Dagbanice Meal — Muhammed Baba Ghutubo — Haşr 59:1 – Nas 114:6

1. Binshɛɣu din be sagbana ni, ni binshɛɣu din be tiŋgbani ni niŋdila Naawuni kasi. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana.

2. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun yihi ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali bɛ ni ti shɛba litaafi la puuni bɛ yiŋsi tuuli karibu la ni.[6] Yi (Muslinnim’) daa bi tεhi ni bɛ ni saɣi yi (ka chɛ bɛ yiŋsi), ka bɛ (Yahuudunim’) gba tεhi ni bɛ yiliwaɣila maa ni tooi taɣi ba ka chɛ Naawuni (daazaaba). Ka Naawuni kaba na luɣushεli polo bɛ ni bi tεhi, ka zaŋ dabεm niŋ bɛ suhiri ni, ka bɛ mali bɛ mammaŋ’ nuhi, n-ti pahi ban ti Naawuni yεlimaŋli nuhi wurindi bɛ yiŋsi, dinzuɣu kpahimmi ya, yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban suhiri ne. ——— [6] Yim yim buyi ka bɛ daa kari Yahuudunim’ yihi Madina. Di tuuli kari yihi n-daa nyɛ ti Daannabi zaamani, ka bɛ ti lahi kariba yihi ti toondana Imoro zaamani.

3. Yaha! Di yi di pala Naawuni daa niŋla bɛ karibu maa talahi zuɣu, tɔ! O naan niŋ ba azaaba Dunia puuni. Yaha! Buɣum daazaaba be bɛ zuɣu Zaadali.

4. Di daliri nyɛla bɛ (Yahuudunim’) maa yiɣisila Naawuni mini O tumo zaligu, Ŋun mi ti yiɣisi Naawuni zaligu, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni lana.

5. Binshɛɣu yi (Muslinnim’) ni ŋmaai (chεfurinim’) dobino tia zuɣu, bee yi chɛ li mika di ʒe di nyεbli zuɣu, tɔ! Di nyɛla Naawuni ni saɣi ti shεli, domin O filiŋ ninvuɣu shɛba ban kpee yi maa.

6. Yaha! Tobbuna shɛŋa Naawuni ni labsi ti O tumo (Annabi Muhammadu), ka di pala yi (Muslinnim’) yila (tobu ni) ni yuri mini laakuminima. Amaa! Naawuni tirila O tuumba nasara O ni bɔri so zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

7. Tobbun’ shɛŋa Naawuni ni labsi ti O tumo (Annabi Muhammadu) ka di yi Larbu tiŋkpannim’ sani na, tɔ! Di nyɛla Naawuni mini O tumo dini, ni dɔɣiriba, n-ti pahi kpibsi, mini nandana, ni sochanda, domin di ti di leei din gindi yi bundannim’ sunsuuni (ka chɛ faranima). Dinzuɣu, Naawuni tumo ni kan ya na ni shɛli, tɔ! Gbibi ya li, O mi ni mɔŋ ya ni shεli, tɔ! Yin mɔŋmi ya yimaŋa. Yaha! Zom ya Naawuni. Achiika! Naawuni nyɛla Azaaba kpeeni lana.

8. Di nyɛla faranim’ ban zo hiʒira ka bɛ yihi ba bɛ yiŋsika fa bɛ daarzichi la dini, ka bɛ bɔri tibginsim Naawuni sani ni O yεda, ka sɔŋdi Naawuni ni O tumo. Tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ yεlimaŋli nima.

9. Ni ninvuɣu shεba ban ʒi bɛ yiŋsi (Madinanima) ka ti Naawuni yεlimaŋli pɔi ka ban zo hiʒira maa naan ti kana, ka bɛ bɔri ŋun zo hiʒira labi na bɛ sani, bɛ mi bɛ zabri nyuli bɛ suhiri ni n-zaŋ chaŋ bɛ ni ti ban zo hiʒira maa (tobbun’ shɛŋa), ka bɛ naan lahi tibgi (ban zo hiʒira maa) n-gari bɛ maŋa, kadinyɛla bɛ gba malila bukaata shɛli, dinzuɣubɛ ni gu so ka chɛ o suhu ni bɛm, tɔ! Bana n­nyɛ ban nyɛ tarli.

10. Ni ninvuɣu shεba ban kana bɛ nyaaŋa n-ti yεra: “Yaa ti Duuma Naawuni! Chεli ti taya paŋ ti, n-ti pahi ti mabihi (Muslinnim’) ban daŋ ti tooni ni yɛlimaŋtibo. Yaha! Di zaŋ pukparim niŋ ti suhiri ni n­zaŋ chaŋ ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli sani. Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! A nyɛla Nambɔzɔrikpeeni, Zaadali Nambɔzobonaa.

11. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya munaafichinim’ maa ni yεri bɛ mabihi ban niŋ chεfuritali (Yahuudunim’ puuni maa)! Achiika! Bɛ yi yihi ya (Madina ŋɔ), tɔ! Ti gba ni yi m-pahi yi zuɣu, timi ku doli ŋun kam tuhiri ya kuli mali wɔra. Yaha! Bɛ yi tuhi ya, achiika! Ti ni sɔŋ ya. Tɔ! Naawuni di shɛhira kadama bɛ nyɛla ʒirinima.

12. Achiika! Bɛ yi yihi ba (Madina), bɛ ku yi m-pahi bɛ zuɣu, bɛ mi yi yɛn tuhi ba, bɛ ku sɔŋ ba. Yaha! Hali bɛ yi sɔŋ ba, bɛ ni lebi biri, din nyaaŋabɛ ku nya nasara.

13. Achiika! Yi (Muslinnim’) dabiɛm m-kpɛmbɛ suhiri ni n-gari Naawuni, di daliri n-nyɛ bɛ nyɛla ninvuɣu shεba banbi baŋda.

14. Bɛ ku tooi laɣim namgbaniyini tuhi ya (yi Muslinnima), naɣila tiŋ’ shɛŋabɛ ni gu li, bee goma nyaansi (domin dabiɛm zuɣu), jɛlinsi din be bɛ sunsuuni kpεma, ka a tεhiri ba ninvuɣu yinsi, amaa! Ka bɛ suhiri woli woli, domin bɛ nyɛla ninvuɣu shεba ban biniŋdi haŋkali.

15. Kamani ninvuɣu shεba ban daa kuli kana pɔi ni bana maa kotomsi, bɛ daa lam bɛ tuumbɛri sanyoo (Badari tobu dali). Ka azaaba kpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali).

16. Kamani shintaŋ, saha shɛli oniyɛli ninsala: “Leemi chɛfura,” saha shεli o nileeichɛfura, ka o yεli: “Mani nuu ka a ni, achiika! Mani zɔri Naawuni, binnamda Duuma.”

17. Ka bɛ (ninsala mini shintaŋ) bahigu yɛn ti nyɛ buɣumni,ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Yaha! Dina n-nyɛ zualindiriba sanyoo.

18. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni. Yaha! Nyɛvuli lihimi di ni daŋsi tuun’ shɛli n-zali di maŋ’ biεɣuni. Yaha! Zom ya Naawuni. Achiika! Naawuni mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

19. Yaha! Di leei ya kamani ninvuɣu shεba ban tam Nawuni yεla, ka O (Naawuni) chɛ ka bɛ tam bɛ maŋ’yεla. Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban kpee yi.

20. Buɣum bihi mini Alizanda bihi ku niŋ yim, Alizanda bihi n-nyɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ tarli.

21. Ti (Tinim Naawuni) yi di siɣisi la Alkur’aani ŋɔ maa zoli zuɣu na, a naan nya li ka di nyɛla din balgi di maŋa, kanyɛla din tahibɔɣi domin Naawuni zobo zuɣu. Yaha! Ti tiri la ninsalinim kotomsi ŋɔ maa, domin achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn niŋ tɛha.

22. Ŋuna n-nyɛ Naawuni So duma jεmdigu ni kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, Ŋuna n-nyɛŊun midin sɔɣi, ni din be polo ni, Ŋuna n-nyɛ Dunia Nambɔnaa, Zaadali Nambɔzobonaa.

23. Ŋuna n-nyɛ Naawuni So duma jεmdigu ni kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, Sulinsilana, Ŋun nam simsi, Yεmbahigalana, Ŋun tiri yɛmbahiga, Ŋun gula, Ŋun nyεŋdi yεllikam, Ŋun zaandi talahi, Tibginsimlana, O nam simsiya ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini shɛli jɛmdi maa.

24. Ŋuna n-nyɛ Naawuni So Ŋun namda, Ŋun piindi nambu, Ŋun tiri ŋmahiŋgbana, O malila yulisuma, binshɛɣu din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni simsiri O mi. Ŋuna lahi nyɛ Nyɛŋda, Yεmgoliŋga lana.

1. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di gbibi ya N (Mani Naawuni) dima ni yi gba dima ka bɛ nyɛ yi yuriba, ka zaŋdi yi yurlim n-wuhiri ba, ka di nyɛla achiika! Bɛ niŋla chεfuritali ni yεlimaŋli shεli din kan ya Naawuni tumo ni yi gba (yi yiŋsi puuni), domin yi ti yɛlimaŋli ni Naawuni so Ŋun nyɛ yi Duuma zuɣu, yinim’ dee yi nyɛla ninvuɣu shεba ban yi na ni yi ti tuhi N (Mani Naawuni) soli zuɣu,ka lahi bɔri Nyεda, ka yisɔɣiri zaŋdi yurlim n-wuhiri ba, ka di nyɛla Mani (Naawuni) mi yi ni sɔɣiri shɛli, ni yi ni yihiri shεli polo ni. Yaha! Ŋun ti niŋ lala yi ni, tɔ! Achiika! O bɔrgiya ka chɛ sochibga.

2. Bɛ yi nyɛŋ ya, tɔ!Bɛ ni yihi yi dimly (polo ni), ka yɛrigi bɛ nuhi ni bɛ zilma m-pa yi zuɣu, ka bɛ yu ni yi gba leei chεfurinima.

3. Yi dɔɣiriba mini yi bihi ti ku niŋ ya anfaani shεli Zaadali. O (Naawuni) ni ti wolgi yi sunsuuni. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa.

4. Achiika! Di nyɛla tɔɣisiri suŋ n-ti ya Annabi Ibrahima mini ninvuɣu shεba bandaabeOsanibɛhigu puuni, saha shεli bɛ ni daa yεli bɛ niriba: “Achiika! Tinim’ nuu ka yi ni, n-ti pahi binshɛɣu yi ni jεmda ka di pa ni Naawuni maa, tinim’ zaɣisi ya, ka dimli mini sujee yi polo ni ti mini ya sunsuuni kuli mali wɔra, naɣila yi ti tila Naawuni O ko yɛlimaŋli, naɣila Annabi Ibrahima yɛligu ni O ba: “Achiika! Mani nyɛla Ŋun yɛn bo gaafara n-ti a. Amaa! N-ka yiko din yɛn tooi taɣia shɛli ka chɛ Naawuni (daazaaba). Yaa ti Duuma (Naawuni)! A zuɣu ka ti dalim, A mi sani ka ti niŋdi tuuba n-labra. Yaha! A sani n-nyɛ labbu shee.”

5. Yaa ti Duuma (Naawuni)! Di zaŋ ti leei dahimbu n-ti ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali. Yaa ti Duuma Naawuni! Chεli ti taya m-paŋ ti. Achiika! A nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋga lana.

6. Achiika! Di nyɛla tɔɣisiri suŋ bɛ bɛhigu puuni n-zaŋ tin ya, ni ŋun niŋdi Naawuni nambɔzɔbo mini Zaadali kore. Yaha! Ŋun lebi biri, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Bundana, Duuma paɣirigu.

7.Di yipa shɛli ka Naawuni zaŋ yurlim niŋ yi mini yi dimba sunsuuni. Naawuni nyɛla Toora. Yaha! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

8. Naawuni bi mɔŋdi yani yi niŋ ninvuɣu shεba ban bi tuhi ya adiini puuni, ka mi bi yihi ya yi yiŋsi puuni zaɣiviɛlli. Yaha! Niŋmi ya aadalsi n-zaŋ chaŋ bɛ sani. Achiika! Naawuni bɔrila aadalsinima.

9. Achiika! Naawuni mɔŋdi ya ni yidi kpiɣi ninvuɣu shεba ban tuhi ya adiini puuni, ka yihi ya yi yiŋsi puuni zɔri, ka sɔŋ taba yi yihibu maa puuni. Dinzuɣu, ŋun ti kpiɣi ba zɔri, tɔ! Bannim’ maa nnyɛ zualindiriba.

10. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Paɣa shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka nyɛla ban zohiʒira yikan yana,tɔ! Yin dahimmi ba (ka baŋ bɛ iimaani tariga). Naawuni nnyɛŊun mi bɛ iimaansili. Dinzuɣu, yi yitibaŋ ba ka bɛ nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Yin di labsi ya ba chεfurinim’ maa sani. Bɛ bi niŋ halalsi n-ti chεfurinim’ maa, bɛ mi gba bi niŋ halalsi ti ba. Dinzuɣu, tim ya ba (chεfurinim’ maa) bɛ ni di laɣi shεŋa (bɛ paɣaba zuɣu, di yi niŋ ka paɣaba maa niŋla tuuba ka leei Muslinnima). Di mi pala taali yi zuɣu ni yi niŋ ba amilya, di yi niŋ kayi yoba bɛ sadaachi. Yaha! Di gbibi ya chεfura paɣaba (bɛ yi pala Muslinnima). Yaha! Bɔhimi ya sadaachi shεŋa yi ni yo n-ti (Muslim’ paɣa shεba ban zo n-labi bɛ polo maa), ka bɛ gba bɔhi ya bɛ ni saɣim laɣi shεŋa n-zaŋ chaŋ bɛ paɣa shεba ban zo hiʒira n-labi na yi sani maa. Dina n-nyɛ Naawuni zaligu, ka O mali li niŋdi fukumsi yi sunsuunni. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

11. Yaha! Di yi niŋ ka yi (Muslim’ paɣa) so zo n-doli chεfurinima, ka yi tuhi ba (ka nyɛ tobbuna), tɔ! Yin tim ya ninvuɣu shɛba ban paɣaba zo ka chɛ ba maa binshɛɣu din saɣisi bɛ ni daa yo sadaachi shεŋa n-ti ba. Yaha! Zom ya Naawuni so yi ni tiri yεlimaŋli maa.

12. Yaa nyini Annabi! Paɣa shεba ban ti Naawuni yεlimaŋlimaa yi ti kana a sani n-ti niŋdi a alikauli kadama bɛ ku laɣim Naawuni ni binshɛɣu jεm, bɛ mi ku zu (ninsalinim’ buna), ka mi ku lahi niŋ zina, ka lahi saɣiti ni bɛ ku ku bɛ bihi, bɛ mi ku ŋma ʒiri (bɛ ku chaŋ ti zubiana, ka yεli ni bɛ yidaannim’ bihi n­nyɛ ba), bɛ mi ku kpe a taali bɛrisuŋ shɛli ni, tɔ! Nyin saɣimi bɛ daalikauli maa, ka bo gaafara n-ti ba. Achiika! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

13. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di zaŋ ya ninvuɣu shεba Naawuni ni je suli niŋ ba n-leei yi simnima. Achiika! Bɛ nyɛla ban yihi tamaha ni Chiyaama kamani

1. Binshɛɣu din be sagbana ni, ni binshɛɣu din be tiŋgbani ni simsirila Naawuni. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Yεmgolingu lana.

2. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Bozuɣu ka yiyεriyi ni bi mali shɛli n-tumdi tuma?

3. Di nyɛla din sujee galsi Naawuni sani, ni yi yεriyini bi mali shɛli tumdi tuma.

4. Achiika! Naawuni bɔri ninvuɣu shεba ban tuhiri tobu O soli zuɣu ka nyɛla ban ze safu ni m-pa taba, bɛŋmanila mee din tam taba zuɣu.

5. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o niriba: “Yaa yinima n niriba! Bozuɣu ka yi niŋdi ma biɛrim, ka nyɛla ban mi ni n-nyɛla Naawuni tumo zaŋ kana yi sani, saha shεli bɛ ni lebi biri, ka Naawuni lebgi bɛ suhiri. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban kpeeri yira.

6. Yaha (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Issa Mariam bia ni daa yεli: “Yaa yinim’ Israaila bihi! Achiika! Mani nyɛla Naawuni tumo n-zaŋ kana yi sani, ka nyɛla Ŋun tiri yεlimaŋli ni Attaura (Old Testament) din daŋ n tooni na maa, ka lahi tiri suhupiεlli lahibali ni tuun’ so ŋun yɛn ti kana n nyaaŋa, o yuli n-yɛn ti nyɛ Ahmadu.” Saha shεli o (tumo maa) ni ti ka ba na ni dalirinima, ka bɛ yεli: “Ŋɔ maa nyɛla sihira din be polo ni.”

7. Yaha! Ŋuni n-leei nyɛ zualindira n-ti lahi paai ŋun ŋma ʒiri m-pa Naawuni, ka di nyɛla bɛ boondi o mi n-zaŋ chaŋ Muslinsi daadiini polo. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba.

8. Bɛ bɔrimi ni bɛ pobsi kpihim Naawuni neesim ni bɛ noya, ka Naawuni mi nyɛŊun yɛn pali O neesim, hali chεfurinim’ yi je.

9. Ŋuna n-nyɛŊun tim O tumo (Annabi Muhammadu) na ni dolsigu, n-ti pahi yεlimaŋli daadiini, domin O ti li nasara adiini kam zuɣu ni, hali di yi niŋ ka buɣujɛmdiba je.

10. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di ni bɔŋɔ, n-wuhimi ya daabilim din yɛn ti tilgi ya ka chɛ azaaba kpeeni (Zaadali)?

11. Tim ya Naawuni mini O tumo yεlimaŋli, ka tuhi tobu Naawuni daadiini zuɣu ni yi daarzichi, n-ti pahi yi mammaŋ’ zuɣu, dina n-nyɛ din gari nzaŋ tin ya, yi yi nyɛla ban mi.

12. O (Naawuni) ni chɛ yi taya m-paŋ ya, ka zaŋ ya kpεhi Alizanda yili shεŋa kulibona ni yɛn ti zɔri gindi di gbinni, ni ʒiishɛhi din gahim ka di be ʒinahigu Daalizanda puuni. Dina n-nyɛ tarli din galsi.

13. O ni lahi tin ya nasara shɛli, ka yini bɔri li, ka di nyɛla sɔŋsim din yi Naawuni sani na, ni nasara shɛli din be yoma, dinzuɣu, (yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhupiεlli lahibali.

14. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Leemi ya Naawuni sɔŋdiba, kamani Annabi Issa Mariam bia ni daa yεli Hawariyyiina nima: “Banima n-nyɛ nsɔŋdiba n-zaŋ chaŋ Naawuni sani? Ka Hawariyinanim’ yεli: “Tinima n-nyɛ Naawuni sɔŋdiba.” Ka Israaila bihi puuni zamaatu shεba ti yεlimaŋli, ka zammatu shεba miniŋ chεfuritali, ka Ti ti ban ti yεlimaŋli maa yiko bɛ dimba zuɣu,ka bɛ leei ban nyɛ nasara.

1. Binshɛɣu din be sagbana ni, ni binshɛɣu din be tiŋgbani ni simsirila Naawuni, Ŋuna n-nyɛ Sulinsilana, Kasilana, Nyɛŋda, Yεmgoliŋga lana.

2. Ŋuna n-nyɛŊun tim tuun’ so na (Annabi Muhammadu) ninvuɣu shεba ban bi karim (Larbunim’) sani, ka o ti karindi ba O nam yɛlikpahinda, ka niŋdi ba kasi, ka lahi baŋsiri ba litaafi (Alkur’aani) ni hikima (Sunnah), ka di nyɛla bɛ (Larbunim’) daa bela birginsim din be polo ni pɔi ni (Annabi Muhammadu) kandi na.

3. Ni ninvuɣu shɛba sani yaha (ka Naawuni tim Annabi Muhammadu na), ka bɛ nyɛla ban na bi laɣim ni bana (Muslinnima, ka bɛ yɛn ti kana Dunia bahigu), Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Yɛmgoliŋgalana.

4. Di nyɛla Naawuni pini, ka O tiri li O ni bɔri so. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun tiri pini shɛli din galsi.

