Dagbanice Meal — Muhammed Baba Ghutubo — A'raf 7:1 – Hicr 15:99

1. Alif-Laam-Miim-Suaad (A.L.M.S.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali) dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni].

2. (Yaa nyini Annabi)! Di (Alkur’aani) nyɛla litaafi shɛli bɛ ni siɣisi n­zaŋ kana a sani, dinzuɣu di chε ka muɣisigu be a suhu ni ni dina, domin a zaŋ li n-varsi ninsalinima, ka nyɛ teebu n-ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

3. Doli ya bɛ ni siɣisi shɛli n-tin ya na yi Duuma (Naawuni) sani, ka di doli ya duuma shεba kapa ni Ŋuna, biɛla ka yi teeri Naawuni yɛla.

4. Yaha! Di kuli zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbani shɛlinim’ hallaka, ka Ti daazaaba shee bɛ zuɣu na yuŋ, bee ka bɛ na be wuntaŋgom ni.

5. Bɛ daa ka bɛ ni kuhiri bɔri shɛli saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba ni daa kaba na naɣila bɛ yεrimi: “Achiika! Ti nyɛla zualindiriba.”

6. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti bɔhi ninvuɣu shεba bɛ ni tim tuumba na bɛ sani. Yaha! Achiika! Ti ni bɔhi tuumba.[1] ——— [1] Naawuni sa yɛn bɔhila tummba maa bɛ ni daa boli bɛ niriba shɛm, ka b ɔhi bɛ niriba maa gba bɛ ni daa saɣi bɛ tuumba maa boligu shɛm.

7. Dinzuɣu! Achiika! Ti ni ti ba lahibali (n-zaŋ chaŋ bε ni daa tum shεli kam bε Dunia ʒii puuni) ni baŋsim. Yaha! Ti daa pala ban sɔɣi (ka chɛ ba).

8. Dindali maa (ninsalinim’ tuuntumsa) zahimbu yɛn ti nyɛla yεlimaŋli, dinzuɣu ŋun binzahindigu ti niŋ timsim, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban nya tarli.

9. Yaha! Ninvuɣu so ŋun binzahindigu ti leei zaɣivuɣu (ka tuunvɛla kadini), tɔ! Bana n-nyɛ ban niŋ bɛ maŋ’ ashaara, domin bɛ ni daa di Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ zualinsi la zuɣu.

10. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tin ya la yiko tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Ka Ti zali ya din yɛn gbibi yi biɛhigu di puuni. Amaa! Biɛla ka yi paɣira (Mani Naawuni).

11. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nam ya mi, din nyaaŋa ka Ti tin ya ŋmahimgbana, ka yεli Malaaikanima: “Niŋmi ya suzuuda n-ti Annabi Adam, ka bɛ (Malaaikanim’ maa) niŋ suzuuda, naɣila shintaŋ n-nyɛŋun daa ka ban niŋ suzuuda maa ni.

12. Ka O (Naawuni) yεli: “Bimbo n-leei mɔŋ a ni a niŋ suzuuda saha shεli N-ni daa puhi a di niŋbu? Ka o (shintaŋ) yεli: “Mani n-gari o, domin A nam ma mi ni buɣum,ka nam o ni taŋkpaɣu.

13. Ka O (Naawuni) yεli: “Ka Sheemi di (Alizanda) puuni. Di bi tu kamaata ni a tibgi a maŋ’ di puuni, dinzuɣu yima, achiika! A be ban filiŋ puuni.

14. Ka o (shintaŋ)yεli: “[Yaa N Duuma Naawuni]! Ka naɣisim ti ma hali ni dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti yiɣisi ba (bɛ gbala ni).

15. Ka O (Naawuni) yεli: “Achiika! A be bɛ ni yɛn naɣisi n-ti shεba ni.”

16. Ka o (shintaŋ) yεli: “Domin A ni birgi ma maa zuɣu, achiika! N-ni ʒini taɣi ba (Adam bihi) ka chε A sochibga.”

17. Din nyaaŋa, achiika! N-nyɛla ŋun yɛn kaba na bɛ tooni mini bɛ nyaaŋa, ni bɛ nuzaa mini bɛ nudirigu polo, A mi ku nya bɛ pam ka bɛ nyɛ ban paɣira.

18. Ka O (Naawuni) yεli: “Yim di (Alizanda) puuni, ka nyɛla bɛ ni galim so, ni bɛ ni kari so, ŋun mitidoli abɛ (ninsalinim’) puuni, tɔ! Achiika! N nyɛla Ŋun yɛn pali ʒahannama buɣum ni yi (ninsalinim’) puuni namgbaniyini.

19. Yaha! (Ka Naawuni yεli): “Yaa nyini Adam! A mini a paɣa (Hawa) ʒinimi ya Alizanda (puuni), ka dim ya di puuni luɣulikam yi ni bɔra, amaa! Di miri ya tia ŋɔ maa, ka pahi zualindiriba ni.

20. Ka shintaŋ zaŋ yɛltɔɣabɛri niŋ bɛ niriba ayi maa sunsuuni, domin o zaŋ bɛ ni zaŋ shɛli n-taɣi bɛ zaɣim wuhi ba (ka yεli ba): “Pa shεli zuɣu ka yi Duuma (Naawuni) mɔŋ ya tia ŋɔ maa dibu mpahila (O je mi) ni yi leei Malaaikanim’ ayi, bee ka yi leei ninvuɣu shɛba ban yɛn kpalim (ka bɛ kpira).”

21. Ka o (shintaŋ) po ba Naawuni (ka yεli): “Achiika! Mani nyɛla ŋunbeban saɣisiri yi niriba ayi maa puuni.”

22. Ka o (shintaŋ) kpεhi ba yɔɣu ni yɔhim. Saha shεli bɛ niriba ayi maa ni lam tia maa, ka bɛ zaɣim yiba na polo ni, ka bɛ naan zaŋdi Alizanda puuni vari n-lirti bɛ zaɣim, ka bɛ Duuma boli ba (ka yεli): “Di ni bɔŋɔ, m-bi mɔŋ ya tia ŋɔ maa dibu, ka yεli ya ni shintaŋ nyɛla dima n-tin ya polo ni?”

23. Kabɛ niriba ayi maa (Annabi Adam mini o paɣa) yεli: “Yaa ti Duuma! Ti di ti maŋ zualinsi, A mi yi bi chε m-paŋ ti, ka zo ti nambɔɣu, tɔ! Achiika! Ti ni pahi ninvuɣu shɛba ban kɔhilu puuni.”

24. Ka O (Naawuni) yεli: “Sheemi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yi (zuliyanim’) ni ti leei dimbi ni taba. Yaha! Tiŋgbani ni n-yɛn nyɛ yi bɛhigu shee, ni nyɛɣisim wumbu shee hali ni saha shɛli.”

25. Ka O (Naawuni) yεli: “Di (tiŋgbani maa) puuni ka yi yɛn be. Yaha! Di puuni ka yi yɛn ti kpi. ka bɛ lahi yɛn ti yihi ya di puuni (Zaadali).

26. Yaa yinim’ Adam bihi! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi ya la sitira na, domin di ti liriti yi zaɣim, ka lahi nyɛ nachinsi tin ya. Amaa! Wuntia sitira nnyɛ din gari. Dini maa be Naawun daliri nim puuni (n­zaŋ ti ninsalinima), di yi pa shɛli, bɛ ni teei Naawuni yɛla.

27. Yaa yinim’ Adam bihi! Di chεn ya ka shintaŋ birgi ya, kamani o ni daa yihi yi ba ni yi ma (Annabi Adam mini Hawa) Alizanda puuni shεm, o daa dargi mi yihi bɛ sitira ka chε ba, domin o zaŋ bɛ zaɣim wuhi ba. Achiika! O (shintaŋ) mini o balli nyari ya luɣushεli polo yi ni bi nyari ba. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla shintana ka bɛ nyɛ sɔŋdiba n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban bi ti Ti (Tinim’ Naawuni) yεlimaŋli.

28. Yaha! Bɛ (Makka chɛfurinim’ maa) yi tum kavituma, ka bɛ yεli: “Achiika! Tinim’ paaila ti banim’ (ka bɛ niŋdi lala),[2] ka Naawuni lahi puhi ti di niŋbu.” Yεlima: “Achiika! Naawuni bi puhiri (niriba) ni kavituma. Di ni bɔŋɔ, yiyεrila yi ni ka shɛli baŋsim n-zaŋ jɛndi Naawuni? ” ——— [2] Larbunim’ daa yi pirgirila bɛ zaɣim ka gindi Ka’aba ka laɣindi ni bɛ paɣaba, ka yɛli ni bɛ paaila bɛ banim’ ka bɛ niŋdi lala, dinzuɣu pa binshɛɣu kam yaannim’ ni daa tum ka chɛ n-nyɛ zaɣiviɛlli Naawuni sani.

29. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “N Duuma (Naawuni) puhila aadalsi niŋbu. Dinzuɣu, zanimi ya n-tuhi Naawuni yi jiŋli kam puuni. Yaha! Suhimi ya O, ka nyɛla ban niŋdi Okasi ni jɛma, kamani O ni daa pili yi nambu shεm, tɔ! Lala ka yi yɛn ti labi na (Zaadali).

30. Zamaatu shɛba beni nyɛla ban dolsi, ka birginsim niŋ talahi shεba mizuɣu, achiika! Bɛ gbibila shintana ka bɛ nyɛ simnim’ ka pa ni Naawuni, ka tεhiri ni bɛ nyεla ninvuɣu shɛba ban dolsi.

31. Yaa yinim’ Adam bihi! Gbibi ya yi nachinsi jiŋli kam puuni. Yaha! Dim ya ka nyu, ka miri ya ka yi saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Achiika! O (Naawuni) bi bɔri ninvuɣu shεba ban saɣinda.

32. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei mɔŋ Naawuni nachin’ shεŋa O ni yihi na, ni bindira puuni din viɛla, ka di nyɛla O daba zuɣu? Yεlima: “Di yɛn ti nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli Dunia bεhigu puuni koŋko dini Zaadali.” Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima n-tiri ninvuɣu shεba ban mi.

33. Yεlima: “Achiika! N Duuma mɔŋla kavituma, di puuni din yi polo ni ni din sɔɣi, n-ti pahi Naawuni taali kpεbu, ni zualinsi dibu ka di pa ni yεlimaŋli soli, ni yi laɣim Naawuni ni shɛli jεm, ka di nyɛla Naawuni ni bi siɣisi shɛli daliri na, ni yi lahi yεli yini ʒi shɛli n-zaŋ jɛndi Naawuni.”

34. Ali’umma kam malila bɛ saha, dinzuɣu, saha shεli bɛ ni zali ba yi ti kana, bɛ bi yεn naɣisi, bɛ mi ku daŋ kpibu (poi ni laala saha maa).

35. Yaa yinim’ Adam bihi! Di yi ti niŋ ka tuun’ shɛba kanyana yi puuni, n-ti karindi ya N aayanima, tɔ! Ŋun zo Naawuni, ka vεlgi O tuma, bɛ ti ka dabεm shεli, bɛ mi ti ka suhusaɣiŋgu ni (Zaadali).

36. Yaha! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka tibgi bɛ maŋ’ ka chε li, tɔ! Bana n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

37. Dinzuɣu, ŋuni n-leei nyɛ zualindira n-ti lahi paai ŋun ŋma ʒiri pa Naawuni, bee ka o ŋma ʒiri m-pa O aayanima, tɔ! Bannim’ maa ni nya bɛ tarli (bɛ ni nya Naawuni ni sabi shɛli n-ti ba (Dunia ŋɔ), hali ni Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba yi ti kaba na n-ti deeri bɛ nyεvuya, ka bɛ (Malaaikanim’) yεli: “Yapolo ka duuma shεba yini daa jεmdi ka pa ni Naawuni la be? Ka bɛ yεli: “Bɛ bɔrgiya ka chε ti.” Ka bɛ di bɛ maŋ’ shɛhira kadama bɛ daa shiri nyεla gutulunima.

38. Ka O (Naawuni) yɛli: “Kpεm ya(ʒahannama buɣum ni), n- ti pahi ali’umma shεba ban gari poi ni yinima, alizinnim’ mini ninsalinim’ puuni. Saha shεli kam ka zamaatu shεba ti kpe (buɣum maa ni), ka bɛ narim bɛ mabia, hali ka bɛ zaa ti laɣim di (buɣum maa) puuni namgbaniyini, ka bɛ nyaandoliba naan yεli toondannima: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Bambɔŋɔnima n-daa birigi ti, dinzuɣu tim ba azaaba shɛli din nabgi buɣum ni, ka O (Naawuni) yεli: “Yi zaɣiyino kam mali (azaaba) din nabgi, amaa! Yinim’ bi mi.”

39. Ka bɛ toondannim’ yεli bɛ nyaandoliba: “Yi ka jilma shɛli ti zuɣu. Dinzuɣu, lammi ya azaaba, domin yi ni daa tumdi tuun’ shɛŋa zuɣu.”

40. Achiika! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka tibgi bɛ maŋ’ ka chɛ li, bɛ ti ku yooi sagbana dindoya n-tiba, bɛ mi ti ku kpe Alizanda, shee di yi ti niŋ ka laakumi (bee gabga) ni tooi kpe shεrinyee ni. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti yo bibɛhi samli.

41. Bɛ yɛn ti malila bindoo (garo) ʒahannama buɣum ni, ka bɛ zuɣusaa mali saɣili. Yaha! Lala ka Tinim’ (Naawuni) yɔri zualindiriba.

42. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunsuma, Ti (Tinim’ Naawuni) bi niŋdi nyεvuli shεli talahi naɣila din ni tooi shεli. Bannim’ maa n-nyɛ Alizanda bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

43. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yihi dimli din be bɛ (Alizanda bihi) suhiri ni, ka kulibɔna zɔri gindi di (Alizanda maa) lɔŋ ni. Kabɛ yɛli: “Paɣibu balibu kam nyɛla Naawuni so Ŋun dolsi ti ni dimbɔŋɔ maa (Muslinsi daadiini). Ti mi di pala ban yɛn tooi dolsi, ka di pala Naawuni n-dolsi ti. Achiika! Ti Duuma (Naawuni) tuumba daa ka na ni yεlimaŋli. Ka bɛ (Malaaikanim’) boli ba (ka yεli ba): “Yi da Alizanda maa mbɔŋɔ, ka bɛ dihi ya di fali domin yi ni daa tumid tuun’ shɛŋa (Dunia) la zuɣu.”

44. Ka Alizanda bihi boli buɣum bihi (ka yεra): “Achiika! Tinim’ shiri nya ti Duuma (Naawuni) ni gbaai ti alikauli shεli maa ka di nyɛla yεlimaŋli. Di nibɔŋɔ, yi gba nya yi Duuma (Naawuni) ni daa gbaai ya alikauli shεlimaa ka di nyɛ yεlimaŋli? Kabɛ yεli: “Di shiri niŋ ya.” Ka mololan’ so (Malaaika) moli bɛ sunsuuni ka yɛli: “Naawuni narimbu be zualindiriba zuɣu.”

45. Ninvuɣu shεba ban taɣiri (niriba) ka chε Naawuni soli, ka bɔri ni di gɔŋ ka nyɛla ban niŋ chɛfuritali ni Zaadali.

46. Ka saɣili be bɛ (Alizanda bihi mini buɣum bihi) sunsuuni, (dina n­nyɛ goondaa), ka ninvuɣu shεba naan pa goondaa maa zuɣu, ka baŋdi sokam (Alizanda bihi mini buɣum bihi) ni bɛŋmali.[3] Kabɛ boli Alizanda bihi (ka yεli ba): “Suhudoo be yi zuɣu,” Bɛ na bi yɛn kpε li (Alizanda maa), ka pun nyɛla ban mali tamaha. ——— [3] Goondaa n-yεn ti be buɣum mini Alizanda sunsuuni, ka ninvuɣu sh εba naan pa di zuɣu. Ka baŋdi ban nyε buɣum bihi mini Alizanda bihi.

47. Yaha! Bɛ yi ti ŋmalgi bɛ nina kpa buɣum bihi polo, ka bɛ yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Miri ka A laɣim ti mini ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba.”

48. Ka ban pa goondaa zuɣu maa boli ninvuɣu shεba bɛ ni baŋ ba ni bɛŋmali maa, ka yεli: “Yi ni daa laɣim arzichi shεli, n-ti pahi yi maŋ’ tibgibu la bi niŋ ya anfaani.”

49. (Ka Malaaikanim’ yɛli): “Di ni bɔŋɔ, bambɔŋɔnima (Muslinnim’) ka yi daa po kadama Naawuni ku zo ba nambɔɣu la? (Ka bɛ yεli ba): “Kpεm ya Alizanda, yi ka dabεm, yi mi ka suhusaɣiŋgu ni.”

50. Ka buɣum bihi boli Alizanda bihi (ka yεli ba): “Kpaami ya ko’shɛli m-pa ti zuɣu na (ka ti niŋgbina maai), bee Naawuni ni largi ya shɛli puuni.” Ka bɛ (Alizanda bihi) yεli: “Achiika! Naawuni mɔŋ chεfurinim’ yɛla ayi maa.”

51. Ninvuɣu shεba ban gbibi bɛ daadiini ka di nyɛ kpεrigu mini dεma, ka Dunia bεhigu yɔhim ba maa, tɔ! Zuŋ Ti (Tinim’ Naawuni) ni tam bɛ yεla kamani bɛ ni daa tam bɛ zuŋɔ dabsili ŋɔ laɣimbu shεm, n-ti pahi bɛ ni daa zaɣisiri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ la zuɣu.

52. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kaba mi na ni litaafi (Alkur’aani) shεli Ti ni kahigi li ka di tam baŋsim zuɣu,ka nyɛ dolsigu ni nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

53. Bɛ (chεfurinim’) bi guhiri shɛli mpahila di (azaaba maa) bahigu, dabsi’ shɛli di (azaaba maa) bahigu ni yɛn ti kana, ninvuɣu shεba ban daa tam di yεla pɔi ni dini maa ni yεli: “Achiika! Ti Duuma (Naawuni) tuumba daa ka ti na ni yɛlimaŋli. Dini bɔŋɔ, ti mali ban yɛn suhudee ka bɛ suhudee ti, bee ka bɛ labsi ti (Dunia) ka ti ti tum tuun’ shɛli din pa ti ni daa tumdi shɛla maa? Achiika! Bɛ niŋ bɛ maŋ’ ashaara, ka bɛ mi ni daa namdi ʒiri shεŋa maa bɔrgi ka chɛ ba.

54. Achiika! Yi Duuma Naawuni n-nyɛŊun nam sagbana mini tiŋgbana dabsa ayɔbu puuni, din’ nyaaŋa kaOniŋ dede Al-arshi (O nam garo) zuɣu. O malila yuŋ n-limsiri wuntaŋni, ka di bɔri di (wuntaŋni maa) shee ni yomyoma. Yaha! Wuntaŋ’ ni goli n-ti pahi saŋmarsi nyɛla bɛ ni balgi shɛli ni O zaligu. Wumma! Ŋuna n-su nambu ni zaligu. Naawuni nam tibgiya, Ŋuna nnyɛ binnamda Duuma.

55. Suhimi ya yi Duuma (Naawun) ni maŋ’ gbargibu mini sɔɣisinli. Achiika! O (Naawuni) bi bɔri ninvuɣu shεba ban kpahiri yεɣiri targa.

56. Yaha! Di saɣindi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu di malibu nyaaŋa, ka suhi ya O (Naawuni) ka nyɛla ban zɔri dabiεm ni kore. Achiika! Naawuni nambɔzɔbo be yoma ni tuunsuma nima.

57. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun timdi pɔhim na, ka di nyɛla suhupiɛlli lahibali din daŋdi O nambɔzɔbo (sakom) na, hali ni pɔhim maa ti ʒi sagbaŋ shɛŋa din tibsa na, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li nyuhi tiŋgbani shɛli din kpi, din nyaaŋa ka Ti zaŋ li n-siɣisi sakom na, ka zaŋ li yihi binwola balibu kam. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti neei kpiimba, domin achiika! Yi ni leei ban teeri Naawuni yɛla.

58. Yaha! Tiŋgbani suŋ yihirila di bimbila ni di Duuma (Naawuni) yɛdda, tiŋgbani shεli din mi bi viεla bi yihiri bimbila, naɣila ni namsa (wahala). Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima n-tiri ninvuɣu shεba ban paɣira.

59. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Nuhu n-zaŋ chaŋ o niriba sani, ka o ti yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Jεmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna, Achiika! Mani zɔrila dabiεm n-tiri ya ni dabsi’ titali la daazaaba ti paai ya.”

60. Ka asanzanim’ o niriba puuni yεli: “Achiika! Tinim’ kuli nyara ka a be la bɔrginsim polo ni.”

61. Ka oyεli: “Yaa yinim’ n niriba! M-pala ŋun bɔrgi, amaa! Mani nyɛla tuun’ so ŋun yi binnamda Duuma sani na.”

62. “N-tiri ya la n Duuma (Naawuni) tuuntali, ka saɣisiri ya, ka mi binshɛɣu yi ni ʒi ka di nyɛla din yi Naawuni sani na.”

63. Di ni bɔŋɔ, yi niŋdila lahiʒiba ni teebu kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, ka di nyɛla yi puuni ninvuɣu so sani ka di yina, domin o ti varsi ya ka yi zo Naawuni, achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu.

64. Ka bɛ labsi o ʒirilana, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi o mini ninvuɣu shɛba ban be ŋarim la puuni, ka chε ka kom di ninvuɣu shεba ban labsi Ti aayanim’ ʒiri. Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣu shεba ban nyɛ zoomba.

65. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Hudu n-zaŋ kana Aadunim’ sani, ka o ti yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Jɛmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Dini bɔŋɔ, yi pala ban yɛn zo Naawuni?

66. Ka asanzanim’ ban niŋ chɛfuritali o niriba puuni yεli: “Achiika! Tinim’ kuli nya a ka jεrlim tabi a. Yaha! Tinim’ tεhi ya ni achiika! A be ʒirinim’ puuni.”

67. Ka o (Annabi Hudu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba: “Jεrlim bi tabi ma, amaa! achiika! Mani nyεla tuun’ so ŋun yi bin-namda Duuma sani na.”

68. “Ka n-chɛ ka tuuntali paari ya n Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! N nyεla yɛmbahigalana, ni saɣisigulana ntin ya.”

69. Bee yi niŋla lahiʒiba ni teebu yi yi Duuma (Naawuni) sani n-kana yi puuni so zinli zuɣu domin o tin ya saɣisigu? Yaha! Teemi ya saha shεli O (Naawuni) ni daa zali ya ka yi nyɛ ninvuɣu shɛba ban deeri taba tiŋgbani yaaŋa zuɣu Annabi Nuhu niriba nyaaŋa, ka pahi ya yaa ni galsim yi niŋgbina puuni, dinzuɣu teemi ya Naawuni yolisa (O ni’ima nima), achiika! Yi nyɛla ban yɛn nyɛ tarli.

70. Ka bɛ yεli:“Dini bɔŋɔ,akatimina ni titijεm Naawuni ko, ka chɛ ti banim’ ni daa jεmdi shεli maa? Tɔ! Tahimi ti a ni gbaari ti alikauli (azaaba) shɛli maa na, a yi nyɛla ninvuɣu so ŋun be yεlimaŋlinim’ puuni.

71. Ka o (Annabi Hudu) yεli: “Achiika! Azaaba mini sujee shee yi zuɣu na yi Duuma (Naawuni) sani. Di ni bɔŋɔ, yi ŋmεri ma la namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ yuli shεŋa yi mini yi banim’ ni boli? Ka di nyɛla Naawuni bi siɣisi daliri shεli na di zuɣu, dinzuɣu guhimi ya, achiika! Mani gba pahi yi zuɣu ban guhiri puuni.

72. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tilgi o mini ban daa pahi o zuɣu ni nambɔzɔbo din yi Ti sani na, ka ŋmaai ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa bahigu. Yaha! Bɛ daa pala ban ti Naawuni yεlimaŋli.

73. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Samuudunim’ mabia Sālihu bɛ sani, Kao ti yεli ba: “Yaa yinim’ n niriba! Jεmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Achiika! Kahigibu kan ya na yi Duuma sani. Naawuni laakumi mbɔŋɔ ka o nyɛla alaama shɛli n-zaŋ tin ya, dinzuɣu chεliyaokao di Naawuni tiŋgbani ni, ka miri ya ka yi niŋ o biɛrim shεli, ka azaabakpeeni ti gbaai ya.”

74. Yaha! Teemi ya saha shεli O (Naawuni) ni daa zali ya ka yi nyɛ falidiriba Aadunim’ nyaaŋa, ka ʒili ya tiŋgbani ni, ka yi mεri yiliwaɣila tamdi di zoya zuɣu,ka kpɛri zoya ka di nyɛ yiya. Dinzuɣu, teemi ya Naawuni ni niŋ ya ni’ima shεŋa, ka miriyakayisaɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu,ka nyɛla ban tumdi tuumbɛri.

75. Ka asanzanim’ o (Annabi Sālihu) niriba puuni yεli bɛ puuni tarimba ban ti Naawuni yεlimaŋli:“Di ni bɔŋɔ, yi mini la Sālihu shiri nyɛla tuun’ so o Duuma sani? Ka bɛ (tarimba) yεli: “Tinim’ ti yεlimaŋli ni shɛli zuɣubɛ ni tim o maa na.”

76. Ka ninvuɣu shɛba ban tibgi bɛ maŋ’yεli: “Achiika! Tinim’ nyɛla ban niŋ chɛfuritali ni yi ni ti shɛli yεlimaŋli maa.”

77. Ka bɛ ku laakumi maa, ka kpahi yεɣibɛ Duuma (Naawuni) zaligu, ka naan yεli: “Yaa nyini Sālihu! Tahimi ti a ni gbaari ti alikauli (azaaba) shɛli maa na, a yi nyɛla ŋun be Naawuni tuumba ni.”

78. Ka tahigu gbaai ba yim zuɣu,ka bɛ leei ninvuɣu shɛba ban gbaŋgbaya (ka bɛ leei ban kpi n-do bɛ yiŋsi puuni).

79. Ka o (Annabi Sālihu) lebi biri ba, ka yεli: “Yaa yinim’ n niriba: “Achiika! Mani tin ya n Duuma (Naawuni) tuuntali, ka tin ya saɣisigu, amaa! Yi bi bɔri saɣisigunima.

80. Ni Annabi Lutu, saha shɛlionidaa yɛli o niriba: “Di ni bɔŋɔ, yi tahirila tuumbe’ shεli ninvuɣuso ni bi daŋ ya ntum li binnamda puuni?”

81. Achiika! Yinim kore bela dobba ni ka chεri paɣaba. Chɛli gba! Yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban nyɛ barina nima.”

82. Yaha! O niriba maa daa ka bɛ ni labsiri o yεltɔɣa shεli m-pahila bɛ yεli: “Yihimi ya o (Annabi Lutu) yi tiŋ’ ŋɔ ni, achiika! Bana n-tooi nyɛ ninvuɣu shεba ban simsiri bɛ maŋa.”

83. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tilgi o mini o niriba, naɣila o paɣa ko n-daa kpalim m-pahi ninvuɣu shɛba ban niŋ hallaka puuni.

84. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) mi ba (buɣum) sakurli. Dinzuɣu, yulmi tuumbɛrinim’ bahigu ni daa ti nyɛ shɛm.

85. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa Tim Madyananim’ mabia Annabi Sayibu n-zaŋ kana bɛ sani, ka o ti yεli ba: “Yaa yinim’ n niriba! Jεmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Achiika! Daliri kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, dinzuɣu palmi ya yi zaɣa mini binzahindigu ka miri ya ka yi filindi ninsalinim’ binyεra. Yaha! Miri ya ka yi saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu di malibu nyaaŋa, dina n-nyɛ zaɣivεlli tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli.”

86. Yaha! Di ʒindi ya soli kam ni nvarsiri niriba, ka taɣiri ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka chεri Naawuni soli, ka yi bɔri ni di leei sogɔŋ. Yaha! Teemi ya saha shεli yi ni daa nyɛ biɛla, ka O (Naawuni) chɛ ka yi zooi. Yaha! Yulmi ya barinanim’ bahigu ni daa ti nyɛ shεm.

87. Yaha! Di yi niŋ ka zamaatu shɛba yi puuni ti yεlimaŋli ni binshɛɣu bɛ ni tim ma na, ka shεba bi ti yɛlimaŋli, tɔ! Yin niŋmi suɣulo hali ka Naawuni ti niŋ fukumsi ti sunsuuni. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun gari ŋun kam niŋdi fukumsi.

88. Ka asanzanim’ o niriba puuni yεli: “Achiika! Yaa nyini Sayibu Ti ni yihi a mini ninvuɣu shɛba ban tiyεlimaŋli pahia zuɣu maa ti tiŋ’ ŋɔ ni, bee ka a labi ti daadiini puuni na, ka o yɛli: “Hali di yi niŋ ka ti bi bɔra?”

89. Di yi shiri niŋ ka ti labi yi daadiini puuni Naawuni ni gu ti ŋɔ nyaaŋa, tɔ! Achiika! Ti ŋma ʒiri m-pa Naawuni, di mi bi tu kamaata ni ti lahi labi di puuni, naɣila ti Duuma Naawuni yi yu. Ti Duuma (Naawuni) yɛlim gari binshɛɣu kam ni baŋsim. Naawuni zuɣu ka ti dalim. “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Niŋmi fukumsi ti mini ti niriba sunsuuni ni yεlimaŋli. Yaha! Nyini n­ nyɛŊun gari ŋun kam niŋdi fukumsi?”

90. Ka asanzanim’ ban niŋ chεfuritali o niriba puuni yεli: “Achiika! Yi yi doli Sayibu, tɔ! Yi leei ninvuɣu shɛba ban niŋ ashaara.

91. Dinzuɣu, ka tahigu gbaai ba yim zuɣu,ka bɛ leei ninvuɣu shεba ban gbaŋgbaya (ka bɛ kpi) bɛ yiŋsi puuni.

92. Ka di ŋmanila ninvuɣu shεba ban labsi ʒiri niŋ Annabi Sayibu noli ni maa na ʒinbe di (tiŋ’ maa) puuni. Ninvuɣu shεba ban labsi ʒiri niŋ Annabi Sayibu noli ni maa daa nyɛla ban kɔhilu.

93. Ka o (Annabi Sayibu) lebi biri ba, ka yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Achiika! N tin ya n Duuma (Naawuni) tuuntali, ka tin ya saɣisigu, ka wula ka n-yɛn niŋ suhusaɣiŋgu chɛfurinim’ zuɣu?”

94. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim Annabi so na tiŋgbani shɛli ni, naɣila ti dargila di ninsalinim’ tibli ni fara mini doriti, di yi pa shɛli, bɛ ni leei ban gbargiri bɛ maŋa (n- tiri Naawuni).

95. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) taɣi ka zaŋ din vεla n-zali din be zaa ni hali ka bɛ ti nabgi. Yaha! Ka bɛ yεli: “Achiika, wahala mini faako daa paai ti banima.” Lala zuɣu ka Ti daa gbaai ba yim zuɣu ka bɛ nyɛla ban bi lahi mi.

96. Yaha! Di yi di niŋ ka tiŋgbananim’ ti yεlimaŋli, ka zo Naawuni dabɛm, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) naan yooi ba alibarika soya zuɣusaa mini tiŋgbani ni na, amaa! Bɛ labsila (tuumba maa) ʒirinima, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai ba ni bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.

97. Di ni bɔŋɔ, tiŋgbananim’ niŋla yεmbahiga ni Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba ti kaba na yuŋ ka bɛ nyɛla ban be gom ni?

98. Bee tiŋgbananim’ niŋla yεmbahiga ni Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba ti kaba na wuntaŋpalli, ka bɛ nyɛla ban dɛmda?

99. Di ni bɔŋɔ,bɛ niŋla yεmbahiga ni Naawuni nari? So bi niŋdi yεmbahiga ni Naawuni nari naɣila ninvuɣu shεba ban kɔhilu.

100. Di ni bɔŋɔ, di pala dolsigu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban diri tiŋgbani fali ban su li kpibu nyaaŋa kadama Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan gbaai ba ni bɛ tuumbiɛri, ka Ti lahi to n-ŋari bɛ suhuri, ka bɛ nyɛla ban bi wumda.

101. (Yaa nyini Annabi)! Lala tiŋgbana maa ka Ti (Tinim’ Naawuni) tiri a di lahibaya. Achiika! Bɛ tuumba daa kaba na ni dalirinim’ polo ni, ka bɛ daa pa ban tiri Naawuni yεlimaŋli domin bɛ ni labsi (tuumba) ʒirinim’ maa zuɣu. Lala ka Naawuni ŋariti chεfurinim’ suhiri zuɣu.

102. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi nya ka bɛ (ninsalinim’) pam paandi bɛ daalikauli. Achiika! Ti nyɛ bɛ pam ka bɛ nyɛla ban kpeeri yira.

103. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim Annabi Musa bɛ nyaaŋa ni Ti dalirinima n-zaŋ chaŋ Fir’auna mini o niriba sani, ka bɛ di zualinsi ni dina. Tɔ! Yulimi ninvuɣu shεba ban saɣinda tiŋgbani yaaŋa zuɣu bahigu ni daa ti nyɛ shεm.

104. Ka Annabi Musa yεli: “Yaa nyini Fir’auna! Achiika! Mani nyɛla tuun’ so Ŋun yi binnamda Duuma sani na.

105. Di nyɛla pali n-ti ma kadama n-di yεli yεltɔɣa shεli n-zaŋ jɛndi Naawuni naɣila di nyɛla yεlimaŋli. Achiika! Nkan ya mi na ni daliri din yi yi Duuma sani. Dinzuɣu, (yaa nyini Fir’auna)! Chεli ka Israaila bihi pahi n-zuɣu, ka nzaŋ ba ka ti yi (Misra tiŋgbani ni).

106. Ka o (Fir’auna) yεli: “Ayi nyɛla ŋun kana ni alaama shεli, tɔ! Nyin tahimi li na, a yi shiri be yεlimaŋlinim’ puuni.”

107. Ka o (Annabi Musa) zaŋ o jaangbee labi (tiŋgbani ni), ka di leei wahu polo ni.

108. Ka yihi o nuu, ka di leei zaɣipεlli n-zaŋ ti ban lihira.

109. Ka asanzanim’ Fir’auna niriba puuni yεli: “Achiika! Ŋumbɔŋɔ maa nyɛla sihiralana so ŋun nyɛ baŋda.

110. “O bɔrimi ni o yihi ya yi tiŋgbani ni, dinzuɣu saɣisigu dini ka yi leei yɛn zaŋ ti?”

111. Ka bɛ yεli: “Naɣisim ti o mini o mabia (Haruna) maa, ka tim tiŋsi ni ka bɛ ti laɣim sihiranim’ na.”

112. “Bɛ ni ka a na ni sihiranim’ balibu kam, ni ŋun nyɛ baŋda na.”

113. Ka Fir’auna sihiranim’ ti kana, ka yεli: “Achiika! Ti mali sanyo’ shɛli, di yiniŋ ka tinim’ n-nyɛ ban nyɛŋ (Musa).

114. Ka o (Fir’auna) yεli: “Di paliya, ka yi lahi be ninvuɣu shεba ban miri ma puuni.”

115. Ka bɛ (sihiranim’ maa) yεli: “Yaa nyini Musa! Di ni bɔŋɔ, a nyɛla ŋun yɛn daŋ (a jaangbee maa) labbu, bee tinim’ n-nyɛ ban yɛn labi?

116. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yinim’ labmi ya,” Saha shεli bɛ ni zaŋ bɛ gabsi labi tiŋgbani ni, ka bɛ lebgi ninsalinim’ nina, ka kpεhi ba dabεm, ka tahi sihira din galsi na.

117. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ Annabi Musa sani, (ka yɛli): “Zaŋmi a jaangbee maa labi (tiŋgbani ni),” (ka o shiri zaŋ li labi), ka di leei din vaandi bɛ ni kpiri ʒiri shɛŋa maa.

118. Ka yεlimaŋli tum tuma, ka bɛ ni niŋ shɛli maa zaa saɣim.

119. Ka bɛ (Annabi Musa) nyɛŋ ba nimaa ni, ka bɛŋmalgi ni filiŋ.

120. Ka sihiranim’ maa lu tiŋgbani ni, ka nyɛla ban niŋ suzuuda.

121. Ka bɛ (sihiranim’ maa) yεli:“Ti ti yεlimaŋli ni binnamda Duuma.”

122. Annabi Musa mini Annabi Haruna Duuma.

123. Ka Fir’auna yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi yɛn ti o (Annabi Musa) la yεlimaŋli, pɔi ka n-na bi saɣi tin ya? Achiika! Ŋɔ maa nyɛla yi nabεri, kayina litiŋ ŋɔ ni, ni yi zaŋ li n-yihi di niriba, tɔ! Ni baalim, yi ni baŋ.”

124. Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn ŋmahi yi nuhi mini yi napɔna ka di wolgi ni taba. Din nyaaŋa, achiika! N-nyɛla Ŋun yɛn kpahi yi zaasa yili namgbaniyini.

125. Ka bɛ yεli: “Achiika ! Tinim’ nyɛla ban yɛn labi ti Duuma (Naawuni) sani.”

126. Yaha! Ka shεli zuɣuka a yɛn niŋ ti azaaba m-pahila tinim’ tila ti Duuma (Naawuni) aayanim’ yɛlimaŋli saha shɛli di ni ka ti na. “Yaa ti Duuma! Tim ti suɣulo din galsi, ka deei ti nyɛvuya ka ti nyɛla Muslinnima.”

127. Ka asanzanim’ Fir’auna niriba puuni yεli: “(Yaa nyini Fir’auna)! Di ni bɔŋɔ,ayɛn chɛla Musa mini o niriba ka bɛ saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka chɛ a mini a duumanim’ maa? Ka o (Fir’auna) yεli: “Ni baalim, ti ni ku bɛ (Israaila bihi) bidibsi, ka chɛ bɛ bipuɣinsi. Ti mi nyɛla ban mali nasara bɛ zuɣu.”

