Oromoca Meal — Rowad Tercüme Merkezi — Fatiha 1:1 – Enam 6:165

(Nin jalqaba) Maqaa Rabbii Akkaan Mararfataa Akkaan Rahmata Godhaa Taheetiin.[1] ——— [1] hiikkaan basmalaa: maqaa Rabbiitiinin jalqaba, isatti gargaarsifadhee. maqaa isaa dubbachuun barakaa barbaadaa. hojiin gaggaariin hundi maqaa Rabbiitiin jalqabamuu qabdi, Fakkeenyaaf, haasawa, qaraatii, nyaata, dhugaatii, uffata, hirriiba, mana seensaafii bahiinsa, masgiida seensaafii bahiinsa kkf.

Galanni (Faaruun) hundi tan Rabbii Gooftaa aalamaati. [2] ——— [2] Gosti faaruufii galataa gutamtuufii jaalatamtuu taate hundi Rabbiif haataatu jechuudha. yeroo hunda Rabbi galatoomfachuun barbaachisaadha.

Akkaan mararfataa akkaan rahmata godhaa. [3] ——— [3] Arrahmaan kan rahmanni isaa umamtoota hunda walgayu. Arrahiim kan akhiratti mu'imintoota qofaaf rahmata godhu jechuudha.

Abbaa (mootii) guyyaa murtii (guyyaa galataa). [4] ——— [4] guyyaa qiyaamaa Rabbi qofaatu mootiidha, isuma qofaatu murteessa. guyyaa qiyaamaatti amanuun utubaalee iimaanaarraa utubaa tokko.

Si qofa gabbarra; Si qofatti gargaarsifannas.[5] ——— [5] gabbartii hunda suma qofaaf goona sitti hinqindeessinu, dhimma keenya hunda keessatti suma qofatti gargaarsifanna, shirkirraa ni fagaanna.

karaa qajeelatti nu qajeelchi. [6] ——— [6] islaamummatti nuqajeelchi, karaan qajeelaan islaamummaadha kan Rabbiin Nabi Muhammadiin s.a.w. erge san.

Karaa warra isaan irratti tola ooltee; kan (karaa) warra irratti dallanamee hintahin, kan (karaa) jallattootaa (hintahin) (nu qajeelchi) [7] ——— [7] karaan warra Rabbiin itti dallanee karaa yahuudaadhaati, karaan warra jallatee karaa nasaaraati, lameenirraayyuu Rabbi nuhaatiiysu.

Alif, Laam, Miim [1] ——— [1] harfiiwwan maqaan waamamtu tana tan jalqaba suuraawwaniitti argamtu injifannoo qur'aanaatti qajeelchiti, isaan mushrikatti morkannoon godhamee fakkaataa isaa fiduu dadhaban. qur'aanni harfiiwwaan afaan arabaa tanarraa ijaarame. arabni osoo hayyoota afaanii tahanii jiranu fakkaataa isaa fiduu dadhabuun isaanii qur'aanni beysisa (wahyii) Rabbirraa tahe tahuu agarsiisa.

Kitaabni kuni (qur'aannii) [Rabbiin biraa ta’uu isaa keessatti] shakkiin isa keessa hin jiru; warra Rabbiin sodaataniif qajeelfama.

Isaannan "Ghaybitti" (wantoota fagootti) amanan, kan salaata gadidhaabaniifi waan Nuti isaaniif arjoomne irraa kennataniidha.[2] ——— [2] Ayata tana keessatti warra Rabbi sodaatan waa sadihiin ibse. waan argaa isaaniirraa fagaatetti amanuu, salaata gadidhaabuufii waan Rabbiin isaanii kennerraa zakaas tahee sadaqaa kennachuudha.

Ammas isaan warra waan gara keetti buufameefi (Qur'aana)fii waan si dura buufametti (kitaaba nabiyyoota siin duraa)tti amananiifi isaan Aakhiraa dhugoomsaniidha.

isaan sun qajeelloo Rabbii isaanii biraa ta’e irra jiru. Ammas isaan sun isaanumatu milkaawoodha.[3] ——— [3] Ayata tanaafii tan tana duraa lameen keessatti Rabbiin waayee mu'imintootaati dubbate.

Dhugumatti, isaannan kafaran isaan akeekkachiiftes isaan akeekkachiisuu baattes [lamaanuu] isaan irratti wal qixa; hin amanan.[4] ——— [4] Ayanni tuniifii tan itti aantu waayee kaafiraa dubbatti.

Rabbiin onneewwan isaaniirrattiifi dhageettuu (gurra) isaanii irratti cufe; agartuulee (ija) isaanii irras haguuggiitu jira. Isaaniif azaaba guddaatu jira. [5] ——— [5] hiikkaan qalbiin isaanii haqa hinhubattu, gurri isaanii haqa hindhagayu, ijji isaanii haqa hinargitu jechuudha.

Namoota irraa nama "Rabbiifi Guyyaa Aakhiraatti amanne" jedhutu jira. ammoo isaan warra amanee miti. [6] ——— [6] Ayanni tuniifii ayatoowwan itti aantu 12n waayee munaafiqaati dubbatti. kuni rakkoon isaan islaamarraan gayan hamtuu tahuu ibsa.

Rabbiifi warra amanan ganan (gowwoomsan) (isaanitti fakkaata); garuu lubbuulee isaanii malee homaa hin gowwoomsan. ammoo hinbeekan.

Onneewwan isaanii keessa dhukkuba (shakkiifi nifaaqaatu) jira. Rabbiinis dhukkuba isaaniif dabale. azaaba laalessaa ta’etu isaaniif jira Waan kijibaa turaniif jecha.

Yeroo "Dachii keessatti badii hin hojjatinaa" isaaniin jedhame "nuti warra tolchu qofa" jedhan. [7] ——— [7] Amala munaafiqaarraa gorsa fudhachu diduufii osoo jallinarra jiranuu kijibaan qajeelluma himachuudha.

Dhagayaa! isaan isaanumatu warra badiiti. Garuu (haala gadhee isaanii kana) hin beekanu.

Yeroo "akka namoonni (sahaabaan nabi muhammad s.a.w.) amananitti amanaa" isaaniin jedhame "sila nuti akka gowwaaleen amananitti amannaa?" jedhu. Dhagayaa! dhugumatti isaan isaanumatu gowwoota Garuu isaan hin beekan.

Yeroo warra amanan qunnaman "nuti amanneerra" jedhu. Yeroo sheyxaanota (hoggantoota) isaanii waliin kophaa ba’an immoo " nuti isin waliin jirra; dhugumatti nuti isaanitti qishnuma (qoosaa) godhuuf (akkas goone)" jedhu.

Rabbiin (galata qishnaa isaaniitiif) isaanitti qishnaa godha; jallina isaanii keessatti isaan dhiisa odoo isaan dhama’anii .

Isaan warra jallina qajeelumaan bitataniidha. (kufrii qabatanii iimana didan) Daldalli isaaniis bu’aa hinbuufne. Isaan warra qajeelan hin turre.

Fakkeenyi isaanii akka fakkii isa ibidda qabsiifatee, yeroma isheen waan naannoo isaa ibsitu Rabbiin ifaa isaanii adeemsisee (dhaamse) dukkana keessatti haala hin argineen isaan dhiiseeti. [8] ——— [8] ifaan qajeelloodha, dukkanti jallina. kuni fakkii waa xiqqo qajeelanii eegasii jallinatti deebi'uu isaaniiti ibsa.

(Isaan) duudaa (haqa hindhageenye), arraba qabamoo (haqa hindubbanne)fi ballaa (haqa hin agarre)dha. Kanaafuu (gara karaa qajeelaa as) hin deebi’an.

Yookiin (fakkiin isaanii) akka rooba cimaa samii irraa ta’ee kan isa keessa dukkanoonni, mandiisuufi hangaasuun jirtu, (sodaa sagalee) bakakkaa irraa quba gurra isaanii keessa kaayatu, du'a sodaaf. Rabbiin kaafirootatti marsaadha.

hangaasuun ijoowwan isaanii butuutti (jaamsutti) dhiyaata. Dhawaata isaaniif ifuun isa keessa deemu, Yeroo isaan irratti dukkanaaye immoo ni dhaabatu. Rabbiin odoo fedhee dhageettiifi agartuu isaanii ni deemsisa ture. (gurra isaan duuchee ija isaan jaamsa ture). Dhugumatti Rabbiin waan hunda irratti dandayaadha.

Isin Yaa ilmaan namaa! gooftaa keessan isa isiniifi warra isiniin duraa uume qofa gabbaraa! Akka (Rabbiin) sodaattaniif jecha.

(Rabbiin) Isa dachii afata, samii immoo ijaarsa (gubbaa) isiniif taasisee, kan samii irraa bishaan buusee (roobse), ergasii isaan fuduraa irraa soorata isiniif baaseedha (magarseedha). odoo (kan gabbaramuun malu Rabbiin qofa ta’uu) beektanuu Rabbiif shariikota hin godhinaa.

Yoo waan Nuti gabricha keenya (muhammad) irratti buufne (Qur’aana) irraa shakkii keessatti taatan, suuraa akka isaa (tokko) fidaatii ragoota (gargaartota) keessan kan Rabbiin malee jiranis waamadhaa. (walgargaaraa suuraa tokko fidaa) yoo kan dhugaa dubbattan taatan.

Yoo (amma) hin dalagin (suura tokko hinfidin); fuuldurattis hin dalagdanu; kanaafuu ibidda qabsiisaan ishee namaafi dhagaaggee tahe sodaadhaa, isiin kaafirootaaf qopheeffamte.

warreen amananii, gaggaarii hojjatan, jannatoonni laggeen jala ishee yaatu isaaniif jira jechuun (isaan) gammachiisi. Dhawaatuma firii ishee irraa sooramaniin "kun soorata kana dura sooramneedha" jedhu. Wal fakkaataa ta'ee isaaniif kenname. Isaaniif ishee keessa jaartiiwwan qulqulleeffaman (huural ayniin) jiru. Isaan ishee keessatti zalaalam jiraatoodha.

Dhugumatti Rabbiin bookees taatee waan ishee irra guddaa (yookiin xiqqaa) fakkeenya taasisuu hin saalfatu. Warri amanan akka inni dhugaa Gooftaa isaaniirraa ta’e ni beeku. Isaan kafaran immoo "Rabbiin fakkeenya kanatti maal fedhe?" jedhu. [Rabbiin] kanaan (namoota) baay’ee jallisa, (namoota) baay’ees qajeelcha. Finciltoota malees (kan biraa) ittiin hin jallisu. [9] ——— [9] hiikkaan:- Rabbiin waan fedhe fakkiigodhee ibsa. yeroo kana namni garee lamatti bahe. gareen tokko itti amanee dhugaa Rabbirraa tahe jedhee dhuga'oomse. gareen kuun nikafare, nimorme akkasitti muslimni qajeelee kaafirri jallate.

(Isaan) warra waadaa Rabbii erga kakuun jabeessanii booda diiganii, waan (firummaa) Rabbiin maxxanfamuu isaatti ajaje muranii, dachii keessatti badii dalagan. Warri sun hoongawoon isaanuma.

Sila akkamitti Rabbitti kafartan? ka isinii du’oo turtan isin jiraachisee, ergasii isin ajjeesee, ergasii isin jiraachisu. ergasii gara Isaatti kan deebifamtan.[10] ——— [10] kan du'oo taatan isin jirachise jechuun dhabamoo taatanii isin uumee isin argamsiisee isin jiraachise jechuudha. eegasii yeroo umriin dhumte isin ajjeesa eegasii guyyaa qiyaamaa isin kaasee gara isaa deebitanii galata isinii galcha.

Inni (Rabbiin) Isa waan dachii keessa jiru hunda isiniif uumee, ergasii gara samii (uumuu) qassade, samii torba isaan taasisee (uumeedha). Inni waan hunda akkaan beekaadha.

Yeroo Gooftaan kee malaa’ikootaan "Ani (ilmaan namaa) dachii keessatti bakka bu’aa (khaliifaa) taasisuufan jira" jedhe (yaadadhu). Isaanis ni jedhan: "Sila warra ishee (dachii) keessatti badii dalagan, kan dhiiga (walii) dhangalaasan ishee keessatti (bakka bu'aa) taasiftaa?" odoo nuti galata keetiin si faarsinuufi si qulqulleessinuu". (Innis) ni jedhe: "Ani waan isin hinbeeynen beeka."

Aadamiin maqoota hundaa isii isa barsiise. Ergasii malaa’ikoota irra isaan fideetiin "yoo kan dhugaa dubbattan taataniif maqoota wantoota kanneenii naaf odeessaa” jedhe [11] ——— [11] Dura Rabbiin abbaa ilma namaa adam maqaalee waahundaa barsiise. eegasii wantoota malaaykotarra fidee mee maqaa waantoota kanaa naahimaa jedhen?

(Malaaykoonnis) ni jedhan: "Ati qulqulloofte. Nu beekumsi hintaane waan Ati nu barsiifte malee; dhugumatti,Ati Simatu akkaan beekaa ogeessa." [12] ——— [12] malaaykonni beekkomsi guutuun kan Rabbii tahuu dubbatanii Rabbi faarsan.

[Rabbiin] ni jedhe: "Yaa Aadam! maqoota isaanii (wantootaa) isaanitti (malaykotatti) himi." Yeroma inni maqoota isaanii isaanitti himu (Rabbiin) ni jedhe: "Sila Ani ninbeeka wantoota fagoo samiileefi dachii keessaa; ammas Ani ninbeeka waan isin mul'iftaniifi waan isin dhoksaa turtanis’ isiniin hin jennee?"

Yeroo Nuti malaa’ikootaan "Aadamiif sujuuda godhaa" jenne (yaadadhu). Ibliis malee Isaan sujuuda godhan; (Inni) ni dide; ni boones, Kaafiroota irraa ta’e. [13] ——— [13] sujuudni malaykaan aadamiif goote kuni sujuuda kabajaati malee ka ibaadaatii miti. hundi isaanii ajaja Rabbii fudhatanii sujuudan. ibliis jinnirraa tahe kan isaan bira ture qofaatu dide. inni booneeti kaafirootarraa tahe.

Ni jenne: "Yaa Aadam! Atiifi haati manaa tee (hawwaa'i) jannata keessa jiraadhaa. Ishee irraa bal'oo haala taateen iddoo feetanii nyaadhaa. Mukattii tanatti immoo hin dhiyaatinaa, Yoos miidhaa hojjattoota irraa taatan."

Shayxaannis ishee (jannata) irraa isaan mucucaachise.[14] Waan isaan isa keessa turan irraas isaan baase. Nutis ni jenne: "gariin keessan gariif diina ta’aa gadi bu’aa. Isiniifi dachii keessa iddoo qubannootaafii qananii hanga yeroo murtaa’eetu jira." ——— [14] itii hasaasee (waswaasee) mukattii irraa dhoowwaman isaan nyaachise. saniif jecha Rabbiin jannatarraa isaan baasee gara dachii gadi bu'anii akka jiraatan isaan taasise.

Aadam Gooftaa isaa irraa jechoota fudhatee, [15] sana booda [Rabbiin] dhiifama isaaf godhe. Inni (Rabbiin) Isatu akkaan tawbaa qeebalaa, akkaan rahmata godhaadha. ——— [15] jechoonni sun kunoo kana { "yaa Rabbii keenya nuti lubbuulee teenya miine yoo ati nuuf araaramtee rahmata nuuf godhuu baatte warra hoongayerraa taana" jedha} A'iraaf 23. inni kadhannaan Rabbiin aadamiif araarame.

Nuti ni jenne: "Hundi keessanuu ishee (jannata) irraa gadi bu’aa. Ergasii yoo Anarraa qajeelfamni isiniif dhufe, namni qajeelfama kiyya hordofe sodaan isaan irra hin jiru; isaan hin gaddanis." [16] ——— [16] Rabbiin akka hortee ilma namaa tan lafarra jiraattutti nabiyyoota ergu itti hime, akkasuma namni ergamtoota isaa san tole jedhee amane akka milkaawus ibseef.

Warri kafaranii aayatoota keenya kijibsiisan, isaan sun warra ibiddaati, Isaan ishee keessatti hafoodha.

Yaa Ilmaan Israa’iil qananii tiyya tan Ani ittiin isin qanansiise yaadadhaa. Waadaa kiyya guutaa; Anis waadaa keessan nin guuta. Ana qofa sodaadhaa! [17] ——— [17] Israaiil jechuun Nabi ya'iqub ishaaq ibraahiimi. kan asitti yaamame ilmaan isaati.

Waan Ani buuse kan mirkaneessaa waan isin bira jiruu (Tawraatiifi Injiil) ta’etti amanaa. Jalqaba warra isatti kafaruu hin ta’inaa. aayatoota kiyyaan maallaqa xiqqaa hin bitatinaa. Ana qofa sodaadhaa.[18] ——— [18] Wanni Rabbiin buuse sun qur'aana nabi Muhammadirratti buufame.

Dhugaa sobaan {walitti} hin makinaa; osoo beeytanuu haqa hin dhoksinaas.

Salaata seeraan salaataa; zakaas kennaa; warra rukuu’a godhan wajjinis rukuu’a godhaa. (warra salaatuun wajji salaata jamaa'aa salaataa).

Sila gaariitti nama ajajaa lubbuulee teessan dagattanii! odoo isin kitaaba (tawraat) dubbiftanii. hin xiinxaltanii! [19] ——— [19] kun akeekkachiisa nama beekaa waan gaaritti nama gorsaa ufii hojjachuu dhiisee faallaa deemuuti.

(Amrii teessan hundarratti) Obsaafi salaataan gargaarsifadhaa. Dhugumatti, isheen warra Rabbiin sodaatan irratti malee ulfaattuudha.

(Isaan) warra Gooftaa isaanii qunnamuufi gara Isaatti deebi’uu mirkaneeffataniidha.

Yaa Ilmaan Israa’iil! qananii tiyya tan Ani isiniin qananiise yaadadhaa. ani aalamarra isin caalchiseera. [20] ——— [20] Nabiyyummaafii mootummaan aalama yeroo isaan jiraniirra isaan caalchise jechudha.

Guyyaa (qiyaamaa kan) lubbuun (takka) lubbuu (biraa) homaa hin fayyadne san sodaadhaa. kan jaarsummaan (araarri) ishee irraa hin fudhatamneefi gumaanis ishee irraa hin fuudhamne, kan isaanis hin tumsamne (san sodaadhaa).

Ammas yeroo Nuti ummata fir’awna jalaa nagaya isin baafne san (yaadadhaa). kan azaaba hamaa isin dhandhamsiisaa turan, kan ilmaan dhiiraa keessan gorra’an, kan dubara keessan dhiisan. San keessa balaa guddaa Gooftaa keessan irraa ta’etu jira. [21] ——— [21] fir'owna ilmaan israa'iil keessaan ilma mootummaa isaa diiguutu dhalata jechaa sodaatee ilmaan hedduu isaan irraa gorra'ee ajjeesaa ture. nabi muusas ajjeechaa tana jalaa dheeysuuniif haati yeroo deesse sanduqa keessa keessee bahritti darbite ajaja rabbiitiin. achiifuudhamee manuma fir'oownaatti guddatee, nabiyyummaa argatee, booda kufiinsi fir'oownaa harka isaarratti tahe.

Yeroo bahra isiniif addaan baqaysine, ergasii nagaya isin baafnee, ummata fir’awnaa odoo isin argitan bishaaniin dhidhimsiifne sanis (yaadadhaa). [22] ——— [22] kuni kan tahe yeroo waraanni fir'oownaa muusaafii jamaa'aa isaa ariee osoo dheeysan bahra gayan. Rabbiin muusaan ulee teetiin bahra dhawi jedheenii, bahri addaan baqaqee karaa 12 tahee keessa cehan. yeroo waraanni fir'oownaa itti gadi dhumu bishan walitti deebi'ee dhidhimanii dhuman. kuni suuraa shu'araa ayata 61-68ti bal'inaan dubbatame.

Yeroo Muusaaf halkan afurtama beellamne (yaadadhaa). Ergasii isin isa boodaa jibicha (gabbaramaa) taasifattanii warra of miidhe taatan. [23] ——— [23] saamiriyyii kan jedhamu tokkootu akka jibicha gabbaran taasisee isaan jalise.

Ergasii sana booda (isin tawbannaan) dhiifama isiniif goone akka isin (Rabbi) galateeffataniif jecha .

Yeroo Muusaaf kitaaba (Tawraatii)fi seera adda babaasaa dhugaafi kijibaa akka isin qajeeltaniif jecha kennines (yaadadhaa).

Yeroo Muusaan ummata isaatiin jedhes (yaadadhaa) "yaa ummata kiyya! isin jibicha (gabbaramaa) taasifachuun lubbuulee teessan miitanii jirtan. Kanaaf gara (Rabbii) isin uumeetti deebi’aa, Lubbuulee teessan ajjeesaa, santu (Rabbii) Uumaa keessan biratti isiniif caala". Ergasii (Rabbiin) dhiifama isinii godhe (tawbaa keessan qeebale) Inni akkaan tawbaa qeebalaa akkaan rahmata godhaadha.

Yeroo isin "yaa Muusaa! nuti hanga Rabbiin ifatti (ijaan) arginutti siif hin amannu" jettanii odoo isin argitanuu duuti isin qabattes (yaadadhaa). [24] ——— [24] jecha mata jabeenyaa hama isaan gaafannaan Rabbiin itti dallanee isaan fixe.

Ergasii du’a keessan booda isin kaafne akka isin (Rabbi) galateeffattaniif jecha.

Duumessa isin irratti gaaddiseessine. Manniifi (waan akka dayma adii) Salwaas (simbira xixiqqoo) isin irratti buufne, "Wantoota gaggaarii Nuti isiniif kennine irraa nyaadhaa" (isiniin jenne) Isaanis homaa nu hin miine; garuu lubbuulee isaanii kan miidhan turan

Yeroo Nuti (isaaniin) jenne (yaadadhaa). "magaalattii tana (beytal maqdas) seenaa; ishee irraas iddoo feetanii (nyaata) bal’aa nyaadhaa, Balbalicha sujuudaa seenaa "(Kadhaan keenyas badiin) nurraa harca'uudha" jedhaa, badii keessan isiniif araaramna, Warra toltuu hojjataniif (mindaa) dabaluuf jirra.

Warri miidhaa hojjatan (jecha isaaniin jedhame) jecha isaaniin hin jedhaminitti jijjiiran. warra miidhaa hojjatan irratti azaaba samii irraa ta'e buufne, Waan isaan fincilaa turaniif jecha. [25] ——— [25] jecha jijjiiranii qamadii jechaa, hojis jijjiranii bakka silaa sujuuduu qaban taa'aan lafarra shorroqaa seenan. akkatti jallatanii Rabbiin azaaba samirraa ittibuuse.

Yeroo Muusaan ummata isaatiif dhugaatii (bishaan) barbaade "ulee teetiin dhagicha dhayi" jenneen, (yaadadhaa). (innis nidhayee) achumaan madditi kudha lama isarraa maddite. Namoonni hundi iddoo irraa dhugan beekanii jiru "hiree Rabbii irraa nyaadhaa, dhugaa; Dachii keessas badii hojjachaa hindeeminaa" (jenneen).

Yeroo (jettan) "Yaa Muusaa! nuti nyaata tokko irratti hin obsinuu, Gooftaa kee nuuf kadhu akka waan dachiin magarsitu irraa, kudraa ishee irraa, baaqula ishee irraas, qamadii ishee irraas, misira ishee irraas, shunkurtii ishee irraas nuuf magarsu " jettanis (yaadadhaa). (Muusaan) ni jedhe: "Sila isin isa gadi aanaa ta’etti isa caalaa ta’e jijjiirrattanii? Gara magaalaa gadi bu’aa; wanti gaafattan isiniif jira." Salphinaafi hiyyummaan isaan irratti haguugamtee, dallansuu Rabbi irraa ta’een deebi’an, Kun waan isaan aayatoota Rabbiitti kafaraa, nabiyyootas haqaan malee ajjeesaa turaniifi. Kun waan isaan fincilaniifi, waan daangaa dabraa turaniif.

Warri amanan, isaan yahuudoman, kiristaanonniifi saabi’oonni (isaan warra maleeykaa yookaa urjii gabbaru) (isaan irraa) namni Rabbiifi Guyyaa Aakhiraatti amanee toltuus hojjate, isaaniif mindaan Gooftaa isaanii biratti tahee jira. Sodaanis isaan irra hin jiru; Isaanis hin gaddan.

(Yaa ilmaan Israa’iil!) Yeroo Nuti waadaa keessan qabanneefi (gaara) Xuuris isin gubbaatti ol kaafnee "waan Nuti isiniif kennine cimsaa qabadhaa, waan isa keessa jirus yaadadhaa Akka Rabbiin sodaattaniif’ isiniin jenne san (yaadadhaa).

Ergasii sana booda gara galtan, Odoo tolli Rabbiitiifi rahmanni Isaa isin irra jiraachuu baatee, silaa isin warra hoongaye irraa taatan.

Dhugumatti isin warra isin irraa (waayee guyyaa) Sanbataa keessatti daangaa dabran beektanii jirtu, "isin jaldeeyyii salphattoota tahaa" isaaniin jenne. [26] ——— [26] mala baasanii guyyaa sabtii kan qurxummii al'oolurraa dhoowwaman san diigan, Rabbiin itti dallanee jaldeessaafii karkarrotti garagalche.

Nuti isii (ganda san) warra isii duraatiifi isii boodaatiif jiilchaa goone. warra Rabbiin sodaataniif immoo gorsa (taasifne).

Yeroo Muusaan ummata isaatiin "Rabbiin sa’a gorrautti isin ajaja" jedhe (yaadadhaa), (Ummanni isaas) "sila ati qishnaa nu godhattaa?" jedhan. (Muusaanis) "ani warra wallaaloo (namatti qoosan) irraa ta’uu irraa Rabbittin maganfadha" jedhe.

(Ummanni isaa) "isheen maal akka taate haa nuuf ibsuu Gooftaa kee nuuf gaafadhu" jedhaniin, (Muusaan) ni jedhe: "Inni (Rabbiin) ‘isheen sa’a hin dulloomin, tan jabbiis hin ta’in giddu gala taate’ jedha, Waan ajajamtan dalagaa." [27] ——— [27] umrii isiirraa gaafatan.

(Ummanni isaas) " Gooftaa kee nuuf gaafadhu bifa ishee akkam akka tahe nuuf haa ibsuu" jedhan, (Muusaan) "Inni (Rabbiin) ‘isheen sa’a daalattii, bifti ishee akkaan daalattii daaw’attoota gammachiiftuudha' jedha" jedheen.

(Ummanni isaas) “ Gooftaa kee nuuf gaafadhu maalummaa ishee haa nuu ibsuu, sa’oonni nurratti wal fakkaataniiru; Nuti yoo Rabbiin fedhe qajeeluuf jirra" jedhan.

(Muusaan) ni jedhe: "Inni (Rabbiin) ‘isheen sa’a dachii qotuufi oorruu (bishaan) obaasuu irratti hin leenjifamin, kan (hirdhuu qaamaa irraa) nagaa taateefi bifti makaan ishee keessa hin jirreedha’ jedha." (Ummanni isaas) "amma dhugaa fiddee jirta" jedhan. ishee nigorra'an Kan hojjachuuttis hin dhihaanne ta’anii turan.

Yeroo lubbuu ajjeeftanii (waa’ee) ishee keessatti wal falmitan (yaadadhaa). Rabbiin waan isin dhoksaa turtan ifa baasaadha.

"Garii (qaama) isheetiin isa (reeffa isaa) dhawaa" jenne, akka kanatti Rabbiin du’aa jiraachisee mallattoolee Isaas isinitti agarsiisa Akka isin xiinxaltaniif jecha. [28] ——— [28] garii qaama isiitiin du'aa san dhawanii jiraatee nama isa ajjeese himee deebi'ee du'e.

Ergasii san booda onneewwan keessan ni gogde, Isheen (gogiinsa keessatti) akka dhagaati; yookiin goginaan ni caalti, Dhugumatti dhagoota irraa kan laggeen isarraa maddantu jiru, ishee (dhagoota) irraa kan dhodhooyee bishaan isa irraa ba’us ni jira, Ammas isaan irraa kan sodaa Rabbii irraa ka'ee gadi kufutu jira (gaara gubbaa ka'ee hallayyatti gadi konkolaatu jira), Rabbiin waan isin dalagdan irraa dagataa miti.

(Yaa mu'imintoota) Sila! isiniif amanuu kajeeltuu? kan gareen isaan (Yahuudaa) irraa ta’e haasa’a Rabbii dhaga’anii eega hubatanii booda odoo beekanuu jijjiiran jiranuu [29]. ——— [29] Jechi Rabbii kan yahuudonnijallisanii jijjiriiran sun tawraat Rabbiin nabi muusatti buuse.

Yeroo warra amanan qunnaman "nuti amannee jirra" jedhan,Yeroo gariin isaanii garii waliin kophaa ba'an, "sila waan Rabbiin isinrratti bane (beeksise) isaanitti odeessitanii akka Rabbii keessan biratti ittiin isin falmaniif! Sila hin xiinxaltanii!" jedhu.

Sila isaan akka Rabbiin waan isaan dhoksaniifi waan isaan mul'isan beeku hin beekanuu?

Isaan irraas wallaaltota hawwii sobaa malee kitaaba hin beeknetu jira. Isaan kan shakkan malee hintaane. [30] ——— [30] isaan (yahudota) irraa warra wallaaloo tawraat hinbeeynetu jira oduudur tan kijibaa tan abboota isaaniirraa baran malee.

badiin mirkanaa'e! warra kitaaba harkoowwan isaaniitiin katabanii, ergasii isaan "kun Rabbiin biraa tahe" jedhan gatii xiqqaa isaan bitachuuf jecha . Waan harkoowwan isaanii barreessiteef jecha badiin isaaniif haa ta’u! Ammas waan isaan carraaqqataniif jecha badiin isaaniif haa ta’u. [31] ——— [31] Ayanni kuniifii kanneen kana fakkaatan kan biroollee ifatti wanni itti qajeelchu kitaabni tawraatiifii injiil kan amma ummanni nasaaraafii yahuudaa harkaa qaban kan namoonni guyyaa keessaa yaada isaaniirraa barreessan tahuu isaati. kan Rabbiin buuse kandhugaa sanii miti. waan maallaqa barbaachaaf barreefameedha. akkatti hubachuun dirqama.

"Ibiddi guyyaa lakkaa’amtuu (xiqqoo) malee nu hin tuuqxu" jedhan. jedhiin "Sila isin Rabbiin bira waadaa kaayattanii? (Yoo akkas ta’eef) Rabbiin waadaa isaa hin diigu; moo waan hin beekne Rabbi irratti dubbattan?".

(Dubbiin akka isin jettan) miti! Namni hamtuu hojjatee balleessan isaa isa marsite, isaan warra ibiddaati. Isaan ishee keessatti hafoodha (zalaalam jiraatoodha). [32] ——— [32] namni shirkiifii dilii hojjate ibidda seena. warri shirkii zalaalam keessa jiraata.

Warri amananii, gaggaarii hojjatan isaan warra jannataati. isaan ishee keessatti hafanuudha (zalaalam jiraatoodha).

yeroo Nuti Ilmaan Israa’iil waadaa irraa fuune (yaadadhaa) "Rabbiin malee (waan biraa) hin gabbarinaa; abbaafi haadhaatti tola oolaa, firootaafis, yatiimotaafis, hiyyeeyyiifis (tola oolaa). namootattis toltuu haasa’aa; salaatas gadi dhaabaa; zakaas kennaa" (jenneen). Ergasii garagaltan nama muraasa isin irraa ta’e malee, uf duuba deebi’oo taatanii.

Yeroo Nuti waadaa keessan qabanne (yaadadhaa). "dhiigoowwan keessan wal hin dhangalaasinaa; lubbuulee teessan (namoota keessan) manneen keessan irraa hin baasinaa" (jechuun), ergasii isin ni mirkaneessitan ragaa bahoo taatanii.

Ergasii isin yaa jarana lubbuu keessan (wal) ajjeeftan. garee isin irraa ta’e manneen isaanii irraa baaftan; isaan irrattis badiifi diinummaan wal gargaartan. Yoo isaan booji’amtoota ta’anii isinitti dhufan immoo isaan bilisoomsitan. inni dhoowwaadha isinirratti isaan baasuun. Sila garii kitaabaatti amantanii gariitti kafartanii? galanni nama isin irraa kana hojjatuu jireenya addunyaa keessatti salphina malee hin taane. Guyyaa Qiyaamaa gara azaaba cimaa deebifamu. Rabbiin waan isin dalagdan irraa dagataa hin taane. [33] ——— [33] dubbiin isaanii walfaallessa. booji'amaa isaanii maallaqaan furuu waan gaarii hojjatan. duula walirratti bananii walajjeesuufii biyyaa walbaqachiisuu waan hama hojjatan. kitaaba kanarraa dhoowwuttis nikafaran. tanaaf aduniyaafii akhirattis adabaan Rabbiin isaan akeekkachiise.

Isaan warra jireenya addunyaa Aakhiraan bitataniidha. Kanaafuu azaabni isaan irraa hin salphifamu. Isaan hin gargaaramanus.

Dhugumatti Nuti Muusaaf kitaaba (tawraat) kenniineerra, Isa boodas ergamtoota walitti aansuun hordofsiifnee jirra, Iisaa ilma Maryamiifis mu'ijizaalee ifa ta’an kenninee jirra. "Ruuhul Qudsiin" (Jibriiliinis) isa jabeessinee jirra. Sila dhawaatuma ergamaan waan lubbuun teessan hin feeneen isinitti dhufuun boontani? garii kijibsiiftanii garii ajjeeftanii?.

(Isaanis) "Onneewwan keenya cufamaadha" jedhan. dhugumatti sababa kufrii isaanii Rabbiin isaan abaare. waa xiqqoo amanan.

Yeroo kitaabni Rabbiin biraa ta’e (qur'aanni) kan waan isaanii wajjin jiru (Tawraatifi injiilin) dhugoomsu isaanitti dhufu, kan san dura akka warra kafaran irratti injifannoo argataniif (dhufaatii Nabi Muhammadiin SAW Rabbiin) kadhachaa turan. yeroo wanti isaan beekan isaanitti dhufu isatti kafaran. abaarsi Rabbii kaafiroota irra haa jiraatu.[34] ——— [34] sun qur'aanaafii nabi muhammadi.

wanti isaan lubbuulee isaanii ittiin jijjiirratan waa fokkate, waan Rabbiin buusetti kafaruun, Rabbiin tola Isaa irraa gabroota Isaa gidduu nama fedhe irratti buusuu waanyuun (jibbuun) (kan kafaran), Kanaafuu dallansuu irratti dallansuudhaan deebi’an. Kaafirootaaf azaaba xiqqeessaatu jira.

Yeroo waan Rabbiin buusetti (qur'aanatti) amanaa isaaniin jedhame "nuti waan nurratti (nabiyyii keenya qofarratti) buufametti amanna" jedhu. Waan isa malee jiru itti kafaran, odoo inni dhugaa dhugoomsaa waan (kitaaba) isaaniin wajji jiruu ta’ee jiruu. (Yaa Muhammad! SAW) jedhiin: "Sila maaliif kanaan dura nabiyyoota Rabbii ajjeeftan? yoo dhugaan mu’uminoota taatan"

Dhugumatti Muusaan ragaawwan ifa ta’aniin isinitti dhufee jira. Ergasii isin lubbuu keessan miidhoo taatanii isa booda (bakka inni hin jirretti) mirgoo (gabbaramaa) godhattan.

Yeroo Nuti waadaa keessan qabannee (waadaa isin seensifnee) Gaara Xuurii isin gubbatti ol fuunee "Waan Nuti isiniif kennine ciminaan qabadhaa. (Jecha keenyas) dhagayaa" (jenne) (yaadadhaa). Ni jedhan: "Dhageenyee dinne." Onneewwan isaanii keessa sababaa kufrii isaanitiin (jaalala) jibicha (gabbaruu) obaafamanii jiru. jedhi "wanti iimaanni keessan itti isin ajaju waa fokkate" Yoo mu’uminoota taataniif.

Jedhi: "Yoo manni Aakhiraa (jannanni) Rabbiin biratti isin qofaaf namoota biraatiin ala kophatti taate, mee du’a hawwaa yoo dhugaa kan dubbattan taataniif ."

gonkumaa isa hin hawwanu waan (kufrirraa) harki isaanii ufdura dabarfatteef jecha, Rabbiin warra miidhaa dalagan akkaan beekaadha.

Nama hunda irra jireenyaaf bololaa ta’uu isaanii argita. Mushrikoota irraallee (jireenyaaf bololu). Tokkoon isaanii odoo waggaa kuma jiraachifamee jaalata, jiraachifamuun isaa kan azaabarraa isa hinfageessine ta’ee jira, Rabbiin waan isaan dalagan argaadha.

jedhi "Namni Jibriiliif diina ta’e, (dallansuu isaatiin haa du’u)”. inni (jibriil) fedha Rabbiitiin onnee kee irratti isa (Qur’aana) buuse. inni (qur'aanni) dhugoomsaa waan isa duraati. mu’uminootaaf qajeelchaafi gammachisaadha. [35] ——— [35] sadarkaan qur'aanaa guddaadha qajeelchaafii gammachiisaa, ifaafii fayyisaa mu'imintootaa jedhee faarfamee jira.

Namni Rabbiif, malaa’ikootaaf, ergamtootaaf, Jibriiliifi Miikaa’iiliif diina ta’e (kaafira). Dhugumatti Rabbiin kaafirootaaf diina.

Nuti dhugumatti keeyyattoota ifa ta’an (kan ragaa ergamummaa keetii tahan) gara keetti buufnee jirra, Isaanitti kan kafaru finciltoota malee hin jiru.

Sila isaan dhawaata waadaa wahii seenaniin, gareen isaan irraa ta’e isa gataa (waadaa diigaa)? Dhugaatti irra hedduun isaanii hin amanan.

Yeroo ergamaan Rabbiin biraa dhugoomsaa waan isaan biraa ta’ee isaanitti dhufe, gareen warra kitaabni kennameef irraa ta’e akka waan hin beekiniitti kitaaba Rabbii dugda duuba isaaniitti of irraa darbu (kitaaba Rabbiirraa garagalan).

Waan shayxaanonni bara mootummaa Sulaymaan keessa qara’aa turan hordofan, Sulaymaan hin kafarre Garuu shayxaanonni nikafaran, sihrii nama barsiisan, waan malaa’ikoota lamaan Haaruutiifi Maaruut irratti Baabil keessatti buufames (nama barsiisan). Isaan (malaa’ikoonni) lamaan nama tokkos odoo "Nuti mokkoroof dhufnee hin kafarin" hin jedhin (sihrii) hin barsiisan. (Namoonnis malaa’ikoota) lamaan irraa waan ittiin dhirsaafi niitii addaan baasan baratu. Isaansun nama tokko hayyama Rabbiitin ala kan isasanin miidhan hin taane. Waan isaan miidhuu malee isaan hin fayyadne baratan. Dhugumatti, isaan (yahuudonni) akka warri isa (sihrii) bitate Aakhiratti qooda homaa hin qabaanne sirritti beekaniiru. wanti isaan lubbuulee isaanii itti gurguran waa fokkate! Odoo kan beekan ta’anii.[36] ——— [36] aayata tanarraa waa hedduu hubanna: san keessaa- nabi suleymaan sihrirraa qulqulluudha. sihriin dalagaa sheyxaanaati isii dalaguun nama kafarsiifti. kanneen biraallee.

Odoo isaan (Rabbitti) amananii Rabbiin sodaatanii, silaa mindaan isaan Rabbiin biraa argatan akkaan caalaa ture; odoo kan beekan ta’anii (silaa kan biraa hin filatanu).

Yaa warra amantan! (Ergamaa Rabbiitiin) "Raa’inaa" hin jedhinaatii "Unzurnaa" jedhaa; dhageeffadhaas. Kaafirootaaf azaaba laalessaa ta’etu jira [37] ——— [37] Rabbiin mu'imintoota ajaje akka yeroo nabiyyitti dubbatan jechoota gaggaarii filatan, jecha hiikkaa fokkataa qaburraa akka fagaatan. jechi raa'inaa jedhu afaan yahuudaatti jecha arrabaati. yahuudaan jecha kana nabitti dubbattee arrabsiteen.

warra kitaabaatiifii mushrikoota irraa warri kafaran Gooftaa keessan irraa toltuun isin irratti buufamuu hin jaalatan. Rabbiin rahmata Isaatiin (nabiyyummaa, wahyiifii iimaanaan) abbaa fedhe kophxeessa. Rabbiinis abbaa tola guddaati.

Wanta keeyyata irraa shaarre yookiin si irraanfachiifne caaltuu ishee yookiin fakkaattuu ishee finna. Sila ati Rabbiin waa hunda irratti danda’aa ta’uu hin beektuu? [38] ——— [38] naasikhaaf mansuukha (shaaraafii shaaramaa) baruun bu'ura barnoota tafsiiraarraayi. aayanni gariin yeroo muraasaaf hojjatee aayata isa shaaruun bakka buufama.

Sila ati hinbeektuu Rabbiin mootummaan samiileefii dachii isaaf tahuu? Rabbiin malee jaalalleefi gargaaraan tokkolleen isiniif hin jiru.

Moo isin (yaa mu'imintoota) ergamaa keessan (gaafii mormii) gaafachuu barbaaddanii, akka muusaan kana dura gaafatame? (Rabbiin ijaan nugarsiisi jedhaniinii). Namni kufrii iimaanaan jijjiirrate, dhugumatti karaa sirrii irraa jallateera.

Hedduun warra kitaabaa irraa ta’an erga amantanii booda kaafiroota taatanii ufduuba isin deebisuu (isin kafarsiisuu) jaalatu (hawwu). waanyoo lubbuu isaanii irraa kan ka'e eega dhugaan ifa isaanii galee booda. dhiifama godhaa, irra dabraa Hanga Rabbiin ajaja Isaa fidutti, Dhugumatti, Rabbiin waan hunda irratti danda’aadha. [39] ——— [39] Rabbiin warra kitaabaa keessati murtii isaa fidee jira sunis islaamawuu, yoodidan jizyaa muslimaaf kafaluu yoodidan lolli itti banaamuudha.

Salaata gadi dhaabaa; zakaa kennaa,Toltuu irraa waan lubbuulee teessaniif (dursitanii) dabarfattan (kamillee) Rabbiin biratti (guyyaa qiyaamaa) isa argattu. Dhugumatti, Rabbiin waan isin hojjattan akkaan argaadha.

"Nama yahuudaa yookiin kiristaana ta’e malee jannata hin seenu” jedhan. Kun hawwii kijibaa isaaniiti. “Yoo kan dhugaa dubbattan taataniif ragaa keessan fidaa" jedhi.[40] ——— [40] yahuudaan nu malee namni jannata seenu hinjiru jette. kiristaannis akkas jette kuni awwii kijibaa kan ragaa ittifiduu hindandeenyeedha. dhugaan nama Rabitti amane qofaatu jannata seena.

(Dubbiin akka isin jettanii) miti; namni gaarii dalagaa fuula isaa Rabbiif kenne (islaamayee Rabbi gabbar) (hundi jannata seena) mindaan isaa Rabbii isaa biratti isaaf tahe, sodaan isaan irra hin jiru; isaan hin gaddanus.

yahuudonni “kiristaanonni homaa irra (amantii sirrii ta’e hordofaa) hin jiranu” jette, Kiristaanonnis “yahuudonni homaa irra hin jiranu” jette, Oduma kitaaba qara’anuu, Akkuma san warri hin beekne fakkaataa jecha isaanii jedhan, Rabbiin Guyyaa Qiyaamaa waan isaan isa keessatti wal dhabaa turan irratti gidduu isaaniitti murteessa.

Nama masjiidota Rabbii akka isii keessatti maqaan Rabbii hin faarfamne dhorgeefi onsuu isiitiif carraaqe caalaa namni miidhaa hojjate eenyu? isaan haala sodatoo tahaniin malee isii (masjiidota Rabbii) seenuun isaaniif hin ta’hu. Isaaniif addunyaa keessatti salphinatu jira. Ammas isaaniif Aakhiratti azaaba guddaa ta’etu jira. [41] ——— [41] masjidni kabajaa guddaa qabdi, nama itti deemee ibaadaa godhu irraadhoowwun hintahu, onsuufii diiguunis dhoowwaa.

Bahaafi Dhiitis kan Rabbiiti, eessallee yoo gara galtan Fuulli Rabbii achuma jira, Rabbiin (rahmanni Isaa) bal’aadha; hunda beekaadha. [42] ——— [42] kuni nama qiblaa wallaale yooka itti garagaluun rakkiseefi, inni karuma isaa laafetti garagalee salaata.

(kaafirtoonni) "Raabbiin ilma godhate" jedhan, Inni (waan isaan jedhanirraa) ququllaaye, Dhugaatti wanti samiileefi dachii keessa jiru (hundi) kan Isaati. Hunduu isaaf ajajamoodha.

(Inni) argamsiisaa samiileefi dachiiti, Yeroo dhimma wahii murteesses, wanti Inni isaan jedhu tahi qofa; yeroma san taha (argama).

Warri (homaa) hin beekne: "maaliif Rabbiin nuun hin dubbanne yookiin maaliif mallattoon wahii nuuf hin dhufne? jedhan; akkasuma warri isaaniin duraa fakkaataa jecha isaanii jedhan, Onneewwan isaanii wal fakkaatte, Dhugumatti, Nuti namoota (amantii Rabbii) mirkaneeffataniif aayatoota (keenya) ibsinee jirra.

Nuti (amantii) dhugaan (islaamummaan) gammachiisaafi akeekkachiisaa taasifnee si ergine. Ati warra ibiddaa irraa hin gaafatamtu. [43] ——— [43] warra amane jannataan gammachiisa, warra kafare azaabaan sodaachisa.

Yahuudotaafii kiristaanonni hanga ati (islaamummaa dhiiftee) amantii isaanii hordoftutti sirraa hin jaalatan, (Yaa Muhammad) "qajeeloon Rabbii (qur'aanni) isuma qofatu qajeelloodha (sirriidha)" jedhi. Erga beekumsa irraa sitti dhufee yoo fedha lubbuu isaanii hordofte, Rabbi irraa jaalallees ta’ee tumsaan siif hin jiru. [44] ——— [44] jechi "Erga beekumsa irraa sitti dhufee yoo fedha lubbuu isaanii hordofte" ummata muslimaa akeekkachiisuuf malee nabiyyiin jallinarraa tiiyfamaa tahuun beekkamaadha.

