Oromoca Meal — Rowad Tercüme Merkezi — A'raf 7:1 – Nahl 16:128

[1] Alif Laam Miim Saad ——— [1] harfiiwwan maqaan yaamamtu tan jalqaba suuraaleetti argamtu ibsa waayee isii jalqaba suuraa baqaraatti bal'inaan ibsinee jirra, achitti deebi'anii laaluun nidandayama..

(Kun) kitaaba gara keetti buufame. Isa (geessuu) irraa qoma kee keessa dhiphinni hin jiraatin, Akka isaan akeekkachiiftuufi mu’uminootaaf gorsa ta’uuf (buufne).

Waan Gooftaa keessan irraa gara keessanitti buufame hordofaa, Jaalalleewwan (biraa) isaa gaditti hin hordofinaa, Xiqqoo qofa gorfamtu.

Magaalota irraa (warra magaalotaa irraa) kan Nuti balleessinee meqaa meeqa (hedduudha), kan adabbiin keenya halkan yookiin guyyaa isaanii rafuutti jiruu isheetti dhufe.

Yeroo azaabni keenya isaanitti dhufu jechi isaanii "nuti miidhaa raawwattoota turre" jechuu malee waan biraa hin taane.

Dhugumatti, isaan (ergamaan) gara isaaniitti ergame (ummata) ni gaafanna; ergamtootas ni gaafanna.

Dhugumatti, (hojii isaanii) beekumsaan isaan irratti odeessina, Nuti (kana irraa) fagoo hin taane.

Miizaanni guyyaa san dhugaadha. Namni madaalli (hojii gaarii) isaa ulfaatte, isaan sun isaanumatu milkaayoodha.

Namni madaalli (hojii gaarii) isaa haffallate immoo, isaan sun warra waan keeyyattoota keenya (kijibsiisanii) miidhaa turaniif lubbuulee isaanii hoongessaniidha.

Dhugumatti, dachii keessa isinii mijeessinee ishee keessas waan ittiin jireenyaa isiniif gooneerra; Galateeffannaan keessan xiqqoodha.

Dhugumatti, isin uumneerra, Ergasiis isin bocne, Ergasiis maleykotaan "Aadamiif sujuudaa" jenne, Achumaan sujuudani; Ibliis malee, Inni warra sujuudan irraa hin taane. [2] ——— [2] ibliis boonee uftuulee aadamiif sujuuduu dide. abaarameeti darbame.

(Rabbis) "Yeroo ani si ajaju, sujuuduu irraa maaltu si dhorge?" jedhe, (Ibliis) "Anatu isa caala; Ibidda irraa na uumteetiin isa dhoqqee (biyyee) irraa uumte" jedhe.

(Rabbiin) "ishee irraa gadi bu’i; Ishee keessatti boonuun siif hin taane; bahi ati warra salphattoota irraayi" jedheen. [3] ——— [3] boonee sujuuda didee jannatarraa darbame.

(Ibliis) "Hanga guyyaa (qiyaamaa) isaan kaafamaniitti na tursiisi" jedhe.

(Rabbiin) "Ati warra tursiifaman irraayi" jedheen. [4] ——— [4] hanga afuuffii garrii tan duraatti tura. yeroo isiin afuufamte uumamtootaan wajji du'a.

(Ibliis) ni jedhe: "Waan ati na jallifteef, Dhugumatti, karaa kee qajeeloo irran isaaniif (ilmaan aadamiif) taa’a. (karaa keetirraa isaan jallisa).

Ergasii fuuldura isaaniitiin, duuba isaaniitiin, mirgaawwan isaaniitiin fi bitaawwan isaaniitiin isaanitti dhufa. Irra hedduu isaanii galateeffattoota ta'anii hin argitu." [5] ——— [5] kallatti afraniin itti dhufeeti isaan waswaasee hamtuu hojjachurratti isaan bobbaasa jedhe.

(Rabbiin) ni jedhe: "Ishee irraa arrabsamaa, fageeffamaa haala taateen bahi. Isaan irraa namoota si hordofe, isin hunda irraan Jahannama guuta.

Yaa Aadam! Atiifi niitiin tee jannata keessa taa'aa (qubadhaa); bakka feetan irraa nyaadhaa. mukattii tanatti immoo hin dhihaatinaa Miidhaa raawwattoota irraa taatu."

Shayxaanni isaan lamaanitti hasaase isaanitti mul’isuuf waan isaanirraa dhokate qaama saalaa isaanii irraa; nijedhe "Rabbiin keessan mukattii tana irraa waa isin hindhoorgine akka isin lamaan malaykota hin taaneef malee, yookiin akka isin lamaan (jannata keessatti zalaalam) hafoo hin taaneefi malee".

"Ani isiniif warra toltuu yaadan irraayi" (jechuun) isaan lamaaniif kakate.

Gowwoomsuun isaan jallise, Yeroma isaan mukattii dhandhaman, qaamni saalaa isaanii isaanitti mul'atte; isaanis (qaama isaanii) baala jannataatiin uf haguuguutti seenan, Gooftaan isaanii isaanitti lallabe "Sila Ani mukattii tana (nyaachuu) irraa isin hin dhorginee? shayxaanni isin lamaanif diina ifa ta’e isiniin hin jennee?" (jedheen).

"Gooftaa keenya! lubbuulee teenya miinee jirra. Yoo ati nuuf hin araaramneefi rahmata nuuf hin goone nuti Dhugumatti warra hoonga’an irraa taana" jedhan.

(Rabbiin) ni jedhe: "Gariin keessan gariif diina haala taataniin gadibu’aa, Isiniif dachii irra qubsumaafi qananii hanga yeroo murtaa’eetu jira." [6] ——— [6] Aadam, hawwaafii ibliisiin jedhame, isin hundinuu jnnatarraa gara lafaatti gadi bu'aa.

"Isheedhuma keessa jiraattu; ishee keessattis duutu (awwaalamtu); ishee irraas baafamtu (qabrii teessanirraa guyyaa qiyaamaa kaafamtu)" jedheen.

Yaa ilmaan Aadam! Nuti uffata qaama saalaa keessan haguuguufi (uffata) faayaa isin irratti buufnee jirra. Uffata sodaa Rabbii, saniitu caala. Kun mallattoowwan Rabbii irraayi; akka isaan yaadataniif (isaaniif himne).

Yaa ilmaan Aadam! akka shayxaanni (dilii isinii bareechuun) isin hin mokkorre, Akka abbaafi haadha keessan (dogoggorsiisee firii muka irraa dhoowwamanii nyaachisee) jannata irraa baasetti, uffata isaanii isaan irraa mulqee qaama saalaa isaanii isaanitti mul’isuuf. isaafi gosti isaa iddoo isin isaan hin agarre irraa isin argu. Nuti warra hin amanneef shayxaanota jaalalleewwan goonee jirra.

Yeroo waan fokkattuu hojjatan "abbootii keenya ishee irratti agarre; Rabbiinis isheetti nu ajaje" jedhu. jedhi "Rabbiin fokkatuuwwanitti hin ajaju, Sila isin waan hin beekne Rabbi irratti jettanii?".

Jedhi "Gooftaan kiyya haqatti ajaje. Masjida hunda biratti fuulleen keessan (ibaadaaf gara isaa) sirreessaa. Amantii keessan isaaf qulqulleessoo haala taataniin isa gabbaraa, Akkuma isin jalqabetti deebitu (du'a boodas Rabbiin isin kaasa)"

Garii ni qajeelche; garii immoo jallinni isaan irratti mirkanaa’e, isaan Rabbii gaditti shayxaanota jaalalleewwan taasifatan, Isaan qajeeltota uf sehan. [7] ——— [7] ilmi namaa lamumatti qoodame kan qajeeleefi kan sheyxaanni isa jallise. Rabbi nuhaa qajeelchu.

Yaa ilmaan Aadam! Masjida hunda birattuu bareechifannaa (uffata) keessan qabadhaa. Nyaadhaa, dhugaa, daangaa hin dabrinaa, Inni daangaa dabritoota hin jaalatu.[8] ——— [8] yeroo salaataa hunda uffata gayaa barbaachisaa uffadhaa, waan halaal tahe hundarraa akka feetanitti nyaadhaa dhugaa, daangaa hindabrinaa jechuudha.

"Namni bareechifannaa (uffata) ishee Rabbiin gabroota Isaatiif baaseefi soorata irraas gaggaarii dhorge eenyu?" jedhi. Isheen jiruu addunyaa keessatti warra amananiifi Guyyaa Qiyaamaa dhuunfaa isaaniiti" jedhi, Akka kanatti keeyyattoota ummata beekaniif addeessina.

Jedhi: "wanti Gooftaan kiyya haraama godhe dilii fokkatoo, isherraa waan mul'ateefii waan dhokate, dilii, haqaan maletti roorrisuu, waan inni ragaa isaaf hin buusin Rabbitti qindeessuufi Rabbi irratti waan hin beekne jechuudha."

Ummata (dhaloota) hundaafuu yeroo murtaa’etu jira. Yeroo beellamni isaanii dhufe sa’aatii tokko (yeroo gabaabduu takka) booda hin aanfamanu; duras hin dabranu.

Yaa ilmaan Aadam! Yoo ergamtoonni isin irraa ta’an isinitti dhufan kan keeyyattoota kiyya isin irratti qara’an (itti amanaa jala deemaa). namni (Rabbiin) sodaatee hojii tolche, sodaan isaan irra hin jiru; isaan hin gaddanus.

Warri keeyyattoota keenya kijibsiisanii ishee irraa boonan, isaan warra ibiddaati; isaan ishee keessatti hafoodha.

Nama Rabbiin irratti kijiba kijibe yookiin keeyyattoota Isaa kijibsiise caalaa namni miidhaa hojjate eenyu? (tokkolleenuu hinjiru). Sunniin qoodni isaanii kitaaba irraa haala ta'een isaan dhaqqaba; hanga Ergatmoonni keenya lubbuu isaanii kan fuudhan ta'anii isaanitti dhufan "Warri Rabbii gaditti gabbaraa turtan eessa jiru?" jedhu. "Nurraa badaniiru" jedhu. Isaan kaafiroota tahuu lubbuulee isaanii irratti ragaa ba’an.

(Rabbiin) ni jedha: "Isin ummatoota isin dura dabran keessa seenaa kan jinnootaafi namoota irraa ta’an ibidda keessatti (tahaa). " Ummanni kamuu dhawaata seentuun obboleettii ishee (kan ishee jallifte) abaarti, hanga hundi isaanii ishee keessatti walitti qabamanitti isheen boodaa ishee duraatiin "Gooftaa keenya! Isaan kun nu jallisanii jiru, azaabz dachaa ta’e ibidda irraa isaaniif kenni" jette. (Rabbiin) "Hundaafuu dachaatu jira, Garuu isin hin beektanu" jedhe. [9] ——— [9] warri nama jallisee karaa shirkiitti yaameefii ka jala deemee jallates guyyaa qiyaamaa walhimatan. ibidda keessatti wal'abaaran.

Warri dura isaanii (hoggantoonni) warra booddee isaaniitiin (hordoftootaan) ni jette "isiniif nurra caaliinsi wahii hin taane; Waan hojjachaa turtaniif jecha azaaba dhandhamaa".

Isaan keeyyattoota keenya kijibsiisaniifi ishee irraa boonan, hulaaleen samii isaaniif hin banamtu. Hanga gaalli qaawwa lilmoo keessa seenutti jannatas hin seenanu. Akka kanatti yakkamtoota (adabbiin) galata galchina. [10] ——— [10] Kuni fakkiidhaan ibsuudha. akkuma gaalli guddaan kuni qaawa lilmee xiqqoo san seenuun hinmalletti jannata seenuun kaafirtootaa hinmalu jechuudha.

Isaaniif Jahannam irraa firaashiitu jira, gubbaa isaaniitii immoo haguuggiitu (jira). Akka kanatti miidhaa raawwattoota (adabaan) galata galchina. [11] ——— [11] warra jahannam firaashaafii hagooggiin (agoobarri) isaanii ibiddarraayi.

Isaannan amananii, gaggaarii hojjatan, Nuti lubbuu takkas dandeettii ishee malee hin dirqisiifnu; isaan sun warra jannataati, Isaan ishee keessatti hafoodha (zalaalm jiraatoodha).

(jannata keessatti) Jibbaarraa waan qomoota isaanii keessa jiru ni baafne, Laggeen jala (gamoo) isaanii yaati, "Faaruun kan Rabbii kanaaf nu qajeelcheeti, Odoo Rabbiin nu qajeelchuu baatee hin qajeellu turre; ergamoonni Rabbii keenyaa dhugaadhaan dhufte" jedhan. "Jannata tana dhaalchifamtan sababa waan (gaarii Rabbiin jaalatu) hojjataa turtaniitiif" (jechuudhaan) lallabaman.

(eega warri jannataatiifii warri ibiddaatis bakka isaa seenee qubate) Warri jannataa warra ibiddaatti lallabu "Nuti waan Gooftaan keenya waadaa nuuf seene dhugaa haala ta’een arganneerra. Isin waan Gooftaan keessan waadaa isiniif seene haala dhugaa ta’een argattanii jirtuu?" (jedhaniin). "Eeyyeen" jedhan. Lallabaan gidduu isaaniitti ta’e nilallabe "Abaarsi Rabbii miidhaa hojjattoota irra haa jiraatu" (jedhe).

(Isaan) warra karaa Rabbii irraa deebisaniifi akka isheen jallattu fedhaniidha, Isaan Aakhiratti kafaroodha.

Gidduu isaanii haguuggaatu jira, A’araafirra dhiirota hundayyuu mallattoo isaanitiin beekantu jiru, Warra jannataatti lallabu "nageenyi isin irratti haa jiraatu" jechuun. Isaan (warri a’araaf) haala kan ishee kajeelan ta'aniin ishee hin seenne. [12] ——— [12] A'iraaf jechuun jogolla jannataafii azaaba jiddutti taheedha. isarra ummata toltuufii hamtuun isaanii walqixxaatteetu taa'a. isaan warra ibiddaatiifii jannataatis ni argan, mallattoo isaaniitiin beekan, jannata hinseenne garuu nikajeelan.

Yeroo ijjoonni isaanii gara warra ibiddaa deebifamte "Gooftaa keenya Ummata miidhaa hojjattoota wajjiin nu hin taasisin" jedhu.

Warri a’araaf namoota mallattoo isaanitiin beekan (kaafiroota warra ibiddaarraa tahan) itti lallaban "(Qabeenya) walitti qabuun keessaniifi wanti isin boonaa turtan waa isin hin fayyanne" jedhu.

kuffaaraan nijedhame "Sila isaan kun warra Rabbiin rahmata isaaniif hin godhu jettanii kakattaniidhaa?" (mu'imintootaan nijedhame) "Jannata seenaa sodaan isin irra hin jiru, isin kan gadditanu hin taane.

Warri ibiddaa warra jannataatti lallaban "Bishaan irraa yookiin waan Rabbiin isinii hire (nyaata) irraa nurratti dhangalaasaa" (jedhan), "Rabbiin isaan lamaan kaafiroota irratti haraama taasiseera (homaa isinii hinkenninu)" jedhaniin.

(Isaan) (kaafiroonni) warra amantii isaanii qoosaafi tapha godhatanii jireenyi addunyaa isaan gowwoomsiteedha, har'aa isaan dhiifna Akkuma isaan walqunnamtii guyyaa isaanii kana irraanfatanitti (dhiisanitti). keeyyattoota keenya mormaa turan.

Dhugumatti, Nuti kitaaba beekumsaa wajjiin isa addeessineen isaanitti dhufnee jirra, haala qajeelumaafi rahmata ummata amananiif ta'een. [13] ——— [13] kitaabni suni qur'aana kabajamaadha.

Sila ni eeganii xumura isaa malee? Guyyaa xumurri isaa dhufu warri san dura isa dagatan nijedhu "Dhugumatti ergamtoonni Gooftaa keenyaa dhugaan dhuftee jirti, Sila araarsitoonni nuuf araarsan nuuf jiruu? Yookiin (gara addunyaatti) deebifamnaa? dalagaa isa hojjataa turre malee kanbiroo hojjachuuf " (jedhu), Dhugumatti, lubbuulee isaanii hoongessanii jiru. Wanti isaan kijibaa turan isaan jalaa badeera.

Dhugumatti, Gooftaan keessan Rabbii Isa samiifi dachii guyyoota jaha keessatti uumee, ergasii Arshii irratti (ol ta’iinsa isaaf malu) ol ta’eedha. Haala daddaffiin isa barbaada ta'een halkaniin guyyaa haguugsisa. Aduu, ji’aafi urjiiwwan kan ajaja Isaatiin laaffifaman ta'anii (isaan uume). Dhagayaa! Uumuuniifi ajajnis kan Isaati. Rabbiin Gooftaa aalamaa ta’e barakaan isaa baay’ate.

Gooftaa keessan gadi uf qabuufi dhoksaadhaan kadhaa. Inni daangaa dabritoota hin jaalatu.

Dachii keessa erga isheen toltee booda hin balleessinaa. Sodaafi kajeellaadhaan Isa kadhaa. Dhugumatti rahmanni Rabbii warra toltuu hojjatanutti dhihoodha (isaanirraa tahaa).

Inni Isa bubbeewwan gammachiisaa taasisee rahmata Isaa (rooba) dura erguudha. hanga Yeroo isheen duumessa ulfaataa baadhatte gara biyya (bonaan goggoydee) duuteetti oofna; bishaan isatti buusuun (roobsuun) fuduraalee hunda isaan baafne (magarsine), akka kanatti du’aa (awwaala irraa) kaafna.Akka isin gorfamtaniif jecha.

Lafti gaariin biqilaan isaa hayyama Gooftaa isaatiin baha, Inni bade immoo (biqilaan isaa) dadhabbiidhaan malee hin bahu, Akka kanatti keeyyattoota warra (Rabbiin) galateeffataniif addeessina. [14] ——— [14] kuni fakkii nama qajeeleefii jallateeti. qajeelaan akka lafabiyyee gaarii qabdu yeroo roobni itti roobe midhaan bareedaa magarsitu. mu'iminni aayanni Rabbii yeroo ittiroobe hojii gaarii magarsa. jallataan ammoo waan gaarii hinmagarsu.

Dhugumatti Nuti Nuuhiin gara ummata isaatti erginee "Yaa ummata kiyya! Rabbiin qofa gabbaraa Isa malee gabbaramaan biraa isiniif hin jiru, ani adabbii guyyaa guddaan isin irratti sodaadha" jedheen.

Qondaalonni ummata isaa irraa ta’an "nuti jallina mul'ataa keessatti si argina" jedhan.

(Nuuh) ni jedhe: "Yaa ummata kiyya! Ani jallinni homaatuu natti hin jiru, Garuu ani ergamaa Gooftaa aalamaa irraa ta’eedha.

Ergaalee Gooftaa kiyyaan isinitti geessa; toltuus isiniifin yaada (isiniif hima), Rabbi irraa waan isin hin beeknen (Kan wahyiin inni nabarsiise) beeka.

sila ni dinqisiifattanii gorsi Rabbii keessan irraa ta’e isinitti dhufuu, nama isin irraa ta’e tokko irratti, akka isin akeekkachiisuuf, akka Rabbiin sodaattaniifi akka mararfatamtaniif (isaaniin jedhe).

Isa kijibsiisan, Isaafi warra doonii keessa isa waliin ta’an ni baraarre, Isaan keeyyattoota keenya kijibsiisan bishaaniin dhidhimsiisne, isaan ummata jaamaa turan. [15] ——— [15] Nabi nuuh ummata isaa waggaa 950 gorse. nama waaxiqqo malee itti amanuu didan. yeroo ijibbate ni abaare. achumaan Rabbiin bishaan lafaa burqisiisee samii roobsee aalama bahratti garagalche. kaafirtoonni bishaaniin nyaatamanii dhuman. isaafii warri amanan doonii yaabbatanii nagaya bahan.

Gara Aad obboleessa isaanii Huud (erginee) "Yaa ummata kiyya! Rabbiin qofa gabbaraa; Isa malee gabbaramaan biraa isiniif hin jiru, Sila hin sodaattanii?" jedheen.

Ummata isaa irraa qondaalonni warra kafaranii "Dhugumatti nuti gowwummaa keessatti si argina, Dhugumatti, kijibdootaa irraa ta'uu kees yaanna" jedhaniin.

(Huud) ni jedhe: "Yaa ummata kiyya! Ani gowwummaan homaatuu natti hin jiru, Garuu ani ergamaa Gooftaa aalama hundaa irraa ta'eedha.

Ergaalee Gooftaa kiyyaan isinitti geessa, Ani isiniif tola yaadaa amanamaadha.

sila nidinqisiifattanii gorsi Rabbii keessan irraa tahe isinitti dhufuu nama isin irraa ta'e irratti (bu'ee) akka isin diyniinuuf jecha. yaadadhaa Yeroo Inni ummata Nuuh booda bakka bu’oota isin taasiseefi uumama keessattis bal'ina isiniif dabale (yaadadhaa). qananiilee Rabbii yaadadhaa Akka milkooftaniif jecha ."

nijedhan "sila nutti dhuftee Akka nuti Rabbiin tokkichoomsinee Isaa gabbarruufi, wantoota abbootiin keenya gabbaraa turan akka dhiifnuuf? waan ittiin nu sodaachiftu (azaaba) san nutti fidi Yoo warra dhugaa dubbatu irraa taateef "

nijedhe "Dhugumatti, adabniifi dallansuun Gooftaa keessan irraa isin irratti bu’eera, Sila isin maqaalee (taabotoolee) keessatti na mormituu kan isiniifi abbootiin keessan ishee moggaaftan, kan Rabbiin isheedhaan ragaa hin buusin? Eegaa; ani isin wajjin warra eegan irraayii".

Isaafi (huudiifii) warra isa waliin turan (mu'imintoota) rahmata nurraa ta’een nagaa baafne, Warra keeyyattoota keenya kijibsiisan hundee isaanii murre. isaan mu’uminoota hin taane.

Gara Samuuditti obboleessa isaanii Saalihiin (ergine) ni jedhe: "Yaa ummata kiyya! Rabbiin qofa gabbaraa. Isa malee gabbaramaan biraa isiniif hin jiru. Dhugumatti, Gooftaa keessan irraa mallattoon ifaa taate isinitti dhuftee jirti. tun haala mallattoo isiniif taateen gaala Rabbiitii, ishee dhiisaa dachii Rabbii keessa haa nyaattu (haa dheedduu), Hamtuun ishee hin tuqinaa (yoo isii hamtuun tuuyxan) adabbii laalessaatu isin qabata.

Yeroo Inni (Rabbiin) Aadiin booda bakka bu’oota isin taasiseefi dachii keessa isin jiraachise yaadadhaa. Dirree ishee irraa gamoowwan ijaarrattu; gaarreen irraas qottaniitin manneen taasiftu. qananiilee Rabbii yaadadhaa; badii raawwataa taatanii dachii keessa hin balleessinaa."

Nijedhe qondaalonni warri boonan ummata isaarraa warra hacuucaman irraa warra amananiin "sila Saalih Rabbii isaa biraa ergamuu ni beektanii?". "(Eeyyeen) Nuti waan inni ittiin ergametti amanoodha" jedhan.

Isaannan boonan "Dhugumatti, nuti isa isin itti amantan sanatti kafarreerra" jedhan.

Gaalattii waraanan; ajaja Gooftaa isaanii irraa bahanii "Yaa Saalih! Yoo ergamtoota irraa taateef waan ittiin nu sodaachiftu (azaabarraa) nutti fidi" jedhan.

Sochiin (kirkirri) dachii isaan qabatte; manneen isaanii keessatti jilbeenfatanii (dhumanii) bariisifatan.

(Saalih) isaan irraa gara galee "Yaa ummata kiyya! Dhugumatti, ani ergaa Gooftaa kiyyaa isinin gayeera; tolas isiniif yaadeera (isinii himeera), Garuu isin nama toltu isiniif yaadu hin jaalattan" jedhe.

Luuxiinis, yeroo inni (haala kan isaan mormu taheen) ummata isaatiin jedhe (yaadadhaa): "Sila isin badii fokkataa aalama irraa (namni) tokkolleen isheedhaan isin hin dursin hojjattanii? [16] ——— [16] hojiin fokkattuun ummanni luux hojjate sun dhiirti dhiiratti qunnamtii saalaa godhuudha.

Dhugumatti, isin fedhii saalaatiif dubartii dhiiftanii dhiiratti dhuftuu! Dhugumatti, isin ummata daangaa dabroodha."[17] ——— [17] tun badii fokkattuu daangaa dabarte. amma biyyoonni qaroomne jedhan akka waan gaariitti laalanii bal'inaan itti deemaa jiran. kan fuudha saala walfakkaatuu akkuma fuudha kaaniitti labsii itti baasanii seera qabeessa godhan hedduudha. kuni kufiinsa ilmaan namaati garsiisa.

Deebiin ummata isaa "magaalaa keessan irraa isaan baasaa; isaan Dhugumatti, ummata qulqulleeffataniidha" jechuu malee homaa hin turre.

Isaafi maatii isaa nagaya baasne. Niitii isaa malee isiin warra (adabbii keessatti) hafan irraa taate. [18] ——— [18] Rabbiin nabi luux ganda isaa kan azaabni itti bu'uuf deemu san keessa maatii isaa wajji akka bahu ajaje. innis halkan keessa bahe. akkasitti Rabbiin nagaya isaan baase. garuu jaartiin isaa warra azaabaa wajji hafte.

Rooba (adabaa) isaan irratti roobsifne, Booddeen yakkamtootaa akkam akka ta’e ilaali. [19] ——— [19] azaabni isaanii dhagaa Rabbiin itti roobse, dachii garaan galchee gubbaa jala godhee jala gubbaa godhe.

Gara Madyan obboleessa isaanii Shu’aybiin (erginee) ni jedhe: "Yaa ummata kiyya! Rabbiin qofa gabbaraa, Isa malee gabbaramaan biraa isiniif hin jiru. Dhugumatti, ragaan ifa taate Rabbii keessanirraa isiniif dhuftee jirti, Safaraafi miizaanas guutaa, Namoota wantoota isaanii jalaa hin hir’isinaa. Dachii keessatti erga toluu isheetii hin balleessinaa, santu isiniif caala Yoo mu’uminoota taatan .

Karaa hunda irraa hin taa’inaa Namoota sodaachisuufi karaa Rabbii irraas namoota isatti amanan deebisuun, akka isheen jallattu kan barbaaddan taatanii. yaadadhaa yeroo (lakkoofsaan) xiqqoo turtanii isin baay’esse. Booddeen warra badii raawwatanii akkam akka ta’e ilaalaa. [20] ——— [20] ummanni nabi shu'eeybii shiftaa karatti bahee nama samuu turan, humnaan diinirraa nama gara galchanii kafarsiisan turan. kanarraa dhoowwe nabiyyichi.

Yoo gareen isin irraa ta’e tokko waan ani ittiin ergametti amananii gareen biraa immoo hin amanin hanga Rabbiin gidduu keenyatti murteessutti obsaa, Inni irra caalaa warra murteessaniiti" (isaaniin jedhe).

Nijedhan ummata isaa irraa qondaalonni warreen boonan "Yaa Shu’aybi! nuti dhugumatti, sibaafana isaan si waliin amananis magaalaa teenya irraa (nibaafna); yookiin isin (hunduu) gara amantii keenyaa deebi’uu qabdu" jedhan. "Sila odoo kan jibbinus taanellee moo!" jedhe. [21] ——— [21] yookaa kafaree amantaa isaanii seenuu san tahuu baannaan biyyarraa ari'uun sodaachisan.

" Dhugumatti Rabbiin irratti kijiba kijibne jirra yoo gara amantii keessanii deebine, erga Rabbiin ishee irraa nu baraarsee booda. ishee keessatti deebi’uun nuuf hin taane yoo Rabbiin Gooftaan keenya fedhe malee. Gooftaan keenya beekumsaan waan hunda bal'atee jira. Rabbi irratti hirkannee jirra, (Yaa) Gooftaa keenya! Gidduu keenyaafi gidduu namoota keenyaatti dhugaan murteessi; Ati irra caalaa warra murteessaniiti" (jedhe).

Nijedhan Ummata isaa irraa qondaalonni warra kafaranii "isin (yaa ummata keenya) yoo Shu’aybiin hordoftan, Dhugumatti, isin yeroo san hoonga’oodha".

Sochiin (kirkirri) dachii isaan qabatte; manneen isaanii keessatti jilbeenfatoo ta'anii (du'anii) bariisifatan.

Warri Shu’aybiin kijibsiisan akka waan ishee keessa hin turree ta’an, Warri Shu’aybiin kijibsiisan isaan hoongawoo ta’an.

(Shu’aybi) isaan irraa gara galee nijedhe "yaa ummata kiyya! Ani ergaalee Gooftaa kiyyaa isin dhaqqabsiiseera. Toltuu isiniif dhaameera. ummata kaafiraa irratti akkamittiin gadda!".

Nuti gara magaalaa takkaa nabiyyii kamuu erginee (yoo ummanni sun ajaja isaa fudhachuu didan), jiraattota ishee hiyyummaafi dhibeen isaan qabnu malee hin hafne akka isaan gadi of qabaniif jecha,.

Ergasii bakka hamtuu toltuutti jijjiirre, hanga isaan baay’atanii jedhanitti "Dhugumatti, abbootii keenyas rakkinniifi toltuun tuqxee jirti (kun waanuma yeroon fiduu dha)" Achumaan tasa isaan qabne, odoo isaan hin beekne.

Odsoo warri gandaa amananii Rabbiin sodaatanii, silaa samiifi dachirraa barakaawwan isaaniif banna, Garuu isaan ni kijibsiisan. waan isaan kan hojjata tahaniif isaan qabne. [22] ——— [22] iimaanaafii sodaa Rabbiitiin barakaa waa hunda argata muslimni.

Sila jiraattonni magaalattii isaanii rafaa jiranuu azaabni keenya halkan isaanitti dhufuu (irraa) of amanii (sodaa dhabanii)?(haasodaatanii).

Yookiin jiraattonni magaalattii isaanii taphatanuu adabbiin keenya waaree isaanitti dhufuu of amanii (sodaa dhabanii)?

Sila tooftaa Rabbii amanii (sodaa dhabanii)? Tooftaa Rabbii ummata hoonga’aa malee eenyullee hin amanu (sodaa hindhabu).

Sila isaannan dachii (dhumiinsa) warra ishee boodaan dhaalanuuf ifa hin taanee? nuti odoo feenee diliilee isaaniitiin isaan adabna? Onneewwan isaanii irratti cufna, isaan hin dhagayan.

Magaalota kana (kan Nuuh irraa hanga ummata Shu’aybitti jiru) seenaalee isaanii irraa siif odeessina. Dhugumatti, ergamtoonni isaanii ragaawwan ifa ta’aniin isaanitti dhufaniiru, Waan san dura kijibsiisanitti kan amanan hin taane, Akka kanatti Rabbiin onnee kaafirootaa irratti cufa.[23] ——— [23] isaan magaalota nuuh, huud, saalih, luux, shu'eybiiti.

Irra hedduu isaanii waadaa isaanii kanguutan hin argine; irra hedduu isaanii finciltoota ta’uu argine.

Ergasii isaan booda mallattoowwan keenyaan Muusaa gara Fir’awnaafi qondaalota isaatti erginee jirra, ishee morman, Booddeen (itti galli) balleessa hojjattootaa akkam akka ta’e ilaali.

Muusaan ni jedhe: "Yaa Fir’awna! ani ergamaa Gooftaa aalamootaa irraa ta’eedha.

(muusaan nijedhe) Rabbi irratti dhugaa malee dubbachuu dhiisuun koo dhugaadha; dhugumatti ani ragaa ifa galaa Gooftaa keessan irraa ta’een isinitti dhufeera. Kanaafuu Ilmaan Israa’iil na wajjiin gadi dhiisi (bilisoomsi)."

(Fir’awna) "Yoo mallattoon kandhufte taate ishee fidi, yoo warra dhugaa dubbatan irraa taateef" jedheen.

Ulee isaa darbe; isheen yeroma san bofa mul'ataa (guddaa) taate.

Harka isaa ni baase; isheen yoosuu warra ilaalaniif adii (calanqqisaa) taate.

Qondaalonni ummata Fir’awna irraa ta'an ni jedhan: "Inni kun Dhugumatti falfalaa beekaadha.

Dachii teessan (misra) irraa isin baasuu fedha; maal ajajjuree?" (jedheen).

(Isaan) ni jedhan: "isaafi obboleessa isaa tursiisi, Magaalota keessa walitti qabdoota ergi (akka saahirtoota walittiqabaniif jecha).

Falfalaa beekaa hundaan sitti dhufu."

Saahiroonni gara Fir’awni dhufanii "yoo nuti kan (sihriidhaan muusaa) injifannu taane mindaan nuuf jiraa?" jedhan.

(Inni) "Eeyyeen (mindaa niqabdan, akkasuma) Isin warra (natti) dhiyeeffamu irraayi" jedheen.

"Yaa Muusaa! yookaa ati (dura) darbachuu yooka nuti darbattoota tahuu (keessaa filadhu) " jedhan.

(muusaan) "Darbadhaa" jedhe, Yeroma (funyoofii ulee isaanii) darbatan ija namootaa falfalanii isaan shoorarkeesan, Sihrii guddaan dhufan.

Gara Muusaatti "ulee tee darbi" (jechuun) beeksisa goone, yoggusuma isheen waan isaan kijiban ni liqimsiti. [24] ——— [24] muusaan ulee isaa nidarbee, jawwee taatee waan falfaltoonni darban san liqimsite.

(Muusaan injifatuudhaan) Dhugaan ni mirkanaa’e; wanti isaan hojjataa turan ni bade.

Achitti ni injifataman; salphattoota ta’anii deebi’an.

Saahiroonni (Rabbiif) kan sujuudan ta'anii kufan.

Ni jedhan: "Gooftaa aalamootaatti amanneerra.

Gooftaa Muusaafi Haaruunitti."

