigunima, ka lahi nyɛ alaama shεli din yi A sani na. Dinzuɣu, largim ti, domin nyini n-nyɛŊun gari ŋun kam tiri larginsim.

115. Ka Naawuni yεli: “Achiika! N-nyɛ la Ŋun yɛn siɣisi li n-tin ya na. Amaa! Di nyaaŋa, ŋun tiniŋ gutulunsi yi puuni, tɔ! Achiika! N nyɛla Ŋun yɛn niŋ o azaaba shεli N-ni na ʒin zaŋ li niŋ so binnamda puuni.”

116. Yaha! Teemi saha shεli Naawuni ni yɛn ti yεli Annabi Issa Mariam bia: “Dini bɔŋɔ, nyini n-yεli ninsalinima: “Gbibi ya ma (Annabi Issa), n-ti pahi m ma (Mariam), ka ti leei duumanima ayi ka pa ni Naawuni?” Ka o (Annabi Issa) yεli: A nam simsiya. Di bi tu kamaata ni n-yεli binshɛɣu n-ni ka di yɛlimaŋ’ shɛli, n-yi daa yεli li, tɔ! Achiika! A (Naawuni) mi li. A mi din be n suhu ni, amaa! Mani ʒi din be A sani. Achiika! A nyɛla Ŋun mi din sɔɣi.

117. M (Mani Issa) bi yεli ba shɛli mpahila A ni puhi ma ni shεli, (ka yɛla ba): “Jεmmi ya Naawuni, n Duuma ni yi gba Duuma. Yaha! N daa nyɛla ŋun diri ba shɛhira saha shεli n-ni daa be bɛ puuni. Amaa! Saha shεli Ani daa kpiɣi ma (ka chɛ ba), nyini n-daa nyɛŊun nyari bɛ tuuntumsa. Yaha! Nyini n-nyɛ Shɛhiradira binshɛɣu kam zuɣu.”

118. (Yaa n Duuma Naawuni)! “A yi darigi bɛ tibli, tɔ! Achiika! Bɛ nyɛla A daba, A mi yi lahi chε m-paŋ ba, tɔ! Achiika! A nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.”

119. Ka Naawuni yεli: “Zuŋɔ n-nyɛ dabsili shεli yεlimaŋlinim’ yεlimaŋli ni niŋdi ba anfaani. Bɛ mali Alizanda yili shεŋa kulibɔna ni zɔri di gbinni, ka bɛ nyɛlaban yɛn kpalim di puuni kuli mali wɔra. Naawuni niŋ ba yεda, ka ban gba niŋ Oyεda. Dina n-nyɛ tarli din galsi.

120. Naawuni n-su din be sagbana mini tiŋgbani ni yiko, ni binshɛɣu kam din be di sunsuuni. Yaha! O (Naawuni) nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

1. Paɣibu balibu kam dihitabli ti Naawuni So Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani, ka nam zimsim mini neesim, din nyaaŋa, ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni bɛ Duuma (Naawuni) maa na kuli mali binyɛr’ shɛŋa m-maɣisiri O.

2. Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam ya niyεɣiri, din nyaaŋa ka O zali saha shɛli (yi ni yɛn ti kpi), ni sahamirli din be O sani (Chiyaama yiɣisibu), din nyaaŋa, ka yi na kuli be zilsigu puuni.

3. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Naawuni sagbana ni, ni tiŋgbani ni, O mila yi daashili, ni yi ni yihiri shεli polo ni, ka lahi mi yi tuuntumsa.

4. Yaha! Yɛlikpahindili na ʒin kaba na (bɛ ninsalinima) bɛ Duuma (Naawuni) yɛlikpahinda puuni, naɣila bɛ nyɛla ban lebri biriti ka chɛri li.

5. Achiika! Bɛ labsi yεlimaŋli (Alkur’aani) ʒiri saha shεli di ni daa kaba na, dinzuɣu ni baalim, bɛ ni maandi shɛli ansarsi maa lahibaya ni ti kaba na.

6. Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya kadama di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋbgani shɛlinim’ ban daa kana pɔi ni bana hallaka, ka di nyɛla Ti ni daa tibgi ba shεm tiŋgbani yaaŋa zuɣu ti bi tibgi ya (yi Makkanima) lala, ka Ti lahi yooi sakom bahi bɛ zuɣu yoobu ni yεlimaŋli. ka lahi chε ka kulibɔna zɔri di gbinni, din nyaaŋa, ka Tiniŋ ba hallaka domin bɛ taya zuɣu, ka Ti lahi nam ninvuɣu shεba bɛ nyaaŋa.

7. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di siɣisi litaafi shεli n-ti a na takara zuɣu,ka bɛ zaŋ bɛ nuhi n-shihi li, tɔ! Achiika! Ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa naan yεli: “Ŋɔ maa pa shɛli m-pahila sihira din kuli be polo ni.”

8. Ka bɛ (Makka chεfurinim’) yεli: “Bozuɣuka bɛ bi siɣisi o (Muhammadu) Malaaika so na? Di mi yi di niŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi Malaaika so na, tɔ!Bɛ naan ŋmaai fukumsi bɛ zuɣu.[1] Di nyaaŋa, bɛ naan ku naɣisi n-ti ba. ——— [1] Naawuni naan niŋ ba hallaka.

9. Yaha! Hali Ti (Tinim’ Naawuni) yi di zaŋ o (Annabi Muhammadu) n-leei Malaaika, tɔ! Ti naan chɛ ka o nyala doo. Yaha! Ti naan chɛ ka bɛ kuli be birimbu puuni, kamani bɛ ni kuli birindi shɛm ŋɔ maa.

10. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ daa mali tuun’ shεba ban kana pɔi ni nyini maa ansarsi, ka bɛ ni daa maandi shɛli (azaaba) ansarsi maa daa ti sheei bɛ zuɣu.

11. (Yaa nyiniAnnabi)! Yεlima: “Gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka nya ninvuɣu shεba ban daa labsi (Annabinim’) yɛltɔɣa ʒiri maa bahigu ni daa ti nyɛ shɛm.

12. Yεlima: “Ŋuni n-leei su din be sagbana mini tiŋgbani ni? Yεlima: “Naawuni n-su li. O (Naawuni) niŋ la Omaŋ talahi ni nambɔzɔbo. Achiika! O nyɛla Ŋun yɛn laɣim ya Zaadali ka di ka zilsigu. Ninvuɣu shεba ban pun niŋ bɛ maŋ ashaara maa pala ban yɛn ti Naawuni yεlimaŋli.

13. Yaha! O (Naawuni) sula din be Yuŋ mini Wuntaŋ’ ni. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Wumda, Baŋda.

14. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di nibɔŋɔ, n-yɛn zaŋ la so leei ŋun soŋdi ma ka pa ni Naawuni so Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani? Ka di nyɛla Ŋuna n-nyɛŊun dihira, ka so bi dihiri O. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Bɛ puhi ma ni n-leei piligu Ŋun zaŋ o maŋ’ ti Naawuni. Yaha! Di pahi buɣujɛmdiba puuni.”

15. Yεlma: “Mani zɔri dabsi’ timsili la daazaaba, di yi niŋ ka m-kpe n Duuma (Naawuni) taali ni.

16. Dindali maa, ninvuɣuso bɛ ni ŋmalgi (Naawuni daazaaba) ka chɛ o, tɔ! Achiika! O (Naawuni) shiri zo o nambɔɣu. Yaha! Dini maa nyɛla tarli din galsi.

17. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Naawuni yi shihi a ni bɛrim shɛli, tɔ! So n-kani yɛn tooi vuui li (ka chɛ a) naɣila Ŋuna, O mi yi shihi a ni alheeri shεli, tɔ! Ŋuna n-nyɛ Toora binshɛɣu kam zuɣu.

18 Yaha! Ŋuna n-nyɛ NyεŋdaO daba zuɣu. Ŋuna n-lahi nyɛ Yεmgoliŋgalana, Ŋunmidin sɔɣi.

19. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Bimbo n-leei nyɛ din galsi ni shɛhira dibu? Yεlima: “Naawuni n-nyɛ Shɛhiralana m mini ya sunsuuni. Yaha! Bɛ tim wahayi n-sani na ni Alkur’aani ŋɔ maa, domin n zaŋ li varsi ya, ni tuuntali maa ni yɛn paai sokam. Di nibɔŋɔ, yi diri shɛhira ni duuma shεba beni m-pahi Naawuni zuɣu? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Mani ku di di shɛhira.” Yεlima: “Tɔ! Achiika! O (Naawuni) nyɛla Duuma yino. Yaha! Achiika! Mani nuu ka yi ni zaŋ shɛli mpahi Naawuni zuɣujεmdi maa ni.

20. Ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) mi o (Annabi Muhammadu) kamani bɛ ni mi bɛ puuni bihi shεm. Bana n-nyɛ ban niŋ bɛ maŋ’ ashaara, ka ku lahi ti yεlimaŋli.

21. Yaha! Ŋuni n-leei nyɛ zualindira n-ti lahi paai ŋun ŋma ʒiri pa Naawuni, bee ka o labsi O aayanim’ ʒiri. Achiika! Zualindiriba pala ban yɛn ti tilgi (Zaadali).

22. Yaha! Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti laɣim ba namgbanyini, ka yεli ninvuɣu shεba ban bo duumanim’ m-pahi Naawuni zuɣu maa: “Yapolo ka binyɛr’ shɛŋa yi ni daa zaŋ leei duumanim’ la be?

23. Bɛ fitina (chɛfuritali) maa bahigu ti pa shɛli m-pahila bɛ yɛn ti yɛlimi: “Ti po ti Duuma Naawuni, ti daa pala ban jɛmdi shɛli m-pahi Naawuni zuɣu.”

24. (Yaa nyini Annabi)! Yulimi bɛ ni ŋma ʒiri m-pa bɛ maŋ’ shεm, ka bɛ ni daa ŋmari ʒiri m-pari binyɛr’ shεŋa maa bɔrgi ka chɛ ba.

25. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (chεfurinim’ maa) puuni shεba beni gbilsiri n-tira (a yi ti karinda), ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ binwɔri ŋari bɛ suhiri domin bɛ di baŋ li, ka zaŋ dalima (tikpirlim) niŋ bɛ tiba ni. Yaha! Bɛ yi nya aaya kam, bɛ pala ban tiri li yεlimaŋli, hali ka bɛ ti kana a (Annabi Muhammadu) sani na n-ti ŋmεra namgbanikpeeni, ka ban niŋ chɛfuritali maa yɛli: “Ŋɔ (Alkuraani) maa pala shɛli m- pahila kurumbuni nim’ salima.”

26. Ka bɛ nyɛla ban taɣiri niriba ka chɛri o (Annabi Muhammadu), ka bɛ mammaŋ’ niŋdi katiŋ’ ka chεri o, bɛ mi bi niŋdi so hallaka naɣila bɛ maŋa, kami bimi.

27. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi di yɛn nya saha shεli bɛ ni yɛn ti taɣi ba zali (ʒahannama) buɣum zuɣu,ka bɛ yεli: “M-baye, bɛ yi di kuli labsi ti (Dunia), ka ti bi lahi labsi ti Duuma (Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka gba pahi ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli puuni.”

28. Chɛli gba! Binshɛɣu bɛ ni daa sɔɣiri maa yi pa kahigi ti ba. tɔ! Hali bɛ yi di labsi ba (Dunia puuni), bɛ naan labi bɛ ni mɔŋdi ba shɛli maa ni. Yaha! Achiika ! Bɛ nyɛla ʒirinima.

29.Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan yεli: “Bεhigu lahi ka shεli m-pahila ti Dunia bεhigu ŋɔ maa, dinzuɣu ti pala bɛ ni yɛn ti yiɣisi shεba (Zaadali).

30. (Yaa nyini Annabi)! A yi di yɛn ti nya saha shεli bɛ ni yɛn ti zaŋ ba n-zali bɛ Duuma (Naawuni) tooni, ka O (Naawuni) yεli: “Di ni bɔŋɔ, ŋɔ maa bi niŋ yεlimaŋli? Ka bɛ yεli: “Di shiri pali ya, ti po ti Duuma.” Ka Oyεli: “Tɔ! Lammi ya azaaba domin yi ni daa niŋdi gutulunsi shɛli maa zuɣu.”

31. Achiika! Ninvuɣu shεba ban labsi Naawuni laɣimbu ʒiri maa kɔhilu, hali ka Chiyaama yiɣisibu yεn ti kaba na yim zuɣu,ka bɛ naan yεli: “Yaa ni ti kɔhilu domin fawaɣili shεliti ni daa niŋ (Dunia) puuni la, ka bɛ nyɛla ban ʒiri bɛʒili (tuumbɛri) bɛ yaansi zuɣu. Wumma! Bɛ ni ʒiri shɛli maa nyɛla din be.

32. Yaha! Dunia bεhigu pala shɛli mpahila diɛma mini kpεrigu, amaa! Chiyaama bεhigu n-nyɛ din gari n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban zɔri Naawuni. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali?

33. (Yaa nyini Annab)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) mi ni bɛ ni yεri shεm maa niŋdi a suhusaɣiŋgu. Achiika! Bε pala bε labsirila ʒiri niŋdi a noli ni, Amaa! Zualindiriba zaɣisirila Naawuni aayanima.

34. Yaha! Achiika! Bɛ daa labsi tuumba ban kana pɔi ni nyini maa ʒirinima, ka bɛ niŋ suɣuloni bɛ ni labsi ba ʒirinim’ maa. Yaha! Ka bɛ niŋ ba bɛrim hali ka Ti (Tinim’ Naawuni) sɔŋsim ti kaba na. So mi kani n-yɛn tooi taɣi Naawuni yεltɔɣa (alikauli). Achiika! (Yaa nyini Annabi)! Tuun’ shεba ban daa gari maa lahibaya nyɛla din ka a na.

35. (Yaa nyini Annabi)! Di yi nyɛla bɛ (chεfurinim’ maa) ni lebi biri a maa galsi mi n-ti a, tɔ! Ayi baŋ ni a ni tooi nya voli tiŋgbani yaaŋa zuɣu, bee dariga din yɛn zaŋ a n-duhi zuɣusaa, domin a ti ka ba na ni aaya shɛli, (nyin niŋma). Yaha! Naawuni yi di bɔra, tɔ! O naan laɣim ba n-tam dolsigu zuɣu. Dinzuɣu, (Yaa nyini Annabi)! Di pahi ninvuɣu shεba ban ʒi puuni.

36. Achiika! Ninvuɣu shεba ban gbilsiri tibli n-nyɛ ban saɣiri (Naawuni) bolgu. Kpiimba (chɛfurinim’) maa mi, Naawuni yɛn ti neei ba mi. Din nyaaŋa, Osanikabɛ yɛn ti labsi ba na (Zaadali).

37. Ka bɛ (Makka chεfurinim’ maa) yεli: “Bozuɣuka bɛ bi siɣisi o alaama shεli na o Duuma (Naawuni) sani na? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn tooi siɣisi alaama shεli na. Amaa! Bɛ pam bi mi.

38. Yaha! Biŋkɔb’ so n-ka tiŋgbani yaaŋa zuɣu, bee noombili so ŋun yiɣiri ni o kpimkpama ayi, naɣila bɛ nyɛla binnamda yi (ninsalinim’) tatabo. Ti (Tinim’ Naawuni) bi niŋ fawaɣili ka chɛ shɛli (ka di ka) litaafi (Alkur’aani) puuni.[2] Din nyaaŋa, bɛ yɛn ti laɣim bala bɛ Duuma sani (Zaadali). ——— [2] Affa shɛba yɛli ni litaafi maa n-nyɛ Lauhul Mahfuuz. Di puuni ka Naawuni chɛ ka bɛ sabi binshɛɣu kam din yɛn niŋ Dunia pilgu ni di bahigu, hali ni Chiyaama yiɣisibu dali.

39. Yaha! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, tɔ!Bɛ nyɛla biriti mini tikpiranima, ka bɛ naan lahi be zimsim puuni. Naawuni birgirila O ni bɔri so. O mi ni lahibɔri so, ka O zali o sochibgu zuɣu.

40. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, Naawuni daazaaba yi kan ya na, bee ka Chiyaama yiɣisibu paai ya, yi ni lahi boli so yuli ka di pa ni Naawuni, yi yi nyɛla yɛlimaŋlinima?

41. Chɛli gba! O ko yuli ka yi boonda, O yi bɔra, ka O vuui yi ni boondi O n-zaŋ chaŋ shɛli ni maa, ka yi tam yi ni daa laɣindi O mini shɛli jɛmdi maa yɛla.

42. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim (tuun’ shɛba na) ali’umma shεba ban kana pɔi ni nyini maa sani, ka Ti gbaai ba ni miisim (fara) mini doro, domin achiika! Bɛ leei ban gbargi maŋa (n-ti Naawuni).

43. Bozuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba yi ti kaba na, ka bi gbargiri bɛ maŋa? Amaa! Ka bɛ suhiri kuui, ka shintaŋ dihi bɛ ni tumdi tuun’ shɛŋa nachinsi n-ti ba.

44. Din nyaaŋa, saha shεli bɛ ni daa tam wa’azu shεli bɛ ni niŋ ba, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yooi alheeri balibu kam soya n-ti ba, hali ka bɛ ti niŋ suhupεlli ni binshɛɣubɛ ni ti ba maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai ba yim zuɣu,ka bɛ leei ban yihi tamaha.

45. Ka bɛ (Naawuni) ŋmaai ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa vurli (asali). Paɣibu balibu kam dihitabli ti Naawuni, binnamda Duuma.

46. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi bi nya kadama Naawuni yi gbaai yi wumbu mini yi nyabu, ka ŋari yi suhiri ni, tɔ! Duuma ŋuni ka pa ni Naawuni n-yɛn tooi tahi ya li na? Yulimi Ti (Tinim’ Naawuni) ni kahigiri aayanim’ shεm, din nyaaŋa kabɛ nyɛla ban lebri birita.

47. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi bi nya kadama Naawuni daazaaba yi kan ya na yim zuɣu (ka di nyɛla Yuŋ), bee ka di kan ya na polo ni (Wuntaŋ’ ni), di ni bɔŋɔ, bɛ (Naawuni) ni niŋ so hallaka m-pahila zualindiriba?

48. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi timdi tuumba na naɣila bɛ nyɛla ban tiri suhupεlli lahibali (ni Alizanda), ka lahi nyɛ ban valsira (ni buɣum daazaaba). Dinzuɣu ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, ka vɛlgi o tuma, tɔ!Bɛ ti ka dabεm shεli, bɛ mi ti pala ban yɛn niŋ suhusaɣiŋgu (Zaadali).

49. Yaha! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, tɔ! Achiika! Azaaba ni gbaai ba domin bɛ ni kpeeri yiri maa zuɣu.

50. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “N-ku yεli ya ni Naawuni daarzichi sɔŋbu shee bela n sani, m mi ʒi din sɔɣi.M-mi ku yεli ya ni n-nyɛla Malaaika. Mani bi doli shεli m-pahila bɛ ni siɣisi shɛli wahayi n-ti ma na.” Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, zom mini ninnee ni niŋ yim? Dini bɔŋɔ, yi pala ban tɛhira?

51. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Zaŋmi li (Alkur΄aani) n-varsi ninvuɣu shεba ban zɔri ni bɛ ti laɣimba bɛ Duuma (Naawuni) sani, bɛ ti ka ŋun yɛn taɣi ba, bɛ mi ka ŋun yɛn suhudee ba ka pa Ŋuna. (A yi varsi ba), achiika! Bɛ ni zo Naawuni.

52. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di kariti ninvuɣu shεba ban jɛmdi bɛ Duuma (Naawuni) Asiba mini Zaawuni ka di nyɛla bɛ bɔrila Oyεdda zuɣu, bɛ saliya shɛli ti bi yɛn ʒi a zuɣu, a mi saliyatibiyɛn ʒibɛ zuɣu, ka a ti kari ba, ka pahi zualindiriba ni.

53. Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ bɛ (ninsalinim’) shεba dahim taba, domin bɛ (puuni asanzanim’) yεli:“Di ni bɔŋɔ, bambɔŋɔnima (faranima) ka Naawuni ti O pini ti puuni? Di ni bɔŋɔ, Naawuni pala Ŋun mi ninvuɣu shεba ban paɣira?

54. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu shεba ban tiyεlimaŋlini Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ maa yi ti ka a na, tɔ! Nyin yεlima: “Suhudoo be yi zuɣu” yi Duuma niŋ nambɔzɔbo talahi n-ti O maŋ’ kadama achiika! Ŋun tum din be yi puuni ni ʒilinsi, ka ti niŋ tuuba din nyaaŋa, ka lahi tum tuunsuma, tɔ! Achiika! O (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

55. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima, domin bibɛhi daashili yi polo ni.

56. (Yaa nyini Annab)! Yεlima: “Achiika! Bɛ mɔŋ ma ni n-di jεm binyεr’ shεŋa yini jεmdi ka di pala Naawuni maa.” Yεlima: “N­ku doli yi suhuyurlim (domin n-yi niŋ lala), achiika! M-bɔrgi ya, dinsaha n-lahi ka ninvuɣu shεba ban dolsi puuni.

57. Yεlima: “Achiika! Mani bela daliri zuɣu din yi n Duuma (Naawuni) sani na, ka yi (Makka chɛfurinim’) zaŋ ma leei ʒirilana, n-ka yi ni bɔri shɛli (azaaba) ni yomyom’ maa, di fukumsi ka shɛli naɣila Naawuni sani, O yihirila yɛlimaŋli polo ni, Ŋuna n-lahi nyɛŊun niŋdi fukumsi n-gari sokam.”

58. Yεlima: “Di yi di nyεla yini bɔri shɛli ni yomyom’ maa yiko bela n sani, bɛ naan ŋmaai yɛla maa fukumsi m mini ya sunsuuni. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi zualindiriba. ——— [3] M mabia, yulimi suurili ŋɔ maa aaya pihita ni anii, a ni nya di kahigibu gbinni ha.

59. Yaha! O (Naawuni) sani ka din sɔɣi saafenim’ be, so ʒi li naɣila Ŋuna, ka O lahi mi din be duli ni kom ni. Yaha! Vɔɣu bi tɔhigiri lura, shee O mila di yεla. Yaha! Bimbεlim ka tiŋgbani zimsim ni, di yi nyɛla din maha, bee din kuui, naɣila di pun sabimi be litaafi shεli din kahigiri yεllikam polo ni la (Lauhul- Mahfuuz). [3]

60. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun deeri yi nyεvuya yuŋ, ka mi yi ni di tum shɛli wuntaŋ’ ni, din nyaaŋa kaO yiɣisi ya di (gom maa) ni, domin bɛ pali ya saha shɛli O ni zaliya maa, din nyaaŋa, O sani n-nyɛ yi labbu shee, ka O yɛn ti tin ya yi ni daa tumdi tuun shɛŋa lahibali.

61. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ NyεŋdaOdaba zuɣu, ka O timdi ban guli ya na (Malaaikanima), hali ni saha shɛli kpibu ni yɛn ti paai yi (ninsalinim’) puuni yino, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba (Malaaikanim’) deei o nyεvuli, bɛ mi bi niŋdi fawaɣili (ni bɛ tuma).

62. Din nyaaŋa, kabɛ labsi ba Naawuni so ŋun nyɛ bɛ Duuma ni yεlimaŋli sani. Wumma! Fukumsi bela O sani. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊuŋ kariti saliya ni valim n-gari ban kam diri saliya.

63. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei tilgiri ya ka chɛ duli mini kom ni zimsim, ka yi (ninsalinim’) suhiri O ka nyɛla ban gbargiri yi maŋ’ ni ashilo ni (ka yεra): “Achiika! O yi tilgi ti ka chɛ ŋɔ maa, tɔ! Achiika! Ti nyεlaban yɛn paɣi.

64. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni n-nyɛŊun tilgiri ya ka chɛ li, (ka lahi tilgiri ya) ka chɛ suhusaɣiŋgu kam, din nyaaŋa ka yi lahi bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣujεmda.

65. Yεlima: “Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Nyɛŋda Ŋun yɛn tooi siɣisi O daazaaba na yi zuɣusaa, bee yi napona gbinni, bee ka O chɛ ka yi namgbana woli, ka yi leei ninvuɣu koŋkoba, ka chɛ ka yi shɛba lam biɛrim taba sani. (Yaa nyini Annabi)! Tɔ! Yulimi Ti (Tinim’ Naawuni) ni kahigiri dalirinim’ shεm, domin achiika! Bɛ ni leei ban baŋ.

66. (Yaa nyini Annabi)! Ka a niriba zaŋ li (Alkur’aani maa) leei ʒiri, ka di mi nyɛla yɛlimaŋli. Yεlima: “M-pala yi yɛla ni dalim so.”