Isaannan Nuti kitaaba isaaniif kennine qaraatii (sirrii) kan isaan malu isa qara'an. Isaan isatti amanu, Namni isatti kafare isaan warra hoonga’oodha.

Yaa ilmaan Israa’iil qananii tiyya tan Ani isin irratti tola oole san yaadadhaa; Ani Aalama (yeroo keessanii) irra isin caalchisuu kiyyaas (yaadadhaa).

Guyyaa (qiyaamaa) kan lubbuun takka lubbuu biraa hin fayyanne sodaadhaa. kan gumaanis ishee irraa hin fuudhamne, kan araarri homaatuu ishee hin fayyannee, kan isaanis tumsa hin arganne .

Yeroo Ibraahiimiin Rabbiin isaa jechootaan isa mokkoree (Ibraahiimis) isa guute (yaadadhaa), (Rabbiin) " Ani ummataaf imaama (dursaan) si taasisa" jedhe, (Ibraahiim) ni jedhe:"Sanyii tiyya irraas (taasisi)." (Rabbiin) ni jedhe: "Waadaan (nabiyyummaan) kiyya warra miidhaa hojjatan hin gayu" [45] ——— [45] nabi ibraahiim sadarkaan isaa guddaadha, abbaa nabiyyootaati, abba muslimaati, ka'ibaa mana Rabbii isaatu jaare.

Yeroo Manicha (Ka’abaa) namootaaf iddoo deddeebiifi iddoo nagaa taasifnes (yaadadhaa), Maqaama Ibraahiim irraa iddoo salaataa taasifadhaa (jenneen). (Nutis) Ibraahiimiifi Ismaa’iiliin mana Kiyya warra isa irra naanna’aniif, warra keessa taa’aniifi warra (isa keessatti) rukuu’aafi sujuuda godhaniif qulqulleessaa jechuun ajajne. [46] ——— [46] beytiin Rabbii sadarkaa guddaa qabdi, qiblaa muslimtootai, hajjiifii umraan isitti hojjatamti.

Yeroo Ibraahiim jedhe "Gooftaa kiyya! Magaalaa tana (Makkaan) nagaya taasisi, Warra (jiraattota) isiis, namoota isaan irraa Rabbiifi guyyaa Aakhiraatti amaneef fuduraalee irraa soorata isaaniif kenni" jedhe [yaadadhaa], (Rabbiin) "Nama kafares (niin nyaachisa); Ani xiqqoon isa qanansiisee ergasii gara azaaba ibiddaattin isa geessa, deebiin waa fokkatee!"[47] ——— [47] Nabi ibraahiim biyya makkaatiif rizqii Rabbiin kadhate.

Yeroo Ibraahiimiifi (ilmi isaa) Ismaa’iil bu’uura manaa (Ka’abaa) (ijaaraa)ol fuudhan (ummataaf himi). "Yaa Rabbi Ati dhagahaa beekaa dhaa! nurraa qeebali" (jedhaa).

"Gooftaa keenya! Nu lamaanuu siif islaamawoo nu taasisi; sanyii teenya irraas ummata Siif ajajamtoota (taasisi), Manaasika’ keenyas (sirnoota hajjiifi umraah) nutti agarsiisi, Tawbaa keenyas nurraa qeebali, Ati Situ akkaan tawbaa qeebalaa, akkaan rahmata godhaadha.

Gooftaa keenya! Ergamaa isaan irraa ta’e isaan keessatti ergi, kan keeyyattoota kee isaan irratti qara’u, kan kitaabaafi ogummaa isaan barsiisu, kan isaan qulqulleessu. Ati Situ akkaan injifataa, ogeessa." (nabi muhammad s.a.w. ergamuun kadhaa sun qeebalamte).

Sila namni amantii Ibraahiim irraa gara galu eenyu? nama lubbuu isaa gowwoomse yoo tahe malee, dhugumatti addunyaa keessattis isa filannee jirra, inni Aakhiraa keessattis warra gaggaarii irraayyi.

Yeroo Gooftaan isaa "islaamayi" isaan jedhe, (Inni) "Gooftaa aalamaa (tiif islaamayeera) jala butameera" jedhe (yaadadhu).

Ibraahiim ilmaan isaatiif isii (Islaamummaa) dhaame; Ya’aquubis (sanuma dhaame); "Yaa ilmaan kiyya! Rabbiin amantii (islaamummaa) isiniif filee jiraa, isinii Muslimoota taatan malee hin du’inaa" (jedhe). [48] ——— [48] isinii Muslimoota taatan malee hin du’inaa" jechuu hiikkaan islaamummaa jabeessaa qabadhaa irratti jiraadhaa jechuudha.

Sila yeroo Ya’aquubitti duuti dhufnaan ilmaan isaatiin "ana booda maal gabbartan?" jedhe isin bira jirtumoo? Isaanis ni jedhan: "Nuti Gooftaa kee, Gooftaa abboota kee Ibraahiim, Ismaa’iiliifi Isihaaq gabbaramaa tokkicha kan ta’e gabbarra, Nuti Isaaf ajajamtoota (Muslimoota)."

Isheen sun ummata dabarte, Isheedhaaf mindaa waan carraaqqatteettu jira; Isiniifis mindaa waan carraaqqattaniitu jira, Isin waan isaan kan hojjatan tahan irraa hin gaafatamtan.

" Yahuudaa yookiin Kiristaana tahaa ni qajeeltuu" jedhan. jedhiin "Dhugaatti karaa Ibraahiim isa qajeelaa ta’e (hordofna); Inni mushrikoota irraa hin taane".

(Mu’uminoonni) jedhaa: “Nuti Rabbitti amanne; waan gara keenyatti buufamettis; waan gara Ibraahiim, Ismaa’iil, Isihaaq, Ya’aquubii fi Asbaaxitti buufametti (amannee), Waan Muusaafi Iisaan kennamanittis (amanne), Waan nabiyyoonni Rabbii isaanii irraa kennamanittis (amannee), Isaan irraa (tokkotti amannee tokkotti kafaruudhaan) gidduu tokkootis addaan hin baafnu. Nuti Isaaf (Rabbiif) islaamawoodha.”

Yoo fakkaataa waan isin itti amantaniititti amanan dhugumatti qajeelaniiru, Yoo isa irraa gara galan immoo isaan mormii keessa jiru, Rabbiin isaan siif ga’a (sirraa dhorga), Inni dhagayaa, beekaadha.

Halluu Rabbii (isa uumamaa) (amantii Isaa) (qabadhaa). kan Rabbirra halleessuu tolchu eenyu? Nuti isaaf gabbaroodha. [49] ——— [49] hiikkaan amantii islaamaa tan uumaan waltaatu tan Rabbiin isinii kenne qabadhaa jechuudha.

(Yaa Muhammad) jedhi: waa’ee Rabbii keessatti nuun falmituu?“odoo Inni Gooftaa keenyaafi Gooftaa keessan ta’ee jiruu, nuufis dalagaan teenya, isiniifis dalagaan teessan tatee jirti, Nuti (amantii) Isaaf qulqulleessoodha.

Sila Ibraahiim, Ismaa’iil, Isihaaq, Ya’aquubiifi Asbaax yahuudota yookiin kiristaanota turan jettanii? Sila isintu irra beekamoo Rabbi?” jedhiin. Sila nama ragaa Rabbirraa tahe kan isa bira jiru dhokse caalaa namni miidhaa hojjate eenyu? Rabbiin waan isin dalagdanirraa dagataa miti." [50] ——— [50] hiikkaan nabiyyooni ibraahiimirraa kaasee dubbataman kuniifii kanneen sanduraallee yahuudas miti kiristaanas miti muslimtoota jechuudha.

Isheen sun ummata dabarte. Isheef waan oomishteetu jira; Isiniifis waan oomishtaniitu jira. Isin waan isaan hojjataa turan irraa hin gaafatamtan.

Namoota irraa warri gowwaan "Sila qiblaa irratti tahan (Beytal-Maqdis) irraa maaltu isaan garagalche?" jedhu. "Bahaafi Dhiitis kan Rabbiiti. Inni nama fedhe gara karaa sirrii qajeelcha" jedhi. [51] ——— [51] Nabiyyiifii sahaabonni hijraa booda ji'a 16 yookaa 17 gara beytalmaqdisitti garagalanii salaataa turan. eegasii gara ka'abaa (masjidal haraam) deebi'uun ajajamte. yeroo kana yahuudotaafii munaafiqni mormanii maaliif qiblaa jijjiiratan jedhan. san Rabbiin isaanirratti deebise.

Akkuma kana (akkuma isin qajeelchinetti) filatamtuu ummataa isin taasifne, ilma namaa irratti (guyyaa qiyaamaa) ragaalee akka taataniifi, ergamtichis (muhammad s.a.w.) ragaa isin irratti ta’uuf jecha. Nuti qiblaa ati irra turtes nama ergamaa hordofuufi nama (amantii irraa) duubatti deebi’u eenyu akka ta’e beekuuf malee hin taasifne. Dhugumatti (jirjiiramni qiblaa) sun warra Rabbiin qajeelche irratti malee ulfaattuu turte. Rabbiin iimaana keessan kan balleessu hin taane. Rabbiin namootaaf mararfataa, rahmata godhaadha. [52] ——— [52] Rabbiin iimaana keessan kan balleessu hin taane jechuun hiikkaan salaata keessan kan gara Beytal-Maqdis gara galtanii sagadaa turtan hinballeessu jechuudha.

Dhugumatti, gara samii garagaggaluu fuula keetii arginee jirra. Gara qiblaa ati jaalattuu si deebisuuf jirra. (Ammuma) fuula kee gara Masjidal-Haraam (Ka’abaatti) gara galchi. Eessattillee yoo taatan fuulleen keessan gara isaa gara galchaa. Dhugumatti, warri kitaabni kennameef akka inni dhugaa Gooftaa isaanii irraa ta'e ni beeku. Rabbiin waan isaan hojjatan irraa dagataa miti. [53] ——— [53] Nabiin qiblaan gara makkaa akka deebitu jaalata kanaaf wahyii ajaja kanaan buutu eeguuf gara samii laaluu deddeebisae. kana Rabbiin asitti irraa dubbate.

Odoo warra kitaabni isaaniif kennametti mallattoo hundaan itti dhufteeyyuu qiblaa kee hin hordofan. Atis qiblaa isaanii kan hordoftu hin taane. Gariin isaaniis qiblaa garii isaanii kan hordofan hin taane. Dhugumatti, erga beekumsa irraa waa sitti dhufee booda odoo fedhiilee lubbuu isaanii hordoftee, ati yoos warra akkaan miidhaa hojjatan irraa taata turte.

Warri Nuti kitaaba isaaniif kennine akkuma ilmaan isaanii beekanitti isa (Nabiyyicha) beekan. Dhugumatti gareen isaan irraa ta’e odoo beekanuu dhugaa dhoksu.

Dhugaan Gooftaa kee irraayi, Kanaafuu warra shakkan irraa hin ta’in. [54] ——— [54] islaamummaan tun haqa Rabbii keetirraa taatee. hinshakkin ummata akeekkachiisuuf jedhame malee nabiyyichi warra shakkurraa hintahuun beekamaadha.

Hawaasa hundaafuu kallattii isaan itti gara galantu jira, Toltuu irratti wal dorgomaa, Eessattillee yoo taatan Rabbiin (Guyyaa Qiyaamaa) hunda keessanuu ni fida. Dhugumatti, Rabbiin waan hunda irratti danda’aadha.

Iddoo (imalaaf) baate kamirraayyuu (yeroo salaattu) fuula kee gara Masjidal Haraam gara galchi. Dhugumatti, inni dhugaa Gooftaa kee irraa ta’e, Rabbiin waan isin dalagdan dagataa miti.

Iddoma (imalaaf) baate kamirraayyuu irraa (yeroo salaattu) fuula kee gara Masjiidal Haraam gara galchi, Eessattillee yoo taatan fuulleen keessan gara isaa gara galchaa, akka namootaaf ragaan isin irratti hin jiraanneef,isaan irraa warra miidhaa hojjatan malee, isaan hin sodaatinaa Anuma qofa sodaadhaa. akka qananii kiyya isinirratti guutuuf, isin (gara haqaa) akka qajeeltaniif. [55] ——— [55] salaanni qiblatti (makkatti) garagalan malee hintaatu, kun ulaagaa isii keessaa tokko. Aayanni tuniifii tan tana duraallee waayee kanarraa dubbatti.

Akkuma ergamaa isin irraa ta’e (nabi Muhammad) isin keessatti ergine, (inni sun) kan aayatoota keenya isin irratti qara’u, kan isin qulqulleessu, kan kitaabaafi hikmaa (hadiisa) isin barsiisuufi waan isin hin beeknes isin barsiisuun (isin qanansiifne).

Na yaadadhaa (nafaarsaa), Anis isiniin yaadadhaa, Galata naaf galchaa, Natti hin kafarinaa.

Yaa warra amantan! Obsaafi salaataan gargaarsifadhaa. Rabbiin warra obsan waliin jira.

Nama karaa Rabbii keessatti (lola islaamummaa oltaasisuu keessatti) ajjeefamuun du’aaleedha hin jedhinaa. Dhugumatti isaan jiratoodha, garuu isin hin beektanu.

isin mokkorra wahii sodaafii beelarraa taheen, qabeenyaalee lubbuuleefii (oomisha) khuduraalerraa ir'isuunis (isin mokorra). obsitoota gammachiisi.

Isaan warra yeroo balaan isaan tuyxe "Nuti kan Rabbiiti, nuti gara Isaatti deebi’oodha" jedhaniidha.

Isaan warra faaruufi tolli Gooftaa isaanii irraa ta’e isaan irratti taheedha. isaan sun isaanumatu qajeelfamoodha. [56] ——— [56] obsi sadarkaa guddaa qaba. ayatoonni dabarte tun waayee kanaa ibsiti.

Safaafi Marwaan mallattoolee Rabbii (kan ibaadaan isaa itti hojjatamu) irraayyi. Namni Manichatti hajja’e yookiin umraa godhe isaan lamaan jidduu naanna’uun badiin isarra hin jiru. Namni fedhii isaatiin toltuu hojjates (ni mindeeffama), Rabbiin galateeffataa beekaadha.[57] ——— [57] safaafii marwaan tullu xixiqqoo lama tan cinaa beytii gara maqaama ibraahimitti argamtu. yeroo hajjiifii umraa yeroo7 isaan lameen jiddu deddeebi'an kun sa'iyii jedhama.

isaannan waan Nuti buufne -kan ragaawwan ifa ta’aniifi qajeelfama irraa ta’e erga kitaabicha (keenya) keessatti namootaaf isa ibsine booda- dhoksan, warra san Rabbiin isaan abaara (rahamata isaarraa isaan fageessa); warri waa abaarus isaan abaaran.[58] ——— [58] bekkomsa diin ummata barsiisuun gorsuun ibsuun dirqama beeytotaati. faallaa kanaatti dhooysuun ammoo badii guddoo abaarsatti nama geessitu.

warra tawbatanii, hojii isaanii tolchan, (dhugaa dhoksan san) ifa baasan malee. warra san tawbaa isaanii irraan qeebala, Ani akkaan tawba-qeebalaa, akkaan rahmata godhaadha.

warri kafaranii kaafirtoota ta’anii du’an, jara sunniin abaarsi Rabbii, kan malaa’ikootaafi kan namoota hundaatuu isaan irratti jiraata.

Isii (abaarsaafii ibidda) keessa zalaalam jiraatu, azaabni isaan irraa hin salphifamu, Baallamnis isaaniif hin kennamu.

Gabbaramaan keessan gabbaramaa tokkichaIsa, (fakkaataa hinqabu) isa malee dhugaan gabbaramaan hin jiru. (Inni) akkaan mararfataa rahmata godhaadha.

Dhugumatti uumama samiileefi dachii keessatti, wal irraa bakka bu’uu halkaniifi guyyaakeessatti , doonii waan ilma namaa fayyaduun (fe'amtee) galaana keessa yaatukeessatti , bishaan irraa (roobarraa) waan Rabbiin samii irraa buusee isaan dachii erga isiin duutee booda jiraachiseefi lubbu-qabeeyyii hundarraa isii keessa facaase keessatti, bubbisa qilleensaafi duumessa samiifi dachii giddutti (uumamootaaf) mijeeffamanii- keessatti ummata xiinxalaniif mallattooleetu jira.

Namoota irraas nama Rabbiin malee gabbaramoota (biraa) kan akka Rabbiin jaalatanutti isaan jaalatan godhatantu jiru, warra amanantu irra jajjaboo jaalalaan Rabbiif. Warri miidhaa hojjatan osoo arganii yeroo azaaba argan akka humni hundi kan Rabbii ta’eefi Rabbiin (abbaa) adabbii cimaa akka ta’e (silaa gabbaramaa biraa hin godhatan).

(Guyyaa qiyaamaa) Yeroo warri hordofaman warra hordofan irraa qulqullaayanii (isaan jallisuu waakkatan) fi (yeroo) azaaba argan, hariiroon isaanii hundi yeroo isaan jalaa citu (odoo beekanii gabbaramaa biraa hin godhatan ture).

Isaan hordofan ni jedhan: "odoo (gara addunyaa) deebi’uun nuuf jiraatee, silaa akkuma isaan nurraa qulqullaayan nutis isaan irraa qulqulloofna turre." Akka kanatti Rabbiin hojiiwwan isaanii gaabbii (sheenaa) isaan irratti godhee isaan garsiisa, Isaan ibidda irraa bahoo miti.

isin Yaa ilmaan namaa! Waan dachii keessa jiru irraa halaala gaarii ta’e nyaadhaa,Tarkaanfiilee sheyxaanaa hin hordofinaa, inni isiniif diina mul'ataadha.

kan inni itti isin ajaju hamtuu, waan fokkataafi Rabbi irratti waan hin beekne dubbachuu qofaadha. [59] ——— [59] Nyaataafii dhugaatiin hundi halaali hayyamamaadha akka waliigalaatti, waan Ragaaleen (daliilli) haraam godhee keessaa baase malee.

Yeroo "waan Rabbiin buuse hordofaa" isaanin jedhame "Lakki nuti waan abbootii keenya irratti garre hordofna" jedhu. Sila odoo abbootiin isaanii kan homaa hin beekneefi karaa qajeelatti hinqajeelfamin ta’anilleemoo (numa hordofanii)?

Fakkeenyi warra kafaranii (nama gara haqaatti isaan yaamuu) akka fakkeenya isa waan waamichaafi lallaba malee hin dhageenyetti (beyladatti) iyyuuti, (Isaan) (haqarraa) duudaa, arraba qabamaafi jaamaadha; isaan hin xiinxalan.

Yaa warra amantan! Gaggaarii waan nuti isiniif kenninee irraa nyaadhaa, Rabbiif galata galchaa yoo kan Isa (qofa) gabbartan taatan.

Kan Inni isin irratti dhorgamaa taasise baktii, dhiiga, foon booyyeetiifi waan (maqaan) Rabbiin malee (yeroo gorra'amu) isa irratti ol fuudhame qofa. Namni (nyaachutti) rakkifame shiftaafii daangaa dabraa tahuun maleetti (yoo nyaate) badiin isarra hin jiru. Rabbiin akkaan mararfataa rahmata godhaadha. [60] ——— [60] wanni nyaachuun dhoowame foonirraa waantoota afran kanneeni, nyaachuun hintahu, garuu namni beelaan du'atti dhihaate kan shiftaa fii daangaa dabraa jallataa hintahin haka lubbuun uf dhaqqabu ninyaata.

Isaan kitaaba irraa waan Rabbiin buuse dhoksanii maallaqa xiqqaa isaan bitatan, isaan sun garaawwan isaanii keessatti ibidda malee waan biroo hin nyaatanu, Rabbiin Guyyaa Qiyaamaa isaan hin dubbisu, isaan hin qulqulleessus, isaaniif azaaba laalessaa ta’etu jira. [61] ——— [61] kuni hojii warra dur kitaaba kennameeti yahuudaafii nasaaraa.

Isaan warra qajeelumaan jal’ina, araaramaan immoo azaaba bitataniidha, Sila maaltu ibiddarratti akkaan isaan obsisiise! [62] ——— [62] hiikkaan: hojii hamtuu ibidda isaan geeysitu hojjachurratti maaltu akkana ija isaan jabeesse? jechuudha.

(Adabbiin) Sun sababa Rabbiin kitaaba dhugaan buusee (isaan itti kafaraniifi), warri kitaaba keessatti wal dhaban wal diddaa (haqarraa) fagoo keessatti tahan.

Dalagaan gaariin fuulleen keessan gara bahaafi dhihaa naannessuu miti; haa tahu malee dalagaan gaariin (dalagaa) nama Rabbitti amane, Guyyaa Aakhiraatti, malaa’ikootatti, kitaabattiifi nabiyyootatti (amanee), kan qabeenya kenne odoo jaallatuu firaaf, yatiimaaf, hiyyeeyyiif, kara deemaaf, kadhattootaafi gabra bilisoomsuuf (kennee), kan salaatas gadi dhaabe, zakaa kenne, warra yeroo waadaa seenan waadaa isaanii guutaniidha. warra rakkina, dhukkuba keessatti, yeroo lolaatis (waraana keessatti) obsaniidha. Isaan warra dhugaa qabatani, Isaan warra Rabbiin sodaataniidha. [63] ——— [63] Ayanni tun ergaa guddaa qabdi. nama toltuu hojjate jechuun nama arkaana (utubaalee) imaanaa hundatti amanee guuttate, kan qabeenya isaa bakka barbaachisoo tahan itti kennatee akka tahe ibsite. akkasuma nama salaata gadidhaabe, kan zakaa baafate kan ahdii guutuufi kan obsa qabu akka tahe ibsiti.

Yaa warra amantan! Ajjeefamaa keessatti "qisaasni" (nama nama ajjeese ajjeesuun)(seerri adabbii wal qixxeessuu) isin irratti barreeffameera (dirqama godhameera). Bilisni bilisaan, gabrichi gabrichaan, dubartiin dubartiidhaan (ajjefamu). Namni (dhiiga) obboleessa isaa irraa wanti tokko isaaf dhiifame, toltuun hordofuufi (kaffaltiin gumaa dhiigaas) haala gaariin isaan (abbaa gumaatiin) gayuutu irra jira. Kun laaffisuufi rahmata Gooftaa keessan irraa ta’eedha. Namni sana booda (namarratti miidhaa geessuun) daangaa dabre, isaaf azaab laalessaa ta’etu jira. [64] ——— [64] seera islaamaatti namni nama ajjeese ni ajjeefam. yoo namni ajjeefame sun osoo hinduune dhiifama godhe yooka maatiin isaa dhiifama godhe murtiin ajjeecha suni gara gumaa kafaluutti gadi bu'a. Ayanni kuni kana ibsa.

"Qisaasa" keessa jiraachuutu (lubbuu du’a irraa baraaruutu) isiniif jira. Yaa warra qalbii qabdan! Akka isin Rabbi sodaattanii (ajjeechaa irraa eeggattaniif) (kana goone).

Yeroo duuti tokkoo keessanitti dhufe, yoo kan qabeenya (of duubatti) dhiise ta’e: abbaa haadhaafi firootaaf haala gaariin dhaamuun isin irratti murteeffameera. haqa warra Rabbi sodaatanirratti taateedha. [65] ——— [65] Seera islaamaa keessatti namni tokko yeroo du'uu dhihaate qabeenya isaarraa 1/3ffaa yookaa 33.3% haadhaa abbaaf firaafii waan fedheef akka oolu dhaammachuu nidandaya. garuu kana caalchisun hin hayyamamu. kan hafe kan warra isa dhaaluuti.

Namni erga isa (dhaamsa) dhagayee booda isa jijjiire, badiin isaa warra isa jijjiiran irratti ta’a. Dhugumatti, Rabbiin dhagayaa, beekaadha.

Namni isa dhaamu san irraa jal’ina yookiin badii sodaatee gidduu isaanii araarse, badiin isa irra hin jiru. Rabbiin akkaan araaramaa rahmata godhaadha.

Yaa warra amantan! Soomanni akkuma warra isin duraa irratti barreefametti (dirqama ta’etti) isin irrattis barreeffameera, Akka isin Rabbiin sodaattaniif. [66] ——— [66] kun ayata soomanni ramadaanaa dirqama tahuun ittiin ibsame. inni utubaalee islaamaa shanan keessaa tokko. sawaaba guddaa qaba.

Guyyoota lakkaawamtuu (soomaa). Isin irraa namni dhukkubsataa yookiin karaa deemsarratti ta’e (soomana furuu dandaya), guyyaa biraa irraa lakkaawwachuutu (qadaa baasuutu) (isa irra jira) Warra isa (Soomuu) (osoo itti ulfaatuu uf dirqan) danda’an irratti kaffaltii (yoo soomana dhiisan) (fidyaa) hiyyeessa nyaachisuutu jira. Namni fedha isaatiin toltuu dabalatee hojjate, sun isaaf caalaadha. soomuutu isiniif caala Yoo kan beektan taataniif.[67] ——— [67] Asitti wanni ibsame namni karaa deemuufii dhukkubsataan soomana ramadaanaa furuu nidandayan garuu lakkaawwanii yeroo biraa qadaa soomananii baasan (kafalan). Ammoo warri isa dandayan miskiina haa nyaachisanii kan jedhu seera yeroo jalqaba ajajni dhufuuti ture. namni hundinu fedhu nisoomanaa fedhu dhiisee miskiina nyaachisa. murtiin kun booda nishaarame (nidhaabbate). soomanuun dirqama tahuun mirkanaaye. namni dullummaaf soomana dadhabe miskiina nyaachisa, soomana guyyaa tokkootiif nama tokko. kan dhukkuba hinfayyineen qabamee dhukkubsates akkanuma godha.

(yeroon akkasoomtan dirqama taasifame) Ji'a Ramadaanaa kan Qur’aanni keessa buufameedha. (qur'aanni sun) ilma namaatiif qajeelfamaafi ragaa ifa bahaa qajeelfamichaafi addaan baasaa (haqaafi kijibaa) irraa ta’edha. Namni isin irraa ji’a kana dhaqqabe isa haa soomu. Namni dhukkubsataa yookiin karaa deemsarratti ta’e (furuu nidandaya), guyyaa biraa irraa lakkaawwachuutu (isa irra jira) (soomanee qadaa baasa). Rabbiin isiniif laaffisuu fedha, isin irratti jabeessuu hin fedhu. Akka lakkoofsa (guyyaa isin irratti barreeffamee) guuttaniifi, waan isin qajeelcheef irratti akka Rabbiin guddiftaniif, akkasumas akka (Rabbiin) galateeffattaniif jecha (kana goone). [68] ——— [68] ji'a Ramadaanaa soomanuun dirqama. qur'aannis isa keessa buufame. sadarkaa hedduu qaba tan hadiisa hedduun ibsamte. yeroo inni seene hulaan jannataa nibanamti, ta ibidda jahannam nicufamti.inni ji'a 9ffaa akka lakkoofsa hijraatti.

Yeroo gabroonni kiyya Ana irraa si gaafatan “Ani isaanitti dhihoodha” (jedhiin). Kadhaa kadhataatiif yeroo inni na kadhate nan owwaadha. (isaanis ajaja kiyya qeebaluudhaan) naaf haa awwaatanu, nattis haa amananu, Akka qajeelaniif jecha.

Halkan soomaa gara dubartoota (niitiwwan) keessanii dhaquun (qunnamtii saalaa gochuun) isiniif hayyamameera. Isaan isiniif uffata; isiniis isaaniif uffata. Rabbiin akka isin lubbuulee keessan ganaa turtan beekee tawbaa keessan isin irraa qeebalee. dhiifamas isiniif godhe. Amma isaan waliin qunnamtii saalaa godhaa; (ilmaan irraa) waan Rabbiin isiniif katabe barbaaddadhaa. Hanga barraaqa irraa jibriin adiin (bariisaa) jibrii gurraacha (dukkana halkanii) irraa adda bahutti nyaadhaa dhugaa, Ergasii hanga halkaniitti (aduun seentutti) sooma guutaa. Odoo masjiidoota keessa i’itikaafa taa’aa jirtanuu isaan waliin qunnamtii saalaa hin raawwatinaa. Sun daangaawwan Rabbiitii isheetti hin dhihaatinaa. akkanatti Rabbiin keeyyattoota Isaa namootaaf ibsa Akka isaan Isa sodaataniif jecha .[69] ——— [69] yeroo jalqaba ajajni soomana dhufu namni yoo galgala rafee ka'e nyataa dhugaatii qunnamtii hundi isarratt haraam tah. ayyata kanatti seera san jijjiiree hanga fajriin bahutti nyaataaf dhugaatii, qunnamtii saalaas hayyame.

Qabeenyaalee keessan gidduu keessanitti dharaan hin nyaatinaa. abbootii seeraatiifis malaan-maltummaan hin dhihaatinaa, Qabeenya namootaa irraa garii isaa odoo beektan cubbuun nyaachuuf jecha. [70] ——— [70] qabeenya namaa hatuun, saamuun, gowwomsuun, malaanmaltummaan fi karaa kamiinuu nyaachuun dhoowwaadha, haraami.

(Yaa Muhammad!) Waa’ee baatii (dura dhalattu) irraa si gaafatu “Isheen namootaaf kan yeroo ibsituufi hajji (beeksiftuu) dha” jedhi. Dalagaan gaariin manneen boroo isaaniitiin seenuu keessanii miti, Garuu dalagaan gaariin (dalagaa) nama Rabbiin sodaatuuti. Manneen balbaloowwauma isheetiin seenaa, akka milkooftaniif jecha Rabbiin sodaadhaa. [71] ——— [71] baatiin faaydaan isii yeroon beekan, ji'a hajjii, kan ramadaanaa fii ibaadaalee yeroon walqabatte hundaa lakkoofsa baatiitiin beekan.

Karaa Rabbii keessattis warra isiniin lolaniin lolaa, Daangaa hin dabrinaa, Rabbiin warra daangaa dabran hin jaalatu.

(Diinota keessan) bakkuma isaan argitanitti isaan ajjeesaa, Iddoo isaan isin baasan irraas isaan baasaa, mokkoraat (Shirkiitu) ajjeechaa caalaa hamaadha, Masjidal-Haraam biratti, isaan hin waraaninaa, hanga isaan isa keessatti isin waraananitti, Yoo isaan isin waraanan, isinis isaan ajjeesaa, galanni kaafirootaa akkuma kana.

Yoo isaan dhoowwaman (waraana dhaabanii amantii seenan) Rabbiin akkaan mararfataa rahmata godhaadha.

Hanga jequmsi hin argamnettifii amantiin Rabbiif qofa ta’utti isaaniin lolaa, Yoo isaan dhoowwaman, warra miidhaa hojjatu irratti malee diinomuun hin jiru.

Baatiin kabajamaan baatima kabajamaan (galata galfama), kabajaan gamaa gamanaayi (yoo isaan baaticha san kabajan isiniis kabajju), Nama isin irratti daangaa dabre isinis fakkaatuma waan inni isin irratti daangaa dabreetiin isa irratti daangaa dabraa, Rabbiin sodaadhaa, beekaa Rabbiin warra Isa sodaatuu wajjiin ta’haadha.

Karaa Rabbii keessatti kennadhaa, Harkoowwan keessaniin gara badiitti uf hin darbinaa, Toltuu hojjadhaa Rabbiin warra toltuu hojjatan jaalata.

Hajjiifi umraa Rabbiif jecha guutaa. Yoo dhorgamtan, horii wareegaa (hadyii) irraa kan isiniif laafe (qalaa), Hanga hadyiin iddoo (qalma) isaa ga’utti mataa keessan hin haaddatinaa, Namni isin irraa dhukkubsataa tahe yookiin mataa isaa irra rakkoon jiraate, (yoo mataa isaa haaddate) soomuun yookiin sadaqachuun yookiin qaluun 'fidyaa' haa baasu. Yeroo nagaa taatan, namni umraadhaan hanga hajjiitti qanani'e hadyii irraa waan isaaf laafetu irra jira, Namni hin argatin, guyyaa sadi hajjii keessatti, (guyyaa) torba immoo yeroo deebitan (soomuu qabdu). Sun (guyyaa) kudhan guutuudha. (Hadyiin yookiin soomuun) sun nama maatiin isaa masjiidal-Haraam bira (jiraataa Makkaa) hin ta’iniif, Rabbiin sodaadhaa, beekaa Rabbiin kan adabbiin isaa cimaati. [72] ——— [72] Aayata tana keessatti seera hajjiitu dubbatame. sanneen keessaa. 1-namni hajjiifii umraa dhoowwamee karatti hanbifame waa qaluun dirqama. 2-rifeensa haadachuun waan hajjiifii umraa keessatti dhoowwamerraayi. 3-nama rifeensa haaddate yookaa waan ihraama keessatti dhoowwame hojjatee adabni isaa sooman yookaa sadaqaa kenna, yookaa waa qala. 4- namni umraa godhee hajjii itti aanse waa qala yoodhabe guyyaa 3 hajjii keessatti guyyaa 7 eega gara maatii isaa gale soomana.

Hajjiin ji’oota beekamoodha. Namni isaan keessa hajjii ofitti murteesse (ihraama godhate), hajjii keessatti qunnamtii saalaa gochuu, finciluufi falmii gaggeessuu hin qabu,Toltuu irraa waan isin hojjattan Rabbiin ni beeka, sinqeefadhaa; dhugumatti caalaan sinqii sodaa Rabbiiti, Yaa warra qalbii qabdan Anuma sodaadhaa! [73] ——— [73] yeroon hajjii ji'a shawwaal, zulqi'idaa fii 13 zulhijjaati yoo tahu garuu yeroon hojii isii zulhijjaa guyya 8 irraa hanga 13tti xumuramti.

(Yeroo hajjii keessa) tola Rabbii keessanii irraa yoo barbaaddattan badiin isin irra hin jiru, Yeroo Arafaa irraa dachaatan Mash’aral Haraam biratti Rabbiin faarsaa, Akkuma Inni isin qajeelchetti isa zakkaraa; sanaan dura warra jallatoorraa turtan.

Ergasii bakka namoonni yaa'aniin yaa'aa, Rabbiin araarama kadhaa, Dhugumatti Rabbiin mararfataa rahmata godhaadha.

Yeroo hojii hajjii keessan raawwattan, akkuma abbootii keessan faarsitanitti yookiin faaruu sana caalu Rabbiin zakkaraa, Namoota irraa kan “yaa Rabbii keenya addunyaa irratti (gaarii) nuuf kenni” jedhutu jira. Akhiratti qoonni wahiitu isaaf hintaane.

Isaan irraas nama "Gooftaa keenya! Duuniyaatti toltuu, Aakhirattis toltuu nuuf kenni, azaaba ibiddaa irraa nu baraari" jedhantu jiru.[74] ——— [74] irra caaltuun du'aa'ii "Yaa Rabbii keenya adduniyaafii aakhirattis toltuu nuukenni" jettu tana.

Warra san isaaniif waan hojjatan irraa qoodatu jira, Rabbiin saffisaa qormaataati.

Guyyoota (minaa 3n) lakkaa’amtuu keessatti Rabbiin faarsaa. Namni guyyaa lama keessatti jarjaree (deeme) badiin isarra hin jiru, Namni booda aanes (sadi guuttate) badiin isa irra hin jiru. (Kun) nama (Rabbiin) sodaateefi. Rabbiin sodaadhaa beekaa isin gama isaatti oofamtanii.[75] ——— [75] guyyoonni lakkaawamtuun tuni guyyaalee ayyaamu tashriiq jedhamtu, guyyaa 3n iida adhaatti aantuudha. guyyaa zulhijjaa 11ffa, 12ffaa fii 13ffaati. guyyaalee kana hujjaajonni mina turan. garuu namni jarjare guyya lama keessatti eega cirracha darbatee achirraa galuu nidandaya. garuu osoo aduun hinseenne minarraa bahuu qaba. namni guyyaa 3n guttate ammoo irra caalaadha.

Namoota irraa nijira kan jechi isaa addunyaa irratti si dinqisiisu. waan qalbii isaa keessa jiru irratti Rabbiin ragaa godhata, inni falmiidhaan jabaa. [76] ——— [76] Ayanni tuniifii lameen itti aantu mallattoo munaafiqootaati ibsiti.

Yeroo gara gale dachii keessa fiiga ishee keessatti badii raawwachuuf. Midhaaniifii horii balleessuuf, Rabbiin badii hin jaalatu.

Yeroo "Rabbiin sodaadhu" isaan jedhame of tuulummaan badiitti isa kakaasa. Gayaan Isaa jahannami, Afanni (jahannam ta’uun) waa fokkate!

Nama irraa kan jaalala Rabbii barbaachaaf lubbuu ofii gurgurutu jira. Rabbiin gabrootaaf akkaan mararfataadha.[77] ——— [77] Ayanni tuni bifa mu'imintootaa dubbatti.

Isin yaa warra amantan! Islaamummaa keessa guutuun guutuutti seenaa; tarkaanfilee shayxaanaa hin hordofinaa. inni (shayxaanni) isiniif diina mul'ataadha.

Erga ragaawwan ifa ta’an isiniif dhufanii booda (daandii Islaamaa irraa) yoo mucucaattan, Rabbiin injifataa, ogeessaa beekaa.

Sila Rabbiin gaaddisa duumessa irraa ta’e keessaan isaanitti dhufuu fi malaa’ikoonnis (isaanitti dhufuu) malee waan biraa eeganii? Murteen raawwatame. Waayeen (uumamtootaa) gamuma Rabbii deebifamti.[78] ——— [78] Rabbiin guyyaa qiyaamaa gabroottan isaa jiddutti murteessuuf dhufiinsa isaan malu dhufa.

Ilmaan israaiil gaafadhu Mallattoolee ifa ta’an meeqaatama akka isaaniif kennine. Namni erga isatti dhuftee booda ni’imaa Rabbii jijjiire (adaba cimaatu isa mudata). Dhugumatti Rabbiin adabni isaa cimaadha.

Isaan kafaraniif jireenyi addunyaa miidhagfameera; warra amananitti ni qoosu. Warri Rabbiin sodaatan immoo Guyyaa Qiyaamaa isaanii ol tahu. Rabbiin nama fedheef (tola Isaa irraa) lakkoofsa malee hiree kenna.

Ilmi namaa tuuta takka (amantii tokkicha irra)(amantii haqaa kan nabi Adamirra) turan.(booda keessa gariin jallatee waldhaban). ergasii Rabbiin nabiyyoota gammachiiftotaafi akeekkachiiftota taasisee erge. Isaan waliin kitaaba dhugaan buuse. akka inni waan isaan isa keessatti wal dhaban gidduu namootaatti murteessuuf. Warra inni kennameef qofatu erga ragaawwan ifa ta’an isaaniif dhufanii booda wal jibbaa gidduu isaanii jiru irraa wal dhabe. Rabbiin fedha Isaatiin warra amanan gara dhugaa waan isaan irratti wal dhabaniitti qajeelche. Rabbiin nama fedhe gara karaa sirraawaa qajeelcha.

Sila odoo (mokkoroon) fakkaataa warra isin dura dabranii isinitti hin dhufin jannata seenuu yaadduu? Rakkinniifi dhukkubni hamtuun isaan tuqxee, nigirgireeffaman hanga ergamaaniifi warri isa waliin amanan "sila tumsi Rabbii yoom (dhufa)?" jedhan takkotti. Dhagayaa! Dhugumatti, tumsi Rabbii dhihoodha. [79] ——— [79] ergaan ayata kanaa namni islaama sirriti qabatee baratee rakkoon hedduun akka isarra dhuftu ibsa. obsa jabaa akka barbaachisu yaadachiisa.

(Yaa Muhammad!) maal akka sadaqatan si gaafatu. jedhi Qabeenya irraa wanti kennattan abbaa haadha, firoota, yatiimota, hiyyeeyyiifi kara deemaaf haatahuu.Toltuu irraa waan isin hojjattan Rabbiin akkaan isa beekaadha.

Lolli isinirratti dirqama godhame Odoma inni isin biratti jibbamaa ta’uu. Odoo inni isiniif gaarii ta'uu waan tokko jibbuun keessan mirkanaa’e. Odoo inni isiniif hamtuu ta’uu waan tokko jaalachuun keessanis mirkanaa’e. Rabbumatu beeka; isin hin beektanu [80] ——— [80] Ayata kana keessatti karaa Rabbii keessatti loluun duuluun dirqama tahuutu ibsame. karaa Rabbii keessatt loluun islaamummaa keessatti bakka guddaa qaba.

Ji’oota kabajamoo keessa loluu irraa si gaafatu. Jedhi: "Isa keessa loluun (yakka) guddaadha. Karaa Rabbii irraa (namoota) deebisuun, Isatti kafaruun, (namoota) Masjidal Haraam (irraa dhorguun) jiraattota isaa isa irraa baasuutu Rabbiin biratti irra guddaadha (irra hamaadha). Mokkoraatu (Shirkiitu) ajjeechaa irra (badiin isaa) guddaadha. (mushriktoonni) Yoo danda’an hanga diinii keessan (islaamummaa) irraa isin deebisanitti isiniin loluu irraa hin deeman. Namni isin irraa diinii isaa irraa garagalee kaafira ta’ee du’e, warri sun addunyaafi Aakhiraattis dalagaaleen isaanii baddee jirti. Ammas warri sun warra ibiddaati; isaan achi keessatti hafoodha. [81] ——— [81] jiini afran kabajamoon isa keessa duulurraa gaafatan suni zulqi'ida, zulhijjaa, muharramfii rajab.

Warri amananiifi warri godaananii karaa Rabbii keessatti qabsaa’an, isaan sun rahmata Rabbii ni kajeelu. Rabbiin araaramaa rahmata godhaadha.

Dhugaatii macheessaniifi qumaara irraa si gaafatu. Jedhi: "isaan lameen keessa Dilii guddootu jira. faayidaawwanis namootaaf (isaan keessa jira). Diliin isaan lamaanii faayidaa isaan lamaanii irra guddaadha". Ammas maal akka arjoomanu si gaafatu “Isa dhimma keessan irraa hafe” jedhiin. Akka xiinxaltaniif jecha Rabbiin akka kanatti keeyyattoota isaa isiniif ibsa. [82] ——— [82] farshoofi qumaarri haramaa tahuutu ibsame. garuu tarkaanfii tarkaanfiin dhawaataan haraameffamte. asitti faaydaa xiqqoo akka galii galchuu qabdi garuu badii isiitti irra guddaa jedhee ibse. dhawaataan itti jabeeysee suuraa maa'idaa ayata 90ffarratti najisaa hojii sheyxaanaatii irraa fagaadhaa jedhee haraamummaa isii murteesse.

Duuniyaafi Aakhiraa keessatti (haa xiinxaltaniifi). Waa’ee yatiimotaa irraas si gaafatu “Isaaniif tolchuutu caalaadha” jedhi. Yoo isaanitti makattan isaan obboleeyyan keessani. Rabbiinis nama balleessu isa tolchu irraa adda baasee beeka. Rabbiin odoo fedhee, isin rakkisuu danda’a. Rabbiin akkaan injifataa, ogeessa. [83] ——— [83] yatiimaaf wanni barbaachisu toltuu yaaduufii gargaaruu. haala obbolummaa kanaan walitti makatanii wajji jiraachuun nitaha. akka bineensaatti ufirraa fageessuun ufirraa muranii dheeysuun sirrii miti.akkasuma qabeenya isaaniizulmiin nyaachuufii isaan miidhuunis dhoowwaadha.

dubartoota mushrikaa hin fuudhinaa hanga isaan amananitti. gabrittii mu’umintittiitu mushriktittirra caalti Odoo isheen isin dinqisiiftellee. dhiira mushrikootaatti hin heerumsiisinaa hanga amananitti. gabricha mu’uminaatu mushrika irra caala Odoo inni isin dinqisiisellee. Warri sun (mushrikoonni) gara ibiddaatti (nama) waamu; Rabbiin immoo heyyama isaatiin gara jannataatiifi araaramaatti waama. akka isaan gorfamaniif jecha aayatoota isaa ilma namaatiif ibsa. [84] ——— [84] muslimni mushrika hinfuudhu, ittis hinheerumsiisu. muslimaafii mushrikni kaafirri wajji bultii jaaruun gonkumaa hinhayyamamu.

Dhiiga laguu (haydii) irraas si gaafatu: jedhi Inni (iddoon isaa) xuriidha; kanaafuu yeroo dhiiga xurii keessa dubartoota irraa fagaadhaa. Hanga isaan qulqullaa’anitti i (qunnamtii saalaatiif) saanitti hin dhihaatinaa. Yeroo isaan qulqulleeffatan, bakka Rabbiin isin ajajeeniin (karaa hormaataatiin) isaan bira dhaqaa. Rabbiin warra gara Isaa tawbataniifi qulqulleeffatan ni jaalata. [85] ——— [85] dubartii yeroo dhiiyni baatii itti jiru qunnamtiif itti dhihaachuun dhoowwaadha.

Niitiiwwan keessan isiniif oyruudha. Oyruu keessan akkaataa feetaniin (bakkuma takkitti hormaataa sanitti) itti dhaqaa. Lubbuu keessaniif gaarii durfadhaa. Rabbiin sodaadhaa; beekaa isin isa qunnamoodhaa. Mu’uminoota gammachiisi.[86] ——— [86] dubartiin bakka ilmi namaa irraa mayru jechuudha. namni hunduu haadha isaarraa mayre.

Rabbiin kakachuu keessan sababaa hingodhatinaa Akka toltuu hin hojjanne, akka Rabbiin hin sodaanneefi akka gidduu namootaatti araara hin buufne. Rabbiin dhagayaa, beekaadha. [87] ——— [87] kana jechuun namni hojii gaarii tokkorraa kakachuu hinqabu. yookakate kakuu sanii jecha hindhiisu. kakuu isaa diigee hojii gaarii san hojjata, kakuu isaatiif kaffaaraa kafala.

Rabbiin kakuu keessan kan dogoggoraatiif isin hinqabu. Garuu waan onneenneewan keessan hojjataniif isin qaba. Rabbiin araaramaa, obsaadha. [88] ——— [88] kakuu dogoggoraa dilii hinqabdu. garuu kakurraa eeggachuun barbaachisaadha.

Warra jaartiiwwan isaanii irraa kakataniif ji’oota afur eeguutu isaan irra jira. Yoo irraa deebi’an Rabbiin akkaan araaramaa, rahmata godhaadha.

Yoo hiikkaa irratti muratan Rabbiin dhagayaa, beekaadha. [89] ——— [89] Ayanni tuniifii tan tana duraa waayee nama jaartii isaa walqunnamtii saalaa hingodhu jedhee irraa kakateeti ibsiti. yeroo ji'a afur hincaalle keessatti deebiee kakuu isaa san diiguu qaba yoggus bultiin isaanii itti fufti. yoo didee ji'a afur caalaa kakuu itti fufe haa hiikuu yookaa qaadiin irraa hiikuu dandaya.