Fir’awna ni jedhe: "odoo ani isiniif hin hayyamin isatti amantanii? Dhugumatti, kun shira isin magaalattii keessatti xaxxaniidha jiraattota ishee isii irraa baasuuf jecha. Fuulduratti beekuuf jiraattu (adabbii ani isin adabu).

Dhugumatti, ninmura harkoowwan keessaniifi miilleen keessan wal faallessuudhaan, eegasii hunda keessaniiyyuu nan fannisa."

"Nuti gara Gooftaa keenyaa deebi’oo dha" jedhan.

"Mallattooleen Gooftaa keenyaa yeroma nutti dhuftu itti amanuu (keenya) malee wanti nurraa haaloo bahattu hin jiru, (eegasii Rabbi kadhatanii nijedhan) Gooftaa keenya! obsa nurratti dhangalaasi, Muslimoota godhii nu ajjeesi" (jedhan).

Ummata Fir’awna irraas qondaalonni nijedhan "sila ati Muusaafi ummata isaa akka dachii keessa balleessaniif dhiiftaa? (Muusaan) sihiifi gabbaramtoota keetis akka dhiisuuf (isaan) (dhiiftaa?)". (fir'awna) ni jedhe: "Nuti ilmaan dhiiraa isaanii ni ajjeefna, Dubartoota isaanii immoo ni jiraachifna, (nidhiifna). nuti isaan irratti moo’attoota."

Muusaan ummata isaatiin nijedhe "Rabbiin gargaarsifadhaa; obsaa, Dhugumatti dachiin tan Rabbiiti, Gabroota Isaa irraa nama fedhe ishee dhaalchisa. Booddeen gaariin tan warra Rabbiin sodaataniiti".

Nijedhan "Nuti rakkifamnee jirra odoo ati nutti hin dhufin duraafi erga nutti dhuftee boodas ". nijedhe " nimala Gooftaan keessan diinota keessan balleessee, dachii keessatti bakka isin buusee, ergasii akkam akka dalagdan isin ilaaluun". [25] ——— [25] Addawwii teessan dhabamsiisee, isin moosisee Rabbiin galateeffattan moo nikafartanii isin laala.

Dhugumatti ummata Fir’awnaa caama waggootaaf tureefi hir’ina oomishaatiin isaan qabne. akka isaan gorfamaniif jecha.

Yeroo toltuun wahii isaanitti dhufte "tun nuuf malti" jedhu, Yoo hamtuun isaan tuqxe immoo Muusaafi warra isa waliinii irratti hooddatu, Dhagayaa! Dhugumatti hooddannaan isaanii Rabbiin biratti tahe. Garuu irra hedduun isaanii hin beekan. [26] ——— [26] waan irraa hooddatan saniifii toltuufii hamtus kafidu Rabbuma.

Isaan (Muusaan) ni jedhan: "Yoo ati raajii irraa waan feeteen isheedhaan sihrii nutti godhuuf nutti dhufte, nuti siif kan amannu hin taane."

Achumaan nuti lolaa (bishaan) dachii walga’e, awaannisa, injiraan, raachaafi dhiiga (bishaan isaanii dhiigatti jirjiirre) mallattoowwan addababaafamaa haala ta'aniin isaan irratti erginee jirra. Isaan garuu ni boonan, (Isaan) ummata yakkamtoota turan.

Yeroo azaabni isaan irratti bu'u ni jedhan: "yaa Muusaa! Gooftaa kee nuuf kadhu waan Inni si biraa waadaa qabuun , yoo ati azaabicha nurraa saaqxe, Dhugumatti, nuti siif amanna; Ilmaan Israa’il si waliin ergina (nibilisoomsina)."

Yeroma nuti isaan irraa adabicha Hanga beellama isaan dhaqqabanuutti deebifnu achumaan isaan waadaa isaanii diigu.

galaana (bahra) keessatti isaan dhidhimsiifnee haaloo isaan irraa ba’hanne, Sababa isaan keeyyattoota keenya sobsiisanii ishee irraayis dagattoota ta’haniif .

Nuti namoota hacuucamaa turan Bahaafi Dhiha dachii (biyya shaam) dhaalchifne, ishee barakaa keessa goonee. jechi Rabbii keetii toltuun Banii Israa’iil irratti guutamte Sababa isaan obsaniif. Waan Fir’awniifi ummanni isaa dalagaa turaniifi waan isaan ijaaraa turanis ni barbadeessine.

Ilmaan Israa’iil bahara ceesifne, ummata taabotoowwan isaanii (gabbaruu) irra taa’aa jirutti dhufanii "yaa Muusaa gabbaramaa nuuf godhi akkuma isaan gabbaramtoota qaban " jedhan, (Inni) ni jedhe: "Isin ummata wallaaloodha.

Isaan kun wanti isaan keessa jiran mancaafamaadha. Wanti isaan dalagaa turanis dhara."

"Sila ani Rabbiin malee gabbaramaa biraa isiniif barbaadaa odoo Inni aalama hunda irra isin caalchisee jiruu?" jedhe (muusaan ummata isaatiin).

Yeroo Nuti (adabbii) ummata Fir’awni irraa nagaa isin baafnes (yaadadhaa). kan hamtuu adabaa isin dhandhamsiisan, kan ilmaan keessan ajjeesanii dubartoota keessan jiraachisan (dhiisan). Kana keessas balaa (qormaata) guddaa Gooftaa keessan irraa ta’etu jira.

Muusaaf halkan soddoma waadaa seenne. Kudhaniin ishee guunne. Beellamni Gooftaa isaa halkan afurtama guute. Muusaan obboleessa isaa Haaruunin ni jedhe: "Bakka na bu’i ummata kiyya keessatti tolchi, Karaa warra balleessaa hojjatanii hin hordofin."

Yeroo Muusaan beellama keenyaaf dhufee Rabbiin isaa isaan dubbatu "Yaa gooftaa kiyya (uf) na argisiisi sin ilaalaa!" jedhe. (Rabbiin) "Nan argitu; garuu gara gaaraa ilaali; yoo bakka isaatti ragga'eef Na argitaa" jedhe. Yeroo Rabbiin isaa gaaraaf mul’atu caccaphaa isa godhe. Muusaan gaggabee kufe, Yeroma bayyanatu (bayfatu) nijedhe "ati qulqulloofte; ani gara keetti (tawbaa) deebi’e, ani jalqaba mu’uminootaati (ummata kiyyarraa)". [27] ——— [27] Aduniyatti Rabbiin ijaan arguun hindandayamu. akkuma nabi muusaan arguu dadhabee gaggabee kufetti. garuu aakhiratti mu'imintoonni Rabbiin ni argan, nilaalan kun qur'aanaafii hadiisaan mirkanaayee jira.

(Rabbiin) ni jedhe: "Yaa Muusaa! Ani ergaa kiyyaafi haasa’a kiyyaan namoota irra si filadheera, Waan Ani siif kenne qabadhu, Galateeffattoota irraa tahi."

Loowhiwwan keessatti waan hunda irraa gorsaafi ibsa waan hundaa isaaf barreessine. "Ishee ciminaan qabadhu, ummata keetis akka toltuu ishee qabatan ajaji. Ani biyya finciltootaa (akka itti halaaku) fuuldurattin isinitti agarsiisa" (jedheen).

Ani warra haqa malee dachii keessatti boonan keeyyattoota kiyya irraa garan galcha, Yoo mallattoolee hunda arganis isitti hin amanan, Yoo karaa qajeelaa argan isa karaa hin godhatan, Yoo karaa jallinaa argan isa karaa godhatan, Kun waan isaan keeyyattoota keenya kijibsiisaniifi ishee irraas dagatoo turaniifi.

Warri keeyyattoota keenyaafi qunnamtii Aakhiraa kijibsiisan, dalagaaleen isaanii badde, Sila waan hojjataa turan malee nigalateeffamani?

Ummanni Muusaa (deemsa) isaa booda faaya isaanii irraa jibicha qaama (lubbuu hinqabne) tolfatan, kan sagaleen (akka koqiinsaa) isaaf taate. Sila akka inni isaanitti hin dubbanneefi gara karaa (sirriis) isaan hin qajeelchine hin arganii? (Gabbaramaa) isa godhatan; miidhaa hojjattoota ta’an. [28] ——— [28] nama jallaa saamiriyyii jedhamu tokkootu fakkii jibichaa tochee akka isaan gabbaran isaan ajajee, jallise.

Yeroo gaabbanii (dhama'anii) jallachuu isaaniis argan, (tawbataniitin) jedhan: "odoo Gooftaan keenya rahmata nuuf godhuu baateefi nuuf hin araaramnee, dhugumatti silaa nuti hoonga’oo irraa taana ture."

Muusaan yeroma dallanaa gaddaa gara ummata isaa deebi’u "wanti isin ana booda na bakka buuftan waa fokkate; sila ajaja Gooftaa keessanii jarjarfattani moo?" jedhe. Loohiiwwan darbee mataa obboleessa isaa qabe, kan ufitti harkisu ta'ee. (Obboleessis) nijedhe "Yaa ilma haadha tiyyaa! Ummanni na hacuucanii na ajjeesuuf dhihaatani, Kanaafuu diina natti hin gammachiisin, Ummata miidhaa raawwattoota wajjinis na hin godhin" jedhe.

(Muusaan) nijedhe "Gooftaa kiyya! Anaafi obboleessa kiyyaaf araarami, Rahmata kee keessas nu seensisi, Ati irra rahmata godhaa warra rahmata godhaniiti".

Dhugumatti isaannan jibicha (gabbaramaa) godhatan, Gooftaa isaanii irraa dallansuufi salphinni jireenya addunyaa tanaa keessatti isaan argata፣ Akka kanatti kijibdoota (adabaan) galata galchina.

Isaannan dilii heddu hojjatanii ishee booda tawbataniifi amanan, Dhugumatti, Gooftaan kee sana booda araaramaa, rahmata godhaadha.

Yeroma dallansuun Muusaa irraa qabbanaa’u loohiwwan fuudhe, Barreefama ishee keessa qajeelfamaafi rahmatatu warra Gooftaa isaanii sodaataniif jira.

Muusaan ummata isaa irraa namoota torbaatama beellama keenyaaf filate, Yeroo sochiin (kirkirri) lafaa isaan qabattu, (Muusaan) ni jedhe: "Gooftaa kiyya! Odoo feetee kana dura isaaniifi anas ni balleessita ture. Sila waan gowwoonni nurraa ta’an dalaganiin nu balleessitaa? Isheen (fitnattiin) mokkoroodhuma keeti malee waanbiraatii miti, Isheedhaan nama feete jalliftee nama feete immoo qajeelchita. Ati gargaaraa keenya, Nuuf araarami, Rahmatas nuuf godhi, Ati caalaa araaramtootaati.[29] ——— [29] Ummanni muusaa jibicha gabbaree Rabbiin dallansiise. muusaanis aaree lole. kana akka Rabbi araara gaafataniif nama torbaatama filee fuudhee bakka Rabbiin dhaqaa jedheen dhaqan. acitti Rabbiin ijaan nugarsiisi jedhanii muusaa gaafatan. dogoggora hamaa seenan, yoggus dachiin isaaniin sossoote. achiin muusaan Rabbi kadhate.

Jireenya addunyaa kana keessattiifi kan Aakhiraa keessattis toltuu nuuf katabi, Nuti gara kee deebineerra." (Rabbiin) ni jedhe: "(kun) azaaba kiyya; naman fedhen isaan tuqa, Rahmanni kiyya waan hundaaf ballatte (adduniyatti hunda walgeessi), Ishee fuulduratti nin barreessa warra Rabbiin sodaataniif, zakaa kennaniifi warra keeyyattoota keenyatti amananiifin.[30]" ——— [30] aakhiratti kan rahmata Rabbii argatee jannata seemu mu'imina qofa.

(Isaan) warra ergamaa nabiyyii hin barreessineefi hin dubbifne hordofani (sun nabi muhammad), isa isaan biratti Tawraatiifi Injiiliin keessatti barreeffamee isa argan, kan toltutti isaan ajajuufi hamtuu irraa isaan dhorgu, kan gaggaarii halaala isaaniif taasisu (isaaniif hayyamu), fokkataawwan immoo haraama isaan irratti taasisu (isaan dhoowwu), kan ba’aa isaaniitiifi hidhaa isaan irra tutre isaan irraa lafa kaayu. (hordofaniidha). Isaannan isatti amananii isa kabajan, isa gargaaraniifi ifaa isa waliin bu’e (qur'aana) hordofan, isaan isaanumatu warra milkaa’oodha.

Jedhi: "Yaa ilmaan namaa! ani ergamaa Rabbii Isa mootummaan samiileefi dachii kan Isaa ta’e irraa gara hunda keessaniitti (ergamee dha). Isa malee dhugaan gabbaramaan hin jiru, Ni jiraachisa; ni ajjeesas, Rabbiifi ergamaa Isaa, kan nabiyyii hin dubbifneefi hin barreessine ta’eetti amanaa, kan Rabbiifi jechoota Isaatti amanu sanitti, isa hordofaa akka qajeeltaniif jecha."

Ummata Muusaa irraa ummata dhugaan qajeelaniifi ittiin haqa murteessantu jira.

Ummata gosa kudha lama goonee isaan qoqqoodne, Gara Muusatti yeroo namoonni isaa dhugaatii isa gaafatan "Ulee teetiin dhagaa dhayi" jechuu beeksifne, Isa irraas burqituu kudha lamatu maddite, Namoonni hunduu iddoo irraa dhugan beekan, Duumessa isaan irratti gaaddiseessine, Mannii'fi salwaas isaan irratti buufne: "Gaggaarii waan nuti isiniif kenninee irraa nyaadhaa" (jenneen). Isaan Nu hin miine; garuu isaan lubbuu isaanii miidhaa turan. [31] ——— [31] Ummanni muusaa gosa 12 ture. yeroo dheebotanii bishaan dhaban Rabbiin muusaan ulee teetiin dhagaa dhayi jedheen. nidhaye maditi 12 maddite dhagaa sanirraa. gosti hundinuu takka takka qabattee dhuuyde. Rabbiin ummata muusaa dummessaan isaanii gaaddiseesse, waan dayma adii fakkaatuufii fii shinbirroo isaanii buusee nyaadhaa jedheen.

Yeroo isaaniin jedhame (yaadadhaa) "magaalattii tana (beytal maqdas) keessa jiraadhaa; ishee irraa bakka feetanii nyaadhaa, (kan nu feenu Badiin nurraa) harca'uudhas' jedhaa, Balbalas sujuuda godhaa seenaa, Badiiwwan keessan isiniif dhiifna, (galata) warra toltuu hojjataniis ni daballa"

Isaan irraa warri miidhaa hojjatan jecha isaanin jedhameen ala isa biraa jijjiiran,azaaba samii irraa isaan irratti ergine Waan miidhaa hojjataa turaniif jecha.[32] ——— [32] jecha jirjiiruun isaanii kan Rabbiin araarama kadhataa seenaa isaaniin jedhe isaan habbatun fii sha'iiratin (firii garbuu barbaanna) jechaa seenan. akkasuma kan sujuudaa seenaa isaaniin jedhame taa'aa isaaniitiin lafarra shorroqaa seenan. saniif Rabbiin itta dallanee azaaba samirraa itti buuse. [tafsiira saidii teysiir].

isaan gaafadhu Waa’ee magaalattii bahra cinaatti taatee, yeroo isaan sanbata keessatti (qurxummii al'ooluudhaan) daangaa dabran, yeroo qurxummiin isaanii guyyaa sanbataa mul’attuu taatee isaanitti dhuftu; guyyaa isaan hinsanbateessine (hin guddifne) (guyyaa biroo) isaanitti hin dhuftu, akka kanatti isaan qormaanna waan isaan fincilaa turaniif.

(yaadadhu) Yeroo ummanni isaan irraa taate jette "ummata Rabbiin isaan balleessuuf yookiin adabbii cimaa isaan adabuuf jiru maaliif gorsitu?" (Gorsitoonn) nijedhan "Gooftaa keessan biratti sababa nuuf haa ta'uufi akka isaan Rabbiin sodaataniifi" jedhan. [33] ——— [33] kuni wanni ibsu namni gorsu yoo ummanni irratti dides gorsa isaa hindhaabuu ittuma fufa jechuudha.

Yeroma isaan waan ittiin gorfaman dagatan, isaan hamtuu irraa (namoota) dhorgan nagaa baafnee, isaan miidhaa hojjatan immoo adabbii hamaan isaan qabne waan isaan fincilaa turaniif jecha. [34] ——— [34] hubadhaa daiwaan (ummata islaamummatti yaamuun) azaaba jalaa nagaya nama baafti.

Yeroma isaan daangaa wantoota irraa dhorgamanii dabran isaanin jenne "jaldeessa salphattoota ta’aa" (achumaan jaldeessa tahan).

Yeroo Gooftaan kee hanga Guyyaa Qiyaamatti nama adabbii laalessaa isaan dhandhamsiisu akka isaan irratti ergu beeksise (yaadadhu.) Dhugumatti, Gooftaan kee adabbiin isaa arifataadha; Inni akkaan araaramaa akkaan rahmata godhaadha.

Nuti (Ilmaan Isaraa’iil) dachii keessatti ummatoota adda addaa taasifnee isaan kukkunnee jirra, Isaan irraa gaggaariitu jira, Isaan irraa san maleetu jira, toltuuwwaniifi hamtuuwwaniin isaan qormaannee jirra Akka isaan deebi’aniif jecha.

bakka bu’oonni badaan kitaaba dhaalan bakka bu’an booda isaaniitii. Meeshaa dhihoo (adduniyaa)(hoosa) kana fudhataa, "fuulduratti nuuf dhiifama" jedhu, Yoo meeshaan san fakkaatu isaanitti dhufe ni fudhatu. Sila waadaan kitaabaa akka isaan Rabbiin irratti dhugaa malee hin dubbanne isaan irraa hin fuudhamnee? Waan isa keessa jiru dubbisanii jiran. Manni Aakhiraa isaan Rabbiin sodaataniif caalaadha, Sila isin hin xiinxaltanuu?

Isaannan kitaabicha qabatanii, salaata sirnaan dhaaban, Nuti mindaa tolchitoota hin balleessinu.

Yeroo Nuti gaara (xuur) gubbaa isaanii irratti akka duumessaa ta’ee ol fuunee, jarri isaanirratti kufaa dhugoomsan "Waan nuti isiniif kennine ciminaan qabadhaa, Akka (Rabbiin) sodaattaniif jecha waan isa keessa jiru hubadhaa" (jenne yaadadhu).

(yaadadhu) Yeroo Gooftaan kee ilmaan Aadam irraa, dugdaalee isaanii irraa sanyiilee isaanii baase, lubbuulee isaanii irratti ragaa isaan godhee "Ani Gooftaa keessanii mitii?" (jecheen), (Isaanis) "Eeyyeen; ragaa baanee jirra" jedhan, (Kun) akka isin Guyyaa Qiyaamaa "nuti kana irraa dagatoo turre" hin jenneefi.

“Yookiin abbootii keenyatu duraan (Rabbitti) qindeessani; nuti sanyii isaaniin boodaa turre, Sila waan balleessitoonni hojjataniin nu balleessitaa?” akka isin hin jenneef (ragaa isin goone).

Akka isaan (badirraa karaa Rabbii) deebi’aniif jecha akka kanatti keeyyattoota keenya addeessina.

isaan irratti dubbisi oduu isa keeyyattoota keenya isaaf kenninee, ishee irraa luqqa'e, sheyxaana isa hordofsiise, jallattoota irraa ta’e. [35] ——— [35] Aalima warra ilmaan israa'iilirra tahe tokko kan osoo barnoota qabuu ittihojjachuu didee dilaawee diin keessaa bahe. seenaa isaattu himame.

Odoo feenee, isheedhaan (keeyyattoota keenyaan) ol isa fuuna ture, Garuu inni gara dachiitti gadi dide; fedhii lubbuu isaa hordofe, Fakkeenyi isaa akka fakkii sareeti yoo ariite arraba baasee harganu, yoo dhiiftes arraba baasee harganuuti, Kuni fakkeenya ummata keeyyattoota keenya kijibsiisaniiti, seenaalee odeessi akka isaan xiinxalaniif jecha.

Fakkeenyi ummata keeyyattoota keenya kijibsiisanii waa fokkate! lubbuulee isaanii kan miidhan tahan.

Namni Rabbiin qajeelche, isatu qajeelaadha, Namni Inni jallise immoo isaan warra hoonga’oodha.

Dhugumatti Nuti jahannamiif jinnootaafi namoota irraa heddu uumnee jirra, Isaaniif onneewwantu tahe, isiin hinhubatan. isaaniif ijoowwantu tahe, isiidhaan hinargan. isaaniif gurroowwantu tahe, isiin hindhagayan. Warri sun akka beyladootaati, Inumaa jarri irra jallatoodha, Isaan isaanumatu dagattoota. [36] ——— [36] kun fakki warra jallatee diin Rabbii dideeti, haqarraa qalbiin isaanii cufamtuu, ijji isaanii jaamtuu, gurri isaanii duudaadha.

Rabbiif maqaalee gaggaariitu jiru, Isheedhaan Isa kadhaa, Warra maqaalee Isaa keessatti jallisan dhiisaa, Waan dalagaa turan fuulduratti galata galfamu.[37] ——— [37] Abuu hureyraan nabiin s.a.w. kan akkana jedhan dhagaye jedhe "Rabbiif maqaa sagaltamii sagaltu tahe namni isii bare jannata seena" bukhaariif muslimtu baase.

Warra Nuti uumne irraa, ummata dhugaan qajeelaniifi isaanis haqa murteessantu jiru.

Isaannan keeyyattoota keenya kijibsiisan, Nuti karaa isaan hin beekne irraan suuta suutaan isaan qabna.

Yeroo isaaniifin kenna; Dhugumatti tooftaan kiyya cimaadha.

Sila isaan saahiba isaaniitti (Muhammaditti) maraatummaan akka hinjirre hin xiinxalanii? Inni akeekkachiisaa ifa galaa malee hintaane.

Sila mootummaa samiileefii dachiifi, keessatti hinlaalanii? waan Rabbiin wantoota irraa uumes, akkasumas beellamni (yeroon du’a) isaanii Dhugumatti kan dhihaate ta’uu (hin ilaalanuu?). Sila booda isaatii (Qur’aanaatii) haasa’a kamitti amanu?

Nama Rabbiin jallise qajeelchaan isaaf hin jiru. Jallina isaanii keessatti dhama'oota ta'anii isaan dhiisa.

Waa’ee Qiyaamaa irraa yoomi dhaabbatiinsi isii (dhufti isii) (jedhanii) si gaafatu. jedhi "Beekumsi ishee Gooftaa kiyya qofa biratti tahe. Isa malee tokkolleen yeroo isheetiif ishee hin ibsu, Samiileefi dachii keessatti ulfaatte, Isheen tasa (daguutti) malee isinitti hin dhuftu" (jedhi). Akka waan ati ishee sirritti beektuutti si gaafatu, jedhi Beekumsi ishee Rabbiin bira qofa jira, Garuu irra hedduun namootaa hin beekan". [38] ——— [38] yeroo qiyaamaan butu Rabbiin malee tokkolleenuu hinbeeku.

Jedhi "Ani lubbuu tiyyaaf faayidaas ta’ee miidhaa fiduu (faaydaa fiduufii miidhaa deebisuu) hin danda'u waan Rabbiin fedhe malee, Odoon kanin waan fagoo (ghaybii) beeku ta'ee, silaa toltuu irraan baay'ifadha; hamtuun na hin tuqu ture, Ani ummata amananiif akeekkachiisaafi gammachiisaa malee hintaane".

Inni Isa lubbuu takka irraa isin uumee ishee irraa qindii isii taasisee, akka isheetti booharuuf (mukuu bahuuf). Yeroo inni ishee qunnamu ulfa salphaa ulfoofte, (salphina isaa irraa bakka feete) ittiin deemte, Yeroma isheen ulfaattu Rabbiin Gooftaa isaanii kadhatan "yoo Ati (ilma) gaarii nuuf kennite, dhugumatti nuti warra Si galateeffatan irraa taana" (jechuun). [39] ——— [39] lubbuun takkittiin Rabbiin irraa ilmaan namaa uume nabi aadami, jaartii isaa hawwaa ammoo cinaacha isaarraa uume. akkasitti walhoriinsi ilma namaa jalqabe.

Yeroo Inni (ilma) gaarii isaaniif kennu waan Inni isaaniif kenne (maqaa) keessatti Isaaf shariika taasisan, Rabbiin waan isaan Isa waliin gabbaran irraa ol ta’eera.

Sila waan waa tokko uumuu hin dandeenye Rabbitti qindeessanii? kan isaan uumamoo ta’an.

Isaan gargaaruu hin danda’an, lubbuulee isaaniis hingargaaran.

Yoo isin gara qajeelumaa isaan waamtan isin hin hordofan, Isaan waamtanis yookiin cal’iftoota taatanus isin irratti walqixa.

Dhugumatti, warri isin Rabbii gaditti gabbartan gabrootuma fakkiiwwan keessaniiti, mee isaan kadhaa isiniif haa awwaatanuu Yoo kan dhugaa dubbattan taataniif.

Sila isaaniif miiloowwantu tahee kan isiidhaan deeman? moo isaaniif harkoowwantu tahee kan isiidhaan qabatan? moo isaaniif ijoowwantu kan isiidhaan argan? moo isaaniif gurroowwantu tahee kan isiidhaan dhagayan? jedhi shariikota keessan (warra Rabbii waliin gabbartan) waamadhaa, Ergasii tooftaa natti baasaa, Yeroos naaf hin kenninaa (isaan hin sodaadhu). [40] ——— [40] tabonni isaan gabbaran miila ittiin deemtu hinqabdu. harka ittiin waa qabattu hinqabdu. ija ittiin waa argitu hinqabdu. gurra ittiin waa dhageessu hinqabdu. lubbuus hinqabdu. dhagaa, muka, sibiilaafii kkf irraa tofamte, meeeshaadha. gonkumaa gabbaruu hintaatu.

Jaalalleen kiyya Rabbii Isa kitaaba buuseedha, Inni warra toltuu hojjatan ni gargaara" (jedhiin).

Warri isin Isaa gaditti gabbartan isin gargaaruu hindandayan, lubbuulee isaaniitis hingargaaran.

Yoo gara qajeelumaa isaan waamtan hin dhaga'an. Kan isaan gara kee ilaalanu (waan laalan fakkaatan) argita isaan hinargan.

Haala (namootaa irraa isa) laafaa qabadhu; (dhiifama godhi) toltuutti ajaji; wallaaltota irraa gara gali.

Yoo garagalchaan (butaan) shayxaana irraa ta’e tokko (ajaja Rabbii irraa) si bute Rabbitti maganfadhu, Inni dhagayaa, argaadha.

Isaan Rabbiin sodaatan yeroo naanna'aan shayxaana irraa ta’e isaan tuqe (dilaawan), (Rabbiin) yaadatu, Achumaan isaan argoodha (haqarratti gadi dhaabbatoodha).

Obboleeyyan isaanii jallina isaaniif dabalu, Ergasii (jallisuu irraa) hin gabaabbatanu.[41] ——— [41] sheyxaanni obboleessa kaafiraati jallinuma isaaf dabala.

Yeroo ati raajii wahiitiin isaanitti hin dhufin "Maaliif ishee hin finne (hin uumne)?" jedhu. jedhi "Wanti ani hordofu waan Gooftaa kiyya biraa gara kiyyatti beeksifame qofa. (Qur’aanni) kun ragaa ifa bahaa Gooftaa keessan irraa ta'e, qajeelfamaafi rahmata ummata amananiif ".

Yeroo Qur’aanni qara’ame isaaf dhageeffadhaa; cal’isaa (hinhaasayinaa) akka rahmanni isiniif godhamuuf.

Gooftaa kee faarsi lubbuu tee keessatti gadi uf qabaa sodaataa, jecha ol fuudhamaa gaditti taheen, ganamaafi galgala keessatti (Gooftaa kee faarsi). (faaruu Rabbii) Dagattootarraa hin tahin.

isaannan Gooftaa kee bira jiran Isa gabbaruu irraa hin boonan; Isa qulqulleessan; Isaaf sujuuda godhn.[42] ——— [42] bakka tanatti namni qur'aana qarauufii dhaggeefatu sujuuda tokko godha. sujuuda tilaawaa (qaraatii qur'aanaa) jedhama. sunnaa jaalatamaadha. inni qur'aana keessa bakka 15 jira.

Boojuu irraa si gaafatu, jedhi “Boojuun kan Rabbiifi ergamaa Isaati, Rabbiin sodaadhaa. Hariiroo gidduu keessan jiru tolchaa. Rabbiifi ergamaa Isaatiif ajajamaa Yoo mu’umintoota taatan". [1] ——— [1] qabeenya boojuu akkamitti akka qoodamtuufii eenyuuf akka qoodamtu Nabiin gaafatan. Rabbiin deebisaa kennee ibse.

Mu’umintoonni (dhugaa) warra yeroo (maqaan) Rabbii dubbatamu onneewwan isaanii rifattu, kan yeroo keeyyatoonni Isaa isaan irratti dubbifamtu Iimaana isaaniif dabaltuu, kan Gooftaa isaanii irratti irkataniidha. [2] ——— [2] iimaanni hojii gaariin nidabala, badii yoo hojjatan ni ir'ata.

Isaannan salaata (seera ishee guutanii) gad dhaabani, waan nuti isaaniif kennine irraa kennitaniidha.

Isaannan sun isaan qofatu dhugumatti mu’uminoota, Gooftaa isaanii biratti sadarkaa hedduutu isaaniif jira, araaramaafi hiree gaarii ta’etu (jannatatu) (isaaniif jiraaf).

Akkuma Rabbiin kee mana kee irraa dhugaan si baaseeti. gariin mu’uminootarraa (bahiinsa san) nijibban.

Siin falmu Dhugaa keessatti (jihaadaaf bahuu keessatti), erga inni ifa ta’ee booda, akka waan odoo argan gara du’aa oofamaa jiraniitti.

Yeroo tokkoon gareewwan lamaanii isiniif ta’uu Rabbiin waadaa isiniif seene, isinis isheen tan lolaa hin ta’in (gareen daldaalaa) isiniif ta’uu jaallattan, Rabbiin nifedha jechoota (waadaa) Isaatiin dhugaa mirkaneessuu. hidda kaafirootaa muruu (fedha).

(Wanti kana hojjateef) akka dhugaa mirkaneessee soba barbadeessuufi odoo kaafiroonni jibbanillee.

Yeroo isin Rabbii keessan irraa birmannaa barbaaddanii isiniif awwaate “Ani maleykoota kumaa wal hordofoo ta’an isiniif gargaarsa godhaadha” (jedhe) (yaadadhu).

Rabbiin gammachuu (keessanii)fi akka onneewwan teessan ittiin tasgabbooftuuf malee waan biraatiif isa hin goone, Injifannoon Rabbiin biraa malee hin taane. Rabbiin injifataa, ogeessa. [3] ——— [3] Malaaykaan isinii tumsuun sun akka gammaddaniifii qalbiin teessan tasgabbooytuuf jecha.

(yaadadhaa) Yeroo Inni mugaatiin isin haguuge tasgabbii Isa biraa ta’ee (adda waraanaatti). samii irraa yeroo bishaan isin irratti buuse (roobse), isaan isin qulqulleessuf, waswaasa sheyxaanaa isin irraa deemsisuuf, onneewwan keessanirratti (obsaan) jabeessuuf, faanowwan (keessanis cirracha irratti) ittiin gadi dhaabuuf jecha (isiniif roobse).

(yaadadhu) Yeroo Gooftaan kee gara maleykotaatti beeksisa godhe “Ani (gargaarsaan) isin waliin jiraa, isaan amanan (miila isaanii) gadi dhaabaa, Ani onneewwan isaan kafaranii keessa sodaan buusa; Mormoowwan (isaanii) gubbaa dhawaa, Isaan irraas fiixa (qubaa) hunda dhawaa” (jedhee).[4] ——— [4] kuni gaafa lola badriiti. malaaykaa kuma shantu bu'ee muslimoota gargaaree wajji lole.

Kun waan isaan Rabbiifi ergamaa Isaa faallessaniifi, Namni Rabbiifi ergamaa Isaa faallesse, (Rabbiin isa adaba) Rabbiin adabbiin isaa cimaadha.

Kun (adaba keessanii), isa dhandhamaa, Dhugumatti kaafirootaaf adabbii ibiddaatu jira.

Yaa warra amantan! (waraanaaf) kan walitti qabaman ta’anii yeroo warra kafaran qunnamtan, duuba keessan isaanitti gara hin galchinaa (hin dheeysisnaa) (gadi dhaabbadhaa gootummaan lolaa).

Namni guyyaa san duuba isaa isaaniitti garagalche, yoo mijjeeffannaa lolaatiif yookiin gara hoomaa (isaa) siquuf ta’e malee, inni dhugumatti dallansuu Rabbi irraa ta’een deebi’ee jira, Teessoon isaas jahannami, Deebiin (isaanii jahannam tahuun) waa fokkatee.

Isin isaan hin ajjeefne Garuu Rabbitu isaan ajjeese. Ati hin darbanne Yeroo darbatte Garuu Rabbiitu darbate. Mu’uminootaafis tola gaarii isa biraa ta’e akka kennuuf (kana hojjate). Rabbiin dhagahaa, beekaadha. [5] ——— [5] lola guyyaa badriirratti hiikkaan yeroo loltan san malaafii humna keessaniin osoo hinthin gargaarsa Rabbiitiini, darbannas yeroo ati darbatte Rabitu itti qajeelchee waraansise jechuudha.

Kun (dhugaadha) Rabbiin dadhabsiisaa tooftaa kaafirootati.

(Yaa warra kafartan!) Yoo murtii barbaaddan, dhugumatti murtiin isiniif dhufee jira. Yoo (badii irraa) dhorgamtan inni isiniif caalaadha. Ammas yoo isin (waraanatti) deebitan, nutis (mu'imintootaaf tumsa keenyaan) ni deebina.Tuutni teessan odoo baay’attellee homaa isin hin fayyadanu. Rabbiin (gargaarsaan) mu’uminoota waliin jira.