5. Ninvuɣu shεba bɛ ni niŋ talahi ni bɛ zaŋ Attaura tum tuma, ka bɛ bi tooi zaŋ li tum tuma, tɔ!Bɛŋmanila buŋ’ so ŋun ʒiri saba (ka mi bi mi o ni ʒiri shɛli maa daanfaani), dinzuɣu ninvuɣu shεba ban labsi Naawuni aayanim’ ʒiri maa ŋmahinli nyɛla din be. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba.

6. (Yaa yinim’ Annabi)! Yεlima: “Yaa yinim’ Yahudunima! Yi yi nyuri bala kamani yi ko n-nyɛ Naawuni simnima ka chɛ ninvuɣu shεba ban zaasa kpalim maa, tɔ! Yin yum ya kpibu, yi yi nyɛla yεlimaŋlinima.”

7. Yaha! Bɛ pala ban yɛn yu li kuli mali wɔra, domin bɛ nuhi ni daŋsi tuun’ shεŋa zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi zualindiriba.

8. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Kpibu shεli yini zɔri ka chεri maa, tɔ! Achiika! Di nyɛla din yɛn laɣim ni yinima, din nyaaŋa kabɛ yɛn ti labsi ya Ŋun midin sɔɣi ni din be polo ni sani, ka O yɛn ti tin ya lahibali ni yi ni daa tuun’ shɛŋa.”

9. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Bɛ yi ti moli jiŋli Alizumma dabsili puuni, tɔ! Yin garimi ya n-chaŋ Naawuni yεla teebu (hutuba wumbu mini zumba jiŋli puhibu) ka chɛn ya daabilim, dina n-nyɛ din gari nzaŋ tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban mi.

10. Yaha! Bɛ yi ti puhi jiŋli (zumba) naai, tɔ! Yin yεrgim ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka bon ya Naawuni pini (arzichi) puuni shɛli. Yaha! Teemi ya Naawuni yɛla pam, achiika! Yi nyɛla ninvuɣu shεba banyɛn nyɛ tarli.

11. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (Muslinnim’ maa) yi ti nya daabilim shεli bee kpεrigu, ka bɛ kpaɣi taba chaŋ di ni, ka chɛ a (nyini Annabi) zali. Yεlima: “Binshɛɣu din be Naawuni sani n-nyɛ din gari kpεrigu, ka gari daabilim. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun gari ban kam tiri arzichi.

1. (Yaa nyini Annabi)! Munaafichinim’ maa yi kana a sani, ka bɛ yεli: “Ti di shɛhira ni a shiri nyɛla Naawuni tumo. Naawuni mi gba mi ni a nyɛla O tumo. Yaha! Naawuni diri shɛhira kadama munaafichi nim’ maa nyɛla ʒirinima.

2. Bɛ zaŋla bɛ pɔri leei bintaɣirigu (ka di taɣiri ba ka chɛ Muslinnim’ tuhibu), ka dinzuɣu chɛ ka bɛ gu (ninsalinim’) ka chɛ Naawuni soli, achiika! Bɛ tuuntumsa maa nyɛla din be.

3. Di daliri nyɛla achiika! Bɛ tila Naawuni yεlimaŋli (bɛ zilma zuɣu), din nyaaŋa, kabɛ niŋ chεfuritali (bɛ suhiri ni), ka dinzuɣu chɛ ka bɛ (Naawuni) to n-ŋari bɛ suhiri, dinzuɣubɛ lahi pala ninvuɣu shεba ban yɛn baŋ (yɛlimaŋli).

4. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi nya ba (Munaafichinim’ maa), bɛ niŋgbina ni niŋ a lahiʒiba. Yaha! Bɛ yi yεli yεltɔɣa, a ni wum n-ti ba, bɛŋmanila da’ shɛŋabɛ ni zaŋ n-tili dikpini, ka bɛ naan tεhiri ni tahigu (aaya) kam yɛn sheeila bɛ zuɣu na. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Bana n-nyɛ a dimba, dinzuɣu miri ba. Naawuni nari ba, bozuɣuka bɛŋmalgiri ba (ka chε yɛlimaŋli)?

5. Yaha! Bɛ yiti yεli ba: “Kam ya na ka Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) ti suhi gaafara n-tin ya.” Ka bɛ gbaɣisi bɛ zuɣuri, ka a nya ba ka bɛ taɣiri niriba, ka nyɛla ban tibgi bɛ maŋa.

6. (Yaa nyini Annabi)! Yim n-nyɛ li ti ba, a yi suhi gaafara n-ti ba, bee a bi suhi gaafara ti ba, di kariya ka Nawuni lahi chε m-paŋ ba. Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban kpeeri yira.

7. Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban yεra: “Di zaŋ ya yi daarzichi n-dihi ninvuɣu shεba ban be Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) sani maa, hali ka bɛ ti wurim (ka chɛ Annabi).” Tɔ! Naawuni n-su sagbana ni tiŋgbani arzichi sɔŋbu shɛhi. Amaa! Munaafichinim’ maa bi mi.

8. Ka bɛ (munaafichinim’ maa) naan yεra: “Achiika! Ti yi labi Madina yiŋa, ninvuɣu so ŋun nyɛŋ sokam ni yihi ŋun filiŋ gari sokam di (Madina) ni,”[7] tɔ! Naawuni mini O tumo, n-ti pahi ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli sani ka nyɛŋsim be, amaa! Munaafichinim’ bi mi. ——— [7] Madina munaafichi nim’ zuɣulana n -daa yɛli ni o niyihi ti Daannabi Madina, ka boli o maŋ ŋun nyɛŋ, kati Daannabi nyɛ zaɣigbariŋ, ŋuna n-daa nyɛ AbdullahIbnu Saluul.

9. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di chɛn ya ka yi daarzichi mini yi bihi kpɛri yi haŋkaya ka chɛ Naawuni yεla teebu, dinzuɣu ŋun ti niŋ lala, tɔ! Bannim’ nnyɛ ninvuɣu shεba bankɔhilu.

10. Yaha! Dihimi ya Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ya shɛli puuni pɔi ka kpibu naan ti kana yi zaɣiyino kam sani, ka o naan yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! A yi di naɣisi ti ma hali ni saha biɛla, ka n-di mali sara, ka pahi ninvuɣu suma puuni.

11. Yaha! Di kariya ka Naawuni naɣisi ti nyɛvuli shɛli di deebu saha yi ti paai. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun midin sɔɣi yi.

1. Binshɛɣu din be sagbana ni, ni binshɛɣu din be tiŋgbani ni simsirila Naawuni, nam nyɛla O dini, ka paɣibu balibu kam nyɛ O dini. Yaha! Ŋuna nnyɛ Toora binshɛɣu kam zuɣu.

2. Ŋuna n-nyɛŊun nam ya, ka chɛfura be yi ni, ka ŋun ti Naawuni yɛlimaŋli gba be yi ni. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa.

3. O namla sagbana mini tiŋgbani ni yεlimaŋli, ka tin ya ŋmahiŋgbana, dinzuɣuka O viεlgi yi nama. Yaha! O sani n- nyɛ labbu shee.

4. O mila din be sagbana mini tiŋgbani ni, ka mi yi ni sɔɣiri shɛli, ni yi ni yihiri shɛli polo ni. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi din be suhiri ni.

5. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban daa niŋ chεfuritali poi ni yinim’ maa lahibali bi kan ya na, dinzuɣubɛ daa lam bɛ chɛfuritali tibdarigibo, ka azaaba kpeeni lahi guli ba (Zaadali).

6. Di daliri nyɛla achiika! Bɛ tuumba daa ka ba na ni dalirinim’ din be polo ni, ka bɛ yεli: “Dini bɔŋɔ, ninsalinima n-yɛn dolsi ti? Ka bɛ niŋ chεfuritali, ka lebi biri, ka Naawuni mi nyɛ Bundana (ka chɛ bɛ ti O yεlimaŋli). Yaha! Naawuni nyɛla Bundana, Duuma paɣirigu.

7. Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yɛli ni bɛ ti ku yiɣisi ba bɛ gbala ni kuli mali wɔra. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “M-po n Duuma, achiika! Bɛ ni ti yiɣisi ya, ka tin ya lahibali n-zaŋ chaŋ yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli (Dunia puuni).” Yaha! Ŋɔ maa nyɛla soochi Naawuni sani.

8. Dinzuɣu, tim ya Naawuni mini O tumo (Annabi Muhmmadu) yεlimaŋli, ni neesim (Alkur’aani) shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi na. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋunmidin sɔɣi yi tuuntumsa ni.

9. Dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛn ti laɣim ya laɣiŋgu dali la zuɣu, dina nnyɛʒishesuma fabu dali, dinzuɣu ŋun ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεlli, tɔ! Naawuni ni nyεhi o taali bihi, ka kpεhi o Alizanda yili shɛŋa din kulibona ti yɛnzɔri gindi di gbini, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Dina n-nyɛ tarli din galsi.

10. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim ʒiri, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Yaha! Bɛ labbu shee maa niŋ din be.

11. Yɛlibiɛɣu na ʒin nya (ninsalinima) naɣila ni Naawuni yɛda. Dinzuɣu, ninvuɣu so ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! O ni dolsi o suhu. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋum mi binshɛɣu kam.

12. Yaha! Doli ya Naawuni, ka doli ya O tumo (Annabi Muhammadu). Amaa! Yi yi lebi biri, tɔ! Binshɛɣu din nyɛ talahi Ti (Tinim’ Naawuni) tumo zuɣu nyɛla o ti o tuuntali polo ni.

13. Naawuni, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli dalimmi la Naawuni ko zuɣu.

14. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Achiika! Yi paɣaba mini yi bihi puuni shɛba nyɛla yi dimba, dinzuɣu miri ya ba. Yaha! Yi yi chε mpaŋ ba, ka yibɛ yεla ni, ka bo Naawini chɛmpaŋ n-ti ba, tɔ! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

15. Achiika! Yi daarzichi mini yi bihi nyɛla dahimbu tin ya, Naawuni mi sani ka sanyoo (laara) din galsi be.

16. Dinzuɣu, zom ya Naawuni yi yaa tariga, ka wum ya ka doli, ka lahi zaŋ (yi daarzichi) dihi Naawuni soli zuɣu, dina n-nyɛ din gari n-tin ya, dinzuɣu ninvuɣu so bɛ niguo kachɛ o suhi ni bɛm, tɔ! Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban nya tarli.

17. Yi (Muslinnim’) yi paŋ Naawuni paŋdi suŋ, tɔ! O (Naawuni) ni nabgi li n-tin ya, ka chε m-paŋ ya. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun paɣira, Suɣulolana titali.

18. O (Naawuni) nyɛla Ŋun mi din sɔɣi, ni din be polo ni, Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana.

1. Yaa nyini Annabi! Di yi ti niŋ ka yi (Muslinnim’) yɛn chɛ paɣaba, tɔ! Yin chεliyaba ni bɛ idda. [8]Yaha! Malimi ya idda maa dabsa laasabu ni viεnyεla, ka zon ya Naawuni yi Duuma.Di yihi ya ba (paɣaba maa) bɛ yiŋsi ni (kabɛ idda dabsa na bi pali). Bɛ mi di yi (bɛ yidannima yiŋsi naɣila bɛ idda dabsa ti pali), naɣila bɛ tumla kavi tuun’ shɛli din yi polo ni. Yaha! Ŋɔ maa nyɛla Naawuni zalikpana, dinzuɣu ŋun ti kpahi yεɣi Naawuni zalikpana, tɔ! achiika! O di o maŋ’ zuanlisi. A bi mi, di yi pa shεli ka Naawuni tahi yɛli shεli nadi nyaaŋa (ka maligu niŋ). ——— [8] Idda n-nyɛ paɣa ӡini o yidana yili hali ti nya o sɔrlimyim yim buta ka bi kpɛri dooni, ka chɛbu naan kana bɛ sunsuuni. Dinsaha o yi mali puwa, di ni yi polo ni.

2. Dinzuɣu, Bɛ (paɣaba maa) yi ti pali bɛ idda dabsa, yin gbibi ba ni viɛnyɛla, bee ka yi chε ba ni viɛnyɛla. Yaha! Chεli ya ka yi puuni niriba ayi ban mali aadalsi di di shɛhira. Yaha! Dim ya shɛhira maa Naawuni zuɣu, dina ka bɛ mali yihiri ŋun ti Naawuni ni Zaadali yɛlimaŋli wa’azu. Yaha! Ninvuɣu so ŋun zo Naawuni, tɔ! Naawuni ni ti o yibu shee (ka o yi wahala kam ni).

3. Ka O (Naawuni) lahi largi o luɣushεli polo o nibi tεhi. Yaha! Ŋun zaŋ o maŋ dalim Naawuni, tɔ! Ŋuna n-nyɛŊun yɛn saɣindi o. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn pali O niyya. Achiika! Naawuni zalila yεllikam ni di tariga.

4. Yaha! Yi (Muslim’ paɣaba) shɛba ban bi lahi nyari bɛ sɔrlim (domin kurginsim zuɣu), yi yi zilsi, tɔ!Bɛ idda nyɛla chira ata. Lala n-nyɛ (bipuɣinsi) ban na ʒin nyabɛ sɔrlim. paɣapuhinima mi idda nyɛla, bɛ yi ti dɔɣi naai. Dinzuɣu, ninvuɣu so ŋun zo Naawuni, tɔ! O ni balgi o yεla n-ti o.

5. Di nyɛla Naawuni zaligu, ka O siɣisi li n-tin ya na. Dinzuɣu, ninvuɣu so ŋun zo Naawuni, tɔ!O ni nyεhi o taali bihi, ka tibgi o laara.

6. Chεli ya ka bɛ (paɣa shɛba yi ni chɛri maa) ʒini yi yiŋsi puuni ni yi nyɛŋsim tariga (hali ka bɛ idda ti naai). Yaha! Miri ya ka yi niŋ ba biɛrim domin yi zaŋ fukumsi gbibi ba. Bɛ mi yinyɛla ban mali puhi, tɔ! Yin dihimi ya ba hali ka bɛ ti dɔɣi.Di yiniŋ ka bɛ mɔɣisi yi bihi maa bihili n-tin ya, tɔ! Yin yom ya ba bɛ (mɔɣisibu) sanyoo. Yaha! Gbaami ya saawɔra yi mini ba sunsuuni ni bɛrisuŋ. Di miyiyɛn niŋ muɣisigu nzaŋ tin ya, tɔ! Ni baalim, paɣ’ so yaha n-ni mɔɣisi bia maa bihili n-ti o (doo maa).

7. Ninvuɣu so ŋun mali yiko dihimi (paɣa maa ni o bia maa) o nyɛŋsim tariga, ninvuɣu so ŋun mi ka yiko, tɔ! Ŋun dihimi ni Naawuni ni kuli balgi shεli n-ti o. Naawuni bi niŋdi nyɛvuli talahi ni shɛli naɣila di yiko tariga. Ni baalim, Naawuni nyɛla Ŋun yɛn tahi faako na miisim nyaaŋa.

8. Di zooiya ka tiŋgbani shɛli nim’ kpahi yεɣibε Duuma (Naawuni) ni O tuumba zaligu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) kari ba saliya kpeeni, ka niŋ ba azaaba biɛɣu.

9. Ka di lam di chɛfuritali sanyoo, ka di bahigu ti lahi nyɛ kɔhilu.

10. Naawuni malila azaaba kpeeni shili n-guli ba (Zaadali). Dinzuɣu, yaa yinim’ haŋkayanim’ ban ti Naawuni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni. Achiika! Naawuni siɣisila teebu (Alkur’aani) n-zaŋ kana yi sani.

11. Onyɛla tuun’ so ŋun karindi ya Naawuni aayanim’ din be polo ni, domin o yihi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviɛla zimsim ni n-ti niŋ neesim ni. Dinzuɣu, ninvuɣu so ŋun ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεlli, tɔ! O (Naawuni) ni zaŋ o kpεhi Alizanda yiya din kulibona ti yɛn zɔri gindi di gbini, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Achiika! Naawuni shiri viεlgi arzichi (Alizanda) n-zaŋ ti o.

12. Naawuni n-nyɛŊun nam sagbana ayɔpoin, ni tiŋgbana di tatabo, ka O zaligu sheeri di sunsuuni na, domin yi baŋ ni achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun gili binshɛɣu kam ni baŋsim.

1. (Yaa nyini Annabi)! Bozuɣu kaa mɔŋdi a maŋ’ Naawuni ni niŋa shɛli halalsi domin a bɔria paɣaba yɛdda zuɣu. Naawuni mi nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

2. Achiika! Naawuni zaliya fukumsi shɛli yi ni yɛn zaŋ vulgi yi pɔri, Naawuni mi nyɛla yi Sɔŋda, Ŋuna n-lahi nyɛ Baŋda, Yɛmgoliŋga lana.

3. Yaha! Saha shɛli Annabi (Muhammadu) ni daa sɔɣi yɛli o paɣaba puuni so yɛltɔɣali(ka o zaŋ yɛli o kpee), saha shɛli o ni zaŋ li yɛli, ka Naawuni mi baŋsi o (Annabi Muhammadu) li. Ka o (Annabi gba) baŋsi o di (yɛltɔɣa maa) shɛli, ka zaɣisini o yɛli o din kpalim, saha shɛli o ni ti o di lahibali, ka o (paɣa maa) yɛli: “Ŋuni n-leei ti a lahibali ŋɔ, ka o yɛli: “Baŋda (Naawuni), Ŋunmidin sɔɣi mbaŋsi ma li.

4. Yi (Annabi paɣaba, Aa’isha mini Hafsat) yi niŋ tuuba n-labi Naawuni sani (dina n-nyɛ din gari), domin achiika! Yi niriba ayi maa suhiri ŋmalgi ya, amaa! Yi yi sɔŋ taba (ni yi nahimmi o), tɔ! Achiika! Naawuni n-nyɛ oSɔŋda, ni Malaaika Zibliila, ni ban ti Naawuni yɛlimaŋli puuni ninvuɣusuma, din nyaaŋa ka Malaaikanim’ (zaasa) nyɛ sɔŋdiba.

5. Di yi pa shɛli, o (Annabi Muhammadu) yi chɛn ya, o Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn taɣi o paɣa shɛba ban gari ya, ka bɛ nyɛ Muslinnima, ban ti Naawuni yɛlimaŋli, ban filindi bɛ maŋa n-tiri Naawuni, ban niŋdi tuuba, ban jɛmdi Naawuni, ban lɔri noli, paɣa shɛba ban gbaai kpamli, n-ti pahi paɣasara.

6. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli! Gum ya yi maŋa, ni yi maligu ka chɛ buɣum shɛli din dokuɣiri yɛn ti nyɛ ninsalinim’ mini kuɣa, di (buɣum maa) mali Malaaikanim’ ban bi zɔri nambɔɣu ka mali yaa, bɛ bi milgiri Naawuni zaligu, ka tumdi bɛ ni puhi ba shɛli niŋbu.

7. (Ka Malaaikanim’ yɛli): “Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali! Di fabli ya zuŋɔ, achiiba! Bɛ yɔri ya la yi ni daa tumdi shɛli samli.

8. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli! Niŋmi ya tuuba labi Naawuni sani ka di nyɛla tuuba maŋli, yi Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn tooi nyɛhi yi taali bihi ka chɛn ya, ka zaŋ ya kpɛhi Alizanda yili shɛŋa kuliboba ni yɛn ti zɔri gindi di lɔŋ ni, dabsi’ shɛli Naawuni ni ti ku dihi Annabi (Muhammadu) mini ban be ni ŋuna vi, bɛ neesim yɛn ti zɔrimi gindi bɛ tooni mini bɛ nudirgu zuɣu, ka bɛ yɛra: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Palmi ti ti neesim (haske), ka chɛ m-paŋ ti, achiika! A nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

9. Yaa nyini Annabi (Muhammadu)! Tuhimi chɛfurinim’ mini munaafichinima, ka miitaɣi ba. Yaha! Bɛ mi labbu shee n-nyɛʒahannama buɣum, di labbu shee maa mi nyɛla din be.

10. Naawuni ti ŋmahinli ni ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali (Bana n-yε): Annabi Nuhu paɣa mini Annabi Lutu paɣa, bɛ (paɣaba ayi maa) daa nyɛla ban be Ti (Tinim’ Naawuni) dabsuma puuni niriba ayi sulinsi ni, ka bɛ daa niŋ ba bilkɔŋsi, ka bɛ (bε yidaannim’ ban nyε Annabinim’ maa) bi tooi taɣi ba shɛli ka chɛ Naawuni (daazaaba), ka bɛ yɛli ba: “Kpɛm ya buɣum m-pahi ban yɛn kpe li zuɣu.”