67. Lahibali kam malila di yɛlimaŋli. Yaha! Ni baalim, yi ni ti baŋ.

68. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi ti nya ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ansarsi maa, tɔ! Nyin yim bɛ yεla ni hali ka bɛ ti taɣiyεltɔɣa shεli dabam. Yaha! Di yi ti niŋ ka shintaŋ chε ka a tam, tɔ! A yi ti teei, nyin miri ka a lahi ʒini ni zualindiriba maa a teebu maa nyaaŋa.

69. Yaha! Bɛ (chɛfurinim’ maa) saliya ti bi yɛn ʒi wuntizɔriba zuɣu, amaa! Di kuli nyɛla teebu, domin achiika! Bɛ ni zo Naawuni.

70. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Chεli ninvuɣu shεba ban gbibi bɛ daadiini ka di nyɛ diɛma ni kpεrigu maa, ka Dunia bεhigu yɔhim ba, ka zaŋ li (Alkur’aani) n-teei ba, domin bɛ tidi zaŋ nyɛvuli n-ti niŋ hallaka ni (Zaadali) domin di ni tum shɛli zuɣu. Di tika ŋun yɛn ti taɣi li, bee ŋun yɛn suhudeei li ka pa ni Naawuni. Di mi yi zaŋ binshɛɣu kam ni di yo di maŋ zuɣu, bɛ ku deei li di sani. Bannim’ maa n-nyɛ ban yihi tamaha domin bɛ tuuntumsa zuɣu, bɛ yɛn ti malila binnyurgu din nyɛ kotulum, ni azaaba kpeeni domin bɛ ni daa niŋdi chεfuritali shεli (Dunia) maa zuɣu.

71. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di nibɔŋɔ,ti jεmmi din ku tooi niŋ ti anfaani bee bɛrim shεli ka pa ni Naawuni, ka ti lahi labi ti napomboba zuɣu (bɔrginsim) saha shɛli Naawuni ni dolsi ti ŋɔ maa nyaaŋa? ka di ŋmani ninvuɣu so (alizin) shintaŋnim’ ni birgi tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka o leei ŋun birimda, ka o mali mabihi ka bɛ boondi o n-zaŋ chaŋ dolsigu (ka yεra): “Kam na ti sani.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Naawuni dolsigu n-nyɛ dolsigu.” Yaha! Bɛ puhi ti ni ti zaŋ ti maŋ’ zaasa n-ti binnamda Duuma.

72. Yaha! (Bɛ yɛli ti)! “Puhimi ya jiŋli, ka zo O (Naawuni).” Yaha! Ŋuna n-nyɛ bɛ ni yɛn ti laɣim ya So sani.

73. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun nam sagbana mini tiŋgbani ni yεlimaŋli. Yaha! Dabsi’ shεli Oni yɛnti yεli: “Leema, ka di leei. O yεltɔɣali (alikauli) nyεla yεlimaŋli. Ŋuna lahi n-su nam dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti pɛbsi kikaa ni. O nyɛla Ŋunmidin sɔɣi ni din be polo ni. Yaha! Ŋuna nnyɛ Yεmgoliŋgalana, Ŋun mi din sɔɣi.

74. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima ni daa yεli o ba Aazara: “Di ni bɔŋɔ, a gbibila buɣaka bɛ nyɛ duumanima? Achiika! Mani nya a ka a mini a niriba be bɔrginsim din kuli be polo ni.”

75. Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ sagbana ni tiŋgbana nam wuhi Annabi Ibrahima, domin O pahi ninvuɣu shɛba ban dihitabli ni.

76. Saha shεli yuŋ ni daa ti zibi o (Annabi Ibrahima), ka o nya saŋmarga, ka yεli: “N Duuma m-bɔŋɔ, saha shɛli o (saŋmarga maa) ni ti lu, ŋun yεli: “N-je (duuma shɛba) ban lura.”

77. Saha shεli o (Annabi Ibrahima) ni ti nya goli ka o puhi, ŋun yεli: “Ŋɔ maa nnyɛ n Duuma,” saha shɛli o (goli maa) ni ti lu, ka o yɛli: “Achiika! N Duuma (Naawuni) yi bi dolsi ma, achiika! N-ni pahi ninvuɣu shεba banbɔrgi puuni.”

78. Yaha! Saha shɛli o ni ti nya wuntaŋ’ka di puhi, kaoyεli: “Tɔ! N duuma titali m-bɔŋɔ, saha shεli o (wuntaŋ’ maa) ni ti lu, ŋun yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Achiika! Mani nuu ka yi ni jεmdi shɛli m­pahi Naawuni zuɣu maa ni.”

79. “Achiika! Mani zaŋla n nina kpa (Duuma so) Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani, ka nyɛla Ŋun lebi biri adiini kam din nyɛʒiri.Yaha! N­ka ninvuɣu shɛba ban jεmdi shɛli m-pahi Naawuni zuɣu maa ni.”

80. Ka o (Annabi Ibrahima) niriba ŋmɛ o namgbankpeeni, ka o yεli: “Di nibɔŋɔ, yi ŋmεri mala namgbankpeeni nzaŋ kpa Naawuni polo? Ka di nyɛla O (Naawuni) dolsi ma mi. Yaha! Mani bi zɔri yi ni laɣim Naawuni ni shɛli jεmdi maa, (shεli mi ku tooi nya ma), naɣila n Duuma (Naawuni) yi saɣi, n Duuma gilila binshɛɣu kam ni baŋsim. Di nibɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla?

81. Yaha! Bozuɣu ka n-yɛn zo yi ni bo shɛli m-pahi Naawuni zuɣu jεmda, ka yinim’ bi zɔri dabiεm kadama yi laɣim Naawuni ni shɛli jεmda? Ka di mi nyɛla Naawuni bi siɣisi daliri shεli na di zuɣu. Di ni bɔŋɔ,yεɣa ayi maa puuni dini nleei tu ni di mali suhudoo, yi yi shiri nyɛla ninvuɣu shεba ban mi?

82. Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli,ka bi zaŋ zualinsi (buɣa jɛma) n-gari bɛ yεlimaŋtibo maa ni, tɔ! Bannim’ maa, suhudoo be bɛ zuɣu (Zaadali). Yaha! Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban dolsi.

83. Yaha! Dina n-nyɛ Ti (Tinim’ Naawuni) daliri ka Ti zaŋ li n-ti Annabi Ibrahima o niriba zuɣu. Ti duhirila Ti ni bɔri so ni darzanima. Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) nyɛla Yεmgoliŋgalana, Baŋda.

84. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o (Annabi Ibrahima) Annabi Is’haaka dɔɣim, ni Annabi Ya’akuba, ka dolsi bɛ zaɣiyino kam. Yaha! Ka Ti dolsi Annabi Nuhu poi ni bana, o zuliya puuni n-daa lahi nyɛ Annabi Dawuda mini Annabi Sulemana, ni Annabi Ayuba, ni Annabi Yisifu, n-ti pahi Annabi Musa mini Annabi Haruna. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri tuunsuma nim’ sanyoo.

85. Ni Annabi Zakariya, ni Annabi Yahaya mini Annabi Issa, n-ti pahi Annabi Iliyasu, bɛ zaasa daa be ninvuɣusuma ni.

86. Ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Yasaɣa mini Annabi Yinusa, n-ti pahi Annabi Luutu. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tibgi bala binnamda zuɣu.

87. Yaha! Bɛ banim’ mini bɛ zuliyanim’ puuni, n-ti pahi bɛ mabihi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gahim ba, ka dolsi ba n-zaŋ chaŋ sochibga.

88. Dina n-nyɛ Naawuni dolsigu, ka O mali li dolsiri O ni bɔri so O daba puuni. Yaha! Bɛ (tuumba maa) yi daa laɣim Naawuni mini shɛli n-jεm, tɔ!Bɛ tuuntumsa (laara) daa naan saɣim.

89. Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti litaafi, ni fukumsi mini Annabitali, dinzuɣu (yaa nyini Annabi) Di yi niŋ ka bambɔŋɔnim’ maa (Maka chεfurinim’) niŋ li gutulunsi, tɔ! Achiika! Ti zaŋ li n-dalim ninvuɣu shεba dabam ban ku niŋ li gutulunsi.

90. Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba Naawuni ni dolsi, dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Tɔɣisim bɛ dolsigu maa. Yεlima: “Mani bi bɔhiri ya sanyoo shεli.” Di (Alkur’-aani) pala shεli m-pahila teebu n-nyɛ li n-zaŋ ti binnamda.

91. Yaha! Bɛ bi tibgi Naawuni ni di ni tu kamaata ni shεm, dina n­nyɛ saha shεli bɛ ni daa yεli: “Naawuni bi siɣisi shɛli n-ti ninvuɣu so na. Yεlima: “Ŋuni n-leei siɣisi litaafi shεli Annabi Musa ni zaŋ na ka di nyɛ neesim ni dolsigu n-zaŋ ti ninsalinima, ka yi (Yahuudunim’) sabri li niŋdi gbana ni, ka naan yihiri shεŋa polo ni, ka sɔɣiri di puuni pam, ka O (Naawuni) baŋsi ya yi mini yi banim’ ni daa ʒi shɛli? Yεlima: “Naawuni.” Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Chεliba bɛʒiri maa ni, ka bɛ kuli kpiɛrita.

92. Yaha! Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla litaafi shεli din nyɛ alibarika dini, ka di lahi dihitabli ni (litaafi shεŋa) din daŋ li na, domin a (Annabi Muhammadu) zaŋ li yihi ninvuɣu shεba ban be Maka yiŋ’ wa’azu, n-ti pahi tiŋgbani shɛŋa din gili li. Dinzuɣu, ninvuɣu shεba ban ti Zaadali yɛlimaŋli ban tiri li (Alkur’aani) la yεlimaŋli, ka nyɛla ban guri bɛ jiŋli.

93. Yaha! Zualindira kani n-ti lahi paai ninvuɣu so ŋun ŋma ʒiri m-pa Naawuni, bee ka o yεli: “Bɛ siɣisi wahayi n-ti ma na, ka bɛ mi bi siɣisi binshɛɣu n-ti o, ni ŋun lahi yεli: “Ni baalim, n-ni tooi siɣisi Naawuni ni siɣisi shɛli maa tatabo na,” (Yaa nyini Annabi)! A yi di yɛn ti nya saha shεli zualindiriba ni yɛn ti be kpibu kulibu ni, ka Malaaikanim’ teei bɛ nuhi (ka yεri ba): “Zaŋmi ya yi nyɛvuya na,” Zuŋɔ,bɛ ni yon ya samli ni filiŋ daazaaba, domin yi ni daa yεri shɛli tiri Naawuni ka di pa ni yεlimaŋli maa, ka yi lahi nyɛ ninvuɣu shεba ban tibgiri yi maŋ’ ka chɛri O aayanima.

94. Yaha! Achiika! Yi (ninsalinim’) kana Ti (Tinim’ Naawuni) sani yi zaɣigaŋ gaŋ kamani Ti ni daa nam ya piligu la shεm, ka yi lahi chɛ Ti ni tin ya shɛli m-bahi yi nyaaŋa (Dunia puuni), Ti mi bi nya yi ni daa ŋmari ʒiri ka yɛli ni shɛba n-yɛn ti suhudeei ya, ka gba nyɛ duumanim’ m-pahi Naawuni zuɣu maa. Achiika! Yi mini ba sunsuuni ŋmaai ya, ka duuma shεba yi ni daa ŋmari ʒiri pari maa zaa bɔrgi ka chεn ya.”

95. Achiika! Naawuni n-nyɛŊun bɔɣiri bimbɛlim mini binkpilli (tiŋgbani ni) na, O yihiri binnyεŋ binkpiŋ ni na, ka yihiri binkpiŋ binnyɛŋ ni na. Ŋuna n-nyɛ Naawuni maa. Ka bo n-leei chɛ ka bɛ ŋmalgiri ya (ka chεri Ojɛma)?

96. Ŋun yihiri bekaali (zimsim puuni) na, ka zali yuŋ ka di nyɛ vuhim saha ntin ya, ka lahi zali wuntaŋ’ mini goli ka di nyɛ (din wuhiri ya dabsa mini yuma) kalinli. tɔ! Ŋɔ maa n-nyɛ (Duuma so) Ŋun nyɛ Nyεŋda, ni Baŋda maa zaligu.

97. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun zali ya saŋmarsi, domin yi mali li nyari duli ni kom ni zimsim. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigila aayanima n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban mi.

98. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊunnam yakayiyinyɛvuli yini (Annabi Adam) puuni na, ka yi nyɛla ban be yi manim’ tolansi ni, ni yi banim’ kurmihi ni. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigila aayanim’ polo ni n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban baŋda.

99. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun siɣisi kom ka di yi zuɣusaa na, ka Tizaŋ li n-yihi binshɛɣu kam bimbirili, ka naan yihi bindiba din nyɛ vakaha di puuni, ka Ti yihiri bimbiɛlim din gɔhi gɔhi taba, ka di yɛm yihiri yilgu din kuli siɣi tiŋgbani ni na, ni Inabi (sinsaba) mini Zaituuni, n-ti pahi Rummaani puri, ka di shɛŋa ŋmabi taba ka shɛba mi bi ŋmani taba, yulmi ya di binwola, di yi ti niŋ ka di woli, ni di yi ti lahi bi. Achiika! Yεlikpahinda be lala maa puuni n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli.

100. Ka bɛ (chɛfurinim’) naan zali alizinnim’ ka bɛ nyɛ nyintahi n-ti Naawuni, ka di nyɛla Ŋuna (Naawuni) n-nam ba, ka bɛ naan ŋma ʒiri m-pa O kadama O mali bidibsi mini bipuɣinsi[4] kadi pa ni baŋsim shɛli, O nam simsiya ka chɛ bɛ ni mali O ŋmahindi shɛli maa. ——— [4] Maka chεfurinim’ yεliniMalaaika nim’ nyεla Naawuni bipuɣunsi, ka Yahuudu nim’ yεli niUzairu nyεla Naawuni bia. Ka Nashaara nim’ gba yεli ni AnnabiIssa nyεla Naawuni bia.

101. Ŋun pili sagbana mini tiŋgbani nambu. Wula ka O yɛn mali bia ka mi ka paɣa? Yaha! O namla binshɛɣu kam, ka nyɛ binshɛɣu kam Baŋda.

102. Ŋumbɔŋɔ maa n-nyɛ Naawuni so Ŋun nyɛ yi Duuma maa, Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, Ŋuna n-nyɛŊun nam binshɛɣu kam, dinzuɣujεmmi ya O. Yaha! Ŋuna n-nyɛ binshɛɣu kam ni dalim So.

103. Nina (ninsalinim’) bi nyari O, amaa! Ŋun (Naawuni) nyari nina. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun balgiri yεla n-tiri O daba, ka mali din kam sɔɣi lahibali.

104. Achiika! Yɛlikpahinda kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, dinzuɣu ninvuɣu so ŋun nyakaniŋ kpahim, tɔ! O maŋ’ zuɣuka o niŋ kpahim, ŋun mizom,tɔ! O maŋ’ zuɣu ka o lahi zom. Dinzuɣu, mani (Annabi Muhammadu) pala gula yi zuɣu.

105. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima. Yaha! Domin bɛ (chɛfurinim’) yεli: “A (Muhammadu) karim ya.” Yaha! Domin Ti kahigi li n-ti ninvuɣu shεba ban mi.

106. (Yaa nyini Annabi)! Doli bɛ ni siɣisi shɛlin-tia na a Duuma (Naawuni) sani. Duuma jɛmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, dinzuɣu yim ninvuɣu shɛba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu maa yεla ni.

107. Yaha! Naawuni yi di bɔra, bɛ naan ku jεm shɛli m-pahi O zuɣu, Ti mi bi zali a (Muhammadu) ka a nyɛŋun guli bɛ tuma, a mi pala bɛ yεla ni dalim so.

108. Yaha! Di tun ya (yi Muslinnima) ninvuɣu shεba ban jεmda binyεr’ shεŋa din pa Naawuni maa, ka di chε ka bɛ tu Naawuni ni jɛlinsi, ka pa ni baŋsim shɛli. Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) dihi ali’umma kam tuuntumsa nachinsi n-ti ba. Din nyaaŋa, bɛ labbu shee yɛn ti nyɛla bɛ Duuma (Naawuni) sani, ka O yɛn ti ti ba lahibali n-zaŋ chaŋ bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli (Dunia puuni).