128. Ka Annabi Musa yεli o niriba: “Bom ya Naawuni sɔŋsim ni suɣulo, achiika! Naawuni n-su tiŋgbani, ka O zaŋdi li dihiri Onibɔri so fali O daba puuni. Yaha! Bahigu (nasara) yɛn ti nyɛla wuntizɔriba dini.

129. Ka bɛ (Israaila bihi) yεli (Annabi Musa): “Bɛ daa pun niŋ ti chuuta pɔi ni a kandi na, ni a kandi na nyaaŋa, ka o (Annabi Musa) yεli: “Di yi pa shɛli ka yi Duuma gbaai yi dim’ (Fir’auna) maa, ka zaŋ ya ʒili tiŋgbani yaaŋa zuɣu (Masar tiŋgbani ni), ka nya yi ni yɛn niŋ shɛm?

130. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa dahim Fir’auna niriba ni sanzali mini binwola poobu, domin achiika! Bɛ leei ban teeri Naawuni yɛla.

131. Din vεla yi ti kaba na, ka bɛ yεli: “Ŋɔ maa nyɛla ti dini,” Amaa! Din be yi nya ba, bɛ zaŋdi li mi m-pa Annabi Musa mini o niriba zuɣu. Wumma! Bɛ zuɣubetali maa yila Naawuni sani na, amaa! Bɛ pam bi mi.

132. Ka bɛ yεli: “A (Musa) yi ka ti na ni alaama kam, domin a zaŋ li niŋ ti sihira, tinim’ pala ban yɛntia yεlimaŋli.

133. Dinzuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim tuufaani (kokpεɣu) bɛ sani na, ni toya mini jεbɔbri, n-ti pahi poloya, ni ʒim, ka di nyɛ Ti nam yεlikpahinda din wolgi do polo ni, ka bɛ (Fir’auna niriba) daa tibgila bɛ maŋa, kadaa nyɛla bibɛhi.

134. Yaha! Saha shεli azaaba ni daa shee bɛ zuɣu, ka bɛ yεli: “Yaa nyini Musa! Suhimi a Duuma (Naawuni) maa ti ti domin alikauli shεli O ni gbaai a sani, achiika! A yi vuui azaaba ŋɔ maa ka chɛ ti, achiika! Ti ni ti a yεlimaŋli. Yaha! Ti ni bahi Israaila bihi ka a mini ba chaŋ (yi yaannim’ tiŋgbani ni).”

135. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa vuui azaaba maa ka chɛ ba hali ni wokati shεli Tinizali ka bɛ yɛn ti paai, ka bɛ leei ban yiɣisiri alikauli.

136. Dinzuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ ba azaaba, ka chɛ ka kom di ba teeku ni, dama achiika! Bɛ daa zaŋ Ti aayanim’ leei ʒiri, ka daa leei ban tam di yεla.

137. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ tiŋgbani shɛli Ti ni niŋ alibarka niŋ di puuni maa wulimpuhili mini di wulinluhili n-dihi ninvuɣu shɛba bɛ ni daa filinda maa fali, ka a Duuma yɛltɔɣa suŋ (nasara) niŋ dihitabli n-ti Israaila bihi, domin suɣulo shεli bɛ ni daa niŋ maa zuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) wurim binshɛɣu Fir’auna mini o niriba ni daa niŋda, ni bɛ ni daa mɛri yiliwaɣila shɛŋa maa.

138. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ Israaila bihi n-duhi kuligu duli, ka bɛ chana n-ti chirgi ninvuɣu shεba ban jεmdi buɣa, ka yεli: “Yaa nyini Musa! Zalmi ti gba duuma so (ka ti jεmdi o), kamani bambɔŋɔnim’ maa gba ni mali duumanim’ shεm ŋɔ,kao yεli: “Yi shiri nyɛla ninvuɣu shεba ban ʒi.”

139. (Ka Annabi Musa lahi yεli): “Achiika! Bambɔŋɔnim’ ni be shɛli ni maa nyɛla hallaka, bɛ mini jεmdi shεli maa nyɛla din yɛn saɣim.”

140. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Di nibɔŋɔ, N-ni bo duuma so n-tin ya ka pa ni Naawuni, ka di nyɛla Ŋuna n-nyɛŊun tibgi ya (yi zaamani puuni) binnamda zuɣu?”

141. Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tilgi ya ka chɛ Fir’auna niriba, ka bɛ lamdi ya azaaba biεɣu, bɛ daa kuri yi bidibsi, ka chɛri yi bipuɣinsi. Yaha! Lala ŋɔ maa daa nyɛla dahimbu zaɣatitali din yi yi Duuma (Naawuni) sani na.

142. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai alikauli ni Annabi Musa yuŋ yuŋ pihita, din nyaaŋa ka Ti lahi pali li ni yuŋ yuŋ pia, ka a Duuma (Naawuni) daalikauli dabsa pali yuŋ pihi nahi.[4] Ka Annabi Musa yεli o mabia Haruna! Zanimi n zaa ni n niriba ŋɔ puuni (ka nchaŋ ka kana), ka wuhiri ba din tu kamaata, ka miri ka a doli barinanim’ soli. ——— [4] Annabi Musa daa gbaaila alikauli ni Israaila bihi kadama Naawuni yi chŋ Fir’auna naai, o ni ɛ ka o nyɛ tahi ba litaafi shɛli na Naawuni sani. ka di ɛli Naawuni ni shiri gbaai Fir’auna puuni mali zalsi, saha shnaai, ka o suhi o Duuma ni O ti o litaafi maa. Ka Naawuni yɛli ni o lom noli biɛɣu pihita. Annabi Musa ni daa lo noli maa ka di ti pali biɛɣu pihita maa, ka o ŋubi dibga, ka Naawuni yɛli: “Yaa n yini Musa! A bi mi ni nolora noli ni nyom nyɛɣisa Naawuni sani n -gari almiski tulaale. Ka yɛli ni o pahimi biɛɣu pia ka di ni ŋ biɛɣu pihinahi. Ka Naawuni naan ti o Attaura litaafi.

143. Yaha! Saha shɛli Annabi Musa ni daa kana Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ o alikauli luɣushεli maa, ka o Duuma (Naawuni) tɔɣisi o yεltɔɣa,kao yεli: “Yaa n Duuma: “Chɛ kan nya A, ka o (Naawuni) yεli: “Di kariya ka a nya ma, amaa! Yulimi zoli ŋɔ maa zuɣu,di yi niŋ ka di ʒe di zaashee maa, ni baalim a ni nya ma,” Saha shεli o Duuma (neesim) ni neei zoli maa zuɣu, ka o (Naawuni) zaŋ li leei din bursi, ka Annabi Musa lu n-tarigi. Saha shεli o nini ni ti neei, ka o yεli: “(Yaa n Duuma Naawuni)! A nam simsiya, achiika! Mani niŋ tuuba n-labi A sani na. Yaha! Mani n-nyɛ pilgu ban ti A yɛlimaŋli.”

144. Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Musa! Mani n-gahimma ninsalinim’ puuni ni N tuuntali mini N yɛltɔɣa, dinzuɣu, gbibi N-ni ti a shεli maa, ka be ninvuɣu shɛba ban paɣi (Mani Naawuni) puuni.

145. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) sabi binshɛɣu kam din be (Attaura) wolsi puuni n-ti o, ka di nyɛla wa’azu ni yɛllikam kahigibu, dinzuɣu (yaa nyini Musa)! Gbibi li ni yaa, ka puhi a niriba kadama bɛ gbibi di zaɣiviεlli ni nyɛ shɛli. Ni baalim, N (Mani Naawuni) ni wuhi ya ninvuɣu shεba ban kpee yi yiŋsi (ni daa ti kpalim shɛm).

146. Ni baalim, N (Mani Naawuni) ni ŋmalgi ninvuɣu shεba ban tibgi bɛ maŋ’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka di pa niyεlimaŋ’ shεli maa haŋkaya ka chɛ N dalirinima, dinzuɣubɛ yi nya daliri kam, bɛ ku tili yɛlimaŋli. Yaha! Bɛ yi nya dolsigu soli, bɛ bi gbibri li ka di nyɛ soli ti ba, amaa! Bɛ yi nya bɔrginsim soli, ka bɛ gbibi li ka di nyɛ soli, domin achiika! Bɛ labsila Ti (Tinim Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka nyɛla ban tam di yεla.

147. Yaha! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, n-ti pahi Zaadali laɣimbu, tɔ!Bɛ tuuntumsa saɣim ya. Di ni bɔŋɔ,bɛ ni yoba sam shɛli m-pahila bɛ ni daa tumdi shɛli?

148. Ka Annabi Musa niriba gbibi naɣibila so jɛmdi o nyaaŋa, ka di nyɛla bɛ ni zaŋ bɛ nachinsi binyɛra mali shɛli, ka di mali vuri (ka ŋmani naɣibila kumsi la). Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya kadama di (naɣibila maa) bi tɔɣisiri ba yɛltɔɣa, ka mi ku tooi dolsi ba zaŋ chaŋ sochibga? Bɛ daa gbibi li mi jɛmda, ka daa nyɛla zualindiriba.

149. Yaha! Saha shεli bɛ ni daa yoli chεm, kabaŋ kadama bɛ bɔrgi ya, ka bɛ yεli: “Achiika! Ti Duuma (Naawuni) yi bi zo ti nambɔɣu, ka chε m-paŋ ti, achiika! Ti ni leei ninvuɣu shɛba ban kɔhi lu.

150. Yaha! Saha shεli Annabi Musa ni daa labi na o niriba sani, ka nyɛla ŋun je suli ka niŋ suhusaɣiŋgu, ka yεli: “Yi ni tum tuun shεli n nyaaŋa ŋɔ nyɛla din be. Di ni bɔŋɔ, yi bola yom ni yi Duuma (Naawuni) zaligu? Ka o (Annabi Musa) zaŋ (Attaura) wolsi maa labi tiŋgbani ni, ka naan gbaai o mabia (Haruna) zabri nvoori labsiri o polo. Ka o (Annabi Haruna) yεli! Yaa nyini m mabia! Achiika! A niriba maa daa filim ma, ka daa chɛ bɛla ni bɛ ku ma, dinzuɣu, miri ka a chɛ ka n dimba la ma. Yaha! Di zaŋ ma pahi ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba ni.”

151. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Chεli paŋ m mini m mabia maa, ka zaŋ ti kpεhi A nambɔzɔbo puuni, domin nyini n-nyɛŊun zɔri nambɔɣu n-gari ban zɔri nambɔɣu.

152. Achiika! Ninvuɣu shεba ban zaŋ naɣibila maa leei bɛ duuma, sujee ni nya ba bɛ Duuma (Naawuni) sani ni filiŋ Dunia bεhigu puuni. Yaha! Lala ka Ti yɔri ninvuɣu shεba baŋŋmari ʒiri samli.

153. Yaha! Ninvuɣu shεba ban tum tuumbiεri, ka niŋ tuuba di nyaaŋa, ka lahi ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

154. Yaha! Saha shεli Annabi Musa suhi ni daa ti maai, ka o kpiɣi wolsi maa, ka din be di puuni nyɛla dolsigu mini nambɔzɔbo n­zaŋ ti ninvuɣu shεba ban zɔri bɛ Duuma (Naawuni).

155. Ka Annabi Musa gahim o niriba puuni ninvuɣu pihiyɔpɔin(ni bɛ ti suhi gaafara Naawuni sani) ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni pii saha shεli n-ti ba. Saha shεli tahigu ni gbaai ba, ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! A yi di bɔra, A naan niŋ ba hallaka, n-ti pahi m mammaŋ’ zuɣu. Di ni bɔŋɔ, Ayɛn niŋ ti la hallaka ni ti puuni jɛra ni tum shɛli? Achiika! Ŋɔ maa nyɛla A dahimbu, ka A mali li birgiri A ni bɔri so, ka lahi mali li dolsiri A ni bɔri so. Nyini n-nyɛ Ŋun guli ti. Dinzuɣu chεli paŋ ti, ka zo ti nambɔɣu, domin nyini nnyɛŊun gari ŋun kam chεri paŋda.

156. Yaha! Sabmi ti bɛrisuŋ Dunia ŋɔ puuni, ni Chiyaama. Achiika! Ti niŋ tuuba n-labi A sani na. Ka O (Naawuni) yεli: “N-zaŋdila N daazaaba niŋdi N-ni bɔri so. Yaha! N nambɔzɔbo gilila binshɛɣu kam, dinzuɣu ni baalim, N-ni zali li talahi n-ti ninvuɣu shεba ban mali wuntia, ka tiri zakka, ni ninvuɣu shεba ban tiri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ yεlimaŋli.

157. Ninvuɣu shεba ban doli (Naawuni) tumo Annabi (Annabi Muhammadu) so ŋun bi karim, ka mi ʒi sabbu, ŋuna n-nyɛ bɛ (Yahuudunim’) ni nyari o (o yεltɔɣa), ka di sabi be Attaura mini Injiila puuni. Ka di puhiri ba tuunvεla tumbu, ka mɔŋdi badinbe. Kaniŋdi bindirsuma halalsi n-tiri ba, ka lahi mɔŋdi ba bindir’ shεŋa Naawuni ni mɔŋ ba di dibu, ka suuri bɛʒilitimsa ni bandi (ankufunima) din daa pampa bɛ zuɣu ka chɛri ba. Dinzuɣu, ninvuɣu shεba ban tio (Annabi Muhammadu) yεlimaŋli, ka tibgi o, ka lahi sɔŋ o, ka doli neesim shεli bɛ ni siɣisi na n-ti ti o maa, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shεba ban nya tarli.

158. (Yaa nyini Annabi)! Yɛlima: “Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! N nyɛla Naawuni tumo n-zaŋ kana yi sani namgbaniyini, Ŋuna (Naawuni) n-su sagbana ni tiŋgbani yiko, duuma jɛmdigu n-kani ni yɛlimaŋli naɣila Ŋuna, O neerimi ka kura. Dinzuɣu, tim ya Naawuni niO tumoyɛlimaŋli, Annabi so ŋun bi karim, ka mi ʒi sabbu, ŋuna n­nyɛŋun tiri Naawuni mini O yɛltɔɣayɛlimaŋli. Yaha! Doli ya o, achiika! Yi nyɛla ban yɛn dolsi.

159. Yaha! Ninvuɣu shεba daa be Annabi Musa niriba puuni n-nyɛ ban dolsiri ni yεlimaŋli, ka mali li n-niŋdi aadalsi.

160. Yaha! Ka Tinim’ (Naawuni) pirpir ba (Israaila bihi), ka bi leei yaansi pia ni ayi. Ka Ti tim ni wahayi n-zaŋ kana Annabi Musa sani saha shεli o niriba ni suhi o sakom, (Ka Naawuni yεli): “Zaŋmi a jaangbee maa n-fεbi kuɣili ŋɔ maa, (ka o niŋ lala maa), ka kobilnina pia ni ayi puhi di puuni na, ka niriba (zuliya) kam baŋ bɛ nyubu shee. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi chɛ ka sagbaŋ niŋ mahim bɛ zuɣusaa. Yaha! Ka Ti siɣisi ba Maana mini Salwa na[5] (Ka Naawuni yεli): “Dim ya bindir’ nyεɣisa shεli Ti ni largi ya.” Bɛ daa bi di Ti (Tinim’ Naawuni) zualinsi, amaa! Bɛ mammaŋ’ ka bɛ daa di zualinsi. ——— [5] Manna maa daa nyɛɣisimi kamani shiri la, ka di yiri zuɣusaa luri tia zuɣu na, ka Salwa mi ŋmani kamani ŋmambihi, ka di zaɣiyini kam yiri zuɣusaa luri tiŋgbani ni na, ka Israaila bihi diri li. Ka Affa shɛba yɛli ni di nyɛla Alizanda bindirigu.

161. Yaha (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shɛli bɛ ni daa yεli ba (Israaila bihi): “Ʒinimi ya tiŋ’ ŋɔ ni (Baitul Mukaddas).Yaha! Dim ya di puuni luɣulikam yi ni bɔra, ka yɛli ya: “Hittatun (Yaa ti Duuma! Nyɛhimi ti taya).” Yaha! Kpɛm ya di (tiŋ’ maa) dindoli ni, ka nyɛla ban niŋ suzuuda, Tinim’ (Naawuni) ni chɛ yi taya m-paŋ ya. Ni baalim, Ti ni nabgi ninvuɣu shɛba ban tumdi tuunviɛla (laara).

162. Ka ninvuɣu shεba ban di zualinsi bɛ (Israaila bihi) puuni maa taɣiyεltɔɣa shεli din pa bɛ ni yεli ba shεli maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim azaaba na zuɣusaa ka di ti gbaai ba zualinsi shɛli bɛ ni daa diri maa zuɣu.

163. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi ba tiŋ’ shee din daa be kulinoli la yεltɔɣa, saha shεli bɛ ni daa kpeeri yira Asibri dabsili ni. Saha shɛli bɛ zahima ni daa kani ba na Asibri dali polo ni, (ka Naawuni mi daa mɔŋ ba zahim gbaabu Asibri dali), dabsi’ shɛli mi din pa Asibri, ka zahima maa bi kani ba na. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa dahindi ba domin bɛ ni daa kpeeri yiri maa zuɣu.

164. Yaha! Teemi saha shεli ninvuɣu shεba bɛ puuni ni daa yεli: “Bozuɣu ka yi niŋdi ninvuɣu shεba Naawuni ni yɛn ti niŋ hallaka wa’azu, bee ka O yɛn ti niŋ ba azaabakpeeni? Ka bɛ yεli: “Ti bɔrimi ni ti ti mali fabla n-zaŋ chaŋ yi Duuma (Naawuni) sani. Yaha! Achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn zo Naawuni.”

165. Saha shεli bɛ nidaa tambɛ ni teeri ba shɛli maa, Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi ninvuɣu shεba ban mɔŋdi tuumbiεri tumbu maa, ka gbaai zualindiriba maa ni azaababɛɣu, domin bɛ ni daa kpeeri yiri maa zuɣu.

166. Dinzuɣu, saha shεli bɛ ni daa kpahi yεɣi targa ka chɛ bɛ ni mɔŋdi ba shεli niŋbu maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli ba: “Leemi ya jεŋsi ban filiŋ.”

167. Yaha! Teemi saha shεli a Duuma (Naawuni) ni daa baŋsi (Israaila bihi) kadama achiika! O nyɛla Ŋun kuli yɛn timdi ninvuɣu shεba ban yɛn chɛ ka bɛ lamdi azaababεɣu na hali ni Zaadali. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun niŋdi azaaba ni yomyoma. Yaha! O nyɛla Chεmpaŋlana, Nambɔzobonaa.

168. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) piri piri ba ka bɛ nyɛ ali’ummanim’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu, bɛ puuni shɛba beni nyɛ ninvuɣusuma, ka bɛ shɛba mi pa lala, ka Ti dahim ba ni tuunvɛla mini tuumbɛri tumbu, domin achiika! Bɛ labi na (sochibgu zuɣu).

169. Ka ninvuɣu shεba kana bɛ nyaaŋa n-ti di litaafi maa (Attaura) fali, ka bɛ deeri Dunia ŋɔ maa laɣichɔɣima (ka taɣiri Naawuni yɛltɔɣa), ka naan yɛra: “Ni baalim, bɛ ni chε m-paŋ ti.” Yaha! Laɣ’ shɛŋa di tatabo yi kaba na, ka bɛ deeri li. Di ni bɔŋɔ,bɛ daa bi gbaai ba alikauli (Attaura) litaafi puuni kadama bɛ miri ka bɛ yεli yεltɔɣa shεli n-dalim Naawuni naɣila ni yεlimaŋli? Ka bɛ nyɛla ban karim din be di (litaafi maa) puuni. Yaha! Chiyaama yili n-nyɛ din gari n-zaŋ ti nyinvuɣu shεba ban zɔri Naawuni. Di ni bɔŋɔ, bi ku niŋ haŋkali?

170. Yaha! Ninvuɣu shεba ban gbibi litaafi (Alkur’aani) ni yεlimaŋli, ka puhiri jiŋli, tɔ! Achiika! Ti (Tnim’ Naawuni) bi bahiri ninvuɣu shɛba ban tumdi tuunvɛla sanyoo yoli.

171. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa duhi zoli bɛ (Israaila bihi) zuɣusaa, ka di ŋmani sagbaŋ n-nyɛ li la, ka bɛ tεhi ni di yɛn lula bɛ zuɣu,(ka Tiyεli): “Gbibi ya Ti ni tin ya shɛli ni yaa, ka teei ya din be di puuni, achiika! Yi ni nya wuntia.”

172. Yaha! Teemi saha shεli a Duuma (Naawuni) ni daa yihi Adam bihi zuliya bɛ banim’ yaansi ni, ka chε ka bɛ di bɛ maŋsi shɛhira (ka yεli): “Di ni bɔŋɔ, Mpala yi Duuma? Ka bɛ yεli: “Di shiri paliya, ti di shɛhira.” (Ka Naawuni yεli): Tɔ! Zaadali, miri ya ka yi ti yεli: “Achiika! Tinim’ daa nyɛla ban tam ŋɔ maa yεla.”

173. Bee ka yiti yεli: “Achiika! Ti banima n-daa pun bo duumanim’ m-pahi Naawuni zuɣu n-jεmda, ti mi daa nyɛla zuliyanim’ bɛ nyaaŋa. (Yaa ti Duuma Naawuni)! Di ni bɔŋɔ,A yɛn niŋ tila hallaka ni ban saɣindi ni tum shεli?

174. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima, domin achiika! Bɛ labi na (sochibga zuɣu).

175. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Karimmi ba ninvuɣu so[6] Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa ti Ti aayanim’ ka o ŋooi o maŋ’ ka chε li la lahibali, ka shintaŋ doli o, ka o pahi ban bɔrgi puuni. ——— [6] Ŋuna n-nyɛ Bil’amu Bin Baa’ura, Naawuni daa ti o la Attaura litaafi baŋsim, ka o be Israaila bihi puuni, ka Annabi Musa daa tim o ti ŋ shee naa sani, ni o ti dolsi ba. Tiŋ maa yuli Madyana, ka tiŋ maa naa ti yɔhimmi o ni liɣiri, ka yɛ li o ni o labmi bɛ yaa nnim daadiini puuni, ka o shiri saɣi ti lala naa maa, ka daa birgi.

176. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan zaŋ li n- duhi o zuɣusaa, amaa! Ŋuna n-zaŋ o maŋ dalim Dunia polo ka doli o suhuyurlim, dinzuɣu o kotomsi ŋmanila baa, a yi tahi o zuɣu, o yihirila o zinli na, a mi yi lahi chɛ o, ka o yihi o zilli na. Lala n­nyɛ ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa kotmosi. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Tim ba lahibaya, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛntɛhi.

177. Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa kotomsi nyɛladinbe, bɛ mi maŋ’ka bɛ daa diri zualinsi.

178. Naawuni ni dolsi ninvuɣu so, tɔ! Ŋuna n-nyɛŋun dolsi, ŋun mi bɔrgi, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban kɔhi lu.

179. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) namla ninsalinim’ mini alizinnim’ pam ʒahannama (buɣum) zuɣu. Bɛ malila suhiri ka bi baŋdi yεlimaŋli, ka mali nimbihi ka bi mali li nyari yɛlimaŋli. Yaha! Ka bɛ mali tiba ka bi mali wumda (yɛlimaŋli), bannim’ maa ŋmanila biŋkɔbri. Chɛli gba! Bana n-nyɛ ban bɔrgi gari lala. Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban tam Naawuni yεla.

180. Yaha! Naawuni malila yuliviεla, dinzuɣu, bolimi ya O ni dina, ka chεn ya ninvuɣu shεba ban ŋmalgiri Naawuni yuya ka chεri di yɛlimaŋli.[7] Ni baalim, bɛ ni ti yoba samli ni bɛ ni daa tumdi shɛli. ——— [7] Kamani Maka chεfurinim’ ni zaŋ Naawuni yuli Allahu boli buɣu sh εli din yuli boondi laata, ka uzza mi yi Aziiz puuni na, ka zaŋ Naawuni yuli Mannan boli Manaat.

181. Yaha! Di be Ti (Tinim’ Naawuni) ni nam shɛli puuni, ali’umma shɛba ban dolsira ni yɛlimaŋli, ka mali li niŋdi aadalsi.

182. Yaha! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa, ni baalim, Ti ni puɣisi ba, n-ti gbaai ba luɣushεli polo bɛ ni bi mi.

183. Yaha! N (Mani Naawuni) naɣisiri mi n-tiri ba, achiika! N nari nyɛla din kpεma.

184. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chεfurinim’) maa bi tεhiri ni bɛ zo maa (Annabi Muhammadu) bi kpela yinyεri? O pala so naɣila saɣisigulana polo ni.

185. Di ni bɔŋɔ, bɛ bi yuunda n-zaŋ kpa sagbana mini tiŋgbana sulinsi, n-ti pahi binshɛɣu kam Naawuni ni nam? Yaha! Di yi pa shεli ka bɛ nyεvuya miri naabu, ka lahibali dini ka bɛ yɛnti yεlimaŋli di (Alkur’aani) nyaaŋa?

186. Naawuni ni birigi so, tɔ! Oka ŋun yɛn dolisi o, ka O (Naawuni) chɛri ba bɛ saɣiŋgu puuni, ka bɛ kuli birinda.

187. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira nzaŋ saha (Chiyaama yiɣisibu)? Yεlima: “Achiika! Di baŋsim bela N Duuma (Naawuni) sani, so n-kani yɛn tooi baŋ di dabsili maa naɣila Ŋuna, Di (dabsili maa) timsim nyɛŋ sagbana ni tiŋgbana, di bi yɛn kan ya na, naɣila yim zuɣu. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira kamani a nyɛla ŋun mali di baŋsim la. Yεlima: “Achiika! Di baŋsim bela Naawuni sani, amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.

188. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “N-ku tooi niŋ m maŋ’ anfaani bee chuuta shεli naɣila Naawuni yi yu shεli. Yaha! (Yεlima): “N-yi di mi din sɔɣi, tɔ! N-naan zooi alheeri (arzichi) laɣimbu. Yaha! Din be naan ku tooi shihi ma, m-pa so m-pahila saɣisigulana, ka lahi nyɛ suhupɛlli lahabali tira n-ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.”

189. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊunnam yaka yi yinyεvuli yini (Annabi Adam) puuni na, ka naan nam o paɣa (Hawa) ka o yi di puuni na, domin o ʒini ni ŋuna (Adam), saha shεli o (Annabi Adam) ni laɣim ni ŋuna, kaoniŋ pubila, ka gbibi li, saha shεli puli maa ni ti zooi, ka bɛ niriba ayi maa (Annabi Adam mini o paɣa) suhi bɛ Duuma Naawuni (ka yεli): “Achiika! A yi ti ti bia suŋ, ti nyɛlaban yɛn paɣi.”

190. Saha shεli O (Naawuni) ni ti ba bia suŋ maa, ka bɛ niriba ayi maa (zuliya) bo nyintahi O ni ti ba shɛli maa ni. Naawuni nam duya ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini shɛli jɛmdi maa.

191.Dinibɔŋɔ,bɛ laɣindila (Naawuni) mini din ku tooi nam shεli ka nyɛla bɛ ni namdi shɛli?

192.Yaha! Bɛ (buɣa maa) ku tooi sɔŋ ba, ka mi ku tooi sɔŋ bɛ maŋsi.

193. Yaha! Yi (Muslinnim’) yi boli ba (chɛfurinim’ maa) n-zaŋ chaŋ dolsigu, bɛ ku doli ya, di nyɛla yim, yi boli ba, bee yi nyɛla ban shini.

194. Achiika! Yi (chɛfurinim’) ni jεmdi binyεr’ shεŋa din pa Naawuni maa nyεla daba yi tatabonima. Dinzuɣu, bolimi ya ba (ka nya) bɛ ni saɣi yi boligu maa, yi yi nyɛla yεlimaŋlinima.

195. Di ni bɔŋɔ,bɛ (yi buɣa maa) mali la napɔna n-chana? Bee bɛ malila nuhi ka mali li gbaara, bee bɛ malila nimbihi ka mali li nyara, bee bɛ mali la tiba ka mali li wumda? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Bolimi ya yi duumanim’ maa na, din nyaaŋa, nam ya ma nabiεri, ka miri ya ka yi naɣisi n-ti ma.”

196. Achiika! N sɔŋda n-nyɛ Naawuni so Ŋun siɣisi litaafi (Alkur’aani) na ni yɛlimaŋli, Ŋuna mi n-nyɛŊun sɔŋdi ninvuɣusuma.

197. Yaha! Yi ni jεmdi binyɛr’ shɛŋa din pa Naawuni maa ku tooi sɔŋ ya, bɛ mi ku tooi sɔŋ bɛ maŋa.

198. Yaha! Yi yi boli ba n-zaŋ chaŋ dolsigu, bɛ ku tooi wum. Ka a nya ba (buɣa maa) ka bɛ yuundi zaŋ kana a sani, ka mi nyɛla ban bi nyara.

199. (Yaa nyini Annabi)! Gbibi chεmpaŋ, ka puhi (ninsalinim’) ni zaɣivεlli, ka yi ninvuɣu shɛba ban ʒiyɛla ni.

200. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di yi ti niŋ ka shintaŋ yɛn zaŋ yɛltɔɣabiɛɣu niŋ a suhi ni, tɔ! Nyini bom taɣibu ni Naawuni. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Wumda, Baŋda.

201. Achiika! Ninvuɣu shεba ban mali wuntia maa, shintaŋ laɣiŋgu yi ti yɛn shihi ba, ka bɛ teei Naawuni yεla,kaa nya ba ka bɛ nyɛla ban suhiri ne.

202. Ka bɛ (shitaŋ) mabihi kuli vɔri ba m-kpεhiri bɔrginsim ni, ka kuli bi waɣisiri ba.

203. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi bi tahi ba (chɛfurinim’ maa) alaama shεli na, bɛ yɛrimi ni bozuɣu ka a bi tahi li na.Yεlima: “Achiika! N-dolila bɛ ni siɣisi shɛli wahayi n Duuma (Naawuni) sani na. Ŋɔ maa nyɛla dalirinim’ din yi yi Duuma (Naawuni) sani na, ka lahi nyɛ dolsigu mini nambɔzɔbo n-ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

204.Yaha! Bɛ yi ti karindi Alkur’aani, tɔ! Yin wummi ya li ka fo, achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu.

205.Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi a Duuma (Naawuni) yɛla a suhi ni ka nyɛla ŋun gbargiri a maŋa, ka di lahi nyɛ sɔɣisinli ni, ka pa ni a yihi la a yεltɔɣa polo ni Asiba mini Zaawuni, ka miri ka a pahi ninvuɣu shɛba ban ʒi maa ni.

206. Achiika! Ban be a Duuma sani maa (Malaaikanima) bi tibgiri bɛ maŋ’ ka chɛ Ojεma, ka simsiri O, Ŋuna kabε lahi niŋdi suzuuda n-tira.

1. (Yaa nyini Annabi Muhammadu)! Bɛ bɔhira tobbuna yεla. Yεlima: “Tobbuna nyɛla Naawuni ni O tumo dini. Dinzuɣu, zom ya Naawuni, ka mali ya biɛhigu din be yi sunsuuni. Yaha! Doli ya Naawuni mini O tumo, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

2. Achiika! Ban ti Naawuni yεlimaŋli nnyɛ ninvuɣu shɛba bɛ yi ti teei ba Naawuni yɛla, ka dabεm kpε bɛ suhiri ni. Yaha! Bɛ yi ti karim O (Naawuni) aayanima n-ti ba, ka di pahi ba iimaansili. Ka bɛ lahi zaŋdi bɛ maŋa ndalindi bɛ Duuma (Naawuni).

3. Ninvuɣu shεba ban puhiri jiŋli, ka mali Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ba shɛli n-dihira.

4. Bana n-nyɛ ban shiri ti Naawuni yεlimaŋli ni achiika. Bɛ yɛn ti malila darzanim’ bɛ Duuma (Naawuni) sani, ni chεmpaŋ, ni arzichi shɛli din galsi (Alizanda).

5. (Yaa nyini Annabi)! Kamani a Duuma (Naawuni) ni yihi a a yiŋ’ ni yεlimaŋli (Badar tobu ni) shεm, tɔ! Achiika! Muslinnim’ puuni shɛba nyɛla ban je lala.

6. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (Muslinnim’) ŋmεri a namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ yεlimaŋli (tobu ni yibu), saha shɛli di ni yi na polo ni naai, ka di ŋmanila bɛ karti ba mi n-labsiri kpibu shee, ka bɛ kuli nyɛla ban yuunda.

7. Yaha! Teemi ya saha shεli Naawuni ni daa gbaai ya (yi Muslinnima) alikauli kadama yi ni tuhi (chɛfurinim’) zamaatu biba ayi puuni yino, ka yi (Muslinnim’) naan bɔrimi ni yi tuhila ban bi gbibi bidibbina (kɔhigɔriba) maa, ka Naawuni mi bɔri ni O ti yɛlimaŋli (Muslinsi daadiini) nasara O zaligu puuni, ka ŋmaai chεfurinim’ birili (Badar tobu ni).

8. DominO ti yεlimaŋli nasara, ka nyɛhi ʒiri, hali bibɛhi yi je lala.

9. Teemi ya saha shεli yi (Muslinnim’) ni daa bɔri sɔŋsim yi Duuma (Naawuni) sani, ka O deei yi suhigu (ka yεli): “N nyɛla Ŋun yɛnsɔŋ ya ni Malaaikanim’ tuhuli, ka bɛ nyɛ ban kuli pa taba zuɣu (ka bɛ kana n-ti sɔŋ ya chεfurinim’ zuɣu).”

10. Yaha! Naawuni bi zali li (Malaaikanim’ maa sɔŋsim) m-pahila di nyɛla suhupiɛlli lahibali n-tin ya, ka lahi chε ka yi (Muslinnim’) suhiri doni. Yaha! Nasara n-kani naɣila Naawuni sani. Achiika! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.

11. (Yaa yinim’ Muslinnima)! Teemi ya saha shεli gonyuunsi ni daa gbaai ya (Badar tobu ni), ka di nyɛla suhudoo din yi O (Naawuni) sani n-zaŋ tin ya, ka O lahi siɣisi ya kom na zuɣusaa domin O ti zaŋ li niŋ ya kasi, ka nyɛhi shintaŋ daɣiri ka chεn ya, ka kpaŋsi yi suhiri ni, ka lahi ba yi naba zali.

12. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli a Duuma (Naawuni) ni daa tim na ni wahayi Malaaikanim’ sani (ka yεli): “Achiika! M mini ya m-be, dinzuɣu kpaŋsim ya ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli maa, N (Mani Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn zaŋ dabiεm n-labi chεfurinim’ suhiri ni, dinzuɣu wahimi ya bɛ zuɣuri ni, ka lahi wahi bɛ nubihi.

13. Di daliri nyɛla bɛ tum mi birgi Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) zaligu, ŋun mi tum birgi Naawuni mini O tumo zaligu, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Azaabakpeenilana n-ti o.

14. Dina n-nyɛ (Azaaba maa), dinzuɣu lammi ya li. Yaha! Achiika! Buɣum daazaaba be ni chɛfurinima.

15. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yiyi ti laɣim ni chεfurinim’ tobu ni, tɔ! Yin miri ya ka yi (Muslimnim’) lebi biri ba.

16. Yaha! Ŋun ti lebi biri ba dindali maa, naɣila di nyɛla tobdabari shεli, beeobɔrimi ni o sɔɣi labi n-ti kpe (Muslim’) tobbihi puuni, tɔ! Achiika! O labi ya ni sujee din yi Naawuni sani na. Yaha! O labbu shee nyɛla ʒahannama (buɣum). Di labbu shee maa mi nyɛla din be.

17. Yi (Muslinnim’) daa bi ku ba (Badar tobu ni), amaa! Naawuni n-daa ku ba (chɛfurinim’ maa). Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A daa bi labi (kuɣuli maa) saha shεli a ni daa labila, amaa! Naawuni n-daa labi li, domin O dahim ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli maa dahindisuŋ. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

18. Di daliri nyɛla Naawuni n-nyɛŊun yɛn gbargi chεfurnim’ nabiεri.

19. Yi (yi chɛfurinim’) yi suhiri nasara, tɔ! Achiika! Nasara kan ya na, amaa! Yi yi chɛ (yi yi Muslinnim’ tuhibu), tɔ! Dina n-nyɛ din gari n­zaŋ tin ya.Yaha! Yi yi lahi labi na, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni labi na (n-ti ti Muslinnim’ nasara yi zuɣu). Yi mi salo ku tooi niŋ ya anfaani shεli,hali yi zoosim yi pahi. Yaha! Achiika! Naawuni mini ban ti yɛlimaŋli m-be.

20. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Doli ya Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu), ka miri ya ka yi lebi biri o, ka nyɛla ban wumda (Alkur’aani).

21. Yaha! Di leei ya kamani ninvuɣu shεbaban yεli: “Ti wum ya,” ka mi nyɛla ban bi wumda.

22. Achiika! Biŋkɔbri puuni ŋun be Naawuni sani n-nyɛ tikpiranim’ ni biriti (chɛfurinima), bana n-nyɛ ban bi niŋdi haŋkali.

23. Yaha! Naawuni yi di mi ni alheeri shɛli be bɛ ni, tɔ! O naan chε ka bɛ wum (yɛlimaŋli). Amaa! Hali O yi di chε ka bɛ wum, tɔ!Bɛ naan lebi biri, ka nyɛla ban zaɣisi (yεlimaŋli).

24. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Saɣimi ya Naawuni mini O tumo boligu, o yi ti boli ya n-zaŋ din yɛn tin ya nyεvuya (iimaansili), ka baŋ ya kadama achiika! Naawuni kpεri ninsala mini o suhi sunsuuni. Yaha! Achiika O sani ka bɛ yɛn ti laɣim ya (Zaadali).

25. Yaha! Zom ya fitina, di (daalobo) bi sheeri yi puuni ban di zualinsi ko zuɣu, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni lana.

26. Yaha! Teemi ya saha shεli yi (Muslinnim’) ni daa nyɛ zamaatu bɛla, ka daa nyɛ bɛ ni filindi shεba tiŋgbani ni, ka yi zɔri dabɛm ni ninsalinima (chɛfurnim’) ti sɔɣi n-gbahi ya, ka O laɣim ya (suhudoo shee, Madina), ka kpaŋsi ya ni O nasara (Badari tobu ni), ka lahi largi ya bindirasuma, domin achiika! Yi ni paɣi (Naawuni).

27. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di niŋ Naawuni mini O tumo bilkɔŋsi, ka miri ya ka yi niŋ yi daamaananim’ bilkɔŋsi, (dina n-nyɛ Naawuni jεma din nyɛ talahi yi zuɣu),ka mi nyɛla ban mi (ni bilkɔŋsi bi vεla).

28. Yaha! Baŋmi ya ni achiika! Yi daarzichi mini yi bihi nyɛla dahimbu n-zaŋ tin ya, ka kahi baŋ ni achiika! Naawuni sani ka sanyoo din galsi be (dina n-nyɛ Alizanda).

29. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi zo Naawuni, O ni zali ya din wolgira (yεlimaŋli mini ʒiri sunsuuni), ka nyɛhi yi taya ka chε n-ya, ka lahi chε m-paŋ ya. Yaha! Naawuni n­nyɛ Pintitali lana.

30. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli ban niŋ chɛfuritali maa ni daa nari a nabiɛri ni bɛ gbaagi a ti niŋ fukumsi ni, bee ka bɛ ku a, bee ka bɛ yihi a (Maka puuni), ka bɛ kuli nari nabiεri, ka Naawuni gba nara, dinzuɣu, Naawuni n-gari ban kam nara.

31. Yaha! Bɛ yi ti karindi ba Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, ka bɛ yεli: “Achiika! Ti wum ya, ti yi di bɔra, ti naan tooi tahi yεltɔɣa (Alkur’aani) ŋɔ maa tatabo na, ŋɔ maa pa shɛli m-pahila kurumbuni nim’ salima.”

32. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli bɛ (Makka chεfurinim’) ni daa yεli: “Yaa ti Duuma Naawuni! Dindee yi shiri nyɛla ŋɔ (Alkur’aani) maa nyɛla yεlimaŋli Asani, tɔ! Nyin chε ka saa mi kuɣa m-bahi ti zuɣu na zuɣusaa, bee ka A ka ti na ni azaabakpeeni.”

33. Yaha! Naawuni ku niŋ ba azaaba, ka a (Annabi Muhammadu) be bɛ puuni. Yaha! Naawuni pala Ŋun yɛn niŋ ba azaaba, ka bɛ nyɛla ninvuɣu shɛba ban bɔri chεmpaŋ (Naawuni sani).

34. Bozuɣu ka Naawuni ku niŋ ba azaaba, ka di nyɛla bɛ taɣiri la (niriba) ka chɛ Harami (Ka’aba) chaŋ ti kaai, bɛ mi pala ban su li (jiŋli maa), di ka ŋun su li m-pahila wuntizɔriba, amaa! Bɛ pam bi mi.

35. Yaha! Bɛ (Maka chεfurinim’) daa ka jɛma Naawuni yili (Ka’aba) puuni m-pahila vuliŋga mini nuu kpahibu, (ka Naawuni yεli ba)! Lammi ya azaaba, domin yi ni niŋdi chεfuritali shεli maa zuɣu.

36. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa dirila bɛ daarzichi domin bɛ taɣi niriba ka chɛ Naawuni soli, tɔ! Ni baalim, bɛ ni di li, ka di lahi leei ashaara n-zaŋ ti ba, din nyaaŋa, ka bɛ (Muslinnim’) lahi nya nasara bɛ zuɣu. Yaha! Ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa, bɛ ni ti laɣim ba ʒahannama buɣum ni (Zaadali).

37. Domin O (Naawuni) wolgi din be ka chɛ din vεla (Muslimi ka chɛ chεfura), ka zaŋ din be maa m-pa taba zuɣu,ka laɣim ba ʒahannama buɣum ni namgbaniyini. Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shɛbaban kɔhi lu.

38. (Yaa nyini Annabi)! Yεlimi ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa kadama bɛ yi chɛ (bɛ chεfuritali maa), bɛ ni chε m-paŋ ba din pun gari, amaa! Bɛ yi labi, tɔ! Achiika! Di daa pun niŋ ka bɛ gbaai ninvuɣu shɛba ban pun gari bɛ tatabo.

39. Yaha! Tuhimi ya ba (chεfurinim’ maa) hali ka fitina (buɣa jεma) ti lahi kani, ka jεma kpalim Naawuni ko dini, amaa! Bɛ yi chɛ (buɣa maa jεma), tɔ! Naawuni nyεla Ŋun nyari bɛ tuuntumsa.

40. Yaha! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Yin baŋmi ni achiika! Naawuni n- nyɛ Ŋun taɣiri ya, m-bo ni Duuma so Ŋun taɣira.Yaha! M-bo ni Sɔŋda.

41. Yaha! Baŋmi ya ni achiika! Tobbuna shɛŋa yi (Muslinnim’) ni di, tɔ! Di vaabu yim bunu puuni nyɛla Naawuni dini, ni Naawuni tumo, ni Annabi dɔɣiriba, ni kpibsi mini nandamba, ni sochanda, dindee yi niŋ ka yi ti Naawuni yɛlimaŋli, ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi shɛli na n-ti ti Ti dabli (Annabi Muhammadu), ʒiri mini yɛlimaŋli wolgibu dali (Badar tobu dali), dina n-nyɛ dabsi’ shɛli salonima ayi (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) ni daa ti kpa taba la. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

42. Teemi ya saha shεli yi (Muslim’ tobbihi) ni daa be yiliŋ maa yaɣ’ shεli din be yɔma, ka bɛ (chεfurinim’ maa) be katiŋa, ka (chɛfura) kɔhigɔriba maa be yi gbinni, di yi di daa niŋ ka yi gbaaila taba alikauli, tɔ! Yi naan yiɣisi alikauli maa, amaa! (Ka Naawuni chε ka yi laɣim tobu maa ni luɣushɛlipolo yi nibi tɛhi) domin O (Naawuni) pali O nam zalgu daalikauli din pun yɛn niŋ. Domin ŋun yɛn niŋ hallaka ka lebi biri yɛlimaŋli shiri niŋ hallaka, ka ŋun miyɛn ti yεlimaŋli ti yεlimaŋli. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, ni Baŋda.

43. (Yaa nyini Annabi) Teemi saha shεli Naawuni ni daa zaŋ ba (chɛfurinim’ maa) n-wuhi a a gom ni, ka bɛ nyɛla (sapashinnim’) bɛla,O yidi daa zaŋ ba wuhi a ka bɛ nyɛ pam, yi naan gbaɣisi tobu maa, yi mi naan niŋ namgbankpeeni, amaa! Ka Naawuni taɣi ya. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Baŋda ni din be suhiri ni.

44. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli yi (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) ni daa ti kpa taba (Badar tobu ni), ka O (Naawuni) daa zaŋ ba nwuhiri ya ka bɛ nyɛ bɛla yi ninni, ka yi mi gba nyɛ ba biɛla bɛ nini ni, domin Naawuni pali O nam zaligu daalikauli din pun yɛn niŋ. Yaha! Naawuni sani ka bɛ labsiri yεllikam.

45. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi ti kpa ninvuɣu shɛba (chɛfurinima), tɔ! Yin zanimi ya n-tuhi ba, ka teei ya Naawuni yɛla pam, achiika! Yi nyɛla banyɛn nya tarli.

46. Yaha! Doli ya Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu), ka di niŋ ya namgbankpeeni ka gbaɣisi tobu, ka yi yaa naai. Dinzuɣu! Niŋmiya suɣulo. Achiika! Naawuni mini suɣulonim’ m-be.

47. Yaha! Di leei ya kamani ninvuɣu shεba ban yibɛ yiŋsi(ni bɛ chaŋ tobu ni) ni fuhibu mini ninsalinim’ nyabu zuɣu, ka taɣiri ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun gili bɛ tuuntumsa (ni baŋsim).

48. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli shintaŋ ni daa dihi chεfurinim’ bɛ tuuntumsa nachinsi n-ti ba, ka yεli ba: “Zuŋɔ so ku tooi nyεŋ ya ninsalinim’ puuni. Yaha! Achiika! Nkuli yɛn taba ya mi (ka sɔŋdi ya), amaa! Saha shεli salonima ayi (Muslimnim’ mini chɛfurinim’) maa nina ni daa ti kpa taba, ka o labi o nyaaŋa ka yεli: “Mani nuu ka yi ni, achiika! N-nyarila yi ni bi nyari shɛli, achiika! Mani zɔri Naawuni. Yaha! Naawuni nyɛla Azaabakpeenilana.

49. Saha shεli munaafichinim’ mini ninvuɣu shεba doro ni be bɛ suhiri ni (chɛfurinima) ni daa yεra: “Bambɔŋɔnim’ (Muslinnim’) daadiini yɔhim ba mi,” Ŋun mi dalim Naawuni, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana.

50. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! A yi di yɛn nya saha shεli Malaaikanim’ ni deeri ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa nyεvuya, ka bɛ (Malaaikanim’) buri ba bɛ nina polo ni bɛ yaansi zuɣu, (ka yεri ba): “Lammi ya buɣum shɛli din diri pam daazaaba.”

51. Dina n-nyɛ bɛ nuhi ni pun daŋsi tum shεli. Yaha! Achiika! Naawuni pala Ŋun diri O daba zualinsi.

52. Kamani Fir’auna niriba bɛhigu, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana, bɛ daa niŋ chεfuritali ni Naawuni aayanima, ka O gbaaai ba ni bɛ tuumbiɛri. Achiika! Naawuni nyɛla Kpεŋlana, Azaabakpeeni lana.

53. Di daliri nyɛla achiika! Naawuni pala Ŋun taɣiri ni’ima shεli O ni niŋ ninvuɣu shεba, naɣila bɛ (niriba maa) ti taɣila (bɛhigu) din be bɛ mammaŋ’ sani. Yaha! Achiika Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

54. Kamani Fir’auna niriba bεhigu, ni ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana, bɛ daa labsila bɛ Duuma (Naawuni) aayanim ʒiri, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai ba ni bɛ tuumbɛri. Yaha! Ka Ti chɛ ka kom di Fir’auna niriba, bɛ mi zaa daa nyɛla zualindiriba.

55. Achiika! Naawuni sani, biŋkobbiɛri n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali, ka nyɛla ban ku lahi ti Naawuni yεlimaŋli.

56. Ninvuɣu shεba a ni gbaai alikauli ni bana, din nyaaŋa ka bɛ yiɣisiri bɛ daalikauli saha shεli kam, bɛ mi pala ban yɛn zo Naawuni.

57. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! A yi ti nya nasara bɛ zuɣu tobu ni, nyin zaŋmi ba (bɛ tibli dargibu) n-varsi ban be bɛ nyaaŋa, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn teei Naawuni yɛla.

58. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi ti zɔri bilkɔŋsi ninvuɣu shɛba sani, tɔ! Nyin labsim bɛ daalikauli n-ti ba ka di saɣisi (ka di wuhi ni alikauli shɛli lahi ka a mini ba sunsuuni). Achiika! Naawuni bi bɔri bilkɔŋsi nima.

59. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa di tεhiri ni bɛ zomi ntilgi maa. Achiika! Bɛ pala ban yɛn tooi nyεŋ Naawuni.

60. Yaha! Malimi ya shili n-guli ba ni yi yaa tariga. Yaha! Lom ya yuri n-zali, ka mali li n-valsiri Naawuni dim ni yi gba dim (chεfura), ka shɛba mi beni ka yi ʒi ba ka Naawuni Ŋun mi ba (bana n-nyɛ munaafachinima). Yaha! Binshɛɣu yi (Muslinnim’) ni zaŋ n-dihi Naawuni soli, tɔ! Bɛ ni pali ya di sanyoo, bɛ mi ti ku din ya zualinsi.

61. (Yaa nyini Annabi)! Amaa! Bɛ (chɛfurinim’ maa) yi dalimla maligu polo, tɔ! Nyin dalimmi di polo, ka zaŋ ayɛla dalim Naawuni. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Wumda, Baŋda.

62. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (chɛfurinim’) yi bɔri nibɛ niŋ a bilkɔŋsi, tɔ! Achiika! Naawuni n-nyɛŊun saɣindi a, Ŋuna n-nyɛŊun kpaŋsa ni O nasara, (ka lahi sɔŋ a) ni ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

63. Yaha! Ka O laɣim bɛ (Muslinnim’) suhiri. (Yaa nyini Annabi)! Hali a yi di zaŋ din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu zaasa ndihi, a naan ku tooi laɣim bɛ suhiri, amaa! Naawuni n-laɣim bɛ sunsuuni. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.

64. Yaa nyini Annabi! Naawuni saɣindi a, ni (ka lahi saɣindi) ninvuɣu shɛba ban doli a ka nyɛ ban ti Naawuni yɛlimaŋli puuni.

65. Yaa nyini Annabi! Kpaŋsim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋlimaa ni bɛ yim tobu ni, yi puuni ninvuɣu pishi yi mali suɣulo, bɛ ni nyεŋ (yi dimba maa) ninvuɣu kobsiyi, yi puuni ninvuɣukɔbga mi yi mali suɣulo, bɛ ni nyεŋ (chεfurnim’) ninvuɣu tuhuli, domin bɛ nyɛla ninvuɣu shεba ban bi baŋda.

66. Pumpɔŋɔ, Naawuni niŋ ya (yi Muslinnima) soochi, domin O mi ni yi puuni shεba beni n-nyɛ ninvuɣu gbarima, dinzuɣu di yi niŋ ka yi (Muslinnim) ninvuɣu kobga mali suɣulo, tɔ!Bɛ ni nyεŋ ninvuɣu (chεfurinim’) kobsiyi. Yaha! Yi (Muslinnim’) yi paai ninvuɣu tuhuli, bɛ ni nyεŋ ninvuɣu (chεfurinim’) tusaayi ni Naawuni yεda. Yaha! Naawuni mini suɣulonima m be.

67. Di ku tooi niŋ ka Annabi so mali tobdaba, naɣila o kpaaila (chɛfurinim’) ʒim tiŋgbani yaaŋa zuɣu, yi (Muslinnim) bɔrila Dunia bɛhigu nyaɣisim. Naawuni mi bɔrila Bahibuyili (Chiyaama). Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.

68. Di yi di pala Naawuni ni pun daŋ zali fukumsi shεli zuɣu, azaaba titali naan paai ya (yi Muslinnima) n-zaŋ chaŋ yi ni deei shɛli (tobdaba maa sani).

69. Dinzuɣu, dim ya yi ni di tobbuna shɛŋa puuni ka di nyɛ halalsi n-tin ya ka vεla, ka zon ya Naawuni. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

70. Yaa nyini Annabi! Yεlimi tobdaba ban be yi nuu ni maa: “Naawuni yi baŋ ni din be yi suhiri ni nyɛla zaɣivεlli, O ni tin ya din gari binshɛɣubɛ ni deei yi sani maa, ka chε m-paŋ ya.” Naawuni mi nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

71. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi bɔrini bɛ niŋ a bilkɔŋsi, tɔ!Bɛ daa pun niŋ Naawuni bilkɔŋsi pɔi ni dina, ka Naawuni ti a yiko bɛ zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

72. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlmaŋli,ka zo hiʒira, ka tuhi ni bɛ daarzichi ni bɛ nyɛvuya Naawuni soli zuɣu, ni ninvuɣu shɛba ban ti ba sheebu shee (Madina), ka sɔŋ ba, tɔ! Bannim’ nyɛla ban sɔŋdi taba. Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yɛlimaŋ’ maŋli,ka bi zo hiʒira, yi (Muslinnim’) ka bɛ sɔŋsim ni shεli, naɣila bɛ gba zola Hiʒira maa na. Amaa! Bɛ yi bo yi sɔŋsim adiini puuni, tɔ!Bɛ sɔŋsim leei talahi yi zuɣu, naɣila ninvuɣu shεba alikauli ni be yi mini ba sunsuuni. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa.

73. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa gba nyɛla ban sɔŋdi taba, dinzuɣu, yi (yi Muslinnim’) yi bi niŋ lala, fitina (zabazaba) mini saɣiŋgu zaɣ’ titali ni niŋ tiŋgbani yaaŋa zuɣu.

74. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli,ka zo hiʒira, ka tuhi Naawuni soli zuɣu, ni ninvuɣu shεba bantiba bɛhigu shee (Madina), ka sɔŋ ba, bannim’ maa n-nyɛ ban ti Naawuni yεlimaŋli ni achiika. Bɛ mali chεmpaŋ (Naawuni sani), ni arzichi din galsi (dina n-nyɛ Alizanda).

75. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli di nyaaŋa, ka zo hiʒira, ka pahi yi (Muslinnim’) zuɣu ka yi tuhi, tɔ! Bannim’ maa be yi puuni. Dɔɣim gba nyɛla ban gari taba fali dibu puuni. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.

1. Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) yihi bɛ nuu ka chɛ ninvuɣu shɛba yi (Muslinnim’) ni gbaai alikauli ni bana buɣujɛmdiba puuni la.

2. Dinzuɣu (Yaa yinim’ chεfurinima)! Gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu chira anahi (ni suhudoo), ka baŋ yani yipala ban yɛn tooi nyɛŋ Naawuni (ka zo n-tilgi). Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn filim chεfurinima.

3.Yaha! Di nyɛla molo din yi Naawuni ni O tumo sani na n-zaŋ chaŋ ninsalinim’ sani Haʒititali la dali, kadama Naawuni mini O tumo yihi bɛ nuu ka chɛ buɣujɛmdiba. Amaa! Yi (chεfurinim’) yi niŋ tuuba, tɔ! Dina nnyɛ din gari n-zaŋ tin ya.Yi mi yi lebi biri, tɔ! Yin baŋmi ya ni achiika! Yi pala ban yɛn tooi nyɛŋ Naawuni (ka zo ntilgi). Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim chεfurinim’ azaabakpeeni lahibali.

4. Naɣila yi (Muslinnim’) ni gbaai alikauli ni ninvuɣu shεba buɣujɛmdiba puuni, din nyaaŋa kabɛ bi yiɣisi alikauli maa, ka mi bi sɔŋ yidim so yizuɣu, tɔ! Yin palimi ya ba bɛ daalikauli hali ni bɛ saha. Achiika! Naawuni bɔrila wuntizɔriba.

5. Dinzuɣu, goli shɛŋabɛ ni mɔŋ tobu tuhibu di puuni maa yi ti gari,[1] tɔ! Yin tuhimi ya chεfurinim’ maa luɣilikam yi ni paai ba, ka gbahi ya ba daba, ka taɣi ya ba zali, ka ŋman ya taɣi ba soli kam. Amaa! Bɛ yi niŋ tuuba, ka puhi jiŋli, ka ti zakka, tɔ! Yin chεli ya ba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa. ——— [1] Dina n-nyɛ Konyur’ chuɣu goli, ni Chimsi bilaa, ni Chimsi goli, n-ti pahi kpini goli.

6.Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Buɣujɛmdiba maa puuni so yi bɔri ni o ʒini tabli a, tɔ! Nyin ʒinimi tabli o hali ka o ti wum Naawuni yɛltɔɣa, din’ nyaaŋa, ka a chɛ ka o paai luɣushɛli o ni yɛn nya suhudoo, domin bɛ nyɛla nivuɣu shεba ban bi mi.

7. Di yɛn niŋ wula ka alikauli be ni chεfurinima n-zaŋ chaŋ Naawuni mini O tumo sani, (ka bɛ bi yiɣisi li), naɣila yi mini ban daa gbaai alikauli Harami jiŋli (Ka’aba) gbinni la, bɛ yi zani tuhi, tɔ! Yi (Muslinim’) gba man zanimi ya tuhi. Achiika! Naawuni bɔrila wuntizɔriba.

8. Ka wula n-yɛn nyɛli, bɛ yi nya nasara yi (Muslinnim’) zuɣu, bɛ ku gu dɔɣim, bee mi ku gu amaana shεli, bɛ saɣiri mi n-tiri ya bɛ noya ni, amaa! Ka bɛ suhiri zaɣisiri li. Yaha! Bɛ pam nyɛla ban kpeeri yira.

9. Bɛ zaŋla Naawuni aayanima n-taɣi laɣibihi, ka guri ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli. Achiika! Bɛ tuuntumsa nyɛla din be.

10. Bɛ (chεfurinim’ maa) pala ban yɛngu bɛ Muslindɔɣim, bee ka bɛ gu amaana shεli. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ban kpahiri yεɣiri targa.

11. Amaa! Bɛ yi niŋ tuuba, ka puhi jiŋli, ka ti zakka, tɔ!Bɛ nyɛla yi mabihi adiini puuni. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigirila aayanim’ tiri ninvuɣu shεba ban mi.

12. Yaha! Bɛ (chεfurinim’ maa) yi yiɣisi bɛ pɔri bɛ daalikauli maa nyaaŋa, ka lahi galim yi daadiini, tɔ! Yin tuhimi ya Chεfuri zuɣulannima. Achiika! Bɛ pɔri maa kani, achiika! Bɛ ni chɛ yi daadiini saɣimbu.

13. Dini bɔŋɔ, yi ku tuhi ninvuɣu shεba ban yiɣisi bɛ pɔri ka niŋ niya ni bɛ yihi Naawuni tumo Makka, ka di nyɛla bana n-daa daŋ ya liribu piligu maa. Di nibɔŋɔ, yi zɔri ba mi? Tɔ! Naawuni n-tu ni yi zo, yiyinyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli.

14. Tuhimi ya ba, Naawuni ni dargi bɛ tibli ni yi (Muslinnim’) nuhi, ka dihi ba vi, ka lahi tin ya nasara bɛ zuɣu. Ka ti doro shɛŋa din be ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhiri ni.

15. Ka O (Naawuni) mahi bɛ (Muslinnim’) suhiri. Yaha! Naawuni deerila O ni bɔri so tuuba. Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

16. Bee yi (Muslinnim’) tεhirimi ni bɛ yɛn chεn ya mi (ka kuli bi dahim ya), ka Naawuni bi baŋ yi puuni ban tuhi tobu, ka mi bi gbibi din pa Naawuni, bee O tumo, bee Muuminnim’ ka bɛ nyɛ simnima. Yaha! Naawuni n-nyɛŊunmidin sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

17. Di bi tu kamaata ni buɣujɛmdiba gbibi Naawuni jiŋa ka mi diri bɛ maŋ’ shɛhira ni chεfuritali. Bannim’ maa tuma saɣim ya, kabɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim buɣum puuni.

18. Achiika! Ninvuɣu shεba ban gaandi Naawuni jiŋa (ni jɛma) n­nyɛ ban ti Naawuni yεlimaŋli ka ti Chiyaama yεlimaŋli, ka puhi jiŋli, ka ti zaka, ka bi zo so naɣila Naawuni. Tɔ! Bannim’ maa, tamaha beni kadama bɛ be ninvuɣu shεba ban dolsi puuni.

19. Di ni bɔŋɔ, yi (Muslinnim’) zaŋla haʒitiriba kom taribu mini harami jiŋli (Ka’aba) mɛbu zali ka di ŋmani ninvuɣu so ŋun ti Naawuni ni Zaadali yεlimaŋli, ka tuhi tobu Naawuni soli puuni? Bɛ ku niŋ yim Naawuni sani. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.

20. Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli,ka zo hiʒira, ka lahi tuhi Naawuni soli puuni ni bɛ daarzichi mini bɛ nyɛvuya, tɔ! Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban mali darza gari sokam Naawuni sani. Dinzuɣu, bannim’ maa nnyɛ ban nyɛ tarli.

21. Bɛ Duuma (Naawuni) tiri bala suhupɛlli lahibali ni nambɔzɔbo din yi O sani na, ni yεda shɛli, ka bɛ lahi mali Alizanda yili shεŋa din puuni mali yolsigu din ka naabu.

22. Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Achiika! Naawuni sani ka sanyoo din galsi be.

23. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlmaŋli! Di zaŋ ya yi banim’ mini yi mabihi leei yi simnima, dindee yi niŋ ka bɛ yu chεfuritali n-gari Naawuni yɛlimaŋtibo. Dinzuɣu, ŋun ti zaŋ ba leei simnima yi puuni, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ zualindiriba.

24. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di yi niŋ ka yi banima, ni yi bihi, ni yi mabihi, ni yi paɣaba, ni yi dɔɣiriba, ni arzichi shɛŋa yi ni laɣim, ni yi daabilim shεli yi nizɔrini di tiniŋ ashaara, ni yili shεŋa yi ni niŋ yɛda, dina ka yi bɔra n-gari Naawuni ni O tumo, n-ti pahi Naawuni soli tobu tuhibu, tɔ! Yin ʒin ya guhimi hali ka Naawuni ti tahi O zaligu (azaaba) na. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban kpeeri yira.

25. Achiika! Naawuni tin ya nasara luɣa pam, n-ti pahi Hunaini tobu dali la, saha shεli yi (Muslinnim’) nina ni daa tiɣi yi galsim, ka di bi niŋ ya anfaani shεli, ka tiŋgbani muɣi ya di mini di yɛlim maa zaa yoli. Din nyaaŋa, ka yi (Muslinnim’) lebi biri (ka zo ka chɛ tobu maa).

26. Din nyaaŋa, ka Naawuni siɣisi O suhudoo na n-ti ti O tumo (Annabi Muhammadu), ni ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka siɣisi tobbihi (Malaaika) shεba yi ni bi nya, ka dargi chεfurinim’ tibli. Tɔ! Dina n-nyɛ chεfurinim’ sanyoo.

27. Din nyaaŋa, ka Naawuni deei O ni bɔri so tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

28. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Achiika! Buɣujɛmdiba nyɛla tabzahi (daɣiri), dinzuɣubɛ miri ka bɛ miri Harami jiŋli (Ka’aba) yuuni ŋɔ maa nyaaŋa, yimiyi zɔri fara (yi mini ba daabilim zuɣu), tɔ! Ni baalim, Naawuni ni largi ya O pini puuni O yi yu. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Baŋda, Yɛmgoliŋgalana.

29. Tuhimi ya ninvuɣu shεba ban bi tiri Naawuni mini Chiyaama dabsili yεlimaŋli,ka mibi mɔŋdi bɛ maŋ’ Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) ni mɔŋdi shεli, bε mi ka yɛlimaŋli daadiini (Muslinsi daadiini) puuni, ka bε be ninvuɣu shεba bε ni ti litaafi puuni, naɣila bɛ ti yo la tiŋgbani fargu (n-ti Muslinnima) ni bɛ nuu, ka nyɛla ban filiŋ.

30. Ka Yahuudunim’ naan yεli: “Uzairu nyɛla Naawuni bia,” ka Nashaaranim’ gba yεli: “Masiihu (Annabi Issa) nyɛla Naawuni bia. “Lala n-nyɛ bɛ noya ni yεltɔɣa,ka bɛ zaŋdi li ŋmahindi ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali pɔi ni bana maa yεltɔɣa. Tɔ! Naawuni nari ba, bozuɣuka bɛŋmalgiri ba (ka chεri Naawuni dolibu).

31. Bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim’) zaŋla bɛ daalifa kpamba mini bɛ daadiini toondannima n-leei duumanim’ ka pa ni Naawuni, ni Issa Mariam bia. Bɛ mi daa bi puhi ba ni yɛltɔɣa shεli mpahila bɛ jεmmi Duuma yino. Duuma jεmdigu n-kan ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. O nam simsiya ka chɛ bɛ ni jɛmdi binyɛri shɛŋa m-pahi O zuɣu maa.

32. Bɛ bɔrimi ni bɛ pobsi kpihim Naawuni neesim (Muslinsi daadiini) ni bɛ noya, ka Naawuni mi zaɣisi (bɛ yubu maa) naɣilaO pali O neesim, hali chεfurinim’ yi je.

33. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun tim O tumo (Annabi Muhammadu) na ni dolsigu mini yεlimaŋli daadiini, domin O chɛ ka di nyɛŋ adiini kam, hali di yi niŋ ka buɣujɛmdiba je.

34. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Achiika! Yahuudu limamanim’ mini dolodolo faaranim’ dirila niriba daarzichi ni ʒiri, ka guri (niriba) ka chɛri Naawuni soli, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban laɣindi salima mini anʒilfa sɔŋda, ka mi bi mali li dihiri Naawuni soli zuɣu, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba azaabakpeeni lahibali.

35. Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti pɔbsi li (salima ni anʒilfa maa), ka di biigi ʒahannama buɣum puuni, ka bɛ zaŋ li n-tabli bɛ gbεri, ni bɛ puluɣa, n-ti pahi bɛ yaansi zuɣu,(ka bɛ yεli ba): “Ŋɔ maa ka yi daa laɣim n-zali yi maŋ’ (Dunia la). Dinzuɣu, lammi ya yi ni daa laɣindi shɛli maa (daazaaba).”

36. Achiika! Goya kalinli nyɛla pia ni ayi Naawuni sani, ka di sabi be Naawuni litaafi (Lauhul Mahfuuz) puuni, tun dabsi’ shεli Naawuni ni kuli nam sagbana mini tiŋgbani. Di puuni mali chira anahi ka Naawuni mɔŋ tobu tuhibu di puuni. Dina n-nyɛ adiini (zalsi) shɛli din tuhi. Dinzuɣu, di din ya yi maŋ’ zualinsi di puuni. Yaha! Tuhimi ya ban jɛmdi buɣa maa namgbaniyini kamani bɛ ni tuhiri ya (yi Muslinnima) namgbaniyini shεm, kabaŋ ya ni achiika! Naawuni mini ban zoro m-be

37. Achiika! Naɣisibu nyɛla din pahi chɛfuritali ni,[2] ka bɛ mali li m-birgiri ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali, bɛ niŋdi li (tobu tuhibu) la halalsi n-tiri bɛ maŋ’ yuun’ shεli ni,kamɔŋdi bɛ maŋ’ yuun’ shεli ni, domin di kana n-ti saɣisi Naawuni ni mɔŋ tobu goli shεŋa ni maa, ka di chɛ ka bɛ ni tooi niŋ Naawuni ni mɔŋ shɛli halalsi ti bɛ maŋa, bɛ (shintaŋ) dihi ba la bɛ tuumbεri nachinsi. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ gutulunima. ——— [2] Larbunim’ daa yi tuhiri tobu ti paai goli shεŋa Naawuni ni mɔŋ tobu tuhibu, bε kuli tuhirila bε tobu, ka leei naɣisi li ti kpεhi goli shεŋa din pa lala goya maa puuni, dinzuɣu ka Naawuni boli li chεfuritali, domin bε niŋ Naawuni ni mɔŋ shεli halalsi ti bε maŋa.

38. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Bozuɣu ka bɛ yiti yεli ya: “Yim ya na Naawuni soli zuɣu tobu ni,” ka yi niŋ tibsim tiŋgbani yaaŋa zuɣu? Di ni bɔŋɔ, yi niŋla Dunia bεhigu yεda ka chɛ Chiyaama? Dunia bεhigu nyεɣisim pa shɛli Chiyaama puuni naɣila bɛla.

39. Yi (Muslinnim’) yi bi yi tobu maa ni, O (Naawuni) ni niŋ ya azaabakpeeni, ka taɣi ya ka tahi ninvuɣu shεba dabam na, ka yi ku tooi niŋ O (Naawuni) chuuta shεli. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

40. Yi (Muslinnim’) yi bi sɔŋ O (Annabi Muhammadu), tɔ! Achiika! Naawuni Ŋun sɔŋ o, dina n-nyɛ saha shεli chεfurinim’ ni daa yihi o (Maka), ka o nyɛ niriba ayi puuni yino (o mini ti toondana Abubakar), saha shεli bɛ niriba ayi maa ni daa be zoloŋ la ni, saha shεli o (Annabi Muhammadu) ni daa yεri o zo maa (Abubakar): “Di niŋ suhusaɣiŋgu, achiika! Naawuni be ni tinima. Dinzuɣu, ka Naawuni daa siɣisi O suhu-doo na nti ti o (Annabi Muhammadu), ka kpaŋsi o ni sooje shεba yi nina ayi ni bi nya ( bana n-nyɛ Malaaikanima), ka chɛ ka chɛfurinim’ (buɣujɛmdiba) yɛltɔɣa filiŋ, ka Naawuni yεltɔɣa (Laa’ilaaha illallahu) nyɛ din be zuɣusaa. Yaha! Naawuni nyɛla Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana.

41. (Yaa yinim’ Muslinnima)! Yim ya n-ti tuhi tobu, ka nyɛla ban mali yaa bee chɔɣinsi, ka tuhi ya ni yi daarzichi mini yi maŋsi Naawuni soli, dina n-nyɛ bɛrisuŋ n-tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban mi.

42. (Yaa nyini Annabi)! Di yi di nyɛla Nyɔri (tobbuna) m-be yoma, ni gɔrim shεli din bi waɣa, bɛ (Munaafichinim’ maa) naan doli a, amaa! Soli maa n-niŋ waɣilim n-ti ba. Ni baalim, bɛ ni po Naawuni (ka yεli): “Ti yi di naan tooi yi tobu maa ni, achiika! Ti naan yina mpahi yi zuɣu. Bɛ maŋsi kabɛ niŋdi ashaara. Yaha! Naawuni mi ni bɛ nyɛla ʒirinima.

43. (Yaa nyini Annabi)! Naawuni chε m-paŋ a, bozuɣu ka a ti ba soli (ni bɛʒinmi yiŋa, bozuɣuka a bichɛ ba) hali a ti baŋ bɛ puuni ban niŋ yɛlimaŋli, ka baŋ ban nyɛʒirinima.

44. Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni mini Chiyaama yεlimaŋli ku saɣi bo yεda a (Annabi) sani (ni bɛʒini yiŋ’)ka che bɛ zaŋ bɛ daarzichi ni bɛ mammaŋ’ nyɛvuya n-tuhi Naawuni zuɣu. Naawuni mi nyɛla Ŋun mi wuntizɔriba.

45. Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi ti Naawuni mini Chiyaama yεlimaŋli nnyɛ ban bɔri yεdda a sani (ni bɛʒini yiŋa),ka bɛ suhiri zilsi, dinzuɣu bɛ nyɛla ban kuli be bɛ biɛhim puuni m-puri bɛ haŋkaya.

46. Yaha! Bɛ yi di bɔri tobu maa ni yibu, tɔ!Bɛ naan mali di shili. Amaa! Naawuni mɔŋ ba mi ni bɛ di yiɣisi pahi yi zuɣu,ka di kpɛhi ba vunnyɛɣili, ka bɛ yɛliba: “Ʒinimi ya yiŋ m-pahi ninvuɣu shɛba ban ʒiya zuɣu.”

47. Bɛ (Munaafichinim’ maa) yi di yi tobu maa ni pahi yi (Muslinnim’) zuɣu, tɔ! Bɛ naan ku pahi ya shεli naɣila saɣiŋgu. Yaha! Bɛ naan niŋ yomyoma m-bo tuɣiligu niŋ yi sunsuuni, ka bɛ di yɛnbɔri ya ni fitina, yi mi puuni shεba beni n-di yɛn wum ti ba. Yaha! Naawuni mi zualindiriba.

48. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ (Munaafichinim’ maa) daa mini pun bo fitina m-bahi a zuɣu (Uhdu tobu ni), ka tilgi tilgi a yɛla hali ka yɛlimaŋli ti ka na, ka Naawuni zaligu (Muslinsi daadiini) nya nasara, ka bɛ (Munaafichinim’) nyɛla ban je.

49. Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni shεba beni n-yεra: “(Yaa nyini Annabi)! Niŋmima yεda (ni yiŋ’ ʒiya), amaa! Di niŋ ma fitina.” Wumma! Bɛ lu fitina puuni. Yaha! Achiika! Ʒahannama buɣum nyɛla din gili chεfurinima.

50. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi nya din viεla, ka di saɣim bɛ suhiri. Amaa! Yɛlibɛɣu yi nya a, ka bɛ yεra: “Achiika! Tinim’ pun gbaaila ti maŋ’ poi ni dina,” ka bɛ lebi biri, ka nyɛla ban niŋdi suhupiεlli.

51. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di kariya ka yɛlibiɛɣu nya ti naɣila Naawuni ni sabi shεli n-ti ti, Ŋuna n-nyɛŊun taɣiri ti. Yaha! Ban ti yεlimaŋli zaŋmi bɛ yɛla n-dalim Naawuni.

52. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di-ni bɔŋɔ, yi (Munaafichinim’) ʒɛmi guhiri ti ni yɛlisuma ayi (nasara bee kpibu) puuni yini ti paai ti? Ka ti (Muslinnim’) mi guhiri ni Naawuni gbaai ya ni azaaba din yi O sani na, bee (ka ti kun ya) ni ti nuhi. Dinzuɣu ʒinimi ya n-guhira, achiika! Ti mi gba nyɛla ban ʒiya guhiri m-pahi yi zuɣu.”

53. Yεlima: “Dihimi ya ka di nyɛla yi yurimi bee yi bi yura, di kariya ka bɛ (Naawuni) deei li yi sani, achiika! Yi nyεla ninvuɣu shεba ban kpeeyi”.

54. Yaha! Ka shεli n-chε ka bɛ ku deei bɛ dihibu m-pahila achiika! Bɛ niŋla gutulunsi ni Naawuni ni O tumo, bɛ mi bi kani na jiŋli ni naɣila bɛ nyɛla vunyεɣalinima. Yaha! Bɛ bi dihiri ni bɛ daarzichi naɣila bɛ nyɛla bɛ ni niŋ shɛba talahi.