11. Ka Naawuni lahi ti ŋmahinli ni ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli: Fir’auna paɣa (Aasiya), saha shɛlionidaa yɛli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Miɛm yili n-zali ma A sani Alizanda puuni, ka gu ma ka chɛ Fir’auna ni o tuuntumsa, ka gu ma ka chɛ ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.

12. Ni Mariyam, Imraana bia so ŋun daa gu o tooni la, ka Ti (Tinim’ Naawuni) pɔbsi Ti ruhi [9] niŋ o ni, ka o ti o Duuma (Naawuni) yɛltɔɣa mini O litaafinim’ yɛlimanli, ka daa be ninvuɣu shɛba ban filindi bɛ maŋa n-tiri Naawuni puuni. ——— [9] Ruhi n-nyɛ Annabi Issa

1. Nam ni be Duuma so nuu ni maa tibgi ya, Ŋuna mi n-nyɛ Toora binshɛɣu kam zuɣu.

2. Ŋuna n-nyɛŊun nam kpibu mini bɛhigu, domin O dahim ya (ka nya) yi puuni ninvuɣu so ŋun yɛn viεlgi o tuma. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Chεmpaŋlana.

3. Ŋuna n-nyɛŊun nam sagbana ayɔpoin, ka di pa taba zuɣu. (Yaa nyini ŋun wumda)! A ku nya chirimbu Nambɔzobonaa (Naawuni) nambu puuni, dinzuɣu labmi yuli. Di ni bɔŋɔ, a ni nya di ni tahibɔɣi shɛli polo?

4. Din nyaaŋa, labsim a yuligu (sagbana maa ni) labbu din pahiri ayi, a nimbihi ni labi na a sani ka nyɛla din filiŋ, ka bi lahi nya galime shɛli n-zaŋ ti li.

5. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) dihila sagbana yim zuɣu ni furilanima (saŋmarsi), ka Ti lahi zaŋ li leei bɛ ni mali shεli n-labri alizin’ shintana. Yaha! Ka Ti mali azaaba kpeeni shili n-guli ba (Zaadali).

6. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfurtali ni bɛ Duuma (Naawuni), tɔ! Ʒahannama buɣumbe bɛʒuɣu. Yaha! Di labbu shee maa nyɛla din be.

7. Bɛ yiti zaŋ ba (chεfurinim’) n-labi di (buɣum maa) puuni, ka bɛ naan wumdi di ni tahira, ka nyɛla din kpeera.

8. Di(ʒahannama buɣum) yɛn ti chɛla biɛla ni di piri piri domin suli zuɣu, saha shεli kam ka bɛ yi ti zaŋ zamaatu shεba ti n-labi di puuni, ka ban guli li (Malaaikanim’ ban guli buɣum maa) bɔhi ba: “Di ni bɔŋɔ, wa’azulana so daa bi kan ya na?”

9. Ka bɛ (buɣum bihi) yεli: “Achiika! Wa’azulana so daa ka ti na, ka ti labsi ʒiri niŋ o noli ni ka yεli: “Naawuni bi siɣisi shɛli na, yi ka shɛli ni naɣila birginsim din be polo ni.”

10. Ka bɛ lahi yεli: “Ti yi di daa wumdi yɛlimaŋli, bee ka ti daa niŋdi haŋkali, ti naan ku be Sa’iiri buɣum bihi ni.”

11. Ka bɛ mammaŋ’ saɣi ti bɛ taali ni nyɛ shɛli, amaa! Naawuni nambɔzɔhigu niŋ katiŋ’ ka chɛ Sa’iiri buɣum bihi.

12. Achiika! Ninvuɣu shεba ban zɔri bɛ Duuma ni sɔɣisinli, tɔ! Bɛ mali chɛ mpaŋ, ni laara din galsi (Zaadali).

13. Yaha! Yi (ninsalinim’) yi sɔɣiyi yεltɔɣa, bee ka yi yihi li polo ni, tɔ! Achiika! O (Naawuni) nyɛla Ŋun mi din be suhiri ni.

14. Di ni bɔŋɔ, Ŋun nam (binnamda zaasa) bi mi li, ka di nyɛla Ŋuna n­nyɛŊun balgiri biɛhigu n-tiri O daba, Ŋunmi din sɔɣi bɛ tuuntumsa ni?

15. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun zaŋ tiŋgbani tin ya, ka di nyɛ din bala, dinzuɣu, gom ya dibɔba ni, ka di O yolsigu puuni. Yaha! O sani n­nyɛ labbu shee.

16. Di ni bɔŋɔ, yi niŋla yεmbahiga ni (Naawuni so) Ŋun be sagbana ni maa ku tooi chɛ ka tiŋgbani vali ya, ka nyɛla din damda?

17. Bee yi niŋla yɛmbahiga ni (Naawuni so) Ŋun be sagbana ni maa ku tooi tim pɔhim kpeeni na yi zuɣu? dinzuɣu ni baalim, yi ni ti baŋ N (Mani Naawuni) saɣisigu maa ni nyɛ shεm.

18. Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana (Maka chεfurinima) maa daa labsi (tuumba) ʒirinima, ka wula n-daa nyɛ N (Mani Naawuni) saɣisigu maa bahigu?

19. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi nya noombihi ni be bɛ zuɣusaa n-yiɣira, ka nyɛla ban teeri bɛ kpimkpama, ka lahi kpabri li? Pa so n-gbibi ba (zuɣusaa maa) m-pahila Nambɔzobonaa. Achiika! O nyɛla Ŋun nyari binshɛɣu kam.

20. Ŋuni n-leei nyɛ yi tobbia ŋun yɛn sɔŋ ya ka pa ni Nambɔzobonaa (Naawuni)? Chɛli gba! Chεfurinim’ ka shεli puuni naɣila yɔhim.

21. Bee ŋuni n-leei yɛn tooi yolisi ya, di yi niŋ ka O (Naawuni) gbaai O yolisa? Chɛli gba! Bɛ (chɛfurinim’) limla ninchini mini tipawumli puuni.

22. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun chana ka di nyɛlao zuɣu bala tiŋgbani ni, ŋuna n-nyɛŋun dolsi, bee ninvuɣu so ŋun chana ka tuhi sochibga zuɣu?

23. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun pili ya nambu, ka tin ya wumbu mini nyεbu, ni suhiri, biɛla ka yi (ninsalinim’) paɣira.

24. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuna n-nyɛŊun nam yatiŋgbani yaaŋa zuɣu.O sani yaha ka bɛ yɛn ti laɣim ya.”

25. Ka bɛ (chεfurinim’) yεra: “Bondali n-nyɛ alikauli ŋɔ (Chiyaama yiɣisibu) maa, yi yi nyɛla yεlimaŋli nima?

26. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima! “Achiika! Di baŋsim bela Naawuni sani, amaa! Achiika! Mani nyɛla saɣisigulana n-tin ya polo ni.”

27. Saha shεli bɛ (chɛfurinim’) ni ti nya li (azaaba maa) kadi miri na, ka bɛ saɣim bɛ nina, ka bɛ (Malaaikanima) yεliba: “Ŋɔ maa n-nyɛ yinidaa bɔri shεli ni yomyom’ (Dunia puuni) la.

28. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, Naawuni yi ku ma, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban pahi n zuɣu, bee ka O zo ti nambɔɣu, tɔ! Ŋuni n-leei yɛn tilgi chεfurinim’ ka chɛ azaabakpeeni?”

29. Yεlima: “Ŋuna n-nyɛ Nambɔzobonaa, ka ti ti O yεlimaŋli. Yaha! O zuɣu ka ti dalim, dinzuɣu ni baalim, yi ni ti baŋŋun be birginsim din be polo ni.”

30. Yεlima: “(Yaa nyini Annabi)! Di nibɔŋɔ, yi bi nya kadama yi ko’ shɛli yini nyuri yi leei din nyuui, ka ŋuni n-leei yɛn tooi tahi ya ko’ shεli din bilsiri tingbani ni na?

1. Nuun (N). [Bachi gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. M (Mani Naawuni) Po alkalmi, ni bɛ (Malaaikanim’) ni sabri shɛli.

2. (Yaa nyini Annabi)! A pala yinyaa domin a Duuma (Naawuni) ni ti a yolsigu shεli maa zuɣu.

3.Yaha! Achiika! A mali sanyo’ shɛli (laara) din ka ŋmaabu.

4.(Yaa nyini Annabi)! Achiika! A nyɛla Ŋun be hali shεŋa din gahim zuɣu.

5.Dinzuɣu ni baalim, a ni ti nya, ka bɛ (Maka chεfurinim’) gba nya.

6. Yi puuni ŋuni n-leei nyɛ yinyaa.

7. Achiika! A Duuma (Naawuni) mi ninvuɣu so ŋun bɔrgi ka chɛ O soli, ka lahi mi ninvuɣu shεba ban dolsi.

8. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Di doli ninvuɣu shεba ban labsiri (Alkur’aani) ʒiri maa.

9. Bɛ (Maka chεfurinim’ maa) di bɔri mi ni a balgiyεlapam n- ti ba, ka bɛ gba balgi yεla n-ti a.

10. Yaha! Yaa nyini Annabi)! Di doli ŋun kampɔri Naawuni yiriŋ, ka nyɛŋun filiŋ.

11. Ŋun zuri niriba nyaaŋa, ka chani ni tuɣuligu.

12. Ŋun mɔŋdi alheeri, ka kpahiri yεɣira, ka zooi Naawuni taali ni kpɛbu.

13. Ŋun nyɛ suhukuŋ lana, din nyaaŋa, ka o pa halali bia.[10] ——— [10] Ŋuna n-nyε Walid Ibnu Al-Magirah

14. Domin o nyɛ bundana, ka mali bihi zuɣu.

15. Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima n-tiri o, ka o yεli: “Ŋɔ maa nyɛla kurumbuni nima salima.”

16. Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o dalinli o nyee zuɣu.

17. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) dahim ba mi kamani Ti ni daa dahim pukpariba la shεm, saha shεli bɛ ni daa po Naawuni kadama bɛ ni daŋ yibu chaŋ ti yihi bɛ puu ni bindira Asibaasi.

18. Ka bi yɛli ni Naawuni yi saɣi.

19. Ka buɣum yi a Duuma sani na n-ti tuui gili li (puu maa), ka bɛ nyɛla ban na be gom ni.

20. Ka di (puu maa sabgi) leei ka yuŋ la.

21. Ka bɛ daŋ yibu bekaali na ka boondi taba (ni bɛ chaŋ puu maa ni).

22. (Ka naan yεra): “Daŋmi ya yibu n-chaŋ yi puuni, yinim’ deei yi nyɛla ban yɛn yi yihi bindira (ni viεnyεla).”

23. Ka bɛ chaŋ (puu maa ni), ka nyɛla ban sɔɣiri gbaari saawɔra.

24. (Ka yɛra): “Zuŋɔ di chɛn ya ka faralana so kpe na (puu ŋɔ ni) n-ti pahi yi zuɣu.”

25. Ka bɛ daŋ yibu chaŋ ni bɛm niya, ka nyɛla ban kuundi bɛ yiko.

26. Saha shεli bɛ ni paai ti nya li (ka buɣumdili), ka bɛ yεli: “Achiika! Ti nyɛla ninvuɣu shεba banbɔrgi.”

27. “Chɛli gba! Ti nyɛla ninvuɣu shεba bɛ (Naawuni) ni mɔŋ bindirigu.”

28. Kabɛ puuni ŋun gari bɛ zaa haŋkali yεli: “M-bi yεli ya ni di tuya ni yi niŋ Naawuni kasi (ka chɛ biɛm niŋbu)?”

29. Ka bɛ yεli: “Ti Duuma (Naawuni) nam niŋ kasi, achiika! Ti daa shiri nyɛla zualindiriba.”

30. Ka bɛ puuni shεba ŋmalgi n-galindi taba.

31. Ka bɛ yεli: “Yaa ni ti daashaara, achiika! Ti shiri nyɛla ban kpahi yεɣi tariga.”

32. “Di yi pa shɛli ka ti Duuma taɣi ti din gari li, achiika! Tinim’ nyɛla ban niŋdi kore n-zaŋ chaŋ ti Duuma (Naawuni) sani.”

33. Lala n-nyɛ azaaba shɛli Ti ni daa niŋ ba, amaa! Chiyaama daazaaba n-galsi gari lala, bɛ yi di nyɛla ninvuɣu shεba ban mi.

34. Achiika! Wuntizɔriba mali ni’ima Daalizanda bɛ Duuma (Naawuni) sani.

35.Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnima) ka ŋmani bibiɛhi?

36. Bo n-leei mali ya, wula ka yi niŋdi fukumsi shɛli dimbɔŋɔ maa?

37. Bee yi malila litaafi shɛli (din yi Naawuni sani na), ka di nyɛ yi ni karindi shɛli puuni?

38. Ka dinzuɣu chɛ ka yi piiri fukumsi shɛli yi ni bɔra?

39. Bee yi malila alikauli shɛli din ʒɛ talahi Ti zuɣu hali ni Zaadali, ka di shiri nyɛla yi ni kuli bɔri shεli kabɛ yɛn ti zaŋ niŋ ya fukumsi?

40. (Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi ba, bɛ puuni ŋuni n-leei yɛn tooi zani ti lala (fukumsi) maa?

41. Bee bɛ malila duuma shεba ban pahi Naawuni zuɣu? Tɔ! Bɛ zaŋmi bɛ duumanim’ maa na, bɛ yi shiri nyɛla yεlimaŋli nima.

42. Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti kahi ka chɛ bee, ka bɛ boli ba (ninsalinim’) ni bɛ ti niŋ suzuuda (bε ti ŋmε gbiεɣu ti Naawuni), ka bɛ kɔŋ li niŋbu.

43. Kabɛ nina ba tiŋgbani ni, ka filiŋŋari ba, achiika! Bɛ daa nyɛla bɛ ni boondi shεba (Dunia puuni) ni bɛ ti niŋ suzuuda, ka bɛ nyɛla ban mali alaafee (ka zaɣisi li).

44. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Chεli Ma (Mani Naawuni) ni ninvuɣu so ŋun labsi yεltɔɣa (Alkur’aani) ŋɔ maa ʒiri, Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni gbaai ba luɣushεli polo bɛ ni bɛ mi.

45. Yaha! N (Mani Naawuni) naɣisiri mi n-tiri ba, achiika! N nabiεri nyɛla din kpεma.

46. (Yaa nyini Annabi)! Bee a bɔhiri ba la sanyo’ shεli, ka dinzuɣu chɛ ka samli maa niŋ timsim n-ti ba ?

47. Bee bɛ malila din sɔɣi baŋsim, ka bɛ ni tooi sabi li (ka mali li ŋmɛri namgbankpeeni)?

48. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo ni a Duuma (Naawuni) zaligu, ka miri ka a ti leei kamani zahimlana (Annabi Yinusa), saha shεli o ni daa suhi o Duuma, ka nyɛla ŋun puuni pali ni suhusaɣiŋgu.

49. Di yi di pala o Duuma (Naawuni) yolsigu n-daa paagi o zuɣu, tɔ! Bɛ naan zaŋ o labi tiŋgbani kuŋ ni na, ka o leei bɛ ni galindi ninvuɣu so.

50. Ka o Duuma (Naawuni) gahim o, ka zaŋ o niŋ ninvuɣu suma ni.

51. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa di chɛ biεla ni bɛʒi a luhi tiŋgbani ni ni bɛ yuligu, saha shεli bɛ ni daa wum teebu (Alkur’aani), ka bɛ naan yεra: “Achiika! O nyɛla yinyaa.”

52. Dimi pa shɛli naɣila teebu n-nyɛ li zaŋ ti binnamda.

1. Din ku tooi mɔŋ (din yɛn niŋ ka di kala amii, dina n-nyɛ Chiyaama).

2. Bo n-leei nyɛ din ku tooi mɔŋ (din yɛn niŋ ka di kala amii maa)?

3. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei baŋsi a din ku tooi mɔŋ?

4. Samuudu mini Aadunim’[11]daa labsi suhi ni tobu (Chiyaama dali) ʒiri. ——— [11] Samuudunima n-daa nyɛ Annabi Salihu niriba, ka Aadunim’ daa nyɛ Annabi Hudu niriba.

5. Amaa! Samuudu nim’ bana, bɛ daa niŋ bala hallaka ni tahigu din nyɛ zaɣikpeeni.

6. Yaha! Amaa! Aadunima, ka bɛ niŋ ba hallaka ni pɔhim shεli din mali wɔri, ka di kumsi lahi be, ka mali yaa.

7. O (Naawuni) daa tim li mi na bɛ zuɣu yuŋ diba ayɔpoin ni dabsa anii, ka di kuli pa taba zuɣu, dinzuɣu ka a nya ninsalinim’ di puuni, ka bɛ nyɛla ban dondoya kamani dobino tigbir’ shɛŋa din lu n-doya.

8. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di nibɔŋɔ, a lahi nyari bɛ puuni so ŋun kpalim?

9. Ka Fir’auna mi gba kana, ni ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana, n-ti pahi ninvuɣu shεba bɛ ni daa lebi bɛ tiŋgbani pili (Annabi Lutu niriba), domin bɛ tuumbεri zuɣu.

10.Ka bɛ kpe bɛ Duuma (Naawuni) tumo taali ni, dinzuɣu ka O gbaai ba gbaari shεli din biɛrim pahira.

11. Achiika! Saha shεli kom ni daa kpe m-pali tiŋgbani ni, ka Ti kpiɣi ya niŋŋarim maa puuni.

12. Domin Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li leei wa’azu tin ya, ka tibli din yɛn wum li ka tilgi gu di maŋa.

13. Dinzuɣubɛ (Malaaika) yi ti piɛbsi kikaa ni yim zuɣu.

14. Ka bɛ kpiɣi tiŋgbani mini zoya, ka nyɛm li nyɛmbu yim.

15. Tɔ! Dindali maa ka din yɛn niŋ maa shiri yɛn niŋ.

16. Yaha! Dindali maa ka sagbana yɛn tahibɔɣi, ka leei zaɣigbariŋ.

17. Ka Malaaikanim’ ʒe di yεɣali kam. Ka Maalaaikanim’ anii yɛn ti ʒi a Duuma Daali’arshi (nam garo) bɛ zuɣu ni.

18. Dindali maa ka bɛ yɛn ti zaŋ ya nzali Naawuni tooni, ka nyɛvulilana so ku tooi sɔɣi yi puuni.

19. Amaa! Bɛ yi ti ti so o litaafi o nudirigu zuɣu,o ni yεli: “Deemi ya n litaafi ŋɔ maa karim.”

20. Achiika! Mani daa dihitabli (Dunia puuni) kadama n-nyɛla ŋun yɛn ti laɣim ni n saliya karibu.

21. Dinzuɣu, ka o nyɛla ŋun be bεri shɛli puuni bɛ ni niŋ yɛdda.

22. Alizanda shɛli din duhi zuɣusaa la puuni.

23. Ka di (Alizanda maa) binwola kuli be yoma (n-ti ŋun bɔri li).

24. (Ka bɛ yεli ba): “Dim ya ka nyu yolsigu puuni, domin yi ni daa daŋsi tum tuun’ shεŋa dabsa din garila puuni (Dunia).”

25. Amaa! Ninvuɣu so bɛ ni ti o litaafi ni o nuzaa, tɔ!Oni ti yεli: “M-baye, bε yi di kuli bi ti ma n litaafi ŋɔ gba.”

26. Yaha! M-bi mi bɛ ni yɛn kari ma saliya shɛli.

27. Mbaye, di (kpibu maa) yi di kuli nyɛla yim zuɣu (Dunia puuni).

28. M buni (arzichi) bi tooi niŋ ma anfaani shɛli.

29. N yiko (daliri) naai ya ka chε ma.

30. (Ka Naawuni yεli Malaaikanima)! “Gbaami ya o, ka lo o ni bandi.”