Dubartoonni hiikaman xurii laguu sadi ofii isaaniitiif eeguu qabu. Yoo Rabbiifi Guyyaa Aakhiraatti kan amanan ta’an waan Rabbiin gadaamessa isaanii keessatti uume dhoksuun isaaniif halaala miti. (Yeroo) san keessatti yoo tolchuu fedhan isaan deebifachutti dhirsota isaaniittu irra haqa qaba. Isaaniifis (mirga) fakkaataa akka (dirqama) isaan irra jiruutu haala gaariin isaaniif jira. Dhiironni isaan irra sadarkaa qabu. Rabbiin hunda injifataa, ogeessa. [90] ——— [90] hiikkaan kana -dubartiin hiikamte xuriin sadi hanga itti dhuftuu hinheerumtu iddaa lakkaawwatti jechuudha. yeroo kana keessatti yoo nikaahni kan deebisuu tahu taate jaarsi deeffadhe jedhee deefachuu dandaya.

Hiikkaan (eega isaatii deebifatamu) yeroo lama. Sana booda haala gaariin qabachuu yookiin bifa tolaan gadi lakkisuudha. Isin (dhiironni) waan isaaniif kennitan (mahrii) irraa isaan lamaanuu daangawwan Rabbii sirreessuu dhabuu yoo sodaatan malee homaa fudhachuun isiniif hin hayyamamu. Yoo isaan lamaan daangawwan Rabbii hin sirreessanu jechuu sodaattan, waan isheen ittiin uf furte fudhachuu keessatti isaan lamaan irra badiin hin jiru. Kun daangawwan Rabbiitii isaan hin dabrinaa; namni daangaawwan Rabbii dabre, isaan sun isaanumatu miidhaa hojjatoodha. [91] ——— [91] jaarsi jaartii kan deeffachuu dandayu hiikka lama keessatti qofa. eega yeroo lama hiikee deeffatee yookaa nagayaan wajji jiraachuu yookaan takkitti haftes hiikee kabajaan gaggeessuudha. ta sadaffaa hiiknaan wanni deeffatu hinjirtu. Ayanni itti aanu kana ibsa.

Yoo (hiikkaa sadaffaa) ishee hiike, sana booda hanga dhirsa biraatti heerumtutti isaaf hin heyyamamtu. Yoo inni (dhirsi boodaa) ishee hiike, daangawwan Rabbii eeguu isaanii beeknaan isaan lamaan yoo walitti deebi’an badiin isaan irra hin jiru. Kun daangawwan Rabbiiti; ummata beekaniif ishee ibsa. [92] ——— [92] yoo jaarsi jaartii hiikkaa sadaffaa hiike gonkuma isatti deebi'uu hintaatu. hanga malaaf osoo hintahin dhugumaaf nama biraa heerumtee, hanga rabbi laaffise wajji jiraattee wajji walitti dabalamtee, yoo inni sun hiike yookaa irraa du'e jaarsa duraa san haarawatti heerumuu dandeessi. kana qofa karaan itti walitti deebi'uu dandayan.

Yeroo dubartoota (hiikkaa deeffachuu tahu) hiiktanii beellama isaanii gayan (iddaan dhumutti dhihaate). bifa gaariin isaan qabadhaa (nikaaha deeffadhaa) yookiin bifa gaariin isaan gaggeessaa. Rakkisuudhaan akka daangaa isaanitti dabartaniif isaan hin qabatinaa. Namni sana hojjate, dhugumatti lubbuu isaa miidheera. Keeyyattoota Rabbii qishinaa hin taasifatinaa. Ni’imaa Rabbii kan isin irra jirtuu yaadadhaa. kitaaba (Qur’aana) fi hikmaa (Sunnaa) irraas waan Inni isin irratti buuse kan ittiin isin gorsu (yaadadhaa). Rabbiin sodaadhaa Akka Rabbiin waan hunda beekaa ta’es beekaa.

Yeroo dubartoota hiiktanii beellama isaanii gayan, (isin maatiin isaanii) jaarsota isaanii heerumuu irraa isaan hin dhorginaa yoo jidduu isaaniitti karaa gaariin walii galan, Sana isin irraa nama Rabbiifi Guyyaa Aakhiraatti amanutu ittiin gorfama. Sun isiniif irra gaariifi irra qulqulluudha. Rabbitu beekaa isin hin beektan. [93] ——— [93] maatiin intalaa yeroo isiin hiikkaa deefachuu tahutti hiikamtee osoo hindeeffatin iddaan dhumte, nikaafii mahrii haarawaan jaarsa isiitti heerumuu dandeessi. maatiin isii kana hindhoowwinaa.

haadholiin ilmaan isaanii waggaa lama guutuu hoosisu, Nama hoosisaa guutuu fedheef. nama ilmi isaaf dhalate (abbaan) Soorataafi uffata isaanii (haadholeef) haala gaariin (kennuun) isarra jira. Lubbuun tamiiyyuu dandeettii ishee malee hin dirqisiifamtu. Haati sababaa ilma isheetiin hin rakkifamtu; namni ilmi isaaf dhalates (abbaanis) sababaa ilma isaatiin (hin rakkifamu). (bakka abbaan hinjirretti) Nama (ilma san) dhaalu irras fakkaataa sanaatu jira. Yoo isaan lamaan fedha isaaniitiifi wal mariin harmarraa guusuu fedhan (haaguusanii) badiin isaan irra hin jiru. Yoo ilmaan keessaniif (hoosiftuu gootanii) hoosisiisuu feetan badiin isin irra hin jiru yoo waan kennitan akkaataa gaariin kennitan, Rabbiin sodaadhaa, Rabbiin waan isin dalagdan argaa ta’uu beekaa. [94] ——— [94] qabxiileen as keessa jiran: daaima waggaa lama hoosisan, yoo sanii gaditti guusuu fedhan haadhaa abbaan walmariin guusuu dandayan. jaartiin hiikamte yoo ilmoo hoosisaa jiraatte abban ilmoo nyaataafii uffata isii kafaluu qaba. dubartiin haadha hintahinis yoo itti waliigalan ilmoo namaaf hoosisuu dandeessi, yoo waa kafaluufii barbaadde nikafalaniif. haadhaaf abbaan ilmoo walirratti darbanii wal rakkisuun dhoowwaadha.

Isin (dhiirota) irraa isaannan du’anii niitiiwwan (uf duubatti) dhiisan, isaan (niitiiwwan tun) ji’oota afuriifi guyyaa kudhan kophaa isaanii turuu qabu. Yeroo beellama isaanii gayan, waan isaan karaa gaariin lubbuulee isaanii keessatti hojjatan keessa badiin isin irra hin jiru. Rabbiin waan isin hojjattan keessa beekaadha. [95] ——— [95] kana jechuun jaartiin jaarsi irraa du'e kopha osoo hinheerumne hinqaadhimamne ji'a afuriifii guyyaa kudhan taa'uu qabdi. garuu ta ulfa garaan qabne yootaate. ta ulfaa hanga deeysutti.

(isin dhiironni) badiin isinirratti hintaane waan riqoon dubbattan irratti dubartoota (iddaa du'a jaarsaa keessa jiran) qaadhimachuu keessatti, yookiin (waan) onneewwan keessan keessatti dhoksitan keessatti. Akka isin isaan dubbatuuf jirtan Rabbiin beekeera. Garuu iccitiidhaan waadaa isaaniif hin seeninaa yoo jecha beekamaa jettan malee. nikaah hidhuu hin murteessinaa Hanga beellamni yeroo isaa ga’utti. Rabbiin waan lubbuulee keessan keessa jiru beekaa ta'uu beekaa; Isa sodaadhaa. Rabbiin araaramaa, obsaadhaa beekaa.

Badiin isin irra hin jiru yoo Dubartoota odoo isaan hin tuqin yookiin mahrii isaanii isaaniif hin murteessin hiiktan, kennaa itti fayyadaman isaaniif kennaa. Qabaatarratti akkama dandeettii isaatiin, Hiyyeessarrattis akkama dandeettii isaatiin bifa gaariin kennaa (isaan itti fayyadaman kennuu qaba). Kuni warra toltuu hojjatan irratti dirqama. [96] ——— [96] dubartii nikaaha godhatanii osoo walitti hindabalamin hiikan, mahrii kennuufiin dirqamaa miti, garuu waan lubbuun isii ittiin bohartu waa kennaniif. dubartiin akkanaa iddas hinqabdu, deefachus hintaatu.

Odoo mahrii isaaniif murteessitanii jirtanuu isaan tuquun dura yoo isaan hiiktan, walakkaa waan murteessitaniitu (isheef jira), garuu yoo isaan (duubartoonni) dhiisan yookiin inni hidhaan nikaa harka isaa jiru (dhirsi) dhiise (walakkaan dirqamaa miti). Isin dhiisuutu sodaa (Rabbiitti) irra dhiyoodha. Tola giddu keessanii hin irraanfatinaa; Rabbiin waan isin hojjattan argaadha.

Salaatowwan irratti tikfadhaa keessattuu salaatattii giddu galeessaa irratti. Haala Rabbiif ajajamoo taataniin dhaabbadhaa.[97] ——— [97] salaanni giddu galeessi salaata asriiti.

Yoo (diina) sodaattan, miilaan deemaa yookiin yaabbatoo ta'aa (sagadaa). Yeroo tagabbooytan, Rabbiin faarsaa akkuma waan (san dura) isin beekoo hintahin isin barsiisetti.

Isin (dhiirota) irraa isaannan du’anii, niitiiwwan (of duubatti) dhiisan, niitiiwwan isaaniitiif haadhaamanii. (qabeenya dhiisanii du’an irraa) waan waggaa tokkoo isaan itti fayyadaman (haa dhaamanii) odoo mana isaanii irraa hin baafamne. Yoo isaan (niitiiwwan fedha isaanitiin) bahan, badiin isin irra hin jiru, waan beekamaa irraa isaan lubbuu isaanii keessatti hojjataniif. Rabbiin injifataa, ogeessa. [98] ——— [98] murtiin ayata kanaa Ayata suuraa baqaraa 234n bakka buufame. kan dubartiin jaarsi irraa du'e ji'a 4fii guyya 10 kophaa haateessuu jedhu saniin.

Dubartoonni hiikaman haala beekamaan qananiifamuu qaban. (Kun) warra Rabbiin sodaatan irratti haqa.

Akkanatti Rabbiin keeyyattoota Isaa isiniif addeessa Akka isin xiinxaltaniif.

Sila warra manneen isaanii irraa du’a sodaatanii kumaatama ta’anii ba’anii (qalbiin) hin ilaallee? Rabbiin “du’aa!” isaaniin jedhee (du'an) sana booda isaan jiraachise. Rabbiin ilma namaa irratti abbaa tola (guddaa)ti. Garuu irra hedduun namaa hin galateeffatan. [99] ——— [99] kun seenaa ummata tokkooti. kan kumaatamaan lakkaawaman du'a dheefaaf biyyarraa baqatanii Rabbiin isaan ajjeesee isaan kaase dandeettii isaa isaan garsiise.

Karaa Rabbii keessatti lolaa. beekaa Rabbiin dhagayaa, beekaadhaa.

Namni liqii gaarii Rabbiif liqeessee Inni dachaa baay’ee isaaf baay’isu eenyuma! Rabbiin nama fedhe (rizqii) irraa qabata; kan fedhe immoo itti baldhisa. gara Isaatti deebifamtan.

Sila gara qondaaltota Ilmaan Israa’iil irraa ta’an kan booda Muusaa hin ilaallee? yeroo isaan nabiyyii isaaniitiin "hogganaa nuuf godhi karaa Rabbii keessatti lollaa" jedhan. (Inni) "Sila yoo lolli isin irratti murteeffame loluu dhabuu keessan hin sodaattamuu?" jedhe. "maaltu nuuf jiraayyi karaa Rabbii keessatti hin lolle, Odoo manneeniifi ilmaan keenya irraa baafamnee jirruu?" jedhan. Yeroma lolli isaan irratti murteeffame namoota muraasa isaan irraa ta’an malee irraa gara galan. Rabbiin miidhaa raawwattoota ni beeka.

Nabiyyiin isaaniis isaaniin jedhe: "Dhugumatti, Rabbiin Xaaluutiin mootii godhee isiniif ergeera." (Isaan) nijedhan akkamiin nurratti mootummaan isaaf ta’a? nuutu isarra haqa mootomutti, bal'inna qabeenyarraa tahes hinkennamne. Ni jedhe: "Rabbiin isin irratti isa file, beekumsaafi qaama keessattis bal'ina isaaf dabale. Rabbiin mootummaa Isaa nama fedheef kenna. Rabbiin (arjummaan isaa) bal’aa, beekaadha."

Nabbiyyiin isaanii isaaniin ni jedhe: "Dhugumatti, mallattoon mootummaa isaa sanduuqni isinitti dhufuudha. kan isa keessa tasgabbiin Gooftaa keessan irraa ta’ee jiru. kan hanbaan waan maatiin Muusaafi maatiin Haaruun dhiisan irraa ta’e (isa keessa jiru). malaa’ikoonni isa baadhatan (isinitti dhufuudha), Dhugumatti,kana keessa mallattootu isiniif jira yoo mu’uminoota taataniif.

Xaaluut yeroma waraana (isaa) tiin achi bahe ni jedhe: "Dhugumatti, Rabbiin laga wahiitiin isin mokkoraadha. namni isa irraa dhuge anarraayii miti, Namni isa hin dhandhamin immoo anarraayy, Nama harka isaatiin hammaarrii tokkittii hammaarrate malee. isa irraa dhugan nama Muraasa isaan irraa ta'e malee. Yeroma isaafii warri isaa wwajjin amanan isa qaxxaamuran, (warri dhugan) ni jedhan: "Har'a Jaaluutiifi waraana isaa irratti dandeettiin nuuf hin jiru. " Warri Rabbiin wal qunnamoo ta'uu isaanii dhugoomsan ni jedhan: "Garee muraasa heddutu hayyama Rabbiitiin garee baay’ee injifate." Rabbiin warra obsan wajjin jira.

Yeroma Jaaluutiifi waraana isaatiif dirreetti bahan ni jedhan: “Gooftaa keenya! Obsa nurratti dhangalaasi, Faana keenya gadi dhaabi; ummata kaafirootaa irrattis nu tumsi."

Hayyama Rabbiitiin isaan injifatan. Daawuud Jaaluutiin ajjeesee, Rabbiin mootummaafi ogummaa isaaf kennee, waan fedhe irraa isa barsiise. Odoo nama garii gariin deebisuun Rabbii jiraachuu baatee, silaa dachiin badde. Garuu Rabbiin aalama (hunda) irratti abbaa tola (guddaati).

tun keeyyattoota Rabbiiti. Dhugaadhaan ishee sirratti dubbifna. Ati dhugumatti ergamtoota irraayyi.

Ergamoota kana garii isaanii garii irra caalchifne. Isaan irraa nama Rabbiin itti haasayetu jira. Garii isaanii sadarkaa heddu ol fuudhe. Iisaa ilma Maryamiif ragaawwan ifa ta’an kenninee jirra. Ruuhulqudusiin (Jibriiliin) isa jajjabeessine. Odoo Rabbiin fedhee, warri booda isaanii erga ragaawwan ifa taate isaanitti dhuftee booda wal hin lolan turan. Garuu isaan wal dhabani. Isaan irraa namni amane ni jira; isaan irraas kan kafare ni jira. Odoo Rabbiin fedhee, wal hin lolan. Garuu Rabbiin waan fedhe hojjata.[100] ——— [100] Ergamtoonni Rabbii sadarkaan isaanii walcaala. garii isaanii kan akka nabi muusaa Rabbiin itti haasaye. sadarkaan hundarra caalaan isaanii quxisuu isaanii kan tahe Nabi muhammadii keenya s.a.w.

Isin Yaa warra amantan! waan Nuti isiniif kennine irraa kennadhaa Odoo guyyaan (bittaa) gurgurtaan, jaalalleefi manguddummaan isa keessa hin jirre hin dhufin duratti. Kaafiroonni isaanumatu miidhaa raawwattoota.[101] ——— [101] Rabbiin karaa isaa keessati kennachurratti sadaqachurratti nu kakaase. osoo guyyaan qiyaamaa hindhufne duratti guyyaa san jallalleen araarri bittaaf gurgurtaan hinjiru.

Rabbiin Isa malee haqaan gabbaramaan hin jiru; (Inni) jiraataadha; waan hundaan dhaabbataadha. Mugaatiis ta’ee hirribni Isa hin qabu. Wanti samiilee keessa jiruufi wanti dachii keessa jiru (hundi) kan Isaati. Inni hayyama Isaatiin malee Isa biratti araarsu eenyuma? (hinjiru). Waan fuuldura isaaniitiifi waan duuba isaaniis ni beeka. Beekumsa Isaa irraa waan Inni fedhetti malee hin marsanu. Kursiin Isaa samiileefi dachii irra bal’ateera. Isaan lamaan tiksuun Isa hin dadhabsiisu, Inni ol ta’aa, guddaadha.[102] ——— [102] Aayanni tuni aayatul kursiyyii jedhamti, irra caaltuu aayatoowwan qur'aanaati. salaata shanana booda, ganamaafii galgala, hirriiba dura qarauun barbaachisaa tahuun hadiisaan ibsame. yoo isii qara'anii rafan sheyxaanni namatti hindhihaatu. aayata ruqyaa yaala fayyaa keessa takka.

Amantii keessa dirqisiisuun hin jiru. Dhugumatti, qajeelumni jallina irraa ifa ta'eera. Namni xaaghuutatti kafaree, Rabbitti amane, dhugumatti haada jabaa citiinsi isiif hintahin qabateera. Rabbiin dhagayaa, beekaadha. [103] ——— [103] namni warra kitaabarraa tahe yoo seera mootummaa islaamaa jalatti bulee kafaltii barbaachisu islaamaaf kafale amantaa isaarratti jiraachuu dandaya. islaamummaa seenuuf hindirqisiifamu.

Rabbiin gargaaraa warra amananiiti, Dukkanoota irraa gara ifaatti isaan baasa. Warra kafaran jaalallonni isaanii xaaghuuta; Ifaa irraa gara dukkanootaatti isaan baasan. Isaan sun warra ibiddaati; isaan ishee keessatti zalaalam jiraatoodha.

Sila gara isa Rabbiin mootummaa isaaf kenninaan (waa’ee) Gooftaa isaa keessatti Ibraahiimiin mormee hin laallee? Yeroo Ibraahiim "Gooftaan kiyya Isa jiraachisuufi ajjeesu sani" jedhu. "Anis nan jiraachisa; nan ajjeesas" jedhe (mootichi). Ibraahiim "Rabbiin aduu Baha irraa fida; ati immoo Dhiha irraa fidi" jedhe. Achumaan inni kafare dhama'e, Rabbiin orma zaalimoota hin qajeelchu. [104] ——— [104] Nabi ibraahiim mootii jallaa tokkoon waayee Rabbii keessatti walitti falamee injifatee afaan qabachiise.

Yookiin akka isaa ganda irra dhufee haala (manneen ishee) mataa ishee irratti kukkuftee jirtuun "akkamumatti Rabbiin du’a ishee booda ishee kana jiraachisa!" jedhee (gara isaa hin ilaallee?). Rabbiin isa ajjeesee waggaa dhibba (tursiise). ergasii isa kaasee "hangam turte?" jedheen. "Guyyaa tokko, yookiin garii guyyaan ture" jedhe. (Rabbiiniis) ni jedhe: "miti waggaa dhibba turte, Mee gara nyaataafi dhugaatii keetii ilaali; hin jijjiiramne, Gara harree keetiis ilaali! Namootaaf mallattoo si taasisuuf (kana goone). gara lafeelee ilaali Akkamitti akka isii walitti qabnuufi ergasii foon itti uffifnu ." Yeroma ifa isaaf ta’u "Rabbiin waan hunda irratti danda’aa ta’uu nan beeka" jedhe. [105] ——— [105] kuni seenaa namticha tokkooti Rabbiin nuuf hime. namtichi osoo karaa deemuu ganda diigamtee jijjiiyde warri isiitis dhume irra dhufe. warra kana akkamitti Rabbiin jiraachisa? jedhee gaafii godhe. achumaan Rabbiin isa ajjeese. waggaa dhibba booda isa kaasee hangam turte eega duutee jedhee gaafate. guyyaa tokko yookaa cinaa guyyaati jedheen. lakkii waggaa dhibba turtee kaafamtee jedheen. lafee harree isaa osoo inni laaluu foon uwwisee harree jiraachisee kaase.

Yeroo Ibraahiim "Gooftaa kiyya! Akkamitti du’aa akka jiraachiftu natti agarsiisi" jedhe (yaadadhaa). (Rabbiiniis) "Sila ati hin amannee?" jedhe. (Ibraahiimis): "Lakkii (amaneera), Garuu akka onneen kiyya tasgabbaa’uufi" jedhe. "Simbira irraa afur qabi, gara keetti fuudhii (isaan kukkuti), Sana booda muraa isaanirraa tahe tokko tokkoo gaaraa irra kaayi, Ergasii isaan waami; daddafanii sitti dhufu.” Rabbiin injifataa, ogeessaa beeki jedhe.

Fakkeenyi warra qabeenyaalee isaanii karaa Rabbii keessatti arjoomanii, akka fakkeenya firii sootalloo (mataa) torba baasteeti, tokko tokkoo sootalloo keessa firiin dhibbi jiruuti. Rabbiin nama fedheef dachaa taasisa. Rabbiin (kenni isaa) bal’aa, beekaadha. [106] ——— [106] karaa Rabbii keessatti sadaqachuun sadarkaa gudda qaba. takka yookenna hanga dhibbatorbaa fii sanii ol dachaa Rabbiin namaa godha.

Warri qabeenyaalee isaanii karaa Rabbii keessatti kennatanii, ergasii waan arjooman dhaaddannaafi rakkisuu hin hordofsiisin, isaaniif mindaan isaanii Gooftaa isaanii biratti tahe. Sodaanis isaan irra hin jiru; isaan hin gaddanus.

Jecha gaariifi dhiifama (godhuu)tu sadaqaa rakkisuun isa hordofu irra caala. Rabbiin dureessa, obsaadha.

Isin Yaa warra amantan! dhaaddannaafi (nama) rakkisuudhaan Sadaqaalee keessan hin balleessinaa, akka isa qabeenya isaa garsiifannaa namaatiif arjoomuu, kan Rabbiifi guyyaa Aakhiraattis hin amannee. Fakkeenyi isaa akka fakkeenya dhagaa diriiraa biyyeen isa irra jiruu, kan bokkaan cimaan isa tuqee (roobni guddaan itti roobe) (biyyee irraa dhiquun) duwwaa isa dhiiiseeti, Isaan waan horatan irraa homaa irratti dandeettii hin qaban. Rabbiin ummata kaafirootaa hin qajeelchu. [107] ——— [107] nama waa kennaniif akkan siigoone jedhanii irratti ufdhaaduun, isa rakkisuun waan sadaqaa namaa balleessurraayi irraa fagaachuu barbaachisa.

Fakkeenyi warra qabeenyaalee isaanii jaalala Rabbii barbaaduufi lubbuulee isaanii raggaasisuuf arjoomanii, akka fakkeenya ashaakiltii lafa ol fuudhamaa (haranfama) irra jiruu, bokkaan cimaan itti roobee oomisha ishee dachaan kennitee, yoo bokkaan guddaan ishee hin argatinis tiifuun (isiif gayuuti). Rabbiin waan isin dalagdan argaadha.

Sila tokkoon keessan isaaf ta'uu ni jaalataa? iddoo (ashaakiltiin) Nakhliifi Inaba irraa ta’e, kan laggeen jala ishee yaatu, kan ishee keessa fuduraaleen hundi isaaf jiru, odoo ilmaan dadhabduu (daaima umriin joollee) qabuu kan dullumti isa qabde, bubbeen ibiddi ishee keessatti tahe ishee tuqee gubatte. Akka isin xiinxaltaniif jecha akka kanatti Rabbiin keeyyattoota Isaa isiniif addeessa

Isin Yaa warra amantan! gaggaarii waan carraaqqattaniifi waan Nuti dachii irraa isiniif baafne irraa kennadhaa. isa irraa kennachuudhaan Waan fokkataa hin yaadinaa, (Odoo isiniif kennamee) Isa keessatti ija dunuunfattanii malee kan hin fudhanne taatan (san hinkenninaa, bareedaa kennaa), Rabbiin dhugumatti dureessa, faarfamaa ta’uu beekaa. [108] ——— [108] sadaqaa qabeenyarraa wahuma gaarii bareedaa kennuu barbaachisa. wan fokkataa kennuun gaarii miti.

Shayxaanni hiyyummaan isin sodaachisa, hamtutti isin ajaja, Rabbiin araaramaafi tola Isa biraa ta’e waadaa isiniif seena. Rabbiin (kenni isaa) bal’aa, beekaadha.

Inni hikmaa (ogummaa) abbaa fedheef kenna, Namni hikmaa kenname, dhugumatti toltuun baay’ee kennameera. Warra aqlii qaban malee eenyullee hin gorfamu.

Kenna irraa waan isin kennattan yookiin qodhaa (nazrii) irraa waan nazartanis, Rabbiin isa beeka. Miidhaa hojjattootaaf tumsitoonni wahiitu hin jiranu. [109] ——— [109] nazriin (qodhaan) damee ibaadaarraa takka, Rabbiif malee hintaatu. fakkeenyi isii akka namni tokko "yoo dhukkubsataa kiyya Rabbiin naaf fayyise Rabbiif guyyaa hangana soomana, yookaa waan akkanaa sadaqadha" jechuuti. yeroo haajaan isaa sun taateef nazrii san guutuun dirqama taha.

Sadaqaa yoo mul’iftanii (kennattan) isheen waa tolte; yoo ishee dhoksitanii hiyyeeyyiif kennitan isatu isiniif caala. diliiwwan keessanirraa isinirraa harcaasa. Rabbiin waan isin dalagdan keessa beekaadha.

Qajeelchuun isaanii (dirqama) sirratti hin taane (barsiisuufii ergaa biraan gayuu qofa). Garuu Rabbiin nama fedhe qajeelcha. Qabeenya irraas wanti isin kennattan lubbuulema keessaniifi. Fuula Rabbii barbaachaaf malee hin kennattanu. Qabeenya irraa wanti isin kennattan isiniif guutamee galfama isin hinmiidhamtan.

(Sadaqaan) hiyyeeyyii karaa Rabbii keessatti hidhamaniif (kennamti), warra dachii keessa deemuu hin dandeenye, kan kadhaa irraa of qabuu isaanii irraa wallaalaan dureeyyii isaan sehu, mallattoolee isaaniitiin isaan beekta. namoota hinkadhatan, hin hifachiisan, Qabeenya irraa waan isin kennattan Rabbiin isa beeka.

Warra qabeenyaalee isaanii halkaniifi guyyaa, dhoksaafi ifatti mul’isanii arjooman, isaaniif mindaan isaanii Gooftaa isaanii bira jira. Sodaan isaan irra hin jiru; isaan hin gaddan.

Warri dhala nyaatan (Guyyaa Qiyaama) (qabrii isaaniirraa) hinkaafaman akka isa shayxaanni maraatummaa irraa isa kukuffisu kaafamutti malee (hin kaafaman). Kunis waan isaan "bittaa gurgurtaan akkuma dhalaati" jedhaniifi. Rabbiin immoo bittaa gurgurtaa hayyamee dhala dhorge. Namni gorsi Gooftaa isaa irraa itti dhufee (dhala nyaachuu irraa) dhorgame, wanti (dhorgaan dura) darbe kanuma isaati. Dhimmi isaas (waan dhufu keessatti) gara Rabbiiti. Namni (itti) deebi’e immoo isaan warra ibiddaati; isaan ishee keessatti hafoodha. [110] ——— [110] asitti hammeenya nama dhala nyaatuuttu ibsame. warri dhala nyaatu akka nama sheyxaanni gaggabsuu fakkaatee guyyaa qiyaamaa kukkufaa kaafama.

Rabbiin dhala (keessaa barakaa) ni haqa; sadaqaawwan immoo ni guddisa. Rabbiin warra akkaan kafaraa, dilaawaa hunda hin jaalatu.

Isaannan amananii gaggaariis hojjatanii, salaatas gadi dhaabanii, zakaas kennan, warri sun mindaan isaanii gooftaa isaanii bira isaaniif jira. Sodaanis isaan irra hin jiru; isaan hin gaddan.

Yaa warra amantan! Rabbiin sodaadhaa; yoo mu’uminoota taataniif dhala irraa waan (nama irratti) hafe dhiisaa. [111] ——— [111] dhala nyaachuun badii hamtuu nama balleessiturraayi. hadiisatti Nabiin s.a.w. badii torban nama balleessitu eeggadhaa jedheeti achi keessatti dhala nyaachuu jedhe.

Yoo (kana) hin hojjatin, lola RabbiiTIIfi ergamaa Isaa irraa ta’e beekkadhaa! Yoo tawbattan mataan qabeenya keessanii isinumaaf (haqa). Hin miitanis; hin miidhamtanis.

Yoo (kan deyniin irra jirtu) rakkataa tahe hanga argatutti eeggachuutu (isin irra jira), (Isaanitti) saddaqachuutu (deynii isaaf dhiisuutu) irra isiniif caala. Yoo kan beektan taataniif (sadaqadhaa).

Guyyaa sodaadhaa kan isa keessa gara Rabbii deebifamtan, ergasii lubbuun hundi waan hojjatteen galata galfamtu, isaan hinmiidhaman.

Yaa warra amantan! Hanga beellama beekamaatti liqii yoo walii liqeessitan isa barrreessaa, Barreessaan gidduu keessanitti haqaan haa barreessu, Barreessaan akka Rabbiin isa barsiisetti barreessuu hin didin. Haa barreessu; Inni liqiin isa irra jiru haa dubbisuu, Allaah gooftaa isaa haa sodaatu. Isa irraa homaa hin hir’isin. Yoo inni liqiin isa irra jiru gowwaa yookiin dadhabaa yookiin inni kan dubbisuu hin dandeenye ta’e firri isaa haqaan haa dubbisu, Ragaa lama dhiirota keessan irraa ragsiifadhaa. Yoo dhiirri lama hin argamin, dhiira tokkoofi dubartii lama, dagachuu ishee tokkoofi yaadachiisuu ishee birootiif jecha, ragoolee namoota isin jaallattan irraa haala ta’aniin ragaa godhaa. Ragoonnis yeroo waamaman hin didin. Xiqqaas ta’ee guddaa, hanga yeroo isaatti, isa barreessuu hin hifatinaa. Kanatu Rabbiin biratti irra haqa; ragummaafis irra mirkanaa’aadha; akka isin hin shakkineefis irra dhihoodha. yoo daldala bakkuma sanitti gidduu keessanitti raawwattan taate malee, ishee barreessuu dhabuudhaan badiin isin irra hin jiru. Yeroo bittanii walitti gurgurtanis ragaa godhaa. barreessaafii ragaa bahaan miidhamuu hin qabu. Yoo raawwattan, dhugumatti inni fincila (ajaja Rabbii diduu) keessani. Rabbiin sodaadhaa; Rabbiin isin barsiisa. Rabbiin waan hunda beekaadha. [112] ——— [112] wanni aayata tanarraa barannu waayee deeyniiti. yeroo waa walii liqeessan barreessuun , ragaa dhiira lama irratti taheen , yoo diirti dhabamte dhiira tokkoofii dubartii lama irratti argamsiisuun barbaachisaadha.

Yoo imala irra jiraattanii barreessaa hin argatin, qabdii fuudhamtuu taate (qabadhaa). Yoo gariin keessan garii amane immoo, inni amaname amaanaa isaa haa dhaqqabsiisu (haa galchuu); Rabbii Gooftaa isaa haa sodaatu. Ragaa hin dhoksinaa, Namni ishee dhokse dhugumatti inni onneen isaa dilaawaadha. Rabbiin waan isin hojjattan beekaadha.[113] ——— [113] tolina seera islamaa keessaa seera qabdii namaaf hayyame, yoo waa bitachuu fedhe maallaqa hinqabaatin yookaa maallaqa liqeefachuu fedhe meeshaa qabeenya wahii qabsiisee liqeeffata. gaafa galche meeshaa isaa fudhata.

Wantoonni samiileefi dachii keessa jiran kan Rabbiiti. Waan lubbuulee teessan keessa jiru yoo ifatti mul’iftan yookiin yoo isa dhoksitan Rabbiin ittiin isin qorata; nama fedheef ni araarama nama fedhe immoo ni adaba. Rabbiin waan hunda irratti danda’aadha.

Ergamaan (kiyya) {muhammad) waan Gooftaa isaa irraa gara isaatti buufametti (qur'aanatti) amaneera; mu’umintoonnis (amanan). Hundumtuu Rabbitti, malaa’ikota Isaa, kitaabota Isaatiifi ergamtoota Isaatti amananiiru. "Nuti ergamtoota Isaa irraa jidduu tokkoos adda hin baafnu" (jedhan). "Nuti dhageenye, tolejenne. Gooftaa keenya! Araarama kee (barbaanna). Deebiinis garuma keeti" jedhan.[114] ——— [114] Ayatoonni dhuma suuraa baqaraa kuni sadarkaa guddaa qaban. zikriiwwan ganamaaf galgalaa keessattis niqara'aman.

Rabbiin lubbuu takkas dandeettii ishee malee hin dirqisiisu. (Toltuu irraa) wanti isheen carraaqqate isheedhumaafi; (hamtuu irraa) wamti isheen carraaqqattes ishee irratti (ta’a). "Gooftaa keenya! Yoo daganne yookiin dogoggorre nu hin qabin. Gooftaa keenya! Ba’aa guddaa akka warra nuun duraa irratti baachifte nurratti hin baachisin. Gooftaa keenya! Waan isatti dandeettiin nuuf hin jirre nu hin baachisin. Irras nuuf dabri; nuuf araaramis Rahmatas nuuf godhi. Ati gargaaraa keenya, Ummata kaafirootaa irratti nuuf tumsi. [115] ——— [115] Aayata tanarraa waan hubannu keessaa Rabbiin humna ol nama hindirqisiisu, diin islaamaa bareedaa, laafaa, ba'aafii cinqii hinqabne. dogoggoraafii irraanfii Rabbiin irra namaa dabra. waan beekaa yaadataa dalaganiin qabama namni.

Alif Laam Miim [1] ——— [1] Harfiiwwan maqaan dubbifamtuu tan jalqaba suuraawwaniitti dhuftu tanneen ibsa isii jalqaba suuraa baqaraatti himamee jira.

Rabbiin gabbaramaan dhugg isa malee hin jiru. (Inni) jiraataa, waan hundaan dhaabbataadha.

Kitaaba (qur'aana) dhugaadhaan sirratti buuse. Waan isaan duraa kan dhugoomsu haala ta'een. Tawraatiifi Injiiliinis buuse.

(Qur’aana) dura namootaaf qajeelfama godhee (isaan buuse). (Dhugaafi soba) adda baasaas (qur'aana) ni buuse. Dhugumatti, warri keeyyattoota Rabbiitti kafaran isaaniif adabbii cimaatu jira. Rabbiin injifataa, abbaa haaloo bayannaati.

Rabbiin homtuu isa jalaa hindhokatu, dachii keessattiifii samii keessattis.

Inni Isa gadaamessaawwan keessatti akka fedhetti isin tolchu. Haqaan gabbaramaan isa malee hin jiru. (Inni) injifataa, ogeessa.

Inni isa kitaaba sirratti buuse. Isa irraa keeyyata ifaatu jira. Isaan bu’uura kitaabaati. Kan biraa immoo wal fafakkaattuudha. Warri onneewwan isaanii keessa jallinni jiru fitnaa barbaachaaf yookiin hiika isa dhokataa barbaachaaf jecha isa wal fafakkaataa hordofu. Hiika isaa isa dhokataa Rabbiin malee tokkolleenuu hin beeku. Warri beekumsa keessa fagaatan immoo “itti amanne hundinuu Rabbii keenya biraayyii” jedhu. Warra sammuu qabu malee namni biroo hin gorfamu.

(Isaan ni jedhu): Gooftaa keenya! onneewwan teenya (dhugaa irraa) hin jal'isin Erga nu qajeelchitee booda. Rahmata Si biraa ta’e nuuf kenni. Dhugumatti Ati akkaan kennaadha. [2] ——— [2] yeroo hunda qajeelloo Rabbi kadhachuun barbaachisaadha.

Gooftaa keenya! Ati nama walitti qabuuf jirta guyyaa isa keessa mamiin hin jirre keessatti. Rabbiin beellama hindiigu (jedhu).

Isaannan kafaran qabeenyaaleefi ilmaan isaanii Rabbirraa (adaba Isaa irraa) homaa isaan hin duroomsitu. warri sun isaan qoraan ibiddaati.

(Haalli isaanii) akka haala warra fir’awnaafi warra isaan dura turaniiti. Keeyyattoota keenya kijibsiisan. Rabbiin badiilee isaanitiin isaan qabe. Rabbiin abbaa adabbii cimaati.

Isaan kafaraniin jedhi: fuulduratti ni injifatamtu; gara jahannamittis ni oofamtu. Waa fokkatee firaashni”

Dhugumatti, mallattoon isiniif tahe gareewwan (waraanaa) lamaan (guyyaa Badrii) wal qunnaman keessatti. Gareen tokko karaa Rabbii keessatti lolti. Isheen biraa immoo kaafira. Isaan (kaafiroonni) ilaalcha ijaatiin (lakkoofsa Muslimootaa) fakkaataa isaanii lama (dachaa) ta’anii isaan argu. Rabbiin nama fedhe tumsa Isaatiin isa deeggara. Dhugumatti warra sammuu qabaniif kana keessa gorsatu jira. [3] ——— [3] kun seenaa lola guyyaa badriiti. gareen lameen tan mu'iminaatiifii kaafiraati.

Namootaaf miidhagfame jaalalli wantoota lubbuun feetuu kan dubartootaafi ilmaan irraa, kuusaa warqeefi meeta kuufame irraa, faradoo mallateeffamtee (miidhagfamte), beelladaafi oorruu qonnaa irraa ta’e (miidhagfamee). Kun meeshaa jireenya addunyaati. Rabbiin immoo Isa bira deebii bareedaatu jira.

Jedhi: “Sila waan sana caalu isiniif odeessuu? Isaan Rabbiin sodaataniif Gooftaa isaanii bira jannata laggeen ishee jala yaatu kan yeroo hunda ishee keessa jiraatantu isaaniif jira. Ammas jaartiiwwan qulqulleeffamaniifi jaalala Rabbiin biraa ta’etu (isaaniif jira). Rabbiin gabroota argaadha."

Isaan warra “Gooftaa keenya! nuti amanneerra; kanaaf badiilee keenya nuuf araarami; adabbii ibiddaas nu baraari” jedhan.

Obsitoota, dhugaa dubbattoota, (Rabbiif) ajajamtoota, kennattootaafi warra obboroo keessa dhiifama kadhatanin (faarsa).

Rabbiin akka Isa malee dhugaan gabbaramaan hin jirre ragaa ba’e; maleeykonniifi warri beekumsaas (ragaa ba’aniiru) haqaan dhaabbataa ta’ee, isa malee haqaan gabbaramaan hin jiru. injifataa, ogeessa . [4] ——— [4] Ayata tana keessatti sadarkaa jecha tawhiidaattu dubbatame. akkasuma sadarkaan ulamaa'iin qabanis ragaa isaanii tan malaaykaatti aansuun ibsame.

Amantiin Rabbiin biratti (fudhatama qabu) Islaamummaa qofa. Isaan kitaaba kennaman erga beekumsi isaaniif dhufee booda jibbaa gidduu isaanii jiruuf jecha malee (san dura) wal hin dhabne. Namni keeyyattoota Rabbiitti kafare dhugumatti Rabbiin ariifachiisaa qormaataati. [5] ——— [5] amantaan haqaa kan Rabbitti nama geessu tokkoma sun islaamummaadha. ilmi nama hundi milkaawuuf islaamummaa fudhachuu isa barbaachisa. yookaan hongayeeti ibidda seena.

Yoo isaan siin falman: “fuula kiyya Rabbiif sirreesse (kan ajaja rabbi jala butamu taasise); namni ana hordofes (akkasuma)” jedhi. Warra kitaabni isaaniif kennameefi wallaaltotaanis “sila islaamoftanii?” jedhi. Yoo islaamawan dhugumatti qajeelaniiru. Yoo irraa garagalan wanti sirra jiru ergaa geessisuu qofa. Rabbiin gabroota argaadha.

Isaan keeyyattoota Rabbiitti kafaran, haqa malee nabiyyoota ajjeesaniifi namoota irraas warra haqatti ajajanis ajjeesanu, adabbii laalessaan isaan gammachiisi.

Isaan warra dalagaaleen isaanii addunyaafi Aakhirattis jalaa baddeedha. Isaaniif tumsitoonni hin jiran.

Sila gara isaan kitaaba (tawraat) irraa qooda wahii kennamanii hin laallee? Akka jidduu isaaniitti murteessuuf gara kitaaba Rabbii yaamamanii ergasii gareen isaan irraa ta’e didaa ta’ee gara gala.

Kun waan isaan “ibiddi guyyoota lakkaa’amtuu malee nu hin tuqxu” jedhaniifi. Kijibni isaan (of biraa) uumaa turan amantii isaanii keessatti isaan gowwoomse.

Sila yeroo Nuti guyyaa mamiin isa keessatti hinjirreef walitti isaan qabnee lubbuun hundi waan hojjatte guutuutti argatte akkam ta’u? isaan hin miidhamanu (hin zallamaman).

(Yaa Muhammad!) (Rabbi faarsaa haala taateen) jedhi: "yaa Rabbii abbaa mootummaa taate! Mootummaa nama feeteef kennita; nama feete irraa immoo mootummaa mulqita, Nama feetes ni jabeessita, Nama feetes ni xiqqeessita, Toltuun hundi harka kee jira. Dhugumatti Ati waan hunda irratti danda’aadha.

Halkan guyyaa keessa seensifta. Guyyaas halkan keessa seensifta. Du’aa irraa jiraa baafta, Jiraa irraa du’aa baafta, Nama feete herrega malee hiree hirtaaf" (jedhi). [6] ——— [6] halkaniif guyyaa walkeessa seensisuun kaan dheeressee kaan gabaabsuudha. du'aaf jiraa walirraa baasuun akka kaafiraaf muslima walirraa baasuuti.

Mu’uminoonni mu’uminoota malee kaafiroota jaalallee hin godhatin. namni kana dalage, (diinii) Rabbii irraa homaa keessa hin jiru, Yoo eeggannaa wahii isaan irraa eeggachuuf ta’e malee, Rabbiin nafsii Isaa isin sodaachisa. Deebiin garuma Rabbiiti. [7] ——— [7] mu'imina dhiisanii kaafira jaallallee godhachuun dhoowwaadha.

jedhi “Yoo waan qoma keessan keessa jiru dhoksitan yookiin isa mul’iftanis Rabbiin isa beeka. (Inni) waan samii keessa jiruufi waan dachii keessa jiru ni beeka. Rabbiin waan hunda irratti danda’aadha” .

Guyyaa lubbuun hundi toltuu irraa waan hojjatte dhiyaataa ta'ee argitu (yaadadhu). Hamtuu irraa waan hojjattes (argitu). odoo jidduu isheetiifi jidduu isaa fageenyi dheeraan jiraatee hawwiti, Rabbiin nafsii Isaa isin sodaachisa. Rabbiin gabrootaaf akkaan mararfataadha.

jedhi ”Yoo kan Rabbiin jaallattan taataniif na hordofaa Rabbiin isin jaalata; badiilee keessan isiniif araarama. Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha”. [8] ——— [8] Nbi muhammad hordofuun jala deemuun jaalala Rabbiiti nama argachiifti, araarama isaati nama badhaafti. tanaaf waan hunda keessatti nabiikeenya haahordofnuu.

jedhi ”Rabbiifi ergamaaf ajajamaa” jedhi. Yoo irraa garagalan (kafaraniiru). Rabbiin kaafiroota hin jaalatu.

Rabbiin Aadam, Nuuh, maatii Ibraahimiifi maatii Imraan aalamarra filateera.

Sanyii gariin ishee garii irraa taate san (filate). Rabbiin dhagayaa, beekaadha.

Yeroo niitiin Imraan jette (yaadadhu) “Gooftaa kiyya! ani waan garaa kiyya keessa jiru (ilmoo ulfaa) bilisa godhee siif nazareeraa narraa qeebali Ati simatu dhagayaa, beekaadha.” [9] ——— [9] Jaartiin imraan haadha mariyami, akkoo nabi iisaati gara haadhaatiin. diin jaalalarraa ilmoo garaa qabdu tan ulfaa osoo hindhalatin Rabbiif jecha kennite.

Yeroma ishee deesse “Gooftaa kiyya! ani ishee dubran daye" jette. Rabbiin waan isheen deesse beekaadha. “Dhiirri akka durbaati miti. Ani (maqaa) ishee Maryam moggaaseera. Ani isheefi sanyii ishees sheyxaana abaaramaa irraa siin tiksa (sittin maganfadha)” (jette). [10] ——— [10] dhiira dayuuf hawwitee eegaa turte. diin baree tajaajiluu dandaya waan taheef jecha. garuu yeroo deessu dubra taate kanaaf rifattee akkana jette. garuu Rabbiin dubra seenaa qabdu ajaa'ibaa taasiseef.

Gooftaan ishee qeebaltii gaarii ta’een ishee qeebale. Guddina gaarii ishee guddise. Zakariyyaan ishee guddise. Zakariyyaan dhawaatuma ishee irratti mihraaba seenuun hiree ishee biratti arga. “Yaa maryam kun eessaa siif dhufa?” jedhe. “Inni Rabbiin biraayyi” jette. Rabbiin nama fedhe herrega malee hiree (guddoo) hiraaf.

Bakka sanatti Zakariyyaan Rabbii isaa kadhate “Gooftaa kiyya! Ati Suma biraa ilmaan gaarii naaf kenni. Ati dhagayaa kadhaati" jedhe.

Malaa’ikoonni isaa mihraaba keessa dhaabbatee salaataa jiruu isa yaamte “Rabbiin Yahyaadhaan si gammachiisa, dhugoomsaa jecha Rabbirraa ta'ee, caalaa, qunnamtii saalaa irraa eegamaafi nabiyyii gaggaarota irraa ta’een " (jettee isatti lallabde).

(Inni) nijedhe “yaa Gooftaa kiyya! akkamitti ilmi naaf taha? osoo dullumti na qabee jiruufi niitiin tiyyas maseena taatee jirtuu " jedhe. (Rabbiin) “Akka kanatti Rabbiin waan fedhe hojjata” jedheen.