55. (Yaa nyini Annabi)! Di chε ka bɛ (Munaafichinim’ maa) daarzichi mini bɛ bihi niŋ a lahaʒiba, achiika! Naawuni bɔrimi ni O zaŋ li niŋ ba azaaba Dunia bεhigu puuni, ka bɛ nyεvuya ti yi ka bɛ nyɛla chεfurinima.

56. Ka bɛ (Munaafichinim’ maa) naan pɔri Naawuni kadama bɛ bela yi puuni, ka mi ka yi ni. Amaa! Bɛ nyɛla ninvuɣu shɛba naan zɔri dabεm (ni yi ti ku ba).

57. Bɛ yidi nyasɔɣibu shee, bee zolona ni, bee kpiεhili shee, tɔ!Bɛ naan ŋmalgi kpa di polo ka nyɛla ban niŋdi yomyoma.

58. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ puuni shεba beni n-galinda sara taribu shee, bɛ yi ti ba di puuni shεli, ka bɛ saɣi ti li, amaa! Bɛ yi bi ti ba di puuni shɛli, ka a nya ba ka bɛ jεri suli.

59. Yaha! Bɛ yi di saɣi ti Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) ni ti ba shɛli ka yεli: “Naawuni ni saɣindi ti, ni baalim, Naawuni mini O tumo ni ti ti O pini puuni shεli, achiika! Ti nyɛla ban niŋdi kore n-zaŋ chaŋ ti Duuma sani.”

60. Achiika! Sara (zaka liɣiri) nyɛla faranim’ dini, ni nandaamba, ni ban tumdi di (zaka maa) tuma, ni ninvuɣu shεba bɛ ni balinda bɛ suhiri (ni bɛ kpe Muslinsi daadiini ni), ni daba chɛbu, ni bɛ ni doli shεba samkara, ni Naawuni soli zuɣu tobu, ni sochanda. Di nyɛla talahi shɛli din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

61. Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni shεba beni niŋdi Annabi biɛrim ka naan yεra: “O (Muhammadu) nyɛla ŋun tiri yεlimaŋli ni lahibali kam o ni wum ni o tibli. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “O wumdila din nyɛ zaɣiviɛlli n-tin ya, o tirila Naawuni yεlimaŋli, ka tiri yεlimaŋli ni Muumininima, ka lahi nyɛ nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli yi puuni. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋdi Annabi chuuta maa, bɛ mali azaabakpeeni (Zaadali).

62. Bɛ (Munaafichinim’ maa) pɔrila Naawuni n-tiri ya (yi Muslinnima) domin yi niŋ ba yεda. Naawuni mi mini O tumo n-nyɛ ban tu ni bɛ niŋ ba yεda, bɛ yi nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli.

63. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi mi ni achiika! Ninvuɣu so ŋun kpahira n-yɛɣiri Naawuni ni O tumo tarsi, tɔ! Achiika! Ʒahannama buɣum be o zuɣu, ka o nyɛla ŋun yɛn ti kpalim di puuni. Dina n-nyɛ vi zaɣititali.

64. Munaafichinim’ maa zɔrimi ni suuri shεli tishee bɛ zuɣu na n-ti tiri ba din be bɛ suhiri ni lahibali. Yεlima: “Malimi ya ansarsi, achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn yihi yi ni zɔri shɛli maa polo ni.”

65. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi bɔhi ba bɛ ni yεli: “Achiika! Tinim’ dirila alizama ka dɛmda, tɔ!Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, Naawuni mini O aayanima, n-ti pahi O tumo ka yi maandi ansarsi?

66. Di fabli ya, achiika! Yi niŋ chεfuritali yi yɛlimaŋtibo nyaaŋa, Ti (Tinim’ Naawuni) yi chε m-paŋ yi puuni shεba, tɔ! Ti ni niŋ shεba azaaba, domin bɛ nyɛla bibɛhi.

67. Munaafichinim’ dobba mini Munaafichi paɣaba nyεlaban sɔŋdi taba, ka bɛ puhiri taba ni Naawuni ni mɔŋ shεli, ka mɔŋdi tuunviεla tumbu, ka chε ka bɛ nuhi kpεma (bɛ bi diri bɛ daarzichi Naawuni soli). Bɛ tamla Naawuni yεla, kaOgba tam bɛ yεla. Achiika! Munaafichinima n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban kpee yi.

68. Naawuni niŋ Munaafichi dobba mini paɣaba, n-ti pahi chεfurinim’ alikauli ni ʒahannama buɣum,ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, dina n-nyɛ din saɣindi ba. Yaha! Naawuni narim ba, ka bɛ lahi mali azaaba shɛli din bi ŋmaara.

69. Kamani ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni yinima, bɛ daa nyɛla ban mali yaa n-gari ya, ka lahi mali arzichi mini bihi n-gari ya, ka bɛ wum nyɛɣisim ni bɛ tarli (saha biɛla), dinzuɣu wummi nyɛɣisim ni yi tarli (saha bɛla) kamani ninvuɣu shɛba ban daa kana pɔi ni yinim’ maa gba ni daa wum nyɛɣisim ni bɛ tarli shεm, ka yikpe ʒiri ŋmabu ni kamani bɛ ni daa ŋmari ʒiri shεm. Bannim’ maa, bɛ tuuntumsa (laara) saɣim ya Dunia ni Chiyaama. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ban kɔhi lu.

70. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana maa lahibali bi kaba na? (Bana n-nyɛ) Annabi Nuhu niriba, ni Aadunima (Annabi Hudu niriba), ni Samuudu nima (Annabi Salihu niriba), ni Annabi Ibrahima niriba, ni Madyana nima (Annabi Sayibu niriba), n-ti pahi ninvuɣu shεba bɛ ni daa lebi bɛ tiŋgbani m-pili (Annabi Lutu niriba), bɛ tuumba daa kaba na ni dalirinim’ din be polo ni, dinzuɣu, Naawuni daa pala Ŋun di ba zualinsi, amaa! Bana n-daa diri bɛ maŋ’ zualinsi.

71. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli dobba ni paɣaba nyɛlaban sɔŋdi taba, bɛ puhirila tuunviεla, kamɔŋdi Naawuni ni je shɛli, ka puhiri jiŋli, ka tiri zakka, ka doli Naawuni ni O tumo, bannim’ maa, ni baalim Naawuni ni zo ba nambɔɣu. Achiika! Naawuni nyɛla Nyεŋda, ni Yεmgoliŋgalana.

72. Naawuni niŋla ninvuɣu shɛba ban ti yεlimaŋli dobba ni paɣaba alikauli ni Alizanda yili shεŋa kulibɔnani yɛnti zɔri di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ni yili vɛla din be ʒinahigu Daalizanda puuni. Yɛda mi din yi Naawuni sani na n-nyɛ din galsi. Dina n-nyɛ tarli din galsi.

73. Yaa nyini Annabi! Tuhimi chεfurnim’ mini Munaafichinima, ka miitaɣi ba. Yaha! Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛʒahannama buɣum ni, di labbu shee maa mi nyɛla din be.

74. Bɛ (Munaafichinim’ maa) pɔrila Naawuni kadama bɛ bi yεli shɛli (din be). Achiika! Bɛ daa yεlila chεfuritali yεltɔɣa, ka leei chεfurinim’ bɛ Muslinsi kpɛbu nyaaŋa. Yaha! Ka bɛ niŋ tɛhibεri ka bi nya di nasara, mi bɛ daa bi galim ba (bɛ Muslinnima) m-pahila Naawuni ni O tumo n-daa largi ba O pini puuni zuɣu. Dinzuɣubɛ yi niŋ tuuba, tɔ! Dina n-nyɛ zaɣiviɛlli zaŋ ti ba, amaa! Bɛ yi lebi biri, Naawuni ni niŋ ba azaaba kpeeni Dunia ni Chiyaama, bɛ mi ka ŋun yɛn taɣi ba tiŋgbani yaaŋa zuɣu (ka chɛ Naawuni daazaaba), bee ŋun yɛn ti sɔŋ ba.

75. Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni shεba beni gbaai Naawuni alikauli (ka yɛli): “Achiika! O yi ti ti O pini puuni shεli, tɔ! Achiika! Ti naan zaŋ li mali sara. Ti mi naan pahi ninvuɣusuma puuni.

76. Saha shεli O (Naawuni) ni ti largi ba O pini puuni shεli,ka bɛ zaŋ li niŋ bεm. Yaha! Ka bɛ lebi biri, ka nyɛla ban zaɣisira.

77. Ka Naawuni zaŋ munaafichitali maa n-dolsi bɛ suhiri ni hali ni dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti laɣim ni Ŋuna, domin bɛ ni kuli yiɣisi Naawuni daalikauli shεli bɛ ni gbaagi O maa zuɣu, ni ʒiri shεŋabɛ ni daa ŋmar maa.

78. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi mi ni achiika! Naawuni mi bɛ daashili, ni bɛ ni gbaari saawɔra shεŋa maa? Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Baŋdatitali ni din sɔɣi?

79. Ninvuɣu shεba ban galindi ninvuɣu shɛba ban niŋdi alheeri Muslinnim’ puuni n-zaŋ kpa sara shεŋabɛ ni yihira, (ka lahi galindi) ninvuɣu shεba ban ku tooi nyεŋ naɣila bɛ kpaŋmaŋ’ targa, ka bɛ (Munaafichinim’ maa) naan maandi ba ansarsi. Naawuni ni mali ba ansarsi yo. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali).

80. (Yaa nyini Annabi)! Bom gaafara nti ba (bɛ Munaafichinim’ maa), bee ka a bi bo gaafara n-ti ba, a yi bo gaafara n-ti ba siɣim bupishiyɔpɔin, tɔ! Di kariya ka Naawuni chɛ m-paŋ ba, di daliri nyɛla bɛ niŋla chɛfuritali ni Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu). Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban kpeeri yira.

81. Ninvuɣu shɛba ban kpalim yiŋa (ka bi chaŋ Tabuuka tobu ni) Naawuni tumo nyaaŋa maa niŋ suhupεlli ni bɛ yiŋ’ ʒiya. Ka zaɣisi ni bɛ zaŋ bɛ daarzichi mini bɛ nyεvuya n-tuhi Naawuni soli zuɣu, ka bɛ yεli: “Di yin ya tobu ni tulum ŋɔ saha.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ʒahannama buɣum tuli gari lala, bi yi di nyεla ninvuɣu shεba ban baŋda.”

82. Dinzuɣubɛ lam bɛla (Dunia ŋɔ), ka ti kuhi pam (Zaadali), di nyɛla sanyoo ni bɛ ni daa tumdi shɛli.

83. (Yaa nyini Annabi)! Naawuni yi chε ka a yi (tobu ŋɔ ni) n-labi yiŋa, n-ti paai bɛ (munaafichinim’ maa) puuni shɛba, ka bɛ ti lahi bo soli ni bɛ yi tobu shεli ni, tɔ! Nyin yεlima: “Kuli mali wɔra, yi ku lahi pahi n-zuɣu ka ti yi, yi mi ku pahi n-zuɣu ka ti tuhi n-dimba. Achiika! Yi daa pun niŋla yiŋ’ ʒiya maa yεdda, dinzuɣu ʒinimi ya m-pahi ban pun ʒiya zuɣu.

84. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di puhi jiŋli m-bahi bɛ zaɣiyino kam ŋun kpi zuɣu, a mi di zani o gballi zuɣu. Achiika! Bɛ niŋla chɛfuritali ni Naawuni mini O tumo, ka kpi ka nyɛla ban kpeeyi.

85. Yaha! Di chɛ ka bɛ daarizchi mini bɛ bihi maa niŋ a lahiʒiba, achiika! Naawuni bɔrimi ni Ozaŋ li n-darigi bɛ tibli Dunia ŋɔ, ka bɛ nyεvuya ti yɛn yi, ka bɛ nyɛla chεfurinima.

86. Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura shεli na, (ka yεli): “Tim ya Naawuni yεlimaŋli, ka pahi O tumo zuɣu ka yi tuhi, ka bɛ puuni bundaannim’ naan bɔri soli a sani, ka yεli: “Chεli ti ka ti pahi ninvuɣu shɛba ban ʒi yiŋ’ maa zuɣu.”

87. Bɛ (Munaafichinim’ maa) saɣi ya ni bɛ pahi ban ʒi yiŋ’ maa zuɣu. Dinzuɣu,ka bɛ (Naawuni) ŋari bɛ suhuri, ka bɛ nyɛla ban ku lahi baŋ viεnyεla.

88. Amaa! (Naawuni) tumo ni ninvuɣu shεba ban tiyεlimaŋli pahi o zuɣu maa ban tuhi ya ni bɛ daarzichi ni bɛ maŋsi, dinzuɣu, bannim’ maa mali alheeri balibu kam. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ tarli.

89. Naawuni mali Alizanda yili shεŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri di gbinni shili nguli ba, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Dina n-nyɛ tarli din galsi.

90. Ka ban mali fabila Larbu tiŋkpannim’ puuni kana ni bɛ ti niŋ ba yεdda (ka bɛ di ʒini yiŋa), ka ninvuɣu shεba ban labsi Naawuni mini O tumo ʒiri maa gba ʒini yiŋa. Ni baalim, azaabakpeeni ni nya bɛ puuni ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa.

91. Taali ka ninvuɣu gbarima zuɣu (ni bɛʒini yiŋa), ni ban ka alaafee, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ka bɛ ni yɛn zaŋ shɛli dihi Naawuni zuɣu, di yi niŋ ka bɛ paɣibɛ suhuri Naawuni mini O tumo zuɣu. Yaha! Taali shεli ka ninvuɣu shεba ban tumdi tuunsuma (ka bi tooi chaŋ tobu ni) zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔoboznaa.

92. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Taali ka ninvuɣu shεba ban yi kana a sani domin a ti kpiɣi ba (ni bimbara), ka a yεliba: “N- ka din yɛn kpiɣi ya,” ka bɛŋmalgi ka bɛ nina kpaari ni nintam, ka di nyɛ suhusaɣiŋgu domin bɛ ka bɛ ni yɛn zaŋ shɛli n-dihi Naawuni zuɣu.

93. Achiika! Taali bela ninvuɣu shεba ban bɔri yεda a (Annabi Muhammadu) sani, ka mi nyɛla bundannima. Bɛ saɣi ti ni bɛ pahi ban ʒi yiŋ’ zuɣu, ka Naawuni ŋari bɛ suhiri, dinzuɣu ka bɛ ku lahi tooi baŋ (yɛlimaŋli).

94. Bɛ (Munaafichinim’) ni tahi fabla na yi (Muslinnim’) sani di yi niŋ ka yi yi tobu maa ni labi na yiŋa. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di fabli ya, di kariya ka ti tin ya yεdda, achiika! Naawuni pun ti ti yi lahibali. Yaha! Ni baalim, Naawuni mini O tumo ni nya yi tuma. Din nyaaŋa, kabɛ yɛn ti labsi ya (Duuma so) Ŋunmidin sɔɣi ni din be polo ni la sani, ka O ti tin ya yi ni taa tumdi shɛli tuuntumsa lahibali.

95. Ni baalim, bɛ (Munaafichinim’) ni pon ya Naawuni (ka wuhi daliri shɛli din chɛ ka bɛ bi chaŋ tobu ni), yi yi ŋmalgi chaŋ bɛ sani, domin yi chɛ ba. Dinzuɣu! Yim yabɛ yɛla ni. Achiika! Bɛ nyɛla tabzahi (daɣiri). Yaha! Bɛ labbu shee n-nyɛʒahannama buɣum domin bɛ ni daa tumdi tuun shɛŋa zuɣu.

96. Bɛ pɔri yala Naawuni domin yi (Muslinnim’) ti ba yεda, tɔ! Yi yi ti ba yεda, achiika! Naawuni pala Ŋun yɛn ti ninvuɣu shɛba ban kpeeri yiri yɛdda.

97. Laribu tiŋkpannima n-gari sokam chεfuritali mini munaafichitali, bana n-lahi tu ni bɛ di mi Naawuni ni siɣisi zalsi shεŋa na n-ti ti O tumo (Annabi Muhammadu). Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

98. Yaha! Laribu tiŋkpannim’ maa puuni shεba beni n-gbibi bɛ ni dihiri shɛli Naawuni zuɣu maa ka di nyɛ samli, ka naan ʒiya guhiri ni yɛlibɛɣu nyɛn ya (yi Muslinnima), tɔ! Bana ka yɛlibɛɣuyɛn nya. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

99. Yaha! Larbu tiŋkpannim’ maa puuni so beni ti Naawuni mini Zaadali yεlimaŋli. Yaha! Ka o gbibi o ni dihiri shɛli maa ka di nyɛla pulibu Naawuni sani, ni Naawuni tumo daaduwa. Wumma! Di nyɛla n­zaŋ ti ba. Ni baalim, Naawuni nyɛla Ŋun yɛn zaŋ ba kpεhi O nambɔ­zɔbo (Alizanda) ni. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

100. Yaha! Tuulinim’ ban daa daŋ tooni ban zo hiʒira puuni, ni Madinanima, n-ti pahi ban doli bɛ nyaaŋa ni tuunsuma, Naawuni niŋ ba yεda, ka mali Alizanda yili shɛŋa kulibɔnani yɛn ti zɔri di gbinni la shili n-guli ba, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Dina n-nyɛ tarli din galsi.

101. Yaha! Munaafichinim’ be Larbu tiŋkpannim’ ban gili ya maa mini Madinanim’ puuni, bɛ limla munaafichitali puuni. (Yaa nyini Annabi)! A ʒi ba, Ti (Tinim’ Naawuni) m-mi ba, Ni baalim, Ti nyɛla ban yɛn niŋ ba azaaba (Dunia ŋɔ) siɣim buyi. Di nyaaŋa, ka bɛ yɛn ti labsi ba n-ti niŋ azaabatitali ni (Zaadali).

102. Ka ninvuɣu shεba misaɣi ti bɛ taali (ni yiŋ’ ʒiya), bɛ nyɛla ban zaŋ tuunviεlli mini tuunbiεɣu n-gabi taba, di yi pa shɛli ka Naawuni deei bɛ tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

103. (Yaa nyini Annabi)! Deemi sara bɛ daarzichi puuni, ka zaŋ li n­simsi ba, ka niŋ ba kasi. Yaha! Suhimi gaafara n-ti ba, domin a suhigu nyɛla nambɔzɔbo nti ba. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

104. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi mi ni kadama Naawuni deerila O daba tuuba, ka lahi deeri sara. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa.

105. Yaha! Yεlima: “Tummi ya (yi ni bɔri shɛli), ni baalim, Naawuni ni O tumo n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ni nya yi tuma. Yaha! Ni baalim, bɛ ni labsi ya (Duuma so) Ŋun mi din sɔɣi mini din be polo ni sani, ka O ti tin ya yi ni daa tumdi tuun’ shɛŋa lahibali.”

106. Shɛba mi beni ka bɛ naɣisi (bɛ tuuba niŋbu) domin Nawuni fukumsi zuɣu.O yibɔra, kaOniŋ ba azaaba, bee ka O deei bɛ tuuba. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

107. Yaha! Ninvuɣu shεba ban me jiŋli, ka di nyɛla ni tɛhibɛri zuɣu, n-ti pahi chεfuritali, ni wolginsim Muslinnim’ sunsuuni, ka nyɛla bɛ ni mali shɛli shili ni bɛ zaŋ sɔŋ ŋun daa tuhi Naawuni mini O tumo. Yaha! Achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn po Naawuni (ka yεli): “Tinim’ bi tεhi shεli m-pahila din viɛla.” Naawuni mi diri shɛhira ni bɛ nyɛla ʒirinima.

108. (Yaa nyini Annabi)! Di puhi jiŋli di puuni kuli mali wɔra. Achiika! Jiŋ’ shεli bɛ ni me (Kuba’a jiŋli) n-tam wuntia zuɣu, binshɛɣu din gbaai di mebu piligu dali n-nyɛ din tu kamaata ni a puhi di puuni. Ninvuɣu shεba be di puuni mbɔri nibɛ niŋ kasi. Yaha! Naawuni bɔrila ninvuɣu shɛba ban niŋdi kasi.

109. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun pili o meei n-tam wuntia ni Naawuni yεda zuɣu, ŋuna n-nyɛŋun gari, bee ŋun me o meei n-tam tiŋgbani shɛli din sirgiri namgbaŋgbriŋ, ka di sirgi o n-ti niŋʒahannama buɣum ni. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.

110. Bɛ (Munaafiɣilim’) mee maa bi yɛn milgi ka nyɛ zilsigu bɛ suhiri ni, naɣila bɛ suhiri ti chihi chihi (ka bɛ kpi). Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

111. Achiika! Naawuni dala ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli nyɛvuya, ni bɛ liɣiri kadama bɛ mali Alizanda, (domin) bɛ tuhirila Naawuni soli zuɣu, ka bɛ tuhira, ka bɛ kura, ka bɛ kuri bɛ gba, di nyɛla alikauli din nyɛ yɛlimaŋli Attaura mini Injiila (Old Testament mini Gospei) puuni, n-ti pahi Alkuraani, ŋun n-leei lahi yɛn pali alikauli n-ti paai Naawuni, dinzuɣu niŋmi ya suhupɛlli (yi ban ti Naawuni yɛlimaŋli) ni daabilim shɛli yi ni niŋ maa. Dina mi n-nyɛ tarli din galsi.

112. Bana n-nyɛ ban niŋdi tuuba, ni ban jεmdi Naawuni, ni ban paɣiri Naawuni, ni ban lɔri noli, ni ban kurinda n-tiri Naawuni, ni ban ŋmɛri gbɛɣu tiŋgbani ni, ni ban puhira tuunvεla tumbu, ni ban mɔŋdi Naawuni ni mɔŋ shɛli, ni ban guri Naawuni zalsi. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhupεlli lahabali (kadama bɛ ni ti kpe Alizanda Zaadali).

113. Di bi tu kamaata ni Annabi (Muhammadu) mini ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli bo gaafara n-ti buɣujɛmdiba, hali bɛ yi nyɛla bɛ dɔɣiriba, saha shɛli di ni kahigi n-ti ba kadama bɛ nyɛla ʒehiimi buɣum bihi nyaaŋa.

114. Yaha! Annabi Ibrahima daa bi bo gaafara n-ti o ba m-pahila di daa nyɛla alikauli shεlikao daa niŋ o (kadama o ni bo gaafara n-ti). Amaa! Saha shεli o ni ti baŋ ni o (ba) nyɛla Naawuni dima, ka o pihi o nuu ka chɛ o, achiika! Annabi Ibrahima daa nyɛla ŋun gbargiri o maŋa n-tiri Naawuni, ni Suɣulolana titali.

115. Yaha! Naawuni pala Ŋun yɛn birgiri ninsalinim’ saha shɛli O ni dolsi ba naai, naɣila Obaŋsi bala bɛ ni yɛn zaŋ shɛli n-nyɛ wuntia, Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.

116. Achiika! Naawuni n-su sagbana mini tiŋgbani yiko, Ŋuna n-neeri ka kura. Yaha! Yi ka ŋun yɛn taɣi ya, bee ŋun yɛnsɔŋ ya ka pa ni Naawuni.

117. Achiika! Naawuni deei Annabi mini ninvuɣu shɛba ban zohiʒira maa tuuba, ni sɔŋdiba (Madinanima) ban daa doli o miisim saha, saha shɛli bɛ puuni shεba suhiri ni daa ti chɛ biɛla ni di milgi nyaaŋa. Din nyaaŋa, ka Odeeibɛ tuuba. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana (Dunia ŋɔ), Zaadali Nambɔzobonaa.

118. Yaha! Bɛ (Naawuni) deei niriba ata shɛba bɛ ni daa naɣisi bɛ tuuba deebu,[3] hali ka tiŋgbani ti niŋ bɛla n-ti ba di mini di galsim maa zaasa, ka bɛ mammaŋ’ nyee ti nyoni bɛ maŋa, ka tεhini bɛ ka sɔɣibu shee m-pahila Naawuni sani. Din nyaaŋa ka Naawuni deei bɛ tuuba, domin bɛ tuuba niŋ yεlimaŋli. Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa. ——— [3] Lala niriba ata maa daa be ninvuɣu shɛba ban ini yiŋ ka zaɣisi Tabuuka tobu ni chandi, bana n -nyɛ ɣu sh Maaliki bia Ka’ab, ni Rabii’i Umary bia Maraaratu , ni Umayi Al-waakifi. Dinzuɣu, saha sh ɛli Annabi ni daa yi tobu maa ni labi yiŋ na, ninvuɣu shɛba ban daa bi chaŋ tobu maa ni zaasa daa tahila bɛ maŋ Annabi sani, n-ti tɔɣisi daliri shɛli din chɛ ka bɛ bi chaŋ tobu maa ni, ka Annabi wum ka suhi gaafara ti ba, amaa! Ka Annabi zaɣisi ni o deei bɛ niriba ata maa sandaani, ka yɛli ni bɛ guhimi Naawuni ni yɛn yɛli shɛli n-zaŋ kana bɛ polo, ka bɛ mɔŋ ni sokam di yɛli yɛltɔɣa gargi ba, hali ni bɛ paɣaba, ka bɛ kuli niŋ biɛɣu pihinu ka be muusigu puuni, ka Naawuni naan siɣisi aaya na ti wuhi ni O deei b ɛ tuuba.

119. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni, ka leei ya ninvuɣu shɛba ban be niyεlimaŋli nima.

120. Di bi tu kamaata ni Madinanim’ mini Larbu tiŋkpannim’ ban zaa gili li maa kpalim Naawuni tumo nyaaŋa (ka bi yi tobu ni), di mi bi tu kamaata ni bɛ yu bɛ nyɛvuya n-gari o nyɛvuli, domin konyuri bee wahala bee kum shɛli ku paai ba, bɛ mi ku kpiɣi napɔŋ n-chaŋ luɣushɛli ni bɛ ti ku chɛfurinim’ suli, bɛ mi ku ti chɛfurinim’ daŋsi naɣila bɛ sabi li mi ka di nyɛ tuunvɛlli sanyoo n-ti ba. Achiika! Naawuni bi bahiri tuunsumanim’ sanyoo yoli.

121.Yaha! Bɛ ku dihi dihiri shɛli (Naawuni zuɣu) zaɣibili n-nyɛ li, bee zaɣititali, bɛ mi ku ŋma yɔɣu (n-chaŋ tobu ni), naɣila bɛ sabi li mi n-ti ba (ka dinyɛ laara), domin Naawuni yo ba samli ni din viεla n-gari bɛ ni daa tumid shɛli (Dunia puuni).

122. Yaha! Di bi tu kamaata ni Muslinnim’ zaasa yi n-chaŋ tobu ni. Dinzuɣu, bozuɣu ka salo kam puuni yɛɣi shɛli bɛ yi n-chaŋ adiini baŋsim bobu, domin bɛ niriba yi ti yi tobu ni na, ka bɛ zaŋ li nyihi ba wa’azu, domin achiika! Bɛ leei ban yɛn zo Naawuni dabiɛm.

123. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Tuhimi ya chɛfura shɛba ban miri ya, ka chɛ ka dimii taɣi ba, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni mini wuntizɔriba m-be.

124. Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura shεli na, ka bɛ (Munaafichinim’) puuni shεba yεli: “Yi puuni ŋuni ka dimbɔŋɔ maa leei pahi iimaansili (Yɛlimaŋtibo)? Amaa! ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli maa bana, ka di pahi ba iimaansili, ka bɛ nyɛla ban tiri suhupɛlli lahibali.

125. Tɔ! Amaa! Ninvuɣu shεba doro ni bebɛ suhiri ni maa, ka di pahi ban daɣiri (munaafichitali) bɛ daɣiri zuɣu, ka bɛ kpi ka nyɛla chεfurinima.

126. Di ni bɔŋɔ,Bɛ bi nyara kadama yuuni kam puuni bɛ dahindi bala yim bee buyi, din nyaaŋa kabɛ na kuli bi niŋdi tuuba, bɛ mi lahi pala ban teeri Naawuni yɛla?

127. Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura shεli na, ka bɛ (munaafichinim’ maa) shεba naan yuli taba (ka yεli): “Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so nyari ya?” Din nyaaŋa kabɛ ŋmalgi, ka Naawuni gba ŋmalgi bɛ suhiri domin bɛ nyεla ninvuɣu shεba ban bi baŋda.

128. Achiika! Tuun’ so (Annabi Muhammadu) kan ya na yi mammaŋ’ puuni, yi wahala nyɛla muɣisigu o zuɣu, o nyɛla ŋun niŋdi kore n-tiri ya (ni dolsigu), o nyɛla nambɔzɔrikpeeni lana ni ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli,ka o shiri nyɛla ŋun zɔri ba nambɔɣu (ka bɔri ba ni aliheeri kam).

129. Dinzuɣu, bɛ yi lebi biri, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni saɣi ma. Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. O zuɣu ka n-dalim. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Al’arshi shɛli din galsila Duuma.”

1. Alif-Laam-Ra (A.L.R.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali) dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni]. Dimbɔŋɔnim’ nyɛla litaafi (Alkur’aani) aayanim’ din mali yɛmgoliŋga.

2. Di ni bɔŋɔ, di nyɛla lahiʒiba n-zaŋ ti nisalinim’ ni Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi wahayi (tuuntali) na n-ti ti bɛ puuni ninvuɣu so (ka yεli o): “Kpɛhimi ninsalinima dabɛm, ka ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhupεlli lahihali kadama bɛ mali bɛ ni daŋsi (tuunsuma) shɛŋa zaashee din du bɛ Duuma (Naawuni) sani, ka chεfurinim’ yεli: “Achiika! Ŋumbɔŋɔ maa shiri nyɛla sihiralana polo ni.”

3. Achiika! Yi Duuma n-nyɛ Naawuni so Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani dabsa ayɔbu puuni, din nyaaŋa kaOniŋ dede Al’arshi zuɣu, Ŋuna m-maandi yɛla, suhudeelana so n-kani (Zaadali) naɣila O saɣiti nyaaŋa, tɔ! Lala ka Naawuni so Ŋun nyɛ yi Duuma maa be, dinzuɣu jεmmiyaO. Dini bɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla?

4. O sani n-nyɛ yi labbu shee namgbanyini. Naawuni daalikauli shiri nyɛla yεlimaŋli. Achiika! O (Naawuni) piindi la nambu, din nyaaŋa kaO yɛn ti labsi li, domin O yo ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviɛla samli ni aadalsi. Amaa! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa mali binnyurgu din nyɛ kotulum, ni azaabakpeeni, domin bɛ ni daa niŋ chεfuritali shɛli maa zuɣu.

5. Ŋuna n-nyɛŊun zali wuntaŋ’ ka di nyɛla din furila, ka goli mi nyɛ neesim, ka nam li ka di mali zaashɛhi, domin yi zaŋ li m-baŋ yuma kalinli, n-ti pahi laasabu. Naawuni bi nam lala maa naɣila ni yεlimaŋli. O kahigirila O aayanima n-tiri ninvuɣu shεba ban mi.

6. Achiika! Yuŋ mini wuntaŋni taɣibu puuni, ni Naawuni ni nam shɛli sagbana mini tiŋgbana puuni, achiika! Di nyɛla Naawuni nam yɛlikpahinda n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban mali wuntia.

7. Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi dihiri tabliri Ti (Tinim’ Naawuni) laɣimbu, ka niŋ yεda ni Dunia bεhigu, ka niŋ suhudoo ni dina, ni ninvuɣu shεba ban tam Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ yεla.

8. Bannim’ maa labbu shee n-nyɛ buɣum, domin bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli (Dunia puuni).

9. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunvεla, tɔ!Bɛ Duuma (Naawuni) ni dolsigu ba ni bɛ iimaansili maa, ka kulibɔna ti yɛnzɔri gindi bɛ gbinni Alizanda yili shɛŋa din mali yolsigu la puuni.

10. Bɛ suhigu di (Alizanda maa) puuni yɛn ti nyɛla: “Yaa ti Ti Duuma Naawuni A nam simsiya.” Yaha! Ka bɛ puhigu di puuni yɛn nyɛ: “Salaamun (suhudoo).” Ka bɛ suhigu maa bahigu ti yɛn nyɛla “Alhamdu Lillaahi Rabbil Aalamiin (Paɣibu balibu kam nyɛla Naawuni dini, binnamda Duuma).”

11. Yaha! Naawuni yi di daŋdi ninsalinim’ adubεri deebu, kamani O ni deeri di zaɣivεla shεm, tɔ! Achiika! Bɛ di naan deei bɛ nyɛvuya. Dinzuɣu Ti (Tinim’ Naawuni) chεrila ninvuɣu shεba ban bi dihitabli ni Ti laɣimbu maa, ka bɛ kuli be bɛ kpahi yεɣi tariga ni m-birinda.

12. Yaha! Biɛrim shεli yi shihi ninsala, o boondila Ti (Tinim’ Naawuni) ka nyɛŋun do opuluɣa zuɣu, bee ka o ʒi tiŋgbani ni, bee ka o ʒela zuɣusaa. Amaa! Saha shεli Tiyi tivuui biɛrim maa ka chɛ o, ka o chaŋ gari kamani o daa ʒin suhila Ti (Tinim’ Naawuni) n-zaŋ chaŋ biɛrim shεli din shihi o maa ni. Tɔ! Lala ka bɛ (shintaŋ) dihi tuumbiɛrinim’ bɛ ni daa tumdi shɛli nachinsi n-ti ba.

13. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ ali’umma shεba ban kana pɔi ni yinim’ maa hallaka saha shεli bɛ ni daa di zualinsi, ka bɛ tuumba kaba na ni dalirinim’ polo ni, amaa! Bɛ daa pala ban ti Naawuni yεlimaŋli. Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri tuumbiɛrinim’ samli.

14. Din nyaaŋa, ka Tizaŋ ya ka yi (Makanima) nyɛ ban guli tiŋgbani bɛ nyaaŋa, domin ti nya wula n-yɛn nyɛ yi tuuntumsa.

15. Yaha! Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima din be polo ni n-tiri ba (bɛ chεfurinima), ninvuɣu shεba ban bi dihitabli ni Ti laɣimbu maa yεrimi: “(Yaa nyini Muhammadu)! Tahimi AlKur’aani shεli din pa ŋɔ maa na, bee kaa taɣi li. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di bi tu kamaata ni mani taɣi li m mammaŋ’ sani. M-bi doli shɛli m-pahila bɛ ni siɣisi shɛli wahayi n-ti ma na, achiika! N-zɔrimi ni n-ti kpe n Duuma (Naawuni) taali ni, domin dabsi’ titali la daazaaba zuɣu.

16. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni yi di yu, n naan ku karim li wuhi ya, m mi naan ku baŋsi ya li. Achiika! N-nyɛla ŋun ʒini yi puuni yuungbaliŋ pɔi ni di (Alkur’aani maa) kandi na. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ hankali?

17. Dinzuɣu, ŋuni n-lee lahi nyɛ zualindira n-ti paai ŋun ŋma ʒiri pa Naawuni, bee ka o labsi O aayanim’ ʒiri? Achiika! bibɛhi ti ku tilgi (Zaadali).

18. Ka bɛ (chεfurinim’ maa) jεmdi din pa Naawuni, ka mi ku tooi niŋ ba chuuta bee anfaani shεli, ka naan yεra: “Ti duumanim’ ŋɔ maa n-nyɛ ban yɛn ti suhudee ti Naawuni sani. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi tirila Naawuni lahibali shεli O ni ʒi di yεla sagbana mini tiŋgbani ni? O nam simsiya, ka lahi du ka chɛ yi ni laɣindi O mini binyεr’ shεŋa n-jεmdi maa.

19. Yaha! Ninsalinim’ daa pa shɛli mpahila ali’umma yinsi, ka bɛ daa niŋ namgbankpeeni. Di yi di pala yεltɔɣali din pun daŋsi a Duuma sani zuɣu, bɛ naan niŋ fukumsi bɛ sunsuuni n-zaŋ chaŋ bɛ ni niŋdi namgbankpeeni shɛli puuni maa.

20. Ka bɛ (Maka chεfurinim’ maa) naan yεra: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi alaama shεli din yi O (Muhammadu) Duuma sani na n-ti ti o? Yεlima: “Achiika! Binshɛɣu din sɔɣi baŋsim bela Naawuni sani. Dinzuɣu, ʒinimi ya guhima, m gba pahi yi zuɣu ka ti ʒiya guhira.”

21. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti chɛ ka ninsalinim’ lam nambɔzɔbo biɛrim shɛli din shihi ba nyaaŋa, a ni nyaka bɛ nari nabɛri Ti aayanim’ puuni. Yεlima: “Naawuni n-nyɛŊun valimma ni nari, Achiika! Ti tuumba (Malaaika nima) sabrila yi ni nari nabiɛri shɛŋa maa.”

22. Ŋuna m mali ya n-chana duli ni kom ni, hali ka di yi ti niŋ ka yi be ŋarim puuni, ka di (ŋarim maa) zaŋ ba gari pɔhim shɛli din nyɛɣisa zuɣu,ka bɛ (ninsalinim’) niŋ suhupεlli ni dina, ka pɔhim shɛli di vuri ni kpɛŋ ka li(ŋarim maa) na, ka kogbaŋ kaba na luɣulikam, ka bɛ dihitabli ni hallaka paai ba, dinsaha ka bɛ yi pa yɛn boondi Naawuni ka nyɛla ban simsiri O ni jεma (kayεra): “Achiika! A yi tilgi ti ka chɛ dimbɔŋɔ maa, achiika! Ti nyɛla ban yɛn paɣi.

23. Saha shεli O (Naawuni) ni ti tilgi ba, ka a nya ka bɛ saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣuka di pa ni yɛlimaŋli shεli. Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Yi zualinsi bela yi maŋsi zuɣu, di nyɛla Dunia bɛhigu nyεɣisim, din nyaana, Ti (Tinim’ Naawuni) sani n-yɛn ti nyɛ yi labbu shee, ka Ti ti tin ya yi tuuntumsa lahibali.