Yaa warra amantan! Rabbiifi ergamaa Isaatiif ajajajamaa, Odoo dhageessanuu Isa irraa gara hin galinaa.

Akka (kaafirootaa) isaan haala isaan hin dhageenyeen “dhageenyee jirra” jedhanii hin ta’inaa.

Dhugumatti irra badaan lubbu qabeeyyii Rabbiin biratti duudaa, arraba qabamaa, isaan aqlii hin qabneedha.

Rabbiin odoo isaan keessatti toltuu beekee silaa isaan dhageessisa ture. Odoo isaan dhageessisee, silaa isaan kan garagalan ta’anii irraa baqatu.

Yaa warra amantan! Rabbiif awwaadhaa, Ergamaa Isaatiifis; yeroo inni waan isin jiraachisutti (diin kanatti) isin waame (awwaadhaa). beekaa Rabbiin gidduu namichaatiifi onnee isaa nigolga. isin gara Isaatti walitti qabamtan.

Rakkoo (Fitnaa) isin irraa warra miidhaa hojjatan qofa kophaatti hin tuqne (ta nama nagayaaa hunda walgeessu) sodaadhaa. Rabbiin adabbiin isaa cimaadhaa beekaa.

Yaadadhaa yeroo isin (lakkoofsaan) xiqqoo, dachii keessattis hacuucamoo (taatanii), namoonni (saamichaafi ajjeechaan) isin bubbutuu sodaattan, (Rabbiin) isin qubsiisee, tumsa Isaatiin isin gargaare, gaggaarii irraa isii hire akka isin galateeffattaniif. [6] ——— [6] muslimtoonni makkatti humnaan laafoo lakkoofsaan xiqqoo addawwiin akka hamatti isaan hacuucu soodaa keessa tura. hijraa baanaan Rabbiin madiinaa isaan qubsiise isaanii tumse.

Yaa warra amantan! Rabbiifi ergamaa Isaa hin ganinaa, amaanaa keessanis hin ganinaa odoo beektanii.

beekaa qabeenyaaleen keessaniifi ilmaan keessanis (fitnaa) mokkoroodha. Rabbiin mindaan guddaan Isa bira jira.

Yaa warra amantan! Yoo Rabbiin sodaattan, (beekkomsa) addaan baasaa (dhugaafi dharaa) isiniif godha. Badiilee teessan isin irraa haqa, Isiniif araaramas, Rabbiin saahiba arjummaa guddaati.

Yeroo isaan kafaran shira sirratti baasan (yaadadhu), si hidhuuf yookiin si ajjeesuf yookiin (biyya irraa) si baasuuf. Isaan shira baasu; Rabbiinis shira baasa (shira isaanii isaan irratti deebisa), Rabbiin irra caalaa warra tooftaa baasuuti.

Yeroo keeyyatoonni keenya isaan irratti qara’amtu nijedhan “Nuti (ishee) dhageenyee jirra, odoo feenee fakkaataa kanaa ni jenna; kuni ogbarruu warra duriiti malee waan biraatii miti”.

(yaadadhu) Yeroo isaan jedhan “Yaa Allaah! Yoo kuni dhugaa si biraa (bu’e) ta’e, samii irraa dhagaa nurratti roobsi; yookiin adabbii laalessaa nutti fidi”.

Rabbiinis odoo ati isaan keessa jirtuu kan isaan adabu hin taane, Ammas Rabbiin odoo isaan araarama kadhatanuu kan isaan adabu hin taane.

maaltu isaaniif tahe kan Rabbiin isaan hin adabneef, Haala isaan masjiida kabajamaa irraa (namoota) dhoorganiin. isaan jaalallee isaa hintaane. jaalalleewwan isaa Warra Rabbiin sodaatan malee kan biraa hin taane; garuu irra hedduun isaanii hin beekanu.

Salaanni isaanii mana (Ka’abaa) biratti fiiysuu (siiksuu) fi harka dhahuu (shubbisuu) malee waan biraa hin taane, adabbii dhandhamaa waan kakafartan taataniif.

Dhugumatti, isaan kafaran (namoota) karaa Rabbii irraa dhorguuf jecha qabeenya isaanii kennu, Fuula duras ishee kennu, Sana booda isaan irratti gaabbii taati, Ergasii ni injifatamu; warreen kafaran gara jahannamitti walitti qabamu.

Rabbiin fokkataa gaarii irraa adda baasuufi, fokkataa garii isaa garii gubbaatti taasisa, hunda isaanii walitti tuulee, ergasii jahannam keessatti isaan taasisuuf (walitti qabamu). Warri sun isaanumatu hoonga’oodha.

Isaan kafaraniin jedhi, yoo (kufrii irraa) dhorgaman wanti dabre isaaniif araaramama, Yoo (itti) deebi’an immoo dhugumatti, karaan (adabbiin) warra duraanii dabritee jirti.

Hanga “fitnaan” (shirkiin) hin argamneefi amantiin hundi isaa Rabbiif ta’utti isaaniin lolaa; (kufrii irraa) yoo dhorgaman (dhiisaa), dhugumatti Rabbiin waan isaan dalagan argaadha.

Yoo isaan irraa gara galan, dhugumatti Rabbiin “gargaaraa keessanii beekaa, Tiksaan (Isa ta’uun) waa tole; tumsaan (Isa ta’uunis) waa tole.

Beekaa wanti isin boojitan kumiyyuu tokko shanaffaan isaa Rabbiifi, ergamaa Isaatiifi, firoota dhihootiifi, yatiimotaafi, hiyyeeyyiifi, kara deemaaf taha; yoo kan Rabbiifi waan Nuti gabricha keenya irratti guyyaa addaba’iinsaa (dhugaafi soba addaan baafne), guyyaa (Badrii kan) tuutti lamaan wal qunnaman buufnetti kan amantan taatan (sana beekaa), Rabbiini waan hunda irratti danda’aadha. [7] ——— [7] qabeenyi yeroo lolaa adawwirraa booji'an bakka shanitti qoodamee harki afur 80% loltootaf adda qoodama. harki tokko shanaffaan 20% warra shanan olitti ibsame kanaaf qoodama. sunis 4% Rabbiifii ergamaa isaatiif (dhimma muslimtootaa tan waliigallaatiif) oola. 4% fira nabiyyiitiif, 4% yatiimaaf, 4% hiyyeessaaf, 4% nama karaa deemuuf qoodama.

Yeroo isin moggaa (Madiinaatti) dhihootti taatanii, isaan moggaa fagootti ta’an, daldaltoonni immoo jala keessan ta’an (waan ta’e yaadadhaa). Odoo waliif beellamtanii, silaa beellama keessatti wal dhabdu turtan, Garuu Rabbiin dhimma (beekumsa isaa keessatti) raawwatamaa ta’e raawwachuuf, namni bades ragaa mul'atarrat (osoo beekuu) akka baduuf, namni jiraatus ragaa mul'atarratti (osoo beekuu) akka jiraatuuf (beellama malee walitti isin qabe). Dhugumatti Rabbiin dhaga’aa, beekaadha.

Yeroo Rabbiin manaama kee keessatti (kuffaarri lakkoofsaan) xiqqoo ta’uu isaanii sitti argisiise (yaadadhu), Odoo baay’ee ta’anii isaan sitti agarsiisee silaa luynoomtan, dhimmicha keessatti wal mormitan turtan. Garuu Rabbiin nagaya (isin) godhe. Inni beekaa waan qoma keessa jiruuti.

Yeroo walitti dhuftanii (yeroo) isaan isin agarsiise ijoowwan keessan keessatti xiqqoo taasisee, isin ijoowwan isaanii keessatti kan xiqqeessu ta’e (yaadadhu). Rabbiin dhimma (beekumsa Isaa keessatti) hojjatamaa ta’e raawwachuuf jecha (kana hojjate), Wantoonni gara Rabbii deebifamti.

Yaa warra amantan! Yeroo garee (diinaa) wahii qunnamtan, gadi dhaabbadhaa (lolaa hinsodaatinaa); (faaruu) baay’ee Rabbiin faarsaa (isa kadhadhaa) akka milkooftaniif. [8] ——— [8] zikriifii du'aa'iin adda waraanaatti barbaachiftuudha. karaa injifannooti.

Rabbiifi ergamaa Isaatiifis ajajamaa; wal hin morminaa; luynoomtanii humni keessan (isin irraa) deemtii; obsaa, Rabbiin obsitoota wajjin jira. [9] ——— [9] walmormuun waldhabuun humna nama dhoowwiteeti nama kuffisti.

Akka isaan manneen isaanii irraa bahanii hin ta’inaa boonaa, namootatti argisiifataa. kan karaa Rabbii irraa (namoota) dhorgan (hiintahinaa). Rabbiin waan isaan dalaganitti marsaadha.

(yaadadhu) Yeroo sheyxaanni dalagaalee isaanii (gadhee) miidhagsee, nijedhe “har’a nama irraa injifataan isiniif hin jiru, Ani isiniif gargaaraadha”. Yeroma gareen lamaan wal argan, of duuba deebi’ee nijedhe “ani isin irraa qulqulluudha; ani waan isin hin agarren argaa, Ani Rabbiinin sodaadha, Rabbiin adabbiin Isaa cimaadha”. [10] ——— [10] guyyaa lola badrii sheyxaanni kaafiroota jabaadhaa isiniin wajjiin jiraa jedhee lolatti kakaasee yeroo lolli jalqabamu malaaykaa argee dheefa biraa bade.

Yeroo munaafiqoonniifi warri onneewwan isaanii keessa dhukkubni (kufrii) jiru jedhan (yaadadhu) “warra kana amantii isaaniitu isaan gowwoomse”. Namni Rabbirratti irkate (ni moohata), Rabbiin injifataa ogeessa.

odoo gartee Yeroo maleeykonni warra kafaran fuulleen isaaniitiifi duuydoowwan isaanii tumaa lubbuu baasan “azaaba gubu dhandhamaa” (jedhaaniin) (silaa dubbii cimaa argita).

”Kun waan harkoowwan keessan dabarfatteefi. Rabbiin gabroota miidhaa miti” (isaaniin jedhama)

(Haalli ummata kanaa) Akkuma haala warra Fir’awniifi warra isaan dura turaniiti. keeyyattoota Rabbiitti kafaranii Rabbiin badiiwwan isaaniitiin isaan qabeeti. Rabbiin jabaa, adabbiin Isaa cimaati.

Kun waan Rabbiin qanani ummata irratti oole kan jirjiiru hintahiniifi hanga isaan waan lubbuulee isaanii keessa jiru jijjiirinitti. Rabbiin dhagayaa beekaadha. [11] ——— [11] yoo ummanni qalbii isaanii keessaa immaana, istiqaamaafii shukrii gara faallaa isiitti jirjiiran malee Rabbiin qananii isaaniif kenne irraa hinfudhatu. balina ni'imaa isaa rakkotti hinjijjiiru.

Akka haala warra Fir’awnaafi warra isaan duraati. keeyyattoota Gooftaa isaanii kijibsiisan, ergasii badiiwwan isaaniitiin isaan balleessine; ummata Fir’awnaa bishaaniin dhidhimsiifne; hundumtuu miidhaa hojjattoota turan.

Irra badaan lubbu qabeeyyii Rabbiin biratti warra kafarani; isaan hin amananu.

(Isaan) warra ati waadaa wajji seente, eegasii marsaa (waadaa seenan) hunda ahdii isaanii nidiigan, isaan Rabbiin hin sodaatan.

Yoo lola irratti isaan argite (akka hamatti isaan dhawii) namoota isaan boodaa isaaniin addaan facaasi (jiilchi), akka isaan gorfamaniif jecha .

Garuu yoo namoota irraa ganiinsa sodaatte ifaan ifatti (walqixatti) (waadaa isaanii) gara isaanitti darbi, Rabbiin warra (waadaa) gantoota hin jaalatu.

Isaan kafaran (adaba Rabbii jalaa) miliqan uf hinsehin., isaan (Nu) hin dadhabsiisanu.

Waan dandeessan isaaniin (Loluuf) qopheessaa, Humnaafi faradoo hidhaman irraa kan tahee, kan ittiin adawwii Rabbii fii adawwii keessan sodaachiftaniin. (akkasuma kan) ummattoota biraa kan isaan hin tahin, kan isin isaan hin beekne, Rabbiin isaan beeku ittiin akka sodaachiftaniif. Wanti karaa Rabbii keessatti (isin) arjoomtan kamillee (mindaan isaa) (guutamee) isiniif kennama, Isin hin miidhamtanu. [12] ——— [12] seera islaamaa keessatti humna waraanaa cimaa jaarachuun dirqama. meeshaa waraanaa jajjaboo hidhachuun barbaachisaadha.

Yoo gara araaraatti daban, atis gara isheetti dabi; Rabbi irratti irkadhu, Inni dhaga’aa, argaadha. [13] ——— [13] Waliigaleefii karaa dipiloomaasiin Rakkoo lolaas tahee kanbiroo furuun islaamummaa keessatti beekamaadha.

Yoo isaan si ganuu fedhan, dhugumatti gayaan kee Rabbuma, Inni Isa si jabeesse tumsa Isaatiifi mu’uminootaan.

Gidduu onneewwan isaanii wal taasise (walitti araarse). odoo (wal taasisuuf) waan dachii keessaa hunda arjoomteeyyuu gidduu onneewwan isaanii wal taasisuu hin dandeessu, Garuu Rabbitu gidduu isaanii wal taasise. Inni injifataa, ogeessa. [14] ——— [14] ummata wal lolaa ture kan waan fedhan yoo itti baasan araarsuu hindandeenye Rabbiin diin kana itti buusee isaan araarse. islaamummaan burqaa araaraa tokkummaafii jaalalaati.

Yaa nabiyyii (kiyya)! Rabbiin siif gahaadha, mu’uminoota irraa namoota si hordofaniifis (gayaadha).[15] ——— [15] Rabbiin gayaa keessani hamtuu adawwii isinirraa deebisa, isarratti irkadhaa, isa abdadhaa.

Yaa nabiyyii (kiyya)! Mu’uminoota lola irratti kakaasi, Isin irraa obsitoonni digdamni yoo jiraate, dhibba lama (adawwii kuffaaraarraa) haa injifatanu (haaloluunii), Isin irraa dhibbi tokko yoo jiraate isaan kafaran irraa kuma haa injifatanu (haaloluunii), waan isaan ummata hin hubanne ta’aniif. [16] ——— [16] gootummaafii jajjabinni sahaabotaa waan ajaa'ibaati namni tokko nama kudhaniin lolaa ture.

Amma Rabbiin isin irraa laaffiseera, Isin keessa dadhabbiin akka jirus beekeera, Isin irraa obsitoonni dhibbi tokko yoo argame, dhibba lama haa injifatu (haa loluunii), Isin irraa kumni tokko yoo argame, kuma lama haa injifatu (haaloluunii), hayyama Rabbiitiin. Rabbiin obsitootaa wajjin jira. [17] ——— [17] booda yeroo muslimtoonni heddummaatan Rabbiin irraa laaffisee namni tokko adawwii nama lamaan (dachaan) akkalolu ajaje.

Nabiyyii kamiifuu booji’amtoonni isaaf ta’uun isaaf hin malu, hanga lafa irratti injifatutti (ajjeechaa isaanii bakkaan gahutti). Isin meeshaa (faa’idaa) addunyaa feetu; Rabbiin immoo Aakhiraa (isiniif) fedha, Rabbiin injifataa, ogeessa.

Odoo murtiin Rabbi irraa dabre ta’uu baatee, silaa waan isin fudhattan keessatti adabbiin guddaan isin mudata ture.

Haala hayyamamaafi gaarii ta’een waan boojitan irraa nyaadhaa, Rabbiin sodaadhaa, Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha.

Ati Yaa nabiyyicha Booji’amtoota irraa namoota harka kee keessa jiraniin jedhi: “yoo Rabbiin onneewwan keessan keessatti toltuu wahii beekee, waan isin irraa fudhatame waan caalu isiniif kenna, isiniifis ni araarama, Rabbiin araaramaa rahmata godhaadha. [18] ——— [18] kun booji'amtoota guyyaa badriiti baana.

Yoo isaan si ganuu fedhan, dhugumatti kana duras Rabbiin gananii jiru; isaan irraa (ajjeesuufi booji’uun) (siif) mijjeessee jira, Rabbiin beekaa, ogeessa.

Isaannan amananii godaananii, karaa Rabbii keessattis qabeenyaafi lubbuulee isaanitiin qabsaa’aniifi isaannan (isaan) qubsiisanii, gargaarsas (isaaniif) godhan, jarri sun gariin isaanii jaalallee gariiti. Isaan amananii hin godaanin immoo hanga godaananitti jaalala isaanii irraa homtuu isiniif hin taane. Yoo amantii keessatti tumsa isin gaafatan isaan tumsuun isin irratti dirqama. -namoota gidduu keessaniifi gidduu isaanii waadaan jiru irratti (yoo ta’e) malee- Rabbiin waan isin hojjattan argaadha.

Isaannan kafaran gariin isaanii jaalallee gariiti. Yoo isin isa (mu’uminoota jaallattanii kaafiroota jibbuu) hojjachuu baattan dachii keessatti balaa (shirkii)fi badii guddaatu argama.

Isaan amananii, godaananii, karaa Rabbii keessatti qabsaa’aniifi isaan (isaan) qubsiisanii, gargaarsa (isaaniif) godhan, warri sun isaanumatu mu’uminoota dhugaati, Isaaniif araaramaafi hiree gaariitu jira.

Warri sana booda amananii, godaananiifi isin waliin qabsaa’an, isaan isin irraayyi. (Dhaala ilaalchisee) warri firaa gariin isaanii garii (dhaaluu)tti irra caalaadha kitaaba Rabbii keessatti, Rabbiin waan hunda beekaadha.

(Isheen tun) Qulqullina Rabbiifi ergmaa Isaa irraa taate kan gara warra mushrikoota irraa (lola dhiisuuf) waadaa walii galtaniitti (dhaqqabduudha). [1] ——— [1] Asitti Rabbiin waliigalteen muslimoonni mushrikaan wajji godhan dhumuu labsee beeysise.

Ji’oota afuriif dachii keessa deemaa, Isin Rabbiin dadhabsiisoo akka hin ta’in beekaa. Rabbiin salphisaa kaafirootaati. [2] ——— [2] mushrikootaaf baatii afur nagayaan akka bobba'anii galan yeroon kennameef akeekkachisa cimaan wajji.

(Kuni) labsii Rabbiifi ergamaa Isaa irraa gara namaatti guyyaa hajji guddaa keessatti tahe, “Rabbiin qindeessitoota irraa qulqulluudha; Ergamaan Isaas (akkasuma), Yoo tawbattaniif, inni isiniif caalaadha, Yoo garagaltan immoo isin Rabbiin dadhabsiisoo akka hin ta’in beekaa” jechuudhaan. Warra kafaran adabbii laalessaadhaan gammachiisi. [3] ——— [3] guyyaan hajjii guddaan guyyaa 12ffaa guyyaa nahar yookaa guyyaa iida adhaati, Aayanni kuni buufamuudhaan labsiin kuni guyyaa san keessa labsame.

Garuu qindeessitoota irraa Warri waadaa walii seentanii sana booda homaa isin hin hirdhisiniifi (nama) tokkollee isin irratti hin gargaarin, malee, hanga beellama isaaniitti waadaa isaanii isaaniif guutaa, Rabbiin sodaattota isaa jaalata.

Yeroo ji’oonni kabajamoon dabran, mushrikoota bakka isaan argitanitti ajjeesaa; isaan booji’aa; isaan marsaa; karaa hunda irra isaaniif taa’aa, Yoo tawbatanii salaata gadi dhaabanii, zakaa kennan (lola irraa dhaabaa) karaa isaanii isaaniif gadi dhiisaa, Rabbiin araaramaa rahmata godhaadha.[4] ——— [4] Ji’oonni kabajamoon ji’oota afran guyyaa labsii irraa kaasee jiru, kan mushrikootaaf isaan keessa nagaan socho’uun eeyyamameedha.

Yoo tokkoon qindeessitoota (kuffaara) irraa ta’e nagaya gochuu sirra barbaade, nagaya isaaf godhi hanga inni jecha Rabbii (qur'aana) dhagahutti, eegasii iddoo nagaya isaatiin isa ga’i, Kun waan isaan ummata hin beekne ta’aniifi.

Qindeessitootaaf waadaan Rabbiin biraafi ergamaa Isaa bira akkamitti tahaaf? (hintahuuf) warra masjiida kabajamaa biratti waadaa walii seentan malee (walii galtee hudeybiyyaa), waan isaan (waadaadhaan) isiniif dhaabbataniin isinis isaaniif dhaabbadhaa, Rabbiin warra Isa sodaatan jaalata.

Odoo isin irratti injifannoo argatanii, firummaafi waadaas isin keessatti kan hin eegganne ta’anii, akkamitti (waadaan isaaniif ta’a)? (hintahu). Afaanoowwan isaaniitiin isin jaallachiisu; Onneewwan isaanii immoo ni diddi. Irra hedduun isaaniis finciltoota.

Keeyyattoota Rabbiitiin bu’aa xiqqaa bitatanii karaa Isaa irraas (namoota) dhorgan, isaan wanti isaan dalagaa turan waa fokkate.

Mu’umina keessatti, firummaas ta’ee waadaa hin eeggatanu, Warri sun isaanumatu daangaa dabritoota.

Yoo tawbatanii, salaata gadi dhaabanii, zakaa kennan (isaan) amantii keessatti obboleeyyan keessani, keeyyattoota keenya ni addeessina Ummata xiinxallaniif .

Yoo erga waadaa seenanii booda waadaa isaanii diiganii amantii keessan xiqqeesan (arrabsan), hoggantoota kufriitin lolaa isaan waadaan isaaniif hin jiruu, akka dhorgamaniif. [5] ——— [5] islaamummaa yookaa Rabbiin yooka nabiyyii muhammad yoo arrabsan lolli itti banamuun barbaachisaadha.

Sila hinloltaniinii? ummata waadaa isaanii diiganii, ergamaa (Rabbii) biyya irraa baasuuf barbaadan, isaan dursanii kan (lolaan) isin jalqaban odoo ta’anii jiranuu (maaliif isaaniin hin lolle?) (lolaanii) Sila isaan sodaattanii? Rabbitu isin Isa sodaachuutti irra haqa, Yoo mu’uminoota taatan.

Isaaniin lolaa, Rabbiin harkoowwan keessaniin isaan adaba; isaan salphisa; isaan irratti isinii tumsa; qomoowwan warra mu’uminootaa ni fayyisa.

Dallansuu onneewwan isaaniis ni deemsisa; Rabbiin nama fedhe irra toowbaa qeebala, Rabbiin beekaa, ogeessa.

Sila odoo Rabbiin isin irraa namoota qabsaa’aniifi kan -Rabbiin, ergamaa isaatiifi mu’uminootaan- malee jaalalloo hin godhatin adda hin baafne dhiifamtu seetuu? (hinsehinaa) Rabbiin waan isin dalagdan keessa beekaadha.

mushrikootaaf hin malu masjiidota Rabbii jiraachisuun, Odoo lubbuulee isaanii irratti kufrii ragaa ba’anii. Isaan dalagaaleen isaanii badde. Isaan ibidda keessa zalaalam jiraatu.

Masjiidota Rabbii kan jiraachisu nama Rabbiifi Guyyaa Qiyaamaatti amane, kan salaata gadi dhaabe, zakaa kenneefi Rabbiin malee homaa hin sodaanne qofa, Warri kun qajeelfamtootarraa tahuun mirkana’eera. [6] ——— [6] masjiidni sadarkaa guddaa qaba. mana Rabbiiti bakka hundatti ijaaruufii ibaadaafii barnootaan jiraachisuun dirqama muslimaati.

Sila warra hajja’u obaasuufi masjiida kabajamaa jiraachisuu akka (imaana) nama Rabbiifi Guyyaa Qiyaamaatti amanee, karaa Rabbii keessatti qabsaa’ee gootanii? Rabbiin biratti wal hin qixxaawan. Rabbiin ummata midhaa hojjatoota hin qajeelchu. [7] ——— [7] namni hin amanin osoo hangamillee khayrii guddoo dalagee nama amaneen walhinqixxaawu. ka amaneetu caala. kan amanin hojiin isaa kuftuudha.

Isaan amananii, godaananiifi karaa Rabbii keessatti qabeenyaaleefi lubbuulee isaaniitiin qabsaa’an; Rabbiin biratti sadarkaadhaan irra guddatoodha. Isaan sun isaanumatu milkaa’oodha.

Gooftaan isaanii isaan gammachiisa rahmata isarraa taheen, jaalalaafi jannatoowwan ishee keessa qananiin yeroo hundaa isaaniif jirtuun.

Yeroo hunda ishee keessa kan jiraatan ta’anii (isaan gammachiisa); Rabbiin Isa bira mindaa guddaatu jira.

Yaa warra amantan! Abbootii keessaniifi obboleeyyan keessan (firoota keeysan hunaa) yoo isaan iimaana irra kufrii jaalatan jaalallee hin taasifatinaa, Isin irraa namni jaalallee isaan taasifate, warri sun isaanumatu midhaa raawwatoota.

Jedhiin “Yoo abbootin keessan, ilmaan keessan, obboleeyyan keessan, niitiwwan Teessan, firoonni keessan, qabeenyi isin ishee horattan, daldalli isin hir’achuu ishee sodaattaniifi manneen isin jaallattan Rabbi, ergamaa Isaatiifi karaa Isaa keessatti qabsaa’uu irra gara keessanitti (yoo) jaalatamaa ta’e, hanga Rabbiin murtii Isaatiin (adaba isaatiin) dhufutti eegaa” (jedhi). Rabbiin ummata finciltoota hin qajeelchu. [8] ——— [8] Muslimni jaalal Rabbiitiifii ergamaa Rabbii akkasuma karaa Rabbii keessatti qabsaawuu waahunda caalchifachuu qaba. firaafii qabeenyi daldalaafii mannii isa biratti diinirra irra jaalatamaa taanaan kasaaraa guddaadha. Rabbiin itti dallana.

Dhugumatti, Rabbiin iddoo baay’eetti isinii tumseera. Guyyaa (lola) Hunayni, yeroo baay’inni keessan isin dinqisiise, kan homaa isin irraa hin deebisin, dachiin bal’ina ishee wajjin isinitti dhiphattee, eegasii duubatti garagaltanii dheessitan (waan ta’e yaadadhu).[9] ——— [9] lolli huneynii lola guddaa beekamaadha. shawwaal 13 hijraa waggaa 8ffatti tahe. huneeyni makkaafii xaaif jiddutti argamti. heddumminni loltoota muslimaa kuma 12 yoo tahu kan mushrika kuma30 ture.

Ergasii Rabbiin ergamaa Isaatiifi mu’uminoota irratti tasgabbii Isaa buuse. Waraana isin hin argines buusee, Isaan kafaran adabe. Kun galata kaafirootaati.

Rabbiin eegasii nama fedhe irraa tawbaa isaa qeebala. Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha.

Isin Yaa warra amantan! Mushrikoonni najisa; waggaa isaanii kana booda masjiidicha kabajamatti akka hin dhiyaanne. Yoo hiyyummaa sodaattan Rabbiin yoo fedhe tola Isa irraa ta’een isin duroomsa. Dhugumatti, Rabbiin beekaa, ogeessa. [10] ——— [10] kuffaarri waan najisa tahaniif makka akka hinseenne dhoorguun murtaaye. kuni waggaa 9ffaa hijraati.

Isaan Rabbiifi Guyyaa Dhumaatti hin amannen lolaa, kan waan Rabbiifi ergamaan Isaa haraam godhe haraam hin godhin (hindhiisin), kan amantii haqaa hin fudhanne, warra kitaaba kennaman irraa kan ta’an hanga isaan salpatoo ta’anii gibira harkatti kennanitti (loolaani). [11] ——— [11] warri kitaabaa seera islaamaa keessatti filannoo qaban. yookaa islaamawuu, yookaa amantii isaa qabatee seera muslimaa jalatti gibira isaaniif kafalee buluu dandaya. kana lameen keessa tokkollee dinnaan lolaatu itti banama.

Yahuudonni “Uzayr ilma Rabbiiti” jette. Kiristaanonni “Masiih ilma Rabbiiti” jette. Kun jecha isaanii (kankijibaa) kanuma afaanoowwan isaaniiti (baheedha). Jecha isaan duraan kafaraniitti ni fakkeessu. Rabbi isaan haa balleessu, akkamitti (dhugaa irraa) garagalu!

Hayyoota isaaniitiifi molokseewwan isaanii Rabbiin achitti gabaramtoota godhatan; Masiih ilma Maryamis (gabbaramaa godhatan). Gooftaa tokkicha (Allaah) gabbarutti malee hin ajajamne, Isa malee gabbaramaan haqaa hin jiru, Inni waan isaan itti qindessan irraa qulqullaa’e.

Isaan (kaafiroonni) ifaa Rabbii (islaamummaa) afaanoowwan isaaniitiin dhaamsuu barbaadan, Rabbiin ifaa Isaa guutuu malee (fedhii isaanii) ni dida, Odoo kaafirtoonni jibbanuu.

Inni (Rabbiin) Isa ergamaa Isaa (muhammadiin) qajeelumaafi (Qur'aanaafii) amantii haqaatiin ergeedha, amantii hundarra ol taasisuuf jecha, odoma mushrikoonni jibbanuu.

Yaa warra amantan! Dhugumatti irra hedduun qeesotaafi moloksootaa qabeenya namootaa dharaan (haqaan malee) nyaatan; karaa Rabbii irraa (namoota) deebisan (akka hin islaamoyne dhoowwan), Isaan meetaafi warqee kuusatan, kan karaa Rabbii keessatti ishee hin sadaqanne (zakaa irraa hinbaafne) adabbii laalessaan isaan gammachiisi. [12] ——— [12] qeesotaafii molokseen qabeenya ummataa karaa haahintahiniin saaman, ummatas akka hinislaamoyne dhoorkan kuni hojii isaaii kanqabatamaan lafarra jiruudha.

Guyyaa ibidda jahannam keessatti ishee irratti ho’ifamu, kan addawwan isaanii, cinaachowwan isaaniitiifi dugdoowwan isaanii isheen gubamtu (kawuyeeffamu), “Kun waan isin lubbuulee keessaniif kuusaattani; waan kuusaa turtan (adaba isaa) dhandhamaa” (jedhamu). [13] ——— [13] azaabni suukanneessaan kun kan warra zakaa baasuu dideeti.

Lakkoofsi ji’ootaa Rabbi biratti ji’a kudha lamaI, kitaaba Rabbii keessatti, gaafuma samiifi dachii uume. saan keessaa afur kabajamoodha. kanatu amantii sirriiti. Isaan keessatti lubbuulee keessan hin miidhinaa. Mushrikoota tokko ta’aatii lolaan akkuma isaan tokko ta’anii isiniin lolan; Rabbiin warra isa sodaatan wajjin ta’uu beekaa. [14] ——— [14] hedduminni ji'aa 12 kun waggaa tokko jedhama. Rabbumaatu gaafa dachiif samii uume akkasitti uume. isaan keessaa jiini afur kabajamaadha. isaanis zulqi'idaa, zulhijjaa, muharra, rajab.

(Kabajaa ji’a tokkoo gara ji’a birootti) siiysuun kufrii irratti (kufrii) dabaluudha, Warri kafaran isaan jallifamu, Waggaa tokko (keessa) hayyamamaa isa godhu; waggaa biraa immoo dhorgamaa isa godhu, Akka lakkoofsa wanta Rabbiin dhorgamaa godhee qunnamaniif jecha, waan Rabbiin dhorgamaa godhe hayyamamaa godhu, Fokkataan hojii isaanii isaaniif miidhagfame, Rabbiin ummata kaafira hin qajeelchu.

Yaa warra amantan! Maaltu isiniif jiraayyi yeroo karaa Rabbii keessatti (lolaaf) bahaa isiniin jedhame gara lafaatti rinciccan? Sila jireenya Addunyaa Aakhiraarra jaalatanii? Qananiin jireenya Adunyaa Aakhiraa biratti xiqqo malee hintaane. [15] ——— [15] duulaaf yogguu yaamaman dhibaawuun hintahu daddafanii bahuutu dirqama.

Yoo isin (jihaadaaf) bahuu baattan, (Rabbiin) adabbii laalessaa isin adaba; Ummata isin hintahin (qajeelaa) bakka keessan buusa; isin homaa Isa hin miitan, Rabbiin waan hunda irratti danda’aadha.

Yoo isin isaaf tumsuu baattan, dhugumatti Rabbiin isaaf tumseera -yeroo warri kafaran lammaffaa nama lamaa ta’ee isa (Makkaarraa) baasan, yeroo isaan lamaanuu goda (sawrii) keessatti ta’an, yeroo inni saahiba isaatiin (Abiibakri ssiddiiqiin) “hin gaddin Rabbiin nu waliin jiraa; ” jedhu san- (Rabbiin isaaf tumseera). tasgabbii Isaa Rabbiin isa irratti buuse; waraana isin ishee hin arginiinis isa jabeesse, Jecha warra kafaranii gad aantuu taasise, Jechi Rabbii isheedhumatu ol aantuudha, Rabbiin injifataa ogeessa. [16] ——— [16] kun waayee gaafa hijraa (godaansa) makkarraa gara madiinaa humnaan baafamanii bahaniiti dubbata. goda sawrii seenanii dhokatan.halkan sadi achi bulan. achirraa bahanii rakkina haalaan ulfaataa keessatti deemanii madiinaa dhaqan. Rabbiitu isaanii tumsee isaan tiiyse.

Salphoo taatanii yookiin ulfaatoo taataniis duulaaf bahaa; Qabeenyaaleefi lubbuulee keessaniin karaa Rabbii keessatti lolaa. kanatu isiniif caalaadha, Yoo kan beektan taatan. [17] ——— [17] Salphoofi ulfaatoo jechuun: Haala hunda keessattuu dargaggeessas taatanii jaarsa, qabaataas taatanii dhabaa jechuudha. kuni jihaanni akkan jabeeyfamaa haala hundaafii yeroo hunda keessatti itti bobbahuun barbaachisaa tahuu agarsiisa.