[Innis] “yaa Gooftaa kiyya! mallattoo naaf taasisi” jedhe. (Rabbiinis) nijedhee "mallattoon kee Guyyoota sadii akeekkiin malee namootatti dubbachuu dhabuu keeti. Gooftaa kee baay’inaan faarsi. Galgalaafi ganamas Isa qulqulleessi”( jedheen.) [11] ——— [11] Aayanni tuniifii sadeen tana duraa seenaa nabi zakariyyaa dubbatti. akka inni itii Rabbiin ilmoo kadhatee eega dulloome ilma maqaan yahyaa jedhamu Rabbiin isaa kenne dubbatti.

Yeroo Malaa’ikoonni jette “Yaa Maryam! Dhugumatti Rabbiin si filateera. Si qulqulleesseeras. Dubartoota aalamaa (yeroo keetii) irra si filateera” (yaadadhu).

”Yaa Maryam! Gooftaa keetiif akkaan ajajami. Sujuudas godhi. Warra gadi jedhan waliinis gadi jedhi (rukuu’a godhi)." (salaatatti ajaje)

Kun (oduun zakariyyaafii maryam kun) oduuwwan fagoo irraa kan Nuti gara keetti isa beeksifnuudha. Yeroo ‘isaanirraa eenyu Maryamiin akka guddisu (irratti walqabanii) hixaalee isaanii darban ati isaan biratti hintaane. Yeroo isaan wal falmanis ati isaan bira hin turre.

Yeroo malaa’ikoonni jette “yaa Maryam! Rabbiin jecha Isa biraa ta’een sigammachiisa, kan maqaan isaa Al-Masiih Iisaa ilma Maryam (jedhamu), kan addunyaafi Aakhiraattis kabajamaafi warra Rabbitti dhiheeffaman irraa ta’e” (yaadadhu) [12] ——— [12] Ayanni tuniifii aayatoonni itti aantu seena dhaloota nabiyyullaahi iisaa ilma maryam dubbatti. abbaa malee hadha maryam qofarraa Rabbiin isa uume. dandeettii isaa ilmaan namaa garsiisuuf. warri isaan ilma Rabbiiti jedhan kijiban kafaran.

Daa’imummaafi dargaggummattis namaan dubbata. Warra gaggaarii irraayyi.

(Maryam) nijette “yaa Gooftaa kiyya! Odoo namni (dhiiraa) tokkollee ana hin tuqne akkamitti ilmi naaf argama?” (Rabbiin) “Akka kanatti Rabbiin waan fedhe uuma. Inni yeroo waan tokko murteesse ‘ta’hi’ qofa isaan jedha; yeroma san taha” jedhe.

(Rabbiin) Barreeffama, ogummaa, Tawraatiifi Injiiliinis isa barsiisa.”

Gara ilmaan Israa’iilitti ergamaa (isa godha) “Ani dhugumatti Gooftaa keessan irraa raajiidhaanan isinitti dhufe. Ani dhoqqee irraa waan akka allaattiin isiniif uuma; isa keessattis nan afuufa; hayyama Rabbiitiin allaattii ni ta’a. Eeyyama Rabbiitiin jaamaafi lamxii nan fayyisa. Eeyyama Rabbiitiin du’aas nan jiraachisa. Waan isin nyaattaniifi waan isin manneen keessan keessa ol kaayattanis isinittin hima. Dhugumatti kana keessa mallattootu isiniif jira yoo muimintoota taataniif.[13] ——— [13] hayyama Rabbiitii raajiiwwan mu'ijizoota kana hojjate, kuni ergamaa dhugaa tahuu isaa qofa ibsa.

(nabi iisaa ilma mariyam nijedhe) Waan na dura ture Tawraatirraa kanan dhuga'oomsu ta'ee, garii wantoota dhorgaa isin irratti taasifamanii halaala isiniif taasisuuf jechan ragaa Gooftaa keessan irraa ta’een isinitti dhufe. Rabbiin sodaadhaatii anaaf ajajamaa. (tole na jedhaa).

Rabbiin Gooftaa kiyyaafi Gooftaa keessan; kanaafuu Isa gabbaraa. Kun karaa qajeelaadha.”

Iisaan yeroma kufrii isaan irraa ittidhagayame “ tumsitoonni kiyya gara Rabbiitti eenyu?” jedhe. Hawaariyyoonni “nutu tumsitoota Rabbiiti. Rabbitti amanneerra. Akka nuti Muslimoota taanes ragaa nuuf bahi” jedhan.

(Hawaariyyoonni nijedhan) “Yaa Gooftaa keenya! Nuti waan Ati buuftetti amanneerra. Ergamicha (Iisaas) hordofne; kanaafuu warra (Rabbiin malee Gooftaan biraa akka hin jirre) ragaa bahan wajjin nu barreessi” (jedhan).

Isaanis (kaafiroonni banii israaiil irraa) shira xaxan; Rabbiinis tooftaa baase. Rabbiin immoo irra caalaa warra tooftaa baasuuti.

Yeroo Rabbiin jedhes (yaadadhu):“Yaa Iisaa! Ani si fudhataadha, Gara kiyyattis ol si fuudhaadha, Isaan kafaran irraa si qulqulleessaadha. Isaan si hordofan hanga Guyyaa Qiyaamatti warra kafaran irratti ol taasisaadha. Ergasii deebiin keessan gara kiyya; waan isin isa keessatti wal dhabaa turtan keessatti gidduu keessanitti nin murteessa. [14] ——— [14] Nabi iisaan hin ajjeefamne hinfannifamnes Rabbitu kara samii ol isa baase. kunoo aayanni kun olbahuu isaa san ibsa. wanni fannifame, du'ee ka'e jedhu suni kijiba dhugarraa fagooti.

Isaan kafaran addunyaafi Aakhiratti azaab cimaan isaan azzaba; tumsaan homaa isaaniif hin jiru.

Warra amananii gaggaarii dalagan immoo mindaalee isaanii ni guutaafi. Rabbiin miidhaa raawwattoota hin jaal’atu.

Kana keeyyattootaafi gorsa ogummaa irraa ta’e sirratti dubbifna.

Fakkeenyi Iisaa (abbaa malee haadha qofarraa argamsiisuu) Rabbiin biratti akka fakkeenya Aadami. (haadhaaf abbaa malee) Biyyee irraa isa uume, Ergasii (nama) tahi’ isaan jedhe, Innis yeroma san tahe.

Dhugaan Gooftaa kee biraayyi; shakkitoota irraa hin ta’in.

Nama erga beekumsi sitti dhufee booda isa keessatti (waayee nabi iisaa ilma mariyam) keessatti siin falmeen “Kottaa; ilmaan keenyaafi ilmaan keessan, dubartoota keenyaafi dubartoota keessan, lubbuulee teenyaafi lubbuulee teessan haa waamnu. Ergasii du'aa'iitti jabaannee abaarsa Rabbii kijibdoota irra haa goonu (kijibdoota haa abaarruu)” jedhiin.

Dhugumatti kun isumatu seenaa dhugaati. Rabbiin malee dhugaan gabbaramaan hin jiru. Dhugumatti Rabbiin Isatu injifataa, ogeessa.

Yoo (dhugaa irraa) gara galan, Rabbiin beekaa balleessitootaati.

Jedhi: “yaa warra kitaabaa (tawraatiifii injiil)! Gara jecha nuufi isin jidduutti wal qixa taateetti kottaa. (Isiini) akka Rabbiin malee waan biraa hin gabbarre; Isatti waan biraa akka hin qindeessine, gariin keenyas garii Rabbiin malee gabbaramaa akka hin taasifanneedha. Yoo isaan (kana) irraa gara galan “akka nuti Muslimoota taane ragaa bahaa” jedhaan. [15] ——— [15] dhaamsa tawhiidaa kana warra kitaabaa biraan gayuun dirqama. Rabbiin malee waan biraa gabbaruu dhabuu shirkirraa fagaachuu ilmi namaa goofta walgodhachuu dhiisuudha.

Yaa warra kitaabaa! Maaliif waa’ee Ibraahiim keessatti falmitu? Tawraatiifi Injiil isa booda malee hin buufamne; sila hin xiinxaltanii.

Dhaga’aa! isin warri kun waan beekumsi isaa isiniif jiru keessatti falmitaniittu! Maaliif waan beekumsi isaa isiniif hin jirre keessatti falmitu? Rabbiin ni beekaa isin hin beektanu.

Ibraahiim yahuudas kiristaanas hin taane, Garuu inni Muslima qajeelaa ture, Inni mushrikoota irraas hin taane. [16] ——— [16] Nabi ibraahiim yahuudas miti nasaaras miti keenya jechuun isaanii sun kijiba. dhugaan jirtu nabi ibraahiim muslima. inumaa abbaa muslimaati suuraa hajjii ayata 78 irratti "karaa abbaa keessan ibraahiim qabadhaa" jechaatu jira.

Namoonni Ibraahiimitti irra aanan: warra isa hordofan, nabiyyii kanaafi (muhammad)fii warra amananiidha (muslimtoota hunda). Rabbiin gargaaraa mu’uminootaati.

Gareen warra kitaabaa irraa taate isin jallisuu jaalatte, Lubbuu isaanii malee homaa hin jallisanu; garuu isaan hin beekanu.

Yaa warra kitaabaa! odoo beektanuu maaliif keyyattoota Rabbiitti kafartu?

Yaa warra kitaabaa! maaliif dhugaa sobaan walitti maktan, (maalif) odoo beektanuu dhugaa dhoksitu?

Gareen warra kitaabaa irraa taate ni jette: “jalqaba guyyaa isa warra amanan irratti buufametti (qur'aanatti) amanaa. dhuma guyyaa immoo itti kafaraa. Akka isaan (Islaama) irraa deebi’aniif jecha.

warra amantii keessan hordofeef malee hin amaninaa (ifa hin baasinaa). (Yaa Muhammad SAW) jedhi “qajeelfamni (dhugaa) qajeelfama Rabbiiti" (jarri waliin jedhan)“Tokkoon namaa fakkii waan isin fudhattanii fudhachuu yookiin kan Rabbii keessan biratti ittiin isin falmun (akka hin argamne beekkomsa isin bira jiru muslimootatti hin mul'isinaa)".(waliin jedhan). jedhi "Tolli harka Rabbiitti (tahe); abbaa fedheef isa kenna” Rabbiin (kennaan isaa) bal’aa, beekaadha.

Inni nama fedhe rahmata Isaatiif (nabiyyummaadhaaf) filata. Rabbiin abbaa tola guddaati.

Warra kitaabaa irraa nama yoo ati qabeenya guddaan isa amante isa siif deebisutu jira. Isaan irraa nama yoo diinaaraan isa amante yoo ati galgachuuf irra dhaabbatte malee (irra deddeebitee isarraa barbaadde malee) siif hin deebifnetu jira. Kun waan isaan “wallaaltota (qabeenya isaanii nyaachuu) keessatti badiin nurra hin jiru” jedhaniifi. odoo beekanuu Rabbi irratti kijiba odeessan. [17] ——— [17] warri kitaabaa walqixaa miti haalli isaanii. ka qabeenya guddaa yoo bira kaayan namaa galchuutu jira. ka qabeenya xiqqaa yoo bira kaayatan qaaqaafii yaa'ii jabduu malee namaa hingalchineetu jira.

Eeyyeen! (qabeenya walaaltotaa nyaachuu keessatti badiin isaan irra ni jira). namni waadaa isaa guuteefi (Rabbiin) sodaate, Rabbiin warra (Isa) sodaatanu ni jaalata.

Isaan waadaa Rabbiifi kakuu isaanii gatii xiqqaan jijjiirratan, isaan Aakhiratti qoodni homaatuu isaaniif hin jiru. Rabbiin Guyyaa Qiyaamaa isaan hin dubbisu; gara isaaniis hin ilaalu; isaan hin qulqulleessus. adabbii laalessaan isaaniif jira.

Isaan irraa garee arraboowwan isaanii kitaabaan micciirantu jira, akka isin kitaaba irraayi jettanii isa yaaddaniif jecha, inni kitaabarraayii miti. inni Rabbiin biraayi jedhu. inni Rabbiin biraayii miti. Rabbirratti kijiba jedhan Odoma beekanuu. [18] ——— [18] Kitaaba Rabbiin busee haqanii dhara ufbiraa keessatti kataban. kanaaf kitaaba san dhuga'oomsuun hintahu.

Ilma namaa tokkoof Rabbiin kitaaba, hukmii (beekumsaafi hubannoo seera amantii) fi nabiyyummaa isaaf kennee, ergasii namootaan “Rabbii gaditti gabroota naaf ta’aa” jechuun (isaaf) hin malu. Garuu (kan inni isaaniin jedhu) waan kitaaba barsiisaa turtaniifi waan qu'ataa turtaniif beektota beekumsa isaaniitiin hojjatan ta’aa jechuudha.

Maleykotaafi nabiyyoota gabbaramtoota taasifachuutti isin ajajuun isaaf hinmalu. Sila erga isin Muslimoota taatanii booda kufritti isin ajajaa?

Yeroo Rabbiin nabiyyoota irraa waadaa fuudhe “waan ani kitaabaafi ogummaa irraa isiniif kennee, ergasii ergamaan waan isinii wajjin jiru dhugoomsu isinitti dhufe, akka isatti amantaniifi isa tumsitanu” ((jechuun) waadaa qabate [yaadadhu]. (Rabbiinis) "mirkaneessitanii? Sana irrattis waadaa kiyya qabdanii?" jedhe. (Isaan) "mirkaneessine" jedhan; (Rabbiinis) “Ragaa bahaa; anis warra isinii wajjin ragaa bahan irraayi” jedhe. [19] ——— [19] nabiyyota hunda akka nabi muhammaditti amananii isaa tumsan Rabbiin waadaa seensise.

Namni sana booda garagale, warri sun isaantu finciltoota.

Sila amantii Rabbii malee kan biraa barabaadanii? odoo wantoonni samiifi dachii keessaa hunduu fedhaan yookiin dirqamaan isaaf (Rabbiif) ajajamee jiruu. gara isaatti deeffaman.

(Yaa Muhammad SAW) jedhi “Rabbitti amanne, Waan nurratti buufametti, Waan Ibraahiim, Ismaa’iil, Isihaaq, Ya’aquub, asbaax, (ilmaan Ya’aquub) (irratti buufametti), waan Muusaa, Iisaafi nabiyyoonni Gooftaa isaanii irraa (kennamanittis) amannee jirra. Isaan irraa gidduu nama tokkoos addaan hin foonu. Nuti isaaf ajajamtoota”(jedhi). [20] ——— [20] waan nabiyyoota dubbataman kanarratti Rabbiin buuse dhugaadha jedhanii itti amanuun dirqama. garuu kaitti hojjatanii jala deeman qur'aana Rabbii qofa. isaan kuun qur'aanaan shaaraman (nassakhaman) waan taheef.

Namni Islaama malee amantii (biraa) barbaade isarraa hin qeebalamu. Aakhiraatti inni warra hoonga’an irraayi (ibidda jahannam seena).

sila Rabbiin akkamitti qajeelcha? ummata amanuu isaanii booda kafaran, kan ergamaan Rabbii dhugaa ta’uu ragaa ba’an. kan ragoonni ifa ta’an isaanitti dhufan. Rabbiin miidhaa hojjattoota hin qajeelchu.

Warri sun galanni isaanii abaarsi Rabbii, kan maleeykotaafi namoota hundaa isaan irra jiraachuudha.

Ishee (ibidda) keessatti hafoodha. Azaabni isaan irraa hin salphifamu. Yeroonis isaaniif hin kennamu.

Garuu isaan sana booda tawbatanii toltuu hojjatan (isaaniif ni dhiifama) Dhugumatti Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha.

Warra iimaana isaanii booda kafaranii ergasiis kufrii dabalatan tawbaan isaanii hin qeebalamtu. Isaan isaanumatu jallattoota.[21] ——— [21] hanga duuti itti dhuftutti kufrirra turanii yeroo du'aa nitawbanna yoo jedhan isaan irraa hinqeebalamu.

Isaan kafaranii, kaafiroota ta’anii du’an, warqee dachii guutuun, odoma ittiin of bituu fedheeyyuu tokkoon isaanii irraa hin qeebalamu. jara san isaaniif adabbii laalessaa ta’etu jira. Isaaniif tumsitoota irraa homaa hinjiran.

Hanga waan jaalattan irraa (sadaqaa) kennattanitti toltuu hin argattan. Wanta isin wahirraa (qabeenya irraa) kennattan Rabbiin isa beeka. [22] ——— [22] Qabeenya bareedaa jaalatanirraa sadaqachuudhaan namni toltutti gayuu dandaya, jannata Rabbiillee argata.

nyaanni hunduu Ilmaan Israa’iiliif halaala tahe ture, Waan Israa’iil (ya'iquub) odoo Tawraat hin bu’in dura lubbuu isaa irratti haraama taasise malee. (Yaa Muhammad) jedhiin "Tawraatiin fidaa isii dubbisaa yoo kan dhugaa dubbattan taatan ”

Namni sana booda Rabbi irratti kijiba kijibe, warri sun isaantu miidhaa hojjattoota.[23] ——— [23] Rabbirratti kijibuun dilii guddoo hamtuudha. kana jechuun ajaja isaa diduu, qur'aana isaa mormuufii kanneen kana fakkaatan ufkeessaa qaba.

Jedhi “Rabbiin dhugaa dubbateera; karaa amantii Ibraahiim qajeelaa ta’e hordofaa. Inni mushrikoota irraa hin taane"

Manni jalqaba ilma namaatiif kaayame isa Bakkaan (Makkaan) jiruudha. haala barakeeffamaafi qajeelfama aalama hundaaf ta’een.

Isa keessa mallattoolee mul'ataa tahan bakka dhaabbata Ibraahiimtu jira. Namni isa seene nagaya taha. Rabbiif nama irratti manichatti hajjii godhuutu dirqamni jira. kan gara isaa deemuu danda'e irratti. Namni kafare (lubbuma isaati miidhe) dhugumatti Rabbiin aalama irraa duroomaadha.

“Yaa warra kitaabaa! maaliif keeyyattoota Rabbiitti kafartan?” jedhi. Rabbiin waan isin dalagdan irratti ragaadha (nibeeka irratti isin adabuuf jiraata).

jedhi “Yaa warra kitaabaa! Sila maaliif karaa Rabbii irraa nama amane debiftan? jallina ishee barbaachaaf. odoo ragaa taatanuu. Rabbiin waan isin dalagdan irraa dagataa miti".

Yaa warra amantan! Yoo garee warra kitaabni kennameef irraa ta’ee tole jettan, erga amanuu keessanii booda gara kufriitti isin deebisu.

Sila odoo keeyyattoonni Rabbii (Qur'aanni) isin irratti qara’amaniifi ergamaan Isaa (Muhammad) isin keessa jiruu akkamitti kafartu? Namni Rabbiin qabate dhugumatti karaa sirraawaatti qajeelfameera.

Yaa warra amantan! Dhugaa sodaa isaa Rabbiin sodaadhaa; Muslimoota taatan malee hin du’inaa.

Haada Rabbii (Qur’aana) hunda ta'aa qabadhaa; adda adda hin ba’inaa. Ni’imaa Rabbii kan isinirra jiru yaadadhaa, yeroo isin diinota walitti taatanii turtan, Inni jidduu onneewwan teessanii waltaasise. ni’imaa Isaatiin obboleeyyan taatan san (yaadadhaa). (yeroo) isin qarqara boolla ibiddaa irra turtanii ishee irraa isin baraare (yaadadhaa). Rabbiin akka kanatti keeyyattoota Isaa isiniif ibsa Akka isin qajeeltaniif jecha .

Isin irraa ummanni gara khayriitti waamtuufi tan gaariitti ajajju badii irraa dhorgitu haa jiraattu. Warri sun isaantu milkaa’oodha.[24] ——— [24] da'iwaan islaamummatti nama yaamuun haalaan barbaachisaadha. dirqama ummata kanaati.

Akka warra erga ragoonni ifa ta’an isaanitti dhufee booda addaan faca’aniifi wal dhabanii hin ta’inaa, Warra san isaaniif adabbii laalessaatu jira.

Guyyaa fuulleen gariin addaatuufi fuulleen gariin gurraachomtu (adabamu). Warri fuulleen isaanii gurraachofte “sila erga amanuu keessaniitii booda kafartanii? Waan kafaraa turtaniif adabbii dhandhamaa” (isaaniin jedhama).

Warri fuulleen isaanii addaatte immoo rahmata Rabbii keessatti tahu; Isaan ishee keessatti hafoodha.

Isheen sun, keeyyattoota Rabbiiti, ishee haqaan sirratti qaraana, Rabbiin aalama hundaafuu miidhaa kan fedhu hin taane.

Wantoonni samiifi wantoonni dachii keessa jiran (hundi) kan Rabbiiti. amriin hunduu gara Rabbiitti deebifamti.

Isin caaltuu ummata namaaf mul'ifamtee taataniittu.Toltutti ajajju; hamtuu irraas ni dhorgitu; Rabbitti ni amantu. Odoo warri kitaabaa amananii silaa gaarii isaaniif taha ture. Isaan irraa mu'uminoonnis ni jiru; garuu irra hedduun isaanii finciltoota. [25] ——— [25] ummanni muslimaa tuni caaltuu ummata hundaati. toltutti wal ajajjee hamturraa waldhoowwuudhaan caaltuu taate.

Rakkisuu malee isin hin miidhanu. yoo isiniin lolan duuba isinitti deebi’u (isin dheeysu). Ergasii tumsa hin argatan.

bakkuma isaan jiran hundatti salphinni isaan irra kaayamteetti, Yoo waadaa Rabbirraa ta’eefi waadaa nama irraa ta’een (eegaman) malee, Dallansuu Rabbirraa ta’een deebi’an; hiyyummaan isaan irra kaayamte. Kun waan isaan keeyyattoota Rabbiitti kafaraa turaniifi haqa malee nabiyyoota ajjeesaa turaniifi. Kun waan isaan ajaja Rabbii didaniifi daangaa dabraa turaniifi.

Isaan wal qixa miti, warra kitaabaa irraa namoota dhugaaf dhaabbatan, kan sujuudaa sa’aatii halkanii keeyyattoota Rabbii qara’antu jira. [26] ——— [26] warra kitaabaa san akkuma jallaan isaan keessa jiru qajeelaanis jira. kan halkan kitaaba Rabbii qara'aa salaatu. garu kuni ummata ergamiinsa nabi muhammad s.a.w. dura turaniidha. eega nabiin keenya ergamee isa jala deemuutu ilmaan namaa hundarratti dirqama. kadidee amantii isaa tandurirratti hafe fudhatama hinqabu.

Rabbittiifi guyyaa Aakhiraatti aman; toltuutti ni ajaju; hamtuu irraa ni dhorgu; toltuu keessatti ni arifatu, Isaan sun warra gaggaarii irraayi.

Toltuu irraa wanta hojjatan kamillee hin dhorgatamanu. Rabbiin warra (Isa) sodaatan beekaadha.

Isaannan kafaran, qabeenyiifi ilmaan isaanii (adabbii) Rabbii irraa homaa isaanirraa hin deebiftu. Sunniin warra ibiddaati. Isaan ishee keessatti hafoodha.

Fakkeenyi waan isaan jiruu addunyaa tana keessatti sadaqatanii akka fakkeenya bubbee qorri hamaan isii keessa jirtuu, kan ooyruu warra lubbuu isaanii miidhanii tuqxee (dhooyte), isa balleessiteeti. Rabbiin isaan hin miine; garuu isaantu lubbuullee isaanii miidhe. [27] ——— [27] sadaqaan warra kafaree bu'aa tokkos isaaniif hinqabdu. akka ooyruu midhaani tan bubbeen amadayaa (qabbanaa) itti buutee balleessiteetti fakkeesse.

Yaa warra amantan! namoota isin irraa hin ta’in (kuffaara) jaalalloo iccitii hin godhatinaa, Isin balleessuu irraa duubatti hin deebi’anu, Rakkina keessan hawwani, Dhugumatti, jibbaan afaanoowwan isaanii irraa mul’atte, Wanti qomni isaanii dhoksitu immoo irra guddaadha, Yoo kan xiinxallitan taataniif aayatoowwan ifa isiniif taasifnee jirra. [28] ——— [28] Rabbiin nama muslima hintahin jaalallee godhachurraa dhoowwe. hammeenya isaaniillee ibse.

Dhaga'aa! isin warri kun (yaa muslimtoota) isaan jaalatan; isaan immo isin hin jaalatanu , Isin kitaabota hundatti ni amantu, Yeroo isin qunnaman “nuti amannee jirra” jedhu, Yeroo kophaa ba’an immoo dallansuu irraa quba isaanii isinirratti ciniinu, “Dallansuu keessaniin du’aa" jedhi, Dhugumatti Rabbiin beekaa waan qomoowwan keessatti taheeti.

Yoo toltuun isin tuqxe, isaan gaddisiisti, Yoo hamtuun isin tuqxe immoo isheetti gammadu, Yoo isin obsitanii (Rabbiin) sodaattaniif shirri isaanii homaa isin hin miidhu. Rabbiin waan isaan dalagan (beekumsa Isaatiin) itti marsaadha.

Yeroo ati mu’uminoota iddoowwan lolaa kan qubsiiftu taatee maatii kee irraa ganamaan baatu (yaadadhu). Rabbiin dhagayaa, beekaadha. [29] ——— [29] kuni seenaa lola uhudi.

Yeroo gareen lamaan isin irraa ta'an luynoomuu yaadan (yaadadhaa). Rabbiin gargaaraa isaan lamaaniiti. Mu’uminoonni Rabbi qofarratti haa irkatanii.

Dugumatti haala isin xiqqoo taataniin, (lola) Badriitti Rabbiin isinii tumseera. Akka galateeffattaniif jecha Rabbiin sodaadhaa. [30] ——— [30] lolli badrii lola beekamaa seenaa guddaa qabu. lolli kuni ramadaana 17 waggaa 2ffaa hijraa yookaa march 13 bara 624 A.L.E. bakka badri jedhamtutti tahee ture.

Yeroo ati mu’uminootaan jettu (yaadadhu). “sila Gooftaan keessan maleeykota kuma sadii (samii irraa) buufamoota ta'aniin isin gargaaruun isinii hin gayuu?”

Eeyyeen; yoo obsitaniifi Rabbiin sodaattan, yoo (mushrikoonnis) battaluma isaanii kanatti isinitti dhufan; Gooftaan keessan maleeykota mallatteeffamoo ta’an kuma shaniin isin gargaara.

Isin gammachiisuufi onneewwan keessan ittiin haa tasgabbooftuuf malee Rabbiin (waan biraatiif) isa (gargaarsa malaaykaa kana) hin taasifne. Tumsi Rabbii injifataa, ogeessa ta’e irraa malee hin jiru.

Isaan kafaran irraa garii muruuf (ajjeefamani isaan balleessuuf) yookiin (booji'amanii) isaan salphisuuf, Akka xiqqaatanii deebi’aniif (kana godhe).

siif murtiin homaayyuu hin jiru (obsi), yooka Rabbiin towbaa isaanii qeebala yookiin isaan adaba, isaan miidhaa raawwattoota.

Wantoonni samii keessa jiraniifi wantoonni dachii keessa jiran (hundi) kan Rabbiiti. (Inni) nama fedheef ni araarama, nama fedhe immoo ni adaba. Rabbiin araaramaa rahmata godhaadha.

Yaa warra amantan! dhala dachaalee dachaafamaa ta'e hin nyaatinaa, Akka milkooftaniif jecha Rabbiin sodaadhaa.[31] ——— [31] dhala nyaachuun badii guddoo. bifuma kamiinuu hinhayyamamu. hadiisatti dilii torban balleessituu eegadhaa jedhaniiti.. isii keessaa dhala nyaachuu.. jedhan.

Ibidda kaafirootaaf qopheeffamte san sodaadhaa.

Rabbiifi ergamichaaf ajajamaa akka rahmanni isinii godhamuuf.

(toltuu dalaguudhaan) Gara araarama Gooftaa keessan irraa ta’ee jarjaraa, (akkasuma gara) jannata bal’inni ishee akka samiifi dachii taateetti (jarjaraa). warra Rabbiin sodaataniif qophooftee.

(Isaan) warra yeroo bal'innaatiifi rakkinaa arjooman; kan dallansuu liqimsaniifi namootaaf dhiifama godhaniidha. Rabbiin toltuu hojjattoota jaalata. [32] ——— [32] haala gaarii barbaachisaa tahe ibsame. sadaqachuu, dalansuu ufiiti gadi dhoowwanii dhiifama namaa godhuu kanatu barbaachisa.

(Isaan) warra yeroo waan fokkataa hojjatan yookiin lubbuulee isaanii miidhan Rabbiin yaadatanii, badiilee isaaniitiif araarama kadhatan. Rabbiin malee kan badiilee araaramu eenyu? (hin jiru), haala (badii ta’uu isaa) beekaniin waan hojjatan irra kan hin turreedha. [33] ——— [33] tawbaan sadarkaa guddaa qabdi, dilii namarraa hayxi, araarama Rabbii nama argachiifti.

Isaan sun mindaan isaanii araarama Gooftaa isaanii irraa ta’eefi jannata laggeen ishee jala yaatuudha. Isaan ishee keessatti zalaalam jiraatoodha. Mindaan hojjattootaa (jannata ta'uun) waa tole!

Dhugumatti, isiniin dura karaaleen darbitee jirti, Dachii keessa deemaatii booddeen (xumurri) kijibsiiftotaa akkam akka ta’e ilaalaa.

(Qur'aanni) Kun namootaaf ibsa; qajeelfamaafi warra (Rabbiin) sodaataniif gorsa.

hin laafinaa; hin gaddinaas isintu irra aanoodha Yoo mu’uminoota taatan.

Yoo madaan isin tuqe, dhugumatti ummatas (diinotas) madaan fakkaataan isaan tuqeera. Guyyoota sana gidduu namaatti nanaannessina. Rabbiin isaan amanan beekuufi (addabaasuufi) isin irraas wareegamtoota taasifachuuf (kana godhe). Rabbiin miidhaa hojjattoota hin jaalatu. [34] ——— [34] hiikkaan: yaa mu'imintoota yoo guyyaa uhud namni isinirraa du'uun madoytan jarri adawwii keessaniitis san dura guyyaa badrii akkanumatti madaawanii jiran. ka isinirraa wareegame warra jannataatii hingaddinaa.

Rabbiin warra amanan qulqulleessuufi kaafiroota immoo balleessuf (kana taasise).

Sila odoo (mokkoramtanii obsitanii) Rabbiin isin irraa warra qabsaa’aniifi warra obsan hin hinbeekin (adda hinbaasin) jannata seenuu yaadduu? (hinyaadinaa).

Dhugumatti isin du’a (karaa Rabbii keessatti wareegamuu) isa qunnamuu dura hawwaa turtan, Dhugaatti (amma) kan laaltan taatanii isa argitanii jirtu.

Muhammad waa hintaane ergamaa dhugumatti ergamoonni isa dura dabran malee. Sila yoo inni du’e yookiin ajjeefame of duuba deebituu? Namni faana isaa irra uf duuba deebi’e (islaamummarraa bahee kafare) Rabbiin homaa hin miidhu. Rabbiin galateeffattootaaf galata galcha.

Lubbuu takkalleefuu hayyama Rabbiitiin amalee du'uun isheef hin taane. (umrii isii fixxee du'uun) Murtee barreefamaa (baallamamaa) (Rabbiin murteesseedha). Nama mindaa addunyaa fedhe ishee irraa isaaf kennina. Nama mindaa Aakhiraa fedhes, ishee irraa isaaf kennina. Galateeffattootaaf galata galchina.

Nabiyyoota irraa kan beektonni heddu isaa wajjin lolan meeqaa meeqa? (baay'eedha), Waan karaa Rabbii keessatti isaan tuqeef (ajjeefamuufii madaawuuf) hin laafne; hin dadhabnes; (diinaafis) hin jilbiiffanne, Rabbiin obsitoota jaallata.

Jechi isaanii (yeroo rakkoon ittidhufte) waa hintaane jechuu malee “Gooftaa keenya! badii teenyaafi dhimmoota keenya keessatti daangaa dabriinsa keenya nuuf araarami; faana keenya gadi nudhaabi; ummata kaafirootaa irratti nuuf tumsi”.

Rabbiin mindaa addunyaatiifi gaarii mindaa Aakhiraa isaaniif kenne. Rabbiin toltuu hojjattoota ni jaalata. [35] ——— [35] galanni addunyaa injifannoo, galanni aakhiraa araaramaafii jannata argachuudha.

Yaa warra amantan! Yoo warra kafaraniif ajajamtan faana keessan irra (uf duuba) isin deebisan. hoongawoota taatanii duubatti deebitu.

Dhugaatti Rabbiin gargaaraa keessani, Inni irra caalaa tumsitootati.

onneewwan warra kafaranii keessatti fuulduratti sodaa (luuynummaa) darbina Waan isaan wantoota inni ragaa qabatamaa ittiin hin buusin Rabbitti qindeessaniif jecha, Teessoon isaanii ibiddaTeessoon miidhaa raawwattootaa waa fokkate!

Rabbiin waadaa Isaa isiniif dhugoomseera yeroo isin hayyama Isaatiin isaan ajjeeftan. hanga yero isin luuynoomtanii ajaja keessattis wal dhabdanii, faallessitan (Rabbiin isinii tumsuu dhiise), Erga (Rabbiin) waan jaalattan (injifannoo) isin agarsiise baada, Isin irraa nama addunyaa barbaadu jira. Isin irraa nama Aakhiraa barbaadu jira. Ergasii isin qormaatuuf jecha isaan irraa isin deebise. Dhugumatti Rabbiin irra isiniif dabreera. Rabbiin mu’uminoota irratti abbaa tolaati. [36] ——— [36] kunis guyyaa lola uhudirraa dubbata. warri kaarra gama duubaa eegu lola injifanne jedhee bakka gadi dhiisee deemuun sun dogoggora ture. garuu Rabbiin dhiifama godheef.

yeroo (baqaaf) tabba ol baatan (yaadadhaa) namtokkollee kan hin millanne, Odoo ergamaan (nabi Muhammad) duuba keessanii isin waamuu, gadda irraan gadda isinitti buuse, Akka isin waan isin jala dabreefi waan isin tuqe irratti hin gaddineef jecha Rabbiin waan isin dalagdan akkaan beekaadha. [37] ——— [37] kuni miidhama guddaa guyyaa lola uhud sahaabotarra gaye ibse.

Ergasii cinqaa booda tasgabbii, mugaatii garee isin irraa ta’e haguugu, isin irratti buuse. Garee biraa immoo lubbuuleen isaanii isaan yaachifteetti. Waan dhugaa hin ta’in, yaada jaahiliyyaa, Rabbi irratti yaadu. “Sila nuti dhimmicha irraa qooda wahii qabnaa?” jedhu. (Yaa Muhammad!) jedhi: “Dhugumatti dhimmichi hundi isaatuu kan Rabbiiti." Waan siif hin mul’ifne lubbuulee isaanii keessatti dhoksu. “Odoo dhimmicha irraa wanni tokko nuuf tahee silaa asitti hin ajjeefamnu turre” jedhu. Jedhi “odoo manneen keessan keessa taatanillee warri duuti isaan irratti barreeffame gara iddoo itti du’anii ni bahu turan." Rabbiin waan qomoota keessan keessa jiru qormaatuufi waan (badii) onneelee keessan keessa jiran mul'isuuf (kana godhe). Rabbiin waan qomoota keessaa beekaadha. [38] ——— [38] gareen lubbuun isaanii isaan yaachifte sun munaafiqoota. hedduu ummata muslimaa rakkisaa turan.

Warri isin irraa guyyaa gareewwan lamaan wal qunnaman (lola uhud) duubatti deebi’an (dheessan), sababaa garii wantoota isaan hojjataniitiif kan isaan mucuceesse sheyxaanuma. Dhugumatti Rabbiin dhiifama isaaniif godheera. Rabbiin araaramaa, obsaadha.

Yaa warra amantan! akka warra kafaranii hin ta’inaa, kan obboleeyyan isaaniitiin, yeroo isaan dachii keessa deeman yookiin loltoota ta'an “odoo (lolarraa hafanii) nu bira ta’anii silaa hin du’anu; hin ajjeefamanus” jedhanii. Rabbiin kana onneewwan isaanii keessatti gaabbii gochuuf (kana jedhan). Rabbiin ni jiraachisa; ni ajjeesas. Rabbiin waan isin dalagdan argaadha.

Yoo karaa Rabbii keessatti ajjeefamtan yookiin duutan, (araaramaafii rahmata argattan) araaramaafi rahmata Rabbi irraa ta’etu waan isaan walitti qaban irra caala.

Yoo duutan yookiin ajjeefamtan isin garuma Rabbiitti walitti qabamtan.

(Yaa Muhammad!) rahmata Rabbi irraa ta’een isaaniif laafte, Odoo ati nama amala hamaa qalbii gogaa taatee silaa si biraa faca’u, Irra isaaniif dabri; isaaniif araarama kadhu; dhimmoota keessatti isaan mari’achiisi, Yeroo murattes Rabbirratti hirkadhu. Dhugumatti, Rabbiin warra (Isa) irratti hirkatan ni jaalata. [39] ——— [39] aayata kana keessatti wanni ibsame. Rahmata qabaachuu nabiyyii s.a.w. akkasuma mariin barbaachisaa tahuudhaafii bakka guddaa qabaachuu ibsa.

Yoo Rabbiin isin gargaare, injifataan isiniif hin jiru. Yoo Inni isin xiqqeesse immoo kabooda isaatii isin gargaaru sun eenyu? Mu’umintoonni Rabbuma qofarratti haa irkatanii.

Nabiyyii kamiifuu (boojuu) dhokfachuun hin taane. Namni boojuu irraa miliqfate, Guyyaa Qiyaamaa waan miliqfate qabatee dhufa. Ergasii lubbuun hundi mindaa waan hojjattee guutuutti argatti. Isaan hin miidhamanu. [40] ——— [40] Qabeenya adawwirraa booji'ame dhooyfachuun dhoowwaadha. seeraan nama argachuu qabuuf qoodama. hadiisa sahiiha bulhaarii kan abdallah bin amrii odeesse keessatti gurbaan kirkiraa jedhamu bullukkoo takka dhooyfatee ibidda seenuu isaa nabiin s.a.w. himee jira.

Sila namni jaalala Rabbii hordofe akka nama dallansuu Rabbirraa taheen deebi’eetii (kan) manni isaa jahannama taheetii? (miti) Deebiin isaa waa hammaate!

Isaan Rabbiin biratti sadarkaa adda addaa qabu. Rabbiin waan isaan dalagan argaadha.

Dhugumatti Rabbiin mu’uminoota irratti tola ooleera, yeroo ergamaa isaan irraa ta’e (nabi muhammad) isaan keessatti erge, kan keeyyattoota Isaa isaan irratti qara’u, kan (badii) irraa isaan qulqulleessu, kan kitaabaafi sunnaa (hikmaa) isaan barsiisu. sana dura isaan jallina ifa bahaa keessa turan.

Sila yeroma rakkoon isin tuuyxe kan isin fakkaataa ishee lama (injifannoo) argattan “kun eessaa nutti tahe” jettanii? “Inni lubbuulee teessan biraayyi" jedhi. Rabbiin waan hunda irratti danda’aadha.

Wanti guyyaa gareewwan lamaan (lola uhudiif) wal qunnaman isin tuqe (ajjeefamuufii madaawuu irraa kan tahe) hayyamuma Rabbiitiini. (Rabbiin) mu’umintoota (ittiin) ifa baasuuf (akkas godhe).

Isaan munaafiqooman akka beekuufi (ifa baasuufi). isaaniin jedhame “kottaa; karaa Rabbii keessatti lolaa; yookiin ofirraa ittisaa". nijedhan “nuti odoo lola beeknee silaa isin hordofna turre”. Isaan guyyaa san iimaanarra kufriitti irra dhihaatoodha. Waan onneelee isaanii keessa hin jirre afaanoowwan isaaniitiin jedhu. Rabbiin beekaa waan isaan dhoksaniiti.

(Isaan) warra obboleeyyan isaanii kan taa’aniin (duularraa hafaniin) “odoo tole nujedhanii silaa hin ajjeefaman turan” jedhaniidha. “ du’a lubbuulee teessan irraa deebisaa Yoo kan dhugaa dubbattan taatan” jedhi.

Warra karaa Rabbii keessatti ajjeefaman du’aatti hin yaadin. Dhugumatti isaan jiraatoodha Gooftaa isaanii biratti ni sooramu. [41] ——— [41] sadarkaan shuhadaa'aa (wareegamtoota) islaamummaa olqabuuf wareegamanii haalaan guddaadha. du'oodha isaaniin hinjedhamu. isaan jiraatoodha. jannata keessa jiraatan.

Isaan waan Rabbiin tola Isaa irraa isaaniif kenneen (jannataan) gammadoo ta'anii (sooramu). Warra isaan boodaa kan isaan hin dhaqqabiniin nigammachiifaman (yoo akka isaaniitti karaa Rabbii keessatti ajjeefaman) sodaan isaan irra hin jiru isaan hin gaddan jechuudhaan.

Nigammachiifaman qananiifi tola Rabbirraa ta’een. Rabbiin mindaa mu’umintootaa hin balleessuu.

(Isaan) warra Rabbiifi ergamaaf awwaataniidha erga madaan isaan tuqee booda. Isaan irraa warra toltuu hojjataniifi Rabbiin sodaataniif mindaa guddaatu jira. [42] ——— [42] isaan warra guyyaa uhud

(Isaan) warra “Namoonni isiniif (isin waraanuuf) walitti qabanii jiruu sodaadhaa” namoonni isaaniin jennaan, iimaana isaaniif dabalee. “gayaan keenya Rabbii, isarratti irkachuun waatolee” jedhaniidha.

Ni’imaa Rabbi irraa ta’eefi tola isaatiin deebi’an, hamtuun isaan hintuqne, jaalala Rabbiiti hordofan. Rabbiin abbaa tola guddaati.

Inni sun (namtichi isin sodaachise sun) sheyxaana; jaalalloo isaa (isin) sodaachisaa, isaan hin sodaatinaatii anuma sodaadhaa yoo mu’umintoota taatan.

Isaan kufrii keessatti ariifatan si hin gaddisiisin. Isaan Rabbiin homaa hin miidhanu. Rabbiin akka isaaniif Aakhiratti qooda homaatuu hingoone fedha. Isaaniif azaaba guddaatu jira.

Isaan iimaanaan kufrii jijjiirratan, Rabbiin homaa hin miidhanu. isaaniif azaaba laalessaatu jira.

Warri kafaran (adabbii) isaaniif tursiisuun gaarii lubbuulee isaaniif ta'uu hin sehin. Kan Nuti isaaniif tursiifnuuf akka badii dabalataniif qofa. isaaniif adabbii xiqqeessaatu jira.

Rabbiin waan isin irra jirtan irratti kan mu’uminoota dhiisu hin taane Hanga fokkataa gaarii irraa adda baasutti, Rabbiin beekkomsa fagoo irratti kan isin mullisu (isin beeysisu) hin taane. Garuu Rabbiin ergamtoota Isaa irraa nama fedhe filata. Rabbiifi ergamtoota Isaatti amanaa. Yoo amantanii (Rabbiin) sodaattan, galata guddaatu isiniif jira.

Warri waan Rabbiin tola Isaa irraa isaaniif kenneen dony'ooman inni isaaniif gaarii ta'uu hin yaadin. Dhugumatti inni isaaniif hamaadha. Fuulduratti wanti isaan ittiin don’ooman Guyyaa Qiyaamaa (bofa ta’ee) isaanitti fannifama. Dhaalli samiileefi dachii kanuma Rabbiiti. Rabbiin waan isin dalagdan beekaadha.

Dhugumatti Rabbiin jecha warra “Rabbiin hiyyeessa; nuti dureeyyiidha” jedhanii dhagayeera. Waan isaan jedhan nibarreessina, haqa malee anbiyoota ajjeesuu isaaniitis (ni barreessina). “Adaba (ibidda) gubaa dhandhamaa” isaaniin jenna.

Sun sababaa waan harkoowwan keessan dabarfatteefi, Rabbiin gabroota kan miidhu hintaane.

(Isaan) warra jedhani “akka ergamaa kamittiyyuu hin amanne Rabbiin nu ajajeera, hanga inni kennaa (qurbaana) ibiddi nyaattuun nutti dhufutti”. jdhi “Dhugumatti ana dura ergamtoonni ragoota ifa ta’aniifi isa isin jettaniinis isinitti dhufanii jiru. maaliif isaan ajjeeftan? Yoo kan dhugaa jettan taataniif”.

Yoo si kijibsiisan, ergamtoonni si duraa kijibsiifamanii jiru, kan ragoota ifa ta’an, barruuleefi kitaaba ibsaa ta'een dhufan.

Lubbuun hundi du’a dhandhamtuudha, Mindaawwan keessan guutummaatti kan kennamtan Guyyaa Qiyaamati. Namni ibidda irraa fageeffamee jannata seensifame dhugumatti milkaayeera. Jireenyi addunyaa meeshaa daguu malee hintaane.[43] ——— [43] duuti karaa keenya. lubbuun hundi niduuti. yeroo hunda isii yaadachuufii toltuu heddummeessuun isiif qophaawuu barbaachisa.

Isin dhugumatti ni qormaatamtu qabeenyaalee keessaniifi lubbuulee keessan keessatti, Warra isin dura kitaabni kennameef irraafi warra (Rabbitti) qindeessan irraayis rakkisaa baay’ee dhageessu, Yoo obsitanii, (Rabbiin) sodaattan, dhugumatti kun wantoota murannoorraayi. [44] ——— [44] jiruu tanarratti rakkoon hedduun namara geessee qoratama. obsi barbaachisaadha. sabriin sadarkaa guddaa qabdi.

Yeroo Rabbiin warra kitaaba kennaman irraa waadaa kakuun jabeeffame fuudhe (yaadadhu) “namootaaf akka isa ibsitan; akka isa hin dhoksine” (jedheenii). dugda duuba isaaniitti isa darbani. gatii xiqqaattis isa gurguratan. Wanti isaan bitatan waa fokkate!

Warra waan hojjatanitti (baditti) gammadanii, (tolturraa) waan hin dalagin irratti galateeffatamuu jaalatan (nagaya bahan) hin sehin; azaaba irraa baraaramuu isaaniis hin sehin. Isaaniif azaaba laalessaatu jira.

Mootummaan samiileefii dachii kan Rabbiiti. Rabbiin waan hunda irratti danda’aadha.