24. Achiika! Dunia biεhigu kotomsi ŋmanila ko’ shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi li na zuɣusaa, ka tiŋgbani ni bimbila shɛŋa ninsalinim’ mini biŋkobri ni diri gabi ni dina, hali ka tiŋgbani ti kpiɣidi vɛlim na, ka di di nachinsi, ka ban su li (puu maa) tεhi ni bɛ sula di yiko, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu ti kana n-ti di li yuŋ bee wuntaŋ’ ni, ka Ti zaŋ li (puu maa) leei bɛ ni yihi pushɛli bindirigu, ka di be kamani di sa kala bindirigu sɔhila, Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima n-tiri ninvuɣu shεba ban tεhira.

25. Yaha! Naawuni boondi mi n-zaŋ chaŋ suhudoo yili (Alizanda), ka dolsiri O ni bɔri so n-zaŋ chaŋ sochibga.

26. Ninvuɣu shεba ban viɛlgi tuma mali sanyovεlli, ni pahigu (Alizanda mini Naawuni nyɛbu).[1] Taŋkpagbilgu bee filiŋ miti bi yɛn ŋari bɛ nina, bana n-nyɛ Alizanda bihi, ka bɛ yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. ——— [1] Zaadali, Naawunidabgahinda yεntinya la Naawuni, dimi yεntidolila ninsala kpatariga.

27. Yaha! Ninvuɣu shεba ban tum tuumbεri sanyoo yɛn ti nyεla di tatabo din be, ka filiŋ yɛn ti ŋari bɛ nina, bɛ ti ka ŋun yɛn taɣi ba, ka di ŋmanila bɛ zaŋla yuŋ shɛli din zimsi yaɣ’ shεli nlimsi bɛ nina zuɣu, bana n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

28. Yaha! Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti laɣim ba (ninsalinim’) namgbaniyini, din nyaaŋa ka Ti yεli ninvuɣu shεba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu maa: “Zanimi ya yi zaashee, Yi mini yi duumanima.” Din’ nyaaŋa, ka Ti (Tinim’Naawuni) wolgi bɛ sunsuuni, ka bɛ duumanim’ maa yεli: “Yi daa pala ban jɛmdi ti (Dunia puuni).”

29. “Dinzuɣu Naawuni saɣi Shɛhiradira ti mini ya sunsuuni. Achiika! Tinim’ (buɣa) daa ʒi shɛli n-zaŋ chaŋ yi jεma ni tinima.”

30. Nimaa ni ka nyεvuli kam yɛn ti lam din daŋsi tuun’ shεŋa (sanyoo), ka bɛ labsi ba (ninsalinima) Naawuni, bɛ Duuma ni yεlimaŋli sani, ka bɛ ni daa namdi ʒiri shɛŋa maa zaa bɔrgi ka chɛ ba.

31. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei tiri ya arzichi zuɣusaa ni tiŋgbani ni? Bee Ŋuni n-su wumbu ni nyabu? Yaha! Ŋuni n­yihiri binnyεŋ binkpiŋ ni, ka yihiri binkpiŋ binnyεŋ ni? Yaha! Ŋuni n-leei maandi yɛla?” Bɛ ni yεli ni Naawuni. Tɔ!Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi ku zo Naawuni?

32. Tɔ! Ŋuna n-nyɛ Naawuni, yi Duuma ni yεlimaŋli, dinzuɣu bo n­leei lahi be yεlimaŋli nyaaŋa m-pahi la bɔrginsim? ka bozuɣuka bɛ ŋmalgiri ya (ka chɛ Naawuni jɛma)?

33. Lala ka a Duuma (Naawuni) yɛltɔɣali niŋ talahi n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban kpee yi kadama bɛ pala ban yɛn ti Naawuni yɛlimaŋli.

34. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di nibɔŋɔ, yi duumanim’ maa puuni so ni tooi pili nambu, din nyaaŋa ka o lahi labsi li (di bεhigu shee)? Yεlima: “Naawuni n-nyɛŊun pindi nambu, din nyaaŋa, ka O labsiri li (di biεhigu shee). Ka bozuɣuka bɛŋmalgiri ya (ka chɛri O jɛma)?”

35. Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi duumanim’ maa puuni so beni dolsiri zaŋ chaŋ yεlimaŋli? Yεlima: “Naawuni n-nyɛŊun dolsira n-zaŋ chaŋ yεlimaŋli. Di nibɔŋɔ, Ŋun dolsira n-zaŋ chaŋ yεlimaŋli n-tu kamaata ni bɛ doli bee ŋun ku tooi dolsi naɣila bɛ dolsi o mi, ka bo n­leei mali ya, wula ka yi leei niŋdi fukumsi ni lala?

36. Yaha! Bɛ (chεfurinim’ maa) pam bi doli shεli m-pahila zilsigu, achiika! Zilsigi mi ku tooi niŋ anfaani shɛli n-zaŋ jɛndi yεlimaŋli. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋunmi bɛ tuuntumsa.

37. Yaha! Di bi tu kamaata ni bɛŋma ʒiri n-ti Alkur’aani ŋɔ maa na ka di pa ni Naawuni sani ka di yi na. Amaa! Di nyɛla din tiri yεlimaŋli ni (litaafi shεŋa) din pun daŋ li, ka di lahi nyɛ litaafi shεli din kahigiri yɛllikam, zilsigu ka di puuni, di yila binnamda Duuma sani na.

38. Bee bɛ (Maka chɛfurinim’) yεrimi ni o (Annabi Muhammadu) kpiri li mi (Alkur’aani)? Yεlima: “Tahimi ya suurigaŋ na din nyɛ di ŋmali, ka boli ya yi ni yɛn tooi boli so na (ka o ti sɔŋ ya) ka pa ni Naawuni, yi yi shiri nyɛla yεlimaŋlinima.”

39. Chɛli gba! Bɛ labsila bɛ ni ka shɛli baŋsim ʒiri. Di mi kahigibu pun bi kaba na, lala ka ban daa kana pɔi ni bana maa gba daa labsi yεlimaŋli ʒiri. Tɔ! Yuli nya zualindiriba bahigu ni daa ti nyε shεm.

40. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ puuni shεba beni n-tiri li (Alkur’aani) yɛlimaŋli,ka bɛ puuni shεba mi beni bi ti li yεlimaŋli. Yaha! A Duuma nyεla Ŋun mi ninvuɣu shɛba ban saɣinda.

41. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Nyin yεlima: “N tuuntumsa (sanyoo) nyɛla n dini, ka yi mi gba tuuntumsa (sanyoo) nyɛ yi dini, yi nyɛla ban nuu ti ka n tuuntumsa ni, ka m mi gba nuu ti ka yi tuuntumsa ni.

42. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ puuni shεba lahi beni wumda n-zaŋ kana a sani. Di nibɔŋɔ, a nyɛla ŋun yɛn tooi chε ka tikpiranim’ wum yεltɔɣa, hali di yi niŋ ka bɛ ka haŋkali gba?

43. Yaha! Bɛ puuni shεba beni yuunda n-zaŋ kana a polo. Di ni bɔŋɔ, a ni tooi dolsi zoomba hali di yi niŋ ka bɛ bi ne?

44. Achiika! Naawuni bi diri ninsalinim’ zualinsi ni shɛli, amaa! Ninsalinima nnyɛ ban diri bɛ maŋ’ zualinsi.

45. Yaha! Teemi dabsi’ shεli Oni yɛn ti neei ba (ninsalinima) ka di niŋ ba kabɛ na ʒin ʒinila (Dunia puuni) naɣila saha yini dabsili puuni, ka bɛ baŋdi taba bɛ sunsuuni. Achiika! Ninvuɣu shεba ban labsi Naawuni laɣimbu ʒiri maa kɔhilu, bɛ mi daa pala ban dolsi (Dunia puuni).

46. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi bɔra,ka Tizaŋ Tini niŋ ba alikauli (azaaba) shεli maa pirgili n-wuhi a (Dunia ŋɔ), bee ka Ti deei a nyɛvuli, tɔ!Bɛ kuli yɛn ti labila Ti sani (Zaadali), din nyaaŋa Naawuni nyɛla Shɛhiradira ni bɛ tuuntumsa.

47. Yaha! Ali’umma kam ni bɛ tumo, dinzuɣu bɛ tumo yi ti kana (Zaadali), ka bɛ niŋ fukumsi bɛ sunsuuni ni aadalsi, bɛ mi ti ku di ba zualinsi.

48. Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεra: “Bondali n-nyɛ alikauli (Chiyaama yiɣisibu) ŋɔ maa, yi yi shiri nyɛla ban yεri yεlimaŋli?

49. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “N-ka yiko din yɛn tooi niŋ m maŋa chuuta bee anfaani shεli, naɣila Naawuni ni yu shɛli. Ali’umma kam mali la bɛ saha. Dinzuɣubɛ saha yi ti paai, bɛ ti bi yɛn naɣisi ti ba sahayini, bɛ mi ku daŋsi bɛ nyɛvuya deebu.

50. Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi nyaya, O (Naawuni) daazaaba yi kan ya na yuŋ bee wuntaŋ’ ni, dinsaha bo ka bibɛhi leei lahi bɔri ni yomyoma?

51.Di ni bɔŋɔ, di (azaaba maa) yi sheei yi zuɣu na naai ka yi naan ti yεlimaŋli? pumpɔŋɔ (yi ti yɛlimaŋli). Achiika! Yi mi daa nyɛla ban bɔri li ni yomyoma.

52. Din nyaaŋa, kabɛ yεli ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa: “Lammi ya azaaba shεli din ka naabu. Di ni bɔŋɔ,bɛ ni yon ya samli m-pahila yi ni daa bo shɛli n-zali yi maŋa? ”

53. (Yaa nyini Annabi)! Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan bɔhira kadama di (azaaba maa) nyɛla yεlimaŋli? Yεlima: “Ii, m-po n Duuma, achiika! Di nyɛla yɛlimaŋli, yi mi pala ban yɛn tooi zo n-tilgi.

54. Yaha! Nyɛvuli kam din di zualinsi yi di daa su din kam be tiŋgbani ni yiko (Zaadali), di naan zaŋ li yodi maŋ’ zuɣu. Yaha! Ka bɛ (ninsalinim’) sɔɣi yolitiɛm saha shεli bɛ ni nya azaaba. Yaha! Ka bɛ niŋ fukumsi bɛ sunsuuni ni aadalsi, bɛ mi pala bɛ ni yɛn di shɛba zualinsi.

55. Wumma! Binshɛɣu din be sagbana mini tiŋgbani ni nyɛla Naawuni dini. Wumma! Achiika! Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli. Amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.

56. Ŋuna n-nyɛ Ŋun neeri ka kura. O mi sani ka bɛ yɛn ti labsi ya.

57. Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Wa’azu (Alkur’aani) kan ya na din yi yi Duuma sani na, ka di nyɛ din tibri doro din be suhiri ni, ka lahi nyɛ dolsigu, ni nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

58. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ni Naawuni pini ni O nambɔzobo zuɣu, bɛ (Muslinnim’) niŋmi suhupɛlli, dina nnyɛ zaɣiviɛlli n-gari bɛ ni laɣinda shɛli (arzichi) maa.

59. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi nya Naawuni ni siɣisi arzichi shεli tin ya na, ka yi (Maka chɛfurinim’) naan zaŋ di puuni shεli leei din chihira, ka zaŋ shεli mi ka di nyɛ halali? Tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, Naawuni n-saɣi tin ya, bee yi kuli ŋmarila ʒiri m-pari Naawuni?

60. Ka bo n-leei nyɛ ninvuɣu shεba ban ŋmari ʒiri m-pari Naawuni maa tɛha Zaadali? Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun tiri ninsalinim’ pini, amaa! Ninsalinim’ pam bi paɣira.

61. (Yaa nyini Annabi)! A na ʒin be yεltɔɣa shεli ni,a mina ʒin karindi shɛli Alkur’aani puuni. Yi (Muslinnim’) mi na ʒin tumdi tuun’shεli, naɣila Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban diri ya di shɛhira saha shεli yini kpɛri di puuni. Yaha! Binshɛɣu din ŋmali be ka salinsaʒee bi sɔɣiri ka chɛri a Duuma (Naawuni) tiŋgbani bee sagbana ni. Yaha! Di yi nyɛla din pɔri gari lala, bee din galsi n-gari li, naɣila di bela litaafi shεli (Lauhul Mahfuuz) din kahigiri yɛllikam la ni.[2] ——— [2] Lauhul Mahfuuz n-nyε litaafishεli Naawuni ni chε ka bε sabi binshεɣu kamdin yεn niŋ Dunia pilgu hali ni Zaadali di puuni.

62. Wumma! Achiika! Naawuni yuriba (O simnima) ti ka dabiɛm shɛli, bɛ mi ti ka suhusaɣiŋgu ni (Zaadali).

63. Ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka nyɛla ban mali wuntia.

64. Bɛ mali suhupiεlli lahibali Dunia bɛhigu puuni, ni Chiyaama, Naawuni yɛltɔɣa (zaligu) ka taɣibu, dina n-nyɛ tarli din galsi.

65. (Yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka bɛ (chεfurinima) yεltɔɣa niŋ a suhusaɣiŋgu. Tibginsim zaasa namgbaniyini bela Naawuni sani, Ŋuna n-nyɛ Wumda, Baŋda.

66. Wumma! Achiika! Naawuni n-su ŋun kam be sagbana mini tiŋgbani ni, ninvuɣu shεba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu jεmdi maa bɛ doli shεli naɣila zilsigu. Yaha! Bɛ pala ninvuɣu shεba m­pahila bɛŋmarila ʒiri.

67. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun zali ya yuŋ domin yi ʒini di puuni ni suhudoo, ka (zali ya) wuntaŋ’ ka di nya neebu. Achiika! Yɛlikpahinda be ŋɔ maa puuni n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban wumda.

68. Ka bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim’) yεli ni Naawuni mali bia. O nam simsi ya, Ŋuna n-nyɛ Bundana (O ka bukaata ni bia), Ŋuna n-su din be sagbana mini tiŋgbani ni. Dinzuɣu, yi (chεfurinim’) ka daliri shɛli ni ŋɔ maa. Di nibɔŋɔ, yi yεrila yεltɔɣa shεli yini ka di baŋsim nzaŋ jɛndi Naawuni?

69. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Ninvuɣu shεba ban ŋmari ʒiri m-pari Naawuni maa ku tilgi.

70. (Bɛ ni wum) nyεɣisim bɛla Dunia puuni, di nyaaŋa bɛ labbu shee nyɛla Ti (Tinim’ Naawuni) sani, ka Ti yɛn ti chɛ ka bɛ lam azaabakpeeni, domin bɛ ni daa niŋdi chεfuritali shɛli maa zuɣu.

71. (Yaa nyini Annabi)! Karimmi ba Annabi Nuhu lahibali, saha shεli oni daa yεli o niriba: “Yaa yinim’ n niriba! Di yi nyɛla m mini ya ʒiya, ni n-ni teeri ya ni Naawuni aayanim’ maa tibsila yi zuɣu, (ka yi bɔrini yi ku ma), tɔ! Mani dalimla Naawuni zuɣu, dinzuɣu laɣimmiya yiyεllikam, n-ti pahi yi duumanim’ maa, ka miri ya ka yi sɔɣi yi binshɛɣu, ka zali ya fukumsi shεli yini bɔran zuɣu, ka miri ya ka yi naɣisi n-ti ma.”

72. Dinzuɣu yi yi lebi biri, tɔ! Mani bi bɔhiri ya sanyo’ shεli, n-ka sanyoo mpahila Naawuni zuɣu. Yaha! Bɛ puhi ma ni m-pahi ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnima) puuni.

73. Ka bɛ labsi o (Annabi Nuhu) ʒirilana (ka bɔra ni bɛ ku o),ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tilgi o mini ban daa be ŋarim la puuni, ka zan ba leei ban guli tiŋgbana. Ka Ti chε ka kom di ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa. (Yaa nyini Annabi)! Tɔ! Yulimi bɛ ni daa saɣisiri ninvuɣu shɛba maa bahigu ni daa ti nyɛ shεm.

74. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim tuumba na o (Annabi Nuhu) nyaaŋa n-zaŋ kana bɛ niriba sani, ka bɛ kaba na ni dalirinim’ din be polo ni, amaa! Bɛ daa pala ban ti yɛlimaŋli ni bɛ ni pun daŋ labsi shɛli ʒiri maa. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) ŋariti ninvuɣu shεba ban kpahiri yεɣiri tariga suhiri.

75. Di nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim Annabi Musa mini Annabi Haruna ni Ti aayanima n-zaŋ chaŋ Fir’auna mini o niriba sani, ka bɛ tibgi bɛ maŋa, kadaanyɛla ninvuɣu shɛba ban nyɛ bibɛhi.

76. Saha shεli yεlimaŋli ni daa kaba na Ti (Tinim’ Naawuni) sani, ka bɛ yεli: “Achiika! Ŋɔ maa nyεla sihira polo ni.”

77. Ka Annabi Musa yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi yɛrila yεlimaŋli saha shɛli di ni kan ya na: “Sihira m-boŋɔ maa?” Yaha! Sihiranim’ ti ku tilgi (Zaadali).”

78. Ka bɛ yεli: “Dini bɔŋɔ, (Yaa nyini Musa)! A kami na ni a ti lebgi ti ka chɛ ti ni paai ti banim’ ka bɛ jεmdi shεli maa, ka di leei tibginsim n-zaŋ ti yi niriba ayi maa (Annabi Musa ni Annabi Haruna) tiŋgbani ŋɔ ni? Tɔ! Tinim’ pala ban yɛn tin ya yεlimaŋli.”

79. Ka Fir’auna yεli: “Kam ya ma na ni sihiralana kam ŋun nyɛ baŋda.”

80. Saha shεli sihiranim’ maa ni kana, ka Annabi Musa yεli ba: “Labmi ya yi ni yɛn labi shɛli.”

81. Saha shεli bɛ ni labi (bɛ gabsi mini bɛ dari), ka Annabi Musa yεli: “Yi ni tahi shɛli ŋɔ na nyɛla sihira. Achiika! Ni baalim, Naawuni ni saɣim li, achiika! Naawuni bi maandi ninvuɣu shɛba ban tumdi barina tuuntumsa.”

82. Yaha! Naawuni tirila yεlimaŋli yaa (ka di nyɛŋ ʒiri) ni O yɛltɔɣa (dalirinima) hali di yi niŋ ka bibiɛhi je li.

83. Amaa! So daa bi ti Annabi Musa yεlimaŋli naɣila zuliya shɛba ban yi o niriba (Israaila bihi) puuni na, ka nyɛla ban zɔri Fir’auna ni o kpambaliba dabεm domin o ti di niŋ ba furmiinsi zuɣu. Achiika! Fir’auna daa nyɛla ŋun tibgi o maŋ’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! O daa shiri be barinanim’ puuni.

84. Ka Annabi Musa yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Yi yi nyɛla ban shiri ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Yin dalimmi ya O zuɣu, yi yi nyɛla ban zaŋ yi maŋa n-ti Naawuni (Muslinnima).

85. Ka bɛ yεli: “Naawuni zuɣu ka ti dalim. Yaa ti Duuma (Naawuni)! Di zaŋ ti leei dahimbu n-zaŋ ti zualindiriba.”

86. Yaha! “Gum ti ni A nambɔzobo ka chɛ ninvuɣu shɛba ban nyɛ chεfurinim’ ŋɔ maa.”

87. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ Annabi Musa mini o mabia (Annabi Haruna) sani kadama: “Zaŋmi ya yi niriba ʒili yili shɛŋa puuni Misra tiŋgbani ni, ka zaŋ ya yiyiŋsi leei alchibla (Ka’aba), ka puhi ya jiŋli. Yaha! (Yaa nyini Musa)! Tim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhupεlli lahabali (ni nasara chεfurinim’ zuɣu).

88. Ka Annabi Musa yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Achiika! A tila Fir’auna mini o kpambaliba nachinsi mini arzichi Dunia biεhigu puuni, domin bɛ birgi (ninsalinima) ka chɛ A soli.Yaa ti Duuma (Naawuni)! Nyɛhimi bɛ daarzichi maa, ka kuui bɛ suhiri, ka bɛ ku lahi tiyεlimaŋli naɣila bɛ ti nya la azaabakpeeni (Zaadali).

89. Ka O (Naawuni) yεli: “Achiika! Bɛ deei yi niriba ayi maa suhigu. Dinzuɣu, zanimi ya n-tuhi, ka miri ya ka yi doli ninvuɣu shεba ban ʒi soli.

90. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) duhi Israaila bihi kulgi duli, ka Fir’auna mini o sapashinnim’ doli ba (kom maa ni), domin zualinsi ni jεlinsi zuɣu, hali ni saha shεli kodili maa ni daa ti paagi o (Fir’auna), ka onaan yεli: “N-ti yεlimaŋli kadama duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Israaiila bihi ni ti yεlimaŋli ni Duuma so maa.Yaha! M-be ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni la (Muslinnim’) puuni.

91. Pumpɔŋɔ (ati yεlimaŋli), amaa! A daa kpela Naawuni taali ni pɔi ni ŋɔ maa. Yaha! A daa bela barinanim’ puuni.

92. Zuŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn yihami m-pa duli (ka sokam nya a), domin a leei kpahim n-ti ban yɛn kana a nyaaŋa. Achiika! Ninsalinim’ puuni pam nyɛla ban tamdi Ti aayanim’ yεla.

93. Achiika! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa zaŋ Israaiila bihi n-ti ʒili jilma shee (Misra mini Sham) tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Ka Ti lahi largi ba bindirisuma. Amaa! bɛ daa bi niŋ namgbankpeeni naɣila saha shεli baŋsim (Alkur’aani) ni daa ti kaba na. Achiika! A Duuma (Naawuni) yɛn ti niŋla fukumsi bɛ sunsuuni ni bɛ ni daa niŋdi namgbankpeeni shɛli zuɣu maa.

94. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! A yi be zilsigu puuni ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na n-ti ti a maa, tɔ! Nyin bɔhimi ninvuɣu shεba ban daa karindi litaafi (Attaura, bee Old Testament) pɔi ni a kandi na. Achiika! Yεlimaŋli ka a na a Duuma (Naawuni) sani. Dinzuɣu di pahi ninvuɣu shεba ban be zilsigu puuni.

95. Yaha! Di pahi ninvuɣu shεba ban labsi Naawuni aayanim’ ʒiri maa puuni, ka leei ŋun be ninvuɣu shɛba ban kɔhilu puuni.

96. Achhika! (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu shεba a Duuma (Naawuni) yɛltɔɣali (azaaba) ni niŋ talahi bɛ zuɣu maa pala ban yɛn ti Naawuni yεlimaŋli.

97. Yaha! Hali yεlikpahindili kam yi kaba na, (bɛ ku ti yεlimaŋli) naɣila bɛ ti kuli nyala azaaba kpeeni.

98. Di nibɔŋɔ, tiŋgbani shɛlinim’ beni n-ti Naawuni yεlimaŋli, ka bɛ iimaansili niŋ ba anfaani n-ti lahi paai Annabi Yinusa niriba, saha shɛli bɛ ni ti Naawuni yεlimaŋli. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) vuui filiŋ daazaaba Dunia ʒii puuni ka chɛ ba. Yaha! Ka Ti chɛ ka bɛ wum nyɛɣisim hali ni saha shɛli.

99. (Yaa nyini Annabi)! A Duuma yi di daa bɔra, ninvuɣu shεba ban be tiŋgbani yaaŋa zuɣu zaasa naan ti yεlimaŋli namgbaniyini. Di ni bɔŋɔ, (Yaa nyini Annbi)! A niŋdila ninsalinim’ talahi hali ni bɛ ti leei ban ti Naawuni yεlimaŋli?

100. Yaha! Nyɛvuli shεli ku tooiti yεlimaŋli naɣila ni Naawuni yεda. Yaha! O (Naawuni) zaandila daɣiri (azaaba) ninvuɣu shεba ban ka haŋkali zuɣu ni.

101. (Yaa nyini Annbi)! Yεlima: “Yulimi ya din be sagbana mini tiŋgbani ni. Yaha! Aayanima (Alkur’aani) mini valsigu bi niŋdi anfaani n-ti ninvuɣu shεba ban bi tiri yεlimaŋli.

102. Di ni bɔŋɔ, bɛ (Maka chεfurinim’) guhirila shɛli m-pahila azaaba din daa gari ninvuɣu shɛba ban kana pɔi ni bana maa zuɣu tatabo? Tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Guhimi ya, m gba pahi yi zuɣu ka ti be ban guhira puuni.

103. Din nyaaŋa, Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi Ti tuumba, ni ninvuɣu shεba ban tiyεlimaŋli. Di nyɛla talahi Ti zuɣu ka Ti tilgiri ninvuɣu shεba ban tiyεlimaŋli.

104. (Yaa nyini Annabi)! Yεilma: “Yaa yinim’ ninsalinima! Yi yi nyɛla ban be zilsigu puuni ni n-zaŋ chaŋ n daadiini ŋɔ maa, tɔ! Mani ku jεm binyεr’ shεŋa yini jεmdi ka di pa Naawuni maa. Amaa! Mani jεmdila Duuma so Ŋun deeri yi nyɛvuya. Yaha! Bɛ puhi ma ni m-pahi ban ti Naawuni yεlimaŋli puuni.”

105. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! “Zanimi tuhi adiini shεli (Muslinsi daadiini) din milgi ka chɛʒiri kam, ka di pahi ninvuɣu shɛba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu maa ni.

106. Yaha! Di jɛm binshɛɣu din pa Naawuni, ka mi ku tooi niŋ a anfaani bee biɛrim shεli, dinzuɣu a yi niŋ lala, din ŋuna, achiika! A be zualindiriba ni.

107. Yaha! Naawuni yi shihi a ni chuuta shεli, tɔ! So n-kani yɛn tooi vuui li (ka chɛ a) naɣila Ŋuna, Omiyiyua ni bɛrisuŋ shεli, tɔ! So ku tooi lahi labsi O pini nyaaŋa, O (Naawuni) zaŋdi li mintibgiO nibɔri so O daba puuni. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

108. (Yaa nyini Annabi)! Yɛlima: Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Yɛlimaŋli kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, dinzuɣu ŋun dolsi, tɔ! Achiika! O maŋ’ zuɣu ka o dolsi, ŋunmi lahi bɔrgi, tɔ! Achiika! O maŋ’ zuɣu ka o bɔrgi. Yaha! M-pala yi yɛla ni dalim so zuɣu.”

109. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Doli bɛ ni niŋdi shɛli wahayi n-zaŋ kana a sani maa, ka niŋ suɣulo hali ka Naawuni ti niŋ fukumsi. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun gari ban kam niŋdi fukumsi.

1. Alif-Laam-Ra (A. L .R.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣjizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. Di (Alkur’aani) nyɛla litaafi shɛli bɛ ni vɛlgi di aayanima, ka kahigi li, ka di yi (Duuma so) Ŋun nyɛ Yɛmgoliŋgulana, ni Ŋun mi din sɔɣi sani na.

2. Kadama di jεm ya shɛli naɣila Naawuni. Achiika! Mani (Annabi Muhammadu) nyɛla saɣisigulana n-tin ya (ni buɣum daazaaba), ni suhupiεlli lahibali tira (ni Alizanda).

3. Kadama bom ya yi Duuma (Naawuni) chɛmpaŋ, din nyaaŋa niŋmi ya tuba labi O sani, O ni chε ka yi wum nyεɣisim din vɛla, hali ni O ni zali ya saha shɛli, ka tibgiya tinginsim nira kam Yaha! Yi yi lebi biri, tɔ! Achiika! N-zɔrila dabiεm ni dabsi’ titali la daazaaba ti sheei yi zuɣu.

4. Naawuni sani n-nyɛ yi labbu shee. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Toora binshεɣu kam zuɣu.

5. Wumma! Achiika! Bɛ (chεfurinim’) ŋmalgirila bɛ suhiri, domin bɛ sɔɣi ka chɛ O (Naawuni). Achiika! Saha shεli bɛ ni limsiri bɛ maŋ’ ni sitira, tɔ! Omibɛ ni sɔɣira shɛli, ni bɛ ni yihiri shɛli polo ni. Achiika! O nyɛla Ŋun mi din be suhiri ni.

6. Yaha! Biŋkob’ n-kani tiŋgbani yaaŋa zuɣu naɣila Naawuni sani ka o bindirgu be, ka O mi o biɛhigu shee (o Dunia ʒii puuni), ni o kum nyaaŋa, ka di zaasa sabi be litaafi (Lauhu Mahfuuz) shεli din kahigiri yɛllikam la puuni.

7. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun nam sagbana mini tiŋgbani dabsili diba ayobu puuni. Yaha! O da Al’arshi (nam garo) daa bela kom zuɣu, domin O dahim ya ka nya yi puuni ŋuni n-leei yɛn viεlgi o tuma. Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A yi yɛli “Yi nyɛla bɛ ni yɛn neei ninvuɣu shεba yi kpibu nyaaŋa, tɔ! Achiika! Ninvɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa ni yεli: “Ŋɔ maa (Alkur’aani) pa shɛli mpahila sihira n-nyɛ li polo ni.”

8. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) yi naɣisi azaaba ka chɛ ba hali ni saha shεli din mali kalinli, ka bɛ naan yεra: “Ka bo n-leei taɣiri li (azaaba maa)? Wumma! Dabsi’ shεli di ni yɛn ti kaba na, di pala bɛ ni yɛn tooi ŋmalgi shɛli ka chɛ ba,ka bɛ ni daa maandi shɛli ansarsi maa (azaaba) shee bɛ zuɣu.

9. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) yi lam ninsala nambɔzobo din yi Ti sani na, ka lahi vuui li ka chɛ o, achiika! O yihirila tamaha, ka zooi gutulunsi.

10. Yaha! Ti yi lam o yolsigu chuuta shεli din paagi o nyaaŋa, achiika! Kao naan yεra: “Yɛlibɛri chaŋ ya ka chɛ ma,” achiika! O nyɛla ŋun niŋdi suhupiɛlli, ka nyɛla ŋun fuhira.

11. Naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ suɣulo ka tum tuunviεla, tɔ! Bannim’ maa mali chε m-paŋ ni laara din galsi.

12. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi chɛ bɛ ni niŋdi a shɛli wahayi maa pirgili, ka a nyɔɣu muɣi, domin bɛ yɛli ya, bozuɣu ka bɛ bi siɣisi arzichi n-ti o na, bee ka o mini Malaaika kana. Achiika! A nyɛla saɣisigulana. Yaha! Naawuni nyɛla bɛ ni mali binshɛɣu kam n-dalindi so.

13. Bee bɛ yɛrimi ni ŋuna (Annabi Muhammadu) n-kpiri li (Alkur’aani)? Yɛlima: Tɔ! Tahimi ya suuranim’ pia di tatabo na, ka di nyɛ yi gba ni nam shɛli m-bahi na, ka boli yi ni yɛn tooi boli so na (ka o ti sɔŋ ya) ka pa ni Naawuni, yi yi nyɛla yɛlimaŋlinima.

14. Dinzuɣu, bɛ yi bi saɣi yi boligu maa, tɔ! Yin baŋmi ya ni bɛ siɣisi li (Alkur’aani) ni Naawuni baŋsim, ka lahi baŋ ni Duuma jɛmdigu kani naɣila Ŋuna (Naawuni). Di ni bɔŋɔ, yi nyɛla ban zaŋ bɛ maŋ zaa ti Naawuni (Muslinnima)?

15. Ninvuɣu so ŋun bɔri Dunia bɛhigu ni di nachintɛri, Ti (Tinim’ Naawuni) ni pali ba bɛ tuuntumsa (sanyoo) di puuni, ka bɛ pala bɛ ni yɛn filim shɛba.

16. Bannim’ maa ti ka sanyo’ shɛli Chiyaama naɣila buɣum, din nyaaŋabɛ ni daa tum shɛli (Dunia maa) saɣim ya. Yaha! Bɛ tuuntumsa nyɛla din pun yɛn saɣim.

17. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun be yɛlimaŋli zuɣu din yi o Duuma (Naawuni) sani na, ka shɛhiralana so (Malaaika Zibliila) doli o. Yaha! Poi ni dina (Alkur’aani), Annabi Musa litaafi daa pun kana, ka daa nyɛla bɛ ni tɔɣisiri shεli, ni nambɔzɔbo. Tɔ! Bannim’ maa ti li (Alkur’aani) yεlimaŋli. Amaa! Ŋun niŋ chεfuritali ni dina laɣinsi puuni, tɔ! Buɣum n-nyɛ o daalikauli. Dinzuɣu, (Yaa nyini Annabi)! Di leei ŋun be zilsigu puuni ni dina (Alkuraani). Achiika! Di nyɛla yεlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sani na. Amaa! Niriba pam bi tiri Naawuni yɛlimaŋli.

18. Yaha! Ŋuni n-leei nyɛ zualindira nti paai ninvuɣu so ŋun ŋma ʒiri m-pa Naawuni? Bannim’ maa, bɛ ni ti zaŋ ba na n-ti zali bɛ Duuma (Naawuni) tooni, ka shɛhiradiriba (Malaaikanim’ mini tuumba) yɛli: “Bambɔŋɔnim’ maa n-daa ŋma ʒiri m-pa bɛ Duuma la. Dinzuɣu, Naawuni narimbu be zualindiriba zuɣu.”

19. Ninvuɣu shεba ban taɣiri ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli, ka bɔri ni di goŋ. Yaha! Ka bɛ nyɛla ban niŋ chɛfuritali ni Zaadali.

20. Bannim’ maa pala ban yɛn tooi zo nsɔɣi Naawuni tiŋgbani ni, bɛ mi ka sɔŋdiba ka pa ni Naawuni. Bɛ yɛn ti nabgila bɛ daazaaba. Yaha! Bɛ ti pala ban yɛn ti tooi lahi wum yεltɔɣa, bɛ mi ti bilahi yɛn ne.

21. Bannim’ maa n-nyɛ ban niŋ bɛ maŋ’ ashaara, ka bɛ ni daa ŋmari ʒiri m-pari binyεri shεŋa maa bɔrigi ka chɛ ba.

22. Di kala amii kadama bana n-yɛn ti niŋ ashaara Zaadali.

23. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla, ka filim bɛ maŋa n-ti bɛ Duuma (Naawuni), tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ Alizanna bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

24. Zamaatu biba ayi kotomsi ŋmanila zom mini tikpiralana, ni ŋun ne mini ŋun wumda. Di ni bɔŋɔ,bɛ zamaatu biba ayi maa ŋmahinli ni niŋ yim? Dini bɔŋɔ, yi ku tεhi?

25. Yaha! Achiika! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Nuhu o niriba sani, (ka o ti yεli ba): “Achiika! N nyɛla saɣisigulana n-tin ya polo ni.”

26. Kadama miri ya ka yi jεm shɛli naɣila Naawuni. Achiika! N-zɔrila dabɛm ni dabsi’ kpeeni la daazaaba yi zuɣu.

27. Ka asanzanim’ o niriba puuni ban niŋ chεfuritali yεli: “Tinim’ bi nyaa kaa nyɛ so m-pahila ninsala ti tatabo, ti mi bi nya a ka so dola, naɣila ti puuni ban nyɛ tarimba, bɛ mi bi tɛhirimi ka dola maa. Ti mi bi nya ka yi mali jilma n-gari ti. Chɛli gba! Tinim’ tεhiri ya la ʒirinima.

28. Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Yi nya kadama n-yi mali daliri shɛli din yi n Duuma (Naawuni) sani ka nyɛla ŋun be daliri shɛli zuɣu, ka nambɔzɔbo kama na din yi O sani, ka bɛ sɔɣi li (di lala nambɔzɔbo maa) ka chɛn ya. Di ni bɔŋɔ, Ti ni niŋ ya talahi (ni yi deei li) ka yi nyɛla ban je li?

29. Yaha! “Yaa yinim’ n niriba! M-bi suhiri ya liɣiri, mani ka sanyoo naɣila Naawuni sani. Yaha! M-pala ŋun yɛn kari ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli (ka nyɛ faranim’ maa n sani). Achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn laɣim ni bɛ Duuma (Naawuni). Amaa! Mani nyari ya ka yi nyɛla ninvuɣu shεba ban ʒi.”

30. Yaha! Yaa yinim’ n niriba! Ŋuni n-leei yɛnsɔŋ ma (ka n-tilgi) ka chɛ Naawuni (daazaaba) di yi niŋ ka n-kari ba. Di ni bɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla?”

31. “Yaha! N-ku yεli ya ni n sani ka Naawuni arzichi sɔŋbu shɛhi be, mmibi midin sɔɣi. Yaha! N-ku yεlini n nyɛla Malaaika, m miku yεli ninvuɣu shεba yi ni lihiri ʒεmdi maa ni Naawuni ku ti ba alheeri shεli. Naawuni m mi din be bɛ suhiri ni. (n yi yεli ba lala), dinsaha maa achiika! M-be zualindiriba ni.”

32. Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Nuhu! Achiika! A ŋmɛ ti namgbankpeeni, ka a namgbankpeeni maa ti lahi yɛɣi, dinzuɣu, tahimi ti a ni gbaari ti alikauli (azaaba) shɛli maa na, a yi nyɛla ŋun be yεlimaŋlinim’ puuni.”

33. Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Achiika! Naawuni n-yɛn tahi ya li na, di yi niŋ ka O yi yu, yi mi pala ban yɛn tooi zo ntilgi (ka chɛ Naawuni).”

34. “Yaha! N saɣisigu ku tooi niŋ ya anfaani shεli, di yiniŋ ka m-bɔri ni nsaɣisi ya ka Naawuni mi bɔri ni O birgi ya. Ŋuna n-nyɛ yi Duuma. O misani ka bɛ yɛn ti labsi ya.”

35. Bee bɛ (Maka chɛfurinim’) yεrimi ni O (Annabi Muhammadu) n-nam li (Alkur’aani) na? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di yi nyɛla mani n-kpiri li, tɔ! N tuumbiɛri sanyoo bela n zuɣu. Amaa! Mani nuu ka yi bibiɛlim puuni.”