31. Din nyaaŋa, zaŋmi ya o n-ti labi ʒehiimi (buɣum) ni.

32. Din nyaaŋa, lom ya o ni zoligu din waɣilim nyɛ nuu ŋmεbu pihiyɔpoin, ka zaŋ yao niŋ di puuni.

33. Achiika! O daa nyɛla ninvuɣu so ŋun bi ti Naawuni so Ŋun galsi maa yεlimaŋli.

34. Omi bi kpaŋsiri ninsalinima nandana dihibu.

35. Dinzuɣu, zuŋɔ o ka zosim kpe.

36. O mi ka bindir’ shεli m-pahila yum kom (ʒim ni mari).

37. So bi diri li naɣila tuumbiεri nima.

38. Dinzuɣu M (Mani Naawuni) po yi (ninsalinim’) ni nyari shɛli.

39. Ni yi ni bi nyari shɛli.

40. Achiika! Di (Alkur’aani) nyɛla tuun’ so (Annabi Muhammadu) ŋun mali jilma la yεltɔɣa.

41. Yaha! Di pala yiliyindi so yεltɔɣa, bɛla ka yi tiri Naawuni yεlimaŋli.

42. Di mi pala baɣaso yεltɔɣa, biɛla ka yi teeri Naawuni yεla.

43. Di (Alkur’aani) nyɛla bɛ ni siɣisi shɛli ka di yi binnamda Duuma sani na.

44. Yaha! O (Annabi Muhammadu) yi di ŋma ʒi’ shεŋa m-pa Ti (Tinim’ Naawuni).

45. Achiika! Ti naan gbaai o ni nudirigu.

46. Din nyaaŋa, Ti naan ŋmaagi o kukojilgu (ka o kpi).

47. Yi mi puuni so naan ku tooi taɣi o (Annabi Muhammadu) ka chɛ Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba.

48. Yaha! Achiika! Di (Alkur’aani) nyɛla teebu n-zaŋ ti wuntizɔriba.

49. Yaha! Achiika! Ti mi ni ʒirinim’ be yi (ninsalinim’) puuni.

50. Yaha! Achiika! Di yɛn ti nyɛla ashaara n-zaŋ ti chεfurinima (Zaadali).

51. Yaha! Achiika! Di (Alkur’aani) nyɛla yεlimaŋli ka nyɛ din dihitabli.

52. Dinzuɣu, simsim a Duuma So Ŋun nam galsi maa yuli.

1. Bɔhigulana so bɔhiya n-zaŋ chaŋ azaaba shεli din yɛn ti niŋ.

2. N-zaŋ ti chεfurinima, so mi ku tooi taɣi li.

3. Ka di yɛn ti yila Naawuni So Ŋun su so’ shɛŋa din duri zuɣusaa sani.

4. Ka Malaaikanim’ yɛn ti duri O sani, n-ti pahi Ruhi (Malaaika Ziblila), dabsi’ shεli din saɣisi yuuntuhu pihinu (Dunia ŋɔ laasabu puuni).

5. Dinzuɣu (yaa nyini Anaabi)! Niŋmi suɣulo, suɣulo din viεla.

6. Achiika! Bɛ (chεfurinim’ maa) nyari li mi (Chiyaama yiɣisibu) katiŋa.

7. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) nyari li ka di be yoma.

8. Dabsi’ shεli sagbana ni yɛn ti leei kamani tahiʒiεɣu (bee anʒilfa) din nyεlgi.

9. Ka zoya leei kamani pekobri di yεɣili.

10. Zosim’ mi bi bɔhirio zoyεla.

11. Ka bɛ chɛ ka bɛ (ninsalinim’) yuundi taba, ka bibee ti yɛn bɔri ni o zaŋ o bihi n-yo o maŋ’ zuɣu, ka tilgi dindali maa daazaaba.

12. Ni o paɣa mini o mabihi.

13. Ni o dɔɣiriba ban daa laɣim ʒiya ni ŋuna (Dunia puuni).

14. Ni ban kam be tiŋgbani ni namgbanyini, ka di naan tooi tilgi o (ka chɛ Naawuni daazaaba).

15. Haifa! Achiika! Di nyɛla Lazza (buɣum kobilnini).

16. Ka di nyɛ din fuɣiri zuɣugbana.

17. Ka di boondi ŋun lebi biri Adiini, ka yi di yɛla ni.

18. Ka laɣim arzichi, ka lo li niŋ adaka ni (ka zaɣisi adiini sɔŋsim).

19. Achiika! Bɛ nam ninsala ka o nyɛla diribarlim lana.

20. Din be yi shihi o, ka o kɔŋ suɣulo.

21. Din mi vɛla yishihi o, kao niŋ biεm.

22. Naɣila jiŋ’ puhiriba.

23. Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban kuli bi milgi ka be jiŋli puhibu ni.

24. Ni ninvuɣu shεba ban daarzichi puuni mali tarli ka di nyɛ zaɣimirili.

25. N-zaŋ ti ŋun suhira, ni ŋun bi suhira dini.

26. Ni ninvuɣu shεba ban tiri sanyoo dali (Zaadali) yɛlimaŋli.

27. Ni ninvuɣu shεba ban zɔri bɛ Duuma (Naawuni) daazaaba dabiɛm.

28. Achiika! Bɛ Duuma (Naawuni) daazaaba ka yεmbahiga.

29. Ni ninvuɣu shεba bangubɛ tooni.

30. Naɣila bɛ daamiliya paɣaba, ni bɛ dabpaɣaba. Achiika! Bannim’ maa pala bɛ ni galindi shɛba.

31. Amaa! Ninvuɣu so ŋun tibo (paɣa shεba) din nyaaŋa, tɔ! Bannim’ maa nnyɛ ban kpahi yεɣi tariga.

32. Ni ninvuɣu shεba ban guri bɛ daamaananima, n-ti pahi bɛ daalikauli.

33. Ni ninvuɣu shεba ban zani n-tuhi bɛ shɛhiranima.

34. Ni ninvuɣu shεba ban guri bɛ jiŋli.

35. Bannim’ maa yɛn ti bela Alizanda yiya puuni, ka bɛ nyɛla bɛ ni tibgiri shɛba.

36. (Yaa nyini Annabi)! Ka bozuɣu ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa kuli zɔri yomyom’ n-kani a sani na (ni bε ti wum din be a sani?

37. Ka bɛ nyɛla laɣinsi n-ʒi a nudirgu mini a nuzaa zuɣu?

38. Di ni bɔŋɔ,bɛ zaɣiyino kam niŋdila kore ni bɛ ti zaŋ o n-kpεhi yolisigu Daalizanda la puuni?

39. Haifa! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nam ba mi bɛ ni ʒi shɛli puuni na.

40. Dinzuɣu, M-po wulinpuhili mini wulinluhili Duuma? Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban mali yiko.

41. Ka Ti ni tooi nyɛhi ba ka tahi ninvuɣu shɛba ban gari ba na, Ti mi pala bɛ ni yɛn tooi nyɛŋ shɛba.

42. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Chεli ba ka bɛ lim (bɛʒiri puuni), ka kpɛrita hali ti laɣim ni bɛ dabsi’ shεli bɛ ni niŋdi ba di daalikauli maa.

43. Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti yiri na bɛ gbala ni yomyoma, ka di ŋmanila bɛ niŋdila yomyoma n-chani buɣajεma shee la.

44. Ka bɛ nina ba tiŋgbani ni, ka filiŋ pili ba, dina n-nyɛ dabsi’ shεli bɛ ni daa gbaai ba di daalikauli la.

1. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-daa tim Annabi Nuhu o niriba sani na (ka yεli ti o): “Niŋmi a niriba wa’azu poi ka azaaba kpeeni naan ti kaba na.”

2. Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Achiika! Mani nyɛla saɣisigulana n-tin ya polo ni.”

3. “Kadama jεmmi ya Naawuni, ka zo O dabiɛm, ka doli ma.”

4. O (Naawuni) ni chɛ yi taya m-paŋ ya, ka naɣisi n-tin ya hali ni saha shεli O ni zali ya. Achiika! Naawuni saha maa yi ti kana, bɛ ku naɣisi li, yi yi di nyɛla ninvuɣu shɛba ban mi.

5. Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! M-boli n niriba yuŋ ni wuntaŋ’ ni.”

6. Amaa! M bolgu maa bi pahi ba shεli, naɣila bɛ zɔrimi ka chɛri ma.

7. “Yaha! Achiika saha shεli kam ka n-yi ti boli ba na, domin A ti chε m-paŋ ba, bɛ zaŋdila bɛ nubihi n-niŋdi bɛ tibvoya ni, ka zaŋ sitira m-m-pili bɛ maŋa, ka bɛ kuli bi milgi ka chɛ bɛ tuumbiεri, ka tibgi bɛ maŋa, tibgibu ni yεlimaŋli.”

8. “Din nyaaŋa, achiika! Ka m-boli ba polo ni.”

9. “Yaha! Ka m-moli n-ti ba, ka lahi sɔɣi m-boli ba ashilo ni.”

10. Dinzuɣu, ka n-yεli ba: “Bom ya yi Duuma (Naawuni) chεmpaŋ, achiika! O nyɛla Chεmpaŋlana.

11. O (Naawuni) ni siɣisi ya sakura na zuɣusaa, ka di kuli pa taba zuɣu

12. Ka pahi ya arzichi mini bihi, ka chɛ ka yi puri niŋ bindira, ka chɛ ka yi kulibona pali ni kom.

13. (Ka Annabi Nuhu yεli) “Bo n-leei muɣisi ya ka yi bi bɔri suhudoo ni Naawuni?”

14. Ka di nyɛla Achiika! O (Naawuni) nam yala payapaya.

15. Di ni bɔŋɔ, yi bi nya Naawuni ni nam sagbana ayɔpoin ka di nyɛ din kuli pa taba zuɣu shɛm?

16. Ka O lahi chɛ ka goli nyɛ neesim di (sagbana maa) puuni, ka chɛ ka wuntaŋ’ nyɛ furila?

17. Yaha! Naawuni n-chɛ ka yi bili tiŋgbani ni na, bilibu ni yεlimaŋli.

18. Din nyaaŋa, ka O yɛn ti labsi ya di puuni, ka ti lahi yihi ya, ka di nyɛla yihibu ni yεlimaŋli.

19. Yaha! Naawuni zaŋla tiŋgbani leei binyɛrgili n-tin ya.

20. Domin yi (ninsalinim’) doli soli shεŋa din yεlima di puuni.

21. Ka Annabi Nuhu yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! Bɛ kpela n taali ni, ka doli (ninvuɣu so) ŋun daarzichi mini o bihi ku tooi niŋ o anfaani shεli, naɣila ashaara.”

22. “Ka bɛ na nabiεri din galsi.”

23. Ka bɛ yεli: “Di chɛn ya yi buɣa maa jεma. Yi mi di chɛn ya wadda, ni suwaaɣa, ni yaguusa, ni yaɣuuka, n-ti pahi nasra.”

24. Yaha! (Ka Annabi Nuhu yεli): “Achiika! Bɛ shiri birgi (niriba) pam, dinzuɣu (yaa n Duuma Naawuni)! Miri ka A pahi zualindiriba shεli naɣila bɔrginsim.”

25. Domin bɛ tuumbiεri zuɣu, ka bɛ chɛ ka kom di ba, dinzuɣu ka bɛ yɛn ti kpɛhi ba buɣum ni. Din nyaaŋa, bɛ ti ku nya sɔŋdiba ka pa ni Naawuni.

26. Ka Annabi Nuhu yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Di chɛ chɛfurinim’ maa puuni ninvuɣu gaŋ tiŋgbani yaaŋa zuɣu.”

27. Achiika! A yi chɛ ba, bɛ ni birgi A daba, bɛ mi bi dɔɣiri so naɣila tuumbiɛri lana, chεfura.

28. “Yaa n Duuma Naawuni! Chεli paŋ ma, ni n niŋkura ayi (m ba mini m ma), ni ŋuŋ kpe n yiŋ’ na ka nyɛla ŋun ti Naawuni yεlimaŋli. Ni ban ti Naawuni yɛlimaŋli dobba ni paɣaba. Yaha! Di pahi zualindiriba shɛli naɣila hallaka.”

1. (Ya nyini Annabi)! Yεlima: Bɛ “(Naawuni) tim ni wahayi n (Mani Mihammadu) sani na kadama alizinnim’ salo wum n-ni karindi Alkur’aani, ka bɛ yεli: “Achiika! Ti wum Alkur’aani karim, ka di nyɛla lahaʒiba.”

2. “Di dolsiri mi n-zaŋ chaŋ sochibga, ka ti (tinim’ alizinnima) ti li yεlimaŋli, dinzuɣu di kariya ka ti lahi laɣim ti Duuma (Naawuni) ni shɛli jεm.”

3. “Yaha! Achiika! Ti Duuma (Naawuni) nam tibgiya, O bi zaŋ so leei O paɣa, bee bia.”

4. Yaha! Achiika! Ti puuni jεrigu n-daa nyɛ ŋun yεri yεltɔɣa din kpahi yεɣi ka chɛ Naawuni dolibu soli.

5. Yaha! Achiika! Tinim’ daa tεhirimi ni ninsala bee alizini ku saɣi ŋma ʒiri nzaŋ jɛndi Naawuni.

6. Yaha! Achiika! Di daa niŋ ya ka ninsalinim’ puuni do’ shɛba bɔri gulibu ni alizinnim’ puuni do’ shɛba, dinzuɣu ka bɛ pahi ba Naawuni tarsi kpahi yεɣa.

7. “Yaha! Achiika! Bɛ (alizinnim’) daa tεhi mi kamani yi (ninsalinim’) gba ni tεhi shɛm kadama di kariya ka Naawuni lahi yiɣisi so (Zaadali).

8. “Yaha! Achiika! Ti (alizinnim’) di niŋla niyya ni ti du zuɣusaa (n-ti wum Malaaikanim’ yεltɔɣa), ka nya li ka bɛ zaŋ (Malaaika shεba) ban mali yaa nguli li luɣulikam, ka bɛ lahi gbibi buɣum mokpala (saŋmarsi, ni bɛ zaŋ li labi ŋun kam bɔri ni o miri zuɣusaa na).

9. Yaha! Achiika! Tinim’ (alizinnim’) daa nyɛla ban ʒindi ʒiishe shεŋa (zuɣusaa maa), domin ti wum (lahibali shɛŋa din be zuɣusaa Malaaikanim’ sani n-ti ti ninsalinima), amaa! Pumpɔŋɔ, ŋun ti lahi bɔri ni o wum (yɛltɔɣa shɛli zuɣusaa), to o ni nya buɣum mokpala ka bɛ zaŋ li n-ʒiya guhiri o.

10. “Achiika! Tinim’ bi mi. Di ni bɔŋɔ, bɛ bɔrila ban be tiŋgbani yaaŋa zuɣu ni din be, bee bɛ Duuma (Naawuni) bɔri ba mi ni dolsigu?”

11. Yaha! Achiika! Tinim’ (alizinnim’) puuni shεba beni nyɛ alizinisuma, ka ti puuni shεba mi pa lala, ti nyɛla laɣinsi koŋkoba.

12. Yaha! Achiika! Tinim’ dihitabli kadama ti ku tooi nyεŋ Naawuni tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ti mi ku tooi nyɛŋ O (ka zo m-bɔrgi ka chɛ O daazaaba).

13. “Yaha! Achiika! Saha shεli ti ni daa wum dolsigu (Alkur’aani) maa, ka ti ti li yεlimaŋli, dinzuɣu ŋun ti o Duuma (Naawuni) yεlimaŋli, tɔ! O bi zɔri o laara filimbu, bee ka bɛ di o zualinsi (ka chɛ ka o taya nabgi).”

14. “Yaha! Achiika! Ti puuni shɛba beni nyɛ Muslinnima, ka ti puuni shεba mi beni n-nyɛ ban bɔrgi, dinzuɣu ŋun ti kpe Muslinsi daadiini puuni, tɔ! Bannim’ maa piigi dolsigu soli.

15. “Yaha! Amaa! Ban bɔrgi maa yɛn ti nyɛla ʒahannama buɣum dokuɣuri.”

16. Yaha! Bɛ (chεfurinim’) yi di zani ntuhi sochibga (Muslinsi) zuɣu, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) naan nyuhi ba sakom din galsi.

17. Domin ti dahim ba di puuni, dinzuɣu, ŋun lebi biri ka chɛ o Duuma (Naawuni) yɛla teebu, tɔ! Ti ni ti zaŋ o kpεhi azaaba kpeeni puuni.

18. Yaha! Achiika! Jiŋa nyɛla Naawuni dini, dinzuɣu, miri ya ka yi jεm shɛli (di puuni) m-pahi Naawuni zuɣu.

19. Yaha! Achiika! Saha shεli Naawuni dabli (Annabi Muhammadu) ni daa yiɣisi jεmdi O (Naawuni, ka puhiri jiŋli), bɛ (alizinnim’ maa) daa chɛ bɛla ni bɛ du m-pani taba zuɣu (domin Alkur’aani karim wumbu nyεɣisim zuɣu).

20. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Mani nyɛla ŋun jεmdi n Duuma (Naawuni), m-mi pala ŋun yɛn laɣim o mini so jεm.”

21.Yεlima: “Achiika! Mani ka yiko din yɛn tooi taɣi ya biɛrim bee anfaani shεli.”

22. Yεlima: “Achiika! So ku tooi taɣi ma ka chɛ Naawuni (daazaaba), m-mi ku tooi nyɛ sɔɣibu shee ka chɛ O.”

23. Naɣila din yi Naawuni sani na ni O tuuntali. Dinzuɣu, ŋun kpe Naawuni ni O tumo taali ni, tɔ! O mali ʒahannama buɣum, ka nyɛla ŋun yɛn pahi ninvuɣu shεba ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra.

24. Hali ni saha shεli bɛ (chεfurinim’) yi yɛn ti nya bɛ ni niŋdi ba shɛli (azaaba) alikauli maa, tɔ! Ni baalim, bɛ ni ti baŋ ŋun chɔɣim ka ka sɔŋda, ni ŋun zamaatu pɔra.

25. (Yaa nyini Annabi)! Yεlimaa: “M-bi mi, bee di ni bɔŋɔ, bɛ ni niŋdi ya shɛli (azaaba) daalikauli maa bela yoma, bee n Duuma (Naawuni) zalila di saha ka di be katiŋa?

26. O (Naawuni) nyɛla Ŋun mi din sɔɣi, O mi bi viiri O yɛli shɛŋa din sɔɣi n-wuhiri so.

27. Naɣila O (Naawuni) ni saɣi ti so ka o nyɛ tumo, achiika! O zaŋdila ban guli o na (Malaaikanima) ka bɛ ti be o tooni mini o nyaaŋa.

28. Domin O (Naawuni) baŋ ni kadama achiika! Bɛ ti bɛ Duuma (Naawuni) tuuntali. Yaha! O baŋsim nyɛla din gili ba, ka O lahi mi binshɛɣu kam kalinli ngari sokam.

1. Yaa nyini ŋun zaŋ sitira m-pili a maŋa (Annabi Muhammadu)!

2. Yiɣisim m-puhi jiŋli yuŋ, naɣila saha bɛla.

3. Di (yuŋ maa) pirgili, bee ka a booi di puuni saha biɛla.

4. Bee ka a pahi saha shεli di zuɣu, ka vεlgi Alkur’aani karim ni baalim.

5. Achiika! Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi yεltɔɣa timsili (Alkur’aani) na a zuɣu.

6. Achiika! Yuŋ yiɣisi puhi jiŋli maa nnyɛ din suhudoo gari, ni din yɛltɔɣa nyɛ kasi.

7. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A saŋgaya nyɛla din zooi wuntaŋ’ ni.

8. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bolimi a Duuma (Naawuni) yuli, ka labsi a maŋ’ zaasa n-ti o, labsibu ni yɛlimaŋli.

9. (Ŋuna n-nyɛ) wulinpuhili mini wulinluhili Duuma, Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Dinzuɣu, zaŋmi O leei a ni dalim So.

10. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo ni bɛ (chεfurinim’ maa) ni yεri shɛli, ka niŋ ba lalgim ka di nyɛla lalgim ni biɛrisuŋ.

11. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Chεli Ma (Mani Naawuni) ni ninvuɣu shεba ban labsi N yεltɔɣa ʒiri maa, bana n-nyɛ bundannima, ka naɣisi n-ti ba biɛla.

12. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) mali bandi (ankufunima), n-ti pahi ʒehiimi buɣum.