Uumuu samiileefi dachii; wal bakka bu’uu halkaniifi guyyaa keessa warra aqlii qabaniif mallattooleetu jira.

(Isaan) warra dhaabatanii, taa’anii, cinaachoowwan isaanii irratti (ciisanii) Rabbiin faarsanii. uumama samiileefi dachii keessattis xiinxalaniidha. “yaa Gooftaa keenya! Ati (uumama guddaa) kana taphaaf hin uumne, qulqulloofte, adabbii ibiddaa irraa nu baraarsi" jedhan.

(Ammas) "Gooftaa keenya! Ati nama ibidda seensifte, dhugumatti isa salphiftee jirta. Miidhaa hojjattootaaf gargaaraan hin jiru.

Gooftaa keenya! dhugumatti nuti lallabaa ‘Gooftaa keessanitti amanaa’ jechuun iimaanaaf lallabu dhageenyee amannee jirra, Gooftaa keenya! badiilee keenya nuuf araarami; hamtuuwwan keenya nurraa harcaasi; warra gaggaarii wajjin nu ajjeesi.

Gooftaa keenya! Waan ergamtoota kee irratti waadaa nuuf seente nuuf kenni. Guyyaa Qiyaamaa nu hin salphisin. Ati waadaa hin faallessitu" (jedhaa xiinxalanii dha).

Gooftaan isaanii isaaniif awwaate “Ani dalagaa dalagataa isin irraa tahee kan dhiiraas ta’ee dhalaa hin balleessu, Gariin keessan garii irraayyi" (jedhe). Isaannan godaananii; manneen isaanii irraa baafamanii, karaa kiyya keessatti rakkifamaniifi lolaniifi ajjeefaman, dhugumatti diliiwwan isaanii isaan irraa harcaasa, jannatoowwan laggeen jala ishee yaatu isaan seensisa. galata Rabbiin biraa ta’e (kenneman). Rabbiin isa bira mindaa gaariitu jira.

Dachii keessa garagaggaluun warra kafaranii si hin dagin.

(Kun) qananii muraasa, Ergasii teesson isaanii jahannami, Afatichi waa hammaatee!

Garuu isaan Gooftaa isaanii sodaatan isaaniif jannata laggeen ishee jala yaatutu jira, ishee keessatti hafoodha. Affeerraa Rabbiin biraa ta’e (affeeraman). Waan Rabbin biraattu (jannatatu) qulqullootaaf caalaadha.

Warra kitaabaa irraa warra Rabbiitti amanantu jira, waan gara keessanitti buufameefi waan gara isaaniitti buufamettis. Rabbiif of gadi qaban, Keeyyattoota Rabbii maallaqa xiqqaan hin jijjiirratan. Warri sun isaaniif mindaan isaanii Gooftaa isaanii biratti tahe. Rabbiin daddafsiisaa qormaataati.

Yaa warra amantan! Obsaa; obsaan (diinota keessan) injifadhaa; karaa Rabbii keessattis of hidhaa. Rabbiin sodaadhaa Akka milkooftaniif. [45] ——— [45] dirree lolaatti kaarra eegaa yookaa wardiyyaa dhaabbadhaa jechuudha.

isin yaa ilmaan namaa! Gooftaa keessan sodaadhaa, Isa lubbuu takka (Aadam) irraa isin uumee, ishee irraa cimdii ishee (Hawwaa) uumee, isaan lamaan irraa dhiirotaafi dubartoota baay’ee tamsaase. Rabbii isa ittiin wal kadhattaniifi firummaa (muruu) sodaadhaa. Rabbiin isin to’ataadha. [1] ——— [1] ergaan aayata kanaa- ilmi namaa Rabbii Aadamiifii hawwaa irraa isaan horsiise sodaatee rahimummaa mururraa uf eeguu qaba.

Yatiimotaaf qabeenyaalee isaanii kennaa. Gaggaarii fokkataan hin jijjiiratinaa. Qabeenya isaanii gara qabeenya keessaniitti (makuun) hin nyaatinaa. inni badii guddaa ta'eera.

Yoo yatiimota (fuudhuu) keessatti wal hin qixxeessinuu sodaattan, dubartoota irraa isaan isinitti bareedan lama lama, sadi sadi, afur afur fuudhaa. Yoo wal hin qixxeessinuu sodaattan immoo takkittii (fuudhaa); yookiin waan (gabrittii) harki keessan horatte (fuudhaa). Haqa dabsuu dhabuuf Kanatu irra dhihoodha. [2] ——— [2] Kunoo Rabbiin nama muslimaa tokkoof hanga afurii fuudhuu hayyame. ulaagaan (sharxiin) isaa dandeetti qabachuufii walqixxeessuudha. duulli fuudha heddummeessurratti banamee deemaa jiru kuni duula dharaati, kijiba. muslimni dhagayuu hinqabu. yoo humna diinaggee hinqabaatin yookaa walqixxeessuu dhabuu sodaate takkittima qofa haafuudhuu.

Dubartootaaf mahriiwwan isaanii jaalalaan kennaafii. Yoo isaan jaalala lubbuu isaaniitiin isa irraa isiniif kennan, halaala gaarii haala ta'een isa nyaadhaa. [3] ——— [3] kabajaa islaamummaan dubartootaaf kennite keessaa yeroo fuudhan mahrii kennuufiin dirqama. nikaahni mahrirratti hidhama.

Qabeenyaalee keessan kan Rabbiin dhaabbata (jireenyaa) isiniif taasise gowwootatti hin kenninaa. Ishee irraas masruufa kennaaf; isaan uffisaas, jechoota gaggaarii isaaniin jedhaa. (abdachiisaa beellama gaarii qabaafii).

Yatiimota hanga isaan umrii gaa'ilaa ga’anitti qoradhaa (leenjisaa). Yoo isaan irraa qajeeluma argitan, qabeenyaalee isaanii gara isaaniitti deebisaa. (Sodaa) guddachuu isaanii ariifatoo taatanii balleessuuf jecha ishee hin nyaatinaa. Namni dureessa ta’e, (irraa) of haa qabu. Namni hiyyeessa ta’e immoo (karaa) beekamaadhaan haa nyaatu.Yeroo qabeenya isaanii gara isaaniitti deebiftan isaan irratti ragaa godhaa. qorataa tahuuf Rabbiin gahaadha. [4] ——— [4] qabeenya yatiimaa eeguufiin akka guddatu hojjachiisuufiin dirqama. joollee yatiima akkuma joollee ufiitti barnootaafii hojirratti leenjisaa guddisuun barbaachisaadha. yeroo guddattee ufbeeyte ragarratti qabeenya isii guutuu kennuufii barbaachisa.

Dhiirotaaf Waan haadhaa abbaafi firoonni (yeroo du'an) dhiisan irraa qoodatu jira. Dubartootaafis waan haadhaa abbaafi firoonni (yeroo du'an) dhiisan irraa qoodatu jira. Waan isa irraa xiqqaateefi guddate irraas; Qooda murteeffamaa (Rabbiin isa qoodeera). [5] ——— [5] Waayee dhaalmaya qabeenya nama du'ee maatii isaatiif qooduu keessatti seera faraa'idaarratti deemuun barbaachisaadha. achi keessatti qabeenya nama du'ee akkamitti akka qoodamu eenyu akka dhaalu hangam akka argatu bal'inaan ibsamee jira.

Yeroo firoonni, yatiimonniifi hiyyeeyyiin (bakka) qoodaa dhufan isa irraa isaaniif kennaa; jecha gaariis isaaniin jedhaa.

Warri odoo duuba isaaniitti ilmaan dadhaboo (xixiqqoo) dhiisaanii (du'anii) isaan irratti sodaatanu, (yatiima miidhuu) haa sodaatanu. Rabbiin sodaatanii jecha haqaa haa jedhanu.

isaan qabeenyaalee yatiimotaa miidhuudhaan nyaatan, wanti isaan garaalee isaanii keessatti gadi nyaatanu ibidduma. Fuulduratti ibidda boba’aa seenu.[6] ——— [6] Qabeenya yatiimaa nyaachuun badii guddoo nama halaaka gootu keessaa takka. ibidda nyaachuudha.

Rabbiin (dhaalmaya) ilmaanii keessan keessatti isiniif dhaama. Dhiiraaf fakkaataa qooda durba lamaatu jira. Yoo (ilmaan dhaaltonni) dubartii lamaafi sanaa ol ta’an, lama sadaffaa waan inni dhiiseetu isaaniif jira. Yoo (ilmoon dhaaltu dubara) takkitti qofa taate walakkaatu isheef jira. Yoo isaaf (nama du’eef) ilmaan jiraate, abbaafi haadha isaatiif waan inni dhiise irraa tokko tokkoon isaaniitiif tokko jahaffaatu jira. Yoo ilmi isaaf hin jiraatin, abbaafi haati isaa isa dhaalan, haadha isaatiif tokko sadaffaatu jira. Yoo obboleeyyan isaaf jiraatan immoo haadha isaatiif tokko jahaffaatu jira. (Kun hundinuu kan qoodamu) booda dhaamsa inni dhaammate yookiin daynii (isarra jiru kafaluu)tiiyyi. Abbootiin keessaniifi ilmaan keessan kamii isaaniitu isinfayyadutti irra dhihoodhaa hin beektan. Murtii Rabbi irraa ta'e (Rabbiin murteesseera). Rabbiin beekaa, ogeessa ta'e.

walakkaa waan haati manaa keessanii dhiisaniitu isiniif jira Yoo ilmoon isaaniif hin jiraatin. Yoo ilmoon isaaniif jiraate immoo tokko arfaffaa waan isaan dhiisaniitu isiniif jira. (Kun) booda dhaamsa isaan dhaammatanii yookiin daynii (irraa kafalanii)tiiyyi. Yoo ilmoon isiniif hin jiraatin tokko arfaffaa waan isin dhiiftaniitu isaaniifis jira (jaartiiwwan teessaniif). Yoo ilmoon isiniif jiraate immoo tokko saddeetaffaa waan isin dhiiftaniitu isaaniif jira. (Kun) booda dhaamsa isin dhaammatanii yookiin dayniitiiyyi. Haala obboleessa yookiin obboleettii qabuun yoo dhiirri kan abbaa haadhaafi ilmaan hin qabne ta'ee dhaalamu argame yookiin dubartiinis tokko tokkoon isaaniitiif (obboleessaafii obboleettii isa dhaalaniitiif) tokko jahaffaatu jira. Yoo sanaa ol ta'an immoo isaan tokko sadaffaa wajji argatan. (Kun) haala miidhamuun hin argaminiin booda dhaamsa dhaamamtee yookiin dayniitiiyyi. Dhaamsa Rabbi irraa ta’e (isiniif dhaame) Rabbiin beekaa, obsaadha. [7] ——— [7] tolina islaamaarraa seera qabeenya nama du'ee itti dhaalan ifatti lafa kaaye. namni dhaalu beekamaadha, qoonni isaas beekamaadha. aayata kanaafi kan kana duraa keessatti kanatu ibsame.

Isheen kun daangawwan Rabbiiti. Namni Rabbiifi ergamaa Isaatiif ajajame jannattoota jala ishee laggeen yaatu keessatti hafoo ta'anii isaan seensisa. Kun milkii guddaadha.

Namni Rabbiifi ergamaa Isaa faallessee, daangaawwan Isaas dabre kan ishee keessatti hafu ta'ee (Rabbiin) ibidda isa seensisa. Isaafis adabbii xiqqeessaa ta’etu jira.

Dubartoota keessan irraas isaan hojii fokkataa (sagaggaalummaa) raawwatan, namoota afur kan isin irraa ta’an isaan irratti ragaa baasaa. Yoo isaan ragaa ba’an hanga duuti isaanitti dhufutti yookiin (hanga) Rabbiin karaa (biraa) isaanii godhutti manneen keessatti isaan qabaa. [8] ——— [8] kunfii kan aayata itti aantuus seera yeroo jalqabaati eegasii Rabbiin karaa adabbii isaanii ibse. dubraaf dardarri yoo sagaggaale yeroo dhibba tumama, waggaa tokko biyyarraa baafama. kanfuudheefii tan heerumte ammoo dhagaan tumamanii ajjeefaman.

Isin irraa namoonni lamaan (dhiiraafi dubartii) isii (sagaggaalummaa) hojjatan isaan lamaanuu akkaan rakkisaa. Yoo isaan tawbatanii hojii gaarii hojjatan, isaan (rakkisuu) irraa gara galaa. Rabbiin akkaan tawbaa qeebalaa, rahmata godhaadha. [9] ——— [9] Adabni kuni jalqaba yeroo duraa ture, eegasii haddiin (adabni) murtaaye sunis dubraa dardara yeroo dhibba garafuufii waggaa tokko biyyaa baasuudha. warra bulti jaare ammoo dhagaan tumanii ajjeesuudha.

Tawbaan (qeebaltiin isii) Rabbirratti taate warra wallaalumaan hamtuu hojjatanii ergasii dhihootti (osoo duuti itti hindhufin) tawbataniifi, Warra san Rabbiin tawbaa isaanii irraa qeebala, Rabbiin beekaa, ogeessa ta'eera.

Tawbaan hintaane warra badiilee hojjatanii hanga tokkoon isaaniitti duuti dhufutti (yoggus) "ani amma tawbadhe" jedhaniifi. isaannan kaafiroota ta’anii du’aniifis (qeebalamtuu hin taane). Warra san Nuti azaaba laalessaa isaaniif qopheessinee jirra. [10] ——— [10] tawbaan ulaagaa qabdi san keessaa yeroo du'arra gayan tahuu dhabuudha. qabatamaan badii hojjachurraa dhaabbachuufii tan dabarterratti sheenawuudha, fuuldura akka itti hindeebine waadaa seenuudha. yoo haqa namaa taate galchiifii hayyamsiifachuudha.

Isin Yaa warra amantan! dubartii dirqamaan dhaaluun isiniif hin hayyamamu. garii waan (mahrii) isaaniif kennitanii fudhachuuf (heeruma) isaan hin dhorginaa, Yoo balleessaa mul'ataa taheen dhufan (hojjatan) malee; Akkaataa gaariin isaan horadhaa. Yoo isaan jibbitan (obsaa); waan tokko isin jibbitanii Rabbiin isa keessa khayrii baay’ee godhuun ni kajeelama. [11] ——— [11] Dubartii namni firaa irraa du'e dirqisiisanii dhaaluun dhoowwaadha. ammoo hayyama isiitiin waltahanii fuudhuu dandaya. inumaa yoo joollee qabaattefaa firri jaarsaa dhaaluutu irra caala. yatiima fira isaa saniif nama alagaarra isa wayya waan taheef. gonkumaa dubartii dhaaluun hintahu warri jedhu dogoggora hamaadha.

yoo niitii takka bakka niitii biraa jijjiirrachuu barbaaddan Haala tokkoo isaaniitiif (tan hiikuu barbaaddaniif) qabeenya guddaa kennitanii jirtaniin, isarraa homaa hin fudhatinaa. Sila haala miidhaafi dilii ifaa ta’ee jiruun fudhattanii?

Sila akkamitti isa (mahrii isheef kennitan) fudhattu? kan gariin keessan gara garii gayee jiruun, kan isaanis isin irraa waadaa jabaafi ulfaataa seenanii jiraniin.

Dubartoota irraa isaan abbootiin keessan fuudhan hin fuudhinaa. waan dabre malee, inni fokkataa, jibbamaafi karaan isaa hamaa ta'ee jira.[12] ——— [12] Jaartii abbaa yookaa aayyadayaa takkii aayguddoo fudhuun haraama badii guddaa abaarsa Rabbii namatti fidu.

Haadholeen keessan (fuudhuun) isinirratti haraama godhamte, dubri keessanis, obboleettiwwan keessanis, adaadowwan keessanis, haboowwan (obboleettii haadhaa) keessanis, dubara obboleessaas, dubara obboleettiis, haadholeen keessan kan isin hoosisanis, obboleettiiwwan keessan kanneen hoosisarraa ta’anis, haadholee niitiiwwan teessaniis, shamarran isin guddiftanii gola keessan keessa jiran kan niitiiwwan teessan itti seentan irraa dhalatanis (fuuchuun isin irratti haraama godhamteetti); yoo isaanirra kan hin seenne taatan immoo badiin isin irra hin jiru. Niitiiwwan ilmaan keessan kanneen dugdoowwan keessan irraa ta'anis, jidduu obboleettiiwwan lamaa walitti qabuunis (akkasuma haraama).waan dabre malee. Dhugumatti Rabbiin araaramaa, rahmata godhaa tahee jira. [13] ——— [13] Aayata kana keessatti dubartii firummaaf fuudhuun hintaaneetu tarraaye.

Dubartoota irraa isaan (dhiiraan) tikfaman (jaartii namaa) kan harki keessan dhuunfatte malee (fuudhuun dhorgamaa dha). Heera Rabbiin isin irratti murteesse (qabadhaa) Warra kanneeniin ala jiran of tiksaa sagaagalummaa irraa fagaataa taatanii qabeenya keessaniin barbaaduun (fuudhuun) isiniif eeyyamameera. Isaan irraa (warra fuutanii qunnamtii saalaa waliin raawwachuun) itti qananiitan mahriiwwan isaanii haala dirqama ta'een isaanii kennaa. Waan erga mahriin murtaa’ee booda ittiin wal jaalattan keessa badiin isin irra hin jiru. Rabbiin beekaa, ogeessa ta’eera. [14] ——— [14] intala heerumtee jaarsa qabdu fuudhuun hintahu, tan lola keessatti booji'amtee toohatamte yootaate malee, kuni xumura warra fudhuun hintaanee kan aayata dabretti ibsameeti.

Isin irraa namni (dubartoota) tikfamoo mu’umina ta’an fuuchuu qabeenyaan hin danda’in, shamarran keessan kan mu’uminaa kan harki keessan dhuunfatte (gabroottan) irraa (haa fuudhanu). Rabbiin iimaana keessan beekaadha. Gariin keessan garii irraayyi. hayyama warra isaaniitiin isaan fuudhaa. Mahrii isaanii haala gaarii ta’een isaaniif kennaa. Tikfamtoota ta'anii, sagaagalummaa kan hin raawwanneefi kan hiriyaa dhiiraa hin qabne ta'anii (fuudhaa). Yoo yeroo heeruman hojii fokkataa (sagaggaalummaa) raawwatan, adabbii irraa walakkaa kan isaan walaba ta’an irra jiruutu isaan irra jira. Kun isin irraa nama zinaa sodaateefi; obsuutu immoo isiniif caala. Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha. [15] ——— [15] namni humna qabeenyaa dhabaaf bilisa fuudhuu dadhabe gabroota fuudhuun hayyamamaadha. dubartoonni sun yoo eega heeruman baalagummaa hojjatan adabbiin isaanii walakkaa warri bilisaa adabamuuti sun yeroo 50 garafamuudha. ajjeechaan (rajmiin) isaan irra hinjiru.

Rabbiin (waan eeyyamamaafi dhorgamaa ta’an) isiniif ibsuu barbaada, karaalee warra isin dura turanii isin qajeelchuufi tawbaa keessan qeebaluu (barbaada). Rabbiin beekaa, ogeessa.

Rabbiin tawbaa keessan qeebaluu (isinitti araaramuu) fedha. Warri fedha lubbuu isaanii hordofan immoo isin jallina guddaa jallachuu fedhu.[16] ——— [16] warreen fedhii lubbuu hordofan ilma namaa jallisaa jiru. sagaggalummaa, fuudha saala walfakkaatuu fii fokkina kana fafakkaatuun adunyaa xureessaa jiran. kanarraa fagaachuun dirqama taha.

Rabbiin isinirraa laaffisuu fedha. Ilmi namaa dadhabaa ta’ee uumame.

Yaa warra amantan! qabeenya keessan gidduu keessanitti dharaan hin nyaatinaa, Yoo daldala jaalala keessan irraa taateen tahe malee, Lubbuulee keessan hin ajjeesinaa. Rabbiin isiniif rahmata godhaadha. [17] ——— [17] karaa dharaatiin qabeenya walii nyaachuun dhoowwaadha. kanneen akka saamuu, hatuu, gubboo nyaachuu, dhala nyaachuufi kkf hundinuu dhoowaadha.

Namni kana dalage (qabeenya namaa haraamiin nyaate) daangaa dabruufii miidhaaf, fuulduratti (qiyqqmqtti) ibidda (jahannam) isa seensifna. Kun Rabbirratti salphaadha.

Yoo badii gugurdoo irraa dhoowwamtanirraa fagaattan, badiilee (xixiqqaa) teessan isin irraa haqna, seensa kabajaa (jannata) isin seensifna.

Wantoota Rabbiin garii keessan garii irra ittiin caalchise hin hawwinaa. Dhiirotaaf qooda waan isaan hojjatan irraa ta’etu jira. Dubartootaafis qooda waan isaan hojjatan irraa ta’etu jira. Rabbiin tola Isaa irraa kadhaa. Rabbiin waan hunda beekaa yahee jira. [18] ——— [18] Dubartiin sadarkaa fii waan kophatti dhiiraaf kenname hawwuun hinbarbaachisu, hundinu waan kophatti kenname qaba, waan itti ajajameefii irra kaayametti jabaachuu barbaachisa.

Hunda isaaniitiif (dhiiraafi dubartiif) waan abbaa haatiniifi firoonni dhiisan irraa dhaalaa taasifnee jirra. Isaan kakuun keessan (firummaan) hiites qooda isaanii isaaniif kennaa. Rabbiin waan hunda irratti ragaa taheera. [19] ——— [19] walii kakachuudhaan wal dhaaluun yeroo jalqaba islaamummaatti ture. booda aayatoota dhaalmayaatiin maatii qofarratti gabaabte.

Dhiironni dhimma dubartootatiin dhaabbatoodha; (kunis) waan Rabbiin garii isaanii garii irra caalchiseefi, qabeenyaalee isaanii irraas waan kennaniifi. Dubartoonni gaggaariin (Rabbiifi dhirsa isaaniitiif) ajajamoodha; fagoottis waan Rabbiin isaan eegsise tiksitoota. Isaan finciluu isaanii sodaattan immoo isaan gorsaa; (itti aansun) ciisa keessatti isaaniin oodaa; (dhuma irratti yoo sirraa'uu didan) isaan tumaa. Yoo isaan isiniin ajajaman isaan irratti karaa hin barbaadinaa. Rabbiin ol ta’aa, guddaa taheera. [20] ——— [20] bultii jaarsatu hooggana, dhiiraatu dubartii bulcha. angoo guutuu irratti qaban. jaartiin yoo jaarsarratti jallatte ajajamuu didde tarkaanfii itti aanu kana tartiibaan fudhata. nigorsa, hirriiba keessatti oodaan, nigarafa. kuni seera Rabbiiti diduun mormuun hintahu. waarri dubartii dhiira hooganuu qabdi jedhe nidoggogore.

Yoo gidduu isaan lamaaniitti (jaarsaaf jaartiitti) waldhabbii sodaattan. araarsaa (manguddoo) tokko warra isaa irraa, araarsaa (manguddoo) tokko immoo warra ishee irraa ergaa. Yoo isaan lamaan araara fedhan, Rabbiin gidduu isaani waliigalcha. Rabbiin beekaa, hubataa tahee jira.[21] ——— [21] yoo waldhabbiin bultii keessatti argamte manguddummaan (jaarsummaan) haqaan laalani dubbii fixuun, araara buusuun barbaachisaadha.

Rabbiin gabbaraa; Isatti homaa hin qindeessinaas. Abbaa haadhatti tola oolaa, firootaafis, yatiimotaafis, hiyyeeyyiifis, ollaa firooma qabuufis, ollaa firooma hin qabneefis, hiriyaa maddii keessan jiruufis, kara deemaafis, waan (gabroota) mirgi keessan dhuunfateefis (tola oolaa). Rabbiin nama boonaa dhaaddataa ta’e hin jaalatu.[22] ——— [22] Rabbi gabbaruufii tokkummaa isaa mirkaneessuun waa hunda dursiti. itti aanee hayxi haadhaaf abbaa haalaan jabduudha.

Isaannan dony'oomanii, namootas dony'ummatti ajajaniifii waan Rabbiin tola Isaa irraa isaaniif kenne dhoksan (Rabbiin hin jaalatu). Kaafirootaaf adabbii salphisaa qopheessinee jirra.

Isaannan qabeenya isaanii agarsiifannaa namaatiif arjooman, kan Rabbiifi Guyyaa Aakhiraattis hin amanne, (isaan hiriyoota sheyxaanati). Namni sheyxaanni hiriyaa isaaf ta’e, hiriyummaan isaa waa fokkate! [23] ——— [23] waan Rabbiif jecha hojjatan sadaqas tahee ibaadaalee biroo nama garsiifachuu, dhageeysifachuufii ittiin dhaaddachuun badii hamtuudha. sawaaba nama duraa balleessiti.

Sila odoo Rabbiifi Guyyaa Aakhiraatti amananiifi waan Rabbiin isaaniif kenne irraa kennatanii maaltu isaan irra jira? Rabbiin isaan beekaadha.

Rabbiin hanga madaala atomii tokkoo (hanga ulfinna mixii xiqqoo) nama hin miidhu, Yoo isheen dalagaa gaarii taate dachaa ishee taasisa; mindaa guddaa Isa biraa ta’es (dabalaan) ni kenna. [24] ——— [24] Rabbiin mooti haqaati nama hinmiidhu. inuumaa arjummaa isaatiin toltuu takka nama hojjateef kudhaniifii sanii ol dachaa godhaaf.

Sila yeroo Nuti ummata hunda irraa ragaa fidneefi sillee warra kana irratti ragaa goonee si fidne (haalli isaanii) akkam ta’a?

Guyyaa san warri kafaraniifi ergamicha faallessan odoo (biyyee tahanii) dachiin isaan irratti wal qixxaattee jaalatu. Isaan haasawa Rabbiin hindhoksan.

Yaa warra amantan! salaatatti hin dhihaatinaa Haala isin machaahoo taataniin hanga waan dubbattanu beektanitti, yoo janaabawoo taatanis hanga dhiqattanutti karaa dabraaf malee. -yoo dhukkubsattootaa taatan, yookaa imala irra jiraattan, yookiin tokkoon keessan mana fincaaniitii (iddoo itti udaanuu) dhufe. yookiin dubartootaan wal tuqxanii- bishaan hin argatin biyyee qulqulluun tayammumadhaa; fuulleen keessaniifi harkoowwan keessan haxaa’aa. Rabbiin irra dabraa araaramaa tahee jira. [25] ——— [25] -farshoon dhawaataan suuta suutaan dhoowwamte. kun osoo guututti haraam hintahin dura sakraananii salaatuun dhoowwamte. booda suuraa maa'idaa ayata90n guututti haram godhamte. -namni tokko yoo bishaan dhabe yookaa dhukkubsatee bishaanitti fayyadamuu dadhabe biyyeen tayamuma godhatee salaata. kuni laaffisiinsa islaamaati garsiisa.

Sila gara warra kitaaba irraa qoodni isaaniif kennamee hin ilaallee? (Isaan) jallina bitu; isin karaa jallachuus ni barbaadu.

Rabbiin diinota keessan beekaadha. Eegumsaaf Rabbiin qofti ga’aa dha! Tumsaafis Rabbiin qofti ga’aadha.

Isaan yahuudoman irraa (warra) jechoota iddoo isaanii (kan sirrii) irraa jijjiirantu jira. Ni jedhus: “dhageenye; dinne. Dhagayamuun maletti dhaga'i." Arraboowwan isaanii micciiruufi amantii arrabsuuf jecha 'raa’inaa' jedhu. Odoo isaan “nuti dhageenye; toles jenne; atis dhagayi; nu mil’adhus (unzurnaa)” jedhanii, silaa santu isaaniif caalaafi sirrii ture. Garuu Rabbiin sababaa kufrii isaanitiin isaan abaare. Kanaaf isaan xiqqoo malee hin amananu. [26] ——— [26] yahuudonni jallatoo mataa jabaatoodha, jecha adda addaa fayyadamanii nabiyyiifi islaamummaa xiqqeessaa, arrabsaa turan. kufrii isaanii kanaaf Rabbiin isaan abaare.

isin Yaa warra kitaaba kennamtan! waan nuti buufne (qur'aana nabi muhammad irratti buufame) kan isa isin biraa dhugoomsutti amanaa, odoo nuti fuulleen haqnee duuba isheerratti hin deebisin yookiin akka warra sanbataa abaarretti hin abaarin dura (amanaa). Ajajni Rabbii raawwatamaa ta’eera.

Rabbiin Isatti waa qindeeffamuu gonkumaa hin araaramu. Waan sanaa gadii nama fedheef ni araarama. Namni Rabbitti qindeesse dhugumatti cubbuu guddaa kijibaan uumeera. [27] ——— [27] Shirkiin irra hamtuu diliiti. nama irratti du'eef Rabbiin isii hin araaramu. isin Rabbiin wajji waa gabbaruudha. Rabbi irraa nuhaatiiysu.

Sila gara isaan lubbuulee isaanii qulqulleessanii hin ilaallee? Lakki; Rabbiin nama fedhe (qofa) qulqulleessa. Hanga kirrii qola Timiraa hin miidhamanu.

Akkamitti akka isaan Rabbirratti kijiba odeessan ilaali. Cubbuu ifa bahaa ta’uuf inninuu ga’aadha.

Sila gara warra kitaaba irraa qooda kennamanii hin ilaallee? Isaan sihriifi xaaghuutatti amanu. Isaan kafaraniin ni jedhu: “Warra kanatu isaan amanan (Muslimoota) caalaa karaatti qajeeloodha."

Isaan Warra Rabbiin isaan abaare. Nama Rabbiin abaare gargaaraa isaaf hin argitu.

Sila mootummaa irraa qoodni wahii isaaniif jiraa? Yoggus hanga tuqaa (ija killee timiraa irra jiru) namaaf hin kennanu ture.

Moo sila waan Rabbiin tola Isaa irraa namootaaf kenne irratti isaan waanyani? Dhugumatti Nuti maatii Ibraahiimiif kitaabaafi ogummaa kenninee jirra. Mootummaa guddaas isaaniif kenninee jirra.

Isaan irraa nama isatti amanetu jira. Isaan irraas nama isa irraa garagalee (namas irraa dhoowweetu) jira. Gubaatii (isaaniitiif) jahannam ga’aadha.

Warra keeyyattoota keenyatti kafaran, Nuti (guyyaa qiyaamaa) ibidda isaan seensifna. Dhawaata gogaaleen isaanii gubatuun, gogaalee biraa isaaniif jijjiirra, akka isaan azaaba dhandhamaniif jecha. Rabbiin injifataa' ogeessa ta'e.

Isaannan amananii gaggaarii hojjatan, Nuti jannata laggeen ishee jala yaatu isaan seensifna. Ishee keessatti yeroo hunda hafoodha (zalaalam jiraatan). Achi keessa isaaniif niitiiwwan qulqulleeffamtuutu (huural ayni) jiru. Gaaddisa gaaddiddeessaa isaan seensifna.

Rabbiin amaanawwan gara abbootii isiitti geessuufi yeroo nama gidduutti murteessitanis haqaan murteessuu isin ajaja. Wanti Rabbiin ittiin isin gorsu (barsiisu) waa tolee. Rabbiin dhagayaa, argaa ta'eera. [28] ——— [28] amaanaa eeguun galchuun waan gaarii faarfamaadha. akkuma gantummaan amaanaa balleessuun badii guddaa tahetti. inumaa gantummaan amala munaafiqaati.

Yaa warra amantan! Rabbiif ajajamaa; ergamtichaafis ajajmaa, warra isin irraa abbootii taaytaa ta’aniifis. Yoo waan tokko keessatti wal mormitan, gara Rabbiifi ergamaa (Isaa) deebisaa; yoo Rabbiifi Guyyaa Aakhiraatti kan amantan taatan (gara san deebisaa). Kun caalaafi hiikaafis bareedaadha. [29] ——— [29] Rabbiifii ergamaa Rabbii tole jechuun dirqama, akkasuma warra seera Rabbiitiin nama hoogganu tole jechuun barbaachisaadha. yoo waan tokko keessatti waldhaban qur'aanaafii hadiisatti deebisanii ittiin murteeffachuu barbaachisa.

Sila gara warra waan gara keetti buufamee (qur'aanaa)fi waan si dura buufame (kitaaba nabiyyootaa)tti amanne jedhanii hin ilaallee? Odoo isatti kafaruu ajajamanii jiranuu gara xaaghuutaatti murteeffachuu barbaadu. Sheyxaanni jallina fagoo ta’e isaan jallisuu fedha.

Yeroo “gara waan Rabbiin buuseefi gara Ergamaa kottaa” (haa isin jiddutti murteessuu) isaaniin jedhame, kan munaafiqoonni gara galiinsa sirraa gara galan argita.

akkam ta’u laata? yeroo balaan sababaa waan harkoowan isaanii durfatteen isaan tuqee, ergasii Rabbitti kakataa “nuti toltuufi wal ta’iinsa malee waan biraa hin feene” (jedhaa) sitti dhufan.[30] ——— [30] munaafiqoonni toltuufii waltahiinsa barbaanne jechuu kana nikijiban. osoo kana barbaadanii silaa seera Rabbiitti murteeffatan.

Isaan warra waan onneewwan isaanii keessa jiru Rabbiin beekuudha. Isaan irraa gara gali. Isaan gorsi. Jecha hoonga gahaa lubbuu isaanii keessatti isaaniin jedhi.

Nuti ergamaa irraa akka eeyyama Rabbiitiin ajajni isaa fudhatamuuf malee hin ergine. Odoo isaan yeroo lubbuulee isaanii miidhan, sitti dhufanii Rabbiin araara kadhatanii Ergamaanis araara isaaniif kadhatee, silaa Rabbiin araaramaa, rahmata godhaa ta’eeti argatu turan. [31] ——— [31] yeroo nabiin lubbuun jiru namni badii dalage isa bira dhaqee ufii isaatii Rabbiin araarama kadhatee, nabiinis araarama Rabbii isaaf kadhatee Rabbiin isaaf araarama.

Lakki; Rabbii keetiinin kakadhaa! isaan hin amananu hanga waan gidduu isaaniitti irratti wal dhaban keessatti si murteessisaniitti, ergasii waan ati murteessite irratti odoo lubbuulee isaanii keessatti dhiphina hin argin fudhannaa (garaa guutuu ta’een) fudhatanitti.[32] ——— [32] waan irratti waldhaban keessatti seera Rabbiin nabiyyiiti buuseen murteeffachuufii murtee san jaalalaan fudhachuun mallattoo iimaanaati. faallaan kanaa immoo mallattoo iimaana dhabuuti.

Odoo Nuti isaan irratti “Lubbuulee keessan wal ajjeesaa yookiin manneen keessan irraa ba’aa” (jennee) katabnee silaa hanga xiqqaa isaan irraa ta’an malee (baay’een isaanii) isa hin dalaganu. Odoo isaan waan itti gorfaman kana dalaganii silaa sanatu isaaniif caalaa, Akkaan (amantii irratti isaan) raggaasisaa taha ture.

Silaa yeroo san dhugumatti nu biraa mindaa guddaa isaaniif kennina turre.

Silaa dhugumatti karaa qajeelaa isaan qajeelchina turre.

Namni Rabbiifi Ergamaadhaaf ajajame isaan sun warra Rabbiin qanansiise waliin ta’u, nabiyyoota, dhugoomsitoota, shahiidotaafi warren gaggaarii (wajji tahu). Warra kanaan hiriyoomuun waa tole!

Tolli kun Rabbi irraayyi, Rabbiin gayaadha beekaa tahutti.

Yaa warra amantan! uf eeggannoo keessan qabadhaa. Gareen duulaa yookiin dimshaashan duulaa.

Dhugumatti, isin irraa nama (duula irraa) rincicuutu jira. yoo balaan wahii isin tuqxe “Dhugumatti, Rabbiin na qananiisee jira yeroo ani isaan waliin (duula irratti) hinargamin " jedha.

Yoo tolli Rabbirraa ta'e wahii isin tuqe immoo nijedha: akka waan gidduu keessaniifi gidduu isaa jaalalli wahii hin turinii- “yaa hawwii kiyya! Odoo isaan waliin ta’ee, silaa milkii guddaa milkaaya ture” (jedha).

(Mu’uminoonni) isaan jireenya addunyaa isa Aakhiraatti gurguratan karaa Rabbii keessatti haa lolani. Namni karaa Rabbii keessatti lolee ergasii ajjeefame yookiin injifate, Nuti ganaa mindaa guddaa isaaf kennina. [33] ——— [33] karaa Rabbii keessatti loluun daldala milkiiti kan kasaaraa hinqabne.

Sila maaltu isiniif jiraatee karaa Rabbii keessatti, kan hinlolle? kan warri dadhaboo dhiirota, dubartoota, ijoollee irraa ta’an, jedhan “Gooftaa keenya! Magaalattii jiraattonni ishee miidhaa raawwattoota ta'an kana irraa nu baasi; gargaaraa Si biraa ta’es nuuf taasisi; tumsaa Si biraa ta’es nuuf taasisi” (jedhaniif jettanii hin lolle?)

Warri amanan karaa Rabbii keessatti lolu. Isaan kafaran immoo karaa xaaghuutaa (sheyxaanaa) keessatti lolu. jaalalleewwan sheyxaanatiin lolaa. shirri sheyxaanaa dadhabaa ta'e.

Gara isaan harka keessan (lola irraa) qabadhaa; salaata gadi dhaabaa; zakaa kennaa jedhamanii hin ilaallee? Yeroma lolli dirqama isaan irratti taasifamu yoma san gareen isaan irraa ta’e sodaa akka Rabbiin sodaatanii yookiin sodaa san caalu nama sodaatan. “Yaa Gooftaa keenya! Maaliif lola dirqama nurratti taasifte? Odoo yeroo gabaabaa nu tursiiftee (maal qaba)?” jedhan. Jedi “Qananiin addunyaa xiqqaadha; Aakhiraan nama (Rabbiin) sodaatuuf caalaadha. Hanga qajjiisaa (qola killee Timiraa) hin miidhamtan" .

“Eessallee yoo taatan duuti isin dhaqqaba. Odoo gamoowwan ciccimoo keessa taatanillee (isin irraa hin hafu). Yoo toltuun isaan tuqxe immoo “tun Rabbiin biraayi” jedhu. Yoo hamtuun wahii isaan tuqxe immoo “(yaa Muhammad!) kun si biraayi" jedhu. “Hunduu Rabbiin biraayyi" jedhi. Ummanni kun maaltu isaaniif jiraayyi dubbii hubachuutti hin dhihaanne? [34] ——— [34] dhugaan mormuu hintaane takka du'a. namni hundi nidu'a dhokachuufii dheeysanii jalaa bahuun hinjiru. hojii gaarii heddummeessuun qophaawuu qofaatu fala.

Toltuu irraa wanti si tuqe kamillee Rabbirraayyi. Hamtuu irraa wanti si tuqe kamillee lubbuu tee irraayi. ilma namaatiif ergamaa taasifneetiin si ergine. Ragummaaf Rabbiin qofti ga’adha.

Namni ergamaa (muhammad) tole jedhe dhugaatti Rabbiin tole jedhe. Nama gara gale immoo (singaddisiisin) isaan irratti eegaa taasifnee si hin ergine.

(Yaanni keenya siif) ajajamuudha” jedhu. Yeroo si biraa bahan, gareen isaan irraa taate faallaa waan dura jettee bulfatan (garaa keessatti qabatan). Rabbiin waan isaan bulfatan ni barreessa. Isaan irraa gara gali; Rabbi irratti irkadhu. Irkoo ta’uu irratti Rabbiin ga’aadha. [35] ——— [35] kun amala munaafiqootaati, hamtuufii shirri isaan muslimarratti dalagan hamaadha.

Sila isaan Qur’aana hin xiinxalanii? Odoo Rabbi malee kan biroo biraa ta’ee, silaa isa keessatti wal dhabbii baay’ee argu turan. [36] ——— [36] qur'aana xiinxalluun (taddabburri) haalaan barbaachisaadha. hiikkaa isaa yaadachuufii gadilallaaluudha.

Yeroo tasgabbii yookiin sodaa irraa dhimmi (oduun) wahii isaaniitti dhufe, (namoota keessatti) isa facaasu. Odoo gara Ergamaatiifi gara hooggantoota isaan irraa ta’anii isa deebisanii silaa isaan irraa warri isa qoratan (xiinxalan) isa beeku turan. Odoo arjoomni Rabbiitiifi rahmanni Isaa isin irra jiraachuu baatee, silaa isin hanga xiqqaa malee sheyxaana hordoftu turtan. [37] ——— [37] oduu waayee nageenyaatiifii waayee lolaa irraa taate namoota dhimmi laalchisuuf dhiisuu barbaachisa. namni hundi bakka jiruu tamsaasuun olola oofuu taha, miidhaa qaba waan taheef hinhayyamamu kun seera islaamaati.

Karaa Rabbii keessatti loli; lubbuu tee malee hin dirqisiifamtu. Mu’umintootas kakaasi. Rabbiin hamtuu warra kafaranii (sirraa) qabuun ni kajeelama. Gama lolaatiin Rabbitu irra cimaadha; jiilchaanis irra cimaadha.

Namni manguddummaa gaarii namaaf dhaabbate, ishee irraa qoodni (mindaan) isaaf ta’a. Namni manguddummaa hamtuu dhaabbate, ishee irraa qoodni (hamaan) isaaf ta’a. Rabbiin waan hunda irratti toohataa taheera.

Yeroo kabajaa wahiitiin kabajamtan,(salaamataan isiniin jedhame) ishee irra gaariidhaan kabajaa; yookiin isima deebisaa. Rabbiin waan hunda irratti qorataadha [38] ——— [38] Salaamataan haqa muslimni walirraa qaburraa takka. yeroo walitti dhufan waliin jechuun, nama namaan jedheef deebisuun barbaachisaadha. guutuun isii "Assalaamu alaykum warahmatullaahi wabarakaatuhuu" dha. sawaaba 30 qabdi.

Rabbiin dhugaan gabbaramaan isa malee hin jiru. Dhugumatti Guyyaa Qiyaamaa keessa walitti isin qaba; isa keessa mamiin hin jiru. Eenyutu Rabbiin caalaa haasa’a dhugaa dubbata?

Sila maaltu isiniif jiraannaan dhimma munaafiqootaa keessatti garee lamatti qoodamtan?odoo Rabbiin sababaa waan isaan hojjataniitiin duuba isaan deebisee jiruu, Sila isin nama Rabbiin jallise qajeelchuu barbaaddanii? nama Rabbiin jallise karaa (ittiin qajeelu) isaaf hin argitu.

Odoo isin akkuma isaan kafaran kafartanii isaan waliin wal qixa taatanii jaalatu. Hanga karaa Rabbii keessatti godaananitti isaan irraa jaalallee hin qabatinaa. Yoo isaan gara galan, isaan qabaa (booji'aa), isaan ajjeesaa bakka isaan argitanitti. Isaan irraas jaalalleefi gargaaraa hin godhatinaa. [39] ——— [39] warri jallate akka muslimtoonnis isaanii wajji kafaranii walqixxaatan fedhan kanaaf jaalallee godhachurraa Rabbiin nudhoowwe.

Warra hidhata qaban malee orma jidduu keessaniifi gidduu isaaniitti walii galteen (nagaa) jiru wajjin. yookiin kanneen qomni isaanii isiniin loluu irraa dhiphattee, orma isaaniitiinis lolurraa (dhiphattee) isinitti dhufan malee. Rabbiin odoo fedhee isaan isin irratti ol taasisee isiniin lolu turan. Yoo isaan isin irraa fagaatanii isiniin hin loliniifi nagaa isiniif kennan Rabbiin (akka loltan) isaan irratti karaa isiniif hin goone.

Warra biraa kan nagaya isin irraafi nagaya ummata isaanii irraa barbaadan fuuldura ni argitu. Dhawaata gara shirkiitti deebifamaniin ishee keessa cuuphamu. Yoo isaan isin irraa hin fagaatin, nagaa gara keessan hin dhaqqabsiisiniifi harkoowwan isaanii hin qabin, isaan qabaa, isaan ajjeesaa bakka isaan argitanitti. Warra kana, Nuti isaan irratti (lola akka deemsiftan) ragaa ifa ta’e isiniif goonee jirra.

Mu’umina ajjeesuun Mu’uminaaf hin ta'u.Yoo dogoggoraan ta’e malee, Namni mu’umina dogoggoraan ajjeese, gabra mu’uminaa bilisoomsuufi, gumaa gara maatii isaa (nama du’ee) kennamutu (baasuun isarra jira) yoo isaan (maatiin nama ajjeefamee) dhiifama godhaniif malee. Yoo inni (namni ajjeefame) haala mu’umina ta’een ummata diinota keessan irraa ta’ee gabra mu’uminaa bilisoomsuutu (nama ajjeese)irra jira. Yoo inni ummata (muslima hintahin) kan gidduu keessaniifi gidduu isaanii walii galteen (nagaa) jiru irraa ta’e, gumaa dhiigaa gara maatii isaa kennamuufi gabra mu’uminaa bilisoomsuutu (isarra jira). Namni (gabra bilisoomsu) hin argatin ji’a lama walitti aantuu soomuutu (irra jira). Tawbaa Rabbi irraa ta'e (haa toobatu). Rabbiin beekaa, ogeessa ta'eera. [40] ——— [40] ergaan aayta kanaa namni muslima dogoggoraan ajjeesse gumaa fira nama dueetiif kafala. gumaan gaala 100. gabra muslimaa tokko bilisoomsa yoodhabe baatii lama walitti dhaabee soomana. yoo jiddutti adda mure awwalarraa itti deebi'a. yoo ajjeefamaan ummata adawwii garuu kan muslimaa tahe gumaan hinjiru lubbuu bilisoomsuufii yoo dhabe soomanuudha. yoo ajjeefamaan nama muslima hintahin garuu kan jidduu isaatiifii muslimtootaa waliigalteen nagayaa jirtu taate, gumaa kafaluu gumaan isaa gaala 50. lubbuu bilisoomsuu yoodhabe ji'a lama soomanuu walitti dhaabee.

Namni odoo beekuu mu’umina ajjeese, galanni isaa jahannami achi keessatti hafa, Rabbiin isa irratti dallanee, isa abaaree jiraa. azaaba guddaa isaaf qopheesse. [41] ——— [41] osoo beekan ittiyaadanii muslimaa ajjeesuun badii haalaan hamtuudha. namni nama muslimaa ajjeesse adunyattis niajjeefama yoo maatiin namticha du'ee dhiifama godheefii gumatti gadi buuseef malee. Akhiratti mmoo akkuma aayata kanatti ibsametti ibidda seena, Rabbiin itti dallana, isa abaara, azabaa laleessaa isaaf qopheessee jira.