36. Yaha! Ka bɛ (Naawuni) tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ Annabi Nuhu sani (ka yεli o): “Di kariya ka a niriba puuni so ti Naawuni yεlimaŋli naɣila ŋun pun daŋ yεlimaŋli tibu, dinzuɣu di niŋ ya suhusaɣiŋguni bɛ tuuntumsa.”

37. “Yaha! Kpɛm ŋarim ni Ti (Tinim’ Naawuni) gulibu mini Ti wahayi, ka di yɛli ma (Mani Naawuni) yεltɔɣa shɛli n-zaŋ chaŋ ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa polo, achiika! Bɛ nyɛla ninvuɣu shεba kom ni yɛn di.”

38. Ka o (Annaba Nuhu) kpɛri ŋarim maa, saha shεli kam mi ka asanzanim’ o niriba puuni ti yɛn gari o zuɣu, ka bɛ mali o ansarsi, ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Yi yi maandi ti ansarsi, tɔ! Ti gba ni ti mali ya ansarsi yo kamani yi ni maandi ti ansarsi shεm ŋɔ maa.”

39. Dinzuɣu ni baalim, yi ni baŋ azaaba ni yɛn ti kana so sani ka filimmi o, ka azaaba shεli din bi naari shee o zuɣu.

40. Hali ni saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu saha ni daa ti paai, ka tiŋgbani puhigi ni kom na, ka Ti yεli: (Yaa nyini Nuhu) “Ʒim biŋkobgu balibu kam puuni (zaɣinyɛŋ ni zaɣilɔɣu) n-kpεhi ŋarim maa puuni, ni a maligu (iyaali), naɣila ninvuɣu so Naawuni daazaaba ni pun daŋsi o zuɣu. Yaha! Zaŋmi ban ti Naawuni yɛlimaŋli m-pahi. Amaa! Bɛ daa bi ti Naawuni yεlimaŋli m-pahi o zuɣu naɣila niriba bɛla.

41. Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Kpεm ya di (ŋarim maa) puuni ni Naawuni yuli, dina n-nyɛ o chandi, ni o zanibu. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

42. Kadi (ŋarim maa) mali ba n-chana kogbaŋ ni kamani zoya la, ka (Annabi) Nuhu boli o bia (Kan’aan), ka o be katiŋa: “Yaa! Nyini m bia! Kpεm ŋarim ŋɔ maa ni m-pahi ti zuɣu, ka di ti pahi chεfurinim’ puuni.

43. Ka o (bia maa) yεli: “Mani ni du n-tam zoli zuɣusaa ka di ti tilgi ma ka chɛ kom maa dibu, ka o (Annabi Nuhu) yεli: “So n-kani yɛn tooi tilgi zuŋɔ ka chɛ Naawuni daazaaba, naɣilao ni zo so nambɔɣu,” ka kogbaŋ maa kana n-ti taɣi bɛ sunsuuni, ka o (bia maa) pahi kom ni di shɛba ni.

44. Ka bɛ (Naawuni namzinli) yεli: “Yaa nyini tiŋgbani! Valimi a kom. Yaa nyini sagbana! A mi gba gbaami (ka chɛ saa mibu). Ka bɛ (Naawuni) filim kom maa (tiŋgbani yaaŋa zuɣu). Yaha! Ka bɛ (Naawuni) ŋmaai yɛlli maa, ka di (ŋarim maa) zani juudiyyi zuɣu, [1]ka bɛ yεli: “Naawuni nambɔzɔbo niŋ katiŋ’ ka chɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba.” ——— [1] Juudiyyi nyɛla zoli, ka di be Jaziira tiŋgbani ni, dina n-nyɛ Saudi Arabia ŋɔ, Zoli maa daa pun benila Annabi Nuhu zaamani ni, hali ni saha shɛli Muslinsi daadiini ni ti kana.

45. Ka Annabi Nuhu boli o Duuma ka yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! M bia be n iyaali puuni. A mi daalikauli nyɛla yεlimaŋli. Yaha! Nyini n-nyɛŊun mi fukumsi n-gari ban niŋdi fukumsi.”

46. Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Nuhu! Achiika! O (a bia maa) ka a mulchi puuni, dama o tuma pala din vεla. Dinzuɣu, miri ka a bɔhi maanika shɛli baŋsim. Achiika! N (Mani Naawuni) saɣisira mi ni a di pahi ninvuɣu shεba ban ʒi puuni.”

47. Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! M-bɔri taɣibu A sani ni m-bɔhi A n-ni ka shɛli baŋsim. Dinzuɣu, A yi bi chε m-paŋ ma, ka zo ma nambɔɣu, n-ni pahi ninvuɣu shεba ban kɔhi lu puuni.”

48. Ka bɛ (Naawuni) yɛli: “Yaa nyini Nuhu! Sheemi (ŋarim maa puuni) na ni suhudoo din yi Ti (Tinim’ Naawuni) sani na. Yaha! Alibarika be a mini ali’umma shεba ban pahi a zuɣu maa, ka ali’umma shεba mi beni ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn chε ka bɛ wum nyɛɣisim (Dunia ŋɔ), din nyaaŋa ka azaabakpeeni yɛn ti gbaai ba Ti (Tinim’ Naawuni) sani.”

49. (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa be lahibaya din sɔɣi puuni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisiri di wahayi n-tira na, a daa pala ŋun pun mi li, lala ka a niriba maa gba daa ʒi lipɔi ni ŋɔ (Alkur’aani) maa. Dinzuɣu niŋmi suɣulo. Achiika! Bahigu yɛn ti nyɛla wuntizɔriba dini.

50. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Aadunim’ mabia Hudu bɛ sani, ka oti yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Jεmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Achiika! Yi pa shɛba pahila ban namdi ʒiri.”

51. “Yaa yinim’ n niriba! Mani bi bɔhiri ya la sanyo’ shεli di zuɣu, n­ka sanyoo m-pahila Ŋun nam ma sani. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali? ”

52. “Yaa yinim’ n niriba! Bom ya yi Duuma (Naawuni) gaafara, din nyaaŋa niŋmi ya tuuba n-labi O sani, O ni siɣisi kom yi zuɣu na sagbana ni, ka pahi ya ya’ shεli yi yaa ŋɔ maa zuɣu. Dinzuɣu, miri ya ka yi lebi biri, ka leei bibɛhi.”

53. Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Hudu! A bi ka ti na ni daliri shεli, ti mi pa ban yɛn chɛ ti buɣajεma a yεltɔɣa ŋɔ maa zuɣu. Yaha! Ti pala ban yɛn tia yεlimaŋli.”

54. Ti ka yɛligu m-pahila: “Ti buɣa maa puuni shεba m-kpεhi a yinyεri maa.” Ka o (Annabi Hudu) yεli: “Achiika! Mani baŋsirila Naawuni, dinzuɣu dim ya ma shɛhira kadama Mani nuu ka binyεr’ shεŋa yi ni jεmda m-pahi Naawuni zuɣu maa ni.”

55. “Ka pa Ŋuna (Naawuni), tɔ! Yi zaasa namgbaniyini nam ma nabɛri, ka miri ya ka yi naɣisi n-ti ma.”

56. “Achiika! Mani dalimla Naawuni so Ŋun nyɛ n Duuma ni yi gba Duuma. Biŋkob’ so n-ka tiŋgbani yaaŋa zuɣu naɣila Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun gbibi di gbetaa. Achiika! N Duuma nyɛla Ŋun be sochibgu zuɣu.

57. Dinzuɣu yi yi lebi biri, tɔ! Achiika! Mani chɛ ka n tuuntali paai ya. Yaha! N Duuma (Naawuni) ni taɣi ya, ka tahi ninvuɣu shɛbana, yimi ku tooi niŋ O chuuta shεli. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Gula yεllikam zuɣu.”

58. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu (azaaba) ni daa ti kana, ka Ti tilgi Annabi Hudu mini ban daa ti yɛlimaŋli m-pahi o zuɣu ni nambɔzɔbo din yi Ti sani na. Ka Ti daa tilgi ba ka chɛ azaaba timsili.

59. Yaha! Bana n-nyɛ Aadunim’ ban daa ŋmɛ bɛ Duuma (Naawuni) aayanim’ namgbankpeeni, ka kpe O tuumba taali ni, ka doli ŋun kam tibgi o maŋa, ka nyɛ tipawumlilana zaligu.

60. Ka bɛ (Naawuni) chɛ ka narimbu doli ba Dunia ŋɔ ni Zaadali. Wumma! Achiika! Aadunim’ daa niŋ bɛ Duuma chεfuritali. Dinzuɣu Naawuni nambɔzɔbo niŋ katiŋ’ ka chɛ Aadunima, bana n­nyɛ Annabi Hudu niriba.

61. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Samuudunim’ mabia Salihu bɛ sani, ka oti yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Jɛmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna, Ŋuna n-nyɛŊun pili yi nambu tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka ʒili ya di puuni. Dinzuɣu, bom yaOchεmpaŋ, ka niŋ ya tuuba n-labi O sani. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun be yoma, Ŋun deeri suhigu.”

62. Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Salihu! Achiika! A daa nyɛla ti ni mali tamaha ni so ti puuni pɔi ni yεltɔɣa shɛli a ni yɛli ŋɔ maa. Di ni bɔŋɔ,a mɔŋdi timi ni tidi jεm ti banim’ ni daa jεmda shɛli? Achiika! Ti zilsi a ni boondi ti m-kpari shɛli polo ŋɔ maa, ka a nyɛla ŋun tu ni ti zilsi so.”

63. Ka o (Annabi Salihu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Di ni bɔŋɔ, yi nya (kadama) n-yi be daliri shɛli zuɣu din yi n Duuma (Naawuni) sani na, ka nambɔzɔbo (tuuntali) lahi kama na O sani, ka ŋuni n-yɛn tooi sɔŋ ma ka chɛ Naawuni daazaaba, di yi shiri niŋ ka m-kpe O taali ni, yi mi ku tooi pahi ma shɛli mpahila ashaara.”

64. “Yaha! Yaa yinim’ n niriba! Naawuni laakumi m-bɔŋɔ maa, ka o nyɛla alaama shɛli n-tin ya. Dinzuɣu, chεli ya o ka o diri Naawuni tiŋgbani ni, ka miri ya ka yi niŋ o chuuta shεli, ka azaaba shεli din be yoma ti gbaai ya.”

65. Ka bɛ ku o (laakumi maa), ka o (Annabi Salihu) yεli: “Wummi ya nyεɣisim daba ata yi yiŋsi puuni (din nyaaŋa, Naawuni ni siɣisi ya azaaba na). Ŋɔ maa nyɛla alikauli din pa ʒiri.”

66. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu (azaaba) maa ni ti kana, ka Ti tilgi Annabi Salihu mini ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli m-pahi o zuɣu ni nambɔzɔbo din yi Ti sani na, ka lahi tilgi o ka chɛ dindali maa vi. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Kpεŋlana, Nyεŋda.

67. Ka tahigu gbaai ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa, ka bɛ leei ninvuɣu shɛba ban gbaŋgbaya (ka bɛ kpi n-do ya) bɛ yiŋsi puuni.

68. Ka di ŋmanila bɛ na ʒin be di puuni. Wumma! Achiika! Samuudunim’ daa niŋ bɛ Duuma chɛfuritali. Wumma! Naawuni nambɔzobo niŋ katiŋ’ ka chɛ Samuudunima.

69. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba (Malaaika nima) daa ti kana Annabi Ibrahima sani ni suhupiɛlli lahibali, ka bɛ (Malaaika nim’ maa) yεli: “Salaaman. (Suhudoo be a zuɣu).” Ka o (Annabi Ibrahima) gba yɛli: “Salaamun.” (Suhudoo be yi gba zuɣu).” Din nyaaŋa, o (Annabi Ibrahima) daa bi naɣisi, ka niŋ ba saani ni naɣibila so bɛ ni she o nimdi.

70. Saha shεli o (Annabi Ibrahima) ni nya ka bɛ (saamba maa) bi ŋubri nimdi maa, ka o bi niŋ yɛmbahiga ni bana, ka dabεm gbaagi o ni bana, ka bɛ yεli: “Miri ka a zo dabεm, achiika! Bɛ tim tila Annabi Lutu niriba sani na.”

71. Ka o (Annabi Ibrahima) paɣa (Saaratu) ʒe zuɣusaa ka la, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o suhupiɛlli lahabali (ni o ni dɔɣi) Annabi Is’haaka, ka Is’haaka mi nyaaŋa nyɛ Annabi Ya’akuba.

72. Ka o (paɣa maa) yɛli: “M-baye, n-ni lahi dɔɣi ka nyɛla ŋun kurgi, ka n yidana ŋɔ gba nyɛ niŋkurugu? Achiika! Ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nyɛ laliʒiba.”

73. Ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yεli:“Dini bɔŋɔ,a niŋdila lahiʒiba ni Naawuni zaligu? Naawuni nambɔzɔbo ni O daalibarka be yi (Annabi Ibrahima) yiŋnim’ zuɣu. Achiika! Ŋuna (Naawuni) nyɛla Duuma paɣirili, Ŋun nam tibgi.”

74. Saha shεli dabiεm maa ni daa chaŋ ka chɛ Annabi Ibrahim, ka suhupiεlli lahibali ŋɔ ka o na (kadama o paɣa ni dɔɣi),ka o ŋmɛri Ti (Malaaikanim’) namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ Annabi Lutu niriba maa polo.

75. Achiika! Annabi Ibrahima daa nyɛla suɣulolana titali, ka ŋmɛri kuŋa n-tiri Naawuni, ka lahi nyɛŊun niŋdi tuuba nlabri Naawuni sani.

76. (Ka Malaaikanim’ maa yεli): “Yaa nyini Ibrahima! Chεli yεltɔɣa shεli dimbɔŋɔ maa. Achiika! A Duuma zaligu pun kana.Yaha! Achiika! Bɛ (Annabi Lutu niriba), azaaba maa nyɛla din yɛn kaba na, shɛli mi ku tooi taɣi li.”

77. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba (Malaaikanim’) maa ni kana Annabi Lutu sani, ka o niŋ suhusaɣiŋgu ni bana, ka o nyee nyoni ni bana, (domin o tiŋ’ maa nim’ ti liri ba), ka o yεli: “Zuŋɔ nyɛla dabsikpeeni.”[2] ——— [2] Annabi Lutu niriba maa kore daa bela dobba ni, ka je paɣaba. Lala ka Naawuni daa dahim ba.

78. Ka o (Annabi Lutu) niriba maa kana ni n-ti bɔri yomyoma n-zaŋ chaŋ o sani (ni bɛ paagi o saamba maa). Bɛ mi daa pun nyɛla ban tumdi tuumbεri. Ka o (Annabi Luutu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba! M bipuɣinsi ŋɔ maa n-nyɛ kasi nzaŋ tin ya, dinzuɣu, zom ya Naawuni, ka miri ya ka yi dihi ma vi n-zaŋ chaŋ n saamba ŋɔ maa polo. Di ni bɔŋɔ, so ka yi puuni n-nyɛ ninvuɣu so ŋun dolsi? ”

79. Ka bɛ yεli: “Achiika! A kuli mi ni ti ka bukaata n-zaŋ chaŋ a bipuɣinsi maa polo. Achiika! A mi mi ti ni bɔri shεli.”

80. Ka o (Annabi Luutu) yεli: “N-yi di mali yaa yi zuɣu, bee ka n-di mali dɔɣiriba ban yɛnsɔŋ ma.” [3] ——— [3] Daantali kpeeni n-ny o za o ma dalim Naawuni.

81. Ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yεli: “Yaa nyini Luutu: “Ti nyɛla a Duuma (Naawuni) tuumba, bɛ ku tooi paai a sani na. Dinzuɣu, zaŋmi a maligu ka yi yi yuŋtisuɣu, yi mi so miri ka o ŋmalgi n-yuli o nyaaŋa, naɣila apaɣa (n-yɛn kpalim nyaaŋa), achiika! Din’ yɛn paai ba (tiŋ’ maa nima) ni paagi o. Achiika! Bɛ daalikauli nyɛla bɛkaali na (ka Naawuni yɛn gbaai ba). Di ni bɔŋɔ, bekaali maa pala yoma?

82. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu (azaaba) maa ni ti kana, ka Ti zaŋ di (tiŋ’ maa) zuɣusaa n-labsi di tiŋgbani ni (ka Ti lebi ba m-pili), ka mi sakuɣa ka di nyɛ yεɣiri din she ni buɣum mpani di (tiŋ’ maa) zuɣu,ka di nyɛla din kuli tuɣi taba.

83. Ka di (kuɣa maa) nyɛla alaama shεli a Duuma(Naawuni) sani.[4] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di (Annabi Lutu ya maa) pala din waɣa ni zualindiriba maa (bana n-nyɛ Maka chɛfurinim’). ——— [4] Kuɣulikamzuɣu daa malila bɛ ni yɛn zaŋ li labi ninvuɣu so yuli, ka disabipa di zuɣu.

84. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Madyananim’ mabia Sayibu bɛ sani na, ka o ti yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Jεmmi ya Naawuni, yi ka duuma so m-pahila Ŋuna. Dinzuɣu, miri ya ka yi filindi zaɣa mini binzahindigu. Mani nyari ya la bundannima. Dinzuɣu, Mani zɔrimi ni azaaba shεli din gindi ninsalinim’ la dali ti paai ya.”

85. “Yaha! Yaa yinim’ n niriba! Palimi ya zaɣa mini binzahindigu ni aadalsi, ka di filindi ya ninsalinim’ bɛ binyɛra. Yaha! Di chani ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu,ka nyɛla ban saɣinda.”

86. Naawuni ni chɛ ka shεli kpalim yi nuu ni, tɔ! Dina n-nyɛ din gari n-zaŋ tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli. Yaha! M pala Gula yi zuɣu.”

87. Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Sayibu! Di ni bɔŋɔ,a jiŋ’ shεŋa a ni puhiri maa wuhira mi ni ti chɛli ti banim’ ni daa jεmdi shɛli, bee ti di niŋ ti ni bɔri shεli ti daarzichi puuni? Achiika! A nyɛla suhumahili, ni ŋun dolsi.”

88. Ka o (Annabi Sayibu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Yi bi nya kadama, n-yi mali daliri shεli din yi n Duuma sani na, ka O largi ma arzichi shεli din nyɛ zaɣivɛlli din yi O sani na, m-mi je ni ntuma bɛ saɣisi n-ni mɔŋdi ya ni shεli maa. M-bi bɔri shεli m-pahila maligu ni n toosim tariga. Yaha! N-ka katari shɛli, naɣila ni Naawuni. O zuɣu ka n-dalim, O mi sani ka n-niŋdi tuuba labra.

89. Yaha! (Ka Annabi Sayibu yεli): “Yaa yinim’ n niriba! Di chɛli ya ka n jεlinsi birgi ya, ka dinzuɣu ti chɛ ka din daa paai Annabi Nuhu niriba la tatabo ti paai ya, bee Annabi Hudu niriba, bee Annabi Salihu niriba. Yaha! Annabi Lutu niriba ka katiŋ’ ni yinima (Maka caɛfunima).

90. Yaha! Bom ya yi Duuma (Naawuni) gaafara, ka niŋ ya tuuba n­labi O sani. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Zaadali Nambɔzobonaa, Yura.

91. Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Sayibu! Tinim’ bi baŋdia ni yεri shɛli maa pam, ti mi nyarala ninvuɣu gbariŋ ti ni, di yidi pala a daŋ zuɣu, ti naan labi a kuɣa, a mi pala ŋun yɛn tooi nyɛŋ ti zuɣu.”

92. Ka o (Annabi Sayibu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Di ni bɔŋɔ, n daŋ n­gari Naawuni yi sani, ka yi gbibi O (Naawuni) ka O nyɛ yini zaŋ so labi yi kpali nyaaŋa? Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun gili yi tuuntumsa ni baŋsim.

93. Yaha! Yaa yinim’ n niriba! Tummi ya yi kali soli zuɣu,ka m mi gba tumid (Muslinsi daadiini) soli zuɣu, ni baalim, yi ni ti baŋ azaaba ni yɛn ti kana ti puuni so sani n-ti filimmi o, ni ŋun nyɛʒirilana, dinzuɣu ʒinimi ya guhima, mmi gba nyɛla ŋun pahi yi zuɣu ka ti ʒiya guhira.”

94. Yaha! Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu (azaaba) maa ni daa ti kana, ka Ti tilgi Annabi Sayibu mini ban ti Naawuni yεlimaŋli m-pahi o zuɣu ni nambɔzɔbo din yi Ti sani na, ka tahigu gbaai ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa yim zuɣu. Ka bɛ leei ninvuɣu shεba ban gbaŋgabaya bɛ yiŋsi puuni (ka leei kpiimba).

95. Ka di ŋmanila bɛ na ʒin ʒini di (bɛ yiŋsi maa) puuni. Wumma! Naawuni nambɔzɔbo niŋ katiŋ’ ni Madyananima, kamani di ni daa niŋ katiŋ’ ni samuudunim’ shεm.

96. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Musa ni ti aayanima, n-ti pahi daliri shεli din be polo ni.

97. (Ka Ti tim Annabi Musa) n-zaŋ chaŋ Fir’auna mini o kpambaliba sani, ka bɛ doli Fir’auna zaligu, Fir’auna mi zaligu daa pala din dolsi.

98. O (Fir’auna) yɛn ti garila o niriba tooni Zaadali hali n-ti daai ba kpɛhi (ʒahannama) buɣum ni. Yaha! Bɛ kpɛhili shee maa nyɛla din be.

99. Ka bɛ zaŋ narimbu n-doldsi bɛ nyaaŋa Dunia ŋɔ maa ni, ni Zaadali. Bɛ ni sɔŋ ba sɔŋsim shεli (narimbu) maa nyɛla din be.

100. (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa nyɛla tiŋgbana lahibaya ka Ti (Tinim’ Naawuni) tiri a li. Di (tiŋsi maa) shεŋa na ʒela di naba ayi zuɣu, ka di shεŋa mi nyɛ din lu n-dahim.

101. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa bi di ba zualinsi, amaa! Bana n-di bɛ maŋ’ zualinsi. Dinzuɣu, saha shεli a Duuma (Naawuni) zaligu (azaaba) ni daa kana, bɛ duuma shεba bɛ ni daa jεmdakapa ni Naawuni maa daa bi niŋ ba anfaani, bɛ mi daa bi pahi ba shεli m-pahila ashaara.

102. Yaha! Lala n-nyɛ a Duuma (Naawuni) gbaabu, di yi ti niŋ ka O gbaai tiŋsi ka di nyɛla din di zualinsi. Achiika! O gbaabu nyɛla din biɛra, ka nyɛ zaɣikpeeni.

103. Achiika! Kpahimbu be lala maa puuni n-zaŋ ti ŋun zɔri Chiyaama azaaba. Di nyɛla dabsi shɛli bɛ ni yɛn ti laɣim ninsalinim’ di puuni. Yaha! Di nyɛla dabsi’ shɛli sokam ni yɛn ti beni.

104. Ti mi bi naɣisiri li (Chiyaama dabsili maa) naɣila saha shɛli bɛ ni zali li zuɣu.

105. Dabsi’ shεli din yɛn ti kana, ka nyɛvuli kam ti ku tooi tɔɣisi yεltɔɣa naɣila ni O (Naawuni) yɛdda. Dinzuɣu bɛ (ninsalinim’) puuni, zuɣubiεɣulana ti yɛn beni mi, ka zuɣusuŋlana ti yɛn beni.

106. Amaa! Zuɣubεɣunim’ maa ti yɛnbe la (ʒahannama) buɣum puuni, ka bɛ nyɛla ban vuhim chana ka labra di puuni.

107. Ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di (buɣum maa) ni, dindee yi na kuli niŋ ka sagbana mini tiŋgbani beni, naɣila a Duuma (Naawuni) ni yu shεli, Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun tumdi O ni yu shεli.

108. Yaha! Amaa! Ninvuɣu shɛba ban niŋ zuɣusuŋ maa nyɛla ban yɛn ti kpalim Alizanda puuni, dindee yi na kuli niŋ ka sagbana mini tiŋgbana beni, naɣila a Duuma (Naawuni) ni yu shεli. Di nyɛla pini shεli din bi ŋmaara.

109. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Di be zilsigu puuni ni bambɔŋɔnim’ (chɛfurinima) ni jεmdi shɛli maa. Bɛ bi jεmdi shεli m-pahila kamani bɛ banim’ ni daa pun jεmdi binyεr’ shεŋa maa. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn pali ba bɛ tarli (sanyoo) ka di pa ni bɛ filim li mi.

110. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa litaafi, ka bɛ (ninsalinim’) niŋ namgbankpeeni di puuni, di yi di pala yεltɔɣa (zaligu) din pun daŋsi a Duuma (Naawuni) sani zuɣu, tɔ! Achiika! Bɛ (Naawuni) naan ŋmaai fukumsi bɛ sunsuuni. Yaha! Achiika! Bɛ be zilsigu din zilgi puuni ni dina (Alkur’aani).

111. Yaha! Achiika! Bɛ zaɣiyino kam, a Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn pali ba bɛ tuuntumsa (sanyoo). Achiika! O nyɛla Ŋun mi din sɔɣibɛ tuuntumsa ni.

112. Dinzuɣu (Yaa nyini Annaba)! Zanimi tuhi kamani bɛ ni puhi a shɛm, a mini ban niŋ tuuba pahi a zuɣu maa, ka miri ya ka yi kpahi yεɣi tariga. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Nyara ni yi tuuntumsa.

113. Yaha! Di dalim ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa polo ka buɣum ti shihi ya (Zaadali), yi mi ti ka simnim’ ban yɛn taɣiya ka pa ni Naawuni, din nyaaŋabɛ ti ku sɔŋ ya.

114. (Yaa nyini Annabi) Puhimi jiŋli dabsili yεɣa ayi (Asiba mini Zaawuni), [5]ni yuŋ puuni saha shεŋa. Achiika! Tuunvɛla (laara) nyεhirila taali shεŋa din nyε zaɣibihi. Lala maa nyɛla teebu n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban yεn teei Naawuni yɛla. ——— [5] Dina n-nyɛ Subaahi jiŋli ni Lahisari, ka Affa shɛba mi yɛli ni Subaahi mini Magarbi.

115. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo, achiika! Naawuni bi bahiri ban tumdi tuunsuma sanyoo yoli.

116. Di ni bɔŋɔ, haŋkayanim’ daa kala ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni yinim’ maa puuni, ka mɔŋdiba saɣiŋgu tiŋgbani yaaŋa zuɣu? Naɣila Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tilgi bɛ puuni shɛba biɛla, ka ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa doli bɛ ni ti ba yolsigu shεli (Dunia ŋɔ maa), ka daa lahi nyɛla bibɛhi.

117. (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) pala Ŋun yɛn niŋ tiŋgbana hallaka ni zualinsi ka di niriba nyɛ ban vɛlgiri bɛ tuma.

118. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma yi di bɔra, O naan chɛ ka niriba zaasa leei ali’umma yinsi. Yaha! Bɛ ku milgi ka nyɛla namgbankpeeni nima.

119. Naɣila a Duuma (Naawuni) ni zo so nambɔɣu. Lala mi zuɣu ka o nam ba. Yaha! A Duuma (Naawuni) yɛltɔɣali (O zalgu) paliya (ka O yεli): “Achiika! Nnyɛla Ŋun yɛn pali ʒahannama buɣum ni ninsalinim’ mini alizinnim’ puuni shɛba namgbanyini.”

120. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) ni tira lahibali shɛŋa zaa din nyɛ tuumba dini maa domin ti zaŋ li kpaŋsi a suhu. Yaha! Yεlimaŋli ka a na ŋɔ maa puuni, ni wa’azu, ka lahi nyɛ teebu n-zaŋ ti ban ti Naawuni yεlimaŋli.

121. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Yεlimi ninvuɣu shεba ban bi ti Naawuni yεlimaŋli: “Tummi ya yi kali zuɣu tuma, achiika! Ti mi gba nyɛla ban tumda (ti daadiini soli zuɣu).

122. Yaha! Guhimi ya, ti mi gba nyɛla ban guhira.

123. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun su din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni, O sani ka bɛ labsiri yεllikam, dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Jɛmmi O ka dalim O zuɣu. Yaha! A Duuma (Naawuni) pala Tamda ni yi tuuntumsa.

1. Alif-Laam-Ra (A.L.R). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujiza (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni]. Dimbɔŋɔ maa nyɛla aayanima, litaafi (Alkur’aani) shεli din kahigiri yɛllikam la puuni.

2. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nsiɣisi li (Alkur’aani) na, ka di nyɛla bɛ ni karindi shεli ni Larbu zinli, domin achiika! Yi (Larbunim’) niŋ haŋkali.

3. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) n-tiri a lahibali shɛŋa din gahim ni Ti ni siɣisiri Alkur’aani ŋɔ maa wahayi shɛli n-tira na. Yaha! Achiika! A daa bela ninvuɣu shɛba ban ʒi puuni pɔi ni dina.

4. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Yisifu ni daa yεli o ba: “Yaa nyini m ba! Achiika! N-nyala saŋmarsi pia ni yini, ni wuntaŋ’ mini goli, ka n-nya ba (n zahinli puuni) ka bɛ nyɛla ban luri ma suzuuda.”

5. Ka o (Annabi Yisifu ba) yεli: “Yaa nyini m bia! Di zaŋ zahinli maa yεli a mabihi maa, ka bɛ ti na a nabiεri. Achiika! Shintaŋ nyɛla ninsala dim’ polo ni.”

6. Yaha! Lala ka a Duuma yɛn gahim a, ka baŋsi a zahima fassara, ka pali O yolsigu a zuɣu, n-ti pahi Annabi Ya’akuba yiŋnima, kamani O ni daa pali li a banima, Annabi Ibrahima mini Annabi Is’haaka zuɣu shɛm. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

7. Achiika! Annabi Yisifu mini o mabihi yεltɔɣa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban bɔhira.

8. Saha shεli bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) ni daa yεli: “Achiika! Yisifu mini o mabia (Bunyaamin’) mali yurlim ti ba sani n-gari ti, ka ti mi nyɛ salo ban galsi. Achiika! Ti ba shiri be birginsim din be polo ni.”

9. (Ka bɛ yεli): “Kum ya Yisifu, bee ka yi zaŋ o n-ti labi tiŋgbani shɛli ni, ka yi ba maa yurlim kpalim yi koŋko zuɣu, din nyaaŋa ka yi leei ninvuɣu maŋa.”

10. Ka bɛ puuni so (Yahuuza) yεli: “Di kun ya Yisifu, amaa! Zaŋmi ya o n-labi kobilga lɔɣisima ni, sochandiba ni kana n-ti pihi o, yi yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban yɛn niŋ lala.”

11. Ka bɛ yεli: “Yaa nyini ti ba! Bo nleei chɛ kaa bi niŋ ti yεdda n­zaŋ chaŋ Yisifu polo? Achiika! Tinim’ nyɛla pupɛlimnima n-zaŋ ti o.”

12. “Sa chɛli o n-ti ti biɛɣuni,ka o ti wum nyεɣisim, ka jɛmda. Achiika! Ti mi nyɛla ban yɛn gu o.”

13. Kaoyεli: “Achiika! Di niŋdi mala suhusaɣiŋgu ni yizaŋ o chaŋ, ka n-lahi zɔri dabiɛm ni kuduŋ’ ti ŋubi o, ka yi ti nyɛlaban tam oyεla.”

14. Ka bɛ yεli: “Achiika! Kunduŋ’ yi ŋubio, ka tinyɛ ti salo ŋɔ, din ŋuna, ti nyɛla ban niŋ ashaara ni achiika.”

15. Saha shεli bɛ ni zaŋ o chaŋ, ka bɛ ti laɣimni bɛ zaŋ o niŋ kobilga lɔɣisima ni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim na ni wahayi o sani (ka yεli o): “Achiika! A nyɛla ŋun yɛn ti ti ba lahibali ni bɛ yɛli shɛli dimbɔŋɔ maa, ka bɛ ti ku lahi mi.”

16. Ka bɛ kana bɛ ba sani Zaawuni n-ti kuhira.

17. Ka bɛ yεli: “Yaa nyini ti ba! Achiika! Tinim’ chaŋ mi n-ti guuri daŋadaŋa, ka chɛ Yisifu ti nyεma shee ka kunduŋ’ ŋubi o, a mi pala ŋun yɛn ti tiyεlimaŋli, hali ti yi nyɛla yεlimaŋlinima.”

18. Ka bɛ zaŋ o (Yisifu) daliya na ni ʒim din nyɛʒiri dini, ka o (bɛ ba maa) yεli: “Chɛli gba! Yi suhiri ni ka yi kuli tɛhika yɛli yεltɔɣa ŋɔ maa. Dinzuɣu suɣulo nyɛla din vεla. Yaha! Naawuni n-nyɛ bɛ ni bɔri sɔŋsim so sani ni yi ni buɣisiri shɛli ŋɔ maa.”

19. Ka sochandiba ti kana (mɔɣu maa ni), ka tim bɛ kotoora na, ka o ti labi o guuga niŋ (kobilga maa ni, ka nya Yisifu di puuni). ka o yεli: “Yaa ni n suhupiɛlli, bidibga m-bɔŋɔ, ka bɛ zaŋ osɔɣi, ka zaŋ o n-leei dampaa (biŋkɔhirigu). Naawuni mi nyɛla Ŋun mi bɛ tuuntumsa.”

20.Ka bɛ zaŋ o n-kɔhi alaha, ka di nyɛla dirhami [1] shεŋa din mali kalinli, ka nyɛla ban bi kali o n-kpɛhi niriba ni. ——— [1] Dirhami nyεla silli Larbu yεltɔɣa ni.

21. Ka ninvuɣu so ŋun da o Misra tiŋgbani ni maa yεli o paɣa (Zulaiha): “Gbibi o ni viɛnyɛla, di yi pa shεli o ni niŋ ti anfaani, bee ka ti zaŋ o n-leei ti bia.” Lala mi ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti Yisifu yiko tiŋgbani yaaŋa zuɣu, dama Ti baŋsi o zahima fasara. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyɛŋ O yɛla, amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.

22. Yaha! Saha shεli o (Annabi Yisifu) ni ti bi doo, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o yεmgoliŋga (Annabitali) mini baŋsim. Lala mi ka Ti yɔri ninvuɣusuma samli.

23. Ka paɣa so o ni be oyiŋ maa (Misra Naa paɣa maa) ti niŋ o kore (ni ninvuɣu yolim), ka kpari kpari yili maa dindoya, ka naan yεli: “Di yi pa kpalim la a sani.” Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “M-bɔri Naawuni taɣibu.” Achiika! Ŋuna n yiŋlana maa gbibi ma ni viɛnyɛla, achiika! Zualindiriba ku tilgi.”

24. Achiika! O (Paɣa maa) daa niŋ o (Annabi Yisifu) kore, o mi gba haŋkali naan ŋmalgi kpa o polo, di yi di daa pala o ni nya o Duuma (Naawuni) daliri shɛli zuɣu. Ŋɔ maa daliri nyɛla domin Ti (Tinim’ Naawuni) ŋmalgi tuumbɛɣu mini zina ka chɛ o. Achiika! O daa shiri be Ti daba gahinda puuni.

25. Ka bɛ niriba ayi maa (Yisifu mini paɣa maa) kpaɣi taba n kana dindoli ni, ka o (paɣa maa) cheei o gɔɣali (daliya) o nyaaŋa polo, ka bɛ (niriba ayi maa) chirigi o yiŋlana (paɣa maa yidana) dindoli ni, ka o (paɣa maa) yεli: “Tɔ! Bo n-leei nyɛ ninvuɣu so ŋun tεhi a paɣa ni zaɣibɛɣu sanyoo m-pahila bɛ niŋ o sarika, bee ka bɛ dargi o tibli dargiri kpeeni.”?

26. Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Ŋuna nnyɛŋun niŋ ma kore.” Ka shɛhiralana so o (paɣa maa) niriba puuni di shɛhira,[2] ka yεli: “(Yulimi viεnyεla), di yi nyɛla o (Yisifu) gɔɣili cheeila o tooni, tɔ! O (paɣa maa) yεli yεlimaŋli, ka o leei ʒirilana. ——— [2] O daa nyɛla biliɛɣu ŋundo zuɣukuɣura ni, ka Naawuni daa chɛ ka o tɔɣisi yɛltɔɣa. O mi daa nyɛla paɣa maa ŋahiba bia.

27. Amaa! Di yi nyɛla o (Yisifu) gɔɣali maa cheeila o nyaaŋa polo, tɔ! O (paɣa maa) ŋmala ʒiri, ka o (Yisifu) mi shiri yεli yεlimaŋli.”

28. Saha shεli o (paɣa maa yidana) ni nya ka o (Annabi yisifu) gɔɣali cheeila o nyaaŋa polo, ka o yεli: “Achiika! Ŋɔ maa nyɛla yipaɣaba nabiεri puuni shεli, dama achiika! Yi paɣaba nabεri nyɛla din bara.”

29. Ka o (paɣa maa yidana yεli): “Yaa nyini Yisifu! Yim ŋɔ maa yεla ni. A mi (Zulaiha) bom gaafara ni a taali shɛli dimbɔŋɔ maa. Achiika! A shiri be ninvuɣu shɛba ban tum taali ni.”

30. Ka tiŋ’ puuni paɣaba yεli: “Ka Aziizi (Misra naa) mammaŋ’ paɣa ti niŋ o dabli kore? Achiika! O suhi yu o n-ti lahi yεɣi. Achiika! Ti shiri nya o ka o be birginsim din be polo ni.”