13. Ni bindiri shεli din muɣiri lɔŋ ni, ni azaaba kpeeni.

14. Dabsi’ shεli tiŋgbani mini zoya ni yɛn ti sɔhigira, ka zoya leei kamani bihigu din kuli kpaari bahira.

15. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-tim tuun’ so na yi (Maka chεfurinim’) sani, ni o ti leei shɛhiralana tin ya (Zaadali), kamani Ti ni daa min tim tuun’ so (Annabi Musa) na Fir’auna sani shεm.

16. Ka Fir’auna zaɣisi tumo maa yɛltɔɣa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa gbaagi o gbaari kpeeni.

17. Dinzuɣu, yi yi niŋ chɛfuritali, ka yi yɛn niŋ wula n-taɣi yi maŋ ka chɛ dabsi’ shεli din (dabiɛm) yɛn ti chɛ ka bibihi leei ban mali kobpiεla.

18. Sagbana nyɛla din yɛn ti tahibɔɣi ni dina. Achiika! O (Naawuni) daalikauli nyɛla din yɛn niŋ.

19. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla teebu, dinzuɣu ninvuɣu so ŋun bɔra, tɔ! Ŋun gbibi soviεlli n-zaŋ chaŋ o Duuma (Naawuni) sani.

20. Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) mi ni a yiɣisira mpuhiri jiŋli, di yi ti chɛ biɛla ni yuŋ pirgi yim pubu buta puuni, ni di (yuŋ maa) pirgili, ni di yim pubu buta ni, ni ninvuɣu shɛba ban be ni nyini maa puuni shɛba (a sahibenim’ maa gba nyɛla ban yiɣisiri yuŋ n-gaandi goma). Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun guri yuŋ mini wuntaŋ’ ni. O mi ni yi ku tooi zaŋ saha shεŋa din be yuŋ puuni zaasa jεm O, ka O chε m-paŋ ya. Dinzuɣu, karimmi ya yi ni ni tooi shɛli tariga Alkur’aani puuni. O (Naawuni) mi ni yi puuni shεba ni tooi gbaai doro (ka yuŋ naafila nyεŋ ba), ka yi puuni shεba gɔri tiŋgbani yaaŋa zuɣu m-bɔri Naawuni pina puuni, ka shεba mi tuhiri tobu Naawuni soli. Dinzuɣu, karimmi ya yi ni ni tooi shɛli di (Alkur’aani) puuni. Yaha! Puhimi ya jiŋli, ka tin ya zaka. Ka lahi paŋmi ya Naawuni paŋdisuŋ. Yaha! Binshɛɣu yi ni daŋsi n-ti yi maŋa (Dunia puuni), tɔ! Yi ni nya li Naawuni sani (Zaadali) ka di nyɛ din gari, ka di sanyoo lahi galsi. Dinzuɣu, bom ya Naawuni Chεmpaŋ, Achiika! Naawuni nyεla Chεmpaŋlana, Nambɔzobonaa.

1. Yaa nyini ninvuɣu so ŋun zaŋ sariga m-pili o maŋa (Annabi Muhammadu)!

2. Yiɣisim niŋ wa’azu.

3. Ka tibgi a Duuma (Naawuni).

4. Ka niŋ a sitira kasi.

5. Ka niŋ katiŋ’ ka chɛ ni buɣa jεma.

6. Yaha! Miri ka a ti pini ka bɔri ni bɛ ti pahi a shɛli di zuɣu.

7. Yaha! Niŋmi suɣulo a Duuma (Naawuni) zuɣu.

8. Dinzuɣu, bɛ yi ti piεbsi kikaa ni (Zaadali),

9. Tɔ! Dindali maa n-nyɛ dabsi’ kpeeni.

10. Ka di pa soochi n-ti chεfurinima.

11.(Yaa nyini Annabi)! Chεli Ma (Mani Naawuni) ni ninvuɣu so N-ni nam ka o nyɛ o ko (ŋuna n-nyɛ Walid Ibnu Mugirah).

12. Yaha! Ka n-ti o arzichi din galsi.

13. Ni o bihi shɛba ban ʒiya n-tabi o.

14. Ka N (Mani Naawuni) kuli balgi bεhigu n-ti o yɛlgibu ni yɛlimaŋli.

15. Din nyaaŋa, ka o lahi niŋdi kore ni M (Mani Naawuni) pahi o.

16. Chɛli gba! Achiika! O daa nyɛla tipawumli lana ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ wumbu.

17. Ni baalim, N (Mani Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn niŋ o talahi ni azaaba kpeeni (bee ka N-chɛ ka o du saɣuudu). [12] ——— [12] Annabi Hadiisi yɛliya ni Sa’uudu maa nyɛla zoli shɛli din be ʒahannama buɣum ni, ka bɛ yεn ti chɛ ka chɛfura du di zuɣusaa hali ti paai di tariga, ka pihigi lu na buɣum maa ni.

18. Achiika! O (Walid Ibnu Mugirah) nyɛla ŋun tεhi, ka ŋma ʒiri.

19. Dinzuɣu, ka bɛ (Naawuni) narim o, wula ka o leei kuli niŋ tɛhi (ka ŋma ʒiri n-zaŋ jɛndi Alkur’aani)?

20. Din nyaaŋa, ka bɛ (Naawuni) lahi narim o, wula ka o leei kuli niŋ tɛhi (ka ŋma ʒiri n-zaŋ jɛndi Alkur’aani)?

21. Din nyaaŋa, ka o (Walid Ibnu Mugirah) tɛhi.

22. Din nyaaŋa, ka o saɣim o nini ni, ka zaɣizaɣi li.

23. Din nyaaŋa, ka o lebi biri, ka tibgi o maŋa.

24. Ka yεli: “Ŋɔ (Alkur’aani) maa pa shεli m-pahila sihira n-nyɛ li, ka bɛ deeri li (bukpahinim’ sani na).”

25. (Ka yεli): “Ŋɔ maa pa shεli naɣila ninsala yεltɔɣa.”

26. Ni baalim, N (Mani Nawuni) ni zaŋ o kpεhi sakara (buɣum) ni.

27. (Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei baŋsi a binshɛɣu din nyɛ sakara?

28. Di (buɣum maa) bi kpalinda, di mi bi chɛri shɛli (naɣila di di li mi n-ti naai).

29. Ka di nyɛla din diri ninsalinim’ nimgbina, ka sabgiri li.

30. Di (sakara buɣum maa) malila (Makaaikanim’) pia ni awei (ka bɛ guli li).

31. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi zali ban guli (sakara) buɣum maa m-pahila bɛ nyɛla Malaaikanima, Ti mi bi zaŋ bɛ kalinli maa leei shɛli naɣila di nyɛla dahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, domin ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa dihitabli (ni Alkur’aani yεlimaŋtali), ka ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli pahi ni yεlimaŋtibo. Yaha! Domin ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim) maa mini ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli di zilsi (Alkur’aani yεlimaŋtali). Yaha! Domin ninvuɣu shεba doro (bee munaafichitali) ni be shɛba suhiri ni mini chεfurinim’ yεli: “Bimbo ka Naawuni leei kuli bɔri ni ŋmahinli ŋɔ maa?” Lala ka Naawuni bɔrgiri O ni bɔri so, ka dolsiri O ni bɔri so. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! So bi mi a Duuma tobbihi (Malaaikanim’) tariga naɣila Ŋuna. Yaha! Di (buɣum maa) pa shεli m-pahila wa’azu n-nyɛ li n-zaŋ ti ninsala.

32. Haifa! M (Mani Naawuni) po goli.

33. Ni yuŋ, di yi ti niŋ bekaali na.

34. Ni bekaali, di yi ti neei zaasa.

35. Achiika! Di (sakara buɣum) be mushiiba kara puuni.

36. Ka di nyɛ wa’azu n-ti ninsalinima.

37. Ni yi puuni ninvuɣu so ŋun bɔri ni o daŋsi (tuunvɛla), bee ka o naɣisi.

38. Nyɛvuli kam nyɛla bɛ ni yɛn zaŋ di ni tum shɛli n-dalim li.

39. Naɣila nudirgunima (ban yɛn ti deei bɛ tuuntumsa litaafi ni bɛ nudirgu).

40. Bɛ yɛn ti bela Alizanda yiya puuni ka bɔhira.

41. (Ka bɛ bɔhiri) bibɛhi yɛla.

42. “Bimbo n-leei kpεhi ya sakara (buɣum) ni?”

43. Ka bɛ yεli: “Ti daa ka ban puhiri jiŋli puuni.”

44. “Ti mi daa pa ban dihiri nandamba (ti daarzichi puuni).”

45. “Ka ti daa lahi be ban yɛri yɛltɔɣa kaha ni.”

46. “Yaha! Ti daa labsirila Sanyoodali (Zaadali) ʒiri.”

47. Hali ka dihitabli (kpibu) ti ka ti na.

48. Dinzuɣu, suhudeenim’ suhudee ku tooi niŋ ba anfaani shεli (Zaadali).

49. Bo n-leei mali ba (chεfurnim’ maa), ka bɛ lebri biriti wa’azu (Alkur’aani)?

50. Bɛ (chεfurinim’ maa yi nya Annabi Muhammadu), bɛ ŋmanila buŋ’ shɛŋa ban yirigi.

51. Ka bɛ zo ka chɛ gbiɣinli.

52. Chɛli gba! Bɛ (chεfurinim’ maa) zaɣiyino kam bɔrimi ni bɛ ti ba gbana (litaafi na Naawuni sani) ka di yɛrgi luɣulikam.

53. Haifa! Chɛli gba! Bɛ kuli bi zɔrila Chiyaama.

54. Haifa! Achiika! Di (Alkur’aani) nyɛla teebu.

55. Dinzuɣu, ninvuɣu so ŋun bɔra, tɔ! Ŋun zaŋmi li n-teei o maŋa.

56. Yaha! Bɛ (chɛfurinim’) bi zaŋdi li n-teeri bɛ maŋa, naɣila Naawuni yi yu, Ŋuna n-nyɛ Ŋun tu ni bɛ zo dabiεm, ka lahi nyɛ Ŋun tu kamaata ni chεmpaŋ.

1. M (Mani Naawuni) po Zaadali.

2. Yaha! M-po nyɛvuli shɛli din zooi di maŋ’ galime.

3. Di ni bɔŋɔ, ninsala (chɛfura) tεhirimi ni Ti (Tinim’ Naawuni) ku tooi laɣim o koba (Zaadali)?

4. Wumma! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn tooi laɣim o nubihi mini o naponbihi luɣuyini.

5. Chɛli gba! Ninsala (chɛfura) bɔrimi ni o daŋsi tuumbεri o tooni.

6. Ka o naan bɔhira: “Bondali n-nyɛ Zaadali?”

7. Di yi ti niŋ ka nimbihi nyεɣisi.

8. Ka goli neesim chaŋ ka chɛ li.

9. Ka bɛ laɣim wuntaŋ’ mini goli (ka di yi wulinpuhili na).

10. Dindali maa ka ninsala yɛn ti yεli: “Yapolo ka guubu shee be?”

11. Haifa! Sɔɣibu shee ti kani.

12. Dindali maa, a Duuma (Naawuni) sani n-nyɛ tablibu shee.

13. Dindali maa, ka bɛ yɛn ti ninsala o ni daŋsi tuun’ shɛli (o nyɛvuli puuni), ni o ni naɣisi shɛli lahibali.

14. Chɛli gba! Ninsala gba nya o tuma ni nyɛ shɛli.

15. Hali o yi ti tahi o fabla na (bɛ ku deei li).

16. (Yaa nyini Annabi)! Di damdi a zinli (ni Alkur’aani karimbu), domin a gbaai li ni yomyoma.

17. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-su di laɣimbu (a zuɣu ni), ni di karimbu.

18. Dinzuɣu, Ti yi karindi li, tɔ! Nyin doli di karimbu maa (ni baalim).

19. Din nyaaŋa, Tinima n-su di neebu.

20. Haifa! Chɛli gba! Yi (ninsalinim’) bɔri la yomyom’ yili ŋɔ maa (Dunia)?

21. Ka chεri Chiyaama?

22. Dindali maa, (ninvuɣu shεba) nina yɛn ti malila neesim.

23. Ka di nyɛla din lihiri di Duuma (Naawuni).

24. Yaha! Dindali maa ka (ninvuɣu shεba) nina yɛn ti zaɣizaɣi.

25. Ka di dihitabli kadama yɛlbiɛɣu ni shee di zuɣu na.

26. Haifa! Nyɛvuli yi ti paai kukojila ni (ninsala yi ti yɛn bahi).

27. Ka bɛ yεli: “Ŋuni n-leei nyɛ tibra (ŋun yɛn taɣi o nyɛvuli n-ti ti)?

28. Ka o dihitabli ni o nyɛla ŋun yɛn wolgi ni Dunia.

29. Ka (ninsala) bee gabgi ni o bee.

30. A Duuma (Naawuni) sani n-nyɛ karilabi shee dindali maa.

31. O (chɛfura) bi tila (Alkur’aani) yεlimaŋli, o mi bi puhi jiŋli.

32. Amaa! O labsi li mi (Alkur’aani) ʒiri, ka lebi biri.

33. Din nyaaŋa, ka o chaŋ o iyaali sani ka gamda.

34. (Yaa nyini chɛfura)! Ashaara be a zuɣu, dina n-nyɛ din simsi a.

35. Di nyaaŋa, ashaara be a zuɣu, dina n-nyɛ din simsi a.

36. Di ni bɔŋɔ, ninsala tεhirimi ni bɛ kuli yɛn chɛ o mi lala?

37. Di ni bɔŋɔ, o daa pala dablim kom din tɔɣi, ka bɛ dulindi li n-niŋdi (paɣa tooni na)?

38. Din nyaaŋa, ka o leei ʒitalli, ka O (Naawuni) nam o, ka chɛ ka o nama saɣisi?

39. Ka zaŋ o niŋ balibu buyi puuni, doo ni paɣa.

40. Di ni bɔŋɔ, (Duuma So) Ŋun niŋ ŋɔ maa ka yiko din yɛn tooi neei kpiimba?

1. Achiika! Zaamani din niŋ waɣilim daa ti yεɣi ninsala (Annabi Adam) zuɣu, ka o daa pa binshɛɣu din mali yuli. [13] ——— [13] Annabi Adam nambu nyaaŋa, o daa paai yuum pihinahi ka kuli nyala taŋkpau, ka bε naan ti pobsi nyεvuli niŋ o ni ka o leei ninsala.

2. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) namla ninsala ni dablim kom din gabi ni taba, ka Ti dahindi o, dinzuɣu ka Ti zaŋ o leei ŋun wumda, ka nyara.

3. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) wuhi o la soya ayi (o yi bɔra), ka o leei ŋun paɣi, bee ka o leei gutulu.

4. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) malila buɣum bandi mini zolsi shili n-zaŋ guli chεfurinima, n-ti pahi sa’iiri buɣum.

5. Achiika! Naawuni dabsuma yɛn ti nyurila dam kopunim’ ni, ka bɛ gabi li ni kaafura.

6. Di (kaafura maa) nyɛla (Alizanda puuni) kobilnina shεli, ka Naawuni daba yɛn ti nyuri di puuni, ka bɛ chɛ ka di puhiri tiŋgbani ni na, puhibu ni yɛlimaŋli.

7. Bɛ (Alizanda bihi maa) daa paandi la alikaui, ka zɔri dabsili din zaɣibiεɣu yɛn ti yεligira.

8. Ka bɛ daa lahi dihiri nandana mini kpibga (bɛ daarzichi puuni), n-ti pahi tobdaba, (ka di nyɛla) bɛ gba di mali la di bukaata.

9. (Ka bɛ yεra): “Achiika! Ti dihiri ya li la Naawuni zuɣu, dinzuɣu ti bi bɔri sanyo’ shεli bee paɣibu yi sani.”

10. Achiika! Tinim’ zɔrila dabiɛm ti Duuma (Naawuni) sani zaŋ chaŋ dabsi shεli (ninsalinim’) nina polo ni yɛn ti saɣim, ka zaɣizaɣi (suhusaɣiŋgu zuɣu).

11. Dinzuɣu ka bɛ Duuma (Naawuni) gu ba ni dindali maa zaɣibɛɣu, ka laɣim ba ni vɛlim mini neesim (bɛ nina polo), n-ti pahi suhupiεlli.

12. Ka lahi yo ba samli ni Alizanda, ni silki sitira domin suɣulo shɛli bɛ ni daa niŋ maa zuɣu.

13. Ka bɛ nyɛla ban dondoya n-dalim kuɣuwaɣila zuɣu di (Alizanda maa) puuni, bɛ bi nyari wuntaŋ’ tulum, wɔri mi bi gbaari ba.

14. Ka di (Alizanda puuni) mahim kuli miri ba, ka bɛ siɣisi di binwola na, ka di nyɛla din kuli be yoma ni bana.

15. Ka bɛ lahi zaŋ anʒilfa jiŋlahi n-gili ba, n-ti pahi kopunim’ din nyɛ kalo.

16. Ka di nyɛ kalo din nyɛ anʒilfa, ka bɛ nam li saɣisi bɛ ni kuli bɔri shɛm.

17. Ka bɛ nyuhi ba (dam) kopunim’ di (Alizanda maa) puuni, ka di nyɛla bɛ ni gabi shɛli ni kaakaaduro.

18. Di (Zanjabiila maa) nyɛla kobilnin’ shεli di (Alizanda) puuni, ka bɛ boondi li Salsabiila.

19. Ka bidibbila nyirinsi ban kuli bi zoori gili ba, a yi nya ba, a ni tεhi ni bɛ nyɛla alulluɣi [14] din yεɣili luɣulikam. ——— [14] Alulluɣi nyεla salima balibu din ka ŋmali Dunia ŋɔ.

20. Yaha! A yi nya nimaa ni (Alizanda maa puuni), tɔ! A nya yolsibu din paai tariga, n-ti pahi nam din galsi.

21. Sitira shεŋa bɛ ni yɛri zuɣusaa nyɛla silki vakaha, ni din nyεlsira (ka di mali din tibsa, ni din bi tibsa). Yaha! Ka bɛ dihi ba nachinsi ni anʒilfa baŋsi, ka bɛ Duuma lahi nyuhi ba binnyur’ shεli din nyɛ kasi.

22. (Ka bɛ yεli ba): “Achiika! Ŋɔ maa nyɛla sanyoo n-tin ya, domin yi tuuntumsa daa nyɛla bɛ ni paɣi shɛli.”

23. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) n-siɣisi Alkur’aani n-ti a na, ka di nyɛ siɣisi ni yɛlimaŋli.

24. Dinzuɣu, niŋmi suɣulo ni a Duuma (Naawuni) zaligu, ka miri ka a doli bɛ (ninsalinim’) puuni ninvuɣu so ŋun kpεri Naawuni taali puuni, bee ŋun zooi gutulunsi.

25. Yaha! Bolimi a Duuma (Naawuni) yuli Asiba ni Zaawuni.

26. Yaha! Yuŋ puuni, niŋmi suzuuda nti O, ka lahi niŋ O kasi yuŋ din waɣa.

27. Achiika! Bambɔŋɔnim’ maa bɔrila yomyoma (Dunia), ka chεri dabsi’ timsili n-zaandi bɛ nyaaŋa.

28. Ti (Tinim’ Naawuni) N-nam ba, ka kpaŋsi bɛ nama, Ti mi yi lahi bɔra, ka Ti taɣi ba ka zaŋ ninvuɣu shɛba na, ka di nyɛla taɣibu ni yεlmaŋli.

29. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla wa’azu, dinzuɣu ŋun bɔra, ŋun gbibi soviεlli n-zaŋ chaŋ o Duuma (Naawuni) sani.

30. Yi mi ku tooi yu (dolsigu), naɣila Naawuni n-yu li. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana.

31. O zaŋdila O ni bɔri so n-kpɛhiri O nambɔzɔhigu (Alizanda) ni, ka kpaɣisi azaaba kpeeni zali zualindiriba.

1. M (Mani Naawuni) po pɔhim shɛli din ʒɛri parinda.

2. Yaha! M-po pɔhim shɛŋa din ʒɛri ni pam, ka saɣindi binyɛra.

3. N-lahi po Malaaika shɛba ban toori Naawuni nambɔzɔhigu (sakom) nyεɣinda.

4. Ka lahi po Alkur’aani aayanim’ din wolgiri yɛlimaŋli mini ʒiri, ka di nyɛ wolgibu ni yɛlimaŋli.

5. Yaha! M-po Malaaika shɛba ban siɣisiri wahayi (Naawuni tuuntali) na.

6. Domin di ti ŋmaai daliri kam, bee ka di leei valsigu.

7. Achiika! Bɛ ni niŋdi ya alikauli shɛli maa (Chiyaama) nyɛla din yɛn niŋ.

8. Dinzuɣu di yi ti niŋ ka bɛ nyɛhi saŋmarsi neesim.

9. Yaha! Bɛ yi ti bɔɣi sagbana.

10. Yaha! Di yi ti niŋ ka bɛ wurim zoya.

11. Yaha! Bɛ yi zali saha shɛli tuumba ni yɛn laɣim.

12. Dabsi’ dini zuɣu ka bɛ naɣisi li.

13. Yɛlimaŋli mini ʒiri wolginsim dali zuɣu (ka bɛ naɣisi li).

14. (Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei yɛn chɛ a baŋ din nyɛ wloginsim dabsili.