(Wanti ati itti isaan waamtu) odoo bu’aa dhihoofi imala giddu galeessa ta’ee silaa si hordofu turan. Garuu imalatu isaanitti fagaate, “Odoo dandeenyee silaa isin wajjiin baana turre” (jedhanii) Rabbiin kakatu. Lubbuulee isaanii balleessu. Rabbiin nibeeka kijibdoota ta’uu isaanii. [18] ——— [18] munaafiqni diin keessatti bakka qabsoon ulfaattuun akka karaa dheeraa deemuu jirtutti hinhirmaatu. kijibaan hayyama gaafatee kakatee hafa. bakka laaftuufii bu'aa duniyaa itti argatu qofa dhaqa.

(Yaa Muhammad!) Rabbiin dhiifama siif godhee, (lola irraa hafuu) maalif isaaniif hayyamte? hanga isaan dhugaa dubbatan siif adda bahanii warra soban beektutti.

Isaan Rabbiifi Guyyaa Aakhiraatti amanan qabeenyaaleefi lubbuulee isaaniitiin qabsaa’uu irraa (hafuuf) hayyama sin gaafatan. Rabbiin warra Isa sodaatu beekaadha.

(Lola irraa hafuuf) hayyama kan si gaafatu isaan Rabbiifi guyyaa aakhiraatti hin amanin kan onneewwan isaanii shakkiteedha (munaafiqoota); Isaan shakkii isaanii keessa deddeebi’u.

Odoo (lolaaf) bahuu fedhanii silaa qophii isaaf qophaa’u turan, Garuu Rabbiin bahuu isaanii jibbee duubatti isaan hanbise; “warra taa’uu wajjiin taa’aa” jedhame[19]. ——— [19] jechi lolaaf jedhameen, Warra taa’u jechuun warra duula deemuuf hindirqamne kan akka ijoollee, dubartootaafi dhukkubsataa wajjiin hafaa taa'aa jechuu dha.

Odoma isiniin waliin ba’aniiyyuu badii malee homaa isiniif hin dabalanu. Rakkoo kan isinitti barbaadan ta’anii, jeequmsaan gidduu keessan fiigu turan, Isin keessa namoota isaaniif dhaggeeffatantu jiru. Rabbiin miidhaa hojjattoota ni beeka.

isaan amma duras rakkoo barbaadanii dhimmoota siif gara gaggalchanii turan, hanga dhugaan dhufee murtiin Rabbii ifa ba’utti osomaa isaan jibbanuu.

Isaan irraa nama “(hafuuf) naaf hayyami; nan mokkorin” jedhuutu jira, Dhagayaa! (isaan) qormaata keessatti kufaniiru. Dhugumatti Jahannam kaafirootatti marsituudha.

Yoo toltuun si mudatte, isaan gaddisiifti, Yoo balaan si mudatte immoo “nuti dursinee of eeggannoo keenya qabannee jirra” jedhan; kan gammadan ta’anii uf duuba garagalu.

“Waan Rabbiin nuuf barreesse malee homaa nu hin mudatu. Inni tiksaa keenya” jedhi, Mu’umintoonni Rabbuma (qofa) irratti haa irkatanii.

Jedhiin “Sila tokkoo toltuu lamaanii malee waan biraa nutti eegduu? Nuti Rabbiin adabbii Isa biraa ta’een yookiin harkoowwan keenyaan isin tuquu (isin azzabuu) eegna. Isinis eegaa; nutis isin wajjiin eegoodha” (jedhi). [20] ——— [20] mu'imintoonni jihaada keessatti toltuu lama keessaa takka hindhaban, sunis injifachuu yooga du'anii wareegamuu (shahaadaa) argachuudha.

“tolaan (jaalalaan) yookaa jibbaan arjoomaa; isin irraa hin qeebalamu, isin ummata finciltoota turtan” jedhi.

wanti sadaqaan isaanii isaan irraa qeebalamuu dhorge hin jiru Rabbiifi ergamaa isaatti kafaruu isaanii malee, waan (akkasuma) salaata hifatoo ta’anii malee kan hin dhufne tahaniifi, kan jibban ta’anii malee arjoomuu dhabuu (isaanii malee).

Qabeenyaaleen isaaniitiifi ilmaan isaanii si hin ajaa’ibsiisin, wanti Rabbiin fedhu jireenya Addunyaa keessatti isheedhaan isaan adabuufi kaafiroota ta’anii lubbuun isaanii bahuu fedha.

Isaan dhugumatti isin irraayyi jechuun Rabbiin kakatu; isaan isin irraayii miti, Garuu isaan ummata sodaatanuudha.

Odoo iddoo itti baqatan yookiin goda yookiin iddoo seenan (qaawwa wahii) argatanii silaa kan fiigan ta’anii gara isaatti deebi’u turan.

Isaan irraas nama (qooda) sadaqaa keessatti maqaa si xureessutu jira, Yoo ishee irraa kennaman ni jaallatu; yoo ishee irraa hin kennamne immoo yoosan isaan ni jibbu (sitti aaru).

Odoo isaan waan Rabbiifi ergamaan Isaa isaaniif kenne jaalatanii “Rabbiin nuuf ga’aadha, Rabbiin fuula dura tola Isaa irraa nuuf kenna, Ergamaan Isaas (akkasuma). nuti gara Rabbii kajeeloodha” jedhanii (silaa isaaniif caalaa ture).

Zakaawwan (kan qoodamtu) dhabeeyyiif, hiyyeeyyiif, warra ishee irratti hojjataniif, warra onneewwan isaanii (Islaamummaa) barsiifamtuuf, gabra bilisoomsuuf, warra idaan irra jiruuf, karaa Rabbii keessattiifi kara deemaadhaaf (qofa). Dirqama Rabbi irraa ta’e (qabadhaa). Rabbiin beekaa ogeessa. [21] ——— [21] kun ummata gosa saddeeti kan zakaan qoodamtuufi. jara kana saddeettan malee kan birootiif hin kennamtu.

Isaan irraas warra Nabiyyii rakkisantu jiru; “Inni gurra” jedhu. Jedhiin: “(Eeyyeen inni) gurra isiniif gaarii ta’eedha; Rabbitti ni amana, Mu’uminootas ni dhugoomsa. Isin irraa warra amananiifis rahmata.” Isaan ergamaa Rabbii rakkisan, isaaniif azaaba laalessaatu jira.

Isin gammachiisuf Rabbiin isiniif kakatan; Rabbiifi ergamaa Isaatu isaan isa gammachiisuu irra haqa godhata yoo mu’uminoota ta’an.

Sila isaan hin beeknee? nama Rabbiifi ergamaa Isaa faallesse, ibidda jahannamtu ishee keessatti kan hafu ta’ee isaaf jira jechuu. Kun salphina guddaadha.

Munaafiqoonni suuraan waan onneewwan isaanii keessa jiru isaanitti odeessitu isaan irratti buufamuu sodaatu. Jedhiin: “qishnaa godhaa. Rabbiin waan isin sodaattan (ifa) baasaadha.”

Yoo isaan gaafatte “Nuti haasawatti kan seennuufi kan taphannu qofa turre” jedhu. “Sila Rabbitti, keeyyattoota Isaatiifi ergamaa Isaatti qishnaa kan gootan taatanii? jedhiin.

Rakkoo hin himatinaa (dhiifama hingaafatinaa)! Dhugumatti isin erga amanuu keessaniitii booda kafartanii jirtu. Yoo garee isin irraa ta’eef irra dabarre, garee biraa ni adabna, waan isaan yakkamtoota ta’aniif. [22] ——— [22] islaamummaa yooka nabiyyii arrabsuufii hamachuudhaan namni nikafara.

Munaafiqoonni dhiiraatiifi munaafiqoonni dubartii gariin isaanii garii irraayi. Waan jibbamaatti ni ajaju; waan gaarii irraa immoo ni dhorgu; harkoowwan isaanii (kenna irraa) ni deeffatu (nitamtoommatu); Rabbiin dagatan; Innis isaan dhiise. munaafiqoonni isaanumatu finciltoota.

Rabbiin munaafiqoota dhiiraa, munaafiqoota dubartiifi kaafirootaafis ibidda jahannam beellamee jira, ishee keessatti zalaalam jitaatoodha, isheen isaaniif geessuudha, Rabbiin isaan abaareera. Isaaniif adabbii itti fufaatu jira.

(Isin) akkuma warra isin dura dabraniiti; Isaan humnaan isin irra jajjaboo turan, qabeenyaafi ilmaaniinis isin irra baay’ee turan, Isaan qooda isaaniitti qanani’an, akkuma warri isin dura (dabran) qooda isaanitti qanani’an isiniis qooda keessanitti qananiitan. Akkuma isaan (tapha) keessa seenan isinis (tapha) keessa seentan. Warri sun Addunyaafi Aakhiraattis dalagaaleen isaanii baddee jirti. Warri sun isaanumatu hoonga’oodha.

Sila oduun warra isaan duraa isaanitti hin dhufnee? (Oduun) ummata Nuuh, Aad, Samuud, ummata Ibraahiim, jiraattota Madyaniifi (gandattii) garagalfamtuu (ummata luux) (isaanitti hin dhufnee)? Ergamtoonni isaanii ragaalee mul'ataan isaanitti dhufanii jiru. Rabbiin kan isaan miidhu hin taane. Garuu isaan lubbuulee isaanii kan miidhan turan.

Mu’uminoonni dhiiratiifi Mu’uminoonni dubaraa gariin isaanii jaalallee gariiti. Toltutti ajaju; hamtuu irraa dhorgu, salaata gadi dhaabu; Zakaa ni kennu; Rabbiifi ergamaa Isaatiifis ni ajajamu. Warri sun Rabbiin fuula dura rahmata isaaniif godha. Rabbiin injifataa, ogeessa.

Rabbiin mu’uminoota dhiiraatiifi dubartootaatiifis jannata laggeen ishee jala yaatu waadaa seene, ishee keessatti kan hafan ta’anii manneen gaggaarii jannata qubsumaa keessa taates (waadaa galee jira). Jaalalli Rabbiin irraa ta’e (waahunda)rra guddaadha. Kun milkii guddaadha.

Yaa Nabiyyichaa! kaafirootaafi munaafiqoota irratti qabsaa’i; isaan irratti jabeessi. Teesson isaanii jahannami. Deebiin isaanii (jahannam tahuun) waa hammaatee! [23] ——— [23] kuffaara meeshaa waraanaatiin itti duulaan, munaafiqa mormii ragaan taheen itti duulan. lachuu irratti jajjabeessan.

Homaa hin jenne jedhanii Rabbiin kakatu. Dhugumatti isaan jecha kufrii jedhaniiru; Erga Islaamummaa isaaniitii kafaraniiru; Waan itti hin geenye yaadaniiru; Rabbiifi ergamaan isaa tola Isa irraa ta’een isaan duroomsuu malee waan biraa hin jibbine. Yoo tawbatan caalaa isaaniif ta’a; yoo (irraa) garagalan immoo Rabbiin Addunyaafi Aakhiraattis adabbii laalessaan isaan adaba. Dachii keessatti jaalalleefi tumsaan isaaniif hin jiru. [24] ——— [24] munaafiqoonni jecha kufrii nabiyyiifii islaamummaa arrabsuu eega dubbatan booda nuti hin jenne jedhanii kakatan. kakuun isaanii kijiba waan taateef fudhatama hinqabdu. namni jecha hamaa nama kafarsiisu yoo dubbate nikafara.

Isaan (munaafiqoota) irraas kan “Yoo (Rabbiin) tola Isaa irraa nuuf kenne, silaa dhugumatti ni arjoomna; Gaggaarii irraa ni taana” (jechuun) Rabbiif waadaa seenantu jiru.

Yeroma (Rabbiin) tola Isaa irraa isaaniif kenne, (waadaa diiganii) isa doynoomanii (kennachuu didan); kan garagalan ta’anii dugda duuba deebi’an.

Munaafiqummaa onneewwan isaanii keessatti isaan dhaalchise hanga guyyaa (qiyaamaa) Isaan wal qunnamaniitti. waan Rabbiin waadaa isaa faallessaniifi waan sobaa turaniif.

Sila Rabbiin iccitii isaaniitiifi maqoo isaaniis kan beeku ta’uufi Rabbiin wantoota fagoo hundas akkaan beekaa ta’uu hin beeknee?

(Isaan) warra mu’uminoota irraa warra arjoomuu keessatti tola oolaniifi isaan waan dandeettii isaanii malee hin arganne maqaa xureessaniidha; Isaan isaanitti qishinu. Rabbiin isaanitti qishina (isaan adaba). Isaaniif adabbii laalessaatu jira.

Araarama isaaniif kadhadhu yookiin araarama isaaniif kadhachuu dhiisi; yoo yeroo torbaatama araarama isaaniif kadhatte, Rabbiin isaaniif hin araaramu. Kun waan isaan Rabbiifi ergamaa Isaatti kafaraniifi. Rabbiin ummata finciltoota hin qajeelchu.

Isaan (duula irraa) hafan, booda ergamaa Rabbiitii taa’uu isaaniitti gammadan; qabeenyaaleefi lubbuulee isaaniitiin karaa Rabbii keessatti qabsaa’u ni jibban; “ho’a keessa duulaaf hin bahinaa” jedhan. “Odoo beekanii ibidda jahannamtu ho’atti irra cimaadha” jedhiin. [25] ——— [25] munaafiqoota lola tabuukirraa hafan irraa haasofti aayanni tuni.

(Adduniyatti) xiqqoo kolfanii (Aakhiratti) baay’ee haa booyani. Galata waan kan hojjatan tahaniitiif.

Yoo Rabbiin gara garee isaan irraa taateetti si deebisee, (duulaaf) bahuuf hayyama si gaafatan, jedhiin. “na wajjiin gonkumaa hin baatan; na wajjinis diinaan hin loltanu, Isin yeroo jalqabaa taa’umsa jaalattanii jirtu. warra (mana) taa’an wajjin taa’aa”(jedhiin). [26] ——— [26] warri lola tabuuk irraa hafe munaafiqoonni san booda lolaaf akka hinbaane dhoowwaman.

Isaan irraa nama du’e tokkollee irratti (salaata janaazaa) hin sagadin, Qabrii isaa irras (araarama isaa kadhachuuf) hin dhaabbatin, isaan Rabbiifi ergamaa Isaattis kafaran. finciltoota ta’anii du’aniiru.

Qabenyi isaaniitiifi ilmaan isaanii si hin ajaa’ibsiisin. Rabbiin isheedhaan addunyaa keessatti isaan adabuu fedha, isaan kaafiroota ta’anii lubbuun isaanii bahuu (fedha).

Yeroo suuraan Rabbitti amanaa ergamaa Isaa wajjiin qabsaa’aa isaaniin jettu takka buufamte, isaan irraa warri qabeenya qaban si hayyamsiifatan “Nu dhiisi nuti warra taa’an wajjin taanaa” jedhan.

Warra (duula irraa) (rakkoof) hafan wajjiin tahuu jaalatan. Onneewwan isaanii irratti cufameera, isaan hin hubatan.

Garuu ergamaan (muhammad) warri isaa wajjin amanan, qabeenyaaleefi lubbuuwwan isaaniitiin qabsaa’anii jiru. Warri sun toltuuwwantu isaaniif jira. Warri sun isaanumatu milkaa’oodha.

Rabbiin jannata laggeen ishee jala yaatu, Isaan ishee keessatti kan hafan ta’anii, isaaniif qopheessee jira. Kuni milkii guddaadha.

Tikfattoota baadiyyaa irraa warri rakkoo himatan akka hayyamni isaaniif godhamuuf jecha dhufan. Isaan Rabbiifi ergamaa Isaa kijibsiisan ni taa’an (rakkoo hinhimanne). Isaan irraa warra kafaran fuula dura adabbii laalessaatu isaan tuqa.

Dadhabdoota, dhukkubsattootaafi isaan waan kennatan hin arganne irratti diliin hin jiru, yoo Rabbiifi ergamaa Isaatiif toltuu yaadan (duuluu baatanis). Toltuu raawattoota irra karaan (komii) hin jiru. Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha.

Isaan (sanirras komiin hinjiru) kan akka waan yaabbatan isaaniif kennitu yeroo sitti dhufan, ati “waan yaabbattan isiniif hin argu” jetteen, waan sadaqatan dhabuu irraa gaddaan ijji isaanii imimmaan yaasaa deebi’an irras (komiin) hin jiru.

Karaan (Komii) kan jiru warra dureeyyii ta’anii hayyama si gaafatan qofa irra. Warra hafan waliin ta’uu jaalatan; Rabbiin onneewwan isaanii irratti cufe; kanaafuu, isaan homaa hin beekan.

Yeroo gara isaanii deebitan rakkina isinitti dhiheeffatu. jedhiin “rakkina hin himatinaa; Nuti isiniif hin amannu. Dhugumatti, Rabbiin oduu keessan irraa nuuf himee jira. Rabbiifi ergamaan Isaas hojii keessan arguuf jiru. Sana booda gara isa waan mul’atuufi hin mul’anne beekuutti deebifamtu. Waan isin dalagaa turtan isinitti hima” (jedhiin). [27] ——— [27] hojii teessan irratti galata irratti isniif galcha. tanaaf gara tawbaatiifii hojii gaarii daddafaa.

Yeroo isin gara isaanii deebitan akka isin isaan irraa gara galtaniif Rabbiin isiniif kakatu; isaan irraa gara galaa (dallanaa isaan dhiisaa oodaanii); isaan najisa. teesson isaanii jahannama galata waan dalagaa turaniitiif.

Akka isin isaan irraa jaalattaniif isiniif kakatu, Yoo isin isaan irraa jaalattanis, Rabbiin dhugumatti ummata finciltoota irraa hin jaalatu.

Horsiisee bultoonni kufriifi munaafiqummaatti irra cimoodha; daangaawwan waan Rabbiin ergamaa Isaa irratti buusee beekuu dhabuutti irra dhihoodha. Rabbiin hunda beekaa, ogeessa.

Horsiisee bultoota irraa namoota waan (karaa Rabbii keessatti) arjoomu akka idaatti qabatujjira. naannoowwaa (rakkina) isinitti eega. Naannoon hamtuu isaan irratti haa ta’u. Rabbiin dhaga’aa, beekaadha.

Tikfattoota baadiyyaa irraa nama Rabbiifi Guyyaa Aakhiraatti amanee waan (karaa Rabbii keessatti) arjoomus Rabbiin biratti dhiheenyaafi kadhaa ergamaa (muhammad) (ittiin argat) godhatutu jira. Dhagayaa! dhugumatti isheen isaaniif dhiheenya. Rabbiin fuula dura rahmata Isaa keessa isaan seensisa. Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha.

Muhaajirootaafi Ansaarota irraas dursitoonni jalqabdoota ta’aniifi warri toltuudhaan isaan hordofanis, Rabbiin isaan irraa jaalateera. Isaanis Isa irraa jaalatanii jiru. Jannata ishee jala laggeen yaatu kan ishee keessatti abad hafan ta’anii isaaniif qopheessee jira. Kun milkii guddaadha.

Tikfattoota baadiyyaa irraa gariin warra naannoo keessan jiruu munaafiqoota. Warra Madiinaa irraas (namoota) munaafiqummaa irratti ragga’an jiru, ati isaan hin beeknetu. Nuti isaan ni beekna. Fuula dura yeroo lama isaan adabna. Ergasii isaan gara adabbii guddaa deebifamu.[28] ——— [28] Adabbiin lama: tokkoffaan komii addunyaati. Inni lammaffaa immoo adabbii qabriiti ergasii gara adabbii jahannam guyyaa qiyaamaa deeffaman.

Warri biroo immoo (kan lolarraa hafan) kan badiilee isaanii fudhatan, dalagaa gaariifi fokkataa biraa walitti makantu jiru; Rabbiin tawbaa isaanii irraa qeebaluun nikajeelama, Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha.

Qabeenya isaanii irraa sadaqaa isheedhaan isaan qulqulleessituufi isaaniif dabaltuun fuudhi. Rabbiin isaaniif kadhu; kadhaan kee isaaniif tasgabbiidha. Rabbiin dhagayaa, beekadha.[29] ——— [29] ajajni asii kunii zakaa baanaa.

Sila isaan ‘Rabbiin Isatu gabroota Isaa irraa tawbaa qeebalaafi sadaqaas fudha’ jechuu hin beeknee? Rabbiin isatu tawbaa qeebalaafi rahmata godhaa dha’ jechuus (hin beeknee?).

Hojjadhaa jedhiin, Rabbiin, ergamaan Isaatiifi mu’umintoonnis dalagaa keessan ni argu, Gara beekaa wantoota fagoofii wantoota mul’ataniis fuula dura ni deebitu, Waan isin dalagaa turtanis isinitti odeessa.

Warri biroo immoo kan murtii Rabbii (eeguuf) booda aanfamantu jiru. Yookiin isaan adaba, yookiin immoo tawbaa isaan irraa qeebala. Rabbiin beekaa, ogeessa.

Warri (mu’uminoota) rakkisuuf,masjiida tolfatan, akkasuma kufrii (babal’isuuf), gidduu mu’uminootaa addaan baasuufi, nama duraan Rabbiifi ergamaa Isaatiin loleef eegumsa godhuuf, (jecha masjiida tolfatanis isaanuma irraayyi). Dhugumatti kakatu “Nuti toltuu malee homaa hin feene” jedhanii. Rabbiin isaan kijibdoota tahuu ragaa baha.[30] ——— [30] aayanni kuni wanni ibsu:-munaafiqootaatu ganda keessatti masgiidaa seeraan alaa jaaran, muimina addaan qoqqooduufii addawwii akka achi qubattu godhuuf qopheessan, maqaan isaa masgiida diraar (rakkoo) jedhama. nabiin namoota itti ergee diigamee gubame.

Gonkumaa isa (masjiidicha) keessa hin dhaabbatin. masjiida guyyaa jalqabaa irraa sodaa (Rabbii) irratti bu'ureeffametu ati isa keessa dhaabbachuu haqa godhata. Isa keessa namoota qulqulleeffachuu jaalatantu jiru. Rabbiin qulqulleeffattoota jaalata. [31] ——— [31] masgiinni sodaa Rabbiirratti bu'ureeffame masgiida qubaati. moggaa madiinaatti argama sadarkaa guddaa qaba.

Sila nama jaarmaya isaa sodaa Rabbirraa ta’eefi jaalala (Isaa) irratti bu’ureesse ccaalamoo, nama jaarmaya isaa afaan (qarqara) boollaa (jijjiiyduu) kan cituutti dhiyaate irratti bu’uuressee, ibidda jahannam keessatti isaan jigetu caala? Rabbiin ummata miidhaa hojjattoota hin qajeelchu. [32] ——— [32] kun fakkii hojii mu'iminaafii munaafiqaati. kan sodaa Rabbiirrattii jaaree mu'imina kan qarree jijjiiydurratti jaaree isaan jiiyde munaafiqa. shakkii malee mu'iminaatu caala jechuudha.

Ijaarsi isaanii inni isaan ijaaran onneewwan isaanii keessatti (munaafiqummaafi) shakkii ta’uu irraa hin deemu. yoo onneewwan isaanii ciccitte malee. Rabbiin beekaa, ogeessa.

Rabbiin mu’uminoota irraa jannanni isaaniif ta’uudhaan lubbuuleefi qabeenyaalee isaanii biteera. Karaa Rabbii keessatti lolu; ni ajjeesu; ni ajjeefamus. Kun Tawraat, Injiiliifi Qur’aana keessatti waadaa Isa irratti tahee mirkanaa’eedha. Namni Rabbi irra waadaa isaa guutu eenyu? Kanaafuu gurgurtaa keessan isa gurgurattaniin gammadaa. Sunis isatu milkii guddaadha.[33] ——— [33] namni karaa Rabbii keessatti duule lubbuufii qabeenya isaa Rabbitti gurguratee jannata bitate.

(Isaan) tawbattoota, gabbartoota, faarsitoota, soomtoota, warra rukuu’a godhan, warra sujuuda godhan, warra toltuutti ajajan, warra hamtuu irraa dhorganiifi warra daangaalee Rabbii eeganiidha. Mu’uminootas (jannataan) gammachiisi.

Nabiyyichaafi warra amananiif, mushrikootaaf (Rabbiin) araarama kadhachuun kan malu hin taane, odoo firoota dhihoo ta’anillee, erga warra jahannam ta’uun isaaniif ifabahe booda. [34] ——— [34] nama muslima hintahin kamiiyyu osoo firallee tahee kufrirratti duunaan araarama kadhachuufiin hintahu. yeroo jiru gorsuufii akka qajeelloo gara islaamummaatti dhufuu kadhachuufiin nitaha.

Araarama abbaa isaatiif kadhachuun Ibraahiim waadaa ishee isaaf seene sana (guutuu) irraayyi malee waan biraa hin turre. Yeroma inni (kufrirratti du'u isaa beeysifamuun) diina Rabbii ta’uun ifa isaaf tahe isa irraa qulqullaaye, Dhugumatti Ibraahiim akkaan Rabbi kadhataadha obsaadha.

Rabbiin ummata tokko erga isaan qajeelchee booda hanga waan isaan eeggachuu qaban isaaniif ibsutti kan (isaan) jallisu (yakkamaa godhu) hin taane, Dhugumatti Rabbiin waan hunda beekaadha.

Rabbiin mootummaan samiileefi dachii kan Isaati. Ni jiraachisa; ni ajjeesas. Rabbiin malee tiksaafi tumsaan tokkollee isiniif hin jiru.

Dhugumatti Rabbiin nabiyyicha, muhaajirootaafi ansaarota itti araarame. warra yerottii rakkoo keessa isa hordofan, erga onneen garee isaan irraa ta’anii jallachuutti dhihaatee booda. Sana booda Rabbiin tawbaa isaanii qeebaleera, inni isaaniif mararfataa rahmata godhaadha.

Warra sadeen booda aanfaman (irraa Rabbiin tawbaa qeebale) kaneen hanga dachiin bal’ina ishee wajjin isaan irratti dhiphattee, lubbuuleen isaaniis isaan irratti dhiphattee, Rabbi irraas gara Isaatti malee iddoon itti baqatan hin jiruu hanga mirkaneeffatanitti (booda aanfaman irraas) (Rabbiin tawbaa qeebaleera). Sana booda akka isaan tawbataniif jecha tawbaa isaan irraa qeebale. Dhugumatti, Rabbiin Isatu araaramaa rahmata godhaadha. [35] ——— [35] jara sadeen tokkojjira sahaabarraa isaan munaafiqaa miti namuma nagayaati. lola tabuukirraa hafan itti yaadanii osoo hintahin dhibaawanii osoo itti hinqophaawin dulli deeme jechuma dhagayan. haalaan rifatanii munaafiqummaa ufirraa sodaatanii rakkatan. booda Rabbiin itti araaramee gammachuu daangaa hinqabne gammadan. isaan sun kaibi bin maalik, maraaraa bin rabii'i, hilaal bin abii umayyaa jedhamu. hadiisni dheeraan waayee kanaa bal'inaan dubbate hadiisa ka'ibii jechuun beekama.

Yaa warra amantan! Rabbiin sodaadhaa; warra dhugaa wajjiin ta’aa.

Warra Madiinaatiifi tikfattoota baadiyyaa irraa warra moggaa isaaniitti argamaniif ergamaa Rabbii irraa duubatti hafuufi lubbuu isaaniis lubbuu isaa irra jaalachuun isaaniif hin malu ture. Sunis malee karaa Rabbii keessatti dheebuun, dadhabbiifi beellis isaan mudatee hojiin gaariin isaanii barreefamu malee hin hafan. akkasumas iddoo ejjannaa kaafiroota dallansiisu tokkoos ijjatanii diina irraas (ajjeesuufi booji’uun) qaqqabiinsa tokkos qaqqabanii (hojiin gaariin isaanii barreefamu malee hinhafan). Dhugumatti, Rabbiin mindaa toltuu raawwattootaa hin balleessu.

Kennaa xiqqoos ta’ee guddaa kennanii hinhafan; laga tokkos qaxxaamuranii hinhafan isaaniif barreeffamu malee, Rabbiin gaarii waan isaan dalagaa turanii isaanii galata galcha.

Mu’uminoonni (nabiyyii wajjin yoo ta’e malee) dimshaashatti duulatti bahuun isaaniin hin malu. Sila maaliif garee hunda irraa muraasni tokko hin lolle? (Warri biroo immoo) akka amantii keessatti hubannoo godhatanii yeroo gara isaaniitti deebi’an, akka ummata isaanii dinniinaniif (gorsaniif) jecha (maaliif hin hafne). Akka isaan (hamtuu) eeggataniif. [36] ——— [36] kuni duula Nabiin s.a.w. ufii hinbahin keessatti. yeroo gariin niduulaa gariin hafeeti nabirraa barnoota barata. yoo nabiin duulaaf bahe hundi wajji bahuu qaba.

Yaa warra amantan! Kuffaara irraa warra isinitti aananiin lolaa. Isin keessattis jabeenya haa arganu. Rabbiin warra Isa sodaatan wajjin jiraachuu beekaa.

Yeroo suuraan tokka buute isaan irraa nama “eenyuu keessaniif isheen tun iimaana dabalte?” jedhutu jira. Egaa isaan amananiif kan gammadanu ta’anii iimaana isaaniif dabalte.

Isaan onneewwan isaanii keessa dhukkubni jiru immoo najisa isaanii irratti najisa isaaniif dabalte. Isaan kaafiroota ta’anii du’an.[37] ——— [37] qur'aanni dhawaatuma inni buufamuun muimintootaaf iimaanni eda'ama munaafiqnni ammoo jallinuma dabalata.

Sila isaan waggaa hunda keessa yeroo tokko yookiin yeroo lama mokkoramuu isaanii hin arganuu? Ergasii hin tawbatanii? Isaan hin gorfamanuu?

Yeroo suuraan (isaan saaxiltu) takka buufamte, gariin isaanii gara garii isaanii ilaala “namni tokkolleen sila isin argaa jiraa?” jedhaa. Sana booda garagalanii deemu. Rabbiin onneewwan isaanii garagalche Waan isaan ummata hubannoo hin qabne ta’aniif.

Dhugumatti, iisinitti dhufe ergamaan isin irraa ta’e, kan rakkinni keessan isa irratti jabaatu, kan isiniif (akka amantanuuf) bololu, mu’uminootaaf immoo mararfataa, rahmata godhaa ta’e.

Yoo isaan (sirraa) garagalan, jedhi “Rabbiin naaf gahaadha. Isa malee haqaan Gabbaramaan hin jiru. Isa qofa irrattin irkadhe; Inni Gooftaa arshii guddaati”.

Alif Laam Raa Sunniin keeyyattoota kitaabicha ogummaan guutameeti. [1] ——— [1] Harfiiwwan maqaan dubbifamtu tan jalqaba suuraawwaniirratti argamtu tanneen ibsa isii jaqaba suuraa baqaraatti dubannee jirra.

Sila gara nama isaan irraa ta’ee (nabi muhammad) “nama akeekkachiisi; warra amanes toltuun dabre Rabbii isaanii bira isaaniif jiraachuudhaan gammachiisi” jechuun wahyii godhuun keenya namootatti dinqii ta’eeraa? Kaafirtoonni: “Dhugumatti, inni kun falfalaa ifa bahaadha” jedhan

Gooftaan keessan Allaah Isa samiifi dachii guyyoota jaha keessatti uumee, ergasii Arshii irratti (ol ta’iinsa isaaf malu) ol ta’eedha. (amrii) Waan hundaa garagaggalcha. Araarsaan homaatuu hayyama Isaatiin booda malee hin jiru. Kun Rabbi Gooftaa keessani Isa qofa gabbaraa. Sila isin hin gorfamtanuu?

Deebiin hunda keessanii gara Isaati. Waadaa Rabbiin (beellamee dha) kandhugaati. Isatu uumuu jalqabee, ergasiis isa deebisa. Isaan amananii, toltuu dalaganiif haqaan mindaa isaaniif kennuuf (akkas godhe). Isaan kafaran waan kafaraniif jecha isaanif dhugaatii danfaa irraa ta’eefi adabbii laalessaatu jira.

Inni Isa aduu madda ifaa, baatii ifa taasisee, akka lakkoofsa waggootaafi herregaa beektaniif jecha bakka (buufata) isaaf (Ji’aaf) godheedha. Rabbiin kana dhugaan malee hin uumne. (Rabbiin) keeyyattoota namoota beekaniif addeessa. [2] ——— [2] Aduun ifaa guddaa madda ifaa akka taateefii jiini ifaa xiqqaa isirraa fudhatu akka tahe qur'aannii bara 1400 dura ibse. kan saayinsiin amma itti dhaqqabe. kun Rabbii beekaa taherraa buufamuu isaatti ragaadha. manazilli maqaa urjiilee adda fafagaattee teessuuti isiin 28ti jiini guyyaa tokkot takkarraa ka'ee tan itti aantu gaya.

Dhugumatti, bakka wal bu’uu halkaniifi guyyaa keessa, waan Rabbiin samiileefi dachii keessatti uume keessaas namoota (Rabbiin) sodaataniif mallattooleetu jira.

Dhugumatti, isaan qunnamtii keenya hin sodaanne, kan jireenya addunyaa qofa fedhanii, isheetti gammadaniifi isaan keeyyattoota keenya irraa dagatoo ta’an.

Isaan sun waan hojjachaa turaniif jecha teessoon isaanii ibidda.

Isaan amananii, gaggaarii hojjatan Gooftaan isaanii iimaana isaanitiin isaan qajeelcha. Jannatoota qananii keessa laggeen isaan jala yaati.

Kadhaan isaanii ishee keessatti (yeroo waan tokko fedhan) “yaa Allaah! Qulqulliini keeti” jechuudha. salamataan isaaniis ishee keessatti “nagayaa” jechuudha. Kadhaan isaanii kan boodaas “faaruun hundi kan Rabbii gooftaa aalamaati” jechuudha.