31. Saha shεli o (paɣa maa) ni wum bɛ nabɛri, ka o tim boli ba, ka mali bindira shɛli bɛ ni ŋmaari ni suhi shili n-ti ba, ka ti bɛ zaɣiyino kam suwa, ka naan yεli(ka o yɛli Annabi Yisifu): “Tɔ! Yima nchaŋ bɛ (paɣaba maa) sani.” Saha shεli bɛ (paɣaba maa) ni nya o, ka bɛ tibgi o, ka zaŋ suhi ŋmahi ŋmahi bɛ nuhi, ka yεli: “Naawuni nam niŋ kasi, ŋumbɔŋɔ pala ninsala, ŋumbɔŋɔ maa pa so naɣila Malaaika so ŋun nyɛ jilmalana.”

32. Ka o (Napaɣa maa) yεli: “Tɔ! Ŋuna n-nyɛ (nachimbila so) yi ni galim ma o zuɣu la, tɔ!Yɛlimaŋli, mani n-daa shiri niŋ o kore, ka o zaɣisi. M-mi poya ni o yi bi tum n-ni puhi o shɛli maa, tɔ!Bɛ ni niŋ o sarika. Yaha! Achiika! O ni pahi ninvuɣu shɛba ban filiŋ puuni.”

33. Ka o (Annabi Yisifu) Yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Sarika n-nyɛ ni bɔri shɛli n-gari bɛ (paɣaba maa) ni boondi ma n-zaŋ chaŋ shɛli ni maa. Dinzuɣu,Ayi bi ŋmalgi bɛ nabεri ka chɛ ma, n-ni dalim bɛ polo, ka pahi ninvuɣu shεba ban ʒi puuni.”

34. Ka o Duuma (Naawuni) deegi o suhigu maa, ka gu o ka chɛ bɛ nabεri. Achiika! O nyɛla Wumda, Baŋda.

35. Din nyaaŋa, ka di yi na polo ni n-ti ba alaama shɛŋabɛ ni nya maa nyaaŋa kadama bɛ kuli ni niŋ o (Annabi Yisifu) sarika hali ni saha shɛli.

36. Ka nachimbihi ayi ti kpe m-pahi o (Annabi Yisifu) zuɣu na sarika maa ni, ka bɛ puuni yino ti yεli: “Achiika! Mani nyɛla m maŋ’ zahinli ni ka n-kahindi Inabi dam, ka yino maa mi yεli: “Mani nyɛla m maŋ’ zahinli puuni ka n-ʒiri boroboro n zuɣu ni ka noombihi diri di puuni, wuhimi ti di fasara, achiika! Ti nya a la ninvuɣu suma puuni.

37. Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Bindir’ shεli bi kani ya na (sarika duu ŋɔ ni) ka di nyɛla bɛ ni yolsi ya shɛli, naɣila n-tin ya di lahibali poi ka di naan kan ya na. Lala maa bela n Duuma ni baŋsi ma shɛli ni. Dinzuɣu, mani chɛ ninvuɣu shεba ban bi ti Naawuni yεlimaŋli daadiini, ka nyɛla ban niŋdi chεfuritali ni Chiyaama.”

38. “Yaha! Mani dolila m banim’ daadiini, (bana n-nyɛ) Annabi Ibrahima mini Annabi Is’haaka, n-ti pahi Annabi Ya’akuba. Di bi tu ni ti laɣim Naawuni mini shɛli jεm. Ŋɔ maa nyɛla Naawuni pini ti zuɣu, ni ninsalinim’ zuɣu. Amaa! Ninsalinim’ pam bi paɣira (Naawuni).”

39. (Ka Annabi Yisifu ŋmalgi yεli): “Yaa yinim’ n zo dansarikanim’ ayi! Dini bɔŋɔ, duuma koŋkoba n-leei gari bee Naawuni so Ŋun nyɛ Nagaŋ, Nyεŋda la?

40. “Yibi jɛmda shɛli din pa O (Naawuni) m-pahila yuli shεŋa (buɣa) ka yi mini yi banim’ kuli boli li. Naawuni bi siɣisi daliri shεli na n-ti ti li. Fukumsi shɛli n-kani naɣila Naawuni dini, O puhi ya mi ni yi di jεm shɛli naɣila O ko. Dina n-nyɛ adiini shɛli din tuhi, amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.”

41. (Ka Annabi Yisifu yɛli): “Yaa yinim’ n zo dansarika nima ayi! Yi niriba ayi maa puuni so yɛn ti boorila Inabi dam n-tiri o duuma (Misra naa), amaa! Yi ni zaɣiyino maa, bɛ yɛn ti kpahi o mi yili, ka noombihi kana n-ti diri o zuɣu ni nimdi. Dinzuɣu bɛ (Naawuni) pun naai yɛltɔɣa shɛli yi ni bɔrini bɛ kahigi ya ŋɔ maa.”

42. Ka o (Annabi Yisifu) naan yεli bɛ puuni so o ni dihitabli kadama o ni tilgi maa: “Teemi n yεla a duuma (Misra naa) sani,” ka shintaŋ chɛ kaotam oyiŋlana di yɛla teebu, ka o labi ʒini sarika duu maa ni yuma biɛla.

43. Ka o (Misra naa) ti yεli (o kpambaliba): “Achiika! Mani zahimla zahinli, ka nya naɣigɔba ayɔpoin, ka naɣikɔri ayɔpoin gbaari ba n­vaanda, ni kayola ayɔpoin din nyɛ zaɣimaha, ka shεŋa mi nyɛ zaɣikuma, yaa yinim’ m kpambaliba! Wuhimi ya ma n zahinli maa fasara ni nyɛ shεli, yi yi nyɛla ban mi zahinli fasara.

44. Ka bɛ (kpambaliba maa) yεli: “Di nyɛla zahiŋgabra, ti mi pala ban mi zahima fasara.”

45. Ka ninvuɣu so (dansari kanima ayi la puuni) ŋun daa tilgi maa teei saha biɛla nyaaŋa ka yɛli: “Mani ni tin ya di fasara, amaa! Timmi ya ma (chεli ya ka n-chaŋ ninvuɣu so ŋun mi zahinli fasara sani ka kana).”

46. (Ka o chaŋ n-ti yεli Annabi Yisifu sarika maa ni): “Yaa nyini Yisifu ŋun nyɛ yεlimaŋli lana! Wuhimi ti fasara nzaŋ chaŋ naɣigoba ayɔpoin, ka naɣikɔri ayɔpoin gbaari ba vaanda, ni kayola ayɔpɔin din nyɛ zaɣimaha, ka shεŋa mi nyɛ zaɣikuma, (a yi wuhi ma li), achiika! N-ni zaŋ li labi niriba sani, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn baŋ.”

47. Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Yi ni ko n-kpiɣi bindira yuma ayɔpoin m-pa taba, dinzuɣu yi ni nya bindir’ shɛli, yin chεli ya li di yola ni, naɣila bɛla yi ni diri shɛli puuni.”

48. “Din nyaaŋa, yuma ayɔpɔin ni kana, ka bɛhigu yɛn ti niŋ kpɛŋ di puuni, ka bɛ (ninsalinim’) yɛn ti diri bɛ ni daŋsi shɛli n-zali, naɣila di puuni bɛla shεli yini yɛn chɛ n-zali.”

49. “Din nyaaŋa, yuun’ shεli ni kana, ka alibarika saa yɛn ti mi ninsalinima, di puuni yaha ka bɛ yɛn ti kahindi Inabi (sinsaba) dam.”

50. KaNaa yεli: “Zaŋmi ya o (Yisifu) n-ti ma na,” Saha shεli (nayili) tumo ni kana o (Annabi Yisifu) sani, ka o yεli: “Labmi a yiŋlana (Misra naa) sani, n-ti bɔhi o kadama: “Wula n-nyɛ paɣ’ shεba ban daa ŋmahi bɛ nubihi la yɛltɔɣa? Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun mi bɛ nabiεri yεla.”

51. Ka o (Naa maa) yεli:“Ka yiyɛltɔɣa n-leei nyɛ dini n-zaŋ chaŋ yi ni daa niŋ Yisifu kore la? Ka bɛ yεli: “Ti Duuma Naawuni nam simsiya. Tinim’ bi mi o ni hali shεli din be, ka Aziizi (Misra naa) paɣa maa yεli: “Pumpɔŋɔ yεlimaŋli yi na polo ni, mani n-daa shiri niŋ o kore, amaa! Achiika! O nyɛla ŋunbe yɛlimaŋlinim’ puuni.”

52. Di daliri nyɛla o (Naa maa) baŋ ni achiika! M (Mani Yisifu) bi sɔɣi niŋ o bilkɔŋsi. Yaha! Achiika! Naawuni bi dolsiri bilkɔŋsinim’ nabiεri.

53. “Yaha! M-bi yihiri m maŋa nuu, dama nyɛvuli nyɛla din puhiri ninsala ni zaɣibiεɣu tumbu, naɣila n Duuma (Naawuni) ni zo so nambɔɣu, achiika! N Duuma nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.”

54. KaNaayεli: “Zaŋmi ya o (Yisifu) na, ka n-ti zaŋ o tabli m maŋa, saha shεli o (Annabi Yisifu) ni tɔɣisi o (Naa maa) yεltɔɣa,ka o yεli: “Zuŋɔ,a nyɛla jilmalana, yɛmbahigalana ti sani.”

55. Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Zaŋmi maniŋ ka n-guli tiŋgbani ŋɔ daarzichi (bindaira) ni do shɛli kam. Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn tooi gu li, ka lahi nyɛ di Baŋda.”

56. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ yiko ti Annabi Yisifu tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka o sheeri di ni luɣulikam o ni bɔra. Ti zaŋdila Ti nambɔzɔbo n-tiri Ti ni bɔri so. Yaha! Ti bi bahiri ninvuɣu suma sanyoo yoli.”

57. Yaha! Achiika! Zaadali sanyoo nnyɛ din gari n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka nyɛla ban mali wuntia.

58. Ka Annabi Yisifu mabihi ti kana kpe o sani, ka o baŋ ba, ka bɛ nyɛla ban bi baŋ o.

59. Yaha! Saha shεli o ni mali bɛ shili nti ba (o ni daa zahim bindira n-tiba naai), ka o yεli: “Zaŋmi ya yi mabia so (Bunyaaminu) ŋun kpalim yi ba sani la na. Di ni bɔŋɔ, yi bi nya n-ni zahindi ya bindira ka di paandi shεm? Yaha! Mani n-nyɛŋun sheeri saamba vεnyεla shee.”

60. “Dinzuɣu, yiyi bi zaŋ o n-ti ma na, yi ka bindirigu zahimbu n sani, yi mi di lahi miri ma.”

61. Ka bɛ yεli: “Ti ni kpaŋ ti maŋa ndeegi o na o ba sani na, achiika! Timi nyɛla ban yɛn tooi niŋ lala.”

62. Ka o (Annabi Yisifu) yεli o nachimba: “Zaŋmi yabɛ liɣiri ti niŋ bɛ nyεma ni, achiika! Bɛ nyɛla banyɛn baŋ li bɛ yi ti labi bɛ niriba sani, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn labi na.”

63. Saha shεli bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) ni labi bɛ ba sani, ka bɛ yεli: “Yaa nyini ti ba! Bɛ mɔŋ ti bindira zahimbu (ni naɣila ti zaŋ Bunyaamin na), dinzuɣu zaŋmi ti mabia maa m-pahi ti zuɣu,ka ti chaŋ ti zahim bindirigu maa na, achiika! Ti nyɛla ban yɛn gu o.”

64. Ka o (Annabi Ya’akuba) yεli: “Dini bɔŋɔ, n-yaa niŋmi ya yεda kamani n-ni daa niŋ ya yεda ka yizaŋ o mabia la chaŋ shεm? Tɔ! Naawuni n-nyɛŊun gari sokam gulibu. Yaha! Ŋuna nyɛŊun gari sokam nambozɔbo.”

65. Yaha! Saha shεli bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) ni ti yooi bɛ nyεma, ka bɛ nya ka bɛ zaŋ bɛ liɣiri n-labsi ti ba, ka bɛ yεli: “Yaa nyini ti ba! Bo ka ti leei lahi bɔra? Ti liɣiri m-bɔŋɔ ka bɛ labsi nti ti na, dinzuɣu ti ni lahi zaŋ li m-bo bindirigu ti ti niriba, ka gu ti mabia maa, ka lahi zahim laakumi yini binirigu mpahi. Di nyɛla zahimbu di nyɛ soochi.

66. Ka o (Annabi Ya’akuba) yεli: Di kariya ka n-zaŋ o m-pahi yi zuɣu ka yi chaŋ timsim maa, naɣila yi gbaai ma la alikauli Naawuni sani kadama yi ni zaŋ o n-ti ma na, naɣila bɛ ti nyɛŋ ya mi.” Saha shεli bɛ ni gbaagi o bɛ daalikauli maa, kaoyεli: “Naawuni n-nyɛ ti ni zaŋ ti maŋ’ dalim So ni ti ni yɛri shɛli ŋɔ maa.”

67. Kao yεli: “Yaa yinim’ m bihi! Di kpen ya li (tiŋ’ maa ni) dindoyini polo, kpεm ya dindo koŋkoba ni, amaa! N-ku tooi taɣi ya ka chɛ Naawuni ni zaliya shɛli, fukumsi shɛli n-kani naɣila Naawuni sani. O zuɣu ka n-dalim. Yaha! Ban dalinda, bɛ dalimmi O ko zuɣu.”

68. Saha shεli bɛ ni daa kpe (tiŋ’ maa ni) luɣushεli polo bɛ ba ni daa puhi ba maa, di daa naan ku tooi niŋ ba anfaani ka chɛ Naawuni ni zali ni shεli paai ba, amaa! Di daa nyɛla bukaata (ashili) shεli Annabi Ya’akuba suhi ni, ka o daa yihi li polo ni. Yaha! Achiika! O daa nyɛla baŋda, dama Ti (Tinim’ Naawuni) n-daa baŋsi o li. Amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.

69. Saha shεli bɛ ni daa kpe Annabi Yisifu sani, ka o gbaai o tuzobila n-tabli o maŋa, ka (sɔɣi) yεli o: “Achiika! Mani n-nyɛ a mabia (Yisifu), dinzuɣu di niŋ suhusaɣiŋgu ni bɛ ni niŋda shɛli maa.”

70. Saha shεli o (Annabi Yisifu) ni chɛ ka bɛ zahim bɛ bindirigu n-ti ba, ka o zaŋ salima binzahindigu n-niŋ o tuzobila maa nyεma ni. Din nyaaŋa, ka mololana so moli (ka yɛli): “Yaa yinim’ kɔhigɔriba achiika! Yi nyɛla nayiɣisi.”

71. Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) ŋmalgi kpa ba ka yεli: “Yi bimbo ka yi leei kɔŋ?

72. Ka bɛ yεli: “Ti kɔŋla Naa salima binzahindigu, dinzuɣu ŋun tahi li na, tɔ! O sula laakumi muni zahimbu. Mani (Yisifu) mi n-nyɛŋun zani ti li (alikauli maa).”

73. Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) yεli: “Naawuni zuɣu, achiika! Yi mi ni ti bi kana ni ti ti saɣim tiŋgbani ni, ti mi pala nayiɣisi.”

74. Ka bɛ yεli: “Ka di yi niŋ ka yi ŋma ʒiri, di sanyoo yɛn nyɛla dini?”

75. Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) yεli: “Bɛ yi kuli nya li so nyεma ni, tɔ! Di lana sanyoo nyɛla o dini. Lala ka ti yɔri zualindiriba samli.”

76. Ka o (Annabi Yisifu) pili bɛ nyεma ni vihibu pɔi ni o tuzobila maa nyɛma. Din nyaaŋa, ka o ti yihi li o tuzobila maa nyεma ni. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa baŋsi Annabi Yisifu, o pala ŋun yɛn saɣi gbaai o mabia maa ni Misra Naa daadiini puuni zalsi,[3] naɣila Naawuni ni yu shɛli, Ti (Tinim’ Naawuni) duhirila Ti ni bɔri so ni darzanima. Yaha! Baŋda kam zuɣu ni, Baŋda (Naawuni) beni.” ——— [3] Nayiɣi daa yizu ka bɛ gbaagi o, bɛ buri o mi ka chɛ ka o yo o ni zu shɛli maa siɣim buyi, ka dinyɛ di sanyoo, ka chɛ ka o lahi jɛmtiŋnaa maa yuummuni.

77. Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi) yεli: “Di yi niŋ ka o shiri zu, tɔ!O mabi’ so gba daa min pun zu, ka Annabi Yisifu sɔɣi li o suhi ni, ka bi yihi li polo ni nyεli ba, ka yεli (o suhu ni): “Yinim nleei be n-gari lala, amaa! Naawuni mi yi ni buɣisiri shɛli ŋɔ maa.”

78. Kabɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) yεli: “Yaa nyini Aziiz (Misra naa)! Achiika! O malila ba ka o nyɛ niŋkurumaŋli ŋun mali darza, dinzuɣu gbaami ti puuni yino n-zali o zaani. Achiika! Tinim’ nya a ka a bela ninvuɣusuma ni.”

79. Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Ti bɔri taɣibu Naawuni sani ni ti gbaai so kadi pa tini nya tinyεma so sani, (ti yi niŋ lala) din’ ŋuna, ti nyɛla zualindiriba.”

80. Saha shεli bɛ ni ti yihi tamaha ni ŋuna, ka bɛ yi kpaŋa n-ti gbaari saawɔra bɛ sunsuuni, ka bɛ kpεm sani (Yahuuza) yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi bi mi ni achiika! Yi ba daa gbaai yala alikauli Naawuni sani, ka naan chɛ yi ni daa pun niŋ fawaɣili n-zaŋ chaŋ Yisifu yεltɔɣa la ni? Dinzuɣu,mani bi yɛn chɛ (Misra) tiŋgbani ŋɔ ni, naɣilam ba ti saɣi ti ma (ni yiŋ’ kundi), bee ka Naawuni ti ŋmaai fukumsi maa n-ti ma (ka bɛ chɛ Bunyaaminu). Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun gari sokam fukumsi.”

81. Labmi ya yi ba sani n-ti yεli: “Yaa nyini ti ba! Achiika! A bia maa zuya, ti mi bi di shɛhira naɣila ti ni nya shεli, ti mi daa pala ban mi din sɔɣi.”

82. “Yaha! Bɔhimi tiŋsheenim’ ti ni daa be di puuni maa, ni kɔhigɔri shεba ti mini ba ni yoli paai na. Yaha! Achiika! Tinim’ nyɛla ban yɛri yεlimaŋli.”

83. Ka o (Annabi Ya’akuba) yεli: “Chɛli gba! Yi suhiri n-viɛlgi li n-tin ya, amaa! Suɣulo nyɛla din viεla, tamaha beni kadama Naawuni ni labsi bɛ zaasa n-ti ma na namgbaniyini. Achiika! O nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.”

84. Ka o lebi biri ba, ka yεli: “Yaa ni n suhusaɣiŋgu ni Yisifu,” ka o nina ayi paligi (ka zom) domn suhusaɣiŋgu zuɣu, ka nyɛla ŋun vali biεrim.

85. Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) yεli): “Naawuni zuɣu,a ku milgi ka chɛ Yisifu yεla teebu, hali ti leei ŋun gbargi, bee ka a pahi ban niŋ hallaka puuni.”

86. Ka o (Annabi Ya’akuba) yεli: “Achiika! M ŋmɛrila n suhusaɣiŋgu mini n nandahima kuŋa n-tiri Naawuni. Yaha! M-mi binshɛɣu yi ni ʒi n-zaŋ jɛndi Naawuni.”

87. (Ka Annabi Ya’akuba yεli): “Yaa yinim’ m bihi! Cham ya ti vihi baŋ Yisifu mini o tuzobila maa shee, ka miri ya ka yi yihi tamaha ni Naawuni nambɔzɔbɔ. Achiika! So bi yihiri tamaha ni Naawuni nambɔzɔbo naɣila ninvuɣu shεba ban nyɛ gutulunima.”

88. Saha shεli bɛ ni kpe o (Annabi Yisifu) sani, ka bɛ yεli: “Yaa nyini Aziz (Misra Naa)! Biɛrim gbaai ti mini ti niriba, ka ti kana ni liɣiri din bi galsi, dinzuɣu palmi ti zaɣa, ka mali ti sara. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɔri ban maandi sara sanyoviɛlli.”

89. Ka o (Misra naa) yεli: “Dini bɔŋɔ, yimiyini daa niŋ Yisifu mini o tuzobila (Bunyaaminu) shɛm saha shεli yi ni daa be ʒilinsi puuni la?”

90. Ka bɛ yεli: “Dini bɔŋɔ, nyini n-nyɛ Yisifu? Ka o yεli: “Mani n-nyɛ Yisifu, ŋumbɔŋɔ maa mi (Bunyaaminuu) n-nyɛ n tuzobila. Achiika! Naawuni ti ti pini. Di ni nyɛ shɛm, ninvuɣu so ŋun zo Naawuni ka niŋ suɣulo, tɔ! Achiika! Naawuni bi bahiri ninvuɣu suma sanyoo yoli.”

91. Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) yεli: “Naawuni zuɣu, achiika! Naawuni shiri gahimma tam ti zuɣu, timidaa nyɛla ban tum taali.”

92. Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Galime ka yi zuɣu zuŋɔ, Naawuni ni chε m-paŋ ya. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun gari sokam nambɔzɔhigu.”

93. (Ka Annabi Yisifu yɛli): “Zaŋmi yan gɔɣali (daliya) ŋɔ maa n-ti bahi m ba ninni, o ni leei ŋun ne, din nyaaŋa ka yi zaŋ yi niriba zaasa namgbaniyini n-ti ma na.”

94. Saha shεli kɔhigɔrba maa ni yiɣisi na (Misra tiŋgbani ni), ka bɛ ba yεli: “Achiika! Mani nyɛla ŋun wumdi Yisifu ʒiεɣu, yi yidi naan ku zaŋ ma leei ŋun ka haŋkali.”

95. Ka bɛ (bihi maa) yεli: “Naawuni zuɣu, achiika! A kuli bela a kurumbuni birginsim ma puuni.”

96. Saha shεli ŋun ʒiri suhupɛlli lahibali maa ni paai na, ka o zaŋ li (gɔɣali maa) m-bahi o (Annabi Ya’akuba) ninni, ka o leei ninvuɣu so ŋun ne, kayεli: “Di nibɔŋɔ, n-daa bi yεli ya ni m-mi din be Naawuni sani ka yi ʒi li?”

97. Ka bɛ (bihi maa) yεli: “Yaa nyini ti ba! Suhimi ti taya chεmpaŋ (Naawuni sani) n-ti ti. Achiika! Ti daa shiri nyɛla ban tum taali.”

98. Ka o (Annabi Ya’akuba) yεli: “Ni baalim, n-nyɛla ŋun yɛn suhi chεmpaŋ n-tin ya n Duuma (Naawuni) sani. Achiika! O nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

99. Saha shεli bɛ ni ti kpe Annabi Yisifu sani, ka o gbaai o ba mini o ma n-tabli o maŋa, ka yεli: “Naawuni yi saɣi, kpεm ya Misra tiŋgbani ni na, kanyɛla ban mali suhudoo.”

100. Ka o (Annabi Yisifu) kpiɣio ba minioma ʒili o nam garo zuɣu, ka bɛ kurum n-ti o jilma, ka o yεli: “Yaa nyini m ba ! Ŋɔ maa n-nyɛ n zahinli shεli n-ni daa zahimla fasara. Achiika! N Duuma (Naawuni) zaŋ li leei yɛlimaŋli. Yaha! Achiika! O da viεlgi biɛhigu n-ti ma, dama O ni daa yihi ma sarika ni, ka yihi ya tiŋkpaŋ’ maa tahi na, shintaŋ ni daa saɣim m mini m mabihi sunsuuni maa nyaaŋa. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun balgira n-tiri O ni bɔri so. Achiika! O nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.”

101. (Ka Annabi Yisifu yεli): “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! A shiri ti ma nam puuni shɛli, ka lahi baŋsi ma zahima fasara, Ŋun pili nambu sagbana mini tiŋgbani ni, nyini n-nyɛŊun guli ma Dunia ni Chiyaama, deemi n nyɛvuli ka n-nyɛ Muslimi, ka ti zaŋ ma m-pahi ninvuɣu suma puuni (Zaadali).”

102. (Yaa nyini Annabi Muhammadu)! Lala maa be lahibali shεŋa din sɔɣi ni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisiri li n-tira na. Yaha! A daa ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) sani saha shεli bɛ ni daa laɣim gbaai bɛ yɛltɔɣa ka nyɛla ban nari nabiɛri.

103. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ninsalinim’ pam pala ban yɛn ti Naawuni yεlimaŋli halia yiniŋdi lala kore.

104. A mi bibɔhiri ba sanyo’ shεli. Di (Alkur’aani) pa shεli naɣila teebu nnyɛli zaŋ ti binnamda.

105. Yaha! Di zooiya ka alaama shεli be sagbana ni tiŋgbani ni, ka bɛ (ninsalinimi) kuli gariti di zuɣu, ka nyɛla ban lebri biriti ka chɛri li.

106. Yaha! Bɛ pam bi tiri Naawuni yεlimaŋli, naɣila bɛ nyɛla ban jɛmdi binyɛr’ shɛŋa m-pahi Naawuni zuɣu.

107. Di nibɔŋɔ,bɛ niŋla yεmbahiga ni mushiiba din yi Naawuni daazaaba puuni ti kaba na, bee ka Chiyaama yiɣisibu ti kaba na yim, ka bɛ nyɛla ban bi mi?

108. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋɔ maa nyɛla n soli ka m boondi zaŋ chaŋ Naawuni sani ni suhunɛli (baŋsim), m mini ŋun doli ma. Yaha! Naawuni nam niŋ kasi. Mani ka ninvuɣu shεba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu n-jɛmda maa ni.”

109. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) daa bi tim (tuun’ shεba) ban daa kana pɔi ni nyini naɣila bɛ daa nyɛla dobba, ka Ti siɣisiri wahayi n-tiri ba na tiŋgbananim’ puuni. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chεfurinim’) bi gola tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka nya ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana maa bahigu ni daa nyɛ shεm? Achiika! Bahiguyili n-nyɛ din gari n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban mali wuntia. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali?

110. (Bɛ daa naɣisi mi ti ba) Hali ka Naawuni tuumba maa ti yihi tamaha, ka tεhi ni bɛ labsi bala ʒirinima, dinsaha ka Ti (Tinim’ Naawuni) nasara naan yi kaba na, ka Ti tilgi Ti ni bɔri so, so mi ku tooi taɣi Ti daazaaba ka chɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ bibɛhi.

111. Achiika! Bɛ (Annabi Yisifu mini o mabihi maa) lahibaya puuni nyɛla din mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban mali haŋkali. Di (Alkur’aani) pala lahibali n-nyɛ li ka bɛ kpirti li, amaa! Di nyɛla din tiri yεlimaŋli ni litaafi shεŋa din kana pɔi ni dina, ka nyɛ din kahigiri yεllikam, ni dolsigu mini nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

1. Alif-Laam-Miim-Ra (A.L.M.R.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujiza (lahʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. Dinnim’ maa nyεla litaafi (Alkur’aani) aayanima. Yaha! (Yaa nyini Annabi! Bɛ ni siɣisi shɛli n-ti a na a Duuma (Naawuni) sani maa nyɛla yεlimaŋli, amaa! Ninsalinim’ pam bi tiri yεlimaŋli.

2. Naawuni n-nyɛŊun duhi sagbana zuɣusaa, ka di pa ni daantali’ shεli, ka yi kuli lihiri li, din nyaaŋa ka Oniŋ dede Al’arshi (O namgaro) zuɣu, ka balgi wuntaŋ’ mini goli ka di zaɣiyino kam chani ni saha shεli bɛ (Naawuni) ni zali li. O maandila yεlla, O kahigirila aayanima, domin achiika! Yi nyɛla ban yɛn dihitabli ni yi Duuma (Naawuni) laɣimbu.

3. Ŋuna n-lahi nyɛŊun yεrgi tiŋgbani, ka zaŋ zoya mini kulikara niŋ di puuni, ka binwola mi gba puuni mali din nyɛ balibu buyi (doo ni paɣa). O zaŋdila yuŋ n-limsiri wuntaŋa. Achiika! Kpahimbu be lala maa puuni n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban tεhira.

4. Katiŋgbani puuni mali boba din ba daansi ni taba, ni Inabi (sinsaba) puri, nti pahi bimbila mini dobino puri, din nyɛ baliyinsi, ni din pa baliyinsi, ka bɛ nyuhiri li ni koyinsi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tibgi di puuni shεŋa taba zuɣu dibushee. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban mali haŋkali.

5. (Yaa nyini Annabi)! A yi yɛn niŋ lahaʒibsi (ni chεfurinim’ bɛhigu), tɔ! Lahiʒiba n-nyɛ li ni bɛ yɛligu: “Di nibɔŋɔ, ti yi kpi, ka leei taŋkpaɣu, di nibɔŋɔ,bɛ ni ti lahi nam ti namdi palli? Bannima n-nyɛ ban niŋ chεfuitali ni bɛ Duuma (Naawuni). Yaha! Bannima, buɣum zolsi (ankufunima) n-yɛn ti be bɛ niŋgoya ni. Yaha! Bannima n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni (kuli mali wɔra).

6. (Yaa nyini Annabi)! Ka bɛ naan bɔri yomyom’ a sani ni zaɣibiɛɣu (azaaba) paai ba pɔi ni din vɛla, ka di nyɛla bɛ daa pun niŋ ali’umma shɛba azaaba pɔi ni bana. Yaha! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Chɛmpaŋlana n-zaŋ ti ninsalinim’ di mini bɛ zualinsi maa zaa. Yaha! Achiika! A Duuma nyɛla Azaabakpeeni lana.

7. Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa naan yεra: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi alaama shεli na n-ti O (Muhammadu) O Duuma sani?” Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A nyɛla saɣisigulana. Yaha! Ninsalinim’ kam puuni, dolsigulana so beni.

8. Naawuni mi din be paɣa kam puli ni, ni din boori paɣaba dɔɣilim puuni, ni din pahira. Binshɛɣu kam mi malila tariga O (Naawuni) sani.

9. Ŋuna n-nyɛŊun midin sɔɣi ni din be polo ni, Ŋun nam galsi ka du.

10. Di nyɛla yim, yi puuni ŋun sɔɣiyεltɔɣali ni ŋun yihi li polo ni, ni ŋun sɔɣiri yuŋ, ni ŋun yihi omaŋ’ polo ni wuntaŋ’ ni.

11. O (ninsala kam) malila Malaaikanim’ o tooni mini o nyaaŋa, ka bɛ tumid ka deeri taba, ka guri o (ka chɛ din be) Naawuni zaligu puuni. Achiika! Naawuni bi taɣiri bɛhigu din be ninsalinim’ sani, naɣila bɛ ti taɣi biɛhigu din be bɛ mammaŋ’ sani. Yaha! Naawuni yi ti yu ninvuɣu shεba ni din be (azaaba), tɔ! So ku tooi labsi li, bɛ mi ka ŋun yɛn taɣiba ka pa ni Ŋuna.

12. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun wuhiri ya saa nyεɣsibu ka di nyɛla dabɛm ni tamaha. Yaha! Ka O namdi sagbaŋ’ shɛŋa din timsa (ka ʒiri sakom na).

13. Ka satahiŋgu mini Malaaikanim’ simsiri ni O paɣibu domin O dabiεm zuɣu. Yaha! Ka O timdi sakpaya na, ka chɛ ka di paai O ni yu so, ka bɛ (ninsalinim’) na kuli ŋmεri namgbankpeeni zaŋ chaŋ Naawuni yεltɔɣa ni, ka O mi nabiɛri nyɛla din kpɛma.

14. Jɛma ni yɛlimaŋli nyɛla O dini, amaa! Dɛ ni jεmdi binyεr’ shεŋa din pa Ŋuna maa ku tooi deei bɛ suhigu, bɛ naɣi ŋmanila ninvuɣu so ŋun teegi o nuhi ayi n-niŋ kom (kobilga) ni domin o noli paai li, ka o mi ku tooi paai li, dinzuɣu chεfurinim’ suhigu pa shεli naɣila bɔrginsim puuni ka di be.

15. Yaha! Binshɛɣu kam din be sagbana mini tiŋgbani ni ŋmεrila gbiεɣu n-tiri Naawuni, ka di nyɛla bɛ yi yura bee bɛ je, ka bɛ (ninsalinim’) gba shilinshihi ŋmεri gbiεɣu n-tiri Naawuni Asiba mini Zaawuni.

16. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei nyɛ sagbana mini tiŋgbani Duuma? Yεlima: “Naawuni.” Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi gbibila duuma shεba kabɛ nyɛ ban taɣiri yaka di pa ni Ŋuna (Naawuni)? Bɛ ku tooi niŋ ya anfaani bee chuuta shεli. Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, zom mini ninnee ni niŋ yim? Bee zimsim mini neesim ni niŋ yim? Bee bɛ bola nyintahi n-ti O ka bɛ gba nam kamani O ni namdi shεm, ka dinzuɣu chɛ ka (bɛ nambu maa mini Naawuni) nambu ŋmani taba bɛ sani? Yεlima: “Naawuni n-nyɛŊun namdi binshɛɣu kam. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nagaŋ, Nyɛŋda.”

17. O (Naawuni) siɣisirila kom ka di yi zuɣusaa na, ka bahi zo di zobu tariga, ka kokpɛɣu ʒiri fuɣifuɣi din kuli pahira. Ni bɛ ni zuɣuri binyεr’ shεŋa (salima mini anʒilfa) buɣum ni, ka di nyɛla nachinsi bobu zuɣu bee duunyɛma, ka din gba mali fuɣifuɣi di tatabo. Lala ka Naawuni tiri yεlimaŋli ni ʒiri ŋmahinli. Dinzuɣu, fuɣifuɣi maa nyɛla din yɛn chaŋ yoli, amaa! Din yɛn niŋ ninsalinim’ anfaani maa nyɛladin yɛn kpalim gbinni. Lala ka Naawuni tiri ŋmahinli.

18. Ninvuɣu shεba ban saɣibɛ Duuma (Naawuni) boligu mali sanyo’ vεlli. Ninvuɣu shɛba mi ban bi saɣi O boligu, tɔ! (Zaadali) Bɛ yi daa tisudinbe tiŋgbani yaaŋa zuɣu namgbaniyini, n-ti pahi di tatabo, bɛ naan zaŋ li yo bɛ maŋ’ zuɣu (ni bɛ tilgi ka chɛ azaaba), bannim’ maa ti mali saliya shɛli din be. Yaha! Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛ ʒahannama buɣum ni. Di labbu shee mi nyɛla din be.

19. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun mini achiika! Bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti a a Duuma sani maa nyɛla yεlimaŋli,o ni ŋmani ŋun nyɛ zom? Achiika! Haŋkayanima n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban teeri Naawuni yɛla.

20. Ninvuɣu shεba ban paandi Naawuni daalikauli, ka bi yiɣisiri alikauli kam.

21. Ni ninvuɣu shεba ban tuɣiri Naawuni ni puhi ni bɛ tuɣi shɛli, (daŋ’ ni simli), ka zɔri bɛ Duuma (Naawuni), ka lahi zɔri saliya bεɣu (Zaadali).

22. Ni ninvuɣu shεba ban niŋ suɣulo (ni Naawuni ni mɔŋ ba shεli) domin bɛ bɔrila bɛ Duuma (Naawuni) yεda zuɣu, ka puhi jiŋli, ka zaŋ arzichi shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ba n-dihi ni sɔɣisinli mini polo ni, ka bɛ lahi zaŋdi bɛ tuunviεla n-karti tuumbiεri. Tɔ! Bannim’ maa mali bahindi suŋ.

23. Bɛ yɛn ti kpela ʒinahigu Daalizanda yiya, n-ti pahi bɛ banim’ ban daa viεlgi bɛ tuma, ni bɛ paɣaba mini bɛ zuliyanima, ka Malaaikanim’ yɛn ti kpεri bɛ sani na (Alizanda maa puuni) dindoli kam ni.

24. (Ka Malaaikanim’ maa naan yεra): “Suhudoo be yi zuɣu, dama yi daa niŋ suɣulo (Dunia puuni), m-bo ni bahindi suŋ yili shεli dimbɔŋɔ maa.”

25. Yaha! Ninvuɣu shεba ban yiɣisiri Naawuni daalikauli di gbaabu nyaaŋa, ka ŋmaari Naawuni ni puhi ni bɛ tuɣi shεli (dɔɣim mini simli), ka saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Tɔ! Bannim’ maa, Naawuni narimbu be bɛ zuɣu. Yaha! Bɛ mali yilibɛɣu (Zaadali).

26. Naawuni yεlgirila arzichi n-tiri O ni bɔri so, ka mirsiri O ni bɔri so. Yaha! Bɛ (chεfurinim’ maa) niŋla suhupεlli ni Dunia bεhigu. Dunia bεhigu mi pala shɛli Chiyaama puuni naɣila nyɛɣisim biɛla.

27. Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yεli: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi daliri shεli n-ti o (Muhammadu) na o Duuma sani.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Naawuni birgirila O ni bɔri so, ka dolsiri ŋun niŋ tuuba nlabi O sani.”

28. Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli,ka bɛ suhiri doya ni Naawuni yɛla teebu. Wumma! Ni Naawuni yɛla teebu ka suhiri (Naawuni dabsuma suhiri) donda.

29. Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviεla, tɔ! Suhupiεlli lahibali niŋ dihitabli n-ti ba, n-ti pahi labri suŋ shee (Alizanda).

30. (Yaa nyini Annabi)! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim a na ali’umma shεba (Muslinnim’) sani, ka di nyɛla ali’ummanim’ daa pun kana poi ni bana, domin a ti karindi ba Ti ni siɣisi wahayi (tuuntali) shɛli n-ti a na, ka bɛ mi nyɛla ninvuɣu shɛba ban niŋdi chεfuritali ni Zaadali Nambɔzobonaa (Naawuni). Tɔ!yεlima: “Ŋuna n­ nyɛ n Duuma, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna ka n-zaŋ m maŋ’ dalim. Yaha! O sani ka bɛ niŋdi tuuba n labra.