109. Ka bɛ (Maka chεfurinima) po Naawuni bɛ pɔri tariga kadama achiika! Aaya shεli yi kaba na, bɛ shiri ni ti li yεlimaŋli. Yεlima: “Achiika! Aayanim’ maa bela Naawuni sani. Dinzuɣu, bo nlee yan chɛ ka yi (Muslinnim’) baŋ ni aayanim’ maa yi kana bɛ (chεfurinim’ maa) ku tiyεlimaŋli?

110. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) lebri la bɛ suhiri mini bɛ nimbihi kamani bɛ nidaa pun bi tiyεlimaŋli pilgu maa shεm, ka Tichε ba kabɛ be bɛ kpahi yεɣi tariga maa ni, ka nyɛla ban kuli birinda.

111. Yaha! Hali Ti (Tinim’ Naawuni) yi di siɣisi Malaaikanim’ na, ka kpiimba tɔɣisi ba yεltɔɣa,ka Ti laɣim binshɛɣu kam bɛ tooni (ka bɛ nyari li bɛ nina ayi), tɔ! Bɛ pala ban yɛn ti yεlimaŋli naɣila Naawuni yi yu, amaa! Bɛ (chεfurinim’) pam bi mi.

112. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali Annabi kam ka o mali dima, ka bɛ nyɛla ninsala shintana mini alizinnima, ka bɛ shεba wuhiri taba yεltɔɣa din nyaɣisa, ka di nyɛla yɔhim. Yaha! A Duuma (Naawuni) yi di bɔra, bɛ naan ku niŋ lala. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Chεliba ni bɛ ni kpiriti yɛltɔɣa shɛŋa maa.

113. Yaha! Domin ninvuɣu shεba ban bi ti Zaadali yεlimaŋli maa haŋkaya ŋmalgi kpa di polo. Yaha! Domin bɛ ti li yεdda, ka va alahichi shɛli bɛ ni yɛn va tariga.

114. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, n-ni bo fukumsilana so ka pa ni Naawuni, ka di nyɛla Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun siɣisi ya litaafi shεli (Alkur’aani) bɛ ni kahigi di yɛlli kam la? Yaha! Ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti litaafi maa mi ni di (Alkur’aani) nyɛla bɛ ni siɣisi shɛli na a Duuma (Naawuni) sani ni yεlimaŋli. Dinzuɣu! (Yaa nyini Annabi)! Miri ka a pahi ninvuɣu shεba ban be zilsigu ni.

115. Yaha! Achiika! A Duuma yεltɔɣali (alikauli) paliya ni yεlimaŋli mini aadalsi. So n-kani ni tooi taɣiOyɛltɔɣa. Yaha! Ŋuna n­nyɛ Wumda, Baŋda.

116. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi doli ninvuɣu shεba ban be tiŋgbani ni pam, tɔ! Bɛ ni birgi a ka chɛ Naawuni soli. Bɛ bi doli shεli m-pahila zilsigu, bɛ mi ka shɛli m-pahila bɛŋmarila ʒiri.

117. Achiika! A Duuma (Naawuni) n-nyɛŊun mi ninvuɣu so ŋun bɔrgi ka chɛ O soli. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun mi ninvuɣu shεba ban dolsi.

118. Dinzuɣu! Dim ya bɛ ni boli Naawuni yuli shɛli zuɣu (ka kɔrgi), yi yi nyɛla ban ti Naawuni mini O aayanim yɛlimaŋli.

119. Yaha! Bo n-leei maliya ka yi ku di bɛ ni boli Naawuni yuli shɛli zuɣu,ka di nyɛla O (Naawuni) kahigila bɛ ni mɔŋ shɛli n-tin ya, naɣila din ti paai ya talahi. Yaha! Achiika! Pam birgiri la (niriba) ni bɛ suhuyurlim ka di pa ni baŋsim shεli. Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma nyɛla Ŋun mi ninvuɣu shεba ban kpahiri yεɣiri targa.

120. Yaha! Chεli ya Naawuni taali ni kpɛbu polo mini sɔɣisinli ni. Achiika! Ninvuɣu shεba ban kpɛri Naawuni taali ni maa, ni baalim bɛ ni ti yo ba bɛ ni daa vari alahichi shɛŋa (Dunia) maa samli.

121. Yaha! Di din ya bɛ ni bi boli Naawuni yuli shɛli zuɣu (ka kɔrgi li). Lala maa! Achiika! Di nyɛla din kpahi yɛɣi Naawuni tarsi. Yaha! Achiika! Alizin’ shintana maa wuhurila bɛ simnima (ninsalinim’ puuni) ni bɛŋmɛn ya namgbankpeeni. Yaha! Achiika! Yi yi doli ba, tɔ! Yi be buɣujɛmdiba ni.

122. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun kpi, din nyaaŋa ka Ti (Tinim’ Naawuni) neegi o, ka zali o neesim ka o mali li n-chana ninsalinim’ puuni, o ni ŋmani ninvuɣu so ŋun be zimsim shɛlini o ni ku tooi yi di puuni? Lala ka bɛ dihi chεfurinim’ bɛ ni daa tumdi tuun shɛŋa nachinsi n-ti ba.

123. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali tiŋgbani kam puuni ka di kpamba n-nyɛ di tuumbɛrinima, domin bɛ na nabiεri di puuni. Bɛ mi bi nari so nabεri naɣila bɛ mammaŋa, amaa! Bɛ bi mi.

124. Yaha! Yɛlikpahindili yi ti ka ba (chεfurinim’ maa) na, ka bɛ yεli: “Di kariya ka ti ti yεlimaŋli, naɣila bɛ ti ti la bɛ ni daa ti Naawuni tuumba shɛli la tatabo.” Naawuni n-nyɛŊun mi luɣushεli polo O ni zaandi O tuuntali.[5] Ni baalim, filiŋ din yi Naawuni sani na, ni azaabakpeeni ni paai ninvuɣu shɛba ban tum bibɛlim maa, domin bɛ ni daa nari nabe’ shεŋa maa zuɣu. ——— [5] Naawuni tirila O ni bɔri so tuuntali, pa ŋun mali liɣiri bee ŋun dɔɣim galsi. Di mi bi doli zuliyatali. Naawuni mi pa Ŋun gaŋdi so.

125. Dinzuɣu Naawuni ni bɔri ni O dolsi ninvuɣu so, O yɛlgirila o nyɔɣu n-zaŋ ti Muslinsi daadiin, O mi ni bɔri ni O birigi so, Ochɛrimi ka o nyɔɣu muɣi ka kirsi, ka di ŋmanila o wolsirimi ni o du zuɣusaa la. Tɔ! Lala ka Naawuni zaŋdi daɣiri m-pari ninvuɣu shεba ban bi tiri yεlimaŋli maa zuɣu.

126. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ŋɔ maa n-nyɛ a Duuma sochibga. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigirila aayanima n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban teeri Naawuni yɛla.

127. Bɛ mali suhudoo yili (Alizanda) bɛ Duuma sani. Yaha! Ŋuna (Naawuni) nnyɛ bɛ sɔŋda domin bɛ ni daa tumid tuun’ shɛŋa (Dunia puuni) la zuɣu.

128. Yaha! Dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛn ti laɣim ba namgbaniyini (ka yεli): “Yaa yinim’ alizinnim’ salo! Achiika! Yi daa tibgi yi maŋ’ ninsalinim’ zuɣu, ka bɛ simnim’ ban be ninsalinim’ puuni yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Ti daa wumla taba nyɛɣisim, ka ti paai saha shεli Ani zaliti.KaO yεli: “Buɣum nnyɛ yi labbu shee, ka yi nyɛla ban yɛn kpalim di puuni, naɣila Naawuni ni yu shɛli. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyεla Yεmgoliŋgalana, Baŋda.

129. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋdi zualindiriba n-sɔŋsiri taba, domin bɛ tuuntumsa zuɣu.

130. Yaa yinim’ alizinnim’ mini ninsalinim’ salo! Di ni bɔŋɔ, tuun’ shεba daa bi kana yi puuni na, n-ti karindi ya N (Mani Naawuni) aayanima, ka varsiri ya ni dabsi’ shεli dimbɔŋɔ maa laɣimbu? Ka bɛ yεli: “Ti di ti maŋ’ shɛhira,” Ka Dunia bεhigu yɔhimba, ka bɛ lahi di bɛ maŋ’ shɛhira ni bɛ daa nyɛla chεfurinima.