Odoo Rabbiin namaaf akka isaan gaarii (argachuuf) jerjerfatanitti hamtuu isaaniif jerjersee, silaa beellamni (adabbii) isaanii, isaaniif raawwatama ture. Isaan wal ga’ii keenya hin sodaanne, jallina isaanii keessa dhama’oo tahanii isaan dhiifna.

Ilmi namaa yeroo rakkinni wahii isa tuqe, cinaacha isaa irratti yookiin taa’eetis yookiin dhaabbateetis Nu kadhata. Yeroo Nuti rakkina isaa isa irraa fuune akka waan rakkina isa tuqeef Nu hin kadhatiniitti (jallina isaa) itti fufa. Akka kanatti daangaa dabartootaaf wanti isaan hojjachaa turan miidhagfame. [3] ——— [3] ilmi namaa gariin akkaa gara hinqabu. yeroo rakkoon isa tuuyxe Rabitti iyyatee kadhatee waywaata. kuni waan gaariidha. garuu yeroo Rabbiin rakkoo isaa san irraa fure Rabbi irraanfata akka waan takkaa haajamee Rabbi hinkadhatiniitti dagata kun haala badaadha. yeroo hunda Rabbi yaadachuu faarsuufii galatoomfachuu barbaachisa.

Dhugumatti, dhaloota isin duraa irraa balleessinee jirra yeroo isaan lubbuu isaanii miidhanii, ergamtoonni isaanii raajii mul'ataan isaanitti dhufanii hin amanin (balleessinee jirra). Akka kanatti ummata badii raawwattoota ta’aniif galata galchina.

Ergasii isaan booda dachii keessatti bakka bu’oota isin taasifne akkam akka dalagdan ilaaluuf jecha.

Yeroo keeyyattoonni keenya ifa ta’anii isaan irratti dubbifaman, isaan qunnamtii keenya hin kajeelle (sodaanne) “Qur’aana kana hin ta’iniin nutti kottu; yookiin isa jijjiiri” jedhu. jedhi “Ani lubbuu tiyya biraa isa jijjiiruun naaf hin ta’u. Waan gara kiyyatti wahyii godhamu malee hin hordofu. ani yoon ajaja Gooftaa kiyyaa dide, adabbii guyyaa guddaan sodaadha” (jedhi).

Jedhi “Odoo Rabbiin fedhee, silaa ani isa isin irratti hin dubbisu. Innis (Rabbis) isa isin hin beeksisu. Dhugumatti, ani isa dura yeroo dheeraa (waggaa 40) isin keessa jiraadheera. Sila isin sammuu hin qabdanii?” jedhiin.

Nama Rabbi irratti kijiba uume yookiin kan keeyyattoota Isaa sobsiise caalaa namni miidhaa hojjate eenyu? (hinjiru). Dhugumatti badii raawwattoonni hin milkaa’anu.

Rabbiin ala waan isaan hin miineefi hin fayyadne gabbaranii “Isaan kun Rabbiin biratti manguddoota (araarsitoota) keenya” jedhu. “Sila isin waan Inni samiileefi dachii keessatti hin beekne Rabbitti himtuu? Inni (Rabbiin) waan isaan Isa waliin gabbaran irraa qulqullaa’e, ol ta’ee jira” jedhi.

Ilmi namaa ummata tokko malee hin turre. Booda irra wal dhaban. Odoo jechi Gooftaa kee irraa ta’e dursee dabruu baatee, silaa waan isaan irratti wal dhaban keessatti gidduu isaaniitti ni murteeffama ture.

“Mallattoon Gooftaa isaa irraa maaliif isa irratti hin buufamin?” jedhu. “Wanti fagoo hundi Rabbumaafi. (dallansuun Rabbii warra dharaarratti bu'uu) Isinis eegaa; Anis isin wajjin warra eegan irraayi” jedhiin.

Yeroo namoota erga rakkoon isaan tuqxee booda rahmata isaan dhandhamsiifne, yeroma san keeyyattoota keenya keessatti shira baasuun isaaniif ta’aadha. “Rabbitu tooftaatti irra jarjaraadha” jedhi. Dhugumatti, ergamtoonni keenya (maleykonni) shira isin baaftan ni barreessu.

Inni Isa dachii goyduufii bishaan (bahara) keessas isin deemsisu. hanga Yeroo dooniwwan keessatti taatanii qilleensa gaarii keessa isaaniin deemanii, isheetti gammadan, qilleensi bubbisaan isitti dhufee; danbaliin bakka hunda irraa isaanitti dhufe; isaanitti marfamuu yaadan. Rabbiin qofa kadhatan, ibaadaa Isaaf qulqulleessanii, "Yoo Ati (balaa) kana irraa nagaa nu baafte, nuti dhugumatti, warra (si) galateeffatan irraa taana” (jedhan).

Yeroma Inni nagaa isaan baase, isaan yoosuu haqaan malee dachii keessatti daangaa dabru. isin Yaa ilmaan namaa! Daangaa dabriinsi keessan lubbuulee keessan irratti. Qananii jireenya addunyaa (xiqqoo qananiitu), San booda deebiin keessan gara keenyattii, Nuti waan isin dalagaa turtan isinitti himna.

Dhugumatti, fakkeenyi jireenya addunyaa, akka bishaan Nuti samii irraa isa buufnee (roobaa), ergasii biqiltuuwwan dachii kan waan ilmi namaatiifi horiin nyaatan (midhaaniifii marga) irraa ta’an isaan wal makamanii, hanga dachiin faaya ishee qabattee, miidhagdee, abbootiin ishee ishee (oomishachuu) irratti danda’oo ta’uu yaadan, adabbiin keenya halkan yookiin guyyaa isheetti dhufee, akka waan kaleessa achitti hin ta’iniitti (hin jirreetti) (dhabamaa) haamamaa ishee goone. Akka kanatti mallattoolee ummata xiinxalaniif adda baafna.

Rabbiin gara mana nagayaatti waama. Nama fedhe gara karaa qajeelaati qajeelcha. [4] ——— [4] gandi nagayaa kan Rabbiin itti nama yaamu jannata. kan rakkoo hundarraa nagayaa.

Isaan toltuu hojjataniif (mindaa) gaariifi dabalataatu jira. dabalataatu jira. Gurraachinniifi salphinni fuulleen isaanii hin haguugu. Isaan sun warra jannataati. Isaan ishee keessatti hafoodha. [5] ——— [5] warra diin kana sirritti qabateef galata gaarii jannataatu jir. sanirratti dabalaataatu jira. dabalanni gara fuula Rabbii laaluudha.

Isaan hamtuu hojjatan mindaan hamtuu fakkaatuma isheetiin ta’a. Salphinni isaan haguugdi. Rabbi irraa wanti isaan tiksu isaaniif hin jiru. Fuulli isaanii akka waan kutaa halkan dukkaneessaa ta’e irraa ta’een hagoogamanii fakkaatti. Isaan sun warra ibiddaati. Isaan ishee keessatti hafoodha.

Guyyaa isaan hunda walitti qabnus, (dubbadhu). Ergasii isaan Nutti qindeessaniin ni jenna: “Isiniifi warri isin Nu waliin gabbaraa turtanis iddoo jirtan dhaabadhaa!” Sana booda gidduu isaanii addaan baafne. Warri isaan Nu waliin gabbaraa turan: “Isin nu gabbaraa hin turre” jedhan.

Rabbumatu ga’aadha. ragaa ta’uuf “Gidduu keenyaafi gidduu keessanitti Dhugumatti, nuti isin gabbaruu irraa dagatoo taanee turre.”

Achitti lubbuun hundi waan dabarsite ni beekkatti, Gara Rabbii Gooftaa isaanii kan dhugaa deebifamu. wanni isaan kijibaa turan isaan irraa bada.

jedhiin “Eenyutu samiifi dachii irraa isin soora? Yookiin dhageettiifi argituuwwanillee eenyutu dhuunfata? Ammas eenyutu jiraataa du’aarraa baasa, du’aa jiraatarraa baasa? Eenyutu waan hunda gara gaggalchas?” (jedhi). ‘Rabbuma’ jedhu. “Sila Rabbiin hin sodaattanii?” jedhiin.

Sun Allaah, Gooftaa keessan kan dhugaati. Dhugaa booda jallina malee maaltu jira? (hinjiru). Akkamitti irraa gara galfamtan?

Akka kanatti jechi Gooftaa keetii, warra fincilan irratti mirkanoofte. isaan hin amanan.

Jedhi.“Sila warra isin Rabbii wajjiin gabbartan irraa warri uumama jalqabee, ergasii isa deebisu jiraa?". jedhi “Rabbiin uumama jalqabeeti, ergasiis deebisa. Akkamumatti gara galfamtu?”

Jedhi.“Sila warra isin Rabbii wajjin gabbartan irraa warri gara haqaatti qajeelchu jiraa?”. jedhi Rabbiin gara haqaatti qajeelcha. Sila Isa gara haqaatti qajeelchutu hordofamutti haqamoo isa yoo qajeelfame malee qajeeluu hin dandeenyee dha? Sila isin maaltu isiniif tahe, akamitti murteessitan? [6] ——— [6] isa haqatti nama qajeelchutu hordofutti irra haqa.

Irra hedduun isaanii shakkii malee hin hordofan, shakkiin dhugaa irraa homaa hin duroomsu, Rabbiin beekaa waan isaan hojjataniiti.

Qur’aanni kun Rabbii gaditti sobaan kan uumamu hin taane. Garuu dhugoomsaa (kitaabota) isa dura turaniitiifi addababaasaa kitaabaati, mamiin isa keessa hin jiru, Gooftaa aalamaarraa irraayi.

Moo sila isaan “isatu (Muhammadtu) of irraa isa uume” jedhu? jedhi suuraa tokko kan isa fakkaattu fidaa, Rabbii gaditti nama dandeessan (gargaarsaaf) waamadhaa, Yoo kan dhugaa dubbattan taatan (jedhi).

Garuu isaan waan beekumsa isaatiin hin marsiniifi waan hiikkaan isaa amma dura itti hin dhufin kijibsiisu, Warri isaan duraas akkuma kanatti kijibsiisan, Booddeen miidhaa raawwattootaa akkam akka ta’e ilaali.

Isaan irraa namoota isatti amanantu jira. Isaan irraas namoota isatti hin amannetu jira. Gooftaan kee badii hojjattoota akkaan beekaadha.

Yoo si kijibsiisan jedhi.“Anaaf dalagaa kiyyatu jira; isiniif dalagaa keessantu jira. Isin waan ani dalagu irraa qulqullaa’oodha; anis waan isin dalagdan irraa qulqulluudha”.

Isaan irraa kanneen gara kee dhageeffatantu jira. Sila ati namoota gurri duude dhageessiftaa? odoo isaan aqlii hin qabaannellee.

Isaan irraas kanneen gara kee ilaalantu jira. Sila ati jaamaa qajeelchitaa? odoo isaan hin argine tahanillee.

Rabbiin nama waatakkallee hin miidhu, Garuu namoonni ofiif lubbuulee isaanii miidhu.

Guyyaa (Rabbiin) walitti isaan qabu [yaadadhu]. Haala akka waan sa'aa takka guyyarraa taate malee hin turin itti fakkaatuun, gidduu isaaniitti wal beekan. Dhugumatti, warri qunnamtii Rabbii kijibsiisan hoonga’aniiru; qajeeloo hin taane.

Garii waan waadaa isaaniif seennee (azaabarraa) yoo sitti argisiifne (toleera); yookiin yoo (sanduratti) si ajjeefne deebiin isaanii (guyyaa qiyaamaa) garuma keenya. Ergasii Rabbiin waan isaan dalagan irratti ragaadha.

Ummata hundaaf ergamaan (ergamee) jira. Yeroo ergamaan isaanii dhufe jidduu isaaniitti haqaan murteeffama isaan hin roorifaman.

Nijedhan “beellamni kun yoomi Yoo kan dhugaa dubbattan taataniif ?”.

Jedhi “ ani lubbuu tiyyaaf miidhaas ta’ee bu’aas fiduu hin danda’u Waan Rabbiin fedhe malee, Ummata hundaaf beellamatu jira. Yeroo beellamni isaanii dhufe, sa’aatii tokkos booda hin aanan; duras hin dabran.” [7] ——— [7] ummata jallatte hundaaf beellama keessatti halaakamtuutu jira. kan booda aansuufii dursuunis hintaane.

(warra azaaba jarjarfatuun) Jedhi “Mee naaf himaa! yoo adabbiin Isaa halkan yookiin guyyaa isinitti dhufe, badii raawwattoonni isa irraa maal jarjarfatu?”.

“Sila ogga inni argamee booda isatti amantuu? Sila odoo duraan jarjarfataa turtanii amma amantuu?” (jedhamaan). [8] ——— [8] eega azaabni gadi buee tawbaan hinjirtu.

Ergasii isaan miidhaa hojjataniin ni jedhama: “Azaaba zalaalam dhandhamaa! Sila waan hojjataa turtaniin malee galata nigalfamtanii?”

“si odeeffatu Sila inni (Guyyaan Qiyaamaa) dhugaa dhaa?” (jechuun). “Eeyyeen! Gooftaa kiyyatti kakadhee! Inni dhugaadha, Isin (Rabbiin) dadhabsiisoo hintaane” jedhi.

Odoo lubbuu (kafaruudhaan) miidhaa raawwatte hundaaf wanti dachii keessa jiru (hundi) ta’eefii (azaaba jalaa) isaan of furti, Yeroo azaabicha argan sheenaa ni dhooyfatu, Gidduu isaaniitti haqaan murteeffama isaan hinmiidhaman.

Dhagayaa! Dhugumatti, wanti samiileefi dachii keessa jiru kan Rabbiiti. Dhagayaa! waadaan Rabbii dhugaadha. Garuu irra baay’een isaanii hin beekan.

(Rabbiin) Inni ni jiraachisa; ni ajjeesas; gara Isaatitti deebifamtu.

Yaa namootaa! Dhugumatti, gorsi Gooftaa keessan irraa taate isinitti dhufte, qorichi waan qomoowwan keessaas, qajeelfamaafi rahmanni mu’uminootaas (isinitti dhufe).

Jedhi “Tola Rabbiitiifi rahmata Isaatiin (dhufte), isa sanitti haa gammadanu, Waan isaan walitti qaban irra isatu caalaa”.

Mee naaf himaa jedhi “ waan Rabbiin isiniif buuse hirerraa isin ergasii isa irraa dhorgamaafi hayyamamaa taasiftan san“, Sila (halaaleysuufii haraameysuu) Rabbitu isiniif hayyamemoo Rabbi irratti kijiba uumtanii odeessitu?”

Sila isaan Rabbi irratti kijiba odeessan Guyyaa Qiyaamaa maal yaadu? Dhugumatti, Rabbiin namoota irratti abbaa tola (guddaa)ti. Garuu irra hedduun isaanii hin galateeffatan.

(Yaa Muhammad!) Hojii kamillee keessatti hin taatu, Qur’aana irraas isa hin dubbiftu, dalagaa irraa waan tokkos hin hojjattan, yeroo isin isatti seentan Nuti isin irratti ragaalee taanu malee hin hafu. Wanti hanga atomii dachii keessattis ta’ee, samii keessattis (beekkomsa) Rabbii kee irraa hin fagaatu. Wanti san irra xiqqaas ta’ee guuddaan kitaaba addeessaa ta’e keessatti jiraatu malee hin hafu.

Dhagayaa! jaalalleewwan Rabbii sodaan isaan irra hin jiraatu; isaan hin gaddanis.

Isaan warra amananii, (Rabbiin) sodaachaa turaniidha. [9] ——— [9] jalalleewwan (awliyaan) Rabbi warra amananii gaarii hojjatani. kana jechuu waan Rabbiifii rasuulli itti ajajan hojjatanii waan irraa dhoowwan irraa fagaatan. awliyummaan ganda sayyidaa yookaa sheekkotaa jedhanii karaamaa qaban jedhanii shanyiin deemtu ta walirraa dhaalan hinjirtu. galmaafii hadraa jaaratanii namni ziyaaraa ittiyaa'uun hinjirtu. tuni jallina.

Isaaniif jireenya addunyaa keessattifii kan Aakhiraa keessattis gammachuutu jira. Jechoota Rabbii jijjiiraan hin jiru. Sun isumatu milkii guddaadha.

Jechi isaanii (kan diin arrabsuufii xiqqeessuu keessatti tahe) sin gaddisiisin. Dhugumatti, jabeenyi hunduu kan Rabbiiti. Inni dhaga’aa beekaadha.

Dhagayaa! wanti samii keessa jiruufi wanti dachii keessa jiru kan Rabbiiti. Isaan Rabbiin malee wantoota biraa qindiifamoota gabbaran maal hordofan?. hinhordofan mamii malee. isaan kijiba qofa uumanii odeessoo malee hintaane.

Inni (Rabbiin) Isa halkan akka isa keessa boqattan isiniif taasiseedha, guyyaa immoo kan ibsu (taasiseedha). Dhugumatti kana keessa namoota dhagayaniif mallattooleetu jira.

“Rabbiin ilma godhate” jedhan. Inni (kana) irraa qulqullaa’ee jira. Inni durreessa, Wanti samiilee keessa jiruufi wanti dachii keessa jiru kan Isaati, Kanatti ragaa homaatuu hin qabdan. Sila waan hin beekne Rabbi irratti jettuu?

“Dhugumatti, isaan Rabbi irratti kijiba kijiban hin milkaa’anu” jedhi.

(Kun) qananii addunyaa keessatti taateedha. Ergasii deebiin isaanii gara keenyatti qofa ta’a, Ergasii waan isaan kafaraa turaniif adabbii cimaa isaan dhandhamsiifna.

Oduu Nuuh isaan irratti dubbisi, Yeroo inni ummata isaatiin jedhe “yaa ummata kiyya! Yoo (isin waliin) turuun kiyyaafi keeyyattoota Rabbiitiin (isin) yaadachiisuun kiyya isinitti guddate, ani Rabbi irratti hirkadhee, tooftaalee keessaniifi qindeeffamoota keessan walitti qabadhaa; ergasii dharti keessan isin irraa dhokataa hin ta’in; ergasii narratti raawwadhaa yeroo naaf hin kenninaatii ”(jedhe). [10] ——— [10] nabi nuuh ummata isaatti dhaaddate walitti qabamaa naan lolaa mee waan isin fiddan laallaa jedheen. bishaaniin Rabbiin isaan dhidhisiiseeti isaafii warra isaan wajji amane doonirratti nagaya baase.

“Yoo gara galtan, mindaa homaatuu isin hin gaafadhu. Mindaan kiyya Rabbi irratti malee hin taane. Ani Muslimtoota irraa ta’uuttiin ajajame.”(jedhi).

Isaan isa kijibsiisani, ergasii Nuti isaafi namoota isaa waliin jiranis doonii keessatti nagaya baafne. Bakka bu’oo isaan gooneeti warra keeyyattoota keenya sobsiisan bishaaniin dhidhimsiifne. Booddeen dinniinamtootaa akkam akka ta’e ilaali.

Ergasii isa booda (nuuh booda) ergamtoota gara ummata isaanii ni erginee, mallattoowwan ifa ta’aniin isaanitti dhufan. Isaan waan san dura kijibsiisan sanatti kan amanan hin taane. Akka kanatti onnee daangaa dabritootaa irratti cufna.

Ergasii isaan booda Muusaafi Haaruuniin gara Fir’awnaafi qondaalota isaa aayatoota keenyaan erginee jirra. Isaan boonaniiti, badii raawwattoota irraa ta’an.

Yeroo dhugaan Nu biraa isaanitti dhufu “dhugumatti, kun falfala ifa ba’aadha” jedhan.

Muusaan ni jedhe “sila dhugaan isinitti dhufnaan (kana) jettaniinii? Sila inni kun falfalaa? Falfaltoonni hin milkaa’an.” [11] ——— [11] wanni muusaan dhufeen haqa Rabbirraa tahe malee sihrii miti.

Isaan ni jedhan: “Sila ati waan abbootii keenya isa irratti argine irraa nu garagalchuuf, ol aantummaan dachii keessatti akka isin lamaaniif taatuuf nutti dhuftee? Nuti isin lamaaniif (muusaafii haaruuna) hin amannu.

Fir’awna ni (ummata isaatiin) jedhe: “Cufa falfalaa beekaatiin natti koottaa.”

Yeroo falfaltoonni dhufan, Muusaan isaaniin ni jedhe: “isin Waan darbuu deemtan darbaa.” [12] ——— [12] yeroo kana jedhu muusaan Rabbirratti irkatee akka injifatu abdatee jira.

Yeroo isaan darban Muusaan ni jedhe: “Wanti isin isaan dhuftan falfalaa, Rabbiin isa balleessa. Rabbiin dalagaa badii hojjattootaa hin tolchu.

Rabbiin dhugaa jechoota Isaatiin mirkaneessa.Odoo badii raawwattoonni jibbanillee,”

Muusaaf hin amanne, Dhaloota ummata isaa irraa ta’e malee, Fir’awnaafi qondaaltonni isaa isaan jallisuu sodaachuun wajji, Fir’awna dachii keessatti of tuulaadha. Ammas inni daanga dabritoota irraayi.

Muusaanis ni jedhe: “Yaa ummata kiyya! Yoo kan Rabbitti amantan taatan, Isuma irratti hirkadhaa; yoo Muslimoota taatan.”

Isaanis ni jedhan: “Nuti Rabbi irratti hirkannee jirra. Yaa Gooftaa keenya! Ummata miidhaa raawwattootaaf sababaa jallinnaa nu hin taasisin.

ummata kaafirootaa jalaa Rahmata keetiin nagaa nu baasi.”

Muusaafi obboleessa isaatti wahyii goone: “Isin lachanuu ummata keessaniif Misratti manneen qopheessaa; manneen keessan iddoo ibaadaa taasisaa; salaata dhaabaa; mu’uminoota gammachiisi” jechuun .

Muusaan ni jedhe: “Gooftaa keenya! Ati Fir’awnaafi qondaalota isaatiif jireenya addunyaa keessatti miidhaginaafi qabeenyaalee kennitee jirta, (yaa) Gooftaa keenya! Karaa kee irraa akka (namoota) jallisaniif jecha (namaan jallisuuf ittigargaaraman). Gooftaa keenya! Qabeenya isaanii mancaasi; onneewwan isaanii irratti jabeesi. Isaan hanga adabbii laalessaa arganitti hin amanan.”

(Rabbiin) (muusaafii haaruuniin) ni jedhe: “Dhugumatti, kadhaan keessan lamaanii qeebalamtee jirti, Karaa qajeelaa irratti gadi dhaabbadhaa; karaa warra hin beeknee hin hordofinaa.”

Ilmaan Israa’iil galaana ceesifneeti, Fir’awnaafi waraanni isaas jibbaafi diinummaaf isaan hordofan; hanga bishaaniin nyaatamuun isa dhaqqabutti “Isa Ilmaan Israa’iil itti amanan malee haqaan gabbaramaan biraa hin jiruu amaneera. Ani Muslimtoota irraayi” jedhe. [13] ——— [13] fir'oowna eega yeroon dabarte yeroo lubbuun baurra geesse shahaadaa jedhe. yeroo san amanuun nama hinfayyadu.

(Yaa fir'oowna) Sila odoo duraan dilooytee, balleessitoota irraa taatee jirtuu amma (amantaa)?! (iimaanni kee yeroon isaa dabartee fudhatama hinqabu)

Har’a qaama keetiin (reeffa kee) akka ati namoota si boodaatiif mallattoo taatuuf si baafna. Dhugumatti, hedduun namoota irraa ta’an mallattoolee keenya irraa dagatoodha.

Nuti dhugumatti, Ilmaan Israa’iil iddoo dhugaa (kabajamaa) (Shaamiifi Misraan keessa) isaan qubachiifnee jirra. Wantoota gaggaarii (halaal) irraas hiree isaanif kenninee jirra. Hanga beekumsi (qur'aanni) isaanitti dhufutti wal hin dhabne. Gooftaan kee guyyaa Qiyaamaa gidduu isaaniitti ni murteessa, waan isaan keessatti wal dhabaa turan keessatti.[14] ——— [14] ka qajeele jannataan kajallate azaabaan galata galcha.

Yoo waan Nuti gara keetti buufne irraa (qur'aanarraa) shakkii keessatti taate, isaan si dura kitaaba dubbisaa turan gaafadhu. Dhugumatti, haqni Gooftaa kee irraa sitti dhufee jiraa, shakkitoota irraa hin ta’in.

Isaan keeyyattoota Rabbii kijibsiisan irraas hin ta’in; hoongoftoota irraa taataa. [15] ——— [15] aayata kanaafii kan kana duraa keessatti hammeenya shakkiifii kijibsiisuun qabdu ibsuutu barbaadame. malee nabiyyiin kana hundarraa tiiyfamaadha.

Warri jechi Gooftaa keetii (kufrirratti du'uun) isaan irratti mirkanoofte hin amanan.

Odoo mallattoon hundi isaanitti dhuftellee hanga adabbii laalessaa arganitti (hin amanan).

Sila magaalaan (erga adabbii Rabbii argitee) amantee ergasii iimaanni ishee ishee fayyade ummata Yuunus malee maaliif hin jiraatini? (Hin jirtu jechuu dha). Isaan amannaan jireenya addunyaa keessatti adabbii salphisaa isaan irraa saaqne, hanga yeroo murtaa’eetti isaan qanansiifne.

Gooftaan kee odoo fedhee namni dachii keessa jiru hundi isaanii marti ni amana ture. Sila ati hanga isaan mu’uminoota ta’anitti namoota dirqisiiftaa? (lakki hindandeessu dirqamaan nama amansiisuu).

Lubbuu kamiifuu hayyama Rabbiitiin malee amanuun hin taane. Isaan sammuu hin qabne irrattii najisa (adabbii) taasisa.

“Mee wantoota samiileefi dachii keessa jiran (hunda) ilaalaa” jedhi. keyyattooleefi akeekkachiiftonni namoota hin amanne irraa homaa hin deebisanu. [16] ——— [16] Aayatoowwaniifii ergamtoonni kaafirootarraa homaa hindeebisan.

Sila ni eeganii fakkaataa guyyoota warra isaan dura dabranii malee? “Egaa, anis isin waliin eegdota irraayi” jedhi.

Ergasii ergamtoota keenyaafi warreen amananis nagaa baafna! Akka kanatti mu’uminoota nagaa baasuun Nu irratti haqa.

jedhi “isin Yaa ilmaan namaa! Yoo amantii kiyya irraa shakkii keessa taatan, isaan isin Rabbii gaditti gabbartan san ani hin gabbaru; garuu Rabbii isa isin ajjeesun gabbara. Ani mu’uminoota irraa ta’uuttin ajajame” (jedhi).

“Fuula kee qajeelchi (amantii dharaarraa dabuudhaan) amantii (haqaatti) gara galchi; mushrikoota irraa hin ta’in” (naanjedhame).

Rabbii gaditti waan si hin fayyadneefi si hin miine hin gabbarin. Yoo (akkas) hojjatte, dhugumatti ati yoos miidhaa hojjattoota irraa taata.”

Yoo Rabbiin rakkinaan si tuqe, Isa malee kan isa fuudhu (sirraa kaasu) hin jiru; yoo toltuun si fedhees tola Isaa kan deebisu (kan sidhowwatu) hin jiru. Isaan (tola saniin) gabroota Isaa irraa nama fedhe tuqa. Inni araaramaa rahmata godhaadha.

Jedhi “Yaa ilmaan namaa! Dhugumatti Gooftaa keessan irraa dhugaan (qur'aanni) isinitti dhufee jira. namni qajeele, kan inni qajeelu lubbuma isaatiifi. Namni jallates, kan inni jallatu ishee irratti. Ani isin irratti ramadamaa miti”.

Waan gara keetti wahyii godhame hordofi. Hanga Rabbiin murteessutti obsi. Inni irra caalaa murteessitootaati.

Alif Laam Raa (Qur’aanni kun) kitaaba keeyyatoonni isaa sirriitti qindeeffamtee, eegasii addaan baafamtee, (Rabbii) ogeessa, keessa beekaa ta’e biraayi. [1] ——— [1] harfiiwwan maqaan qara'amtu tan jalqaba suuraawwaniitti argamtu ibsi isii jalqaba suuraa baqaraatti keennamee jira.

“Rabbiin malee waan biraa hin gabbarinaa” jechuun (addaan baafamte). Ani isiniif Isa irraa akeekkachiisaafi gammachiisaadha.

“Gooftaa keessan araarama kadhadhaa; ergasii gara Isaatti tawbaa deebi’aa, qananii bareedaa isin qanansiisa, hanga beellama beekamaatti. Abbootii tolaa hundaafis tola (mindaa) isaa ni kenna” jechuun (addaan baafamte). Yoo (irraa) gara galan, ani adabbii guyyaa guddaan isin irratti sodaadha. [2] ——— [2] ulaagaa isii guutanii tawbachuun diliiwwan hundarraa barbaachisaadha.

Deebiin teessan gara Rabbiitti. Inni waan hunda irratti danda’aadha.

Dhagayaa! isaan Isa jalaa dhooysuuf qoma isaanii maru. Dhagayaa! yeroo isaan uffata isaanii haguuggatan, (Rabbiin) waan isaan dhoksaniifi waan isaan mul'isanis ni beeka. Inni beekaa waan qoma keessa jiruuti. [3] ——— [3] Rabbiin keenya hunda beeka xiqqoon takkalleenuu isa jalaa hindhokattu.

Lubbu qabeeyyiin dachii keessatti tokkollee sooranni ishee Rabbi irratti ta’u malee hin taane. Iddoo qubannoota isheetiifi iddoo du’a ishees ni beeka. Hundumtuu kitaaba ifa ta’e keessa jira.

Inni (Rabbiin) Isa samiifi dachii guyyoota jaha keessatti uumeedha. Arshiin Isaas bishaan gubbaa ture. Eenyuu keessantu dalagaan isaa irra gaarii ta’uu isin qormaatuuf (isaan uume). Yoo ati “isin du’a booda kaafamoodha” jetteen, isaan kafaran nijedhu “kun sihrii ifa ta’e malee waan biraatii miti”

Azaaba yoo hanga beellama lakkaawamaa ta’eetti isaan irraa tursiifne, “maaltu isa tursiise?” jedhu. Dhagayaa! guyyaa inni isaanitti dhufu isaan irraa deebifamaa miti. Wanti isaan ittiin qishinaa turan isaanitti bu'a. [4] ——— [4] kuffarri qishnaafii jarjarsiifachuuf azaaba maaltu nurraa tursiise? jedhan. garuu guyya inni itti bu'u kan isaanirraa deebisu hinjiru.

Yoo Nuti rahmata Nu biraa ta’e Nama dhandhamsiifnee ergasii ishee isa irraa mulqine, (abdii muratee itti kafara). inni akkaan abdii murataa, akkaan kafaraadha.

Yoo Nuti eega rakkoon isa mudatee booda qananiiwwan isa dhandhamsiifne, dhugumatti “hamtuuwwan narraa deemte” jedha. inni akkaan gammadaa, akkaan dhaaddataadha. [5] ——— [5] kun dogoggora ilma namaati. wanni barbaachisu Rabbiif galatagalchuudha.

Garuu isaannan obsaniifi toltuuwwan dalagan malee, warri sun araaramaafi mindaa guddaatu isaaniif jira.

Garii waan gara keetti buufamee dhiisuun, isattis onneen kee dhiphachuun, sirratti sodaatama “Maaliif qabeenyi guddaan isa irratti hin buufamne, yookiin maleykaan isa waliin hin dhufne” jechuu isaanii sodaachuuf jecha. Ati akeekkachiisaa qofa. Rabbiin wanta hunda irratti tiksaadha.

“moo isatu (Qur’aana) of biraa uume” jedhuu? jedhiin "suuraa kudhan kan (isin biraa) uumamtuu taate kan isa fakkaattu fidaa. Rabbiin malee waan dandeessan waamadhaatii,“yoo kan dhugaa dubbattan taatan. [6] ——— [6] Rabbiin suuraa kudhan tan qur'aana fakkaattu akka fidhan isaanitti morkane. fiduu dadhaban.

Yoo isaan isiniif hin awwaatin, beekaa inni (Qur’aanni kun) kan buufame beekumsa Rabbiitiin akka ta’eefi Isa malees gabbaramaan haqaa akka hin jirre. Sila isin Muslima hin taatanuu? (Muslima ta’aa jedhiin).

Namni jireenya Addunyaatiifi miidhagina ishee fedhe, Nuti dalagaalee isaanii ishee keessatti guunnee isaaniif kennina. Isaanis ishee keessatti hin hir’ifamanu.

Isaan sun warra Aakiraatti ibidda malee homtuu isaaniif hin jirreedha. Wanti isaan ishee keessatti dalaganis ni bade. Wanti isaan dalagaa turanis (waan iimaanni bira hin jirreef) badaadha.

Sila namni ragaa mul’ataa Gooftaa isaa biraa ta’e irra jiru, kan ragaan Isa (Allaah) irraa ta’e isa hordofuufi isa duras kitaabni Muusaa kan hogganaafi rahmata ta’ee (ragaa isaaf ba’e) (akka nama jiruu addunyaa fedhuu ni ta’aa)? Warri sun isatti (Qur’aanatti) ni amanu. Ahzaabota irraa warra isatti kafare ibiddi itti gala isaati. Isa irraa shakkii keessatti hin ta’in. inni dhugaa Gooftaa kee irraa ta’eedha. Garuu irra hedduun namootaa hin amananu.

Isa Rabbi irratti kijiba kijibe caalaa namni of miidhe eenyu? Warri sun Gooftaa isaanii irra fidamu. Ragoonni nijedhu “isaan kun warra Gooftaa isaanii irratti kijibaniidha”. Dhagayaa! Abaarsi Rabbii miidhaa hojjattoota irra haa jiraatu.

Isaan warra karaa Rabbii irraa (namoota) deebisaniifi dabiinsa ishees fedhaniidha. Isaan isaanumatu Aakhiraatti kafaroodha.