Yaa warra amantan! Yeroo karaa Rabbii keessatti (loluuf) deemtan (dubbii) adda baafadhaa. nama salaamtaa isiniin jedheen “ati Mu’uminaa miti" hin jedhinaa, meeshaa addunyaa barbaaduuf, Boojuun baay’een Rabbi bira jirtii, Duraan isinis akkasuma turtanii Rabbiin isin irratti tola oolee. dubbii adda baafadhaa. Rabbiin waan isin hojjattan keessa beekaa ta'eera.

Mu’uminoota irraa warri (jihaada irraa) taa’an, warra miidhama qaban malee, warra qabeenyaaleefi lubbuulee isaaniitiin karaa Rabbii keessatti qabsaa’aniin wal qixa hin ta’anu. Rabbiin warra qabeenyaaleefi lubbuulee isaaniitiin qabsaa’an warra taa’an irra sadarkaa caalchisee jira. Rabbiin hundaafuu jannata waadaa seeneefii jira. Rabbiin warra qabsaa’an warra taa’an irra mindaa guddaan caalchisee jira.

Sadarkaawwan Isa irraa ta’an, araaramaafi rahmataan (isaan caalchise). Raabbiin araaramaa, rahmata godhaa ta'eera.

Warri haala lubbuu isaanii miidhoo ta'aniin malaykaan isaan ajjeefte, (malaykonni) “maal keessa turtan?” jedhan. “Dachii keessatti hacuucamoo turre” jedhu, “Sila dachiin Rabbii bal’oo hin taanee akka ishee keessa godaantaniif?” jedhan. Jarri sun qubsumni isaanii jahannami, Deebiin waa hammaatte! [42] ——— [42] Aayanni kuni hijraan diin Rabbii olqabuuf jecha godaanuun diqama tahuu ibsa. akkasuma osoo dandeettii qabu biyya islaamummaa isaa dhaabuu hindandeenye keessa taa'uun (hijraa dhiisuun) badii guddoodha.

Isaan dadhaboo malee. dhiiraa, dubartootaafi ijoollee irraa kan ta’an, kan mala baafachuu hin dandeenyeefi karaa hin qajeelle (deemsa hindandeenye) (malee). [43] ——— [43] warreen dandeeytii humna dhabuuf hijraa bahuu dadhabanii taa'an badiin isaan irra hinjiru.

Warra kana Rabbiin irra isaaniif dabruun nikajeelama. Rabbiin akkaan irra dabraa, akkaan araaramaa ta'eera.

Namni karaa Rabbii keessatti godaane, dachii keessatti iddoo godaansaa hedduufi bal'ina argata. Namni mana isaa irraa gara Rabbiitiifi ergamaa Isaa godaanuuf ba’ee ergasii duuti isa dhaqqabe, dhugumatti mindaan isaa Rabbiratti isaa mirkanaa’e, Rabbiin araaramaa, rahmata godhaa ta'eera.[44] ——— [44] Namni karaa Rabbii keessatti islaamummaa kabajsiisuuf biyyarraa godaanee biyya birootti gale adduniyattis Rabbiin isatti bal'isee isa qubsiisa, yoodu'es akhiratti galata guddaa Rabbirraa argata.

Yeroo dachii keessa deemtan, badiin isin irra hin jiru salaata irraa gabaabsuu keessaniin, yoo warri kafaran isin rakkisuu sodaattan, Dhugumatti, kaafiroonni isiniif diinota mul'ataa ta'aniiru. [45] ——— [45] yeroo imala deeman salaata gabaabsuun hayyamamaadha. kana jechuun salaatoowwan zuhrii, asriifii ishaa'ii raka'aa lama lamatti gabaabsuudha. magriibaafii subhiin hingabaabsamu akkuma jirutti taha.

Yeroo isaan keessa jiraattee salaata isaaniin dhaabde, gareen isaan irraa taate takka si waliin haa dhaabbattuu; meeshaalee isaaniis haa qabatanu, Yeroo sujuudanii ka'an, duuba keessan irraan haa tahanu. Gareen biraa tan hin salaatin dhufanii sii waliin haa salaatanu. Of eeggannoo isaaniifi meeshaalee isaaniis haa qabatanu. Warri kafaran odoo isin hidhannoo keessaniifii meeshaa keessan irraa dagattanii dabiinsa tokkicha isin irratti dabanii (tasa isin dagachiisanii isin weeraruu) jaalatu. Yoo rakkoon rooba irraa ta'e isin mudate yookiin dhukkubsataa taatan meeshaalee lolaa keessan lafa kaayachuun badiin isin irra hin jiru. Of eeggannoo keessan qabadhaa. Rabbiin kaafirootaaf azaaba salphisaa qopheessee jira. [46] ——— [46] Aayata tana keessatti wanni ibsame kuni salaata yeroo sodaa (salaatul khawfi) jedhamta, isiin akkaataa adda addaatti dhufte. lolarra diinaan waldhawaa osoo jiran yoo salaanni geesse akkanatti salaatamti.

Yeroo salaata raawwattan, dhaabbataa, taa'aafi cinaachoowwan keessan irra (ciisoo) haala taataniin Rabbiin faarsaa. Yeroo tasgabbooftan salaata dhaabaa. Salaanni mu’uminoota irratti dirqama yeroon isaa murtaa’e ta’eera.

Ummata (diinaa) barbaacha keessatti hin laafinaa; Yoo kan laalattan taatan isaanis akkuma isin laalattanitti laalatu, Rabbi irraa waan isaan hin kajeelle kajeeltu. Rabbiin beekaa, ogeessa ta'eera.

Nuti kitaabicha (qur'aana) haqaan gara keetti buufnee jirra, akka waan Rabbiin sitti agarsiiseen gidduu namootaatti murteessituuf jecha. Gantootaaf falmaa hin ta'in.

Rabbiin araarama kadhu. Rabbiin akkaan araaramaa, akkaan rahmata godhaa ta'eera.

Isaan lubbuulee isaanii ganan irraas hin falmin. Rabbiin nama akkaan ganaa dilaawaa ta’e hin jaalatu.

Nama irraa ni dhokatu; Rabbi irraa hin dhokatanu, inni yeroo isaan jecha irraa waan inni hin jaalanne bulfatan isaanii wajjin jira. Rabbiin waan isaan dalagan (beekumsa Isaatiin) marsaa ta'eera. [47] ——— [47] dhokattuun takkallee isa jalaa hindhokattu, waan namni qalbitti yaadus nibeeka.

Dhaga'aa! Isin warri kun jireenya addunyaa keessatti isaan irraa falmitanii, Guyyaa Qiyaamaa immoo eenyutu isaan irraa falma? Yookiin eenyutu isaan irratti tiksaa ta'a?

Namni hamtuu hojjatee yookiin lubbuu isaa miidhee ergasii Rabbiin araarama kadhate, Rabbiin araaramaa, rahmata godhaa ta’uu arga.

Namni badii oomishe, kan inni isa oomishu lubbuma isaa irratti. Rabbiin beekaa, ogeessa ta'eera.

Namni dogoggora yookiin badii oomishee ergasii nama qulqulluu isaan darbate (arrabse), inni dhugumatti cubbuufi badii ifa ta’e baateera.

Odoo tolli Rabbiitiifi rahmanni Isaa sirra jiraachuu baatee, silaa gareen isaan irraa taate tokko si jallisuuf yaaddee jirti. Lubbuulee isaanii malee homaa hin jallisanu. Homaa si hin miidhanus. Rabbiin kitaaba (Qur’aanaa)fi ogummaa (hadiisa) sirratti buuse; waan ati kabeektu hintahin si barsiise, Tolli Rabbiin sirratti oolu guddaa ta’eera.

hedduu maqoo isaanii keessa toltuun hin jiru. Nama sadaqaatti yookiin gaggaaritti yookiin gidduu namaa araarsutti ajaje malee, Namni jaalala Rabbii barbaaduuf kana hojjate, fuulduratti galata guddaa isaaf kennina. [48] ——— [48] maqoo jechuun haasawa dhooysaa kan namni lama yookaa muraasni kophaa achi bahee haasawu. isiin hedduun isii kheyrii hinqabdu tan sadaqatti ajajuun, toltutti ajajuuniifii nama waldide walitti araarsuun keessa jirtu malee.

Namni erga qajeelloon ifa isaaf ta’ee booda ergamicha faallesseefi karaa mu’umintootaa kantahin hordofe, waan inni moo'e (jallina) irratti isa moosifna; jahannamiin isa seensifna. Deebittiin waa fokkattee!

Rabbiin Isatti qindeeffamuu hin araaramu. Waan sanaa gadii nama fedheef ni araarama. Namni Rabbitti qindeesse dhugumatti jallina fagoo ta’e jallateera. [49] ——— [49] shirkiin (Rabbitti qindeessuun) irra hamtuu badiiti. isiin Rabbiin wajji waanbiroo gabbaruudha. irratti duunaan araarma hinqabdu.

Isaa (Rabbii) gaditti dhaltuuwwan malee (tabotoota maqaa dhalaatiin moggaafamte) malee waan biraa hin gabbaran; shayxaana darbamaa malees homaa hin gabbaran.

Rabbiin isa abaareera. Innis ni jedhe: “kakadhee Ani gabroota kee irraa qooda murtaa’e nan qabadha (nanjallisa).

Isaanis nan jallisa; isaan (hawwii kijibaa) nan hawwisiisas; isaan nan ajajaa gurra beeyladaa ni tarsaasu; isaan nan ajajaa uumama Rabbii ni jijjiiru." Namni Rabbiin malee sheyxaana jaalallee godhate, inni dhugumatti hoongoo ifa ta’e hoonga’eera.

(sheyxaanni) Isaaniif (waadaa kijibaa) waadaa seena; isaan (hawwii kijibaa) ni hawwisiisa. Shayxaanni gowwoomsaa malee isaaniif waadaa hin seenu.

Warri sun qubsumni isaanii jahannami; ishee irraa gara itti daban (gara itti dheeysan) hin argatanu.[50] ——— [50] ayatoowwan dabran sheyxaanni ilmaan namaa jallisuuf akka kakatee muratee jajjabinaan hojjataa jiru ibsan. kanaaf hammeenya isaa beeynee irraa ufeeguufii hamtuu inni itti ajaju hundarraa fagaachuu barbaachisa.

Isaannan amananii, gaggaarii hojjatan, jannatoowwan laggeen ishee jala yaatu isaan seensifna. Yeroo hunda achi keessatti hafu. (zalaalam isii keessa jiraatu) Rabbiin waadaa seenee dhugaa isa godhe. Namni dubbiidhaan Rabbirra dhugaa eenyu? (Hin jiru).

Hawwii keessaniifi hawwii warra kitaabaatiin hin taane; namni hamtuu hojjate isaan galata galfama; Rabbii gaditti jaalalleefi gargaaraas isaaf hin argu.

Dhiiraafi dhalaa irraa namni mu’umina ta’ee hojii gaggaarii hojjate, isaan sun jannata seenu; hanga tuqaa temiraas hin miidhamanu.

Eenyutu irra tole amanatiin nama haala bareechaa ta'een fuula isaa Rabbiif bulchee caalaa? kan amantii Ibraahiim qajeelaa haala ta'een hordofe. Rabbiin Ibraahiimiin jaalallee godhateera.

Wantoonni samiifi dachii keessa jiran (hundi) kan Rabbiiti. Rabbiin waan hundatti (beekumsaan) marsaa ta'e.

Waa'ee dubartootaa keessatti si gaafatu. jedhi "Waa'ee isaanii keessatti Rabbiin isiniif ibsa, Wanti kitaaba keessatti isin irratti dubbifamutu. waa'ee dubartoota yatiimaa keessatti kan isin waan isaaniif barreeffame isaaniif hin kenninefi isaan fuuchuu jibbitaniifi dadhabdoota ijoollee irraa ta'aniifi yatiimotaafis haqaan dhaabbachuu (Rabbiin isiniif ibsa). Toltuu irraa waan isin hojjattan kamillee dhugumatti Rabbiin isa beekaa ta’eera.

Yoo dubartiin takka dhirsa ishee jibbaa yookiin irraa gara galiinsa sodaatte, gidduu isaaniitti walii galtee uumuun badiin isaan irra hin jiru. araaratu caala. Lubbuuleen don’ummaa kennamte. Yoo tolchitanii (badii irraa) eeggattan, dhugumatti Rabbiin waan isin hojjattan (hunda) keessa beekaadha.

Odoma bololtaniillee gidduu dubartootaa (jaalala qalbii keessatti) wal qixxeessuu hin dandeessanu; (Gara ishee tokkoo) dabiinsa hunda dabdanii (ishee kaan) akka rarraafamtuutti hin dhiisinaa. Yoo tolchitanii (Rabbiin) sodaattan, dhugumatti Rabbiin araaramaa, rahmata godhaa ta’eera. [51] ——— [51] Namni jaartii hedduu fuudhe walqixxeessee horachuun dirqama. waan akka jaalala qalbii keessatti taatee tan walqixxeeysu hin dandeenye keessatti diliin isarra hinjiru.

Yoo isaan lameen (jaarsaf jaartiin) adda ba’an, Rabbiin hundaayyuu tola Isaa irraa ni duroomsa. Rabbiin (kenni isaa) bal'aa, ogeessa ta'eera.

Wantoonni samii keessaafi wantoonni dachii keessaa kan Rabbiiti. Dhugumatti warra isin dura kitaaba kennamaniifi isiniifis Rabbiin sodaadhaa jechuu dhaamnee jirra. Yoo kafartan Wantoonni samiilee keessaafi wantoonni dachii keessaa kan Rabbiiti. Rabbiin dureessa, faarfamaa ta’eera.

Wantoonni samiifi dachii keessaa hundi kan Rabbiiti. Hirkoodhaaf Rabbiin ga’aadha.

isin Yaa namootaa! (Rabbiin) yoo fedhe isin deemsisee (isin dhabamsiiseeti) warra biraa (qajeelaa) fida. Rabbiin kana irratti danda’aa ta'eera.

Namni mindaa addunyaa kan fedhu ta'e, mindaan addunyaafi Aakhiraa Rabbiin bira qofa jira (isarraa haabarbaaduu). Rabbiin dhaga’aa, argaa ta’eera.

isin Yaa warra amantan! haqaan dhaabbattoota Rabbiif ragaalee ta’aa odoma lubbuulee teessan yookiin abbaa haadha keessaniifi firoota keessan irrattis tahellee. Yoo dureessa yookiin hiyyeessa ta’e Rabbitu irra isaanitti aana. Haqa irraa dabuuf fedha lubbuu keessanii hin hordofinaa. Yoo (ragaa) dabsitan yookiin (ragaa bahuu irraa) gara galtan, Rabbiin waan isin dalagdan hunda beekaa ta'eera. [52] ——— [52] Asitti Rabbiin haqa ragaa bahuun dirqama tahuudha gadi jabeessee ibse. kan ragaan itti bahamu osoo mataa ufiirratti, haadhaafii abbaa, fira tahellee haqa dabsuun abadan hintahu.

Isin Yaa warra amantan! Rabbitti amanaa, ergamaa Isaattis (muhammadittis), kitaaba ergamaa Isaa irratti buufamettis (qur'aanattis) kitaaba Inni sana dura buusettis (amanaa). Namni Rabbitti kafare maleeykota Isaattis, kitaabota Isaattis, ergamtoota Isaattis, fi Guyyaa Aakhiraatti (kafare), inni dhugumatti jallina fagoo jallateera. [53] ——— [53] yaa warra amantan amanaa jechuun iimana keessanirratti jabaadhaa, irratti cimaa gadi dhaabbadhaa jechuudha.

Isaan amananii ergasii kafaran, ergasii amananii ergasii kafaran, ergasiis kufrii dabalatan, Rabbiin kan isaaniif araaramu, kan karaa isaan qajeelchu hin taane.

munaafiqoota gammachiisi. Adabni laalessaan isaaniif jira jechuudhaan.

(Isaan) warra mu’uminootaa dhiisanii kaafiroota jaalallee godhataniidha. Sila jabeenya isaan bira barbaadanii? Dhugumatti, jabeenyi hundi kan Rabbiiti.

Dhugumatti, kitaaba keessatti (Rabbiin) isin irratti buuseera “yeroo keeyyattoota Rabbii kan isaanitti kafaramuufi isaanitti qoofamu dhageessan, isaan waliin hin taa’inaa hanga isaan haasa’a biraa keessa seenanitti ” jechuun. Yoos isinis fakkaattota isaaniiti. Rabbiin munaafiqootaafi kaafiroota jahannam keessatti walitti qabaadha. [54] ——— [54] Teessuma isii keessatti islaamummatti qoosamuufii kufriin keessatti dubbatamtu wajji tattaa'anii dhaggeeffachuun hintahu. walgayiin dilii hundi akkasuma. dandayan doowwanii dhaabsisuu yookaan ka'anii biraa deemuutu barbaachisa.

(Isaan) warra (hamtuu) isinitti eeganuudha. Yoo injifannoon Rabbi irraa isiniif ta’e “nuti isinii wajjiin hin turree?” jedhu. Yoo carraan kaafirootaf ta’e immoo “sila nuti isin irratti akkaan hin hoggannee? Mu’uminoota isin irraa hin dhorginee?” (kaafirootaan) jedhu. Rabbiin Guyyaa Qiyaamaa gidduu keessanitti ni murteessa. Rabbiin kaafirootaaf mu’uminoota irratti karaa hin godhu.

Munaafiqoonni Rabbiin ganu. Innis (mindaa dalagaa isaaniitiif) ganaa isaaniiti. Yeroo gara salaataa ka'anis, taatiyaahaa (hifataa) dhaabbatu, nama argisiifatan. Xiqqoo malee Rabbiin hin faarsan. [55] ——— [55] Munaafiqummaan balaa guddoodha. mallattoolee isii keessaa salaata hifachuu, nama garsiifachuufii zikrii Rabbii xiqqeessudha. aayanni tun kana ibsite.

Gidduu kanatti dhama'oo (xawalwaallee) ta'anii gara isaan kanaas miti; gara isaan sanaas miti (Gara mu'imintootas hinjiran, gara kaafirootas hinjiran). Nama Rabbiin jallise karaa (qajeelumaa) isaaf hin argitu.

isin Yaa warra amantan! Mu’uminootaa achitti kaafiroota jaalallee hin taasifatinaa. Sila isin irratti Rabbiif ragaa mul'ataa taasisuu feetuu?

Dhugumatti, munaafiqoonni ibidda irraa sadarkaa gadii (hamaa) keessa ta'u. Tumsaa isaaniif hin argitu.

Isaan tawbatanii, tolchanii, Rabbiin qabataniifi amantii isaanii Rabbiif qulqulleessan malee. Warri kun mu’uminoota waliin ta’u. Rabbiin mu’uminootaaf mindaa guddaa ni kenna.

Yoo isin (Isa) galateeffattanii (Isatti) amantan Rabbiin azzabuu keessan irraa maal godha? Rabbiin galateeffataa, beekaa ta’eera.

Yoo nama roorrifame ta’e malee Rabbiin jecha irraa hamaa mul'isuu hin jaalatu. Rabbiin dhagayaa, beekaa ta'eera.

Yoo toltuu mul'iftanii yookiin isa dhoksitan (hojjatan) yookiin hamtuu irraa dhiifama gootan (Rabbirraa galata argattu) Rabbiin akkaan dhiifama godhaa, danda’aa ta'eera. [56] ——— [56] toltuu mul'isanii yookaa dhooysanii hojjachuun akkasuma nama nama miidheef dhiifama godhuun hojii gaariidha. Rabbiinis nijaalata.

Isaan Rabbiifi ergamtoota Isaatti kafaran, gidduu Rabbiitiifi ergamtoota Isaa adda baasuu fedhan, “garii Isaaniitti ni amanna; garii Isaaniitti ni kafarra” jedhan, gidduu sanitti karaa godhachuu fedhan,

Isaan warra dhugaan kafareedha, kaafirootaaf azaaba xiqqeessaa qopheessinee jirra.

Isaan Rabbiifi ergamtoota Isaattis amanan, gidduu tokkoon isaan irraa ta'ees adda hin baasin, isaan san (Rabbiin) mindaa isaanii isaaniif kenna. Rabbiin araaramaa, rahmata godhaa ta'eera.

warri kitaabaa samii irraa kitaaba isaan irratti buusuu si gaafatu. Muusaas waan kana irra guddaa gaafataniiru. “Rabbiin ifatti nu agarsiisi” jedhani. Sababaa miidhaa isaaniitiin gaggabbiin (duuti) isaan qabde. Sana booda erga ragaawwan isaanitti dhufanii jibicha (gabbaramaa) godhatan. Sanas irra isaaniif dabrine. Muusaaf ragaa mul'ataa kennine. [57] ——— [57] warri kitaabaa (yahuudaan) gaafii dadhabsiisaa Nabi muhammadiin gaafatan. sunis kitaabni katabame qophaaye samirra mee sitti gadihaabu'uu jedhaniin. amalli isaanii kanuma amman duras nabi muusaan Rabbiin ijaan nugarsiisi jedhaniin. yoggus bakkumatti Rabbiin isaan fixe.

Waadaa isaan galchuuf gaara isaan irratti ol kaafnee, “sujuuda godhaa balbalicha seenaa” isaaniin jenne, “Sanbata keessatti (qurxummii al'ooluun) daangaa hin tarinaa" isaaniin jenne, Waadaa ulfaataa isaan irraa fuune.

Sababa isaan waadaa isaanii diiguutiin, keeyyattoota Rabbiitti kafaruutiin, nabiyyoota haqaan malee ajjeesuu isaaniitiifi, “onneewwan teenya haguugamtee jirti” jechuu isaaniitiin (isaan abaarre). Dhugumatti Rabbiin sababaa kufrii isaaniitiif ishee (onnee isaanii) irratti haguuge; muraasa malee hin amanan.

Sababaa kufrii isaaniitiifi Maryam irratti kijiba guddaa odeessuu isaanitiif (isaan abaarre). [58] ——— [58] yahuuddonni kijibaan maryam arrabsan, sagaggaalummaa hojjattee ilmoo deesse jedhaniin. kanaaf Rabbiin isaan abaare.

Ammas waan isaan “nuti Masiih Iisaa ilma Maryam, ergamaa Rabbii, ajjeefnee jirra” jedhaniif (isaan abaarre), isa hin ajjeefne; hin fannisnes Isaaniitti fakkeeffame malee. warreen isa keessatti wal dhaban isa keessatti shakkii keessa jiru, isarratti beekumsa homaatuu hin qaban sehaa hordofuu malee Qabatamaatti isaan isa hin ajjeefne. [59] ——— [59] Dhugaan jirtu tanuma nabi iisaan hin ajjeefamne hinfannifamne. namni fannifame sun iisaa isaanitti fakkeeffame.

Dhugumatti Rabbiin gara isaatti ol isa fuudhe. Rabbiin injifataa, ogeessa ta'e. [60] ——— [60] Nabi iisaa addawwii isa ajjeesuuf dhufte jalaa Rabbiin gara samii ol isa baase.

warra kitaabaa kamillee odoo hin du'in dura isatti amanu malee hin hafu, Guyyaa Qiyaamaa isaan irratti ragaa ta’a. [61] ——— [61] warri kitaabaa qiyaamaa duratti yeroo nabi iisaan gadi bu'e nabiyyummaa isaa itti amanan. guyyaa qiyaamaa nabi iisaan isaanirratti ragaa baha.

Sababaa miidhaa warra yahuudomaniifi gaggaarii halaala isaaniif ta’ee ture haraama isaan irratti taasifne, sababaa isaan baay’ee karaa Rabbii irraa deebisaniif (dhoowwaniif) .

Dhala odoo dhugumaan irraa dhorgamanii jiranuu fudhachuu isaaniitiin, horii namaa dharaan waan nyaataniif (isaan abaarre), Kaafirtoota isaan irraa ta'aniif adabbii laalessaa qopheessineerra.

Garuu isaan irraa warri beekumsa gadi fagoo qabaniifi mu’umintoonni waan gara keetti bu’eefi (qur'aana) waan si dura bu’etti (tawraat, zabuur, injiil) ni amanu; warra salaata dhaaban. Warri zakaa kennaniifi, Rabbiifi Guyyaa Aakhiraattis amanan, isaan sana mindaa guddaa isaaniif kennina.

Nuti gara keetti beeksisa goonee jirra akkuma gara Nuuhiifi nabiyyoota isa boodatti beeksisa goone, Gara Ibraahiim, Ismaa’iil, Isihaaq, Ya’aquub, asbaax (ilmaan Ya’aquub), Iisaa, Ayyuub, Yuunus, Haaruuniifi Suleymaanittis beeksisa goonee jirra. Daawuudiif Zabuur kennineerra.

Ergamtoota san dura siif himneefi kan siif hin himiniis (erginee jirra). Rabbiin Muusaa haasofsiise haasofsiinsa. [62] ——— [62] -Ergamtoonni Rabbi hedduudha, hanga himaman kana qofaa mitii kan hafanis nijiru. - Rabbiin muusaa dubbisee jira. sifaata dubbatuu Rabbiif sabachiisuun dirqama.

Gammachiisoofi dinniinoo taasifnee ergamtoota (ergine.), Akka Ergamtoota booda Rabbi irratti namaaf ragaan (rakkoo himatuun) hin argamneef. Rabbiin injifataa, ogeessa.tahee jira.

Garuu Rabbiin waan gara keetti buuse (qur'aana) irratti ragaa ba’a, Beekumsa Isaatiin isa buuse, Malaa’ikoonnis ragaa ba’u, Ragaadhaaf Rabbiin ga’aadha.

Warri kafaranii karaa Rabbii irraa (nama) deebisan (islaamummarraa dhoorgan), dhugumatti isaan jallina fagoo ta’e jallataniiru.

isaan kafaranii miidhaa hojjatan, Rabbiin kan isaaniif araaramuufi karaa isaan qajeelchu hin taane.

karaa jahannam malee, ishee keessa zalaalam jiraatoodha, Kun Rabbi irratti laafaa ta’eera.

isin Yaa ilmaan namaa! Dhugumatti, ergamaan Gooftaa keessan irraa ta’ee dhugaan isinitti dhufeeraa; (isatti) amanaa caalaa isiniif (ta'aa). Yoo kafartan, wantoonni samiifi dachii keessaa kan Rabbiiti. Rabbiin beekaa, ogeessa ta’eera.[63] ——— [63] ergamaan Rabbii keenyarraa nutti dhufe sun nabi muhammadi s.a.w., dhugaan inni dhufeen islaamummaadha.

Yaa warra kitaabaa! amantii keessan keessatti daangaa hin dabrinaa; Rabbi irrattis dhugaa malee hin haasa’inaa. Masiih, Iisaan Ilmi Maryam ergamaa Rabbiiti; jecha Isaa (ta'i jedhu) kan Inni isii gara Maryam darbeedha. Ruuhii (uumaa) isaa irraa ta'eedha. Rabbiifi ergamtoota Isaattis amanaa. “(Rabbiin) sadihi” hin jedhina. Isarraa dhorgamaa; isiniif caalaa (ta'aa). Rabbiin dhugaan gabbaramaa tokkicha qofa. Inni ilmi Isaaf ta’uu irraa qulqullaa’e. Wantoonni samiilee keessaafi wantoonni dachii keessaa kan Isaati. Hirkoodhaaf Rabbiin qofti ga’aadha. [64] ——— [64] Rabbiin wajji nabi isaa gabbaruun badii hamtuudha. gabbaramaa sadi godhachuunis dhara kufriidha. Rabbiin tokkicha shariika hinqabu, ilmoo hinqabu.

Masiih Rabbiif gabricha ta’uu irraa hin nuffu; Malaa’ikoonni dhihoonis (hin nuffanu). Namni Isa gabbaruu irraa nuffeefi boone, Inni hunda isaanii gara Isaatti walitti isaan qaba.

Isaannan amananiifi gaggaarii hojjatan, mindaalee isaanii isaaniif guuta,Tola Isaa irraas isaaniif dabala. Isaannan nuffaniifi boonan adabbii laalessaa isaan adaba. Isaaniifi Rabbii gaditti jaalalleefii tumsaa hin argatanu.

isin Yaa ilmaan namaa! Dhugumatti ragaan Gooftaa keessan irraa ta'e isinitti dhufeera. Ifaa mul’ataa gara keessanitti buufnee jirra. [65] ——— [65] Ragaan nutti dhufe nabi muhammadi s.a.w. ifaan mul'ataan ammoo qur'aana.

Isaannan Rabbitti amananii, Isa qabatan immoo, fuulduratti rahmata Isa irraa ta’eefi tola keessa isaan seensisa. Gara isaatti karaa qajeelaa isaan qajeelcha.

Si gaafatu, Jedhi: “Rabbiin waa'ee ‘kalaalah’ (nama jalaafi gubbaan kan isa dhaalu hin qabne) keessatti isiniif ibsa. Yoo namtichi du'e kan ilmi isaaf hintahin kan obboleettiin isaaf taate, isheedhaaf walakkaa waan inni dhiisetu jira. Inni yoo isheen ilma hin qabaatin (qabeenya hunda) ishee dhaala. Yoo isaan (obboleettiiwwan) lama ta’an, isaaniif dhaala inni dhiise irraa lama sadaffaatu jira. Yoo obbolaan dhiirotaafi dubartoota ta'an immoo dhiiraaf fakkii qooda dubartii lamaatu jira. Rabbiin akka isin hin jallanneef isiniif ibsa. Rabbiin waan hunda beekaadha." [66] ——— [66] Aayata kanatti Rabbiin waayee dhaalmayaati ibse. namtichi du'e kan ilmoo hinqabne obboleetti takka yoo qabaate isiin qabeenya isaa 50% dhaalti (fudhatti). yoo obboleettii lama taate 2/3 yookaa 66.6% dhaalan (argatan). yoo obbleettiifii obboleessa hedduu tahan adda qoodatan dhiirt tokko waan dubartiin lama argattu fudhata. ammoo yoo obbleeytiin duute obboleessi tokkichi guututti isii dhaala.

Isin Yaa warra amantan! Waadaa guutaa; beelladoonni isiniif halaala godhamtee jirti waan isin irratti dubbifamu malee. (Hajjiifi umraa) kan hidhattan taatanii adamsuu haala hayyamamaa hin godhatiniin. Rabbiin waan fedhe murteessa. [1] ——— [1] Beyladootaafii bineensota halaal tahan qofa nyachurratti gabaabbachuu barbaachisa. yeroo hajjiifii umraa hidhatanii itti jiran bineensa nyaatamu al'ooluun dhoowwaadha.

Yaa warra amantan! Mallattoolee Rabbii, halaala hin godhatinaa, ji'a kabajamos, horii wareegaaf (dhufanis), horii (wareega hajjiitiif) morma isaanii irratti mallattoon fannifames, fi warra tolaafi jaalala Gooftaa isaanii barbaacha gara mana kabajamaa fedhanuus (halaala hin godhatinaa). Yeroo ihraama (hajjii yookiin umraa) raawwattan al'oolaa. Waan masjida kabajamaa irraa isin deebisaniif jibbaan ummata (Makkaa) daangaa dabruutti isin hin kakaasin. Toltuufi sodaa Rabbii irratti wal gargaaraa. Badiifi daangaa dabruu irratti wal hin gargaarinaa. Rabbiin sodaadhaa, Dhugumatti Rabbiin adabbiin isaa akkaan cimaadha. [2] ——— [2] jiini kabajamaan isa keessa loluun dhoowwame afuri. sunis zulqi'ida, zulhijjaa, muharramfi rajab. namaafii horii wareegaa gara haraamaa deemuu hamtuun tuquun dhoowwaadha. yeroo ihraamarra jiran bineensa barraa al'ooluun dhoowwaadha. ammoo kan bahraa (bishaanii) akka qurxummiifaa al'ooluun hayyamamee jira.

Isinirratti haraama godhamte Baktiin (waan osoo hingorra'amin du'e), dhiignis, foon booyyees, waan (yeroo gorra'amu) (maqaan) Rabbiin alaa isa irratti ol fuudhames, hudhamtee tan duutes, tumamtee tan duutes, konkolaattee tan duutes, tan gaafaan waraanamtee duutes, wanti bineensi nyaates waan (odoo inni hin du’in dura dhaqqabtanii) gorraatan malee, wanti taabota irratti gorra’ames (kana hundaa nyaachuun isirratti dhoowwaadha). xiyyaan carraa ilaallachuunis, (isin irratti haraama godhamteejirti). Kuni fincila, Har'a warri kafaran amantii keessan irraa abdii muratanii jiru. Isaan hin sodaatinaa; Anuma (qofa) sodaadhaa. Har'a Amantii keessan isiniif guuteera, ni’imaawwan kiyyas isin irratti guuteera. Amantiis Islaama isiniif jaaladheera. Namni beela keessatti rakkifame, kan gara badii hindabin (isaaf dhiifama). Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha. [3] ——— [3] Aayata tana keessatti waan foon isii nyaachuun haraam tahetu ibsame. baktii waan osoo hingorra'amin du'e. dhiiga dhuguu, foon booyyee nyaachuu, waan maqaa rabbii malee maqaa birootiin gorra'ame. waan karaa adda addaatiin duute tan lubbuu keessatti dhaqqabanii gorra'an malee nyaachuun haraama.

Maaltu akka isaaniif halaal tahe si gaafatu. "Gaggaariin (hunduu), halaal isiniif tahe, wanti isin leenjiftoota taatanii carraaqxota irraas barsiiftan kan waan Rabbiin isin barsiise irraa barsiiftan,(isiniif hayyamameera). Waan isaan isiniif qaban irraa nyaadhaa. Maqaa Rabbii isa irratti dubbadhaa. Rabbiin sodaadhaa. Rabbiin qormaanni (Isaa) saffisaadha. [4] ——— [4] Aayata kanatti wanni ibsame sareefi bineensa isii fakkatu yoo leenjiftan, waan ajajjan hunda kahojjattu taate. waan isiin qabde yoo osoo hingorra'in du'ellee nyaachuun nitaha. yeroo isii itti ergan (itti kaasan) bismillaahi jechuu barbaachisa.

Har'a gaggaariin hundi isiniif eeyyamameera. Nyaanni abbootii kitaabaas isiniif eeyyamamaadha. Nyaanni keessanis isaaniif hayyamamaadha. Tikfattoonni dubartoota mu’uminoota irraa ta’aniifi tikfattoonni dubartoota warra isiniin dura kitaaba kennaman irraa ta'anii fuudhaa, kan sagaggala hin dalagneefi sanyoo (jaalallee dhoksaa) hin qabanne taatanii (isiniif eeyyamama). Namni iimaana irraa gara gale, dhugumatti dalagaan isaa bade. Inni Aakhiraatti warra hoonga’an irraa ta’a [5] ——— [5] foon warri kitaabaa gorra'e yoo bismillaahi jedhanii gorra'an nyaachuun nitaha, yookaana hintahu. dubartii isaaniillee tanaamusa qabdu fuudhuun nitaha. garuu kitaaba Rabbiin buuse sirritti irraa jiraachuu qaban.

Yaa warra amantan! Yeroo salaataaf kaatan (ka'uu barbaaddan), fuulleen keessan dhiqadhaa, harkoowwan keessanis hanga ciqileetti, (dhiqadhaa). Mataawwan keessaniis haxaa'aa; Lukkeen keessanis hanga koronyoo lameeniitti (dhiqaa). Yoo janaabawoo taatan (bishaan saalaa isin irraa dhangala’e) qulqulleeffadhaa (dhiqadhaa). Yoo dhukkubsatoo taatan yookiin imala irra jiraattan yookiin tokkoon keessan mana fincaanii irraa dhufe, yookiin yoo dubartiin wal tuqxanii (qunnamtii saalaa gootanii), ergasii bishaan hin argatin dachii (biyyee) qulqulluu barbaaddadhaa (tayammuma godhadhaa). Isa irraas fuulleen keessaniifi harkoowwan keessan haxaa'aa. Rabbiin rakkina tokkollee isin irra fiduu hin fedhu. Garuu isin qulquleessuufi ni’imaa Isaa isin iraatti guutuu fedha, akka isin galateeffattaniif jecha. [6] ——— [6] Aayata tana keesstti wu'duu'a qaama dhiqachuufii tayamuuma (biyyeen xahaarachuutu) dubbatame.

Yaadadhaa ni'imaa Rabbii kan isin irra jiru, waadaa Isaa kan yeroo isin "dhageenye; awwaannes" jettan Inni isiniif seene yaadadhaa. Rabbiin sodaadhaa. Dhugumatti, Rabbiin beekaa waan qomoowwan keessaati.

Yaa warra amantan! Rabbiif gadi dhaabbataa ta’aa; haqaan ragaa ba’aa ta'aa. Jibbaan ummataa haqa dalaguu dhiisuu irratti isin hin kakaasin. Haqa hojjadhaa; isatu sodaa Rabbiitti irra dhihoodha. Rabbiin sodaadhaa. Dhugumatti, Rabbiin waan isin hojjattan hunda beekaadha.

Rabbiin isaan amananii gaggaarii hojjatan, isaaniif araaramaafi mindaa guddaatu jira (jechuun) waadaa seeneera.

Isaan kafaranii keeyyattoota keenyas sobsiisan, isaan warra ibiddaati.

Yaa warra amantan! Ni’imaa Rabbii kan isin irratti tahe yaadadhaa, yeroo ‘ummanni harkoowwan isaanii gara keessan diriirsuu yaadanii, (Rabbiin) harkoowwan isaanii isin irraa qabe’ (yaadadhaa). Rabbiin sodaadhaa. Mu’umintoonni Rabbi irratti haa irkatan.

Dhugumatti, Rabbiin waadaa Ilmaan Israa’iil irraa fuudhee jira (ahdii isaan seensise). Isaan irraas qondaalota kudha lama kaafnee jirra. Rabbiin "Ani isin waliinin jira, Yoo isin salaata dhaabdanii zakaa kennitanii, ergamoota kiyyatti amantanii, isaan gargaartanii, Rabbiif liqaa bareedaa liqeessitan, dhugumatti Ani hamtuuwwan keessan isin irraa harcaaseeti, Jannata laggeen ishee jala yaatu isin seensisa. Isin irraa namni san booda kafare, inni dhugumatti karaa qajeelaa irraa jallateera" jedhe.

Sababaa isaan waadaa isaanii diiganiif, isaan abaarree, onneewwan isaaniis gogduu taasifne, Iddoowwan isaanii (kan sirrii) irraa jechoota jijjiiru, Waan ittiin gorfaman irraa qooda wahii dagatan. Isaan irraa nama muraasa malee gantuu isaan irraa taate arguurraa hin deemtu. Dhiifama isaaniif godhi; irras dabri. Rabbiin tolchitoota jaalata. [7] ——— [7] asitti badii warra kitaabattu himame. waan isaan ahdii diganiif Rabbiin isaan abaaree qalbii isaanii goggoyduu godhe, kitaaba isaanii keessaa bakkafedhan akka fedhanitti keessaa haqanii jijjiiraan laaqanii balleessan.

Isaan nuti Kiristaanota jedhan irraallee waadaa isaanii fuunee, waan ittiin gorfaman irraa qooda wahii dagatan. Hanga Guyyaa Qiyaamatti gidduu isaanitti diinummaafi jibbaa buufne. ganaadha Rabbiin waan isaan dalagaa turan isaanitti hima.

Yaa warra kitaabaa! Dhugumatti, Ergamaan keenya (Muhammad s.a.w.) isinitti dhufeera, kan irra hedduu kitaabaa irraa waan isin dhoksaa turtan isiniif ibsuufi baay’ee isaa immoo dhiifamaan irra isiniif dabru. ifaanifi kitaabni mul'ataan (qur'aanni) Rabbi irraa isiniif dhufeera.

Rabbiin nama jaalala Isaa hordofe isaan (kitabdichaan) karaa nagaa qajeelcha, Dukkanoowwan irraa gara ifaatti eeyyama Isaatiin isaan baasa. Gara karaa sirriitti isaan qajeelcha.

Warri “Rabbiin isumatu Masiih ilma Maryami” jedhan dhugumatti kafaraniiru. Jedhi: " sila eenyutu Rabbi irraa tiksa? yoo Inni Masiih ilma Maryam, haadha isaatiifi namoota dachii irra jiran hunda balleesuu fedhe " (eenyu irraa deebisa?) (tokkolleenuu hinjiru). Mootummaan samii, dachiifi wantoota gidduu isaan lamaanii jiran hundaatuu kan Rabbiiti. Waan fedhe uuma. Rabbiin waan hunda irratti danda’aadha. [8] ——— [8] warri nabi iisaa ilma maryam gooftaa jedhee gabbare warra kafaree karaa haqaarraa bahe. nabi iisaan nama ergamaa Rabbiiti. gooftaa miti, gabbaramaa miti.

Yahuudonniifi Kiristaanonni "nuti ilmaan Rabbiitiifi jaalalleewwan Isaati" jedhan. (Ati) jedhi: " maaliif badiilee keessaniin isin adaba? Dhugumatti isin nama Inni uume irraayi. (Inni) nama fedheef ni araarama; nama fedhe immoo ni adaba. Mootummaan samiilee, dachiifi wantoota gidduu isaan lamaanii kan Rabbiiti. Deebiin garuma Isaatti" (jedhi). [9] ——— [9] yahuudaafii nasaaraan nikijiban. nuti ilmaaniifii jaallallee Rabbiiti jedhan. kuni kijiba isaan ilmaan rabbiitii miti. jaalallee Rabbiitii miti. isaan ilmaanuma namaa kan Rabbiin uume keessa tokko.

Yaa warra kitaabaa! ergamaan keenya (muhammad) kan (waan hunda) isiniif ibsu, eega wal irraa citiinsi ergamootaa argamee booda isinitti dhufeera. Akka isin gammachiisaafi dinniinaanis nutti hin dhufne hin jenneef, Dhugumatti gammachiisaafi akeekkachiisaan isinitti dhufeera Rabbiin waan hunda irratti danda’aadha.

Yeroo Muusaan ummata isaatiin jedhe [yaadadhaa]: "yaa ummata kiyya! Ni’imaa Rabbiin isin irratti oole yaadadhaa. yeroo nabiyyota isin keessa taasisee, moototas isin godheefi waan aalama (zamana keessanirraa) namtokkoofillee hin kennin isiniif kennee.

Yaa ummata kiyya! Dachii qulqulleeffamtuu Rabbiin isiniif barreesse (beytal maqdis Filisxeeniin) seenaa Dugdoowwan keessan duubatti hin deebi’inaa. (Yoo akkas gootan) hongaa’oo taatanii deebitu."

Nijedhan "Yaa Muusaa! ishee keessa ummata of tuultotatu (gara jabeeyyiitu) jira. Nuti hanga isaan ishee keessaa bahanitti ishee hin seennu. Yoo isaan ishee irraa bahan, nuti seenoodha".

Namoota (Rabbiin) sodaatan, kan Rabbiin ni’imaa Isaatiin isaan qanansiise irraa dhiirotiin lama ni jedhan: "balbala isaan irratti seenaa. Yeroo isa seentan isin injifattoota. Yoo mu’uminoota taataniif Rabbi qofarratti hirkadhaa."

Ni jedhan: "Yaa Muusaa! Hanga isaan ishee keessa jiranutti, nuti gonkumaa ishee hin seennu, Atiifi Gooftaan kee deemaa lolaa, nuti as tattaa'oodha".

(Muusaan) ni jedhe: "Yaa Gooftaa kiyya! Ani lubbuu tiyyaafii obboleessa kiyya irratti malee taaytaa hin qabu. Nuufi orma finciltootaa gidduu addaan baasi." [10] ——— [10] obboleessi isaa nabi haaruuni.

(Rabbiin) ni jedhe: "isheen (dachittii seenuun) waggoota afurtamaaf isaan irratti haraamfamtuudha; Dachii keessa dhama'an. (yaa muusaa) Ummata finciltoota irratti hin gaddin."

Oduu ilmaan Aadam lamaanii haqaan isaanirratti dubbisi. yeroo isaan waan Rabbitti isaan dhiheessu (qurbaana) dhiyeessan, isa tokko irraa qeebalamee isa kaan irraa qeebalamuu dide. (Inni lamuu isa duraatiin) ni jedhe: "Ani dhugumatti sin ajjeesa. " (Inni duraas) ni jedhe: "Rabbiin kan qeebalu warra Isa sodaatan irraayyi.[11] ——— [11] ilmaan Aadam kuni haabiiliifii qaabiil jedhaman. qurbaana silata Rabbiif dhiheessan kan haabiil niqeebalame, kan qaabiil nididame. achiin qaabiil hinaafee aaree obboleessa isaatiin sin ajjeesa jedheen. habiil maliif na ajjeefta Rabbiin nama isa sodaaterraa qeebalaa jedheen.

(haabil obboleessa isaa qaabiliin akkana jedhe) Yoo ati na ajjeesuuf harka kee gara kiyyatti diriirsites, ani si ajjeesuuf harka kiyya gara keetti hin diriirsu. (luuynummaaf osoo hintaane) Ani Rabbii Gooftaa aalamaan sodaadha.

Ani ati (na ajjeeftee) badii kiyyaafi badii keetiin deebitee warra ibiddaa irraa taatuun fedha. Kunis mindaa miidhaa hojjattootaati." [12] ——— [12] jecha kana haabiltu qaabiliin jedhe haala ibidda jahannamiin ka isa sodaachisu taheen akka inni yakka lubbuu qulqulluu balleesuurraa deebi'uuf jecha.

Lubbuun isaa (jallattuun) obboleessa isaa ajjeesuu isaaf miidhagsite, isa ajjeese. Warra hoonga’an irraas ta’e. [13] ——— [13] gorsa obboleessa isaa dideetuma lubbuun isaa hamtuun isa kakaaftee qaabil obbleesa isaa haabil badii takka malee ajjeese. akkasitti badii guddoo hojjatee warra hoongayerraa tahe.

Rabbiin harraagessa dachii haadhu erge Akkamitti akka reeffa obboleessa isaa dhoksu (awwaalu) isa argisiisuuf. yaa gaabbiitoo! "Sila ani Reeffa obboleessa kiyyaa dhoksuuf akka harraagessa kanaa ta’uun dadhabee?" jedhe. gaabbitoota irraa tahe. [14] ——— [14] isaa janaazaa obboleessa akka godhu wallaalee wajji rakkachaa jiru harragesi tokko dhufee isuma duratti boolla qotee harraagessa du'aa awwaale. kanarraa laallatee obboleessa isaa qabrii qotee awwaale. gabbitootarraa tahe.