15. Dindali maa, azaaba kpeeni daa be ninvuɣu shɛba ban labsiri Chiyaama ʒiri maa zuɣu.

16. Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) daa bi niŋ ban daŋ tooni hallaka?

17. Din nyaaŋa ka Ti yɛn zaŋ ban kpalim nyaaŋa n-dolsi ba.

18. Lala ka Ti niŋdi bibiɛhi.

19. Dindali maa, azaaba kpeeni daa be ninvuɣu shɛba ban labsi Chiyaama ʒiri maa zuɣu.

20. Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) bi nam ya mi ni kochɔɣiŋgu (Maniyyi bee dablim kom)?

21. Ka Ti zaŋ li niŋ luɣushɛli polo din nyɛ suhudoo ni yɛmbahiga shee.

22. Hali ni saha shɛli Ti ni zali li.

23. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali Ti nam zaligu, m-bo ni ban zaandi fukumsi.

24. Dindali maa, azaaba kpeeni daa be ninvuɣu shɛba ban labsi Chiyaama ʒiri maa zuɣu.

25. Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) bi zaŋ tiŋgbani leei koligu?

26. (Ka di laɣindi) ninvuɣu shɛba ban be bɛ nyɛvuya ni mini ban kpi (di puuni)?

27. Ka Ti zaŋ zolikara niŋ di puuni, ka nyuhi ya ko’ nyɛɣisili?

28. Dindali maa, azaaba kpeeni daa be ninvuɣu shɛba ban labsi Chiyaama ʒiri maa zuɣu.

29. (Ka bɛ yɛli buɣum bihi): “Cham ya n-ti laɣim ni binshɛɣu yi ni daa labsiri ʒiri la.”

30. “Cham ya mahim shɛli din mali wula ata la shee (dina n-nyɛ ʒahannama buɣum nyɔhi).”

31. Dina m-pa mahim, di mi ku tooi taɣi ninsala ka chɛ ʒahannama buɣum zilli.

32. Achiika! Di nyɛla din labri buɣum kpila din ŋmani nam yilikara.

33. Ka di naan ŋmani laakumi sabila.

34. Dindali maa, azaaba kpeeni daa be ninvuɣu shɛba ban labsi Chiyaama ʒiri maa zuɣu.

35. Ŋɔ maa nyɛla dabsi’ shɛli bɛ (niriba) ni ku tooi yɛli yɛltɔɣa.

36. Bɛ mi ku saɣi ti ba, ka bɛ fabli.

37. Dindali maa, azaaba kpeeni daa be ninvuɣu shɛba ban labsi Chiyaama ʒiri maa zuɣu.

38. Ŋɔ maa nyɛla wolginsim dabsili, ka Ti (Tinim’ Naawuni) laɣim yi mini ban daŋ tooni maa.

39. Dinzuɣu, di yi niŋ ka yi mali nabiɛri shɛli, tɔ! Yin nam ya Ma.

40. Dindali maa, azaaba kpeeni daa be ninvuɣu shɛba ban labsi Chiyaama ʒiri maa zuɣu.

41. Achiika! Wuntizɔriba yɛn ti bela mahim mini kobilnina puuni.

42. Ni binwoli shɛŋa bɛ suhi ni kuli gbaai.

43. (Ka bɛ yɛli ba)! “Dim ya ka nyu ka di nyɛ yolsigu n-tin ya domin yi ni daa tumdi tuun’ shɛŋa zuɣu.”

44. Achiika! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri ninvuɣu suma sanyoo.

45. Dindali maa, azaaba kpeeni daa be ninvuɣu shɛba ban labsi Chiyaama ʒiri maa zuɣu.

46. Dim ya ka wum ya nyεɣisim biɛla, achiika! Yi nyɛla bibiɛhi.

47. Dindali maa, azaaba kpeeni daa be ninvuɣu shɛba ban labsi Chiyaama ʒiri zuɣu.

48. Yaha! Bɛ yi yɛli ba: “Kurummi ya n-ti Naawuni, bɛ bi kurinda.”

49. Dindali maa, azaaba kpeeni daa be ninvuɣu shɛba ban labsi Chiyaama ʒiri maa zuɣu.

50. Ka yɛltɔɣa dini ka bɛ (chɛfurinim’) leei yɛn ti yɛlimaŋli di (Alkur’aani) nyaaŋa.

1. Bo yɛla ka bɛ leei bɔhiri taba?

2. Lahibali timsili yɛla (Chiyaama yiɣisibu yɛla ka bɛ chɛfurinim’ bɔhiri taba).

3. Dina n-nyɛ bɛ ni ŋmɛri namgbankpeeni shɛli puuni maa.

4. Haifa! Ni baalim, bɛ ni ti baŋ.

5. Din nyaaŋa, Haifa! Ni baalim. bɛ ni ti baŋ.

6. Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) bi zaŋ tiŋgbani leei binyɛrgili?

7. Ka zoya mi nyɛ kpahi (din gbibi tiŋgbani)?

8. Ka Ti nam ya ka yi nyɛ balibu (doo ni paɣa).

9. Yaha! Ka Ti chɛ ka gom nyɛ vuhim n-tin ya.

10. Ka Ti lahi zaŋ yuŋ ka di nyɛ ashili lirgu tin ya.

11. Ka Ti lahi zaŋ wuntaŋni leei bindirigu bobu saha.

12. Ka Ti me sagbana ayɔpoin din mali yaa yi zuɣusaa.

13. Ka Ti lahi tin ya furila shɛli (wuntaŋa) din kuli neei pam.

14. Yaha! Ka Ti siɣisi sakom na zuɣusaa, ka di nyɛla din kuli kpaara.

15. Domin ti zaŋ li n-yihi bimbɛlim mini bimbilma.

16. Ni puri din laɣim tihi pam.

17. Achiika! Saliya karibu dali nyɛla din mali di saha.

18. Dabsi’ shɛli bɛ ni yɛn ti piɛbsi kikaa ni, ka yi ka na (ManiNaawuni sani) ka nyɛla laɣinsi.

19. Ka bɛ yooi sagbana, ka di leei dindoya.

20. Ka bɛ (Naawuni) chɛ ka zoya chana, ka leei aliziŋkom.

21. Achiika! ʒahannama buɣum nyɛla din be guhibu shee.

22. Ka di nyɛ labbu shee n-ti ban kpahi yεɣi tariga.

23. Ka bɛ nyɛla ban yɛn ʒini di puuni ʒemana waɣila.

24. Bɛ ti bi yɛn lam gom bee ka bɛ lam binnyurili shɛli di puuni.

25. Naɣila kotulum mini ʒim ni mari.

26. Di nyɛla sanyoo din simsi ba.

27. Achiika! Bɛ daa nyɛla ban bi zɔri saliya karibu dabiɛm.

28. Yaha! Ka bɛ labsi Ti aayanim’ ʒiri.

29. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) malila yɛllikam laasabu, ka di nyɛla Ti ni sabi shɛli sɔŋ.

30. Dinzuɣu lammi ya, Ti ku yon ya sam shɛli naɣila azaaba.

31. Achiika! Wuntizɔriba mali tarli din galsi.

32. (Bɛ sanyoo nyɛla) Alizanda puri mini Inabi (sinsaba).

33. Ni paɣasara ban biha pali bɛ nyɔri ni, ka bɛ yuma lahi saɣisi taba.

34. Ni jaashee din pali ni dam.

35. Bɛ bi wumdi yɛltɔɣa kaha di puuni, bɛ di ti yɛli ni ʒiri.

36. Di nyɛla sanyoo din yi a Duuma sani na, ka nyɛla pini din galsi.

37. Sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni Duuma, Nambɔnaa, bɛ ka yiko din yɛn ti tooi tɔɣisi yɛltɔɣa shɛli o sani.

38. Dabsi’ shɛli Ruhi (Malaaika Ziblila) mini Malaaikanim’ ni yɛn ti zani safu ni, bɛ ti ku tooi tɔɣisi yɛltɔɣa naɣila Nambɔzobonaa ni saɣi ti so, ka o naan tooi tɔɣisi yɛltɔɣa shɛli din tuhi.

39. Dina n-nyɛ yɛlimaŋli dali, dinzuɣu ŋun bɔra, ŋun gbibi biɛrisuŋ n-zaŋ labi o Duuma sani.

40. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) valsiri ya mi ni azaaba din be yoma, dabsi’ shɛli ninsala ni yɛn yuli o nuhi ni daŋsi tuun’ shɛŋa, ka chɛfura yɛli: Bo n-di leei niŋ ka n-gba leei taŋkpaɣu.

1. M (Mani Naawuni) po Malaaikanim’ ban tɔhigiri deeri (chɛfurinim’) nyɛvuya ni suli.

2. Yaha! M-po Malaaikanim’ ban deeri ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛliamaŋli nyɛvuya ni baalim.

3. Yaha! M-po Malaaikanim’ ban chani ka labri sagbana mini tiŋgbani sunsuuni.

4. Yaha! M-po Malaaikanim’ ban kpaɣiri taba n-zaŋ chaŋ Naawuni ni puhi ba shɛli tumbu.

5. Yaha! M-po Malaaikanim’ ban gbibi binnamda yɛligola.

6. Dabsi’ shɛli din sɔhigiri binyɛra ni yɛn ti sɔhigira.

7. Ka kikaa piɛbsibu (din pahiri ayi) doli di nyaaŋa.

8. Dindali maa, ninvuɣu shɛba suhiri nyɛla din yɛn ti dam.

9. Ka bɛ (ninsalinim’) nina ba tiŋgbani ni.

10. Ka bɛ yɛra: “Di ni bɔŋɔ, ti nyɛla bɛ ni yɛn labsi shɛba ti tuuli bɛhigu la ni?

11. Hali di yi niŋ ka ti yi leei koba din bursi bursi?

12. Ka bɛ yɛli: “Din ŋuna, di labbu maa nyɛla ashaara dini.”

13. Achiika! Di nyɛla tahigu yim zuɣu.

14. Ka a nya ba (ninsalinima) ka bɛ ʒe tiŋgbani yaaŋa zuɣu.

15. (Yaa nyini Annabi)! Di nibɔŋɔ, Annabi Musa lahibali ka a na?

16. Saha shɛli o Duuma ni daa boli o biɛŋ din nyɛ kasi la shee.

17. (Ka yɛli o): “Cham Fir’auna sani, dama o nyɛla ninvuɣu so ŋun kpahi yεɣi.”

18. Ka yɛli o: “Di ni bɔŋɔ, a ku niŋ a maŋ’ kasi?”

19. Ka n-dolsi a n-zaŋ kana a Duuma sani, ka a zo o dabɛm?”

20. Ka o (Annabi Musa) wuhi o alaama titali (dina n-nyɛ o jaangbee la).

21. Ka o (Fir’auna) labsi o ʒirilana, ka kpe Naawuni taali puuni.

22. Din nyaaŋa, ka o lebi biri, ka be o tummbiɛri ni.

23. Ka o laɣim o niriba, ka moli.

24. Ka yɛli: “Mani n-nyɛ yi duuma so ŋun gari duma kam.”

25. Ka Naawuni niŋ o azaaba ni o bahigu yɛltɔɣa ŋɔ maa mini tuuli dini la .

26. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-ti ninvuɣu so ŋun zɔri Naawuni.

27. Di ni bɔŋɔ, yi (ninsalinim’) nambu n-kpɛm gari sagbana shɛli O (Naawuni) ni me ŋɔ maa?

28. O (Naawuni) duhila di mee, ka chɛ ka di saɣisi.

29. Ka zibgi di yuŋ, ka chɛ ka di wuntaŋ’ ne.

30. Din nyaaŋa, ka o yɛrgi tiŋgbani.

31. Ka O yihi di kom mini di biŋkobri ŋubbu shee di puuni na.

32. Ni zoya, ka O (Naawuni) kpaŋkpa li.

33. Ka di nyɛ nyεɣisim wumbu n-tin ya, ni yi biŋkɔbri.

34. Dinzuɣu, mushiiba titali (Chiyaama yiɣisibu) yi ti kana.

35. Dabsi’ shɛli ninsala ni yɛn ti teei o ni daa tum shɛli.

36. Ka bɛ yihi ʒehiimi buɣum polo ni, n-zaŋ ti ŋun yɛn nya li.

37. Amaa! Ninvuɣu so ŋun kpahi yεɣi.

38. Ka gahim Dunia biɛhigu.

39. Tɔ! Achiika! Ʒehiimi buɣum n-nyɛ o labbu shee.

40. Amaa! Ninvuɣu so ŋun zo o Duuma (Naawuni) tooni zanibu, ka mɔŋ o maŋ’ suhuyurlim.

41. Tɔ! Achiika! Alizanda n-nyɛ o labbu shee.

42. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira n-zaŋ chaŋ saha (Chiyaama yiɣisibu), ni bondali ka di yɛn ti niŋ?

43. Yapolo ka a yɛn nyɛ di baŋsim yɛli ba?

44. Di baŋsim kpaliŋkpaa bela a Duuma (Naawuni) sani.

45. Achiika! A nyɛla valsigulana n-ti ŋun zɔri li.

46. Dabsi’ shɛli bɛ (chɛfurinim’) ni yɛn ti nya li, di yɛn ti ŋmanila bɛ na ʒin ʒinila Dunia puuni, naɣila dabsili puuni Zaawuni bee di Wuntaŋ’ palli.

1. O (Annabi Muhammadu) saɣim o nini ni, ka lebi biri.

2. Domin zom kana o sani na zuɣu.

3. (Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei baŋsi a ni di yi pa shɛli o naan niŋ kasi.

4. Bee ka o wum a wa’azu, ka wa’azu maa niŋ o anfaani?

5. Amaa! Ninvuɣu so ŋun mali buni maa.

6. Ka a zaɣisim be o ni.

7. Tɔ! Bo n-leei yɛn niŋ a chuuta o yi bi niŋ kasi.

8. Amaa! Ŋun kana a sani n-ti bɔri yomyom’ maa.

9. Ka o nyɛla ŋun zɔri Naawuni.

10. Ka a nyɛla ŋun yi o yɛla ni.

11. Haifa! Achiika! Di nyɛla teebu

12. Dinzuɣu, ŋun bɔra ŋun zaŋ li n-teei o maŋa.

13. Di bela kundi shɛŋa din mali jilma la puuni.

14. Ka di nyɛ bɛ ni duhi shɛli, ka nyɛla din mali kasi.

15. Ka di be Malaaikanim’ ban sabri (ninsalinim’) tuuntumsa nuu ni.

16. Darzanima, ban doli Naawuni zaligu.

17. Bɛ narim ninsala (chɛfura), bo nleei chɛ ka o niŋ gutulunsi?

18. Ni bimbo ka O (Naawuni) nam o?

19. Ni maniyyi (dablim kom) ka O nam o, ka nam O saɣisi.

20. Din nyaaŋa ka O balgi soli n-ti o.

21. Din nyaaŋa, ka O chɛ ka o kpi, ka zaŋ o niŋ gballi ni.

22. Din nyaaŋa, O yi bɔra, ka O lahi yiɣisi o.

23. Haifa! O (ninsala) bi tum Naawuni ni puhi o shɛli niŋbu.

24. Dinzuɣu, ninsala yulmi o bindirgu.

25. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kpaai la kom na (sagbana ni) kpaabu ni yɛlimaŋli.

26. Din nyaaŋa, ka Ti chɛ ka tiŋgbani tahibɔɣi, bɔɣibu ni yɛlimaŋli.

27. Din nyaaŋa, ka Ti chɛ ka bimbilima yi di puuni na.

28. Ni inabi (sinsaba) mini momaha.

29. Ni zaituun mini dobino.

30. Ni puri din laɣim tihi pam.

31. Ni binwola mini biŋkobri bindira.

32. Ka di nyɛla nyεɣisim n-ti ya, n-ti pahi yi biŋkobri.

33. Dinzuɣu, tahigu din pahi ayi yi ti kana.

34. Dindali ka ninsala yɛn ti zɔri kachɛri o mabia.

35. Ni o ba mini o ma.

36. Ni o paɣa mini o bihi.

37. Dindali maa, bɛ puuni ninvuɣu yino kam daa ti yεn malila yɛli shɛli din saɣindi o.

38. Dindali maa, ninvuɣu shɛba nina yɛn ti malila neesim.

39. Ka nyɛla din lara, ka mali suhupɛlli.

40. Dindali maa mi, taŋkpagbilgu yɛn ti limsila shɛba nina polo.

41. Ka zimsim ŋari li.

42. Bannim’ maa n-nyɛ chɛfurinima, ka nyɛ bibiɛhi.

1. Bɛ yi ti nyɛhi wuntaŋ’ neesim.

2. Yaha! Saŋmarsi yi ti gabi taba ni.

3. Yaha! Bɛ yi ti wurim zoya.

4. Yaha! Bɛ yi ti chɛ laakumbaɣa bahi (ka so bi lahi guli ba).

5. Yaha! Bɛ yi ti laɣim mɔɣuni biŋkobri luɣuyini.

6. Yaha! Bɛ yi ti chɛ ka teeku kom taai ni buɣum.

7. Yaha! Bɛ yi ti laɣim nyɛvuya ni di nimgbina.

8. Bɛ yi ti bɔhi bipuɣimbila so bɛ ni daa pi ni o nyɛvuli.

9. Taali dini zuɣu ka bɛ daa ku o.

10. Yaha! Bɛ yi ti chɛ ka ninsalinim’ tuuntumsa gbana yεɣili luɣuli kam.

11. Yaha! Bɛ yi ti shi sagbana (kamani bɛ ni shiri biŋkobgu shɛm).

12. Yaha! Bɛ yi ti pɔbsi ʒehiimi buɣum.

13. Yaha! Bɛ yi ti vuui Alizanda miri na.

14. Nyɛvuli ni baŋ di ni kana (Chiyaama) ni shɛli.

15. M-po saŋmari shɛŋa ban chana, ka labri na.

16. Ka di nyɛla din zɔra, ka sɔɣira.

17. Ni yuŋ, di yi ti surgi.

18. Ni bekaali, di yi ti neei.

19. Achiika! Di (Alkur’aani) nyɛla tuun’ so ŋun mali jilma yɛltɔɣa.

20. Yaalana, ŋun mali jilma Al’arshi lana sani.

21. O nyɛla bɛ ni doli so nimaa ni (Alizanda), yɛmbahiga lana.

22. Yaha! Yi zo (Annabi Muhammadu) maa pala yinyaa.

23. Yaha! Achiika! O (Muhammadu) nya o (Malaaika Ziblila) zuɣusaa polo yεɣu ni.

24. Yaha! O pala biɛmlana ni din sɔɣi.

25. Yaha! Di (Alkur’aani) pala shintaŋ so bɛ ni narim la yɛltɔɣa.

26. Dizuɣu, ya ka yi chana?

27. Di (Alkur’aani) pa shɛli naɣila teebu n-zaŋ ti binnamda.

28. Ni ninvuɣu so ŋun bɔri ni o zani n-tuhi yi puuni.

29. Yi mi ku tooi yu shɛli (ka di niŋ), naɣila Naawuni, binnamda Duuma yi yu li.

1. Sagbana yi ti cheei.

2. Yaha! Saŋmarsi yi ti lu tiŋgbani ni, ka yaɣili luɣulikam.

3. Yaha! Kulikara yi ti cheei kpe taba ni.

4. Yaha! Bɛ yi ti kurgi gbala.

5. Nyɛvuli ni baŋ binshɛɣu di ni daŋsi, ni din naɣisi shɛli.

6. Yaa nyini ninsala (chɛfura)! Bo n-leei yɔhim a n-zaŋ chaŋ a Duuma So Ŋun nam tibgila?

7. Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam a, ka pali a nama, ka nam a saɣisi.