Warri sun dachii keessatti (Rabbiin) dadhabsiisoo hin turre. Rabbii malee gargaaraan tokkolleen isaaniif hin taane. Aazzbnii dachaa isaaniif godhama. (Haqa) dhagahuu kan danda’an hin turre; kan arganis hin taane.

Warri sun isaan lubbuulee isaanii hoonga’anii wanti isaan ofirraa (kijibaan) uumanii (gabbaraa) turanis jalaa badeedha.

shakkiin hinjiru isaan Aakiraatti isaanumatu hoonga’oota.

Isaan amananii gaggaarii hojjatanii, Rabbii isaaniitiif gadi jedhan isaan sun warra jannataati. Isaan ishee keessatti hafoodha.

Fakkeenyi gareewwan lamaanii akka jaamaa, duudaafi argaa, dhagayaati. Sila fakkeenyatti isaan lamaan wal qixxaa’uu? Sila isin hin gorfamtanii?

Dhugumatti, Nuti Nuuhiin gara ummata isaa ergine. (Innis ni jedhe): “Ani isiniif akeekkachiisaa ifa bahaadha.

Rabbiin malee (waan biraa) hin gabbarinaa; Ani adabbii guyyaa laalessaan (guyyaa qiyaamaa) isin irratti sodaadha.”

Ummata isaa iraa qondaaltonni isaannan kafaranii nijedhan “nama fakkii keenya taatee malee si hin agarru. Gadi aantota keenya warra yaada gadhee (yartuu) malee kan si hordofes hin agarre. Isiniif nurratti caalmaya tokkollee hin agarre. Inumaayyuu sobdoota ta’uu keessan shakkina” (jedhan).

Inni ni jedhe: “Yaa ummata kiyya! Mee naaf himaa; yoo ani ragaa ifa bahaa (dhugaa tahuu kiyya mirkaneessu) Gooftaa kiyya irraa ta’e irra jiraadhee, Innis rahmata Isa biraa ta’e (nabiyyummaa) naaf kennee, isin jalaa dhokate, sila nuti odoo isin isheedhaaf jibbitoota taatan dirqamaan isin fudhachiifnaa?

Yaa ummata kiyya! Ani isa (ergaa qaqqabsiisuu) irratti mindaa isin hin gaafadhu. Mindaan kiyya Rabbiin qofarratti malee hintaane. Ani ari’aa warra amananiitii miti. isaan Gooftaa isaanii qunnamoodha. Garuu ani ummata wallaalaa ta’uun isin arga.

Yaa ummata kiyya! (adabbii) Rabbii jalaa eenyu na baraara? Yoo ani isaan ari’e. Sila hin gorfamtanuu?

Ani kuusaan Rabbii na bira jira isiniin hin jedhu. Gaybii (wanta fagoo) hin beeku. Ani maleeykaadhas isiniin hin jedhu. Isaannan iji keessan tuffattu (xinneessituu)nis Rabbiin toltuu isaaniif hin kennu hin jedhu. Rabbiin waan lubbuulee isaanii keessa jiru beekaadha. Yoo san, ani dhugumatti warra miidhaa hojjatan irraayyi”

[Isaan] nijedhan “yaa Nuuh! Ati dhugumatti nu mormitee jirta. Mormiiwwan keenyas baay’essitee jirta. waan nuun sodaachiftu sana nutti fidi, Yoo warra dhugaa dubbatan irraa taate”.

Nijedhe "Isa kan isinitti fidu Rabbuma qofa Yoo fedhe. Isin dadhabsiisoo hin taane”.[7] ——— [7] azaaba isaa jalaa hinbaatan.

“gorsi koo isin hin fayyadu Yoo an isin gorsuu barbaade, yoo Rabbiin isin jallisuu fedha ta’e, Inni Gooftaa keessani, Garuma isaa qofa deebitu”(jedhe).

Sila “ isa of irraa uume” jedhuu?. jedhi “Yoo ani of irraa isa uume, badiin kiyya anuma irratti taha, Ani badii isin hojjattan irraa qulquulluudha”.

Gara Nuuhitti (akkana jechuun) beeksisa godhame: “Dhugumatti, warra kana dura amanan malee ummata kee irraa kana booda homtuu hin amanu; Kanaaf waan isaan kan hojjatan tahanitti hin gaddin.

Doonii laalchota (tika) keenyaafi beeysisa keenyaan hojjadhu. Warra miidhaa dalagan keessatti natti hin dubbatin. isaan bishaanin dhidhimfamoodha.” [8] ——— [8] Nabi nuuh doonii baxxaalii mukaatirraa mismaaraan walitti dhayee tolche.

Innis (Nuuh) doonii tolchutte seene, Dhawaatuma qondaalonni ummata isaa irraa ta’an isa irra qaxxaamuraniin, isatti qishinu. Innis ni jedhe: “Yoo isin nutti qishnitan nutis akkuma isin qishnitan isinitti qishinuuf jirra.

Beekuuf jirtu Namni azaabni isa salphisu itti dhufuufi azaabni itti fufaan isa irra qubatu eenyu akka ta’e.

hanga ajajni keenya dhufee, alawaadaa (keessaa bishaan) burqe jenneen “Wantoota hunda irraa (saala) lama lama (kormaafi dhalaa), maatii keetis nama jechi (adabaa) isa irratti dabre malee, namoota amananis ishee keessatti fe’i” (isaan jenne), Isa waliin namoota muraasa malee (baay’een) hin amanne.[9] ——— [9] mana daabboo keessaan yeroo bidhaan burqe mallattoo xuufaanni jalqabuu tahuu Rabbiin isa beeysise.

Nijedhe ishee yaabbadhaa “Haala deemsi isheetiifi dhaabbatiinsi ishees maqaa Rabbiitiin taa’een. Rabbiin kiyya araaramaa, rahmata godhaadha. [10] ——— [10] Nabi nuuh maatii isaatiifii mu'imintootaan doonii yaabbadhaa jedheen.

Isheen danbalii akka gaarotaa keessa isaanin deemti. Nuuh ilma isaa (ka kafare) niyaame. (doonittii irraa) fagoo ture “Yaa ilma kiyya! Nu waliin yaabbadhu, Warra kafaran wajjin hin ta’in” jedheen.

(Ilmi isaa) ni jedhe: “Ani gara gaara bishaan jalaa na baraarsuun qubadha (dheeysa).” (Nuuh) ni jedhe: “Har’a wanti ajaja Rabbii jalaa (bishaaniin nyaatamuu jalaa) nama baraarsu hin jiru; nama Rabbiin rahmata isaaf godhe malee” . Danbaliin gidduu isaanii haguuge. Inni warra bishaaniin nyaataman irraa ta’e. [11] ——— [11] yoo jallatan ilma nama guddaa tahuun homaa namaa hingootu. dubbiin firummaan osoo hintaane iimaanaani.

Ni jedhame: “Yaa dachii! Bishaan kee liqimsi, Yaa samii! (rooba kee) qabadhu.” Bishaan xuuxamee hir’ate. Murtiin Rabbii (adabichi) ni raawwatame. Isheen tabba juudiyyi jedhamu irra dhaabbatte (qubatte). Ni jedhame: “(rahmata Rabbii irraa) Fageenyi ummata miidhaa hojjattoota irra haa jiraatu!”

Nuuh Gooftaa isaatti lallabee, nijedhe “Gooftaa kiyya! dhugumatti, ilmi kiyya maatii kiyya irraayi. Waadaan kee dhugaadha. Ati irra haqa murteessaa abbootii murtiiti”.

(Rabbiin) nijedhe “Yaa Nuuh! inni maatii kee (kan amanan) irraa miti. Inni (nagaafachuun kee) hojii gaarii hin ta’iniidha. waan beekumsa itti hin qabne na hin gaafatin. Ani akka ati wallaaltota irraa hin taanen si gorsa”.

(Nuuh) nijedhe “Gooftaa kiyya! Ani waan beekumsa itti hin qabne si gaafachuu irraa sittin maganfadha. Yoo Ati naaf araaramtee rahmatas naaf hin godhin, warra hoonga’an irraan ta’a”.

Nijedhame “Yaa Nuuh nageenyaa Nurraa ta’eefi barakaa siifi garii ummata si wajjin jiran irratti ta’een, (doonittii irraa) gadi bu’i. (Sanyii isaanii irraas) ummata (kafaran) kan yeroof isaan qanansiifnee san booda Nu biraa adabbiin laalesaan isaan tuqutu jira”.

Isheen tun (oduun nabi nuh tun) oduu fagoo tan gara keetti beeksisa goonu irraayi. Sis ta’ee ummanni keetis kana dura kan ishee beektan hin turre. Obsi booddeen (gaariin) kan warra (Rabbiin) sodataniiti.

Gara Aaditti obboleessa isaanii Huudiin (erginee jirra). Innis ni jedhe: “Yaa ummata kiyya! Rabbiin gabbaraa. Gabbaramaan (haqaa) Isa malee isiniif hin jiru. Isin kijibdoota malee waa biraa hin taane.

Yaa ummata kiyya! Ani isa (ergaa geessiisuu) irratti mindaa isin hin gaafadhu. Mindaan kiyyas Isa na uume irratti malee hin taane. Sila isin hin xiinxaltanii?

Yaa ummata kiyya! Gooftaa keessan araarama kadhaa, ergasii gara Isaatti tawbaa deebi’aa. rooba walitti dhaabbataa godhee isinirratti ergaa (isinii roobsa). Humna keessan irratti humna isiniif dabalaa. Yakkamtoota taatanii irraa gara hin galinaa.”

Nijedhan “Yaa Huud! Ati ragaan nutti hin dhufne. Nuti jecha keetiif jennee gabbaramtoota keenya kan dhiifnu hin taane. Nuti siif amanoo miti”.[12] ——— [12] ummata kufrii mataa jabaatu. waan gabbarru hindhiifnu, ergamaa tahuu kettittis hin amannu jedhan.

Garii gabbaramtoota keenyaatu hamtuun si tuqee malee waan biraa hin jennu. (Huud) ni jedhe: “Ani Rabbiinin ragaa godha; ani waan isin qindeessitan irraa qulqulluu ta’uu’ isinis ragaa ba’aa.

Isaa gaditti (waan gabbartan irraa ani qulqulluudha, Yoo dandeessan) shira natti baasaa haala hunda taataniin; eegasii yeroo naaf hin kenninaa.

Ani Rabbii Gooftaa kiyyaafi Gooftaa keessan ta’e irratti irkadheera. lubbu qabaattuun takkas Inni sammuu ishee qabu malee hintaane. Gooftaan kiyya karaa qajeelaa irratti tahe.

Yoo gara galtan, dhugumatti ani waanin ittiin gara keessanitti ergame isintti geesseera, Gooftaan kiyya (isin dhabamsiisee) ummata isin hin ta’in bakka buusa. Homaa Isa hin miitan. Gooftaan kiyya waan hunda irratti eegaadha.

Yeroo ajajni keenya (kan isaan dhabamsiisuudhaa) dhufe, Huudiifi warra isa waliin amanan rahmata Nurraa ta’een nagaa baafne, adabbii cimaa ta’e irraa nagaa isaan baafne.

Isheen sun (ummata) Aadi Mallattoowwan Gooftaa isaanii mormanii, ergamtoota Isaas didan; ajaja of tuulaa, haqa mormaa ta’e hundaa hordofan. [13] ——— [13] isaan nabii huud kan isaanitti ergame qofa didan garuu ergamtoota Rabbi didan jedhamee hedduminaan ibsame. ergamaa tokko diduun ergamtoota hunda diduudha.

Addunyaa tana keessatti abaarsaan hordofsiifaman; Guyyaa Qiyaamaas (akkasuma). Dhagayaa! Aad Gooftaa isaaniitti kafaraniiru. Dhagayaa! Ummata Huud kan ta’an Aadiif (rahmata irraa) fageenyi haa ta’u.

Gara Samuudis obboleessa isaanii Saalihiin (erginee jirra). Ni jedhe: “Yaa ummata kiyya! Rabbiin gabbaraa, Isa malee dhugaan gabbaramaan biraa isiniif hin jiru, Inni dachii irraa isin uumeeti, ishee keessa isin jiraachise. araarama Isa (qofa) kadhaa; ergasii gara Isaatti tawbaa deebi’aa. Dhugumatti, Gooftaan kiyya (beekumsa Isaatiin) dhihaataa, awwaataa dha.”

Ni jedhan: Yaa Saalih! Ati kana dura nu keessatti nama kajeelamaa turte. Sila ati waan abbootiin keenya gabbaraa turan gabbaruu irraa nu dhorgitaa? Nuti waan ati itti nu waamtu irraa shakkii keessatti jirra.

(Saalih) ni jedhe: “Yaa ummata kiyya mee naaf himaa! Yoo ani ragaa ifa ba’aa Gooftaa kiyya irraa ta’e irra jiraadhee, Innis rahmata Isa biraa ta’e (nabiyyummaa) naaf kenne, yoo ani Isatti dilaaye Rabbiin jalaa eenyutu na tumsa? Isin hoongeessuu malee homaa naaf hin dabaltanu.

Yaa ummata kiyya! Isheen tun gaala Rabbiiti, isiniif (dhugaa dubbachuu kiyyarratti) mallattoodha. Dachii Rabbii keessa haa nyaattuu ishee dhiisaa, Hamtuudhaan ishee hin tuqinaa. (Yoo akkas gootan) adabbiin dhihoo ta’e isin tuqa.”

Ishee ni waraanan, Inni nijedhe “ganda keessan keessa guyyoota sadihiif qanani’aa. Kun waadaa (adabbii) hin kijibsiifamneedha”.[14] ——— [14] guyyaa isii waraananirraa guyyaa sadi nagayaan turan. san booda azaabni itti bu'ee isaan fixe.

Yeroma ajajni keenya (isaan dhabamsiisuun) dhufe, Saalihiifi warra isa wajjiin amanan rahmata Nurraa ta’een nagaa (isaan) baafne; xiqqeenya guyyaa sanii irraas (isaan baraarsine). Dhugumatti Gooftaan kee isatu jabaa, injifataadha.

Iyyansi hamaan miidhaa hojjattoota qabatee, manneen isaanii keessatti kan jilbeenfatan ta’anii (du’anii) bariisifatan.

Akka waan ishee keessa hin jiraatinii ta’an. Dhagayaa! Samuud Gooftaa isaaniitti kafaranii jiru. Dhagayaa! (rahmata Rabbiirraa) fageenyi Samuudiif haa ta’u.

Dhugumatti ergamtoonni keenya Ibraahiimitti oduu gammachiisaan dhufte, nijedhan “nagaya (sirratti buufna)” Innis nijedhe “nageenyi (isin irra haa jiraatu)”. Odoo hin turre jibicha waadamaan dhufe. [15] ——— [15] keeysummaan nabi ibraahimitti dhufte maleykota bifanamaatiin tahani. garu nabi ibraahim nama sehee daddafe jibicha qalee foon waddee haniida godhe fideef.

Yeroma harkoowwan isaanii gara isaa (nyaatichaa) kan hin geenye ta’uu (nyaachuu dhabuu isaanii) argu, isaan morme; isaan irraas sodaa dhokfate, (sodaa isaa arganii) nijedhaniin “Hin sodaatin; nuti gara ummata Luux ergamnee”.

Niitiin isaa (saarraan) dhaabattuu taatee nikolfite, Nuti Isihaaqiin (dayuu isiitiin) ishee gammachiifne, Isihaaq boodas Ya’aquubiin.

Ni jette: “Yaa badii kiyya! Sila odoo ani dullattii, ta'e jiruu (ilmoo) dayaa? dhirsi kiyya kunis dullachaa. Dhugumatti kun waan dinqisiisaa dha!”

Ni jedhan: “Sila murtii Rabbii irraa dinqisiifattaa? Rahmanni Rabbiitiifi barakaan Isaa isin irra haa jiraatu Yaa warra mana (ibraahiim)! Inni faarfamaa, guddaadha.”

Yeroma Ibraahiim irraa sodaan deemee gammachuun isatti dhuftu, (waayee) ummata Luux keessatti Nuun (Ergamtoota teenyaan) falamuu eegale.

Ibraahiim obsaa, Rabbitti waywaataa, (gara Rabbii) deebi’aadha.

Yaa Ibraahiim! (Falmii) kana irraa gara gali. Dhugumatti, ajajni Gooftaa keetii dhufee jira. Isaan adabbiin hin deebifamne isaanitti dhufa. [16] ——— [16] malaaykaan nabi ibraahiimiin waaye ummata luux keessatti gaafii dhiisi. isaan azaaba guddaa irraa hindeebineetu itti dhefee jetteen.

Yeroma ergamtoonni keenya Luuxitti dhufan, inni isaanitti gadde; qomti isaas isaaniin dhiphate “Kun guyyaa hamaadha” jedhe. [17] ——— [17] nabi luux keessummaa isaa tanaaf rifate. ummanni isaa kan baalagummaa dhiiratti hojjatan keessummaa isaa tana rakkisuu sodaatee gadde.

Ummanni isaas gara isaatti kan ariifatan ta’aa isatti dhufan, Sana duras (baalagummaa) fokkataa (dhiiratti qunnamtii saalaa) kan hojjatan turan, (Luux) ni jedhe: “Yaa ummata kiyya! Isaan kun dubara tiyya, (yoo seeraan fuutan) isaantu isiniif qulqulluudha. Rabbiin sodaadhaa; keessummaa tiyya keessatti nan xiqqeessinaa. Sila isinirraa namni qajeelaan tokkolleen hin jiruu?”

(ummanni isaa) ni jedhan: “Dhugumatti, ati akka nuti ijoollee dubaraa kee irraa dhimma hin qabne beektee jirta, ati waan nuti barbaannu nibeekta.”

Ni jedhe: “Ani odoon humna isin irratti qabaadhee yookiin gara roga (lammii) jabduu hirkadhee (keessummoota kiyyarraa isin dhoowwee) (isinin adaba ture).”

(keessummoonni isaa) ni jedhan: “Yaa Luux! nuti ergamtoota (malaaykota) Gooftaa keetiiti; Isaan gara keetti hin ga’anu. Maatii kee qabadhuu kutaa halkan irraa taate keessa deemi (bahi), Isin irraa tokkollee of duuba akka hin mil’anne, Niitii tee malee. wanti isaan tuqu (azaabni) ishee tuqaadha. Beellamni isaanii (kan azaabni itti buufamu) bariisaadha. Sila bariisaan dhihoo mitii?” [18] ——— [18] keessummoonni isaa nabi luuxitti himan. isaan malaaykaa tahuu. ummanni isaa rakkoo iraan gayuu akka hindandeenye. akka maatii isaa fuudhe azaaba jalaa ganam bariisaa duratti baqatu itti himan.

Yeroo ajajni keenya dhufu, gubbaa ishee (magaalattii) jala ishee taasifnee (dachii garaangalchine), Ishee irratti dhagaa dhoqqee gubamaa (biyyee faaraa) irraa tahe wal hordofaa roobsifne.

(Dhagattiin) Gooftaa kee biratti kan milikkitteeffamte taatee (ishee roobsine), Isheen miidhaa hojjattoota irraa fagoo miti.

Gara Madyan obboleessa isaanii Shu’aybiin (erginee jirra) nijedhe “Yaa ummata kiyya! Rabbiin gabbaraa, Isa malee dhugaan gabbaramaan biraa isiniif hin jiru, Safaraafi miizaana hin hir’isinaa, Ani toltuuf qananii keessattin isin argaara, ani adabbii guyyaa marsaa ta’eetin isin irratti sodaadha.

Yaa ummata kiyya! Safaraafi madaalas haqaan guutaa, Namoota jalaa wantoota isaanii hin hirdhisinaa; dachii keessattis balleessitoota taatanii hinyaa'inaa (badii hin facaasinaa).

waan Rabbi isiniif hambisetu isiniif caala;Yoo mu’uminoota taataniif(sanumarratti geessifadhaa), Ani isin irratti eegaa miti.”

Ni jedhan: “Yaa Shu’ayb! Sila salaata keetu waan abbootiin keenya gabbaraa turan akka dhiifnu yookiin akka nuti qabeenya keenya irratti akka feene hin dalagne si ajajjii? ati simatu obsaa, qajeelaa dha!”

Ni jedhe: “Yaa ummata kiyya! Mee naaf himaa; yoon ragaa ifa ba’aa Gooftaa kiyya irraa ta’e irra jiraadhee, innis kennaa gaarii Isa biraa ta’e naaf kenne, (sila qabeenya karaan alaatiin walitti makuun qabaa), Ani waanin irraa isin dhorge (hojjachuun) isin faallessuu hin fedhu, Ani hangan danda’een (isin) tolchuu malee hin fedhu, Haqa qunnamuun kiyyas Rabbi irraa malee hin taane, Isa irratti hirkadhe; garuma isaan deebi’a.

Yaa ummata kiyya! ana faallessuun akka fakkaataa waan ummata Nuuh yookiin ummata Huud yookiin ummata Saalih tuqee isin tuquu irratti isin hin kaasne, Ummanni Luux isin irraa fagoo miti.

Gooftaa keessan araarama kadhaa, Ergasii gara Isaa deebi’aa, Dhugumatti, Gooftaan kiyya rahmata godhaa, jaalataadha.”

nijedhan “Yaa Shu’ayb! Irra hedduu waan ati jettuu nuti hin hubannu, Nu keessatti dadhabaa taateetiin si argina, Odoo gosti tee jiraachuu baattee, silaa dhagaan tumnee si ajjeefna, Ati nurratti jabaa miti”.[19] ——— [19] gosatee sodaaf sidhiifne silaa si ajjeefnaa jedhaniin.

Ni jedhe: “Yaa ummata kiyya! Sila gosa kiyyatu Rabbi irra isinitti jabaataa? duuyda duuba keessanitti isa godhattan, Gooftaan kiyya waan isin dalagdanutti marsaadha.

Yaa ummata kiyya! Isin sadarkaa keessaniin hojjadhaa; Ani hojjataadha, Nama adabbiin isa xiqqeessu isatti dhufuufi nama isa kijibaa ta’e fuula dura beektu, Isin eegaa! Anis isin waliin eegaadha.”

Yeroma ajajni keenya dhufu, Shu’aybiifi warra isa waliin amanan rahmata Nu biraa ta’een nagaa baafnee, warra miidhaa hojjatan iyyansi cimaan ni qabde, Manneen isaanii keessatti jilbeenfatoo ta’anii (du’anii) bariisifatan.

Akka waan ishee keessa hin jiraatinii ta’an. Dhagayaa! akkuma Samuud fagaatte! Madyaniif fageenyi haa ta’u.[20] ——— [20] azaabni Rabbii itti bu'uun rahamata Rabbiirraa fageeffamte.

Dhugumatti, Muusaa mallattoota keenyaafi ragaa ifa ta’een erginee jirra.

Gara Fir’awnaafi qondaalota isaa (ergine), Ajaja Fir’awnaa hordofan, Ajajni Fir’awna sirrii miti.

Guyyaa Qiyaamaa ummata isaa dursee, ibidda isaan seensisa, (Inni) seensa seenamaa (ta’uun isaa) waa fokkate!

Addunyaa kana keessatti abaarsaan hordofsiifaman, Guyyaa Qiyaamaas (akkasuma), Badhaasni badhaafaman waa fokkate!

Kun oduu magaalotaa irraayi; isa sirratti odeessina, Ishee irraa dhaabbataafi haamamaatu (lafarraa dhabamsiifamaatu) jiru.

Nuti isaan hin mine; Garuu isaan lubbuulee isaanii miidhan. gabbaramtoonni isaanii kan isaan Rabbii gaditti gabbaraa turan homaa isaan hin fayyadne Yeroo ajajni Gooftaa keetii dhufu. Hoongessuu malees homaa isaaniif hin daballe.

akkuma kana Qabaan Gooftaa keetii yeroo magaalota miidhaa hojjattuu taate qabe, Dhugumatti, qabaan Isaa laalessaa, jabaadha.

Dhugumatti, kana keessa namoota adabbii Aakiraa sodaataniif mallattootu jira. Sun guyyaa namoonni isaaf walitti qabamaniidha; sun guyyaa dhufamaadhas.

Beellama lakkaawamaaf malee isa (guyyaa qiyaamaa) hin tursiifnu.

Guyyaa inni dhufu lubbuun takkallee hayyama Isaatiin malee hin dubbattu. Isaan irraas warra hoonga’aafi milkaa’aatu jira.

Isaan hoonga’an ibidda keessatti tahu, Ishee keessatti iyyansaafi himimsaatu isaaniif tahe. [21] ——— [21] hoongawoonni sababaa kafaraniifii hojiin isaanii baddeefi.

Hanga samiifi dachiin turan ishee keessa kan turan ta’anii (ibidda keessa jiraatu) Waan Gooftaan kee fedhe malee, Gooftaan kee waan fedhe hojjataadha.

Isaan milkeeffaman immoo Jannata keessa jiraatu Waan hanga samiifi dachiin turtu ishee keessatti kan hafan ta’anii (jannata keessa jiraatu) waan Gooftaan kee fedhe malee. Kennaa addaan hin cinne (kennaman).

(Yaa Muhammad!) waan warri sun gabbaran irraa shakkii keessatti hin tahin, (Isaan) akkuma abbootiin isaanii duraan gabbaran malee hin gabbaranu, Nuti qooda isaanii odoo hin hir'ifamne guunnee isaaniif kennina.

Dhugumatti, Muusaaf kitaaba kennine; isa keessatti wal dhabame (kuun itti amanee kuun itti kafare), Odoo jechi Gooftaa kee biraa dabruu baatee silaa gidduu isaaniitti murteeffama ture, isaan isa irraa shakkii cimaa keessa jiru.

Dhugumatti hunda isaaniitiif Gooftaan kee dalagaalee isaanii isaaniif guuta, Inni waan isaan dalagan beekaadha.

Akka ajajamtetti gadi dhaabbadhu (diriiri). Isaan tawbatanis si waliin (gadi haa dhaabbatanii), (dilii dalaguudhaan) Daangaa hin dabrinaa, Inni waan isin dalagdan argaadha.

Gara warra miidhaa hojjatanii hin dabinaa (Yoo akkas gootan) ibiddi isin tuqxi፣ Rabbiin malee jaalallee biraa hin qabdan, Ergasii hin tumsamtan. [22] ——— [22] warra kafare jaalallee godhatanii jala deemuun hamtuudha. dhoowwaadha. yoo didan ibidda jahannamtu nama guba.

Qaccee lamaan guyyaatiifi yeroo halkan irraa ta’e salaata dhaabi, Toltuuwwan hamtuuwwan ni deemsifti (namarraa hayxi), Kun warra gorfamaniif gorsa.

Obsi! Rabbiin mindaa toltuu hojjattootaa hin balleessu.

Maaliif jaarraawwan isiniin duraa irraa warri hanbaa gaariin kan dachii keessatti badii irraa dhorgan hin jiraatin? xiqqoo warra nuti isaanirraa nagaya baafnee malee. Isaan miidhaa hojjatan immoo waan isa keessatti qanansiifaman hordofan yakkamtoota tahan.

Gooftaan kee magaalaa tamillee, miidhaan kaballeessu hintaane odoo jiraattonni ishee warra tolchitoota tahanii jiranuu. [23] ——— [23] ganda warri nama gorsanii sirreessan keessa jiran balaan itti hinbuutu. ammoo yoo badii kufriifii diliin lafa balleessan Rabbiin balaa itti buusee isaan dhabamsiisa.

Gooftaan kee odoo fedhee, silaa ilmaan nama hunda ummata tokko (kan haqa qabate) taasisa. (garuu waan san hinfedhiniif) Wal dhaboo ta’uu irraa hin deeman.

Nama Gooftaan kee rahmata godheef malee (waldhabuu irraa hin deman), Kanumaaf isaan uume. Jechi Gooftaa keetii guutamte “dhugumatti jahannamiin walii gala jinnootaafi namootaa irraa ta’aniin nan guuta”.

Oduulee ergamtootaa irraa waan ittiin onnee kee raggaasifnu hunda sirratti odeessina. Ishee kana keessatti dhugaan sitti dhufe, gorsaafi yaadachiifni mu’uminootaaf ta’e.

warreen hin amanneen jedhi: “sadarkaa keessaniin dalagaa, Nutis dalagoodha.

Isinis eegaa! Nutis eegoodha.”

Wanni fagaataan samiileefi dachii keessaa kanuma Rabbiiti, Dhimmi hundi gara Isaatti deebifama, Isa gabbari, Isa irratti hirkadhu, Gooftaan kee waan isin hojjattan irraa dagataa miti. [24] ——— [24] irkannoofii ibaadaan Rabbuma qofaaf taate.

Alif Laam Raa Kun keeyyattoota kitaaba ibsaa ta’eeti. [1] ——— [1] harfiiwwan maqaan qara'amtu tan jalqaba suuraawwaniitti argamtu ibsi isii jalqaba suuraa baqaraatti keennamee jira.

Nuti isa buufne Qur’aana Arabiffaa ta’e, akka isin xiinxaltaniif jecha.

Nuti seenaa gaggaarii sirratti odeessina Qur’aana kana gara keetti beeksisuudhaan, Ati isa dura dagattoota irraa taate.

Yeroo Yuusuf abbaa isaatin jedhe “Yaa abbaa kiyya! Ani (manaamaan) urjiiwwan kudha tokko, aduufi ji’a argeera; kan anaaf sujuuda godhan ta’anii isaan argeen jira” [yaadadhu]. [2] ——— [2] seenaan nabi yuusuf seenaa bal'inaan qur'aana keessatti dubbatamte. gorsa hedduu uf keessaa qabdi.

(Abbaan isaas) ni jedhe: “Yaa ilma kiyya! manaama kee obboleeyyan keetti hin himin shira sirratti shiruu, sheyxaanni ilmaan namaatiif diina ifa bahaadha. [3] ——— [3] Abbaan yuusufiin "manaama kee obbolaa keetitti hinhimin, hiikkaa isii hubatanii akka ati isaan caaltu tilmaamanii haasidummaadhan miidhaa sirraan gayanii" jedheen.

( yaa yuusuf) Akka kanatti Gooftaan kee si filata; hiikkaa manaamaas si barsiisa; qananii Isaa sirrattiifi maatii Ya’aquub irrattis ni guuta, akkuma kana dura abbootii kee Ibraahiimiifi Isihaaq irratti guute. Dhugumatti, Gooftaan kee beekaa, ogeessa.”(jedheen).

Dhugumatti, (seenaa) Yuusufiifi obboleeyyan isaa keessa warreen gaafataniif mallattooleetu jira.

Yeroo (obboleeyyan Yuusuf) jedhan: “Dhugumatti, Yuusufiifi obboleessi isaa (tiruun) nurra gara abbaa keenyaatti jaalatamoodha, odoo nuti garee taanee jirru (akkamitti isaan nurra jaalata?), abbaan keenya dogoggora ifa bahaa keessa jira.

Yuusufiin ajjeesaa; yookiin dachii (fagootti) isa gataa; fuulli (jaalalti) abbaa keessanii isiniif dhuunfaa ta’a, Sana booda ummata gaggaarii taatu” (waliin jedhan). [4] ——— [4] Rakkoon isaanii asirraa jalqabde. hinaaffaafii waanyoon isaan kakaafte, badii takka malee ajeecha isaarratti marihatan.

Isaan irraa jedhaan tokko (obboleessi tokko) ni jedhe: “Yuusufiin hin ajjeesinaa, hundee boollaa (eela) keessatti isa darbaa. akka gariin daldaltoota karaa deemu isa fudhatu, yoo kan dalagdan taataniif (kana hojjadhaa)”

Ni jedhan: “Yaa abbaa keenya! Sila ati maaliif Yuusuf irratti nu hin amanne? Nuti isaaf tola yaadoodha. [5] ——— [5] waan marihatan san irratti raawwachuuf abbaa isaaniitiin akkana jedhan.

Boru nu waliin isa ergi, Haa bashannanuu, haa taphatuu; nuti isaaf tiksitoota.”

(Abbaan isaanii)(Ya’aquub) ni jedhe: “Isa fuutanii deemuun keessan na gaddisiisa, yayyiin isa nyaachuun sodaadha, Isin isa irraa dagatoo taatanii .”

[Isaan] ni jedhan: “yoo yeyyiin isa nyaatte Odoo nuti garee taanee jirruu, nuti yeroo san hoongoftoota.” [6] ——— [6] "akkamitti nama hedduu kana taanee obboleessa keenya nubiratti yayyiin nyaati? watakka hinsodaatin irraa dhoorginaa" jedhan.

Yeroma isaan deemanii boolla gadi fagoo keessatti isa darbutti walii galan (isa darban). Nuti gara isaatti beeksifne “dhugumatti, ati hojii isaanii kana isaanitti himta odoo isaan (si) hin beekin” jechuun.

(Isaanis) abbaa isaanii bira dhufan galgala booyaatiin. [7] ——— [7] yakka dalagan san dhooysuufii faana balleysanii itti gaafatama jalaa ufbaasuuf booyinsa kijibaa booyan.

Nijedhan “Yaa abbaa keenya! Nuti wal dorgomuuf deemne, Yuusufiin meeshaa keenya biratti dhiifnee, yeyyiin isa nyaate, ati nuuf kan amantuu (nudhuga'oomsituu) miti Odoma nuti warra dhugaa dubbatan taaneeyyuu”.

Qamisa isaa irratti dhiiga sobaatiin dhufan, (Yaaquub) ni jedhe: “Lakkisaa; Lubbuulee teessantu dubbii (sobaa) isiniif miidhagsite, (Obsi kiyya) obsa gaariidha, Waan isin jettan kana irratti gargaarsifatamaan Rabbi qofa.” [8] ——— [8] qamisaan fayyaa kan hindhodhoohin tahuu argee shakke, bineensi hin nyaanne rakkoo biroottu irra oole jedhe, obsuu malee maalingodha jedhe.