131. Di daliri nyɛla a Duuma (Naawuni) pala Ŋun niŋdi tiŋgbana hallaka ni zualinsi, ka di niriba ʒi di yɛla.[6] ——— [6] Dinzuɣu ka o tim tuumba na, ka bε titiri ba saɣisigu, bε yi zaɣisi, ka Ŋun’Naawuninaangbaaiba.

132. Yaha! Sokam (ninsalinima) yɛn ti malila darzanima n-zaŋ jɛndi bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli. Yaha! A Duuma pala Tamda ni bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.

133. Yaha! A Duuma (Naawuni) nyɛla Bundana, Chεmpaŋlana, O yi bɔra, ka O nyɛhi ya, ka taɣiya ni O ni bɔri shɛli yi nyaaŋa, kamani O ni daa pili ya nambu ka yi yi ninvuɣu shεba dabam zuliya puuni na shεm.

134. Achiika! Bɛ ni gbaari ya shɛli daalikauli maa (Chiyaama yiɣisibu) nyɛla din yɛn kana, yi mi pala ban yɛn tooi zo n-sɔɣi Naawuni.

135. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa yinim’ n niriba! Tummi ya yi (kali) soli zuɣu, achiika! M gba nyɛla Ŋun yɛn tum n (Muslinsi kali) soli zuɣu, amaa! Ni baalim, yi ni ti baŋŋun mali bahindisuŋ (Zaadali). Achiika! Zualindiriba ti ku tilgi.

136. Ka bɛ (chɛfurinim’ maa) naan zali Naawuni tarli O binnamda puuni n-zaŋ jɛndi puri ni biŋkobri, dinzuɣuka bɛ yεli: “Ŋɔ maa nyɛla Naawuni dini domin bɛʒiri zuɣu, ka ŋɔ maa mi nyɛ ti buɣa dini. Din nyɛ bɛ buɣa dini maa bi paari Naawuni sani. Amaa! Ka din nyɛ Naawuni dini paari bɛ buɣa maa, bɛ ni zaandi fukumsi shεli ŋɔ maa nyɛla dinbe. [7] ——— [7] Larbu tinkpannim’ daa yi ko ka kpiɣi bindirgu, bε pirgirili la buyi, ka yεli ni ŋɔ maa nyεla Naawuni dini, ka ŋɔ mi nyε bε buɣa dini, kali tuun’ shεli yi ti zani ka bε yεn niŋ ti bε buɣa maa ka bindirgu kani, bε zandila Naawunidinimaa zalidizaa ni. Amaa!Naawuniyεltɔɣayitizanikabindirgu kani,bε ku saɣiza ŋ buɣa maa dini ti Naawuni.

137. Yaha! Lala ka buɣujɛmdiba pam ni jɛmdi buɣu shɛŋa maa dihi ba bɛ bihi kubu nachinsi, domin bɛ niŋ ba hallaka, ka bɔri bɛ daadiini n ti ba. Yaha! Naawuni yi di bɔra, bɛ naan ku niŋ li. Dinzuɣu, chɛli ba ni ʒiri shɛŋabɛ ni ŋmari maa.

138. Ka bɛ yεli: “Biŋkɔbri ŋɔ maa mini bindira ŋɔ dibu nyεla din chihira, so bi diri li naɣila ti ni bɔri so, domin bɛʒiri zuɣu, ka biŋkɔb’ shεŋa beni ka bɛ bi babu (bee bɛ nyɛma ʒibu) chihira, ka biŋkɔb’ shεŋa mi beni ka bɛ bi boondi Naawuni yuli m-pari bɛ zuɣu (ka kɔrigi ba), ka di nyɛla ʒiri ka bɛŋma m-pa O (Naawuni). Tɔ! O ni ti yo ba bɛŋma mpa maa samli.

139. Ka bɛ lahi yεli: “Din be biŋkɔbri ŋɔ maa puya ni nyεla ti dobba koŋko dini, ka chihira n-zaŋ ti ti paɣaba, amaa! Di (biŋkɔbgu maa) yi nyɛla zaɣikpiŋ, ka bɛ zaa laɣim ŋubi li. Tɔ! O (Naawuni) ni ti yo ba bɛ ni ti ŋmahin’ shεŋa maa samli (Zaadali). Achiika! O (Naawuni) nyɛla Yεmgoliŋgalana, Baŋda.

140. Achiika! Ninvuɣu shεba ban kubɛ bihi ka di nyɛla jεrlim ka pa ni baŋsim shεli maa kɔhilu. Din nyaaŋa, ka bɛ lahi mɔŋ bɛ maŋ’ Naawuni ni largi ba shεli,ka dinyɛla bɛŋmala ʒiri m-pa Naawuni. Achiika! Bɛ bɔrgi ya, ka pala ninvuɣu shɛba ban dolsi.

141. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun nam puri din zɔri tiŋgbani ni, ni din ʒe di bɛhi zuɣu, ni dobino, ni puu din bindira lambu nyɛ koŋkoba, ni Zaituuni mini Rummaani, din ŋmani taba, ni din bi ŋmani taba. (Ka bɛ yɛli): “Dim ya O (Naawuni) binwola puuni di, yi ti niŋ ka di woli, ka tin ya di hachi di (bindira maa) kpiɣibu dali, ka di niŋ ya barina. Achiika! O (Naawuni) je ban niŋdi barina.

142. Yaha! Biŋkɔbri maa puuni shεba beni n-nyɛ biŋkɔb’ kara ban ʒiri ʒiya, ni zaɣ’ baligu ban ku tooi ʒi ʒili. Dim ya Naawuni ni largi ya shɛli puuni, ka di doli ya shintaŋ napɔnboba. Achiika! O nyɛla dima n-tin ya polo ni.

143. Bɛ (biŋkɔb’ shɛŋa Naawuni ni niŋ ya bɛŋubbu halalsi maa nyɛla) balibu bunii, pεri puuni balibu buyi (penyɛŋ mini pelaa), buhi mi puuni balibu buyi (bunyɛŋ mini bulaa). (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, biŋkɔb’ lɔri ayi ŋɔ maa ka O mɔŋ, bee biŋkɔb’ nyɛma ayi ŋɔ maa ka O mɔŋ (kamani yi chɛfurinim’ ni mɔŋdi yi maŋ binyɛr’ shɛŋa Naawuni ni bi mɔŋ maa)? Bee biŋkɔb’ nyɛma ayi ŋɔ maa ni laɣim binshɛɣubɛ tolana ni? Tim ya ma di baŋsim ni nyɛ shɛli, yi yi nyɛla yεlimaŋlinima.

144. Ni laakuminim’ puuni balibu buyi (laakumi laa mini laakumi nyɛŋ), ni niɣi puuni balibu buyi (naɣilaa mini naɣinyɛŋ). Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, zaɣilahi ayi ŋɔ maa ka Naawuni leei mɔŋ bee zaɣinyɛma ayi maa, bee di biŋkob’ nyɛma ayi ŋɔ maa ni laɣim binshɛɣu bɛ tolana ni? Bee yi daa beni mi n-di di shɛhira saha shɛli Naawuni ni daa saɣisi ya (ka shiri mɔŋ ya ŋɔ maa zaa)? Tɔ! Zualindira bi lahi paai ninvuɣu so ŋun ŋma ʒiri m-pa Naawuni domin o birgi ninsalinima ka di pa ni baŋsim shεli. Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba.

145. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Mani bi nya bɛ ni mɔŋ shɛli binshɛɣu bɛ ni siɣisi n-ti ma na puuni, naɣila di nyɛla binkpiŋ, bee ʒim shεli bɛ ni kpaai (ka taɣi li), bee ka di nyɛ kuruchu nimdi. Achiika! Di nyɛla daɣiri, bee Naawuni zalsi kpahi yɛɣi, ka di nyε bɛ ni bi boli Naawuni yuli ka kɔrigi shɛli. Dinzuɣu, di ni paai so talahi (ka o di di puuni shεli) ka di pa ni o yuri mi, ka mi pala ŋun kpahi yεɣi, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

146. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi mɔŋ Yahuudunim’ binnamdili kam din mali ninyεri, ka lahi mɔŋ ba nahu mini pɛri ni buhi kpam, naɣila (kpa) shɛli din taba bɛ nyaaŋa, bee di puuni nyɛma (namanama), bee din gabi ni kobli. Dini ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ yo ba samli domin bɛ kpahiri yɛɣiri maa zuɣu. Yaha! Achiika! Ti nyεla yεlimaŋlinima.