8. Ka O zaŋ a niŋ ŋmahiŋgbana shɛli ni O ni bɔra.

9. Haifa! Chɛli gba! Yi zaŋla sanyoo (Chiyaama dabsili) leei ʒiri.

10. Yaha! Achiika! Yi zuɣusaa mali (Malaaika shɛba) ban guli ya.

11. Bɛ nyɛla ban mali jilma, ka nyɛla ban sabri yi tuuntumsa.

12. Bɛ mila binshɛɣu yi ni niŋda.

13. Achiika! Naawuni dabsuma yɛn ti bela yolsigu puuni.

14. Achiika! Bibɛhi mi yɛn ti bela ʒehiimi (buɣum) puuni.

15. Ka bɛ yɛn ti kpe li Sanyoodali.

16. Bɛ mi pala ban yɛn tooi sɔɣi ka chɛ li.

17. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Bo n-leei baŋsi a, bo n-leei nyɛ Sanyoodali?

18. Din nyaaŋa, bo n-leei baŋsi a din nyɛ Sanyoodali?

19. Dabsi’ shɛli nyɛvuli ni ti ka di nyɛvuli kpee yiko shɛli, dindali maa, yɛllikam daa yɛn ti nyɛla Naawuni ko dini.

1. Azaaba kpeeni be ban filindi zaɣa (muuru bee sikeli) zuɣu.

2. Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban yɛn zahim niriba sani, ka bɔri ni di pali.

3. Amaa! Bɛ yi ti yɛn zahim n-ti shɛba muuru ni bee sikeeli zuɣu, ka bɛ filinda.

4. Di ni bɔŋɔ, bannim’ maa bi tɛhiri ni bɛ nyɛla bɛ ni yɛn ti neei shɛba?

5. Dabsi’ titali maa ni (Zaadali).

6. Dabsi’ shɛli ninsalinim’ ni yɛn ti zani binnamda Duuma tooni.

7. Haifa! Bibiɛhi tuuntumsa gbana yɛn ti bela Sijjiin puuni.

8. (Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei baŋsi a, bo n-leei nyɛ Sijjiin?

9. Di nyɛla litaafi shɛli bɛ ni sabi daba tuuntumsa di puuni.

10. Dindali maa, azaaba kpeeni daa be ni ban labsiri Chiyaama ʒiri la zuɣu.

11. Ninvuɣu shɛba ban labsiri Sanyoodali ʒiri.

12. So mi bi labsiri li ʒiri, naɣila ŋun kam kpahiri yεɣiri tariga, ka zooi Naawuni taali ni kpɛbu.

13. Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima n-tiri o, ka o yɛli: “Ŋɔ maa nyɛla kurumbuninim’ salima.”

14. Haifa! Chɛli gba! Bɛ tuuntumsa nyɛla din zahim bɛ suhiri zuɣu.

15. Haifa! Dindali maa, bɛ nyɛla bɛ ni yɛn limsi shɛba ka chɛ bɛ Duuma (Naawuni) nyabu.

16. Din nyaaŋa, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpe ʒehiim buɣum ni.

17. Din nyaaŋa, ka bɛ yɛli ba: “Ŋɔ maa n-nyɛ yi ni daa labsiri shɛli ʒiri maa.”

18. Haifa! Achiika! Ninvuɣu suma tuuntumsa gbana yɛn ti bela Illiyyiin puuni.

19. (Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei baŋsa, bo n-nyɛ Illiyyiin?

20. Di nyɛla litaafi shɛli bɛ ni sabi daba tuuntumsa di puuni.

21. Ka ban miri Naawuni diri di shɛhira.

22. Achiika! Ninvuɣu suma yɛn ti bela nyεɣisim puuni.

23. Ka bɛ do kuɣuwaɣila zuɣu nlihira.

24. Ka a ni baŋ neesim din nyε Naawuni yolsa bɛ nindɔhi puuni.

25. Ka bɛ nyuhiri ba da’ shɛŋa bɛ ni yo di binyɔrsi zuɣu.

26. Ka di lambu bahigu nyo almiski. Lala zuɣu, ban yεn kpaɣi taba (ni tuunviεla) kpaɣima.

27. Yaha! Ka bɛ gabi li ni Tasniim.

28. Di (Tasniimi maa) nyɛla kobilnin’ shɛli ban miri Naawuni ni nyuri li.

29. Achiika! Ninvuɣu shɛba ban tum bibɛlim maa daa nyɛla ban lari ninvuɣu shɛba ban ti Naawun yɛlimaŋli (Dunia puuni).

30. Yaha! Bɛ daa yi gari bɛ zuɣu, ka bɛ zuɣusiri bɛ noya.

31. Yaha! Bɛ daa yi ŋmalgi labi bɛ niriba sani, ka bɛ labi ka nyɛla ban wumdi nyεɣisim.

32. Yaha! Bɛ daa yi nya ba ka bɛ yɛli: “Achiika! Bambɔŋɔnim’ nyɛla ban bɔrgi.”

33. Bɛ mi bi tim ba na ni bɛ ti nyɛ ban guli ba.

34. Dinzuɣu zuŋɔ, ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli nyɛla ban lara chɛfurinima.

35. Ka nyɛla ban do kuɣuwaɣila zuɣu n-lihira.

36. Di ni bɔŋɔ, bɛ yo chɛfurinim’ bɛ ni daa tumdi shɛli samli?

1. Sagbana yi ti tahibɔɣi.

2. Ka doli di Duuma zaligu kamani bɛ ni niŋ ba li talahi ni shɛm.

3. Yaha! Bɛ yi ti darigi teei tiŋgbani.

4. Ka di tuhi din be di puuni bahi na, ka kpalim zaɣikuŋ.

5. Ka doli di Duuma zaligu, kamani bɛ ni niŋ ba li talahi ni shɛm.

6. Yaa nyini ninsala! Achiika! A nyɛla ŋun diri wahala n-zaŋ chaŋ a Duuma sani, a mi nyɛla ŋun yɛn laɣim ni Ŋuna.

7. Dinzuɣu, ninvuɣu so bɛ ni ti o tuuntumsa gbana ni o nudirgu.

8. Tɔ! Ni baalim, bɛ ni kari o saliya shɛli din nyɛ tuŋ (soochi).

9. Ka o ŋmalgi chaŋ o niriba sani, ka nyɛla ŋun mali suhupiɛlli.

10. Amaa! Ninvuɣu so bɛ ni ti o tuuntumsa gbana o nyaaŋa.

11. Tɔ! Ni baalim, o ni kuhi o bahiyoli.

12. Ka o lahi kpe Sa’iiri buɣum ni.

13. Achiika! O daa nyɛla ŋun be suhupiɛlli ni o niriba puuni.

14. Achiika! O daa tɛhimi ni o ku labi na (Naawuni sani).

15. Wumma! O Duuma daa nyɛla ŋun nyari o.

16. Tɔ! M (Mani Naawuni) po wuntaŋʒɛli.

17. Ni yuŋ mini di ni laɣim shɛli.

18. Ni goli, di yi ti niŋ ka di neesim pali.

19. Achiika! Yi nyɛla ban yɛn kpe hali shɛŋa din nyɛ koŋkoba ni.

20. Ka bo n-leei mali ba ka bɛ ku ti Naawuni yɛlimaŋli?

21. Yaha! Bɛ yi ti karim Alkur’aani n-ti ba, ka bɛ ku filim bɛ maŋ’ n-ti Naawuni?

22. Chɛli gba! Ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa labsila Chiyaama ʒiri.

23. Naawuni mi mi bɛ ni laɣindi tuun’ shɛŋa n-zaandi bɛ maŋa.

24. (Yaa nyini Annabi)! Dinzuɣu, tim ba azaaba kpeeni lahibali.

25. Naɣila ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli, ka tum tuunsuma, bɛ mali sanyoo (laara) din bi ŋmaara.

1. M (Mani Naawuni) po sagbana shɛli din mali saŋmari kara.

2. Ka lahi po alikauli dabsili (Zaadali).

3. Yaha! M-po shɛhiradira, ni bɛ ni diri so shɛhira (Bana n-nyɛ Naawuni tuumba mini bɛ niriba).

4. Bɛ (Naawuni) narim ninvuɣu shɛba ban gbi voli la.

5. Ka di nyɛla bɛ malila buɣum din kuli dira n-niŋ di puuni.

6. Saha shɛli bɛ ni ʒinʒiya gili li (buɣum maa).

7. Ka nyɛla ban nyari bɛ ni niŋdi ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli maa shɛm.

8. Bɛ bi niŋ ba azaaba maa shɛli zuɣu m-pahila bɛ tila Naawuni So Ŋun nyɛ Nyɛŋda, Duuma paɣirigu la yɛlimaŋli.

9. Ŋuna n-nyɛ Ŋun su sagbana ni tiŋgbani yiko, Naawuni mi nyɛla Ŋun nyari yɛllikam.

10. Achiika! Ninvuɣu shɛba ban niŋ Muslim dobba ni paɣaba furminisi la, ka bi niŋ tuuba di nyaaŋa, tɔ! Ʒahannama buɣum daazaaba be bɛ zuɣu. Yaha! Bɛ mali azaaba shɛli din buɣum diri ni pampam.

11. Achiika! Ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli, ka tum tuunsuma, bɛ mali Alizanda yili shɛŋa kulibona ni yɛn ti zɔri gindi di lɔŋ ni, dina n-nyɛ tarli din galsi.

12. Achiika! A Duuma (Naawuni) daazaaba nyɛla din kpɛma.

13. Achiika! Ŋuna n-nyɛ Ŋun piindi nambu, ka labsiri li na (gballi ni, bee Chiyaama dali).

14. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Chɛmpaŋlana, Yura.

15. Al’arshi shɛli din galsila lana.

16. O tumdila O ni yu shɛli.

17. (Yaa nyini Annabi)! Di nibɔŋɔ, tobbihi la lahibali ka a na?

18. Fir’auna mini Samuudu nima.

19. Chɛli gba! Ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa ban kuli bela ʒiri labsi niŋ tuumba noli ni.

20. Naawuni mi nyɛla Ŋun gili bɛ nyaaŋa (ni baŋsim).

21. Chɛli gba! Di nyɛla Alkur’aani shɛli din mali jilma.

22. Ka di be Lauhuli Mahfuuzu puuni.[15] ——— [15] Lauhul Mahfuuzu n-nyɛ woli shɛli Naawuni ni sabi binshɛɣu kam din yɛn niŋ Dunia piligu ni di bahigu di puuni la.

1. M (Mani Naawuni) po sagbana, ka po Taariki.

2. (Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei baŋsi a, bo n-nyɛ Taariki?

3. Di nyɛla saŋmar’ so ŋun ne pam.

4. Nyɛvuli n-kani naɣila di malila ŋun (Malaaika so) guli li.

5. Dinzuɣu ninsala lihimi bɛ ni nam o na ni shɛli?

6. Bɛ nam o mi ni ko’ shɛli di puhiri yiri na.

7. Ka di yiri doo yaaŋkobli mini paɣa nyokoba ni na.

8. Achiika! O (Naawuni) mali yiko din ni tooi labsi o na (o nyɛvuli ni).

9. Dabsi’ shɛli bɛ ni yɛn ti viigi ashiya.

10. Ka o (ninsala) ti ka yaa bee sɔŋda.

11. M (Mani Naawuni) po sagbana shɛli din mali sakom din miri ka labri mira.

12. Ka po tiŋgbani shɛli din tahiri bɔɣira (ka bindira yiri na).

13. Achiika! Di (Alkur’aani) nyɛla yɛltɔɣa din wolgiri yɛlimaŋli mini ʒiri sunsuuni.

14. Yaha! Di pala kpɛrigu.

15. Achiika! Bɛ (chɛfurinim’) narila nabiɛri.

16. Ka N (Mani Naawuni) gba nari ba nari.

17. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Naɣisim ti chɛfurinima, ka guhi ba ni baalim.

1. (Yaa nyini Annabi)! Simsim a Duuma So ŋun du yuli.

2. Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam (yɛllikam), ka chɛ ka di saɣisi. (O ni bɔri li shɛm).

3. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun zali o nam zaligu, ka wuhi (ninsala dolsigu ni bɔrginsim soli).

4. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun yihi biŋkɔbri ŋubbu shee na.

5. Ka zaŋ li leei mokuma, din sabgi (ka buɣum di li ka di sabgi).

6. (Yaa nyini Annabi)! Ni baalim, Ti ni baŋsi a Alkur’aani, ka a ku lahi tam li.

7. Naɣila Naawuni ni yu shɛli, achiika! O mila din be polo ni, ni din sɔɣi.

8. Yaha! Ti ni balgi dolsigu soli nzaŋ ti a.

9. Dinzuɣu niŋmi wa’azu, wa’azu maa yi niŋ anfaani.

10. Ni baalim, ŋun zɔri Naawuni ni zaŋ li teei.

11. Yaha! Ni baalim, zuɣubiɛɣu lana ni niŋ li katiŋa.

12. Ŋuna n-nyɛ ŋun yɛn ti kpe buɣum shɛli din galsi la ni.

13. Din nyaaŋa, o pala ŋun yɛn ti kpi di puuni (ka vuhi), o mi ku gali.

14. Achiika! Ŋun niŋ Naawuni kasi tilgi ya.

15. Ka teegi o Duuma yuli, ka puhi jiŋli.

16. Chɛli gba! Yi gahindila Dunia bɛhigu (ka chεri Chiyaama).

17. Chiyaama mi n-nyɛ din gari, ka nyɛ kpaliŋkpaa.

18. Achiika! Ŋɔ maa be kurumbuni kundinima la puuni.

19. Annabi Ibrahima mini Annabi Musa kundinima.

1. (Yaa nyini Annabi)! Di nibɔŋɔ, din liriti ninsalinim’ nina la (Chiyaama) lahibali ka a na?

2. Dindali maa ka ninvuɣu shɛba nina yɛn ba tiŋgbani ni.

3. Ka di nyɛla din yɛn ti tum tuunkpɛma, ka niŋ wahala (buɣum ni).

4. Di yɛn ti kpela buɣum tulli ni.

5. Ka bɛ nyuhiri ba kobilnina shɛli din nyɛ kotulum.

6. Bɛ ka bindirgu naɣila gabligɔhi.

7. Di bi ŋmɛlinda (ninsalinima), di mi bi kuri kum.

8. Dindali maa, ninvuɣu shɛba nina polo yɛn ti mali suhupiɛlli.

9. Ka bɛ tuma nyɛla bɛ ni saɣi ti shɛli.

10. Ka bɛ yɛn ti be Alizanda shɛli din du la ni.

11. A ku wum yɛltɔɣa kaha di (Alizanda maa) puuni.

12. Di puuni malila kobilnin’ shɛli din kuli zɔra.

13. Ka di puuni mali gar’ shɛŋa din duhi zuɣusaa.

14. Ni dama dam kopu-nima, ka bɛ zaŋ zali bɛ tooni.

15. Ni dufɛmeensi din pempe taba.

16. Ni bindɔhi din yɛrgi.

17. Di ni bɔŋɔ, bɛ (ninsalinim’) bi lihiri bɛ (Naawuni) ni nam laakumi shɛm?

18. Ka nya bɛ ni duhi sagbana shɛm?

19. Ka lihi bɛ ni kpamkpa zoya shɛm?

20. Ka lahi lihi bɛ ni yɛrgi tiŋgbani shɛm?

22. A pala ŋun niŋdi ba talahi (ni dolsigu).

23. Naɣila ninvuɣu so ŋun lebi biri, ka niŋ chɛfuritali.

24. Ka Naawuni niŋ o azaaba din galsi.

25. Achiika! Bɛ labbu shee nyɛla Ti (Tinim’ Naawuni) sani.

26. Din nyaaŋa, Bɛ saliya bela Ti sani.

1. M (Mani Naawuni) po bekaali.

2. Yaha! M (Mani Naawuni) po yuŋ yuŋ pia.

3. Yaha! M (Mani Naawuni) po binjiɛhi, ni bingaŋsi.

4. Yaha! M (Mani Naawuni) po yuŋ, di yi ti yɛn chaŋ yεɣi.

5. Achiika! Di puuni mali pɔri nzaŋ ti ninvuɣu so ŋun mali haŋkali?

6. Di ni bɔŋɔ, a bi nya a Duuma ni daa niŋ Aadunim’ (Annabi Hudu niriba) shɛm?

7. Bana n-nyɛ Iramanim’ ban nama daa galsi galsi.

8. Ka bɛ daa nyɛla bɛ ni na ʒin nam shɛba tatabo tiŋgbana ni.

9. Ni Samuudunim’ ban daa ŋmari tampima (ka di leeri yiya) yiliŋ ni.

10. Ni Fir’auna so ŋun nyɛ bandilana.

11. Bana n-nyɛ ban kpahi yεɣi tariga tiŋgbana ni.

12. Ka bɛ zooi tuumbiɛri tumbu di puuni.

13. Ka a Duuma kpaai azaaba balibu m-bahi bɛ zuɣu.

14. Achiika! A Duuma nyɛla Ŋun pa nina yuunda.

15. A nya ninsala, o Duuma yi dahimmi o ka tibgi o, ka niŋ o

ni’ima shɛli, o yɛrimi: “Achiika! N Duuma shiri tibgi ma.”

16. Amaa! O yi ti dahimmi o ka chɛ ka bɛhigu kpɛm n-ti o, o yɛri mi: “N Duuma filim ma.”

17. Haifa! Chɛli gba! Yi bi tibgirila kpibga.

18. Yi mi bi kpaŋsiri ni nandana dihibu.

19. Ka yi diri fali liɣiri dibu din zooi.

20. Ka yi lahi yuri liɣiri yurlim din zooi.

21. Haifa! Bɛ yi ti dam tiŋgbani dambu ni yɛlimaŋli.

22. Ka a Duuma kana, ka Malaaikanim’ ti ʒe safu ni.

23. Dindali ka bɛ yɛn ti zaŋ ʒahannama buɣum na, dindali ka ninsala yɛn ti teei, ka yapolo ka teebu yɛn niŋ o anfaani.

24. Ka o yɛra: “M-baye, bo n-di niŋ ka n-daa daŋsi tuunsuma n Dunia ʒii puuni.”

25. Dindali maa, so n-kani yɛn tooi niŋ azaaba n-ti lahi paagi O.

26. So mi n-kani yɛn ba bandi n-ti lahi paagi O.

27. “Yaa nyini nyɛvuli shɛli din mali suhudoo!

28. Labmi a Duuma (Naawuni) sani, ka nyɛla ŋun niŋ yɛda, ni bɛ ni niŋ so yɛda.”

29. “Dinzuɣu, kpɛm N (Mani Naawuni) daba puuni”

30. “Ka kpe N Daalizanda.”

1. M (Mani Naawuni) po tiŋ’ shɛli dimbɔŋɔ maa (Maka).

2. (Yaa nyini Annabi)! A nyɛla ŋun yɛn ʒini tiŋ’ ŋɔ ni.

3. Yaha! M (Mani Naawuni) po ba, ni o ni dɔɣi shɛli (Bana n-nyɛ Annabi Adam ni o zuliya).

4. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) namla ninsala wahala puuni.

5. Di ni bɔŋɔ, o tɛhirimi ni so ku tooi nyɛŋ o?

6. Ka o yɛra: “Mani ku liɣiri din zooi.”

7. Di nibɔŋɔ, o tɛhirimi ni so bi nya o?

8. Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) bi zali o ka o mali nina ayi?

9. Ni zilli ni namgbampiba ayi?

10. Ka Ti lahi wuhi o soya ayi.

11. Di ni bɔŋɔ, bo n-di mɔŋ ni o chibi kpe tuunvɛla tumbu ni?

12. (Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei yɛn chɛ ka a baŋ tuunvɛla tumbu ni nyɛ shɛli?

13. Dina n-nyɛ a chɛ dabpaɣa (ka o leei bilchina).

14. Bee kum kpeeni dali dihibu.

15. Kpibga ŋun nyɛ dɔɣim.

16. Bee nandan’ so ŋun ka binshεɣu.

17. Din nyaaŋa, ka o be ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli puuni, ka saɣisi taba ni suɣulo, ka lahi saɣisi taba ni nambɔzɔbo.