Kara deemtonni (daldaaltoonni) dhuftee, bishaan waraabuduu isaanii erganii baaldii isaa (eela keessa) gadi buuse, “Yaa gammachuu! Kuni mucaa (bareedaadha)” jedhe, Meeshaa godhanii isa dhoksan, Rabbiin waan isaan hojjatan beekaadha. [9] ——— [9] yuusuf obboleeyyan isaa eelatti darban, isumaa achi keessa jiru, daldaltoonni bishaan waraabbatuuf baaldii haadaan harkifamu eelatti gadi darban, yuusuf baaldii san qabtee namtichi bishaan sehee harkisee olbaase, akkasitti irraa gammadee fudhatanii deemaniin.

Gatii xiqqaa, maallaqa lakkaa’amtuutti, isa gurguran, Isa keessattis danta dhaboota irraa ta’an. [10] ——— [10] obboleeyantu daldaltoota eelaa baasan sanitti rakishatti gurguratan.

Inni Misra irraa isa bites niitii isaatiin ni jedhe:(iddoo) qubsuma isaa kabaji “nu fayyaduun yookiin ilma isa taasifachuun keenya ni kejeelamaa", akka kanatti Yuusufiif dachii keessa mijjeessine, (Akka bulchaa isa goonuu) fi hiikoo manaamaas isa barsiifnuuf jecha. Rabbiin amrii Isaa irratti injifataadha, Garuu irra hedduun namaa hin beekan.[11] ——— [11] daldaltoonni fuudhanii deemaniinii misra geessanii angaawaa achii tokkotti gurguratan, isaatu yeroo bitu jaartii isaatti akka jabeesitu dhaammate.

Yeroo inni (dargaggoomee) jabummaa isaa ga’u, ogummaafi beekumsa isaaf kennine, Akka kanatti toltuu hojjattootaaf galata galchina.

Isheen inni mana ishee keessa jiru (qunnamtii saalaatiif) lubbuu isaa irraa isa abaabalte, Hulaalee ni cuccufte, nijette siif qophaa’eeraa kottu, nijedhe (yuusuf) Ani Rabbitti maganfadha! Inni (dhiirsi kee) gooftaa kiyya; jireenya koo naaf tolchee jira, Dhugumatti, miidhaa hojjattoonni hin milkaayanu”. [12] ——— [12] rakkoon cimtuun asitti yuusuf jalqabde, garuu soodaa Rabbiitiin injifatee nagaya bahe.

Dhugumatti, isheen isatti yaadde, innis isheetti yaade, Odoo ragaa Gooftaa isaa arguu baatee. Akka kanatti hamtuufi hojii fokkataa isa irraa deebisuuf (ragaa keenya isa agarsiifne). inni gabroota keenya qulqulleeffamoo irraayyi.

(Isaan lamaan) gara balbalaa (fiigan) wal dorgoman, Isheen qamiisa isaa gara duubatiin dhoofte, Lamaanuu balbala biratti gooftaa (dhirsa) ishee argan, ni jette: “galanni (adabni) nama warra (niitii) keetti hamtuu yaadee hidhamuu yookiin adabbii laalessaa malee hin taane.” [13] ——— [13] inni nidheeysaa isiin ni ariiti.

Inni (Yuusuf) ni jedhe: “Isheetu (qunnamtii saalaatiif) lubbuu kiyya irra na barbaadde, Ragaa bahaan maatii ishee irraa ta’e tokkos (akkana jechuun) ragaa bahe: “Yoo qamiisni isaa gara duraatiin baqaqfame, isheen dhugaa jettee inni kijibdoota irraayi.

Yoo qamiisni isaa gara duubaatiin baqaqfame, isheen ni sobdee inni dhugaa dubbattoota irraayi.”

Yeroma qamiisni isaa gara duubatiin kan baqaqfame ta’uu argu, (yuusuf dhugaa dubbatuufii isiin kijibuu hubatee) (dhirsi ishee) ni jedhe: “ kun shira keessan (dubartootaa) irraayyi. Dhugumatti, shirri keessan guddaadha.

Yuusuf kana irraa garagali (dubbii tana dhiisi namtokkotis hinhimin). Ati (intaloo) immoo badii keetiif araarama kadhu. ati warreen dogoggoran irraa taatee jirta.”

Dubartoonni magaalattii keessa jiranis ni jedhan: “Niitiin mootichaa gabra ishee (qunnamtii saalaatiif) lubbuu isaa irraa isa abaabalti, Jaalalli isaas onnee ishee seenee jira. Nuti jallina ifa ta’e keessatti ishee agarra.” [14] ——— [14] oduun facaatee magaalaa walgeesse, dubartoonni dinqisiifatanii morman.

Yeroma hamii isaanii dhageessu, gara isaaniitti ergite, makaddaa (fiiNyaata) isaaniif qopheessite, Tokko tokkoon isaaniitiif ablee (billaawa) kenitte. Isaan (yuusufiin) "irratti gadi bahi” jette. (gadi bahe) Yeroma isa argan isa dinqisiifatan (bareedina isaatiin dhama'anii) Harkoowwan isaaniis (osoo hinbeekin) mummuran, nijedhan “Rabbiin qulqulaa’ee, inni kun namaa miti, Inni kun maleykaa gaariidha malee waan biraatii miti”.

(Isheen) ni jette: “kun isa isin isa irratti na komattaniidha. Anatu (qunnamtii saalaatiif) lubbuu isaa irraa isa abaabbale, ni dide. (ammas gara fuulduraatti) Yoo inni waan ani isa ajaju dalaguu baate ni hidhama; Salphattoota irraa taha”.

[Inni] nijedhe “Gooftaa kiyya! Hidhaatu waan isaan itti na waaman irra ana biratti jaalatamaadha. Yoo Ati shira isaanii narraa deebifte malee, ani gara isaaniin daba; wallaaltota irraa taha”. [15] ——— [15] qulqullinnaafii sodaa Rabbiitiin guutamuutu sadarkaa kanaan nama gaya. sagaggaalummarra hidhaa naafwayya jedhe.

Gooftaan isaa isaaf awwaatee shira isaanii isarraa deebise. Dhugumatti, Inni (Rabbiin) Isatu dhaga’aa, beekaadha.

Sana booda erga mallattoowwan (qulqullummaa isaa mul’isu) arganii, yeroo murtaa’eef isa hidhuutu isaaniif mul’ate.

Isa waliin dargaggeessi lama mana hidhaa seenan. Tokkoon isaan lamaanii ni jedhe: “ani (abjuudhaan) kanin farsoo cuunfun of arge”. Inni biraa immoo ni jedhe: “ani mataa kiyya gubbaatti daabboo baadhee kan allaattiin isa irraa nyaattun arge, hiika isaa nutti himi. Gaarii hojjattoota irraa ta’uu kee arginaa ” [16] ——— [16] yuusuf badii takka malee hidhame.

(Yuusuf) ni jedhe: “nyaanni isin isa nyaattan odoo inni isinitti hin dhufin dura hiika isaa isin lamaanitti himu malee isinitti hin dhufu; Kun wantoota Gooftaan kiyya na barsiise irraayyi. ani amantii (karaa) ummata Rabbitti hin amannee dhiise. isaan Aakiraatti kaafiroota.

Amantii (tawhiidaa tan) abboota kiyya Ibraahiim, Isihaaqiifi Ya’aquubis hordofeera. Waan tokkos Rabbitti qindeessuun nuuf hin taane. Kuni tola Rabbii kan nuufi namoota (hunda) irratti tahe. Garuu irra hedduun namootaa (Rabbiin) hin galateeffatanu. [17] ——— [17] yuusuf warra hidhaa diin Rabbiitti gorsutti seene. bakka dhaqan hundatti carraa argametti fayyadamanii diinitti ilma namaa yaamuun barbaachisaadha.

Yaa hiriyoota kiyya lamaan kan mana hidhaa! Sila gooftota adda addaa (tandharaa) (baay’ee) moo Rabbii tokkicha hunda mo’ataa ta’etu caala?

Maqoota isiniifi abbootiin keessan moggaaftan (taabota) malee Rabbii gaditti waan biraa gabbaraa hin jirtan. Rabbiin ishee (gabbaruu) tti ragaa tokkos hin buufne; murtiin Rabbiif malee hintaane. Isa malee akka hin gabbarre ajajeera. Kun amantii qajeelaadha. Garuu irra hedduun namaa hin beekanu.

Yaa hiriyoota kiyya kan mana hidhaa! Egaa isin lamaan keessaa tokko gooftaa (mootii) isaa farshoo obaasa, Inni biraa immoo fannifameeti allaattiin (foon) mataa isaarraa nyaatti, Dhimmi inni isin isa keessatti hiika gaafattan murtaa’ee jira.” [18] ——— [18] yuusuf manaama jara lameenii hiikeef, kafarshoo obaasu hidharraa baheet mooticha obaasa. ka allaattiin biddeena mataa isaarraa nyaattu ajjeefamee fannifameetii allaattiin reeffa isaa nyaatti jedhee hiike.

Issaan lamaan keessaa isa (nagaa) baha jedhee yaadeen “Gooftaa kee biratti na dubbadhu” jedheen, Gooftaa isaatti dubbachuu sheyxaanni isa dagachiise, Waggaa muraasa mana hidhaa keessa ture.[19] ——— [19] yuusuf namticha hidhaa bahutti dhaammate, badii malee hidhamuu kiyya mootichatti naahimi akka nahiiku jedheen, garuu namticha sheyxaanni dagachiise, hinhimneef, saniin yuusuf hidhaa keessa ture.

Mootichis ni jedhe: “ Ani sa’oota gabbataa ta’an torba kan (sa’oonni) huqqatoo ta’an torba nyaatan, akkasumas sootalloo (mataa midhaanii) magariisa torbaafi kan biraas gogaa (torba) abjuu keessatti argeera. Yaa qondaaltota (kiyya)! yoo kan manaama hiiktanu taataniif manaama kiyya kana naaf hiikaa”.

“(Kuni) bursusa (yaacoo) manaamaati. Nutis hiika bursusaa beektota hin taane” jedhan.

Inni isaan lamaan (mana hidhaa keessa turan) irraa nagaa ba’eefi yeroo dheeraa booda (Yuusufiin) yaadatee ni jedhe: “Anatu hiika isaa (Nama beeku gaafadhee)isinitti himaa na ergaa.” (nierganii) (Gara Yuusuf ni deeme).

(Innis ni jedhe): “Yaa Yuusufii dhugaa dubbataa taate! Sa’oota gabbatoo torba kan (sa’oonni) huqqatoon torba isaan nyaataniifi sootalloo (mataa midhaanii) magariisaa torbaafi kan biraas gogaa (torba) (namni manaamaan argee) hiika (abjuu kanaa) akka beekanuuf gara ummataa (tiifii mootichaa) deebi’ee isaanitti himuun koo ni kajeelamaa nuuf himi.

Ni jedhe: “Waggaa walitti aanan torbaaf akkuma barametti facaafattu. waan oomishtan (hinquunchisinaa) (hincalleessinaa) sootalloo isaa keessattinisa dhiisaa Xiqqoo waan irraa nyaattan malee.

Ergasii san booda, (waggoota) rakkinaa (caamaa) torbatu dhufa waan isin isaaniif keessan hunda kan nyaatanu, xiqqoo waan kuuftanii malee. [20] ——— [20] waggaa torban quufaa sirritti midhaan argatan san booda waggaan torban caamaa dhufte. ummanni midhaan bara quufaa kuufatan san nyaatan.

Ergasii sana booda (waggaa torban caamaa booda) waggaa isa keessa ummanni rooba argataniifi isa keessas (inaba) cuunfatantu dhufa.”

Mootichis Isa natti fidaa jedhe. Yeroma ergamaan (mootichaa) isatti dhufu, (Yuusuf) ni jedhe: “Gara gooftaa keetii deebi’ii ‘waa’een dubartoota harka isaanii mummuranii maali’ (jedhii) isa gaafadhu. Dhugumatti Gooftaan kiyya shira isaanii beekaadha.” [21] ——— [21] mootichi yuusuf hidharraa baasaa naafidaa jedhee itti erge, garuu yuusuf dubbiin dubartoota harka ufmuranii sun qulqullooytu malee hinbahu jedhee ergaa mootichatti deebise,

(Mootichis) “Yeroo Yuusufiin (sagaggaalummaaf) lubbuu isaa irra isa abaabbaltan haalli keessan maal ture?” jedheen. (Dubartoonni) ni jedhan: “Rabbiin qulqullaa’ee hamtuu tokkollee isa irratti hin beeknu”. Niitiin mootichaa nijette “Amma dhugaan ifa ta’eera, Anatu (sagaggaalummaaf) lubbuu isaa isa abaabbale, Dhugumatti, inni (qulqulluudha) warreen dhugaa dubbatan irraayyi”.[22] ——— [22] mooticha fuulduratti dubartoonni gaafatamanii qulqullummaa yuusf ragaa bahan, jaartiin mootichaatis yuusuf qulqulluu tahuufii tan badii hojjachuuf yaalte isii tahuu amante.

“kun (gooftaan kiyya) fagootti (bakka inni hin jirretti) akka an isa hin ganin akka beekuufi, Rabbiin tooftaa gantootaa hinqajeelchu”

“Lubbuu tiyyas hin qulqulleessu, Dhugumatti, lubbuun hamtuutti ajajjuudha nama Gooftaan kiyya rahmata godheef malee, Gooftaan kiyya araaramaa, rahmata godhaadha.”

Mootichis ni jedhe: “lubbuu kootiifan isa dhuunfadhaa isaan natti kottaa. Yeroma isa (Yuusufiin) hasofsiisu, “Ati har’a nu biratti mijjeeffataa amanamaadha” jedheen. [23] ——— [23] booda mootichi yuusuf hidhaa baasanii akka isatti fidhan ajaje. yuusuf hidha bahee mooticha bira dhaqee wajji haasayee, hojittis ramadame. rakkoon isaa achitti Rabbiin irraa guute. namni badirraa fagaatee Rabbi sodaate yeroof yoo rakkatellee obsa booda bal'inatti Rabbiin isa baasa. galata guddas Rabbirraa argata.

(Yuusufis) “kuusaa dachii (kan midhaaniifii qabeenyaa)irratti (itti gaafatamaa) na taasisi; ani isa irratti eegaa beekaadha” jedhe. [24] ——— [24] yuusuf ogummaafii muxannoo ufii himee hojitti ramadamuu gaafate. kuni barbaachisaadha.

Akka kanatti Yuusufiif dachii keessatti mijjeessine, ishee irraa bakka fedhe kan qubatu ta’ee. Rahmata keenyaan nama feene tuqna. Mindaa warreen toltuu hojjataniis hin balleessinu.

Dhugumatti, isaannan amananii (Rabbiin) kansodaatan ta’aniif mindaa Aakiraatu caala.

Obboleeyyan Yuusuf gara isaa dhufanii isa irratti ol seenan, inni isaan beeke isaan isa wallaaloodha.

Yeroma waan geggeessaa isaanii (midhaan) isaaniif qopheesse ni jedhe: “Obboleessa keessan (kan abbaa keessan biratti hafe) kan karaa abbaatiin ta’een natti kottaa. sila safara guutuu koo hin argitanuu? ani caalaa keessummeessitootaati.

Yoo isaan natti dhufuu baattan safarri na bira isiniif hin jiru (midhaan hin argattan), Nattis hin dhiyaatinaa (biyya tiyya hinseentan).”

[Isaan] nijedhan “Nuti waa’ee isaa abbaa isaa ni gaafanna, nuti (dhimma kana) raawwatoodha.”

Hojjattoota isaatiin nijedhe “akka yeroo gara maatii isaanii deebi’an ishee beekanii deebi’aniif maallaqa isaanii fe’isa isaanii keessa kaa’aa”. [25] ——— [25] maallaqa isaanii nideebiseef, dhooysaadhaan midhaanuma isaanii keessa kaayaniif akka yeroo galan arganii gammadaniif jecha. midhaan kennee kenneef malee itti hingurguranne.

Yeroma gara abbaa isaanii deebi’an ni jedhan: “Yaa abbaa keenya! (yoo obboleessa keenya fuunee hindhaqin) safarri (midhaanii) nurraa dhorgameera. Obboleessa Kenya nuu wajjiin ergi. Ni safaranna. Nuti dhugumatti isaaf tiksoodha”

(Ya’aquub) ni jedhe: “Sila akkan duraan obboleessa isaa (tiruu yuusuf) irratti isin amane malee isa irratti isin amanaa? Rabbiin eegaa ta’uutti caalaadha. Inni irra rahmata godhaa warreen rahmata godhaniiti.” [26] ——— [26] abbaan akkana jedhe "ammadura yuusufis ni'eeyna jettanii fuutanii waadaa diiydanii ani kanarrattis waadaa keessan hindhugoomsu. ani Rabbumarrattin amaanaa kaayadha. Rabbiin tiiysaadha" jedhe..

Yeroma meeshaa isaanii bananii maallaqa isaanii kan isaaniif deebi’e ta’uu argan ni jedhan: “Yaa abbaa keenya! (kana caalaa) maal barbaanna? Isheen kuni maallaqa keenya; gara keenya deebifamte. Maatii keenyaaf nishammadanna, Obboleessa keenyas ni tiksina, Fe’iinsa (ba’aa) gaalaa tokkoos ni dabalanna, Kun (mooticha biratti) safara xiqqoodha.”

(Ya’aquub) ni jedhe: “isa isin wajjiin hin ergu hanga akka isa deebiftanii naaf fiddanutti kakuu Rabbi irraa ta’e naaf kennitanitti, Yoo (diinaan) marfamtan malee .” Yeroma isaan kakuu isaanii isaaf kennan “Rabbiin waan nuti jennu irratti ragaadha” jedhe.

Ni jedhe: “Yaa ilmaan kiyya! balbala tokkoon hin seeninaa, Balbaloota adda addaatiin seenaa, Ani (murtii) Rabbii irraa homaa isin irraa hin duroomsu, murtiin Rabbiif malee hintaane. Isa (qofa) irratti hirkadhe, Hirkattoonni isuma (qofa) irratti haa hirkatani.”

Yeroma isaan akkaataa abbaan isaanii isaan ajajeen seenani, (murtii) Rabbii irraa homaa kan isaan duroomsu (isaanirraa deebisu) hin taane. Garuu dhimma lubbuu Ya’aquub keessa jiru ishee baasee. inni waan isa barsiifne irratti abbaa beekumsaati. Garuu irra hedduun namaa hin beekanu. [27] ——— [27] obboleessa tiruu yuusuf ka abbaa bira taa'u fudhanii deeman misra magaalaa yuusuf dhaqanii akka abbaan ajajetti karra adda addaatiin seenan.

Yeroma isaan Yuusuf irratti seenan obboleessa isaa ofitti dhiheessee, (dhooyastti jedheen) “ani anatu obboleessa keetii, waan isaan kan hojjachatan tahanitti hin gaddin” jedhe.

Yeroma meeshaa isaanii isaaniif qopheessu, safartuttii (osoo isaan hinbeekin) meeshaa obboleessa isaa keessa kaa’e, Sana booda (yeroo isaan fe'atanii karaa seenan) lallabaan ni lallabe “isin yaa daldaaltoota isin hattoota” (jedheen). [28] ——— [28] yuusuf obboleessa isaa ufbiratti hanbisuuf mala kana baase.

Isaanis, gara isaanii (warreen itti lallabanii) gara galuun, “Maal dhabdan?” jedhaniin.

Ni jedhan: “Nuti safartuu mootii dhabnee; nama (osoo sakatta'amee hinqabamnetti) isa fideef (badhaasa) (midhaan) fe’aa gaalaa tokkotu isaaf jira. Ani kana irratti waadaa galaadha.”

Isaanis ni jedhan: “Rabbitti kakannee! Akka nuti dachii keessatti badii raawwachuuf hin dhufin isinis beektanii jirtu, Nuti hattoota hin taane.”

“Yoo sobdoota taataniif (nama hate) adabbiin isaa maal ta’a?” jedhaniin.

Ni jedhan: “Adabni isaa namni inni meeshaa isaa keessatti argame isumatu (fuudhamuutu) adabbii isaati, Nuti akka kanatti isaan miidhaa (hanna) raawwatanu adabna.” [29] ——— [29] seera isaaniitti nama waahate isuma qabanii abbaa jalaa hatame sanii kennanii garoomfatee ergata umrii isaa guutuu.

(Sakkatta’uus) qalqalloo obboleessa isaa dura qalqalloo isaaniitiin jalqabe, eegasii meeshaa obboleessa isaa keessaa ishee baase. Akka kanatti Yuusufiif tooftaa baafne, obboleessa isaa seera mootichaa keessatti kan fudhatu hin turre Odoo Rabbiin Fedhuu baatee. Nama feene sadarkaalee hedduu ol fuuna. Abbootii beekumsaa hundaa olittuu beekaatu jira. [30] ——— [30] yuusufitti deebifamanii meeshaan isaanii sakatta'amte. akka malli kuni hinbeekamneef dura fe'uumsa isaamii sakatta'e kan obboleessaa boodarra sakatta'ee kubbayyaa keessaa baase.

Isaan (obboleeyyan Yuusuf) ni jedhan: “Yoo hates, (waan haarawaa miti) obboleessi isaas (Yuusufis) kana dura hatee ture.” Yuusuf ishee lubbuu isaa keessatti dhokse, Isaaniif ishee hin ibsine (Of keessattis) ni jedhe: “Isinumatu sadarkaan keessan gadheedha. Rabbiin waan isin jettan (kijibdan) beekaadha.”

Isaanis ni jedhan: “Yaa mootichaa! isaaf abbaa jaarsa manguddoo ta’etu (kan haalaan isa jaalatu) jira. Kanaaf bakka isaa tokkoon keenya fudhadhu. Nuti gaggaarii irraa ta’uu kee si argina.”

(yuusuf) ni jedhe: “Nuti nama meeshaa keenya isa biratti argine malee (nama qulqulluu) fudhachuu irraa Rabbitti maganfanna. nuti yeroo san miidhaa hojjattoota.”

Yeroma isa irraa abdii muratan, kan maryatan ta’anii kophaa ba’an, Guddaan isaanii ni jedhe: “Sila dhugumatti abbaan keessan kakuu Rabbi irraa ta’e isin irratti qabachuufi kana duras Yuusuf irratti waan daangaa dabartan hin beektanuu? Kanaaf ani hanga abbaan kiyya naaf hayyamutti yookiin (hanga) Rabbiin dhimma kana naaf murteessutti dachii kana gadi hin dhiisu. Inni irra caalaa murteessitootaati. [31] ——— [31] obboleessi guddaanis rifatee akka itti obboleessa keenya dhiifnee abbaakeenyatti gallu hinqabnu jedhee achitti hafe.

Gara abbaa keessanii deebi’aatii jedhaanii: “Yaa abbaa keenya! ilmi kee ni hate, Nuti waan beekneen malee ragaa hin baane. Nuti waan fagoo tiksitoota hin taane. [32] ——— [32] obboleessi guddaan isaanii "isin deemaa galaa ani hindeemuu yeroo galtan abbaa keenyaa "ilmikee hateeti adabbii hanna isaatiif mootichi misraa qabatee gabroomfate" jedhaa itti himaa jedheen.

(Namoota) magaalaa nuti ishee keessa turreefi daldaaltota nuti isaan wajjin dhufnes gaafadhu, Nuti dhugaa dubbatoodha.”

(Ya’aquub) ni jedhe: “Lakkisaa; lubbuulee teessantu waa (hamtuu) isiniif midhaagsite (isa hojjattan); (Obsi koo) obsa bareedaadha, Rabbiin hunda isaan (sadeenuu) naaf deebisuun ni kajeelama. Inni Isumatu beekaa, ogeessa.”

Isaan irraas gargalee “Yaa gadda kiyya! Yuusufirratti” jedhe, gaddarraa irraa ijji isaa lamaanis (gurraattiin isii) addaatte; inni yaadaan guutamaadha.

Nijedhan “Rabbitti kakannee! ati hanga manguddoo dadhabaa taatutti yookiin warra du’an irraa taatutti Yuusufiin dubbachuu irraa hin deemtu!”.

(Ya’aquub) ni jedhe: “Ani yaaddoofi gadda kiyyas Rabbuma qofattin himadha, Rabbirraa waan isin hin beeknen beeka.

Yaa ilmaan kiyya! deemaa Yuusufiifi obboleessa isaa irraa odeeffadhaa. Rahmata Rabbii irraa abdii hin muratinaa. rahmata Rabbii irraa abdii hin kutu ummata kaafiroota malee.”

Yeroma isa (Yuusuf) irratti seenan isaan jedhan Ati Yaa mootichaa! nuufi maatii keenyas rakkoon mudateera. Mallaqa tuffatamtuun dhufnee, safara nuuf guutii, nurrattiis sadaqadhu, Rabbiin warreen sadaqataniif galata galcha.

(Yuusuf) nijedhe “Sila waan Yuusufiifi obboleessa isaa irratti yeroo wallaaloo turtan hojjattan beektuu?”.

[Isaan] nijedhan “Sila ati sumaatu Yuusufii?”, [Inni] nijedhe “Ani Yuusufi; inni kunis obboleessa kiyya, Dhugumatti Rabbiin tola nutti ooleera. namni (Rabbiin) sodaateefi obse, Rabbiin mindaa toltuu hojjattootaa hin balleessu.

[Isaan] nijedhan “Rabbitti kakannee! Dhugumatti, Rabbiin nurra si filatee jira. Dhugumatti nuti dogoggortoota turre”.

(Yuusufis) ni jedhe: “Har’a komiin isin irra hin jiru; Rabbiin isiniif araarama. Inni irra rahmata godhaa warra rahmata godhaniiti. [33] ——— [33] yuusuf miidhaa hangas gayu dhiifama godhef.

Qamisii kiyya kanaan deemaatii fuula abbaa kiyyaa irratti darbaa. [Inni] argaa ta’ee dhufa, Maatiiwwan keessan hundaan natti kottaa.”[34] ——— [34] Abbaa isaa osoo booyu ijji baduu dhageenyaan qamisa isaa itti kennee akkafuula isaarratti darban ajaje.

Yeroma daldaltoonni (Misrarraa) achibaatee, (gara galaa deemte), abbaan isaanii nijedhe “ani foolii yuusufin argaa (hafuurri yuusuf natti urgaaye), Odoo isin totorra’aatti na yaaduu dhabdanii ”.

[Isaan] “Rabbitti kakannee! ati dogoggora kee kan durii keessa jirta” jedhan.

Gammachiisaan Yeroma dhufu fuula isaa (Ya’aquub) irratti isa (qamisaa yuusuf) darbe. Innis kan argu ta’e (ijji nibanamteef) “Ani Rabbi irraa waan isin hin beeknen beeka isiniin hin jennee?” jedhe.

[Isaan] “Yaa abbaa keenya! (Rabbiin) araarama nuuf kadhu badiilee keenyaaf. nuti dogoggortoota taanee jirraa” jedhan.

(Ya’aquubis) “Ani fuul-duratti Gooftaa kiyya araarama isiniifin kadha. Inni Isatu araaramaa, rahmata godhaadha” jedhe.

Ergasii yeroo Yuusufiin bira seenan, haadhaafi abbaa isaa gara ofiitti qubsiise, nijedhe “Yoo Rabbiin fedhe nagayaan Misraan seenaa”

Abbaafi haadha isaa siree irratti ol fuudhe, Isaan sujuuda isaaf bu’an, [Inni] ni jedhe: “Yaa abbaa kiyya! kun hiika manaama kiyyaa kan duraaniiti. Gooftaan kiyya dhugaa ishee taasiseera. Gooftaan kiyya tola natti oolee jira. yeroo mana hidhaa irraa na baasee, isin baadiyaa irraa isinfidhe, Erga shayxaanni anaafi obboleeyyan kiyya gidduu diinumse booda, Gooftaan kiyya nama fedheef mararfataadha, Inni Isumaatu beekaa, ogeessa. [35] ——— [35] asitti manaamni yuusuf joollummatti arge dhugaa tahee mirkanaaye. qabsoo rakkoofii adeemsa dheeraa ulfaataa booda Rabbiin maatii isaatiin walitti deebise. sujuudni kan salaamtaati malee kan ibaadaatii miti.

Gooftaa kiyya! dhugumatti mootummaa irraa naaf kennitee jirta, Hiika manaamotaa irraas na barsiiftee jirta, (Yaa) Uumoo samiifi dachii! Ati Duuniyaafi Aakhiraattis gargaaraa kiyya. Muslimummarratti na ajjeesii, Warra gaggaarittis na dhaqqabsiisi.” [36] ——— [36] yuusuf akkana jedhe Rabbi kadhate.

Kun oduulee fagoo irraayyi, Gara keetti isa beeksifna, ati isaan bira hin turre Yeroo isaan kan (Yuusufitti) shira baasan ta’anii dhimma isaanii waliin qindeessan.

Irra hedduun namootaa (amanuu isaaniitiif) odoo bololtellee kan amananii miti.

Ati isa irratti mindaa wahii isaan hin gaafattu, Inni (Qur’aanni) aalamaaf gorsa malee waan biraatii miti.

Samiileefi dachii keessa mallattoo kan isaan ishee irraa gara galan ta’anii ishee irra taran heddutu jira.

Irra hedduun isaanii qindeessitoota ta’anii malee Rabbitti hin amananu.

Sila Rabbi irraa haguugduun adabbii Rabbii irraa taate tasa haala isaan hin beekneen isaanitti dhufuu yookiin Qiyaamaan isaanitti dhufuu of amanuu (sodaa dhabanii)?

jedhi “Kun karaa kiyya gara Rabbiitti waama beekumsa irratti haala ta’een Aniifi namni na hordofes. Rabbiin qulqullaa’e Ani Mushrikoota irraayyii miti” jedhi.

Si duras dhiirota warra gandaa irraa wahyii gara isaaniitti buufne malee hin ergine. Sila dachii keessa deemanii booddeen warra isaaniin dura turanii akkam akka ta’e hin ilaalanuu? Dhugumatti, isaan (Rabbiin) sodaataniif mana Aakhiraatu caala. Sila hin xiinxaltanuu?

hanga Ergamoonni abdii murataniifi dhugumatti kijibsiifamuu beekanitti tursiifamee tumsi keenya isaaniif dhufe, namni feene baraarame. adabbiin keenyas ummata yakkamtoota irraa hin deebifamu.

Dhugumatti, seenaalee isaanii keessa warra aqlii qabaniif gorsatu jira. Inni (Qur’aanni) oduu lafaa kaafamee odeeffame hin taane. Garuu dhugoomsaa (kitaabban) isa duraati. Addeessaa wantoota hundaati; qajeelfamaafi rahmata ummata amananiif.

Alif Laam Miim Raa tun keeyyattoota kitaabaati, Inni Gooftaa kee irraa gara keetti buufame dhugaadha. Garuu irra hedduun namaa hin amananu.[1] ——— [1] Harfiiwwan maqaan waamamtu tan jalqaba suuratti argamtu tana jalqaba suuraa baqaraatti ibsi gayaan itti kennamee jira achitti deebi'aa laalladhaa.

Rabbiin Isa samii (torban) utubaa malee olfuudhe (uumeedha); isin ishee ni agartu. eegasii Arshii irratti (akka Isaaf maluun) ol ta’e. Aduufi baatiis ni laaffise, Hundinuu hanga beellama murtaa’eetti yaa’u, amrii gara gaggalcha. mallattoolee addaan baasa Akka isin qunnamuu Rabbii keessanii mirkaneeffattaniif jecha.

Inni Isa dachii diriirsee ishee keessatti gaarreeniifi laggeeniis godheedha. Fuduraalee hunda irraas gosoota lama lama ishee keessatti godheera. Halkan guyyaa haguugsisa, Dhugumatti, kana keessa orma xiinxalaniif mallattooleetu jira.

Dachii keessas kutaalee walitti olloomantu jira, ashaakiltii Inabaalee irraa ta’an, sanyiiwwan faca’aniifi muka Timiraa damee qabaniifi damee hin qabne, kan bishaan tokkoon obaafamantu (jira). Dhandhama keessatti garii isaanii garii irra caalchifneerra. Dhugumatti, kana keessa ummata xiinxalaniif mallattooleetu jira.

Yoo dinqisiifatte dinqisiisaadha jechi isaanii “sila yeroo biyyee taane nuti uumama haaraa keessatti (taanaa)?”. Isaan warra Gooftaa isaaniitti kafaraniidha. Isaan sun sakaallaaleen mormoowwan isaanii keessatti taha. Isaan warra ibiddaati, Isaan ishee keessatti hafoodha.

Hamtuudhaan toltuu dura si ariifachiifatu, Odoo isaan dura adabbiin hedduun dabartee jirtuu, Dhugumatti, Gooftaan kee saahiba araaraati namaaf miidhaawwan hojjachuu isaaniitii wajjiin, Gooftaan kee abbaa adabbii cimaati.

Isaannan kafaran nijedhan “Maaliif mallattoon wahii Gooftaa isaa biraa isa irratti hin buufamne?”. Ati dinniinuma qofa, Ummata hundaaf qajeelchaan jira.

Rabbiin waan dhalaan hundi (garatti) baattu nibeeka, waan gadaamessaaleen hir’iftuufi waan dabaltus ni beeka. Wanti hundinuu Isa biratti likki likkiidhaan tahaadha.

(Rabbiin) Beekaa waan fagoofi dhihoo, guddaa, ol ta’aadha.

Isin irraa namni jechaan (sagalee) gadi qabeefi ol fuudhes waluma qixa. namni halkan dhokateefi guyyaa ifatti ba’es (waluma qixa).

Isaaf (tokko tokkoo namaatiif) (maleeykota) wal tareeffatoo ta’an (hakaniifii guyyaa itti waljirjiiran) fuuldura isaatiifi duuba isaa irraa ajaja Rabbiitiin isa eegantu jiru. Rabbiin waan ummatatti tahe (qananirraa hamtutti) hinjirjiiru, hanga isaan waan lubbuulee isaanii keessa jiru (shukrirraa gara waakkatuutti) jijjiiranitti. Yeroo Rabbiin ormatti hamtuu fedhe, deebisaan isaaf hin jiru; Isaaniif Isaa gaditti gargaaran hin jiru. [2] ——— [2] ilma namaa malaykaa halkaniifii guyyaa itti waldabartee eyysuutu jira. tan hojii isaa barreeysitus itti ramadamtee isawajji jiraatti.