31. Yaha! Hali di yi di yɛn niŋ ka litaafi shεli beni, ka bɛ ni tooi zaŋ li wurim zoya, bee ka bɛ ni tooi zaŋ li ŋmahi ŋmahi tiŋgbani, bee ka bɛ ni tooi zaŋ li n-tɔɣisi kpiimba yεltɔɣa, (tɔ! Di naan nyɛla Alkur’aani ŋɔ maa). Chɛli gba! Yεllikam bela Naawuni sani. Di nibɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli bi yihi tamaha (ni chɛfurinim’ iimaansili) ka baŋ ni Naawuni yi di bɔra, O naan dolsi ninsalinim’ zaasa namgbaniyini? Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa kuli bi yɛn milgi ka yɛlibɛɣu ti nya ba domin bɛ tuuntumsa zuɣu, bee ka di sheei luɣushεli polo din miri bɛ yiŋsi, hali ka Naawuni daalikauli ti kana (ka Muslinsi daadiini nya nasara). Achiika! Naawuni bi yiɣisiri alikauli.

32. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ daa pun mali tuun’ shεba ban daa kana poi ni nyini maa ansarsi, ka N (Mani Naawuni) naɣisi ti ban niŋ chεfuritali maa, din nyaaŋa, ka N gbaai ba, ka wula N-daa ti nyɛ N daazaaba?

33. Di ni bɔŋɔ, (Duuma so) Ŋun ʒe n-ti nyɛvuli kam ni di ni tum shɛli (O mini ŋun pa lala ni niŋ yim)? Yaha! Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan bo nyintahi mpahi Naawuni zuɣu jεmda. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Bolimi ya bɛ yuya (ka ti nya bɛ wumda)?” Bee yi tiri O (Naawuni) la lahibali n-zaŋ chaŋ O ni ʒi shɛli yɛla tiŋgbani ni? Bee di nyɛla yεltɔɣa ka yi kuli yεri li (ka di ka yi suhiri ni)? Chɛli gba! Bɛ dihila ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa nabiεri nachinsi n-ti ba, ka taɣi ba ka chɛ dolsigu soli. Dinzuɣu, Naawuni ni birgi so, tɔ!O ka ŋun yɛn dolisi o.

34. Azaaba be bɛ (chɛfurinim’) zuɣu Dunia biεhigu puuni, ka Zaadali daazaaba kpεm gari lala. Bɛ miti ka ŋun yɛn taɣi ba ka chɛ Naawuni (daazaaba).

35. Alizanda shεli bɛ ni gbaai wuntizɔriba di daalikauli maa ŋmahinli nyɛla, kulibɔna n-yɛn ti zɔri gindi di gbinni. Di bindirigu (binwola) mini di mahim kuli benila sahakam. Lala ka wuntizɔriba bahigu ti yɛn be. Yaha! Chεfurinim’ bahigu ti yɛn nyɛla buɣum.

36. Yaha! Ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba litaafi maa (kamani Abdullahi bin Salam) niŋdila suhupεlli nibɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na n-ti ti a (Annabi Muhammadu). Amaa! Di be (chεfurinim’) laɣinsi puuni ban zaɣisiri di (Alkur’aani) puuni yεltɔɣa shεŋa. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima! Achiika! Bɛ puhi ma mi ni n-jεm Naawuni, ka di laɣim O mini shɛli jεm. M-boondi mi n-zaŋ chaŋ O sani. Yaha! O sani n-nyɛ labbu shee.”

37. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li (Alkur’aan) na ka di nyɛla din niŋdi fukumsi (ninsalinim’ sunsuuni) ni Larbu zilli zuɣu. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi doli bɛ suhuyurlim baŋsim shεli dinpun ka a na ŋɔ nyaaŋa, tɔ! Aka sɔŋda, a mika ŋun yɛn ti taɣia ka chɛ Naawuni (daazaaba).

38. Yaha! Achiika! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim tuumba na pɔi ni a kandi na, ka Ti zali ba paɣaba ni zuliyanima. Yaha! Di bi tu ni tuun’ so tahi alaama shεli na naɣila ni Naawuni yεda, yɛllikam din yɛn niŋ pun sabimi doya.

39. Naawuni nyɛhirila O ni bɔri shεli, ka zaanda O ni bɔri shɛli. Yaha! O sani ka litaafinim’ zaasa asali be (dina n-nyɛ Lauhul-Mahfuuz).

40. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) yi zaŋ (azaaba shɛli) Ti ni gbaari ba di daalikauli maa pirgili nwuhi a (ka a na be a nyɛvuli ni), bee ka Ti deei a nyɛvuli, tɔ! Achiika! Talahi din ʒe a zuɣu n-nyɛ a chɛ ka tuuntali paai ninsalinima. Yaha! Saliya karibu bela Ti (Tinim’ Naawuni) sani.

41. Di ni bɔŋɔ,bɛ (chεfurinim’ maa) bɛ nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) kani la bɛ tiŋgbana ni na n-ti filindi li di di yεɣ’ shεŋa? Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun zaandi fukumsi, so n-kani ni tooi taɣi O fukumsi. Ŋuna lahi n-nyɛŊun valim ni saliya karibu.

24. Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban daa kana poi ni bana (Maka chεfurinim’ maa) daa na nabiεri, Amaa! Naawuni nnyɛŊun su nabiɛri zaasa namgbaniyini. O mi nyɛvuli kam ni tumdi shɛli. Yaha! Ni baalim, chεfurinim’ ni ti baŋŋun yɛn ti mali bahindi suŋ (Zaadali).

43. Ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali naan yεra: “A (nyini Muhammadu) pala Naawuni tumo.” Tɔ!Yεlima: “Naawuni saɣi Shɛhiradira m mini ya sunsuuni, n-ti pahi ninvuɣu so ŋun mali litaafi (Alkur’aani) baŋsim

1. Alif-Laam-Ra (A.L.R.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujiza (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. Di (Alkur’aani) nyɛla litaafi shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi na n-ti ti a (Annabi Muhammadu), domin a zaŋ li yihi ninsalinim’ zimsim ni n-zaŋ chaŋ neesim puuni ni bɛ Duuma (Naawuni) yεda, n-zaŋ chaŋ Nyεŋda, Duuma paɣirigu la soli.

2. Naawuni n-nyɛŊun su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni.Yaha! Chεfurinim’ mali ashaara din nyɛ azaabakpeeni.

3. Ninvuɣu shεba ban yuri Dunia bεhigu n-gari Chiyaama, ka taɣiri ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli, ka bɔri di gɔŋbu. Tɔ! Bannim’ maa be birginsim din niŋ katiŋ’ (ka chɛ dolsigu) ni.

4. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim tuun’ so na naɣila ni o niriba zilli zuɣu, domin o kahigi neei ba. Din nyaaŋa, ka Naawuni birgi O ni bɔri so, ka dolsi O ni bɔri so. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana.

5. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Musa na ni ti dalirinima, (ka yεli o): “Yihimi a niriba zimsim ni n-zaŋ chaŋ neesim ni. Yaha! Teemi ba ni Naawuni dabsa.[1] Achiika! Dinnim’ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ŋun kam nyɛ suɣulolana, ŋun paɣira. ——— [1] Naawuni dabsa n-nyε dabsa shεŋa O ni daa zaŋ niŋ Annabinim’ ban gari maa niriba hallaka, domin bε tipawumli zuɣu.

6. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o niriba: “Teemi ya Naawuni ni’ima shɛli O ni niŋ ya, saha shεli Oni daa tilgi ya ka chɛ Fir’auna niriba, ka bɛ lamdi ya azaaba bεɣu, bɛ daa kɔrtila yi bidibsi, ka chɛri yi bipuɣinsi, di lala maa daa shiri nyɛla dahimbu zaɣititali din yi yi Duuma (Naawuni) sani na.”

7. Yaha! Teemi ya saha shεli yi Duuma (Naawuni) ni daa moli molo (ka yɛli): “Achiika! Yi yi paɣi, achiika! N (Mani Naawuni) ni pahi ya, amaa! Yi yi niŋ gutulunsi, achiika! N daazaaba nyɛla din kpɛma.”

8. Ka Annabi Musa yεli: “Yi yi niŋ chɛfuritali, yi mini ban be tiŋgbani ni namgbaniyini, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Bundana (ka chɛ yi jɛma), Duuma paɣirigu.

9. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni yinim’ maa lahibali bi paai ya, bana n-nyɛ Annabi Nuhu niriba, ni Aadunim’ mini Samuudunima,[2] ni ban daa kana bɛ nyaaŋa ka so ʒi ba m-pahila Naawuni, bɛ tuumba daa kaba na ni dalirinim’ polo ni, ka bɛ labsi bɛ nuhi nniŋ bɛ noya ni (n-dimda domin suli zuɣu). Yaha! Ka bɛ yεli: “Achiika! Ti niŋ chεfuritali ni bɛ ni tim ya shɛli zuɣu maa na. Yaha! Achiika! Tinim’ bela zilsigu din zilgi puuni ni yi ni boondi ti n­zaŋ chaŋ shɛli ni maa.” ——— [2] Aadunima n-daa nyε Annabi Hudu niriba. Ka Samuudu nim’ daa nyε Annabi Salihu niriba.

10. Ka bɛ tuumba maa yεli:“Dini bɔŋɔ, zilsigu be Naawuni yεltɔɣa ni? Ŋuna nnyɛŊun pili sagbana mini tiŋgbani nambu. O boondi ya mi ni O ti chɛ yi taya m-paŋ ya, ka lahi naɣisi n-tin ya hali ni saha shεli O ni zali ya (yi Dunia ʒia puuni). Ka bɛ yɛli: “Yi pa shεli mpahila ninsalinim’ ka ti ni kuli be shεm ŋɔ, yi bɔrimi ni yi taɣi ti ka chɛ ti banim’ ni daa jεmdi shεli, dinzuɣu tahimi ya ti alaama shεli na polo ni.”

11. Ka bɛ tuumba yεli ba: “Ti shiri pala shɛli pahila ninsalinim’ ka yi ni be shεm, amaa! Naawuni tirila O ni bɔri so pini O daba puuni. Di mi bi tu ni ti tahi ya alaama shεli na naɣila ni Naawuni yεda, Yaha! Ban ti Naawuni yɛlimaŋli dalimmila Naawuni ko zuɣu.”

12. Yaha! Bozuɣu ka ti ku zaŋ ti yεla ndalim Naawuni, ka di nyɛla achiika! O dolsi ti ti soya. Yaha! Achiika! Ti ni niŋ suɣuloni bɛrim shεli yini niŋdi ti maa. Yaha! Ban ti Naawuni yɛlimaŋli dalimmila Naawuni ko zuɣu.

13. Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yεli bɛ tuumba: “Achiika! Ti ni yihi ya ti tiŋgbani ni, bee ka yi labi na ti daadiini puuni, ka bɛ Duuma tim na ni wahayi bɛ (tuumba maa) sani (ka yεli): “Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn niŋ zualindiriba maa hallaka.”

14. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ʒili ya tiŋgbani maa ni bɛ (chɛfurinim’) hallaka niŋbu nyaaŋa. Di (nasara maa) nyɛla ʒe mi n-ti ninvuɣu so ŋun zɔri dabiεm ni N (Mani Naawuni) laɣimbu, ni ŋun zɔri N daazaaba.

15. Kabɛ (tuumba maa) suhi nasara, ka ŋun kam tibgi o maŋa, ka nyɛ tipawumli lana niŋ ashaara.

16. O (tipawumlilana maa) nyaaŋayɛn ti nyɛla ʒahannama buɣum, ka bɛ lahi nyuhi o ko’ shεli din nyɛʒim ni mari.

17. Ka o nyuri li parinda, o mi pala ŋun yɛn tooi vali li ni tuŋ (soochi), ka kpibu ka o na luɣulikam, o mi pala ŋun kpi, ka azaaba timsili be o nyaaŋa.

18. Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni bɛ Duuma (Naawuni) maa tuuntumsa ŋmanila tampliŋ shεli pɔhim ni ʒe n-gari di zuɣu, (ka di nyɛ)pɔhimʒepiliŋga dabsili, bɛ ku tooi nya anfaani bɛ ni bo shɛli n­zali maa ni, dina n-nyɛ birginsim din niŋ katiŋ’ ni dolsigu.

19. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di nibɔŋɔ, a bi nya kadama Naawuni nam la sagbana mini tiŋgbani ni yεlimaŋli,O yi bɔra, kaO nyεhi ya, ka tahi binnamda pala na.

20. Yaha! Lala maa pala din yɛn nyεŋ Naawuni.

21. Ka bɛ (binnamda) ti yiɣisi (bɛ gbala ni) namgbaniyini n zani Naawuni tooni (Zaadali), ka tarimba yεli asanzanima: “Achiika! Tinim’ daa nyɛla ban doli ya (Dunia puuni). Di ni bɔŋɔ, zuŋɔ yi nyɛla ban yɛn tooi taɣi ti shɛli ka chɛ Naawuni daazaaba? Ka bɛ (asanzanim’) yεli: “Naawuni yi di daa dolsi ti (Dunia puuni), ti gba naan dolsi ya, di nyɛlayim tizuɣu, ti yi kɔŋ suɣulo, bee ka ti niŋ suɣulo maa, ti ka sɔɣibu shee.”

22. Yaha! Shintaŋ yɛli (ninsalinim’) saha shεli bɛ ni kari saliya n-ti naai: “Achiika! Naawuni daa shiri niŋ ya alikauli ni yεlimaŋli, ka m mi gba niŋ ya alikauli, ka niŋ ya bilkɔɣino. M mi daa ka yiko shεli yi zuɣu m-pahila n-daa boli ya mi, ka yi mi gba saɣi ti ma. Dinzuɣu, di galim ya ma, ka galim ya yi maŋa. Mani pa ŋun yɛn tooi sɔŋ ya, yi mi gba ku tooi sɔŋ ma. Mani nuu ka yi ni daa laɣim m mini Naawuni jεma la ni. Achiika! Azaabakpeeni be zulindiriba zuɣu.”

23. Ka bɛ zaŋ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla n-kphεhi Alizanda yili shεŋa din kulibɔnati yɛnzɔri gindi di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni ni bɛ Duuma (Naawuni) yεda. Di puuni, bɛ puhigu yɛn ti nyɛla “Salaamun (suhudoo).”

24. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di nibɔŋɔ, a bi nya Naawuni ni ti ŋmahinli ni yεltɔɣa suŋ, di ŋmanila ti’ shεli din viεla, ka di nyεbli mali yaa tiŋgbani ni, ka di wula be zuɣusaa.

25. Ka di yihiri di bindirigu (binwola) saha shɛli kam ni di Duuma yεda. Yaha! Naawuni tirila ninsalinim’ ŋmahinli, domin achiika! Bɛ teei Naawuni yεla.

26. Yεltɔɣa biεɣu mi ŋmanila tibiɛɣu, ka bɛŋooi yihi li tiŋgbani ni na, dinzuɣu di ka yaa di gbinni.

27. Naawuni kpaŋsirila ninvuɣu shεba ban tiyεlimaŋli ni yεltɔɣa kpeeni (Laailaaha illallaahu) Dunia bεhigu puuni, ni Zaadali dali, ka Naawuni lahi birgiri zualindiriba. Naawuni mi tumdila O ni bɔri shεli.

28. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di nibɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu shεba ban zaŋ Naawuni ni’ima taɣi chεfuritali ka zaŋ bɛ niriba n-ti niŋ kɔhilu yili ni?

29. Bɛ yɛn ti kpela ʒahannama buɣumni, bɛ biεhigu shee maa mi niŋ din be.

30. Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan bo nyintahi ti Naawuni domin bɛ birigi (ninsalinim’) ka chɛ O soli. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Wummi ya nyɛɣisim biɛla, achiika! Yi labbu shee n- nyɛ buɣum.”

31. (Yaa nyini Annabi)! Yεlimi n daba shεba ban tiyεlimaŋli maa ni bɛ puhimi jiŋli, ka zaŋ Ti ni largi ba shεli puuni ndihi sɔɣisinli mini polo ni, pɔi ka dabsi’ shεli kɔhimma, bee simli ni yɛn ti kani na bi kana.

32. Naawuni n-nyɛŊun nam sagbana mini tiŋgbani, ka siɣisi kom na zuɣusaa, ka zaŋ li n-yihi binwola, ka di nyɛ arzichi n- tin ya. Yaha! Ka O balgi ŋarim tin ya, domin di chana kom zuɣu ni O zaligu, ka lahi balgi kulibɔna n-tin ya.

33. Yaha! Ka O balgi wuntaŋ’ mini goli n-tin ya ka bɛ chana di soli zuɣu, ka balgi yuŋ mini dabsili n-tin ya.

34. Ka O tin ya binshɛɣu kam yi ni suhi O. Yi mi yi kali Naawuni ni tin ya ni’ima shεli, yi ku tooi baŋ di tariga. Achiika! Ninsala nyɛla ŋun zooi zualinsi dibu, (ka lahi nyε) gutulu.

35. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima ni daa yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Zaŋmi tiŋ’ ŋɔ maa (Maka) n-leei suhudoo shee, ka niŋ m mini m bihi katiŋ’ ka chɛ buɣajεma.”

36. “Yaa n Duuma! Achiika! Di (Buɣa maa) birigi ninsalinim’ pam. Dinzuɣu, ŋun ti doli ma, tɔ! O be n ni. Amaa! Ŋun zaɣisi n yɛltɔɣa, tɔ! Achiika! A nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.”

37. “Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! N-zaŋla n zuliya ʒili luɣushεli (Maka) din ku tooi yihi bindirigu, ka di be a yili shεli (Ka’aba) din niŋ kasi la shee, domin bɛ puhimi jiŋli, dinzuɣu zaŋmi ninsalinim’ punni shɛba suhiri ka bɛ yuri li ka niŋdi yomyoma n-zaŋ kana di polo, ka largi ba ni binwola, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn paɣi.”

38. Yaa ti Duuma (Naawuni)! Achiika! A mi ti (ninsalinim’) ni sɔɣiri shɛli, ni ti ni yihiri shɛli polo ni. Yaha! Binshɛɣu ku tooi sɔɣi Naawuni tiŋgbani ni bee sagbana ni.

39. (Ka Annabi Ibrahima yεli): “Paɣibu balibu kam dihitabli ti Naawuni So Ŋun ti ma Isma’ila mini Is’haaka dɔɣim, ka di nyɛla n kurginsim saha. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun wumdi suhigu.”

40. “Yaa n Duuma Naawuni! Zaŋmima zalika n nεyla ŋun puhiri jiŋli, n-ti pahi n zuliya. Yaa ti Duuma Naawuni! Deemi n suhigu.”

41. “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Chεli paŋ ma, n-ti pahi m ba mini m ma, ni ban ti A yɛlimaŋli, saliya karibu ni yɛn ti zani dabsi’ shɛli.”

42. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di tεhiri kadama Naawuni nyɛla Tamda ni zualindiriba ni tumdi tuun’ shɛŋa. Achiika! O (Naawuni) naɣisirimi n-tiri ba hali ni dabsi’ shεli puuni (ninsalinim’) nimbihi ni yɛn ti mirimiri.

43. Bɛ (ninsalinim’) nyɛla ban yɛn ti bɔri yomyoma, ka bɛ nyɛ ban kpiɣi zuɣuri saazuɣu, bɛ yuligu bɛ lahi labri bɛ sani na, ka bɛ suhiri leei zaɣiyɛri.

44. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Valsim ninsalinim’ n-zaŋ chaŋ dabsi’ shεli azaaba ni yɛn ti kaba na, ka ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa yεli: “Yaa ti Duuma Naawuni! Naɣisim ti ti hali ni saha bɛla, ka ti saɣi A boligu maa, ka doli A tuumba.” (ka bɛ yɛli ba): “Di nibɔŋɔ, yi daa pala ban po Naawuni kadama yi ku milgi ka chɛ Dunia maa?

45. Ka yi (Maka chɛfurinim’) ʒini ninvuɣu shɛbaban di maŋ’ zualinsi maa yiŋsi puuni, ka di yina polo n-tin ya Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa niŋ ba (hallaka) shεm. Ka Ti lahi tin ya ŋmahinli balibu kam.

46. Yaha! Achiika! Bɛ (Maka chεfurinim’) daa na bɛ nabεri (ni bɛ ku Annabi Muhammdu), bɛ mi nabɛri maa (sanyoo) be Naawuni sani. Yaha! Achiika! Bɛ nabiεri maa di saɣiya ka zoya vuui ka chɛ di zaashɛli.

47. Dinzuɣu (yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Miri ka a tεhi ni Naawuni nyɛla Ŋun yɛn yiɣisi O tuumba O daalikauli. Achiika! Naawuni nyɛla Nyεŋda, Tibdargibo lana.

48. Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti zaŋ tiŋgbani shεli n-taɣi tiŋgbani shεli dimbɔŋɔ maa, ni sagbana ayɔpɔin,ka bɛ (ninsalinim’) yi gbala ni na n-ti zani Naawuni tooni, Ŋuna n-nyɛ Nagaŋ, Nyεŋda.

49. Dindali maa, ka a yɛntinyaka bɛ laɣim bibɛhi, kaga ba niŋ bandi (ankufunima) ni.

50. Bɛ sitira yɛn ti nyɛla dalima, ka buɣum ŋari bɛ nina.

51. Domin Naawuni yo nyɛvuli kam samli ni di ni tum shεli. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun valim ni saliya karibu.

52. Ŋɔ maa nyɛla tuuntali n-zaŋ ti ninsalinima, domin bɛ (Naawuni) zaŋ li kpɛhi ba dabiɛm, ka bɛ lahi baŋ ni achiika! O (Naawuni) nyɛla Duuma yino, ka haŋkayanim’ lahi zaŋ li teei Naawuni yɛla.

1. Alif-Laam-Ra (A.L.R). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣjizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. Ŋɔ maa nyɛla litaafi (Alkur’aani) aayanima, ka di lahi nyɛ bɛ ni karindi shɛli, ka nyɛ din kahigiri yɛllikam.

2. Di zooiya ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yɛn ti bɔra (Zaadali) ni bɛ yi di daa nyɛla Muslinnima (Dunia puuni).

3. (Yaa nyini Annabi)! Chεli ba ka bɛ kuli dira, ka wumdi nyεɣisim, ka tεhiwaɣila kpɛri bɛ haŋkaya, ni baalim bɛ ni ti baŋ.

4. Yaha! Ti (Tinim’ (Naawuni) na ʒin gbaai tiŋgbani shɛlinima, naɣila di (gbaabu maa) malila di sahamirili.

5. Bɛ bi daŋsiri tiŋgbani shɛli nim’ azaaba niŋbu (kabɛ saha na bi paai), bɛ mi bɛ naɣisiri li.

6. Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεli: “Yaa nyini bɛ ni siɣisi teebu (Alkur’aani) n-ti so na, Achiika! A nyɛla yinyaa.”

7. Bozuɣu ka a bi ka ti na ni Malaaika nima, a yi nyɛla ŋun be yεlimaŋli nim’ puuni?

8. Ti (Tinim’ Naawuni) bi siɣisiri Malaaikanim’ na (ni azaaba, tiŋshee nim’ sani) naɣilani yεlimaŋli, dinsaha maa mi, bɛ lahi pala bɛ ni yɛn guhi shεba.

9. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-siɣisi teebu (Alkur’aani) na. Yaha! Achiika! Tinim’ n-nyɛ ban yɛn guli li.

10. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti daa pun tim (tuumba na) tuuli laɣinsi (tiŋgbana) la puuni pɔi ni a kandi na.

11. Yaha! Tuun’ so na ʒin kaba na, naɣila bɛ nyɛla ban maandi o ansarsi.

12. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋdi li (ansarsi maa) n kpɛhiri bibɛhi suhiri ni.

13. Bɛ ku ti li (Alkur’aani) yεlimaŋli. Yaha! Achiika! Di daa pun niŋ ka bɛ niŋ ninvuɣu shɛba ban pun gari ba hallaka (domin di leei kpahimbu n-zaŋ ti nyaaŋa nima).

14. Yaha! Hali Ti (Tinim’ Naawuni) yi di yooi dindo’ shεli m-bahi ba sagbana ni na, ka bɛ zaŋ dabsimuni n-du li.

15. Achiika! Bɛ naan yεli: “Bɛ lebgila ti nina, chɛli gba! Ti nyɛla bɛ ni niŋ shɛba sihira.”

16. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla saŋmarkara n-niŋ sagbana ni. Yaha! Ka Ti dihi li nachinsi n-zaŋ ti ban lihiri.

17. Yaha! Ka Ti gu li (sagbana) ka chɛ alizin’ shintaŋ kam bɛ ni narim.[1] ——— [1] Alizin’ shintana daa yi durila zuɣusaati zuriwumdi yɛlt ɔɣaMalaaikanim’sani,kamali li siɣiri tiŋgbani yaaŋa zuɣu na ti mali li wuhiri baɣisi. Ka Naawuni chɛ ka Malaaika nim’ maa zaŋdi saŋmarsi labri ba, ka di be kamani buɣum mokpala la.

18. Naɣila (alizin’ shintaŋ so) ŋun zu n-wum yɛltɔɣa shɛli (zuɣusaa), ka buɣum mokpalli dolo na polo ni.

19. Ni tiŋgbani, ka Ti Tinim’ (Naawuni) yɛrigi li, ka zaŋ zoya kpaŋkpa di puuni, ka chɛ ka binshɛɣu kam bɛ ni zahindi (kpalaŋsi ni) bili di puuni.

20. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi zali ya binshɛɣu kam din yɛn gbibi yi biεhigu di puuni, n-ti pahi binyεri shεŋa yi ni bi dihiri ba.[2] ——— [2] Kamani biŋkobri mini tiŋgbani ni binnyɛma.

21. Yaha! Binshɛɣu n-kani naɣila Ti (Tinim’ Naawuni) sani ka di daarzichi sɔŋbu shee be. Yaha! Ti bi siɣisiri li na, naɣila Ti mila di tariga.

22. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim pɔhim na ka di ti nam sagbaŋ, dinzuɣu ka Ti siɣisi kom na zuɣusaa, din nyaaŋa ka Ti zaŋ li nyuhi ya. Yi mi pala ban yɛn tooi laɣim li (yi ka yiko shɛli din yɛn tooi laɣim kom maa).

23. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-nyɛ ban neeri ka kura, Tinim’ n-lahi nyɛ falidiriba (dama binshɛɣu kam malila di naabu saha, amaa! Naawuni ŋun ka naabu).

24. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) mi ninvuɣu shεba ban daŋ (kpibu) yi puuni, ka lahi mi yi puuni ban kpalim nyaaŋa.

25. Yaha! Achiika! A Duuma (Naawuni) n-nyɛŊun yɛn laɣim ba (Zaadali). Achiika! Ŋuna n-nyɛ Yεmgoliŋgulana, Baŋda.

26. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) namla ninsala ni taŋkuuni din sabgi ka di ʒiɛɣu taɣi puuni na.

27. Alizini mi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) nam o ni buɣumtulli din yi pɔhim ni na, pɔi ni dina (ninsala nambu).

28. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli a Duuma (Naawuni) ni daa yεli Malaaika nima: “Achiika! Mani nyɛla Ŋun yɛn nam ninsala ni taŋkuuni din sabgi, ka di ʒɛɣu taɣi.

29. Dinzuɣu, N-yi ti pali o (ninsala) nama, ka pobsiN nyɛvuli niŋ o ni, tɔ! Yin (yi Malaaikanima) lum ya o suzuuda.

30. Ka Malaaikanim’ zaasa namgbaniyini lu suzuuda (dina n-nyɛ saha shɛli Naawuni ni daa nam Annabi Adam).

31. Naɣila Ibliisu (shintaŋ) n-daa nyɛŋun zaɣisi ni o pahi ban niŋ suzuuda maa puuni.

32. Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Ibliisu (shintaŋ)! Bozuɣu ka a zaɣisi ni a pahi ban niŋ suzuuda maa ni?

33. Ka o (Shintaŋ) yεli: “Mani pala ŋun yɛn niŋ suzuuda n-ti ninsala so A ni nam ni taŋkuuni din sabgi, ka di ʒɛɣu taɣi.”

34. Ka O (Naawuni) yεli: “Tɔ! Yim di (Alizanda) puuni, achiika! A nyɛla bɛ ni kari so.”

35. Yaha! Achiika! N narimbu be a zuɣu hali ni Sanyoodali.

36. Ka o (shintaŋ)yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Naɣisim ti ma hali ni dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti yiɣisi ba (Adam mini o zuliya gbala ni yiɣisibu dali).”

37. Ka O (Naawuni) yεli: “Achiika! A be N-ni yɛn naɣisi ti shεba ni.”

38. Hali ni dabsi’ shεli din mali saha mirli la (Zaadali).

39. Ka o (shintaŋ)yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Domin A ni bɔrigi ma maa zuɣu, achiika! N-nyɛla ŋun yɛn dihi ba (ninsalinima) nachinsi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn birgi ba namgbaniyini.”

40. “Naɣila A dab’ shɛba A ni gahim bɛ puuni.”

41. Ka O (Naawuni) yεli: “Ŋɔ maa n-nyɛ so’ shɛli din tuhi zaŋ kana N sani.”

42. “Achiika! A ka yiko N daba zuɣu, naɣila ŋun niŋ gutulunsi ka doli A bɛ puuni.”

43. Yaha! Achiika! Ʒahannama buɣum n-nyɛ bɛ (shintaŋ mini o nyaandoliba) daalikauli shee namgbaniyini.

44. Di (ʒahannama) malila dindoya ayɔpɔin, ka dindoli kam mali yεɣili n-zaŋ ti bɛ (shintaŋ nyaandoliba) puuni, ka di nyɛla bɛ ni piri shɛli n-ti ba.

45. Achiika! Wuntizɔriba (yɛn ti bela) Alizanda yiya puuni, ni kɔbilinina.

46. (Ka bɛ yεli ba): “Kpεm ya li (Alizanda) ni suhudoo, ka nyɛla ban mali yεmbahiga.”

47. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi yihi pukparim din be bɛ suhiri ni, ka bɛ leei mabiyinsi, ka do gariwaɣila zuɣu (Alizanda puuni) n-lihiri taba.

48. Wahala shεli bi yɛn shihi ba di (Alizanda) puuni, bɛ mi pala bɛ ni yɛn yihi ninvuɣu shεba di puuni.

49. (Yaa nyini Annabi)! Tim N (Mani Naawuni) daba lahibali kadama achiika! N-nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

50. Yaha! Achiika! N da azaaba nyɛla zaɣikpeeni.

51. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba Annabi Ibrahima saamba la lahibali.

52. Saha shεli bɛ ni daa kpe o (Annabi Ibrahima) sani, ka bɛ yεli: “Salaaman (suhudoo be A zuɣu).” Ka o (Annabi Ibrahima) gba yεli: “Salaaman (Suhudoo be yi gba zuɣu), achiika! Ti nyɛla dabεm ni gbahi shɛba ni yinima.”

53. Ka bɛ (Saamba maa yεli): “Di chɛ ka dabεim gbaagi a, Tinim’ tirala bidibbila so (a paɣa ni yɛn dɔɣi) suhupiεlli lahibali, ka o yɛn ti nyɛ baŋda.”

54. Ka o (Annabi Ibrahima) yεli:“Dini bɔŋɔ, yi tiri ma la suhupεlli lahibali (kadama m paɣani dɔɣi) ka kurginsim paai ma, ka suhupɛlli lahibali bo ka yi leei tiri ma ŋɔ?

55. Ka bɛ (Malaaika nim’ maa) yεli: “Ti tirala lahibali ŋɔ maa ni yεlimaŋli. Dinzuɣu, miri ka a pahi ninvuɣu shɛba ban yihi tamaha ni.”

56. Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “So bi yihiri tamaha ni n Duuma (Naawuni) nambɔzɔbo naɣila ninvuɣu shεba ban bɔrigi.”

57. Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Ka yi lahibali nyɛla dini, yaa yinim’ tuumba (Naawuni tuumba)?”

58. Ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yεli: “Achiika! Bɛ tim ti la ninvuɣu shεba ban nyɛ bibɛhi sani na.”

59. (Bɛ zaasa ni kpe azaaba puuni) “Naɣila Annabi Lutu maligu, achiika! Ti nyɛla ban yɛn tilgi ba namgbaniyini.”

60. “Naɣila o (Annabi Lutu) paɣa, Ti (Tinim’ Naawuni) pun sabi zali kadama o yɛn pahila ninvuɣu shεba ban niŋ hallaka puuni.”

61. Saha shεli tuumba (Malaaika nim’) maa ni daa ti kana Annabi Lutu niriba sani.

62. Kao yεli: “Achiika! Yi nyɛla ninvuɣu shεba n-ni bi mi.”

63. Ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yɛli: Chɛli gba! Tinim’ ka a mi na ni bɛ (a niriba maa) ni zilsiri shɛli (azaaba) maa.

64."Yaha!Ka tikaa nani yɛlimaŋli,timi nyɛla yɛlimaŋlinima."

65. "Dinzuɣu zaŋmi a niriba ka yi go yuŋtisuɣu,kadoli bɛ nyaaŋa, yi puuni so mi miri ka o ŋmalgi yuli nyaaŋa, ka chaŋ ya bɛ ni puhi ya ni yi chaŋ shɛli maa."

66. Yaha! Ka Ti baŋsi o yɛla maa kadama bambɔŋɔ maa asali nyɛla din yɛn ŋmaai bekaali na.

67. Ka tiŋmaanim’ (Annabi Lutu ya maa nima) kana ti diri dari.

68. Ka o (Annabi Luutu) yɛli: “Achiika! Bambɔŋɔnim’ nyɛla n samba, dinzuɣu miri ya ka yi dihi ma vi.”

69. Yaha! Zom ya Naawuni ka di dihi ma vi.

70. Ka bɛ yɛli: “Di ni bɔŋɔ, ti bi mɔŋ a ni a di lahi deei binnamda (samba)?”

71. Ka o (Annabi Lutu) yεli: “M bipuɣinsi m-bɔŋɔ, yi yi nyɛla ban shiri yɛn niŋ lala.”

72. (Yaa nyini Annabi)! “M (Mani Naawuni) po a nyɛvuli, achiika! Bɛ (Annabi Lutu niriba maa) daa bela bɛ kulibu ni m birinda (hali ni bekaali).”

73. Ka tahigu daa gbaai ba wuntaŋpalli.

74. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ di (tiŋgbani maa) zuɣusaa n leei di gbinni. Yaha! Ka Ti mi ba saa ni kuɣu shεŋa din she ni ʒahannama buɣum.

75. Achiika! Ŋɔ puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban kpahinda.

76. Achiika! Di (Annabi Lutu tiŋgbani) maa bela palidaa zuɣu (ka niriba gariti ka nyari li hali ni zuŋɔ).

77. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

78. Yaha! Achiika! Aikatinim’ (Annabi Sayibu niriba) daa nyɛla zualindiriba.

79. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ ba azaaba. Yaha! Achiika! Di tiŋgbana ayi maa (Annabi Lutu mini Annabi Salihu tiŋgbana) bela soli zuɣu din kuli be polo ni (ka niriba gariti ka nyari li).

80. Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban bekuɣa zuɣu (Annabi Salihu niriba) daa labsi (Naawuni) tuumba ʒirinima.

81. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tahi ba Ti aayanim’ na, ka bɛ nyɛla ban lebi biri ka chɛ li.

82. Yaha! Bɛ daa nyɛla ban ŋmari zoya ka mεri yiya di puuni, ka nyɛla ban mali suhudoo.

83. Ka tahigu daa gbaai ba bekaali na.

84. Dinzuɣu, bɛ ni daa niŋdi shɛli maa bi tooi taɣi ba (ka chɛ Naawuni daazaaba).

85. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi nam sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni naɣila ni yεlimaŋli. Yaha! Achiika! Saha (Chiyaama) maa nyɛla din yɛn kana. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Chεli paŋ (ninsalinima), chεmpaŋ din nyɛ zaɣiviεlli.

86. Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) n-nyɛ Namda, Baŋda.

87. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ti a la aayanim’ ayɔpoin, ka di nyɛla bɛ ni karindi shɛli (dina n-nyɛ Faatiha), n-ti pahi Alkur’aani shɛli din mali jilma.

88. (Yaa nyin Annabi)! Di zaŋ a nina ayi kpa nyεɣisim shεli Ti (Tinim’ (Naawuni) ni chε ka bɛ (chεfurinim’) balibu wumdi maa. Yaha! Di niŋ suhusaɣiŋgu ni bana, ka siɣisi a kpiŋkpama n-ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

89. Yaha! Yεlima! “Achiika! Mani nyɛla saɣisigulana n-tin ya polo ni.”

90. Kamani Ti ni daa siɣisi (litaafinim’ na) n-ti ti ninvuɣu shεba ban namgbana woli woli maa (Yahudu mini Nashaara nima) shɛm.

91. Ninvuɣu shεba ban zali Alkur’aani ka di nyɛ yεɣayεɣa.

92. (Yaa nyini Annabi)! M-po a Duuma, achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti bɔhi ba namgbaniyini.

93. N-zaŋ chaŋ bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.

94. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Kahigim yɛli bɛ ni puhira shɛli maa, ka yibuɣujɛmdiba maa yεla ni.

95. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) ni saɣinda ni ninvuɣu shεba ban maandi a ansarsi maa.

96. Ninvuɣu shεba ban zaandi duuma so m-pahiri Naawuni zuɣu maa, ni baalim, bɛ nyɛla ban yɛn ti baŋ.

97. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) mi ni achiika! A nyɔɣu muɣirani bɛ (chɛfurinim’) ni yεri shɛm maa.

98. Dinzuɣu, niŋmi kasi ni a Duuma (Naawuni) paɣibu, ka be ban ŋmεri gbεɣu n-tiri Naawuni puuni.

99. Yaha! Jemmi a Duuma (Naawuni) hali ka dihitabli (kpibu) ti ka a na.