Sababa kanaan Ilmaan Israa’iil irratti barreesine "namni lubbuu tokko lubbuu biraatiin maletti yookiin dachii keessa balleessuun maletti ajjeese akka waan nama hunda ajjeeseti; namni ishee jiraachise akka waan nama hunda jiraachiseeti" jechuu (murteessine). Dhugumatti, ergamoonni keenya ragaawwan ifa ta’aniin isaanitti dhuftee jirti. Ergasii irra hedduun isaanii sana booda dachii keessatti daangaa dabroodha. [15] ——— [15] kabajaa guddoo islaamummaan lubbu ilma namaatiif kennite. lubbu qulqulluu takka ajjeesuun akka nama lafarra jiru hunda ajjeesuutti yakki isaa guddaadha. akkuma sababaa tahanii lubbu takka du'arraa oolchuun akka waan nama lafarra jiru hunda du'arraa baraaranitti galata haalaan guddaa qaba.

Dhugumatti mindaan (adabni) warra Rabbiifi ergamaa Isaatiin lolanii, dachii keessa balleessaa deemanii, ajjeefamuu yookiin fannifamuu yookiin harkoowwaniifi miilleen isaanii faallaan irraa ciramuu, yookiin biyya irraa ari’amuudha. Kun addunyaatti isaaniif salphina. Aakhiraatti immoo isaaniif azaaba guddaatu jira. [16] ——— [16] islaamaan loluun shiftummaan yakka guddaadha. namni Rabbiifii ergamaa isaatti lola bane adaba ciccimaa kanaan adabama.

Isaannan odoo isin isaan irratti hin danda'in dura toowbatan malee; beekaa Rabbiin araaramaa mararfataadha.

Yaa warra amantan! Rabbiin sodaadhaa. Waan gara Isaatti dhihaattaniin barbaadaa. karaa Isaa keessatti qabsaa’aa. Akka milkooftaniif jecha.

Isaan kafaran odoo wanti dachii keessa jiru hundiifi fakkaatan isaas isa waliin isaaniif ta’ee isaan adabbii Guyyaa Qiyaamaa irraa of bituu fedhanii isaan irraa hin qeebalamu. Isaaniif adabbii laalessaa ta’etu jira.

Ibidda irraa ba’uu fedhu. Isaan ishee irraa kan ba’anii waantaane. Isaaniif azaaba itti fufaatu jira.

Hattichaafii hattittii harkoowwan isaan lamaanii muraa galata waan isaan dalaganiif, jiilchaa Rabbi irraa ta'eef jecha. Rabbiin injifataa, ogeessa. [17] ——— [17] hanniti yakka guddaadha. yakki kuni adaba guddaa kanaan nama adabsiisa.

Namni miidhaa (raawwachuu) isaa booda toowbatee tolche, Rabbiin tawbaa isaa irraa qeebala. Rabbiin akkaan araaramaa, akkaan rahmata godhaadha.

Sila ati Rabbiin mootummaan samiileefi dachii kan Isaa ta’uu hin beeknee! Nama fedhe ni adaba; nama fedheef ni araarama. Rabbiin waan hunda irratti danda’aadha.

Ati Yaa ergamaa! warri kufrii keessatti ariifatan si hin gaddisiisin Isaan afaanoowwan isaaniitiin amanne jedhanii onneewwan isaanii hin amanin irraa, Isaan yahuudoman irraas, kan kijibaaf dhaggeeffatanu, ummata biraa kan gara kee hin dhufiniif dhaggeeffatantu jiru. Jechoota bakka isaa irraa jijjiiru. "Yoo kana kennamtan isa qabadhaa; yoo isa hin kennamin immoo eeggadhaa" jedhu. Nama Rabbiin mokkoroo isaa fedhe Rabbi irraa waan tokko isaaf hin deebiftu. Sunniin warra Rabbiin onneewwan isaanii qulqulleessuu hin fedhini. Addunyaa kanatti salphinatu isaaniif jira; Aakhiraatti immoo adabbii guddaa ta’etu isaaniif jira.

Kijiba akkaan dhaggeeffattoota, haraama akkaan nyaatoodha. Yoo isaan sitti dhufan, gidduu isaaniitti murteessi; yookiin isaan irraa gara gali. Yoo ati isaan irraa gara galte homaa si hin miidhanu. Yoo murteessite haqaan gidduu isaaniitti murteessi. Rabbiin warra haqaan murteessan jaalata.

Sila akkamitti si murteessisiifatu odoo Tawraat kan murteen Rabbii ishee keessa jiru isaan bira jirtuu? Ergasii san booda gara galu. Jarri sun mu’uminootaa miti.

Nuti Tawraatiin kan ishee keessa qajeelfamaafi ifaan jiru taasifnee buufnee jirra. Nabiyyoonni warri fedha Rabbiitiif bulan warra yahuudomaniif isheedhaan murteessu. hayyoonniifi beektonnis waan kitaaba Rabbii irraa eegsifamaniniifi ishee irratti ragaa ta'aniin (murteessu). Namoota hin sodaatinaa; Ana sodaadhaa. Keeyyattoota kiyya gatii xiqqaan hin gurguratinaa. Namni waan Rabbiin buuseen hin murteessin, isaan sun kaafiroota.

Isaanirratti barreessine Ishee keessatti "Lubbuun lubbuudhaan, ijji ijaan, funyaan funyaaniin, gurri gurraan, ilkaan ilkaaniin, madaan gumaadha" (jechuun isaan irratti barreessinee) jirra. Namni isa sadaqate (gumaa dhiise) inni isaaf (badii) harcaasaadha. Namni waan Rabbiin buuseen hin murteessin, isaan sun miidhaa raawwattoota.[18] ——— [18] kuni seera islaamaa kan haqaati namni nama ajjeese ni ajjeefama, ka ija bayse ija isaattu bayfama, kan funyaan namaa mure funyaan isaattu murama, kan gurra mure gurra isaattu murama, kan ilkee cabse ilkee isaattu capha, madaanis fakkii isiitiin kafalami. yoo namarra laaffisan gumaatu kafalama,. kun seera Rabbii kanhaqaan guutameedha.

Faana isaanii irratti Iisaa ilma Maryam hordofsiifne, haala waan isaan duraa Tawraat irraa ta'ee dhuga'oomsaa taheetiin. Injiiliin isaaf kennine, kan isa keessa qajeelfamniifi ifaan jiru, dhugoomsaa waan isaan duraa Tawraat irraa ta'ee. qajeelfamaafi gorsa (Rabbi) sodaattotaaf tahe.

Warri Injiil waan Rabbiin isa keessatti buuseen haa murteessanu; Namni waan Rabbiin buuseen hin murteessin, isaan sun finciltoota [19] ——— [19] warri injiil kan isaan murteessuu dandayan osoo nabi muhammad hinergamin dura. sanbooda qur'aanaan shaarame(nassakhame) waan taheef isa dhiisani gara qur'aanaa dhufuun dirqama taha.

Nuti kitaaba (Qur’aana) haqaan gara keetti buufneerra. kan kitaaba irraa waan isa duraatiif dhugoomsaafi isa irratti tiksaa ta'ee. Waan Rabbiin buuseen gidduu isaaniitti murteessi. Dhugaa waan sitti dhufe irraa (dabuun) fedha lubbuu isaanii hin hordofin. Hundumaafuu seera shari’aatiifi karaa ifa ta’e taasifnee jirra. Rabbiin odoo fedhee ummata tokko isin taasisa ture. Garuu waan isiniif kenne keessatti isin qoratuuf (addaan isin baase). Hojii gaarii keessatti wal dorgomaa. Hunda taatanii deebiin keessan gara Rabbiiti, Waan isin isa keessatti wal dhabaa turtan isinitti hima. [20] ——— [20] seera Rabbiin buusee murteeffachuun irratti jiraachuun dirqama muslimaati.

"gidduu isaaniitti waan Rabbiin buuseen murteessi. Fedhiilee lubbuu isaanii hin hordofin. Garii waan Rabbiin gara keetti buusee irraas akka si hin deebifne isaan eeggadhu. " (jechuudhaan buufne). Yoo isaan (sirraa) gara galan, beeki Rabbiin garii badii isaaniitiin isaan tuquu (adabuu) barbaada. hedduun namoota irraa ta'e finciltoota.

Sila murtii 'jaahiliyyaa (wallaalummaa) barbaadanii? Ummata hubannoo qabaniif wanti Rabbi irra murtiin isaa miidhagaa hin jiru.[21] ——— [21] Seerri ilmi namaa ufbiraa baase seera wallaaltotaa (jaahiliyyaa) jedhama ittiin murteefachuun dhoowwaadha. seera Rabbiin buuseen murteefachuutu karaa haqaati.

Yaa warra amantan! Yahuudotaafi Kiristaanotas jaalallee keessoo hin godhatinaa. Gariin isaanii jaalallee gariiti, Isin irraa namni jaalallee isaan godhate inni isaanuma irraayyi. Rabbiin ummata miidhaa hojjattoota hin qajeelchu. [22] ——— [22] yahuudaafii nasaraa jaalallee keessoo godhachuun muslimarratti dhoowwaadha.

Isaan onneewwan isaanii keessa dhukkubni (munaafiqummaa) jiru, isaan (jaalachuu) keessatti kan ariifatan agarta. "naannawaan rakkinaa nu tuquu sodaanna" jedhan. Rabbiin injifannoo yookiin murtii isa biraa ta’e fidee, waan lubbuu isaanii keessatti gadi qabatan irratti gaabbitoota ta'uun isaanii mirkanaa'eera.

Isaan amanan ni jedhu: "isaan nuti isinii wajjin jirra jedhanii kakuu cimaa Rabbiin kakatan isaan kanaa?" (jedhu). Dalagaaleen isaanii badde. Hongaa'oo ta'an.

Yaa warra amantan! Isin irraa namni amantii isaa (Islaama) irraa gara gale, Rabbiin namoota isaan jaalatuufi isaanis Isa jaalatan fuulduratti ni fida, kan mu’uminootaaf gadi of qabanii kaafiroota irratti ciman, kan karaa Rabbii keessatti qabsaa’an, komii warra isaan komatuu kan hin sodaanne (fuulduratti ni fida). Kun tola Rabbiiti. Nama fedheef isa kenna. Rabbiin (kenni isaa) bal'aa, beekaadha. [23] ——— [23] Aayata kana keessatti Rabbiin warra diinirraa galagaleen loleeti. mu'imintoota isaa warra isa jaalatu ka innis isaan jaalatu akka fidu himee bifa gaarii isaanii ibse.

Dhugumatti, jaalalleen keessan Rabbiifi ergamaa Isaati Ammas warra amanani, kanneen salaata dhaabaniifi kan rukuu'a godhan ta'aa zakaa kennaniidha.

Namoonni Rabbiin, ergamaa Isaatiifi warra amanan jaalallee taasifatan (isaan garee Rabbiiti). Dhugumatti gareen Rabbii isaanumatu injifattoota.

isin Yaa warra amantan! Warra amantii teessan qishinaafi tapha taasisan kan warra isin dura kitaaba kennamaniifi kaafiroota irraa ta’an jaalallee hin taasifatinaa, Yoo mu’uminoota taataniif Rabbiin sodaadhaa. [24] ——— [24] warra islaamummaatti qishnaa godhu jaalallee godhachuun hintahu. islaamummaa tuffachuufii itti qoosuun badii hamtuudha.

Yeroo gara salaataa lallabdan (azaana gootan), qishinaafi tapha ishee godhatu. Kun waan isaan ummata hin xiinxalle ta’aniifi.

Jedhi "Yaa warra kitaabaa! Sila waan nurraa jibbitan niqabdanii nuti Rabbitti amanuu keenya malee? waan gara keenya buufamettis, waan kana dura buufamettis (amanuu keenya malee).irra hedduun keessan finciltoota.

Jedhi: "Sila kan adabbiin isaa Rabbiin biratti san caalaa hamaa ta’e isiniif himuu? (inni sun) Nama Rabbiin isa abaareefi isa irratti dallane, kan isaan irraa jaldeessaafi booyye taasise, isaan xaaghuuta (gabbaramtoota Rabbiin malee) gabbaran, isaan sun warra (Aakhiratti) iddoon isaanii hamaa ta'ee, irra jallatoowwani karaa qajeelarraa."

yeroo isinitti dhufan "nuti amanne" jedhu, Isaan odoma dhugumatti kufrii wajjin seenaniifi isaan dhugumatti isumaa wajjin ba’anii jiranuu. Rabbiin irra beekaa waan isaan dhoksaa turaniiti.

Baay’ee isaan irraa ta'e kan badii, daangaa dabruufi haraam nyaachuu isaanii keessatti ariifatan argita. Wantoonni isaan hojjataa turan waa fokkate!

Sila maaliif hayyoonniifii beektonni isaan hin dhorgine? jechoota isaanii kan badiitiifi wantoota dhorgaman nyaachuu isaanii irraa. Wanti isaan dalagaa turan waa fokkate!

Yahuudonni "harki Rabbii hidhamtuu dha" jette. Harkoowwan isaanii hidhamtee, waan jedhaniin abaaramaniiru, Lakki! Harki Isaa lamaan diriiroodha. Akka fedhetti kenna. Dhugumatti, irra hedduu isaaniitiif wanti Gooftaa kee irraa gara keetti buufame daangaa dabruufi kufrii dabala. Diinummaafi wal jibbaa hanga Guyyaa Qiyaamatti gidduu isaaniitti darbine. Dhawaata isaan ibidda lolaaf qabsiisaniin Rabbiin ishee dhaamsa. Isaan badii dachii keessa facaasuuf fiigu. Rabbiin badii hojjattoota hin jaalatu. [25] ——— [25] Ayata kanarraa wanni barannu -yahuudaan ummata badaa Rabbiin arrabse tahu. -yahuudaan badii isaaniitiif abaaraman, Rabbiin isaan abaare. -Rabbiin keenya harka lama tan kennaan diriirfamte qaba.

Odoo warri kitaabaa (Nabi Muhammaditti) amananii Rabbiin sodaatanii, silaa hamtuuwwan isaanii isaanirraa haqna, jannata qananii isaan seensifna.

Odoo isaan Tawraatiin, Injiiliifi waan Gooftaa isaanii irraa gara isaanitti buufametti (qur'aanatti) hojjatanii, silaa gubbaa isaanitiifi miiloowwan isaanii jalaa nyaatu turan. Isaan irraa ummata giddu galeessa ta'antu jira. Hedduun isaan irraa ta’e immoo hojiin isaanii waa fokkate.

Yaa Ergamichaa! Waan Gooftaa kee irraa sirratti buufame geessi. Yoo (kana) hin dalagin, ati ergaa Isaa hin geessifne. Rabbiin namoota irraa si eega. Rabbiin ummata kaafiraa hin qajeelchu. [26] ——— [26] Nabiin hunda waan geessutti ajajame guutee geessee jira. namni nabiin ergaa guutuu hingeessine jedhe Rabbirratti kijiba guddaa kijibe.

Jedhi: "Yaa warra kitaabaa! Isin hanga Tawraatiin, Injiiliifi waan Gooftaa keessan irraa gara keessanitti buufametti (Qur'aanatti) hojjattanitti homaa irra hin jirtan.". Dhugumatti, wanti Gooftaa kee irraa gara keetti buufame daangaa dabruufi kufrii irra hedduu isaaniitiif dabala. Ummata kaafiraa irratti hin gaddin.

Isaannan amanan, isaan yahuudoman, saabi’oonnii fi kiristaanonnis, namni (nabi muhammad hordofee) Rabbiifi guyyaa Aakhiraatti amanee, gaggaarii dalage, isaan irra sodaan hin jiru; isaan hin gaddanis.

Dhugumatti, Nuti waadaa Ilmaan Israa’iil irraa fuunee ergamootas gara isaanitti erginee jirra. Dhawaata ergamaan waan lubbuuleen isaanii hin feeneen isaanitti dhufuun garii isaanii kijibsiisanii; garii isaanii immoo ajjeesan.

Adabbiin (mokkoraan) hin jirtuu yaadan. Kanaafuu jaamanii duudan, Ergasii Rabbiin tawbaa isaanii irraa qeebale, Ergasii irra hedduun isaanii jaamanii duudan. Rabbiin waan isaan dalagan argaadha. [27] ——— [27] Jaamanii duudan jechuun haqa hordofuu didan, ijaafii gurra isaanii irraa cufatan jechuudha.

Warri "Rabbiin Masiih Ilma Maryami" jedhan dhugumatti kafaranii jiru. Masiih ni jedhe: "Yaa Ilmaan Israa'iil! Rabbii Gooftaa kiyyaafi Gooftaa keessan ta’e gabbaraa. Dhugumatti, namni Rabbitti qindeesse Rabbiin isa irratti jannata haraama taasiseera. Teessoon isaas ibidda, Miidhaa raawwattootaaf tumsitoonni hin jiranu." [28] ——— [28] warri nasaaraa kan nabi iisaa ilma maryam Rabbi gooftaa jedhaniinii gabbaran kafaranii jiran. nabi iisaan nama ilma mariyami Rabbii miti. ilma Rabbiitisii miti. Rabbiin ilmoo hinqabu.

Isaan "Rabbiin sadaffaa sadeeniiti" jedhan dhugumatti kafaraniiru. Gabbaramaa tokkicha malee haqaan gabbaramaan biraa hin jiru. Yoo waan jedhan (kana) irraa hin dhorgamin, dhugumatti warra isaan irraa kafaran azaaba laalessaa ta’etu tuqa.[29] ——— [29] kunis cubbuu dhara guddaa ummanni nasaaraa irra jirurraayi. gabbaramtoota sadi godhatanii Rabbiin sadaffaa sadeeniiti jedhan. akkasitti kafaranii jallina seenan. Rabbiin tokko shariika hinqabu.

Sila gara Rabbiitti tawbatanii araarama Isa hin kadhatanuu? Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha.

Masiih Ilma Maryam ergamaa isa dura ergamoonni dabran malee hintaane. Haati isaas dhugoomsituudha. Lamaanuu nyaata kan nyaatan turan. Akkamitti akka keeyyattoota ifa isaaniif taasifnu ilaali. Ergasiis akkamitti akka isaan (dhugaa irraa) garagalan ilaali. [30] ——— [30] nabi iisaan abbaa hinqabu, haati maryama, ergamaa Rabbiiti nabiyyiidha.

Jedhi: "Sila isin Rabbiin malee waan miidhaafi faayidaa isiniif hin qabne gabbartuu? Rabbitu Isa hunda dhagayaa, hunda beekaadha."

Jedhi: "Yaa warra kitaabaa! amantii keessan keessatti dhugaa malee daangaa hin dabrinaa. Fedhii ummata duraan jallatanii dabranii, (namoota) heddus jallisaniifi karaa qajeelaa irraa jallatanii hin hordofinaa."

Isaan Ilmaan Israa’iil irraa kafaran arraba Daawuudiifi Iisaa Ilma Maryam irratti abaaramaniiru. Kun waan isaan (Rabbiin) faallessaniifi kan daangaa dabran turaniifi.

Hamtuu hojjatan irraa kan wal hin dhorgine turan. Wantoonni isaan hojjataa turan waa fokkate. [31] ——— [31] hamturraa waldhoowwanii gaaritti wal ajajuun utubaa islaamummaati. kana dhiisanii badirratti callisanii wal laallaan abarsa Rabbii keessa seenan.

Hedduu isaan irraa ta’e kan warra kafaran jaalallee godhatan argita. wanti lubbuun isaanii isaaniif dabarsite waa fokkate Rabbiin isaan irratti dallanuuf sababaa kantahe. Isaan azaaba keessattis hafoodha.

Odoo kan Rabbitti, nabiyyittiifi waan gara isaatti bu’etti amanan ta’anii, silaa isaan (mushrika) jaalallee hin godhatanu turan. Garuu isaan irraa (namoonni) hedduun finciltoota.

Dhugumatti namoota diinummaan warra amananiif akkaan cimaa ta'an yahuudotaafi mushrikoota ta’uu argita. Dhugumatti, namoota jaalalaan isaan amananitti irra dhihoo ta’an warra "nuti kiristaanota" jedhan ta’aniitiin agarta. Kun waan isaan irraa qeesonniifi monokseewwan jiraniifi isaan hin boonan.[32] ——— [32] diinummaan yahuudaafii mushrikni mu'imintootaaf qaban hamtuun Rabbiin dubbate kunoo ifatti mul'atti.

(Kiristaanonni) yeroo waan gara ergamichaa (muhammad) buufame (qur'aana) dhagayan, sababaa dhugaa beekaniif jecha kan ijji isaanii imimmaan dhangalaaftu argita. Ni jedhu: "(Yaa) Gooftaa keenya! Nuti amannee ragoota (muslimtoota) wajjin nu barreessi. [33] ——— [33] warra kitaabaarraa kanneen yeroo qur'aana dhagaye booyee islaamayeetu jira. sun akka mootii najjaashiifii warra isaan wajji islaamawaniiti. zamana hundaa warri jaalalaan gara islaamummaa dhufu hedduutu jira.

Sila maaltu nuuf jiraayyi Rabbiifi dhugaa irraa waan nutti bu’etti (kan nabi muhammad fidetti) amanuu dhabna? (homaa nuuf hinjiran). Gooftaan keenya ummata gaggaarii wajjin (jannata) nu seensisuu ni kajeella" (jedhu). [34] ——— [34] hiikkaan - gooftaan keenya nabiyyootaafii hordoftoota isaanii wajji jannata nuseensisuu kajeella jechuudha.

Sababaa waan isaan jedhaniitiin Rabbiin jannatoota laggeen ishee jala yaatu, isaan badhaase, ishee keessatti hafoodha, Kuni mindaa warra tolchitootaati.

warreen kafaranii keeyyattoota keenya kijibsiisan, isaan sun warreen ibiddaati.

Yaa warra amantan! gaggaarii waan Rabbiin isiniif hayyamee haraama hin taasisinaa. Daangaa hin dabrinaa; Rabbiin warra daangaa dabranu hin jaalatu. [35] ——— [35] waan Rabbiin hayyame haraam godhanii lagachuun dhoowwaadha. haraamessuufii halaalessuunis hojii Rabbii qofa.

Waan Rabbiin isiniif hire irraa nyaadhaa, Halaala gaarii haala taheen. Rabbii Isa isin itti amantan sodaadhaa.

Rabbiin isin hin qabu kakuu keessan kan osoo itti hin yaadin kakattan (kakuu dogoggoraa) keessatti, Garuu waan kakuuf murteeffattanii (kakattaniin) isin qaba. adabbiin isaa hiyyeeyyii kudhan giddu gala waan maatii keessan nyaachiftan irraa nyaachisuu, yookiin isaan uffisuu, yookiin gabra bilisoomsuudha. Namni hin argatin, guyyaa sadi soomuu qaba. kuni adabbii kakuulee keessaniiti yogguu kakattan. Kakuulee keessan tiksaa. Rabbiin akka kanatti keeyyattoota Isaa isiniif ibsa akka isin galateeffattaniif jecha.[36] ——— [36] Namni kakuu isaa cabsee faallaa waan kakatee hojjate. adabbiin isaa sadarkaa duraatti 3n kana keessaa filata A-hiyyeeyyii kudhan nyaachisuu. B-isaan uffisuu. C-gabra bilisoomsuudha. sadarkaa 2ffaatti yoo kanneen hin argatin guyyaa sadi soomana. - nyachisiinsi nama quubsuu, yoo midhaan hire ammoo cinaa sugudaa kiiloo1fi cina nama tokkoof kenna, waliigala suguda 5 yookaa kg15 kenna. -gabri bilisoomsu muslima tahuu qaba.

Isin Yaa warra amantan! farsoon (kamriin), qumaarri, taaghuunni, xiyyaan hixaa (carraa) ilaallachuun (raaggachuun) najisa dalagaa sheyxaanaa irraayyii isa irraa fagaadhaa. akka milkooftaniif jecha.[37] ——— [37] } farshoon waan nama sakraansaa hunda. qumaarri waan nama lamaan taphatanii maallaqa walirraa nyaatani. ansaab (taaguut) jechuun dhagaa soodduu mushrikni dhaabee isii biratti horii qaluudha. azlaam xiyya hixaa yooka nasiibaan barbaaddatani, ittiin raaggataniidha. kuni hundinuu badii hamtuu hojii sheyxaanaati. irraa fagachuun dirqama.

Wanti sheyxaanni fedhu gidduu keessanitti diinummaafi wal jibbaa buusuudha, dhugaatii macheessituufi qumaaraan. Rabbiin yaadachuufi salaata irraa isin dhorguudha. Sila isin hin dhorgamtanuu? [38] ——— [38] Rakkoo sheyxaana hordofanii farshoo dhuguufii qumaara (kasaaraa) taphachuun namatti fidduutu asitti ibsame. A- diinummaa nama jiddutti buusuu. B- jibbaa nama jiddutti buusuu. C-zikrii Rabbiirraa nama dhoowwuu. D- salaatarraa nama dhoowwuu, kanaaf irraa dhoowwamaa jedhe.

Rabbiin tole jedhaa. Ergamas tole jedhaa (Wantoota dhorgaman kanneen irraa) eeggadhaa, Yoo irraa gara galtan immoo ergamaa keenya irra wanni jiru (ergaa keenya) geessiinsa mul'ataa tahe geessuu qofa akka tahe beekaa.

warra amananii gaarii hojjatanirra badiin hinjiru, Waan (dur) nyaatan keessatti, yeroo (Rabbiin) sodaatanii (Isatti) amananii gaggaarii hojjatan, ergasii (Rabbiin) sodaatanii (Isatti) amanan; ammas (Rabbiin) sodaatanii (dalagaa) tolchan. Rabbiin toltuu hojjattoota jaalata.

Yaa warra amantan! Rabbiin waan adamsoo irraa harkoowwan keessaniifi waraanneen keessan argatteen isin mokkora. nama ghaybiitti Isa sodaatu mul’isuuf jecha. Namni kana booda daangaa dabre isaaf adabbii laalessaatu jira. [39] ——— [39] sahaabota yeroo isaan hajjiifii umraa hidhatanii jiran, kan bineensa barraa al'oolachuun isaanirratti dhoowwaadhaa Rabbiin isaan qorate. Rabbiin bineensa isanitti asdhihaatee isaan bira yaa'uun isaan mokkore. yoo dilii dalaguun siif mijjooyte Rabbiin simokkoree beeki Rabbi sodaadhuu irraa ufqabi.

Yaa warra amantan! odoo (hajjiifii umraa) hidhattanii jirtanuu bineensa bosonaa hin ajjeesinaa. Namni isin irraa odoo beekuu ajjeese, adabbiin isaa beeylada irraa fakkii waan ajjeeseeti. isinirraa namni haqaa lama isa haamurteessuu. haala wareega taateen kan ka’abaa geeffamtu, yookiin hiyyeeyyii nyaachisuu, yookiin qixxee kanaa soomuudha. (Kunis) akka adabbii hojii isaa dhandhamuufi. Waan (dhorgamuun dura) dabre Rabbiin irra isiniif dabreera. Nama (gara badichaa) deebi’e Rabbiin haaloo irraa ba’ata. Rabbiin injifataa, abbaa haaloo ba’annaati.[40] ——— [40] hiikkaan isaa namni hajjiifii umratti jiru, akkasuma daangaa makkaa keessatti bineensa bosonaa ajjeesuun dhoowwaadha. yoo ajjeese ni adabama. adabni isaa 1-bineensa inni ajjeesee san kafakkatu beyladarraa kaibaa (makka) keessatti qalee miskiinaa qooda. fakkeenyaaf yoo gadamsa ajjeese horii, yoo borofa ajjeese hoolaa, yoo kuruphoo ajjeese re'ee qala. 2- yookaa gatii beeyladaan kuni baasuun midhaan bitee qooda. miskiina tokkoof walakkaa sugudaa. 3- yookaa nisoomana walakkaa sugudaarraa soomana guyyaa tokko akkasitti herregee. kana namoota hayyuma qaban lamatu taa'ee shalagee itti murteessa.(tafsiirul muyassar).

Isiniif eeyyamameera AdamSoon galaanaafi nyaanni isaas, itti fayyadama keessaniifi daldaltootaatiif jecha. Waan hidhannaa Hajjii keessa jirtanuun adamSoon lafa irraa isin irratti haraama godhame. Rabbii isa gara Isaatti oofamtansan sodaadhaa. [41] ——— [41] kana jechuun yeroo hajjiifii umraa hidhatan bineensa barraa lafarra jiraatu ajjeesuun dhoowwaadha, garuu waan bishaan keessa jiraatu ajjeesanii nyaachuun hayyamamee jira jechuudha.

Rabbiin Ka’abaa mana kabajamaa,namootaaf gadi dhaabbii (jireenya) taasiseera. ji’a kabajamaas, horii wareegaas, horii wareegaaf mallattoon morma irratti godhames (kabajeera). Kun akka Rabbiin wantoota samii keessa jiraniifi wantoota dachii keessa jiranis hunda kanbeeku tahe beektaniifi, ammas akka Rabbiin waan hunda beekaa ta’uu beektaniifi.[42] ——— [42] ka'ibaan mana roga afurii kan akka utubaatti handhuura masjidalharaam keessatti argamuudha. ka'ibaa nabi ibraahimtu ilma isaa ismaa'iiliin wajji jaare. ka'ibaan sadarkaa guddaa qabdi. qiblaa (kallattii salaataa) tan mu'imintootaati.

Beekaa! Rabbiin (abbaa) adabbii cimaati. Dhugumatti Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha.

Ergamicha irra (ergaa Rabbii) geessisuu malee homaa hin jiru. Rabbiin waan isin mul’iftaniifi waan isin dhoksitan ni beeka.

Jedhi: "fokkataaniifi bareedaan wal hin qixxaatan, Odoma baay’inni wantoota fokkataa si dinqisiisellee". Yaa warra qalbii qabdan akka milkooftaniif jecha Rabbiin sodaadhaa.

Yaa warra amantan! waan yoo ifa isiniif ibsamte isin hammeessitu irraa hin gaafatinaa. Yoo yeroo Qur’aanni buufamu ishee irraa gaafattan isiniif ibsamti. Rabbiin ishee irra dabreera. Rabbiin araaramaa obsaadha. [43] ——— [43] gaafii garmalee tan bu'aa barnootaa hinqabne gaafachuun dhoowwaadha.

Ummanni isiniin duraa dhugumatti ishee gaafatanii, ergasii sababaa isheetiin kaafiroota tahan.

Rabbiin "Bahiiraah", "Saa’ibaa", "Wasiilaa"fi "Haam" karaa hin goone. Garuu warri kafaran Rabbirratti soba kijibu. Irra hedduun isaanii hin xiixalanu. [44] ——— [44] kanneen maqaa beeyladoota mushriktoonni taabota isaaniitiif kennaniiti, kana Rabbiin karaa hingoone. A-bahiiraa jechuun beeyladaa (gaala) yeroo isiin hanga tokko horte gurra isii muranii taabotaaf dhiisaniiti kan itti hinfayyadamne. B-saaibaan:- taan taabotaaf dhiifamtu tan itti hinfayyadamne. C-wasiilaan:- tan dhalaa hedduu walitti aansitee hortee san booda taabotaaf dhiifamtu. D-haam:- korma hanga beekamaa tokko horsiise (dhalche) kan sanbooda taabotaaf dhiifamuudha. kuni hunduu dhara, waan Rabbiin karaa godhee miti. kuni jallina irraa fagachuu barbaachisa.

Yeroo "gara waan Rabbiin buusee (Qur'aanaa) fi gara ergamichaa (muhammad) kottaa" isaaniin jedhame "wanti nuti abbootii keenya irratti argine nuuf ga’aadha" jedhu. Sila odoo abbootiin isaanii homaa kan hin beekneefi karaa hin qajeelle ta’anillee (isaanuma hordofuu)?(hordofuu hinqaban).

Yaa warra amantan! Lubbuu keessan (qabuun) isinirra haajiraatu, Yeroo isin qajeeltan namni jal’ate (yoo yaamtanii dide) isin hin miidhu. Deebiin keessan hundaatuu gara Rabbiiti. Waan isin dalagaa turtan isinitti hima.

Yaa warra amantan! Yeroo tokkoo keessanitti duuti dhufe yoggaa dhaamsaa jidduu keessanitti ragaan (isin irratti dirqama). nama haqaa lama kan isin irraa ta’e, yookin nama lama kan isiniin maleerraa tahe, yoo isin dachii keessa deemtanii balaan du’aa isin mudate (ragaan isin irratti dirqama). Yoo shakkitan booda salaataatii isaan lamaan dhaabdanii Rabbiin kakatu "odoma fira dhihoo ta’eeyyuu isaan (ragaa keenyaan) maallaqa hin jijjiirrannu; ragaa Rabbii hin dhoksinu; nuti yeroo san (yoo dhooysine) warra dilaawaa irraayyi" jedhanii (haa kakatanii). [45] ——— [45] namni du'aa deemu yeroo du'uu isaa beeke waa dhaammachuun barbaachisaadha. waan dhaammatu sanirratti ragaa nama lama muslimarraa haagodhu. yoo muslima dhabe nama muslima hintahin irra nama lama ragaa haagodhuu.

Yoo isaan lamaan badii haqa godhachuun beekame, fira warra (dhaala) haqa godhate irraa namni lama bakka isaan lamaanii dhaabatanii "ragaan keenya ragaa isaan lamaanii irra dhugaadha; nuti daangaas hin dabrine; yeroo san nuti miidhaa raawwattoota irraayyi" (jedhanii) Rabbiin kakatu.

Kanatu irra dhihoodha Ragaan bifa sirriin dhufuufi eega kakuulee isaaniitii kakuuleen deebifamuu sodaachuuf. Rabbiin sodaadhaatii (ajaja isaas) dhagayaa. Rabbiin ummata finciltoota hin qajeelchu.

Guyyaa Rabbiin ergamoota (Isaa) walitti qabee "deebii maaliitu isiniif deebi’e" jedhu (yaadadhu). (Isaan) "nuti beekkomsi nuuf hintaane; Ati situ akkaan beekaa fagooti" jedhan.

yeroo Rabbiin jedhe (dubbadhu) “Yaa Iisaa ilma Maryam! qananii tiyya tan ani siifi haadha tee irratti oole yaadadhu. yeroo Ani ruuhiiqudus (jibriiliin) si jabeesse, haala ati daa’imummaafi ga’eessummaan nama dubbiftuun" Ammas (yeroo) Ani kitaaba, ogummaa, Tawraatiifi Injiiliin si barsiise. yeroo heyyama kiyyaan dhoqqee irraa waan akka simbiraa uumtee afuura keessatti afuuftee heyyama kiyyaan simbira taatu; yeroo heyyama kiyyaan jaamaafi shoolii (barasa) fayyiftu, yeroo heyyama kiyyaan du’aa kaaftu, yeroo (si ajjeesuu barbaadnaan) banii Israa’iil sirraa deebise, yeroo ati ragaa ifa ba’aan isaanitti dhufnaan isaan irraa warri kafaran “kuni sihrii ifa galaadha” jedhan, " (yaadadhu). [46] ——— [46] asitti sadarkaafii mu'ijizaa Rabbiin nabi iisaaf kenneetu dubbatame. hundi isii hayyama Rabbiitiini. akkuma nabiyyoota birootii hayyama isaatiin mu'ijizaalee adda addaa kennetti.

Yeroo ani gara hawaariyyootaa beeksisee "Anaafi ergamaa kiyyatti amanaa" jechuu, isaanis "Nuti amanne; akka nuti Muslimoota taane ragaa bahi" jedhan (yaadadhu).

Yeroo hawaariyyoonni "Yaa Iisaa Ilma Maryam! Sila Gooftaan kee maaddii (qorii) samii irraa nuuf buusuu danda’aa?" jedhanu (yaadadhu). (Iisaanis) "Yoo mu’uminoota taataniif Rabbiin sodaadhaa" jedhe.

(Isaan) "Nuti ishee irraa nyaachuu feena jedhan. onneewwan teenya tasgabbaa’uus, ati dhugaa nutti dubbattee mirkaneeffachus (feena) nuti san irratti warra ragaa ba’an irraa ta’uu (feena)" (jedhan).

Iisaa Ilma Maryam ni jedhe: "Yaa Allaah! Gooftaa keenya! samii irraa maaddaa nyaataa nurratti buusi, tan ayyaana (guyyaa gammachuu) nuuf taatu dura keenyaafii booda keenyaafis. tan mallattoo sirraa (buute) nuuf taatu. hiree nuu hiri Ati caalaa warra rizqii kennuuti."

Rabbiin ni jedhe: "Ani ishee isinirratti buusaadha. Isin irraa namni san booda kafare, Ani adabbii aalama irraa tokkollee hin adabnen isa adaba."

Yeroo Rabbiin "Yaa Iisaa Ilma Maryam! sila situ namootaan anaafi haadha tiyya Rabbii gaditti gabbaramaa lama taasifadhaa jedhee?" jedhu (yaadadhu). (Inni) ni jedhe: "Ati qulqulloofte! Ani waan haqa naaf hin taane jechuun anaaf hin ta'u. Yoo ani isa jedheera ta'eef, ati dhugumatti isa beekteejirta. Waan lubbuu kiyya keessaa ni beekta. Ani waan nafsii kee keessaa hin beeku. Dhugumatti, ati akkaan beekaa waan fagooti. [47] ——— [47] Rabbiin guyyaa qiyaamaa nabiyyullaahi iisaa ilma mariyam nigaafata. situ akka siifii haadhatee maryam nawajjiin gabbaran ummata ajajee? jedhaan. nabi iisaanis lakki ani hinajajnee jedheeti deebisa. kuni lola warra rabbiin wajji waagabbarerratti bu'u hamaa tahuu ibsa.

Waan ati itti na ajajje malee waan biraa isaaniin hin janne, (sun) ‘Rabbiin, Gooftaa kiyyaafi Gooftaa keessan gabbaraa' (jechuudha). Hangan isaan keessa turetti isaan irratti ragaan ture. Erga ol nafuutee booda ati isaan irratti tiksaa taate. Ati waan hunda irratti ragaadha.

Yoo isaan adabde, isaan gabrootuma keeti. Yoo isaaniif araaramte , ati simatu injifataa, ogeessa. [48] ——— [48] hiikkaan isaa - yoo isaanirraa warra amanee shirkirratti hindu'iniif araramte- jechuudha.

Rabbiin ni jedhe: "Kun guyyaa warra dhugaa dhugaan isaanii isaan fayyaduudha. Isaaniif ishee keessatti zalaalam jiraatoo ta'anii jannatoota jala ishee laggeen yaatutu jira. Rabbiin isaan irraa jaalateera. Isaanis Isarraa jaalataniiru. Kun milkii guddaadha."

Mootummaan samii, dachiifi wantoota isaan keessaa kan Rabbiiti. Inni waan hunda irratti danda’aadha.

Faaruun (galanni) hundi kan Rabbii isa samiileefi dachii uumee, dukkanaafi ifa argamsiiseeti. Ergasii isaan kafaran Rabbii isaaniitti qindeessu. [1] ——— [1] Faaruun guutamtuun Rabbiif taate kan waan hunda uumeef.

Inni isa dhoqqee irraa isin uumee ergasii beellama (du'aa) murteesseedha. Beellamni beekamaan (Qiyaamaan) immoo Isa bira jira. Ergasii isin ni shakkitu.

Inni samiilee keessattiifi dachii keessattis gabbaramaadha. Iccitii keessaniifi ifa bahaa keessanis ni beeka. Waan isin hojjattanis ni beeka.

Keeyyanni keeyyattoota Gooftaa isaanii irraa taate isaanitti dhuftee yoo kan isaan ishee irraa gara galan ta'e malee hin hafu.

Dhugumatti, isaan yeroma dhugaan isaanitti dhufu kijibsiisaniiru. Oduun waan (adabbii) isaan itti qoosaa turanii fuulduratti isaanitti dhufa.

Sila isaaniin dura jaarraa (ummata) irraa meeqaa meeqa (heddu) balleessuu keenya hin ilaalanuu? kan dachii keessatti hanga isiniif hin mijeessin isaaniif mijeessine. Rooba wal hordofaa ta'ee isaan irratti buufne. Laggeenis jala isaanii akka yaatu goone. Badiilee isaaniitiin isaan balleessinee. booda isaaniitii jaarraa biraa uumne.

Odoo kitaaba waraqaa irratti barreeffame sirratti buufnee silaa harka isaanitiin isa tuqanii warri kafaran "kun sihrii ifa bahe malee hintaane" jedhu.

Ni jedhu: "Maaliif Maleykaan isa irratti hin buufamin? " Odoo Maleykaa buufnee silaa dhimmichi ni raawwatama; Ergasii hintursiifaman.

Odoma (nabiyyicha) maleykaa isa gooneeyyuu dhugumatti silaa (nama) dhiira isa taasifneeti waan isaan walitti fakkeessan isaan irratti wal fakkeesina turre.[2] ——— [2] hiikkaan osoo malaaykaa kaisaanitti erginu taateeyyu silaa malaaykaan san bifa namaatiin ergina akka irra dhagayuu itti haasawuu dandayaniif jecha.

Dhugumatti, ergamoota si dura turanitti qoosamee ture. Isaan irraa warra qoosanitti wanti isaan itti qoosaa turan (azaabni) isaanitti marse.

Jedhi: "dachii keessa deemaa; ergasii booddeen warra dhugaa kijibsiisee akkam akka ta’e ilaalaa." [3] ——— [3] Booddeen warra jallatee diin kijibsiisee Rabbiin itti dallanee isaan dhabamsiise. kana laalaa ittiin gorfamaa jechuu.

"Wantoonni samiileefi dachii keessa jiran kan eenyuuti?" jedhi. “Kan Rabbiiti” jedhi. Lubbuu Isaa irratti rahmata barreessee jira. Dhugumatti, Guyyaa Qiyaamaa keessatti walitti isin qaba. Mamiin isa keessa hinjiru. Isaan lubbuulee isaanii hoongessan, isaan hin amananu.

Wanti halkaniifi guyyaa keessa callises kan isaati. Inni dhagayaa, beekaadha.

Jedhi "Sila Rabbiin malee gabbaramaa biraa godhadhaa? (inni) uumaa samiifi dachiiti, inni ni nyaachisa hin nyaachifamu". jedhi "Ani jalqaba nama Rabbiif bulee (islaamawee) ta'uttin ajajame. Mushrikoota irraas hin ta'in (naan jedhame)".[4] ——— [4] hiikkaan: yaa egamaa kiyya jedhi -Allaaha malee gargaaraa godhadhaa? (hingodhadhu).

"Ani yoon Gooftaa kiyyatti dilaaye adabbii guyyaa guddaan sodaadha" jedhi.

Namni guyyaa san (azaabni) isarraa deebifame, dhugumatti (Rabbiin) isa mararfateera. sun milkii guddaadha.

Yoo Rabbiin miidhaan si tuqe, Isa malee deemsisaan isaaf hin jiru. Yoo toltuudhaan si tuqe, Inni waan hunda irratti danda’aadha.

Inni gabroota Isaa irratti mo’ataadha. Inni ogeessa, keessa beekaadha.

jedhi "Sila ragaadhaaf waan hunda irra maaltu guddaadha?" jedhi. "Rabbiin Gidduu kiyyaafi gidduu keessanitti ragaadha. Qur’aanni kuni akkan ittiin isiniifi nama inni bira ga’u dinniinuuf gara kiyyatti beeksifame. Sila isin dhugumatti Rabbii wajjin gabbaramtoonni biraa jiraachuu ragaa ni baatanii?". jedhiin "Ani ragaa (akkasii) hin ba’u". jedhi "Dhugumatti, Inni dhugaan gabbaramaa tokkicha. Anis waan isin qindeessitan irraa qulqulluudha" (jedhi). [5] ——— [5] jechi - Qur’aanni kuni akkan ittiin isiniifi nama inni bira ga’u dinniinuuf gara kiyyatti beeksifame- jedhu hiikkaa guddaa qaba. qur'aanni kan ilmaan namaa hundaaf buufameefii hanga qiyaamaan taatutti kan ittifufu tahuu ibsa.

Warri kitaaba isaaniif kennine akka ilmaan isaanii beekanitti isa (muhammadiin) beeku. Warri lubbuulee isaanii hoongessan, isaan hin amananu. [6] ——— [6] yahuudaafii nasaaraan nabi muhammad s.a.w. sirritti beekan waan kitaaba isaanii keessatti sirritti bifti isaa ibsamee jiruuf. jallinaafii wanyootu itti amanuu isaan dhoowwe.

Nama Rabbirratti kijiba uume yookiin keeyyattoota Isaa kijibsiise caalaa namni miidhaa hojjate eenyu? Dhugumatti, miidhaa hojjattoonni hin milkaayanu.

Guyyaa (qiyaamaa) kan hunda isaanii walitti qabnee, ergasii isaan qindeessaniin "gabbaramtoonni keessan kan himaa turtan eessa jiru?" jennuun san (yaadadhu).

Ergasii mokkaramuun (deebiin) isaanii "Allaaha Rabbii keenyaan kakannee! nuti mushrikoota hin taane" jechuu malee hin taane.

Laali akkamitti Akka isaan lubbuulee isaaniirratti kijiban. wanti isaan sobaan odeessaa turan akka itti isaan irraa bade (mee ilaali!). [7] ——— [7] nikijiban, shirkii irratti jiraataa turan morman, kijiba sanirratti kakatan.

Isaan irraas nama gara kee dhageeffatutu jira. Akka isaan isa hin hubanne onneewwan isaanii irratti haguuggaa, gurra isaanii irratti immoo duudina taasifnee jirra. Odoma mallattoowwan hundaa arganiiyyuu, isheetti hin amananu. hanga kan sitti falman ta'anii sibira dhufanitti, Warri kafare (Qur’aanni) kun ogbarruu warra durii malee waan biraatii miti" jedhu.

Isaan isa (Muhammadiin) irraa (namni akka itti hin amanne) dhorgu; (ufiifis itti hin amananii) Isa irraa fagaatan. Lubbuullee isaanii malee homaa hin balleessan; garuu hin beekanu.

osoo argitee Yeroo isaan ibidda irra dhaabamanii jedhan "yaa gaabbii keenya! odoo (addunyaatti) deebifamnee aayatoota Rabbii keenyaas kijibsiisuu dhiifnee mu'umina irraas taanee" (silaa waan rifachiisaa argita ture).

Dhugumatti wanti isaan kana dura dhoksaa turan isaaniif mul’ate. silaa Odoo deebifamanii waan irraa dhorgamanitti deebi’u. Isaan kijibdoota.

Ni jedhan."Isheen jireenya keenya kan addunyaati malee waan biraa miti, nuti (du’a booda) hin kaafamnu"

Yeroo isaan Gooftaa isaanii fuulduratti dhaabaman odoo argitee (waan rifachiisaa argita ture) "Sila inni kun dhugaa mitii?" jedhe. "Eeyyeen; Gooftaa keenyaan kakannee! dhugaa dha" jedhan. "Waan kafaraa turtaniif (amma) azaabicha dhandhamaa!" jedhe.