18. Bannim’ maa n-nyɛ nudirgunima.

19. Yaha! Ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, bana n-nyɛ nuzaanima.

20. Buɣum shɛli din dindoya kpariti be bɛ zuɣu.

1. M (Mani Naawuni) po wuntaŋ’ ni di neesim.

2. Ka po goli, di yi ti doli di nyaaŋa.

3. Yaha! M (Mani Naawuni) po dabsili, di yi ti yihi wuntaŋ’ neesim polo ni.

4. Ka lahi po yuŋ, di yi ti zibgi li.

5. Yaha! M (Mani Naawuni) po sagbana ni binshɛɣu din mɛ li.

6. Yaha! M (Mani Naawuni) po tiŋgbani, ni binshɛɣu din yɛrgi li.

7. Yaha! M (Mani Naawuni) po nyɛvuli, ni binshɛɣu din pali di nam

8. Din nyaaŋa, ka O (Naawuni) baŋsi li di tuumbiɛri ni di wuntia.

9. Achiika! Ŋun simsi li (nyɛvuli maa) tilgi ya.

10. Ŋun mi bahi li yoli niŋ hallaka.

11. Samuudunim’ labsi ʒiri niŋ bɛ tumo (Annabi Salihu) noli ni, domin bɛ kpahi yεɣi tariga zuɣu.

12. Saha shɛli bɛ ni daa tim bɛ zuɣubiɛɣu lana (ni o ti ku Annabi Saalihu laakumi).

13. Ka Naawuni tumo (Annabi Sālihu) yɛli ba: “O nyɛla Naawuni laakumi, Di mɔŋ ya o kom maa nyubu.”

14. Ka bɛ labsi o ʒirilana, ka ku o (laakumi ma), ka bɛ Duuma niŋ ba hallaka ni bɛ tuumbiɛri maa, ka chɛ ka di saɣisi ba.

15. O (Naawuni) mi bi zɔri di bahigu.

1. M (Mani Naawuni) po yuŋ, di yi ti zibgi.

2. N-lahi po wuntaŋ ni, di yi ti neei.

3. Yaha! M (Mani Naawuni) po binshɛɣu din nam doo ni paɣa.

4. Achiika! Yi tuuntumsa nyɛla koŋkoba.

5. Amaa! Ninvuɣu so ŋun ti pini, ka zo Naawuni.

6. Ka ti yɛlimaŋli ni yɛltɔɣa suŋ (Laa’ilaaha illallahu).

7. Tɔ! Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni balgi faako soli n-ti o.

8. Yaha! Amaa! Ŋun ti niŋ biɛm, ka o nini tiɣi o buni (ka che Naawuni dolibu).

9. Ka labsi yɛltɔɣa suŋ maa ʒiri.

10. Tɔ! Ni baalim, Ti ni balgi miisim soya n-ti o.

11. O mi liɣiri ku niŋ o anfaani, o yi yɛn kpe hallaka (buɣum) ni.

12. Achiika! Dolsigu bela Ti (Tinim’ Naawuni) sani.

13. Yaha! Chiyaama mini Dunia nyɛla Ti dini.

14. Dinzuɣu, mani (Muhammadu) niŋdi ya la wa’azu ni yi zom buɣum shɛli din dabri dabɛm.

15. So ku kpe li naɣila zuɣubɛɣulana.

16. Ŋun labsi Chiyaama ʒiri, ka lebi biri.

17. Yaha! Ni baalim, ninvuɣu so ŋun zɔri Naawuni (ti toondana Abubakar) ni niŋ li katiŋa.

18. Ŋuna n-nyɛ ŋun tiri o liɣiri, ka niŋdi li kasi.

19. So mi n-kani o sani mali ni’ima shɛli ka bɛ ni bɔri di sanyoo o sani.

20. Naɣila o Duuma So Ŋun dula yɛdda bobu zuɣu.

21. Yaha! Ni baalim, O ni saɣi ti (bɛ ni yɛn ti yo o sam shɛli maa)

1. M (Mani Naawuni) po wuntaŋpalli.

2. N-lahi po yuŋ, di yi ti zibgi.

3. (Yaa nyini Annabi)! A Duuma bi chɛ a mi, O mi bi zaɣisi a mi.

4. Yaha! Achiika! Chiyaama n-nyɛ din viɛla n-ti a gari Dunia.

5. Yaha! Ni baalim, a Duuma ni ti a pini shɛli, ka a niŋ li yɛdda.

6. Di ni bɔŋɔ, O daa bi nya a la kpibga, ka O ti a kpɛhili shee?

7. Ka O nya a ka a nyɛla ŋun daa ka adiini, ka O dolsi a.

8. Yaha! Ka O nya a ka a nyɛ faralana, ka yolsa.

9. Dinzuɣu, di gari kpibga yaa (ka di o zuaalinsi).

10. Yaha! Di tahi baramanda zuɣu.

11. Yaha! Amaa! Yɛlimi a Duuma (Naawuni) ni yolsa yolsiri shɛli (ka di nyε wumpaɣali).

1. (Yaa nyini Annabi)! Di nibɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) bi yɛlgi a nyɔɣu (ka paɣi neei a suhi)?

2. Yaha! Ka Ti vuui timsim shɛli din be a zuɣu ka chɛ a.

3. Dina n-nyɛ din niŋ timsim a yaaŋa zuɣu.

4. Yaha! Ka Ti duhi a yuli.

5. Tɔ! Achiika! Miisim be mi ni faako.

6. Achiika! Miisim be mi ni faako.

7. Dinzuɣu, a yi ti naai (a jɛma), nyin ʒinimi niŋ wahala (n-suhi a Duuma).

8. Yaha! Niŋmi kore n-zaŋ kana a Duuma (Naawuni) sani.

1. M (Mani Naawuni) po Tiin mini Zaituun.

2. Yaha! M-po Sainaa’a zoli (Annabi Musa ni daa tɔɣisi yɛltɔɣa ni Naawuni zoli shɛli zuɣu la).

3. Yaha! M-po tiŋ’ shɛli din mali suhudoo ŋɔ maa (Maka).

4. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) namla ninsala, namdi shεli din vɛlim paai tariga puuni.

5. Din nyaaŋa, ka Ti labsi o na, ka o ti nyɛ ŋun gbargi n-gari sokam (o kurginsim saha).

6. Naɣila ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli, ka tum tuunsuma, tɔ! Bɛ mali laara din ka ŋmaabu.

7. Din nyaaŋa, bo n-leei chɛ ka a labsi sanyoo (Chiyaama) ʒiri?

8. Di ni bɔŋɔ, pa Naawuni n-nyɛ Ŋun gari ban kam zaandi fukumsi fukumsi zalibu?

1. (Yaa nyini Annabi)! Karimmi ni a Duuma So Ŋun nam yuli.

2. O namla ninsala ni ʒitalli.

3. Karimma! Yaha! A Duuma nnyɛ Ŋun tibgi.

4. Ŋuna n-nyɛ Ŋun baŋsi (ninsala) ni alkalimi.

5. O (Naawuni) baŋsila ninsala binshɛɣu o ni ʒi.

6. Haifa! Achiika! Ninsala nyɛla ŋun kpahiri yεɣiri tariga.

7. Domin o nyaya ka o mali buni zuɣu.

8. Achiika! Labbu shee nyɛla a Duuma (Naawuni) sani.

9. A nya ninvuɣu so ŋun mɔŋda.

10. Dabli (Annabi Muhammadu), o yi ti yɛn puhi jiŋli.

11. Di ni bɔŋɔ, O (dabli maa) yi bela dolsigu zuɣu?

12. Bee ka o puhi (niriba) ni wuntia?

13. Di ni bɔŋɔ, a nya ka o (Abu Jahli) yi labsi ʒiri niŋ (Annabi noli ni), ka lebi biri?

14. Di ni bɔŋɔ, o bi mi ni Naawuni nyara (o ni niŋdi shɛli maa zaa)?

15. Haifa! O (Abu Jahli) yi bi chɛ o ni niŋdi shɛli maa, achiika! Ti ni gbaagi o o gbetaa zuɣu.

16. ʒiri ni tuumbiɛrilana gbetaa.

17. Dinzuɣu, o bolimi o ʒisheenima (o sɔŋdiba).

18. Ni baalim, Ti (Tinim’Naawuni) gba ni boli Zabaaniyanima (Bana n-nyɛ Malaaika shɛba ban guli ʒahannama buɣum).

19. Haifa! (Yaa nyini Annabi)! Di doli o, ka zaŋ a gbiεɣu ŋmε tiŋgbani ni (A jεma shee), ka miri a Duuma Naawuni.

1. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-siɣisi li (Alkur’aani) mi yuŋ shɛli din mali darza puuni.

2. (Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei baŋsi a yuŋ shɛli din mali darza?

3. Yuŋ shɛli din mali darza maa gari chirili tuhili.

4. (Dindali yuŋ maa) Malaaikanim’ yɛn sheeri mi na, ka Ruhi (Ziblila) be bɛ ni, ni bɛ Duuma (Naawuni) yɛda, ni zaligu kam.

5. Di kuli yɛn nyɛla suhudoo hali ni faʒiri puhibu saha (bekaali).

1. Ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali ban mali litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) puuni, ni buɣujɛmdiba pala ban yɛn vuui (ka chɛ bɛ chɛfuritali) hali ka kahigibu (Annabi Muhammadu tuuntali) ti ka ba na.

2. O nyɛla tuun’ so ŋun yi Naawuni sani na, n-ti karindi kundinima din niŋ kasi.

3. Ka di puuni mali saba shɛŋa din mali darza.

4. Yaha! Ninvuɣu shɛba ban mali litaafi maa namgbana daa bi woli naɣila kahigibu ni daa ti ka ba na nyaaŋa.

5. Yaha! Bɛ daa bi puhi ba shɛli m-pahila bɛ jɛmmi Naawuni, ka nyɛla ban gahim O ko ni jɛma, ka bi bo nyintaa pahi O zuɣu, ka bɛ lahi puhi jiŋli ka ti zaka. Yaha! Dina n-nyɛ adiini shɛli din tuhi (sochibga).

6. Achiika! Ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali ban mali litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) puuni, n-ti pahi buɣujɛmdiba yɛn ti bela ʒahannama buɣum ni, ka nyɛla ban yɛn kpalim di puuni, bannim’ maa n-nyɛ binnamda puuni ninvuɣu biɛri.

7. Achiika! Ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli, ka tum tuunviɛla, bannim’ maa n-nyɛ binnamda puuni ban gahim.

8. Bɛ sanyoo bɛ Duuma sani yɛn ti nyɛla Alizanda yili shɛŋa din kulibɔna yɛn ti zɔri di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Naawuni niŋ ba yɛdda, ka bɛ gba saɣi ti (O ni ti ba pini shɛli maa). Di (lala sanyoo maa) ʒemi n-ti ŋun zo o Duuma (Naawuni).

1. Bɛ yi ti dam tiŋgbani di dambu (din nyε Chiyaama yiɣisibu dini).

2. Ka tiŋgbani yihi di ʒilitibsa na.

3. Ka ninsala yɛli: “Bo n-leei mali li (ka di ti damdi lala).”

4. Dindali ka di (tiŋgbani maa) yɛn ti tɔɣisi di lahibaya ni nyɛ shɛli.

5. Kadama a Duuma n-nyɛ Ŋun ti li saɣisigu (ni di tɔɣisi yɛltɔɣa maa).

6. Dindali ka ninsalinim’ yɛn ti yiɣisi ka nyɛla koŋkoba, ni bɛ ti zaŋ bɛ tuuntumsa wuhi ba.

7. Dinzuɣu ŋun tum viɛnyɛla shɛli din pɔrlim paai moʒi (bee salinsaa), o ni nya li.

8. Ŋun mi tum tuumbiɛɣu din pɔrlim paai moʒi (bee salinsaa), o ni lahi nya li.

1. M (Mani Naawuni) po yuri ban guura, ka bɛ puuni kumda.

2. Ka bɛ takarfiɛma neeri buɣum.

3. Din nyaaŋa ka bɛ mali li n-lirti bε dimba bekaali na.

4. Ka bɛ zaŋ li n-yiɣisi taŋkpagbiligu.

5. Ka zaŋ li zo n-kpe bɛ dimba sunsuuni.

6. Achiika! Ninsala nyɛla ŋun zooi gutulunsi ni o Duuma.

7. Yaha! Achiika! O nyɛla ŋun diri lala shɛhira.

8. Yaha! Achiika! O nyɛla ŋun yu buni (arzichi) pam.

9. Di ni bɔŋɔ, o bi mi ni bɛ yi ti kurgi din be gbala ni.

10. Ka vii ashiya din be suhiri ni.

11. Achiika! Dindali maa, bɛ Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun mi din sɔɣi bɛ tuuntumsa puuni.

1. Din tɔri suhi ni.

2. Bo n-leei nyɛ din tɔri suhi ni?

3. (Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei baŋsi a din tɔri suhi ni?

4. Dabsi’ shɛli ninsalinim’ ni yɛn ti leei kamani toya ban yɛm luɣuli kam.

5. Ka zoya leei kamani pekobri din shi la.

6. Tɔ! Amaa! Ninvuɣu so ŋun tuunviɛla binzahindigu ti niŋ timsim.

7. Tɔ! O nyɛla ŋun be bɛrisuŋ puuni (dindali maa).

8. Amaa! Ŋun mi binzahindigu ti niŋ zaɣifaliŋ.

9. Tɔ! O labbu shee n-nyɛ Haawiyah (buɣum).

10. (Yaa nyini Annabi)! Ŋuna n-leei baŋsi a, bo n-leei nyɛ li?

11. Di nyɛla buɣum shɛli din diri (din diri ninsalinima) pam.

1. Taba buna fuhibu n-kpɛri yi haŋkali.

2. Hali ka yi ti kaai yi gbala (ka kum ti paai ya).

3. Haifa! Ni baalim, yi ni ti baŋ.

4. Din nyaaŋa, haifa! Ni baalim, yi ni ti baŋ.

5. Haifa! Yi yi di nyɛla ban mi (buni laɣisibu bahigu ni yεn ti nyε shεm tin ya), milinsi din nyɛ yɛlimaŋli.

6. Achiika! Yi ni nya ʒehiimi buɣum.

7. Di nyaaŋa, achiika! Yi ni nya li ni yi nina, polo ni.

8. Din nyaaŋa, dindali maa, achiika! Bɛ ni ti bɔhi ya bɛ ni daa yolsi ya yolsa shɛŋa yɛla (Zaadali).

1. M (Mani Naawuni) po zaamani.

2. Achiika! Ninsala balibu kam be kɔhilu (ashaara) puuni.

3. Naɣila ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli, ka tum tuunviɛla, ka saɣisi taba ni yɛlimaŋli, ka lahi saɣisi taba ni suɣulo.

1. Azaaba kpeeni be ninvuɣu so ŋun zuri niriba nyaaŋa, ŋun tiri niriba lahinli zuɣu.

2. Ŋuna n-nyɛ ŋun laɣim buni (arzichi), ka kali li.

3. Ka o tɛhiri ni o buni maa ni tooi chɛ ka o kpalim o nyɛvuli ni.

4. Haifa! Achiika! Bɛ ni ti zaŋ o n-labi Hutama puuni.

5. (Yaa nyini Annabi)! Bo n-leei baŋsi a, bo n-leei nyɛ Hutama?

6. Di nyɛla Naawuni buɣum shɛli bɛ ni pobsi.

7. Dina n-nyɛ din nyoori (niriba) suhiri zuɣu.

8. Achiika! Di nyɛla bɛ ni yɛn kpari shɛli dindoli m-bahi bɛ (chɛfurinim’) zuɣu.

9. Ka di be daantali shɛŋa bɛ ni zaŋ yo buɣum dindoya ni.

1. (Yaa nyini Annabi)! Di nibɔŋɔ, a bi nya a Duuma (Naawuni) ni niŋ wobgunim’ la shɛm?

2. Di ni bɔŋɔ, O bi zaŋ bɛ nabiɛri maa niŋ bɔrginsim puuni.

3. Ka sahi noombihi zaɣibɔŋ bɔŋ m-bahi bɛ zuɣu.

4. Ka bɛ labri ba ni kuɣu shɛŋa din yi Sijiili buɣum ni na.

5. Ka di zaŋ ba leei kamani pu’ shɛli biŋkobri ni di n-naai li.

1. Domin Kuraishinim’ (Annabi Muhammadu) zuliya milgu zuɣu.

2. Bɛ milgu ni shɛɣuni mini wuuni gɔrim.

3. Dinzuɣu, bɛ jɛmmi duu ŋɔ (Ka’aba) Duuma (domin yolsiri shɛli O ni yolsi ba, ka bɛ ni tooi go gɔrim wokati kam ni).

4. Ŋuna n-nyɛ ŋun dihi ba ka chɛ kum, ka lahi ti ba suhudoo ka chɛ dabiɛm.

1. Di ni bɔŋɔ, a nya ninvuɣu so ŋun labsiri sanyoo dali ʒiri.

2. Ŋuna n-nyɛ ŋun taɣiri kpibga (ka chɛ o hachi ni nyɛ shɛli).

3. O mi bi kpaŋsira ni nandana dihibu.

4. Dinzuɣu, azaaba kpeeni be ni ban puhiri jiŋli (ka bi mali li ntumdi tuma).

5. Bana n-nyɛ ban tamdi bɛ jiŋli yɛla.

6. Bana n-nyɛ ban niŋdi niriba nyabu zuɣu.

7. Ka mɔŋdi ban bɔri sɔŋsim.

1. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ti a la pini din galsi (Di nyεla Alizanda puuni kulibɔŋ).

2. Dinzuɣu, puhimi jiŋli a Duuma zuɣu, ka kɔrgi laakumi (n-ti Naawuni).

3. Achiika! A dindana n-nyɛ bɛ ni ŋmaai alheeri kam ka chɛ so.

1. (Yaa nyini Annabi)! Yɛlima: “Yaa yinim’ chɛfurinima!

2. N-ku jɛm yi ni jɛmdi shɛli.

3. Yi mi pala ban yɛn jɛm n-ni jɛmdi shɛli.

4. Yaha! M-pala ŋun yɛn jɛm yi ni jɛm shɛli.

5. Yi mi gba pala ban yɛn jɛm n-ni jɛmdi shɛli.

6. Gbibiya yi daadiini, ka n-gbibi n daadiini.

1. Naawuni sɔŋsim yi ti ka na, ni nasara (ka a tuhi deei Maka).

2. Ka a nya ka ninsalinim’ kpɛri Naawuni daadiini puuni ka nyɛla zaɣibɔŋ bɔŋ.

3. Tɔ! Nyin’ simsim a Duuma (Naawuni) ni paɣibu, ka bo O chεmpaŋ, achiika! O nyɛla Tuubadeera.

1. Abu Lahibi nuhi ayi niŋ hallaka, ka o mammaŋ’ niŋ hallaka.

2. O buni (arzichi) mini o ni laɣim shɛli bi niŋ o anfaani.

3. Ni baalim, o ni kpe buɣum shɛli din mali zinli ni.

4. Ni o paɣa so ŋun ʒiri gɔhi (n-ti sɔŋdi Annabi soli zuɣu maa).

5. (Buɣum) Mikpeeni yεn ti pirila o niŋgoli ni (Zaadali).

1. (Yaa nyini Annabi)! Yɛlima: “Ŋuna Naawuni nyɛla zaɣigaŋ.”

2. Naawuni nyɛla bɛ ni mali bukaata n-kpari So.

3. O bi dɔɣi, bɛ mi bi dɔɣi O.

4. O mi ka binshɛɣu din ŋmani O (binnamda puuni).

1. (Yaa nyini Annabi)! Yɛlima: “M-bɔri taɣibu ni asibaasi Duuma.

2. Ka chɛ O ni nam shɛli zaɣibetali.

3. Ni yuŋ zaɣibetali, di yi ti zibi.

4. Ni paɣa shɛba ban tuhiri niŋdi kabiriti ni zaɣibetali.

5. Ni nyubiɛɣu lana zaɣibetali, o yi ti zabi nyuli.

1. (Yaa nyini Annabi)! Yɛlima: “M-bɔri taɣibu ni ninsalinim’ Duuma.

2. Ninsalinim’ Sulinsilana.

3. Ninsalinim’ Duuma jɛmdigu.

4. Ka chɛ yɛltɔɣabiɛri lana (shintaŋ) zaɣibetali, ŋun sɔɣira.

5. Ŋuna n-nyɛ ŋun zaŋdi yɛltɔɣabiɛri m-birti ninsalinim’ suhiri ni.

6. Alizinnim’ mini ninsalinim’ puuni.