147. (Yaa nyin Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Nyin yεlima: “Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun nambɔzɔbo galsi. O mi bi ŋmalgiri O daazaaba ka chεri ninvuɣu shεba ban nyɛ bibɛhi.

148. Ni baalim, ninvuɣu shεba ban jεmdi shɛli m-pahi Naawuni zuɣu maa ni yεli: “Naawuni yi di bɔra, ti naan ku jεm shɛli m-pahi O zuɣu, lala n-daa nyɛ ti banim’ gba, ti mi naan ku mɔŋ shεli. Tɔ! Lala ka ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana maa gba daa ŋma ʒiri, hali ka bɛ ti lam Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di nibɔŋɔ, yi malila baŋsim shεli (n-zaŋ kpa yi ni yεri shεli maa) ka yi ni tooi zaŋ li n-wuhi ti? Yi bi doli shɛli m-pahila zilsigu, yi mi pa shεli m-pahila yi ŋmari la ʒiri.

149. Yεlima: “Naawuni n-su daliri din saɣi. Naawuni yi di bɔra, O naan dolsi ya namgbaniyini.

150. Yεlima: “Zaŋmiya yishɛhiranim’ na ka bɛ ti di shɛhira kadama Naawuni shiri mɔŋ (binyεr’ shεŋa) yi ni mɔŋ yi maŋ’ maa, bɛ mi yi di shɛhira, tɔ! Nyin miri ka a gba di shɛhira m-pahi bɛ zuɣu. Yaha! Miri ka a doli ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa suhuyurlim, ni ninvuɣu shεba ban bi ti Zaadali yεlimaŋli, ka bɛ nyɛla ban zaŋdi binyɛr’ shɛŋa mini bɛ Duuma (Naawuni) m­maɣisiri taba.

151. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Kam ya na, n-ni karim yi Duuma (Naawuni) ni mɔŋ ya shɛli, (dina n-nyɛ) yi di bo shɛli m-pahi O zuɣu jεm,ni ba nimavɛlgi ti. Yaha! Di kuri ya yi bihi fara zuɣu, Ti (Tinim’ Naawuni) n-largiri ya, ka largiri ba. Yi mi di miri ya kavituma, polo nibee sɔɣisinli ni. Yaha! Di kun ya nyεvuli shεli Naawuni ni mɔŋ di kubu,[8] naɣilani yεlimaŋli. Dina ka Naawuni mali n-saɣisiri ya, di yi pa shɛli, yi nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali. ——— [8] Naawuni mɔŋ Muslimi ӡim kpaabu, naɣila paɣalana so bɛ ni gbaai ka o niŋ zina, ni ŋun yihi nyɛvuli, n-ti pahi Muslimiŋunzaɣisi nio ku lahipuhijiŋli.

152. Yaha! Di miri ya kpibga liɣiri hali ka o ti saɣi daadam (ka yi zaŋ litio), naɣila ni sovɛlli. Yaha! Palmi ya sikeeli mini muuru ni aadalsi. Ti (Tinim’ Naawuni) bi niŋdi nyεvuli talahi ni shɛli naɣila di ni yεn tooi shεli, yi mi yi yɛntɔɣisi yεltɔɣa, tɔ! Yin niŋmi ya aadalsi, hali di lana yi nyɛla yi dɔɣira.Yaha! Palimi ya Naawuni daalikauli, dina ka O mali saɣisiri ya, di yi pa shɛli, yi nyɛla ban yɛn teei Naawuni yɛla.

153. Yaha! Achiika! Ŋɔ maa n-nyɛ N (Mani Naawuni) sochibga, dinzuɣu doli ya li, ka miri ya ka yi doli so’ shεŋa din pa li, ka di ti wolgi ya ka chɛ O (Naawuni) soli, dina n-nyɛ O ni saɣisiri ya ni shεli, (yi yi niŋ lala), achiika! Yi ni nya wuntia.

154. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti Annabi Musa litaafi, ka di nyɛ din pali n-zaŋ ti ninvuɣu so ŋun vεlgi o tuma, ka lahi nyɛ din kahigiri yɛllikam, ni dolsigu mini nambɔzɔbo, domin achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn ti bɛ Duuma (Naawuni) laɣimbu yɛlimaŋli.

155. Yaha! Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla litaafi shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisina ka di nyɛ din mali alibarika. Dinzuɣu doli ya li, ka zon ya Naawuni, achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu.

156. Domin yi (Larbunim’) ti di yεli: “Achiika! Bɛ siɣisila litaafi na n-ti ti niriba ayi (Yahuudu mini Nashaaranima) ban daa kana poi ni tinima. Dinzuɣu, ti daa ʒi din be bɛ litaafinim’ maa puuni.

157. Bee ka yi (Maka chεfurinim’) ti yεli: “Bɛyi di daa siɣisi litaafi shεli n-ti ti na, ti naan dolsi gari ba (Yahuudu mini Nashaaranima). Achiika! Kahigibu kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, n-ti pahi dolsigu mini nambɔzɔbo, ka ŋuni nleei nyɛ zualindira n-ti paai ninvuɣu so ŋun labsi Naawuni aayanim ʒiri, ka lebi biri li. Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛlaban yɛn yo ninvuɣu shεba ban lebri biriti Ti aayanim’ samli ni azaaba biεɣu, domin bɛ ni daa lebri biriti maa zuɣu.

158. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ,bɛ (chεfurinim’ maa) malila bɛ ni guhiri shɛli m-pahila Malaaikanim’ ti kaba na, bee ka a Duuma (Naawuni) ti kaba na, bee ka a Duuma aayanim’ puuni shɛli kaba na, dabsi’ shεli a Duuma (Naawuni) aayanim’ puuni shɛli ni yɛn ti kana, nyεvuli shεli din pun bi ti (Naawuni) yεlimaŋli (Dunia ŋɔ) iimaansili ti bi yɛn niŋ li anfaani, bee ka di tum alheeri tuun shεli di imaansili maa puuni. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ʒinimi ya guhima, achiika! Ti gba nyɛla ban ʒiya guhira.”

159. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ninvuɣu shεba ban woli woli bɛ daadiini ka leei koŋkoba maa, a ka bɛ puuni, achiika! Bɛ yɛla be Naawuni sani, ka O yɛn ti ti ba lahabali ni bɛ ni daa tumdi tuun shɛŋa.

160. Ŋun ti kana (Zaadali) ni tuunviεlli zaɣ’ gaŋ,tɔ! O mali di tatabo (Laara) pia, ŋun mi ti kana ni tuumbiɛɣu zaɣ’ gaŋ,tɔ! Bɛ ku yo o sam shɛli naɣila di ŋmali, bɛ mi ti bi yɛn di ba zualinsi.

161. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika ! N Duuma (Naawuni) dolsi ma mi n-zaŋ chaŋ sochibga (Muslinsi daadiini), dina n-nyɛ adiini shεli din tuhi, ka nyɛla Annabi Ibrahima daadiini, O (Annabi Ibrahima) daa nyɛla ŋun lebi biri adiini kam din pa yεlimaŋli. Yaha! O daa bi jεmdi shɛli m-pahi Naawuni zuɣu.

162. Yεlima: “Achiika! N jiŋli mini njɛma, n-ti pahi n Dunia biεhigu mini n kpibu nyɛla Naawuni so Ŋun nyɛ binnamda Duuma dini.

163. O ka nyintaa (O nam puuni), lala ka bɛ (N Duuma) puhi ma. Yaha! Mani nnyɛ ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnim’) pilgu.

164. (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, m-bom duuma so ka pa ni Naawuni, ka di nyɛla Ŋuna n-nyɛ binshɛɣu kam Duuma. Yaha! Nyεvuli kam bi tumdi tuumbεɣu naɣila di taali ʒila di maŋ’ zuɣu, nyεvuli shεli mibi ʒiri di nyεvuli kpee taali. Din nyaaŋa, yi labbu shee nyɛla yi Duuma (Naawuni) sani, ka O yɛn ti tin ya lahibali n-zaŋ chaŋ ni yini daa ŋmɛri namgbankpeeni shεli puuni maa.

165. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun zali ya ka yi nyɛ gbaŋlannim’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka O lahi duhi yi shεba shɛba zuɣu ni darizanima, domin O dahim ya n-zaŋ chaŋ O ni tin ya shɛli puuni. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyεla Ŋun valimma ni tibli dargibu. Yaha! Achiika! O nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.