Isaan wal qunnamtii Rabbii kijibsiisan dhugumatti hoonga’aniiru. hanga Qiyaamattiin tasa isaanitti dhuftetti nijedhan "Waan ishee (addunyaa) keessatti hanqifneef yaa gaabbii keenya!" isaan badiilee isaanii dugdoowwan isaanii irratti baatan. Dhagayaa! Ba’aan isaanii waa fokkate!

Jireenyi addunyaa taphaafi qoosaa malee hintaane. Dhugumatti ganda Aakhiraatu caala warra (Rabbiin) sodaataniif. Sila isin hin xiinxaltanuu?

Dhugumatti wanti isaan jedhan si gaddisiisuu ni beekna. Isaan dhugaa tahuu kee waan beekaniif (onnee isaatiin) si hin kijibsiisanu. Garuu miidhaa raawwattoonni keeyyattoota Rabbii mormu.

Dhugumatti, ergamtoonni si duraas kijibsiifamaniiru. Waan kijibsiifaman irratti ni obsan. Hanga tumsi keenya isaaniif dhufutti ni rakkifaman. Jechoota Rabbiitiif jijjiiraan hin jiru. Dhugumatti, oduu ergamootaa irraa sitti dhufeera.

Yoo garagaluun isaanii sitti ulfaate, mallattoon isaanitti dhufuuf yoo qaawwa dachii keessa barbaaduu yookiin kortoo samii keessaa dandeesse (raawwadhu). Rabbiin odoo fedhee, (hunda isaanii) qajeeluma irratti walitti isaan qaba. Wallaaltota irraa hin ta’in.

Kan owwaatu warruma dhaga’u qofa. Du'aawwan immoo Rabbiin isaan kaasa. Ergasii gara Isaatti deebifamu.

"Maaliif mallattoon Gooftaa isaa irraa isa irratti hin buufamne?" jedhan. "Dhugumatti, Rabbiin mallattoo buusuu irratti danda’aa dha" jedhi. Garuu irra hedduun isaanii hin beekan.

Deddeemtuu dachii keessaas ta'ee simbirroon koola isaa lamaaniin bararus ummatoota akka keessanii malee hin taane. Kitaaba keessatti Nuti homaa hin dhiifne. Ergasii gara Gooftaa isaanii oofamu.[8] ——— [8] uumamuufii razaqamuu keessatti ummata akka keessaniiti.

Isaan keeyyattoota keenya kijibsiisan duudaafi arraba qabamoo dukkanoowwan keessa jiraniidha. Rabbiin nama fedhe isa jallisa; nama fedhe immoo karaa qajeelaa irra isa godha.

Jedhi: mee naaf himaa! "Sila yoo adabbiin Rabbii isinitti dhufe yookiin Qiyaamaan isinitti dhufte, Rabbiin malee waan biraa kadhattanii? yoo kan dhugaa dubbattan taatan"

Dhugumatti Isa qofa kadhattu, yoo fedhe waan isin gara isaatti kadhattan san isin irraa kaasa. Waan qindeessitan ni irraanfattu.

Dhugumatti, gara ummattoota siin duraatti erginee jirra. (isaan kijibsiisanii irraa garagallaan) Akka isaan (Rabbitti) watwaataniif hiyyummaafi dhukkubaan isaan qabnee jirra.

Maaliif yeroo adabbiin keenya isaanitti dhufe (Rabbitti) hin watwaatin (silaa rahmata isaaniif goonee isaanirraa deebifna), Garuu onneewwan isaanii ni goggogde. Sheyxaanni waan isaan dalagaa turan isaaniif miidhagse.

Yeroma isaan waan ittiin gorfaman dagatan, hulaalee waan hundaa isaanitti banne; hanga isaan waan kennamaniin gammadanitti odoo hin beekne dafxaa (adabaan) isaan qabne. Isaan yoosuu abdii murattoota.

Booddeen ummata miidhaa hojjatanii murame. Faaruun kan Rabbii Gooftaa aalamaati. [9] ——— [9] Rabbiin azaaba itti buusee kaafirtoota qaccee kute, kan ergamaa isaa tumseefii injifachiise haagalatoomu.

Jedhi: “Mee naaf himaa! Yoo Rabbiin dhageettiifi argituuwwan keessan fudhatee (ballaafii duudaa isingodhe), onneewwan keessan irratti cufee (doomaa homaa hinbeeyne isin godhe), gabbaramaan Rabbiin alaa isa isiniif fidu eenyu?” Akkamitti keeyyattoota akka ibsinuufi ergasii akkamitti akka isaan gara galan ilaali.

Jedhi: "Mee naaf himaa! Yoo adabbiin Rabbii tasa yookiin ifatti isinitti dhufe, sila ummata miidhaa hojjattoota malee ni balleeffama?"

Nuti ergamoota gammachiisoofi dinniinoo taasifnee malee hin erginu. Warri amananiifi toltuu hojjatan sodaan isaan irra hin jiru; isaan hin gaddanus.

Isaan keeyyattoota keenya kijibsiisan, waan isaan fincilaa turaniif azaabni isaan tuqa.

Jedhi: "Kuusaaleen Rabbii ana bira jira isiniin hin jedhu; waan fagoos hin beeku; ani Maleykaadhas isiniin hin jedhu. Waan gara kiyya buufame malee hin hordofu. Sila jaamaafi ka argu wal qixxaataa? Sila hin xiinxaltanii?" (jedhi).

isaan (Qur’aanaan) dinniini warreen gara Gooftaa isaaniitti walitti qabamuu sodaatan, isa (Rabbiin) malee jaalalleefi araarsaan isaaniif hintaane, akka isaan (Rabbiin) sodaataniif.

Warra ganamaafi galgala fuula Isaa barbaaduuf Gooftaa isaanii kadhatan (gabbaran) hin ari’in. qormaata isaanii irraa waa tokko sirra hin jiru; qormaata kee irraas waa tokko isaan irra hin jiru, Isaan ariitee miidhaa raawwattoota irraa akka taatuufuu.[10] ——— [10] gurguddoon kuffaaraa nabiin akki jetteen "nuti protokola keenya eeggachuuf hiyyeeyyii sibira jiran kana wajji taa'uun nuuf hintahuu, isaan ufbiraa oofii kophaa sibira teenyee siin haasoynaa jedhaniin. Nabiin s.a.w. isaan islaameysurratti waan haalaan yaaddawaa jiruuf jecha yaada kana fudhachutti dhihaate. Rabbiin aayata tana buusee hiyyeeyyii ufbiraa hin ari'in jedheen. (ibnu kasiir).

Akkasuma (kennaa adduniyaa keessatti walcaalchifnee) garii isaanii gariin mokkorre. Akka isaan jedhaniif. "isaan kana Rabbiin nu gidduudhaa tola itti oolee?". Sila Rabbiin galateeffattoota akkaan beekaa hin taanee?

Yeroo warri keeyyattoota keenyatti amanan sitti dhufan jedhi "Nageenyi isin irra haa jiraatu. Gooftaan keessan lubbuu Isaa irratti rahmata barreesseera: ‘namni isin irraa wallaalumaan hamtuu hojjatee ergasii isa booda gara Rabbii deebi’ee (tawbate), (hojii isaa) tolche, Inni (isaaf) araaramaa, (isaaf) rahmata godhaadha" (jedhi).

Akkanatti aayatoota ibsina akka (dhugaan mirkanaa'uu fi) karaan yakkamtootaas ifa ta’uuf jecha.

"Ani waan isin Rabbiin malee gabbartan gabbaruu irraa dhorgameera" jedhi. "Ani fedha lubbuu keessanii hin hordofu, yoos dhugumatti ani jalladhe; warra qajeelan irraahii miti" jedhi.

Jedhi: "Ani ragaa ifa ta’e kan Gooftaa kiyya irraa tahe irran jira. Isin isa kijibsiiftani. Wanti isin jarjarfattan ana bira hin jiru. Murtiin Rabbiif malee hin taane. Inni dhugaa murteessa. Inni irra caalaa murteessitootaati."

Jedhi: "Odoo wanti isin arifachiifattan ana bira jiraatee, silaa dhimmichi gidduu kiyyaafi gidduu keessanitti ni murtaa’a ture. Rabbiin miidhaa hojjattoota akkaan beekaadha."

Furtuuwwan fagoo (ghaybii) Isa biratti tahe. Isa malee (tokkolleenuu) ishee hin beeku. Inni waan dachii (goggoyduu) keessa jiruufi waan bahra keessa jirus ni beeka. Baala (mukaa) irraa tokkollee inni beeku malee hin buutu. Firiin dukkana dachii keessaa, jiidhaafi gogaanis kitaaba mul'ataa tahe keessa tahu malee hin taane. [11] ——— [11] kuni guddina beekkomsa Rabbiiti ibsa.

Inni Isa halkan isin ajjeesuudha (isin raffisuudha); Waan isin guyyaa carraaqxanis ni beeka. Ergasiisa (guyyaa) keessa isin kaasa akka beellamni murtaa'aan dhumuuf. Ergasii deebiin keessan gara Isaati. Ergasii waan isin hojjachaa turtan isinitti hima.

Inni injifataa gabroota Isaa gubbaa ta'eedha. Isin irratti tiksitoota erga. hanga duuti tokkoo keessanitti dhufe ergamoonni keenya isa ajjeesu, isaan kan (ajaja) hin hanqifne ta'anii.

Ergasiis gara Gooftaa isaanii dhugaa ta'e, gara Rabbii deebifamu. Dhagayaa! murtiin kan Isaa qofa. Inni irra arifataa qorattootaati.

Jedhi: "Sila eenyutu isin baraarsa? dukkanoowwan dachiifi bahraa irraa. kan isin isa waammattan ufgadiqabdanii (mul'iftaniifi) iccitiin, yoo kana irraa nu baraarseef, nuti galateeffattoota irraa taana’ (jettanu).

Jedhi: "Rabbumatu isheefi rakkoo hunda irraa isin baraarsa. Ergasii isin ni qindeessitu."

Jedhi: "Inni danda'aadha azaaba gubbaa keessan irraa yookiin miilleen keessan jalaa isin irratti erguu, yookiin garee haala taataniin isin walitti makee garii keessan lola garii dhandhamsiisuu irratti (danda’aadha)." Akka isaan hubataniif jecha akkamitti keeyyattoota akka ibsinu ilaali.

Odoo inni dhugaa ta'ee jiruu ummanni kee isa kijibsiisan. "Ani isin irratti tiksaa hintaane" jedhiin.

Oduu hundaaf yeroo itti mirkanaa’utu jira. Fuula dura beektu.

Yeroo warra keeyyattoota keenya keessa seenan (itti qoosan) argite, irraa garagali, hanga isaan dubbii biraa keessa seenanitti. Yoo sheyxaanni si dagachiise, yaadannoo booda ummata miidhaa raawwattoota wajjin hin taa’in. [12] ——— [12] Ummata jallaa islaama hamatu itti qoosuufii arrabsuun wajji taauun dhoowwaadha. yoo dandayan irraa dhoowwuu yoo dadhaban biraa ka'anii deemuutu dirqama.

Warra (Rabbiin) sodaatan irra dilii isaanii (warra jallatee) irraa homaayyuu irra hin jiru. Garuu akka isaan eeggataniif jecha gorsatu (isaaniif jira).

Warra amantii isaanii taphaafi qoosaa godhatanii jireenyi addunyaa isaan gowwoomsite isaan dhiisi. Akka lubbuun waan hojjatteen hin banne isaan (Qur’aanaan) gorsi. Rabbii gaditti jaalalleefi araarsaan isiif hin taane. Lubbuun hundi (azaabaraa uf bituuf) odoo kafaltii hunda kafalteeyyuu ishee irraa hin fuudhamu. Isaan sun warra waan hojjataniin balleeffamani. Isaaniif dhugaatii bishaan danfaa irraa ta’eefi adabbii laalessaa ta’etu jira waan kafaraa turaniif jecha.

Jedhi: "Sila nuti Rabbii gaditti waan nu hin fayyanneefi nu hin miine gabbarraa? Erga Rabbiin nu qajeelchee booda uf duuba deebinaa? akka isa dhama'aa ta'ee sheyxaanonni dachii keessa isa fuutee, kan isaaf hiriyoonni 'gara keenya kottu' (jechuun) gara qajeelumaa isa waaman jiranu (kan isaan hin hordofnee san) jedhi "Dhugumatti, qajeelfamni Rabbii isatu qajeelfama (sirrii)ti. Nuti Gooftaa aalamatiif akka islaamoynu (tole jennu) ajajamnee jirra".

Salaata gadidhaabaa, isa (Rabbiin) sodaadhaa, Inni Isa (guyyaa qiyaamaa kaafamtanii) gara Isaatti walitti qabamtaniidha.

Inni Isa samiileefi dachii dhugaan uume. Guyyaa ‘ta’i’ jennaan achumaan ta’u san (yaadadhu). Jechi Isaa dhugaadha. mootummaan isaaf tahe Guyyaa xurumbaan afuufamu. Inni beekaa fagoo (gheybii)fi dhihooti. Inni ogeessa, keessa beekaadha.

(Yaadadhu) Yeroo Ibraahiim abbaa isaa Aazariin jedhe "sila ati taabotowwan gabbaramtoota godhattaa? ani siifi ummata kee jallina mul'ataa keessattiin arga".

Akka kanatti Ibraahiimiin mootummaa samiileefi dachii agarsiifne. Akka (beekee) mirkaneeffattoota irraa tahuuf.

Yeroo halkan isa irratti dukkanaa’e, urjii argee "kun Gooftaa kiyya" jedhe. Yeroo inni seenu ani seentota hin jaaladhu" jedhe. [13] ——— [13] hikkaan nabi ibraahiim ummata isaa kan kafaratte falmee mormee islaamummaa karaa Rabbiitti waame. isaanitti falmuuf urjii isaan gabbaran irraa gaafatee "akka isin jettanitti kanaatu gooftaa kiyyaa?" jedhee gaafate. ji'aafii aduu keessattis "akka isin jettanitti kanaatu gooftaa kiyyaa?" miti gooftaa kiyyaamiti. jedhee morme.

Yeroma ji’a ba’aa ta'ee argu "kuni Gooftaa kiyya" jedhe. Yeroo inni seene "odoo Gooftaan kiyya na qajeelchuu baatee silaa ani ummata jallattoota irraan ta’a" jedhe.

Yeroma aduu tan baate taatee argu "kun Gooftaa kiyya; kanatu irra guddaadha" jedhe. Yeroo isheen seentu "yaa ummata kiyya! ani waan isin qindeessitan irraa qulqulluudha" jedhe.

Ani fuula kiyya qajeelaa haalan ta’een gara (Rabbii) Isa samiileefi dachii uumee deebiseen jira; Ani mushrikoota irraa miti.

Ummanni isaa isaatti falme (Inni) ni jedhe: "Sila dhugumatti odoo Inni na qajeelchee jiruu isin (waa’ee) Rabbii keessatti natti falmituu? Waan isin Isatti qindeessitan hin sodaadhu. Yoo Gooftaan kiyya wahi fedhe malee (homtuu narra hin ga’u) Gooftaan kiyya beekumsa Isaatiin waan hunda waliin ga’eera. Sila hin gorfamtanii?

Ani akkamittin waan isin qindeessitan sodaadha? Odoo isin waan Inni ragaa isaa isin irratti hin buusin kan qindeesitan hin sodaanne taatanuu, garee lamaan (kaafiraafii mu'iminaa) keessaa isa kamtu tasgabbii haqa godhata? Yoo kan beektan taataniif (jedhi). [14] ——— [14] garee mu'iminaattu haqarra jiraa, tasgabbii haqa godhataa isa hordofaa jechuudha.

Isaannan amananii, iimaana isaanii shirkiidhaan hin makin isaaniif nagayaatu jira. Isaan qajeelfamoodha.

Isheen tun ragaa keenya. Ibraahiimiif ummata isaa irratti kenninee jirra. Nama feene sadarkaawwan keessatti ol fuuna. Dhugumatti, Gooftaan kee ogeessa, beekaadha.

Isihaaqiifi Ya’aquubiin isaaf kennine. Hundaahuu ni qajeelchine, Sana duras Nuuhiin qajeelchinee jirra. Sanyii isaa irraas Daawuud, Sulaymaan, Ayyuub, Yuusuf, Muusaafi Haaruunin (qajeelchinee jirra). Akka kanatti toltuu hojjattootaaf galata galchina. [15] ——— [15] is'haaq ilma ibraahiimi, ya'iquub ka is'haaqi. ibraahiim akaakoo tahaaf. suleymaan ilma daawudi. haaruun obboleessa muusaati. isaan hundu ergamtoota Rabbiin qajeelloo badhaaserraayi.

Zakariyyaa, Yahyaa, Iisaafi Ilyaasiinis (ni qajeelchine). Hundinuu gaggaarii irraayyi.

Ismaa’il, Yasa’i, Yuunusiifi Luuxiinis (qajeelchine). Hundaayyuu aalamoota irra caalchifne.

Abbootii isaanii, ilmaan isaaniifi obboleeyyan isaanii irraas (qajeelchine). Isaan fillee, gara karaa qajeelaa isaan qajeelchinee jirra.

Kun qajeelloo Rabbiiti. Gabroota isaa irraa nama fedhe isaan qajeelcha. Odoo isaan qindeessanii silaa wanti isaan dalagaa turan isaan jalaa bada. [16] ——— [16] shirkiin hojii gabrichaa hunda jalaa balleessiti.

Isaan warra nuti kitaaba, ogummaafi nabiyyummaa isaaniif kennineedha, Yoo isaan kun isheetti kafaran, dhugumatti Nuti namoota isheetti kafaroo hintahin isheef qopheessineerra.

Isaan warra Rabbiin qajeelcheedha. Qajeelfama isaanii hordofi. jedhi Ani isa irratti (qur'aana kana isiniin gayurratti) mindaa (galata) isin hin gaafadhu, Inni aalamootaaf yaadannoo malee waanbiraatii miti.

Guddina Isaaf malu Rabbiin hin guddifne. Yeroo "Rabbiin nama irratti homaa hin buufne" jedhan. kitaaba Muusaan dhufeen (tawraat) eenyutu buuse? jedhi. "Ifaafi namootaaf qajeelfama haala ta'een. kan isin waraqaalee heddu isa gootan (Kan feetan) ishee mul'iftu, Heddu immoo dhoksitan, Waan isiniifi abbootiin keessan hin beekne beeksifamtanii jirtan" jedhi. "(Kan isa buuse) Rabbuma" jedhi. Ergasii haala isaan dhara isaanii keessa taphataniin isaan dhiisi.

(qur'aanni) kuni kitaaba nuti isa buufne kan barakaa qabu kan (kitaabota) isa duraa dhugoomsu, (jiraattota) haadha magaalotaa (Makkaa)fi namoota naannoo ishee jiran akka ittiin dinniinuuf. Warri Aakhiratti amanan isatti ni amanu. isaan salaata isaanii irratti tikfatoodha.

Nama Rabbi irratti kijiba odeesse caalaa namni miidhaa hojjate eenyu? yookiin odoo wahyiin homaatuu isatti hin beeksifamin "wahyiin gara kiyyatti bu’eera" jedheefi, nama "anis fakkaataa waan Rabbiin buuseetiin buusa" jedhe (caalaa namni uf miidhe hinjiru). Odoo yeroo miidhaa hojjattoonni haguuggaa du’aa keessa ta’an argitee, kan malaykonni harkoowwan isaanii diriirsanii "lubbuulee teessan baasaa; har'a isin azaaba salphisaa galata galfamtu waan Rabbi irratti dhugaa malee jedhaa turtaniifi keeyyattoota Isaa irraa boonaa turtaniif, " (jedhanu argitee dubbii rifachiisaa argita ture).

Dhugumatti isin kophaa nutti dhuftaniittu, akkuma yeroo jalqabaa isin uumnetti. Wantoota Nuti isiniif kennine hunda dugdoowwan keessan duubaitti dhiiftanii. Nuti araarsitoota (taabota) keessan kan isin isaan Rabbii wajji shariika tahuu himaa turtan isin wajjiin hin arginu. (Hariiroon) gidduu keessanii dhugumatti citeera. Wanti isin himataa turtan isin jalaa badeera.

Rabbiin baqaqsaa firiitiifi firii tamriiti. (Inni) du’aa irraa jiraa baasa. jiraa irraas du’aa baasaadha. Kun Rabbii keessani. Isin akkamumatti gara galtan?

(Inni) baqaqsaa bariiti, Halkan (yeroo) boqonnaa, aduufi ji’a lakkoofsa (yeroo ittiin beekuuf) godhe. Kun qindeessuu (hojii) (Rabbii) injifataa, beekaati.

Inni (Rabbiin) Isa akka dukkanoowwan dachiifi bahraa keessa isaaniin qajeeltaniif urjiiwwan isiniif godhe sani. Dhugumatti Nuti keeyyattoota ummata beekaniif addeessinee jirra. [17] ——— [17] urjiin kallatti bahaaf dhihaa kaabaaf kibbaa ittiin beekan.

Inni (Rabbiin) Isa lubbuu takka irraa isin uumeedha. Bakka ragga'iinsaa (gadaamessaa)fi bakka qubsumaa (dugdatu isiniif jira). Dhugumatti, Nuti namoota hubataniif keeyyattoota addeessineerra. [18] ——— [18] sun abbaa keenya Aadami ilmi namaa hundi isarraa walhoraa dhufe. falsafaan namni jaldeessarraa argame jettu sun kijiba.

Inni Isa samii irraa bishaan (rooba) buuse, Isaanis biqilaa waan hundaa baafnee (magarsine) , isa irraahis magariisa baafne, Isa irraa firii wal koraa, muka Timiraa irraa, daraaraa ishee irraa yudoo dhihoo taate, ashaakiltii inaba irraa ta'e, zaytuuna, rummaana wal fakkaataafi kan wal hinfakkaanne baafna. Mee gara firii isaa yeroo inni fireesseefi (gara) bilchina isaas ilaalaa. Dhugumatti, kana keessa ummata amananiif mallattoowwantu jira.

jinnoota Rabbiif shariikoowwan taasisan Odoo inni isaan uumee jiruu; isaan beekumsaan maleetti ilmaan dhiiraafi dhalaa Isaaf (Rabbiif) kijibaan (taasisan), Inni wantoota isaan kijibaan Isaaan ibsan irraa qulqullaaye oltahe.

Jalqaboo (lafaa kaasee uumoo) samiileefi dachiiti. akkamitti ilmoon isaaf ta’a Niitii kan isaaf hintaane ta'ee ? Waan hundaa uumee, Inni waan hunda beekaadha.

(Kan sifaata tanaan ibsame) sun Rabbii keessani, Isa malee dhugaan gabbaramaan hin jiru, (Inni) uumoo waan hundaatii, Isa (qofa) gabbaraa, Inni waan hunda tiksaadha.

Agartuun (ijji) Isa (Rabbiin) hin agartu, Inni immoo agartuu hunda ni arga, Inni mararfataa, beekaadha. [19] ——— [19] Adduniyatti Rabbiin arguun hindandayamu. aakhiratti ammoo mu'imintoonni isa ni argu, kuni qur'aanaafii hadiisaanis mirkanaayee jira.

Dhugumatti, Gooftaa keessan irraa ragaawwan ifa ta’an isinitti dhufeera. Namni (ragaawwan kanniin) arge lubbuma isaatiifi (isumatu ittiin milkaawa). Namni jaame (arguu dide) isheedhuma (lubbuma isaa) irratti (miidhaa geessisa). Anii isin irratti tiksaa miti.

Akkanatti keeyyattoota ibsina, (wahyii miti kun warra si duraarraa) qu'atte akka jedhaniifi, ummata beekaniif isa ibsuuf.

Waan Gooftaa kee irraa sitti beeksifame hordofi. Isa malee dhugaan gabbaramaan hin jiru; mushriktoota irraa garagali.

Odoo Rabbiin fedhee, silaa (isatti) hin qindeessanu ture, Isaan irratti tiksaa si hin goone, Ati isaan irratti moosifamaa miti.

Waan isaan Rabbii gaditti gabbaran hin arrabsinaa, Beekumsa maleetti roorroon Rabbiin arrabsuu, Akka kanatti ummata hundaaf dalagaa isaanii miidhagsine. Ergasii deebiin isaanii gara Gooftaa isaaniiti; waan isaan dalagaa turan isaanitti hima (galata isaaniin malu isaanii galcha).

kakuulee isaanii cimaa Rabbitti kakatan Odoo mallattoon (Rabirraa) isaanitti dhuftee, silaa isitti amanan jedhanii. "Mallattoowwan Rabbuma biraayi" jedhi. Yeroo isheen (raajiwwan) dhufte isaan hin amananuu maaltu isin beeksise? (Rabbitu beeka malee isin hin beektanu).

Onneewwan isaaniitiifi agartuuwwan isaanii garagaggalchina, Akkuma isaan yeroo jalqabaa isatti hin amanin. jallina isaanii keessatti isaan dhiifna Kan dhama'an ta'anii.

Odoo Nuti malaykota gara isaaniitti buufnee, du’aawwanis isaaniin haasa'anii, waan hundayyuu isaan duratti walitti qabnellee, isaan yoo Rabbiin fedhe malee kan amanan hintaane. Garuu irra hedduun isaanii ni wallaalu.

Akka kanatti nabiyyii hundaafuu diina shayxaana namaafi jinnii irraa ta’an gooneera. kan gowwoomsuuf jecha gariin isaanii gara gariitti jecha miidhagaa beeksisan. Odoo Gooftaan kee fedhee silaa san hin raawwatanu ture. Isaaniifi kijiba isaan uumanis dhiisi. [20] ——— [20] sheyxaanni namaafii jinniirraayis nijira. kan adawwii nabiyyootaa tahee isaan rakkisu. garuu obsaan injifatanii iraan dabran.

Akka onneewwan warra Aakhiratti hin amaninii gara isaa dabaniifi, akka isas jaalataniifi (adaba irraa) waan raawwachaa jiranis akka raawwataniif.

" si ani Rabbiin malee murteessaa barbaaddadhaa? innni isaa kitaaba adda babaafamaa gara keessanitti buuse " (jedhi). Warri kitaaba isaaniif kennine akka inni dhugaan Gooftaa kee irraa buufame ni beeku. Warra maman irraa hin ta’in.

Jechi Gooftaa keetii dhugaafi haqa haala taateen guutamte. Jechoota Isaatiif jijjiiraan hin jiru. Inni dhagayaa, beekaadha.

Yoo irra hedduu namoota dachii keessaa tole jette, karaa Rabbii irraa si jallisu. Isaan shakkii malee homaa hin hordofan. Isaan kijiboo malee homaa hin taane.

Dhugumatti, Gooftaan kee Isumatu nama karaa Isaa irraa jallatu irra beeka. qajeeltotas Isumatu beeka.

waan maqaan Rabbii irratti dubbatame irraa qofa nyaadhaa Yoo keeyyattoota Isaatti kan amantan taataniif.[21] ——— [21] foon beyladaa yeroo gorra'amtu bismillaah itti jedhame nyaadhaa jechuudha, tan maqaan Rabbii iratti hindhawamin hin nyaatinaa jechuudha.

Sila maaltu isiniif jiraayyi waan maqaan Rabbii irratti dubbatame nyaachuu dhiiftan? dhugumatti, Inni wantoota isin irratti dhorgamaa godhe isiniif addeesseera,Wanta gara isaatti rakkifamtan malee. (namoonni) baay’een beekumsaan malee fedha lubbuulee isaaniitiin jallatan. Gooftaan kee Isaatu beekaa warra daangaa dabraniiti. ——— abraniiti.

Badii mul'ataafii dhokataa isaas dhiisaa. isaannan cubbuu hojjatan waan kijiba uumaniif fuuldura galata galfamu (ni adabamu).

Waan maqaan Rabbii isarratti hin dubbatamin hin nyaatinaa. inni (isa nyaachuun) jallina. Dhugumatti, shayxaanonni akka isiniin falmanuuf gara jaalallee isaanii beeysisu. Isin yoo isaaniif ajajamtan dhugumatti isin mushriktoota.[22] ——— [22] horii yeroo gorra'amu bismillaahi itti hinjedhamin nyaachuun haraami dhoowwaadha. baktii waan taheef.

Sila namni du’aa turee ergasii isa jiraachifnee ifaa isaaf goone, kan isaan nama keessa deemu, akka fakkii nama dukkanoowwan keessa jiru, kan ishee irraa hin baanee ta'aa? Akka kanatti kaafirootaaf wanti isaan dalagaa turan miidhagfame.[23] ——— [23] ka ifaa mul'ataa nama keessaan deemu kenname mu'imina. kan dukkana keessaa hinbaane keessatti tahe kaafira. jarri walhinfakkaatan faallaa waliiti jechuudha.

Akka kanatti gandoota hunda keessatti gurgurddoo jallattootaisii goone akka ishee keessatti shira xaxaniif. lubbuu isaanii irratti malee shira hinxaxan, Hin beekan malee.

Yeroo mallattoon isaanitti dhufte "hanga fakkaataan waan ergamoonni Rabbii kennamanii nuuf kennamutti hin amannu" jedhu. Rabbiin ergaa Isaa eessa akka kaayu (nama nabiyyummaaf tahu) beeka. Warra badii hojjatan Rabbiin biratti xiqqeenyaafi adabbii cimaa ta’etu isaan tuqa. waan isaan shira xaxaa turaniif.

Namna Rabbiin isa qajeelchuu fedhe, qoma Isaa Islaamaaf bal’isa. Nama isa jallisuu fedhe immoo qoma isaa akkaan dhiphaa, rakkataa akka nama samii keessa ol koruu taasisa. Akka kanatti Rabbiin adabbii warra hin amanne irratti godha. [24] ——— [24] Aayanni kuni namni samii keessa olkoruun rakkisaa tahuu yeroo ibsu samii keessa yoo olfagaatan qilleensi oksijiin akka hinjirreetti qajeelcha. kuni waan saayinsiin raga baheedha.

Kun qajeelaa kantahe karaa Gooftaa keetiiti. Ummata gorfamaniif mallattoo dhugaadhaan adda baafneerra.

Isaaniif Gooftaa isaanii bira ganda nagayaatu jira. Innis waan isaan dalagaa turaniif jecha gargaaraa isaaniiti. [25] ——— [25] Gandi nagayaa jannata. waan hamaa fokkataa hundarraa tan nagaya taate.

Guyyaa hunda isaanii walitti qabee "Yaa garee jinnootaa! Namoota (jallisuu) daneeffattanii jirtu" (jedhuun yaadadhu). Jaalalleen isaanii kan namoota irraa ta’an "Gooftaa keenya! gariin keenya gariitti qanani'e; beellama keenya Ati nuuf beellamte geenyee jirra" jedhu. " Ibiddi qubannaa keessani isii keessatti hafoodha Hanga (yeroo) Rabbiin fedhe malee " jedha. Gooftaan kee ogeessa, beekaadha.

Akka kanatti garii miidhaa hojjattoota garii irratti moosifna. Waan isaan carraaqaa (hojjataa) turaniif jecha.

"Yaa garee jinniifi namaa! Sila ergamtoonni isin irraa ta’an kan keeyyattoota kiyya isin irratti qara’aniifi qunnamtii guyyaa keessanii kana kan isin dinniinanu isinitti hin dhufnee?" (jedhamu). "Nuti lubbuulee keenya irratti ragaa baanee jirra" jedhan. Jireenyi addunyaa isaan gowwoomsite. isaan kaafiroota akka turan lubbuulee isaanii irratti ragaa ba’an.

Kun waan Gooftaan kee ganda takka haala warri ishee dagataa ta'een, badii (isheetiif jecha) kan balleessu hin ta'iniifi. [26] ——— [26] Rabbiin ummata tokkollee osoo ergamaa itti ergee ergaan isaa bira hingayin hinballeessu.

Hundaafuu waan hojjattan irraa sadarkaaleetu jira. Gooftaan kee waan isaan dalagan irraa dagataa miti.

Gooftaan kee dureessa, abbaa rahmataati, yoo fedhe, isin adeemsiseeti (dhabamsiiseti) isin booda waan fedhe (ummatarraa) bakka buusa. Akkuma isin sanyii ummata biraa irraa argamsiise.

Wanti beellamamtan (qiyaamaafii kaafamiinsi) dhufaadha. Isin (adabbii jalaa) dadhabsiisoo hintaane.

Jedhi. "Yaa ummata kiyya! karaa keessan (kufrii) irratti dalagaa, Anis (karaa kiyyaa islaamummaa irratti) dalagaadha. Namni manni booddee isaaf ta’u eenyuun akka ta’e fuulduratti ni beektu, Dhugumatti, miidhaa hojjattoonni hin milkaa’anu" [27] ——— [27] Ajajni kun ajaja lolaati eega haqa isinitti himnee diddan jallina keessan ittifufaa adaba keessan nigartanii jechuudha.

Oyruufi beyladoota inni uumerraa qooda Rabbiif godhan. yaaduma isaaniitiin "kun kan Rabbiiti, kun immoo kan gooftolee keenyaati" jedhan. Wanti gabbaramtoota isaaniitiif ta’e gara Rabbiitti hin ga’u; wanni Rabbiif ta’e immoo gara gabbaramtoota isaaniitti ni ga’a, Wanti isaan murteessan waa fokkate![28] ——— [28] mushrikoonni qabeenya isaanii midhaaniifii horirraayis rabbiifis qoodanii gabbaramtoota isaaniitiifis qoodan. karabbiif qoodan sanirraa fuudhanii kagooftolee isaanii sanitti achi dabalan. kagooftolee isaanii san irraa ammoo kan Rabbiiti as hindabalan kun jallina fokkataa hammaataadha.

Akka kanatti shariikonni isaanii hedduu mushrikootarraa ta'aniif ajjeechaa ilmaan isaanii miidhagseef, isaan balleessuufi amantii isaanii isaan irratti walfakkeeysuuf jecha. Odoo Rabbiin fedhee hin raawwatanu ture. isaan dhiisi waan isaan kijibanis.

Nijedhan Yaada isaaniitiin kun horiifi oyruu (midhaan) dhorgamtuudha; Nama nuti feene malee ishee hin nyaatu, (kun) horii dugdi ishee (yaabbii irraa) dhorgamteedha; (kun immoo) horii maqaa Rabbii isii irratti hin dubbannee dha" (jedhan), Rabbi irratti kijiba uumuuf (kana hojjatan). Rabbiin waan isaan kijibaa turaniin fuulduratti galata isaanii galcha (isaan adaba)..

Ni jedhan: "Wanti garaalee horii kanneen keessaa dhiirota keenya qofaaf (hayyamamtuudha); dubartoota keenya irratti immoo dhorgamoodha, Yoo du’aa ta’e, isaan (hunduu) isa keessatti shariika" Ibsa isaaniitiin (kijiba Rabbi irra kaa'aniin) (adabbiin) galata isaanii galcha. Inni ogeessa, beekaadha [29] ——— [29] wanni aayata tanaafii aayatoowwan tana duraa keessatti dubbatame aadaa fokkattuu mushrikoonni ittiin gooftaalee isaanii gabbaraniidha. hundi isiituu jallina.

Dhugumatti hoonga’aniiru Warri doofummaan beekumsaan amalee ilmaan isaanii ajjeesan, Rabbiin irratti kijiba kaayuun waan Rabbiin isaaniif kenne haraama taasisan, Isaan jallataniiru; qajeeloo hin taane.

Inni (Rabbiin) isa ashaakiltii sireen godhamuuf (ta lafarra daagaaydu, saartu)fii tan sireen hin godhamneef (tahundeen oldhaabbattu) uumeedha. Muka timiraa, sanyii midhaanii, dhandhamni wal dhabaa ta'e, Zaytuunaafi Rummaana wal fakkaataniifi kan wal hin fakkaannes (kan uumee dha). Firii isaa irraa yeroo inni fireesse nyaadhaa; guyyaa oomisha isaas haqa isaa (zakaafii sadaqaa) kennaa. (Kennaan) hinqisaasinaa. Inni warra qisaasu hin jaalatu.

beeyladoota irraa isaan fe’isaaf oolaniifi fe’isaaf hin oolle (uume). Waan Rabbiin isiniif kenne irraa nyaadhaa; tarkaanfiilee shayxaanaa hin hordofinaa. inni isiniif diina ifa bahaadha.

Qindiiwwan saddeeti (isiniif uumne): hoolaa irraa lama (kormaafi dhaltuu), Re’ee irraas lama (kormaafi dhaltuu). "Sila (Rabbiin) korma lamaan haraam godhe moo dhaltuu lamaani? Moo waan gadaamessi dhaltuu lamaanii of keessaa tti qabatte (dhalaafii kormas lachuu) (haraam godhee?)? Yoo kan dhugaa dubbattan taataniif, beekumsaan naaf himaa" jedhiin.

Gaala irraas lama, Loon irraas lama (kormaafi dhalaa uume). jedhi "Sila (Rabbiin) korma lamaan dhorge moo dhaltuu lamaani? Moo waan gadaamessi dhaltuu lameenii walitti qabatte (kormaafii dhaltuu) (haraam godhee)? Moo yeroo Rabbiin kanatti isin ajaju bira jiraataa turtani? Nama beekumsa malee namoota jallisuuf jecha Rabbiin irratti kijiba odeesse caalaa namni miidhaa hojjate eenyu (hin jiru). Dhugumatti, Rabbiin ummata miidhaa hojjattoota hin qajeelchu.

Jedhi: "Ani waan gara kiyyatti wahyii godhame keessatti nama isa nyaatu irratti dhorgamaa hin argu yoo du’aa (baktii) yookiin dhiiga dhangala’aa yookiin foon Booyyee taate malee, inni najisa, yookiin fincila waan (maqaa) Rabbiin ala gorra’ame (kan akka taabotaaf gorra'ame) malee ." Namni (halaalaa jiruu haraamatti) darbuufi (nyaata keessatti) daangaa dabruun maletti rakkifame (yoo nyaate diliin isarra hinjirtu). dhugumatti Gooftaan kee araaramaa, rahmata godhaadha. [30] ——— [30] Namni yoo beelti itti jabeessitee gaaga'ama lubbuurra gaye waan biraa tan nyaatu dhabee rakkate waan haraam tan akka baktii tana quufuu osoo hintaanetti hanga uf jajjabeeysuun nyaatuun hayyamameera. kun gaarominaafii kabajaa guddoo islaamummaan lubbuu namaatiif kennite mul'isa.

Warra yahuudoman irratti warra qeensaa hunda haraama taasifnee jirra. Sa'aa, busaa'ee (re’eefi hoolaa) irraas cooma isaan lamaanii, isaan irratti haraama taasifnee jirra, waan dugdi isaaniitiifi marrimaan isaanii baatte (malee) yookiin waan lafeetti makame malee. Kana daangaa dabruu isaaniitiif isaanii galata galchine (isaan adabne). Nuti dhugaa dubbatoodha.

Yoo isaan si kijibsiisan jedhiin "Gooftaan keessan abbaa rahmata bal’aati, adabbiin Isaaa ummata yakkamaa irraa hin deebifamu".

Isaannan Rabbitti qindeessan ni jedhu "odoo Rabbiin fedhee, silaa nutis ta’ee abbootiin keenya hin qindeessinu turre, Wanta tokkos haraama hin taasifnu turre. Akkasuma warri isaan duraa hanga adabbii keenya dhandhamanitti kijibsiisan. jedhi "Sila beekumsa irraa isin bira nijiraa kan isin nuuf baastan (fiddan)? Shakkii malee homaan hordoftan, Isin kijiboo malee hin taane". [31] ——— [31] Ergaan aayata kanaa :-badii dalaganii Rabbiitu nutti fedhee nudalaysiise jechuun itti gaafatamummaa jalaa dheeysuun hintahu. namni badii hojjate hundi badii isaatiif iitgaafatama, ni adabamas jechuudha. Akkuma namni toltu hojjate itti galata argatu.

Jedhi "Ragaan guutuun kan Rabbiiti, Inni odoo fedhee, silaa hunda keessan ni qajeelcha ture" .

Jedhi: "Mee ragoota keessan kan akka Rabbiin waan kana haraama taasise ragaa ba’an fidadhaa, Yoo isaan ragaa ba’an, ati isaan waliin ragaa hin ba’in (ragaa isaaniis hindhuga'oomsin), Fedha lubbuu warra keeyyattoota keenya kijibsiisanii hin hordofin, warra Aakhiraatti hin amanneefi isaan (qaamota biraa) Gooftaa isaanii wajjin wal qixxeessan (hin hordofin)"

Jedhi: "Kottaa! Waan Gooftaan keessan isin irratti haraama godhen isin irratti qara’a: Isatti waa qindeessuu dhiisuun (dirqama), abbaafi haadhatti tola ooluun (dirqama), ilmaan keessan beelaaf (beela sodaaf) jecha hin ajjeesinaa. Nutu isiniifi isaanis soora; badii fokkatoo isherraa kan mul’ates ta’ee kan dhokate itti hin dhihaatinaa. lubbuu Rabbiin (ajjeesuu) haraama godhe haqaan malee hin ajjeesinaa, Isa san isa isiniif dhaame akka xiinxaltaniif. [32] ——— [32] badiin hamtuun Rabbiin dhoowwe hedduudha. irraafagaachuun dirqama. isaankeessaa:- shirkii (Rabbitti qindeessuu), haadhaaf abbatti mataa jabaatuu, hiyyumaafii beela sodaaf ilmoo ajjeesuu, baalagummaa mul'attuufii dhokattuu, lubbuu seeraan malee ajjeesuudha. kunneen waan Rabbiin jajjabeessee dhoowwerraayi.

Qabeenya yatiimaa karaa isheen toltuu taateen malee hanga inni umrii cimina isaa ga’utti itti hin dhihaatinaa; safaraafi miizaana haqaan guutaa, Nuti lubbuu takkas dandeettii isii malee hin dirqisiifnu. yeroo jettan (ragaa kennitan), haqarratti tahaa Odoma (ka ragaa baataniif yookaa irratti baatan) fira dhihoo ta’ellee (hinjallisinaa). Waadaa Rabbiis guutaa. Kana akka isin yaadattaniif isinii dhaame.[33] ——— [33] badiiwwan dhoowwaman keessaa qabeenya yatiima karaa malee nyaachuu, safaraafii miizaana ir'isuu, yeroo ragaa bahan haqa jallisuu, waadaa Rabbiif seenaan diiguu. kuni hundinuu hamtuudha irraa fagaachuun barbaachisaadha.

Dhugumatti, kun (islaamummaan) karaa kiyya qajeelaadhaa, isa hordofaa, karaalee (jallinaa) hin hordofinaa Karaa Rabbii irraa isin baastii (isin jallisti), Kana akka isin sodaattaniif isa isiniif dhaama.

Eegasii muusaaf kitaaba kennine Isa toltuu hojjate irratti (ni’imaa keenya) guutuuf, waan hunda addababaasuuf, qajeelfamaafi rahmata gochuuf, akka isaan qunnamtii Gooftaa isaanitti amananiif .

Kun (qur'aanni) kitaaba Nuti buufne kan barakeeffameedha, isa hordofaa, (Rabbiin) sodaadhaa, Akka rahmanni isiniif godhamu. [34] ——— [34] sadarkan qur'aanaa guddaadha. qajeelchaa ifaafaafi rahmata mu'imintootaati. barachuu, qara'uu haffazuufii tafsiira isaa barachuu qabna.

Akka isin hin jenneefi (Arabni amantii hin qabne) "kitaabichi kan buufame garee lamaan nu duraa irratti, nuti qo’annoowwan isaanii irraa wallaaloodha" .

Yookiin akka isin hinjenneefi "nuti odoo kitaabni nurratti buufamee dhugumatti silaa isaan (yahuudotaafi kiristaanota) caalaa qajeella turre" (hin janneefi). Dhugumatti, ragaan ifa ta’e (Qur’aanni), qajeelfamaafi rahmanni Gooftaa keessan irraa isiniif dhufeera. Nama keeyyattoota Rabbii kijibsiiseefi ishee irraa gara gale caalaa namni miidhaa hojjate eenyu? (hinjiru). Nuti warra keeyyattoota keenya irraa gara galan sababaa isaan gara galaa turaniif adabbii hamaa isaanii galata galchina (adabna).

Sila ni eeganii malaaykonni isaanitti dhufuu malee, yookiin Gooftaan kee dhufuu, yookiin gariin mallattoolee Gooftaa keetii dhufuu (malee). Guyyaa gariin mallattoolee Gooftaa keetii dhufu lubbuu tokko iimaanni ishee homaa ishee hin fayyadu tan san dura hin amanin yookiin iimaana ishee keessatti toltuu hin hojjatin," Isin eegaa; Nuti eegoo dha" jedhiin.

Dhugumatti warri amantii isaanii qoqqoodaniifi garee garee ta'an, ati waan tokko keessattillee isaan irraayii miti, Dhimmi isaanii gara Rabbiiti, ergasii Inni waan isaan dalagaa turan (hunda) isaanitti hima.

Namni toltuun dhufe, isaaf (toltuu) fakkaattuu ishee kudhantu jira. Namni hamtuun dhufe, inni fakkaattuu ishee malee hin galateeffamu, Isaan hin miidhaman. [35] ——— [35] kuni bal'inna arjummaa Rabbii keenyaati garsiisa. nama toltuu dalage kudhaniin baayyisaaf hamtuu ammoo takkittima akka isii galata galcha.

Jedhi "Ani Gooftaan kiyya na qajeelchee jira gara karaa qajeelaa, amantii sirrii kan karaa Ibraahiim, ‘haniifa (haqatti asgoraa)’ (Rabbii tokkicha gabbaruu) ta’etti, Inni mushrikoota irraa hin turre".

Jedhi: "Dhugumatti salaanni kiyya, ibaadaan kiyya (qaliinsi kiyya), jireenyi kiyyaafi duuti tiyyas Rabbii Gooftaa aalamaa qofaafi.

(jedhi) Shariikni isaaf hin jiru; kanattin ajajame; ani jalqaba Muslimootati."

Jedhi: "Sila ani Rabbiin malee Gooftaa biraa barbaadaa odoo Inni Gooftaa waan hundaa ta’ee jiru? Lubbuun hundi isheedhumarratti malee (badii) hin hojjattu. (Lubbuun) ba’aa (badii) baadhattu takka ba’aa tan biraa hin baadhattu, Ergasii gara Gooftaa keessaniiti deebiin keessan, Waan isin isa keessatti wal dhabaa turtan (hunda) isinitti hima."

Rabbiin Isa dachii keessatti bakka bu’oo isin godhe; sadarkaa keessatti garii keessan garii irra ol fuudhe isin qormaatuuf jecha waan isinii kenne keessatti. Gooftaan kee daddafsiisaa adabbiiti; ammas Inni araaramaa, rahmata godhaadha.