Inni Isa hangaasuu isin agarsiisuudha kan sodaattaniifi kan kajeeltan taatanii. Duumessa ulfaataas ni uuma.

Mandiisuun (kakawweennis) faaruu Isaatiin (Isa) qulqulleessa. Maleeykonnis sodaa Isaa irraa (Isa qulqulleessu). Bakakkaalee nierga, isheedhaan nama fedhe dhawa. isaan (kaafiroonni) Rabbiin keessatti wal falman, Inni humniti isaa cimaadha.

Waamichi dhugaa isaaf tahe, Warri isaan Isa (Rabbii) gaditti waammatan, waatakkalleen isaaniif hin awwaatan. Akka (owwaannaa) nama ganaa isaa lamaan gara bishaanii hiixatuu (diriirsuu) malee, inni afaan isaatti haa ga’uuf. inni isatti gayaa hintaane. Kadhaaleen kaafirootaa hoongoo keessatti malee hin taane.

Wantoonni samiileefi dachii keessa jiran Rabbiif sujuuda godhu kan jaalataniifi kan jibban ta’anii, Gaaddidduuwwan isaaniis ganamaafi galgala keessatti.[3] ——— [3] bakka kanatti sujuuda tilaawaa (qaraatii qur'aanaa) sujuuduu barbaachisa. inni qur'aana keessa bakka 15 jira.

“Gooftaan samiifi dachii eenyu?” jedhiin. “Allaahdha” Jedhi. “Sila Isaa gaditti jaalallee lubbuu isaaniitiif bu’aas ta’ee miidhaa hin argamsiifne taasifattanii?” jedhiin. “Sila jaamaafi namni argu wal qixaatuu? moo dukkanootaafi ifnis wal qixaatuu? jedhiin. moo isaan Rabbiif shariikowwan uumama akka Isaa uumanii uumamni isaan irratti wal fakkaate godhanii? “Rabbiin uumoo waan hundaati; Inni tokkicha injifataadha” jedhi. [4] ——— [4] akkuma ballaafii kan ijji fayyaa akkasuma dukkanaafii ifaan walhinqixxaanne iimaanaafii kufriinis walhinqixxaatan, inumaa faallaa waliiti.

Samii irraa bishaan (rooba) buusee laggeen hanga isheetiin ni yaate; lolaanis hoomacha ol fuudhamaa baadhate; waan isaan faayaafi meeshaa barbaaduuf jecha ibidda irratti qabsiisan irraas hoomacha (xurii) akkasiitu jira. Akka kanatti Rabbiin dhugaafi soba fakkeenya godha; hoomachi goggogaa ta’ee deema. Wanti nama fayyadu immoo dachii keessa taa’a. Akka kanatti Rabbiin fakkeenya godha. [5] ——— [5] dhugaan akka bishaaniifii albuudaati dharti ammoo akka hoomachaati. dharti nibaddii dhugaan ni hafi.

Isaan Gooftaa isaaniitii awwaataniif jannatatu jira. Isaan Isaaf hin awwaatin immoo, odoo wanti dachii keessa jiru hundiifi fakkaataan isaas (isaaniif argamee) silaa isaan of bitu. Warri sun isaaniif qormaata hamaatu jira. Teessoon isaaniis jahannami (Inni) afata ta’uun waa fokkataa dha!

Sila namni wanti Gooftaa kee irraa gara keetti bu’e dhugaa ta’uu isaa beeku akka nama jaamaatii?(lakki walhinqixxaatan) kangorfamu warreen sammuu qaban qofa.

(Isaan) warra waadaa Rabbii guutaniifi waadichas hin diigneedha.

Ammas warra waan Rabbiin akka inni maxxanfamu ajaje (firummaa) maxxansani. Gooftaa isaanii sodaataniifi hamaa qormaataa sodaataniidha.

Isaan fuula Gooftaa isaanii barbaacha obsan, kan salaata gadidhaabanii, waan Nuti isaaniif kennine irraa dhoksaniifi mul’isanii arjooman, kan waan gadhee waan gaariin deebisaniidha. Warri sun gandi boodaa (gaariin) isaaniif ta’aadha.

(Isheen) Jannata qubsumaa kan isaan ishee seenanuudha; Abbootii isaanii, niitiwwan isaanii, ilmaan isaanii irraas namni qajeele (ishee seena). Maleeykonnis balbala hundaan isaanitti seenu.

(malaykonni nijedhaniin “nageenyi isin irratti haa jiraatu Waan obsitaniif; gandi boodaa waa tole!” (jedhu).

Isaan waadaa Rabbii erga jabaachuu isaatii booda diiganiifi waan Rabbiin akka fufamu ajaje (firummaa) muran, kan dachii keessatti badii raawwatan, warri sun abaarsi isaaniif jira; isaaniif ganda hamaa ta’e (jahannamtu) jira.

Rabbiin nama fedheef hiree bal’isa; (nama fedhe) itti dhiphisa. (kuffaarri) jireenya addunyaa kanaatti gammadan. Jireenyi addunyaa jireenya Aakhiraa biratti qananii yeroo gabaabaa malee hin taane.

Isaan kafaran nijedhan “Sila maaliif Gooftaa isaa irraa mallattooleen wahii isarratti hin buufamin?". jedhi “Rabbiin nama fedhe ni jallisa; nama deebi’e immoo gara Isaatti qajeelcha”.

(Isaan) warra amananii, onneewwan isaanii zikrii Rabbiitiin tasgabboofti. Dhaga’aa! zikrii (faaruu) Rabbiitiin onneewwan tasgabboofti. [6] ——— [6] faaruun Rabbii (zikriin) faaydaa hedduu qabdi. sankeessaa takka qalbii namaa tasgabbeesiti.

Isaan amananii, gaggaarii hojjatan, isaaniif jiruu gaariifi deebii miidhagaa ta’etu jira.

Akka kanatti gara ummata ishee dura ummatoonni biraa dabrite keessatti si ergine. akka isa gara keetti buufne isaan irratti dubbiftuuf, isaan ‘Rahmaanitti’ kafaran. (Yaa Muhammad!) jedhi “Inni Gooftaa kiyya, Isa malee gabbaramaan haqaa hin jiru, Isa irratti hirkadheera. Garuma Isaatti deebiin”.

Odoo Qur’aanni gaarreen (iddoo isaanii irraa) isaan deemanii, yookiin dachiin isaan ciccittee, yookiin du’aan isaan dubbifameeyyuu (hin amananu). Amriin hunduu Rabbumaafi. Sila isaan amanan akka Rabbiin odoo fedhee namoota hunda qajeelchu hin beekanuu? Isaan kafaran waan isaan dalaganiin qalbi dhooftuun isaan tuqxu ta’uu irraa yookiin manneen isaaniitti dhihoo qubachuu irraa hin deemtu, hanga waadaan Rabbii dhufutti. Rabbiin waadaa hin diigu.

Ergamoota si duraattis qishnaan itti godhameera; isaan kafaraniif qaba qabe sana booda isaan qabe. adabbiin kiyya akkam ta’e ree!

Sila Inni (Rabbiin) lubbuu hunda irratti waan isheen hojjatteen (tiksuun) dhaabbataa ta’e (akka gabbaramaa akkas hin ta’iniitii?). Isaan Rabbiif hiriyoota (shariikoowwan) taasisan. jedhi “Isaan maqaa dhahaa”. Sila waan Inni dachii keessatti hin beekne Isatti himtumoo jecha mul’ataa (kan sobaa dubbattu)? ”Dhugumatti isaan kafaraniif shirri isaanii isaaniif miidhagfamee, karaa qajeelaa irraa deebifamaniiru (jallataniiru). Nama Rabbiin isa jallise qajeelchaan isaaf hin jiru.

Isaaniif jireenya addunyaa keessatti adabbiitu jira. adabbiin Aakhiraa immoo akkaan jabaadha. Ammas isaaniif (adabbii) Rabbii irraa ittisaan hin jiru.

Fakkeenyi jannata warri (Rabbiin) sodaatan waadaa galamanii, jala ishee laggeentu yaa’a; nyaanni ishee walitti dhaabbataadha; gaaddisni ishees (akkasuma). tun booddee warra Rabbiin sodaataniiti. Booddeen kaafirootaa immoo ibidda.

Warri nuti kitaaba isaaniif kennine, waan gara keetti buufametti ni gammadu. Ahzaaba irraa nama garii isaa mormutu jira. jedhi “Kan ani ajajames Rabbiin qofa gabbaruufi Isatti homaa qindeessuu dhabuudha”. Gara Isaa qofattin waama; deebiin kiyyas gara Isaati.

Akka kanatti murtii Arabiffaa ta’ee isa (Qur’aana) buufne. Ati odoo fedha lubbuu isaanii hordoftee erga beekumsa irraa (wanti siif kenname) sitti dhufee booda, (adabbii) Rabbii irraa tumsaafi tiksaan siif hin jiru.

Dhugumatti, Nuti si duras ergamtoota erginee jirra. Niitiiwwaniifi ilmaan isaaniif taasifnee jirra. Ergamaan tokkos yoo hayyama Rabbiitin ta’e malee mallattoo (raajii) tokkos fiduu hin danda’u. beellama hundaafuu galmeetu jira.

Rabbiin waan fedhe ni haqa; (waan fedhe immoo) ni mirkaneessa. Isa bira haadha kitaabaattu (Lawhal Mahfuuztu) jira.

Yoo garii waan ittiin isaan sodaachifnee (azaabaraa) (osoo ati jirtuu ittibuufnee) si argisiifne (tolte). Yookiin yoo si ajjeefnes (komiin sirra hin jiru). Wanti sirra jiru geessuu qofa; qormaanni immoo Nurra jira.

Sila akka Nuti dachii moggaalee ishee irraa hir’isaa dhufnu hin ilaalanii? Rabbiin ni murteessa; murtii isaas wanti duubatti deebisu hin jiru. Inni saffisiisaa qormaataati.

Dhugumatti, warri isaaniin duraa mala baasanii jiru. Malli hundi kan Rabbiiti. Waan lubbuun hundi hojjattu ni beeka. Kaafiroonni booddeen gaariin eenyuuf akka ta’e beekuuf jiru.

Isaan kafaran “ati ergamaa miti” Siin jedhu. “Gidduu kiyyaafi gidduu keessanitti ragummaaf Rabbiin ga’aadha. namoonni beekumsi kitaabaa isaan bira jirus" jedhi.

Alif Laam Raa (Inni) kitaaba gara keetti isa buufneedha. akka ati nama hayyama Gooftaa isaanitiin dukkana (kufrii) irraa gara ifaa (Islaamaa), gara karaa (Rabbii) injifataa, faarfamaa ta’ee baaftuuf. [1] ——— [1] Harfiiwwan maqaan waamamtu tan jalqaba suuratti argamtu tana jalqaba suuraa baqaraatti itti kenname.

Rabbiin Isa wanti samii keessa jiruufi wanti dachii keessa jiru hundi kan Isaa ta’eedha. halaakni azaaba cimaa irraa ta’e kaafirootaaf ta’eera.

Isaan warra jireenya addunyaa kanaa isa Aakhiraa irra jaalatanii, karaa Rabbii irraa (namoota) deebisaniifi jallina ta’uu ishee barbaadaniidha. Isaan sun jallina fagoo keessa jiru.

Nuti ergamaa irraa tokkos afaan ummata isaatiin malee hin ergine. akka inni (ergaa keenya) isaaniif addeessuf jecha. Rabbiin nama fedhe jallisa; nama fedhe qajeelcha. Inni injifataa, ogeessa.

Nuti dhugumatti Muusaa raajiwwan keenyaan ergine “Ummata kee dukkanoowwan irraa gara ifaatti baasi, Guyyoota Rabbiitiin isaan yaadachiisi” jechuun. kana keessa mallattooleetu jira warra akkaan obsanii, akkaan galateeffatan hundaaf. [2] ——— [2] Rabbiin muusaaf aayata (mu'ijizaalee) 9 kenneef. isaan keessaa hangafoonnii uleen jawwee tahuufii, harki isaa addaachuu (ifuudha).

Yeroo Muusaan ummata isaatiin jedhe [yaadadhu] :“Ni’imaa Rabbii kan isin irratti tahe yaadadhaa. kan yeroo ummata Fir’awnaa irraa isin baraare, kan adabbii laalessaa isin dhandhamsiisaa; ilmaan keessan qaqqalaa; dubartoota keessan akka jiraatan dhiisan, Kana keessa mokkoroo guddaa Gooftaa keessan irraa ta’etu jira.

Ammas yeroo Gooftaan keessan lallabee: “Yoo na galateeffattan, (ni’imaa kiyya irraa) isiniifin dabala. yoo natti kafartan (nagalateeffachuu diduun), adabbiin kiyya akkaan hamaadha” (jedhe yaadadhaa).

Muusaan nijedhe Yoo isiniifi namoonni dachii irra jiran hundi kafartan (Rabbiin homaa hin miitan) Rabbiin dureessa, faarfamaadha.

Sila oduun warra isin duraa isinitti hindhufnee? (Oduun) Kan ummata Nuuh, Aad, Samuudiifi warra isaan boodaa kan Rabbiin malee homtuu isaan hin beekne (isin hinitti hindhufnee)? Ergamoonni isaanii ragaawwan ifa ta’aniin itti dhufanii harkoowwan isaanii afaanoowwan isaanii keessatti deebisani “nuti waan isin ittiin ergamtanitti kafarree jirra. Ammas nuti waan isin itti nu waamtan irraa shakkii dhamaasaa keessa jirra” jedhan. [3] ——— [3] harkoowwan afaan isaanii keessatti deebisan jechuun dalansuu ergamtoota Rabbiitti dallananirraa kan ka'e quba uf ciniinan jechuudha.

Ergamtoonni isaanii ni jedhan: “Sila Rabbii uumaa samiifi dachii ta’e, kan badii keessan irraa isiniif araaramuufi hanga yeroo murtaa’ee isin tursiisuuf isin waamu (jiraachuu isaa) keessa shakkiin jiraa?”. [Isaan] “Isin namuma akka keenyaa malee hintaane, waan abbootiin keenya gabbaraa turan irraa nu dhorguu barbaadan. mee ragaa ifa ta’een nutti kottaa” jedhan.

Ergamtoonni isaanii isaanin ni jedhan: “Nuti nama fakkaataa keessanii malee hin taane. Garuu Rabbiin gabroota Isaa irraa nama fedhe irratti tola oola. Nuti hayyama Rabbiitiin malee taaytaa (ragaa) tokkoonis isinitti dhufuun nuuf hin taane. Mu’uminoonni Rabbi (qofa) irratti haa hirkatanu.

Sila dhugumatti odoo Inni karaa keenya (islaamummatti) nu qajeelchee jiruu maaltu nuuf jiraayyi Rabbi irratti hin hirkanne! Dhugumatti rakkoo isin nurrraan geessan irratti ni obsina. irkattoonni Rabbi (qofa) irratti haa irkatu.”

Warri kafaran ergamtoota isaaniitiin nijedhan “dhugumatti, nuti dachii teenya irraa isin baafna yookiin gara amantii keenyaa akka deebitan” jedhan. Rabbiin isaanii “Nuti dhugumatti miidhaa hojjattoota ni balleessina” jechuu beeksisa gara isaanitti godhe. [4] ——— [4] ummanni kaafiraa wallaaltonni ragaan nabiyyootarratti deebisuu dadhabnaan gara humnaan doorsisuutti ceete. dharti yeroo hunda akkanuma.

“Dhugumatti isaan booda dachittii irra isin qubsiifna. Kun nama Na dura dhaabbachuu sodaateefi dinniina kiyyas sodaateefi.”

(Ergamtoonnis Rabbi irraa) deeggarsa barbaadan. (gargaarsa ni argatan) uf tuulaan, mormaan hundi ni hoonga’e.

Fuuldura isaa (qiyaamatti) jahannamtu jira. (isii seena) Bishaan malaa irraa obaafama.

Liqimsuuf yaala; gadi isa liqimsuutti hin dhiyaatu (hin danda’u) (hadhaa, ajaafii oowwa hamaa isaatiif jecha). Duuti kallattii hundarraa isatti dhufa. Inni kan du’uu miti (zalaalam azaaba keessa jiraata). Fuuldura isaa azaaba guddaatu jira.

Fakkeenyi warra Rabbii isaaniitti kafaranii, dalagaaleen isaanii akka daaraa guyyaa bubbee cimaa qilleensi itti hammaatteeti, Waan hojjatan irraa homaattuu (fayyadamuu) hin danda’an. Kun isatu jallina fagoodha. [5] ——— [5] hojiin kheyriin kuffaaraa akka daaraa bubbeen fuuteetti achibuutee taati.

Sila dhugumatti Rabbiin samiileefii dachii dhugaan uumuu hin argituu? (Rabbiin) yoo fedhe isin adeemsisee (dhabamsiisee) uumama haaraa fida.

Kuni Rabbi irratti jabaataa miti.

Hunda ta’anii Rabbiif mul’atan. dadhaboonni isaan boonaniin nijedhan “dhugumatti, nuti isiniif hordoftoota taane, sila isin adabbii Rabbii irraa waa nurraa deebisoo dhaa?" (Isaan boonan) nijedhan “Odoo Rabbiin nu qajeelchee, silaa nutis isin qajeelchina turre. (Har’a) obsinus obsuu baannus nurratti waluma qixa. Iddoon baqannaa tokkos nuuf hin jiru”.

yeree amriin raawwatamu sheyxaanni ni jedhe: “Rabbiin waadaa dhugaa isiniif seene (waan waadaa seene isiniif guute); anis waadaa isiniif seenee isin gane. isin irratti anaaf aangoon tokkollee hin taane. Isin waamnaanuma naaf owwaattan malee. anan komatinaa, lubbuulee teessan komadhaa malee. Ani isiniif birmataa miti; isiniis naaf birmatoo miti. Ani waan isin duraan (Rabbitti) na qindeessitan waakkadhe” Dhugumatti, miidhaa raawwattoonni adabbii laalessaatu isaaniif jira. [6] ——— [6] yeroo qiyaamatti dubbiin hundi xumuramtee warri jannataa jannata seenee, warri ibiddaa ibidda seene sheyyxaanni ibidda keessatti warra ibiddaatiin akkana jedha.

Isaan amananii gaggaarii hojjatan jannata laggeen ishee keessa yaatu seensifaman. ishee keessatti kan hafan ta’anii hayyama Gooftaa isaaniitiin. waldubbisaan isaanii ishee keessatti ‘salaam’ (jechuu dha).

Sila akkamitti akka Rabbiin fakkeenya godhe hin arginee? jechi gaariin akka muka gaarii hundeen ishee gadi dhaabbataa ta’ee, dameen ishee samii keessatti ta’eetti. [7] ——— [7] jechi gaariin jecha tawhiidaati, isiin [laa ilaaha illallaahu] dha. mukti gaariin fakkiin itti godhame muka timiraa nakhliidha.

Firii ishee ni kenniti (nidhalti) Yeroo hunda hayyama Gooftaa isheetiin. Rabbiin fakkeenya ilma namaatiif godha Akka isaan gorfamanuuf jecha.

Fakkeenyi jecha fokkataa akka muka fokkataati. kan gubbaa dachii irraa buqqifamtee isheedhaaf gadi dhaabannaan hin taaneeti.[8] ——— [8] Jechi fokkattuun jecha kufriiti, mukni fokkattuun itti fakkeeffamte cuqun yookaa harragoogee. hidda hinqabdu olbuqqifamtee damee oldheeratte hinqabdu.

Warra amanan jecha gadi dhaabbataadhaan Rabbiin gadi (isaan) dhaaba. jireenya addunyaafi Aakhiraa keessattis. Rabbiin miidhaa hojjattoota ni jallisa. Rabbiin waan fedhe hojjata.

Sila gara isaan ni’imaa Rabbii kufriin jijjiiranii hinlaallee?, kan ummata isaanii ganda badii qubsiisan.

Jahannamiin ishee seenan, qubannaa waa fokkate!

Karaa Isaa irraa (namoota) jallisuuf Rabbiif shariiokota godhan. “(yeroo xiqqoof) qanani’aa Dhugumatti deebiin keessan gara ibiddaati” jedhiin.

(Yaa Muhammad!) gabroota kiyya warreen amananiin jedhi “salaata gadi dhaabaa, waan Nuti isaaniif kennine irraas kan dhoksaniifi mul’isan ta’anii arjoomaa. odoo guyyaan bittaa gurgurtaafi jaalalleen isa keessa hin jirre hin dhufin dura”.

Rabbiin Isa samiileefi dachii uumee samiiwwan irraas bishaan (rooba) buusee (roobse), fuduraa irraa isaan soorata isiniif baaseedha (magarseedha). Dooniis akka ajaja Isaatiin galaana keessa deemtu isiniif laaffise; laggeenis isiniif laaffise.

Aduufi ji’as walitti fufuun kan deeman ta’anii isiniif laaffisee halkaniifi guyyaas isiniif laaffise.[9] ——— [9] halkan boqannaafii hirriibaaf guyyaa hojiifii bobbaaf ilma namaatiif laaffise.

Waan isin Isa kadhattan hundarraa isiniif kenne. qananii Rabbii yoo lakkooftan (waan haalaan hedduu taateef) ishee fixuu hin dandeessanu. Dhugumatti, ilmi namaa akkaan miidhaa hojjataa akkaan kafaraadha.

Yeroo Ibraahiim jedhe [yaadadhu]:“Gooftaa kiyya! Biyya kana (Makkaan) nagaya taasisi. Anaafi ilmaan kiyyaas taabotoota gabbaruu irraa nu fageessi. [10] ——— [10] Nabi ibraahiim yeroo ilma isaa daa'ima ismaa'iiliin hadha (haajara) wajji makka bakka beeytii bira kaayee biraa deemu akkana jedhee Rabbi kadhate.

Gooftaa kiyya! isaan nama hedduu jallisanii jiru; Namni na hordofe, inni anarraayyi. Nama na dide Ati araaramaa, rahmata godhaadha.

Gooftaa keenya! Ani garii maatii kiyya irraa ta’e bowwaa (laga) qonna hin qabne, mana kee kabajamaa biratti kaayee jira. Gooftaa keenya! Akka salaata gadi dhaabaniif (achi isaan kaaye). nama irraa onneewwan (isaanii) kan gara isaanii hawwitu taasisi; fuduraalee irraas isaan soori Akka isaan Si galateeffataniif.

Gooftaa keenya! Ati waan nuti dhoksinuufi waan nuti mul'ifnus ni beekta. dachii keessattis ta’ee samii keessatti Rabbi irratti homtuu hin dhokatu.

Faaruun (hundi) kan Rabbii manguddummaa irratti Ismaa’iiliifi Isihaaqiin naaf kenneeti. Dhugumatti, Gooftaan kiyya kadhaa dhaga’aadha. [11] ——— [11] ismaaiil haajaraatu daye ishaaq saarraatu daye nabi ibraahim ilmoo Rabbi kadhatee eega dulloome Rabbiin keenneef.

Gooftaa kiyya! Kan salaata dhaabu na godhi. Ilmaan kiyya irraas (akkasuma). Gooftaa keenya! kadhaa kiyyas narraa qeebali.

Gooftaa keenya! naaf araarami, haadhaafi abbaa kiyyaafis mu’uminoota hundaafis (araarami) guyyaa qormaanni godhamu (guyyaa qiyaamaa) san.

Rabbiin Waan zaalimtoonni hojjatanirraa dagataa hin sehin. Kan Rabbiin booda isaan aansuuf guyyaa isa keessa ijoowwan banamtee ol fuudhamtuufi. [12] ——— [12] sun guyyaa qiyaamaati, guyyaa galataati.

(ilmi namaa guyyaa san) (Gara waamichaatti) daddafoodha, mataalee isaanii kan ol kaasan ta’anii (ijji isaanii ol kaati), Ijji isaanii gara isaaniitti hin deebi'u, Qalbiileen isaaniis duwwaadha (hammeenya waan arganiirraa haalaan waan rifataniif).

Ilma namaa sodaachisi guyyaa adabichi isaanitti dhufee, warri miidhaa hojjatan nijedhan “Gooftaa keenya! hanga beellama dhihootti booda nu aansi; waamicha Kee awwaannee ergamoota keetis hordofna”. (isaaniin jedhama) “Sila isin kanaan dura (addunyaa irraa) deemsi isiniif hinjirurratti kakachaa hin turree?

Manneen warra lubbuulee isaanii miidhanii keessa jiraattan. Akkam akka isaanitti hojjannes ifa isiniif ta’eera. Fakkeenya hedduus isiniif gooneerra” (jedhamaan).

shira isaanii xaxaniiru. shirri isaanii (galanni isaa) Rabbiin biratti tahe. Tooftaan isaanii kan gaarri isa irraa bakka deemtuu miti.

Rabbiin waadaa Isaa kan ergamtoota Isaatiif gale diigaa ta’uu hin yaadin (hindiigu). Dhugumatti, Rabbiin injifataa, abbaa haaloo bahannaati.

Guyyaa dachiin dachii biraatti jijjiiramtee samiileenis (akkasuma taatee), Rabbii tokkicha, injifataa ta’eef (uumamni hundi) walitti qabamanii mul’atan [yaadadhu].

Guyyaa san badii hojjattoota sakaallaalee keessatti kan walitti qindaa’an ta’anii argita.

Qamiisni isaaniis “qanxiraana” (reenjii) irraayyi. Ibiddi fuula isaanii ni haguugdi (nigubdi).

Rabbiin lubbuu hunda waan isheen dalagdeen mindaa galchuuf (kana godhe). Dhugumatti, Rabbiin daddafsiisaa herregaati.

(Qur’aanni) kun ergaa gayaa ilma namaati, akka ittiin akeekkachiifamanuuf, Inni (Rabbiin) gabbaramaa haqaa tokkicha ta’uu akka beekaniifi warri sammuu qaban akka ittiin gorfamaniif.

Alif Laam Raa tun keewwattoota kitaabichaatiifi Qur’aana (waan hunda) ifa baasaa ta’eeti. [1] ——— [1] Harfiiwwan maqaan waamamtu tan jalqaba suuratti argamtu tana jalqaba suuraa baqaraatti ibsi itti kennamee jira.

Isaan kafaran (Guyyaa Qiyaamaa) odoo Muslimoota ta’anii baay’ee hawwu!

Isaan dhiisi Haa nyaatanii; Haa qanani’anii; hawwiin (sobaa) isaan haa daguu, (Itti gala isaanii) fuula duratti ni beeku.

(Warra) gandaa tokkollee hin balleessine beellamni beekamaan isheef jiraatu malee .

Ummanni tokkollee beellama ishee hin dursitu, boodas hin aansamanu.

Nijedhan “Yaa isa zikriin (Qur’aanni) isa irratti buufame! dhugumatti ati maraataadha”.

Maaliif maleeykotaan nutti hin dhufne Yoo warra dhugaa dubbattoota irraa taate?” (jedhan).

Nuti maleeykota dhugaan (adabaan) malee hin buufnu, Yoosan yeroon isaaniif kan kennamu hin taane.

Nuti Zikrii (Qur'aana) Numatu buuse, Numatu isaaf tiksoodha.[2] ——— [2] qur'aanni tiiyfamaadha, abbaanfehde irraa ir'isuu jijjiiruufii ittidabaluu hindandayu. kitaabban biroo ammoo jijjiiramtee jirti. namoonni keessaa haqanii jallisanii akka fedhii isaaniitti barreessan. kana aayata heddutti Rabbiin dubbatee jira.

Dhugumatti, Nuti siin duratti ummattoota duraanii keessatti (ergamtoota) erginee jirra.

Ergamaan tokkos isatti dhufee kan isatti qishinan ta’anii malee hintaane.

Akka kanatti onnee yakkamtootaa keessa isa (sobsiisuu) seensifna.

Isatti hin amananu, Dhugumatti, gochi (adabbiin) warra duraanii dabartee jirti (wanti isaan tuqe isaan kanas ni tuqa).

Odoo balbala samii irraa ta’e isaan irratti bannee, ishee keessa kan ol ba’an ta’anii;

Silaa nijedhan “ijootuma keenyatu cufame, Inumaa nuti ummata sihriin itti godhameedha”.

Nuti dhugumatti samii keessatti urjiilee gugurdaa taasifnee, namoota ilaalaniif ishee miidhagsinee jirra.

Sheyxaana darbatamaa hunda irraa ishee (samii) tiiksine.

Isa dhageettii hatee malee qaanqee mul'ataatu isa hordofe.

Dachii Nuti ishee diriirsinee jirra, Gaarreen ishee keessati goonee jirra, Wanta madaalamaa ta’e hunda irraas ishee keessatti magarsinee jirra.

Ishee keessatti waan ittiin jiraattan isiniif goone. wantoota isin isaan hin soorreef (beyladoota) (waan ittiin jiraatan goone).

Wanti tokkos hin taane; Kuusaaleen isaa Nu biratti ta’u male, Hanga beekaamaadhaan malee isa hin buufnu.

Bubbeewwan ergine Baadhattuuwwan (duumessaa) taasifnee, Samii irraa bishaan buufnee isa isin obaafnee jirra, (Nutu isiniif kuusa malee) isin isa (kuusuu irratti) danda’oo hin taane.

Nuti dhugumatti (lubbuu) Numatu jiraachisee ajjeesa, Numatu dhaaltota.

Dhugumatti Nuti isin irraa warren dursan (dabran) beekneerra, Warren boodaas dhugumatti beeknee jirra.

Dhugumatti Gooftaan kee Isumatu walitti isaan qaba; Inni ogeessa, beekaadha.

Dhugumatti Nuti nama (Aadamiin) suphee (goggogaa sagalee qabu) dhoqqee jijjiiramaa ta’e irraa uumne.

Jinnii (Ibliisiin) immoo duraan ibidda boba’aa irraa isa uumne. [3] ——— [3] jinniin ilma namaa dura uumamte, ibiddaraa uumamte.

Yeroo Gooftaan kee maleeykotaan jedhe [yaadadhu]:“Ani nama suphee (faara) dhoqqee jijjiiramarraa ta’e irraa uumaadha.

Yeroo Ani isa sirreessee ruuhii (uumaa) kiyya irraa ta’e isa keessatti afuufe, sujuuddota ta’aatii isaaf gadi bu'aa (kufaa).

Maleeykonni hundi walumaa galatti sujuuda bu’an.

Ibliis malee inni warra sujuuda bu’an wajji ta’uu dide.

(Rabbiin) “Yaa Ibliis! Maaliif warra sujuuda bu’an wajji ta’uu didde?” jedheen.

[Inni] nijedhe “Ani nama Ati suphee (faara) dhoqqee jijjiiramaa ta’e irraa uumteef kan sujuudu hintaane”.

(Rabbiinis) nijedheen “ishee irraa bahi; Ati darbamaadha. [4] ——— [4] Rabbiin ibliisiin jannatarraa bahi ati darbamaadhaa jedheen.

hanga Guyyaa Murtiitti abaarsi sirratti jiraata.”

“Gooftaa kiyya! Hanga guyyaa kaafamaniitti na tursiisi” jedhe.

(Rabbiin) “ati tursiifamtoota irraayi” jedhe.

“Hanga guyyaa yeroo beekaamaatti.” [5] ——— [5] hanga yeroo uumaan hundi dhumaniitti turta jedheen. suni afuuffii garrii tanduraati.

(Ibliis) ni jedhe: “Gooftaa kiyya! na jallisuu keetiin kakadhee, dhugumatti dachii keessatti (karaa jallinaa) isaaniif miidhagseen hunda isaanii isaan jallisa.

isaan irraa Gabroota kee qulqulleeffamoota malee.

(Rabbiin) ni jedhe: “Kun karaa qajeelaa (isa eeguun) narratti ta’eedha.

Gabroota kiyya irratti dandeettiin tokkoyyuu siif hin jiru. Jallattoota irraa warra si hordofan malee.

Jahannam (isaafi hordoftoota isaatiif) beellamamaa isaan hundaati.

Isheedhaaf balbala torbatu jira. Tokko tokkoo balbalaatiif isaan irraa {hordoftoota ibliisirraa} qooda ramadamaatu jira.

Warri (Rabbiin) sodaatan ashaakiltiiwwaniifi burqaawwan keessa jiru.

“Nagayaan tasgabbaawaa ishee seenaa” (jedhamaan).

Jibbaa irraa waan qomoota isaanii keessa jiru baafne, Obboleeyyan sireewwan irratti walitti garagaggalan tahani {wajji taa'an}.

Ishee keessatti dadhabbiin isaan hin tuqu. Isaan ishee irraa baafamoo hintaane.

Gabroota kiyyatti odeessi Ani Anumatu araaramaa, rahmata godhaadhaa.

“Adabni kiyyas isatu adabbii laalessaadha” (jeechuus itti himi.)

Keessummaa Ibraahiim irraas isaanitti odeessi

Yeroo isa irratti seenanii, salaam jedhan (nagaa gaafatan) [Inni] (eega salamtaa deebise) “Nuti isin irraa sodaatoodha” jedheen.

“Hin sodaatin, Nuti ilma beekaa ta’een si gammachiifnaa” jedhan.

“Sila dullumni na tuquu wajjin na gammachiiftuu? Maaliin na gammachiiftu?” jedheen.

“(Nuti) dhugamaan si gammachiifne; Abdii kutattoota irraa hin ta’in” jedhaniin.

“Jallattoota malee Rahmata Gooftaa isaa irraa eenyutu abdii murata?” (hinjiru) jedhe.

“Isin yaa warra ergamtootaa! Dhimmi (haalli) keessan maali?” jedheen. [6] ——— [6] maaliif dhuftan? jedheen.

“Nuti gara ummata yakkamtootaatti ergamne” jedhan. [7] ——— [7] azaabaan isaan balleesuuf. ormi sun orma luuxi.

“Maatii Luux malee nuti hunduma ta’anii isaan nagaya baasoodha (baraarsoodha).”

“Niitii isaa malee; Nuti (adaba keessatti) haftoota irraa ta’uu ishee murteessine.”

Yeroma ergamtoonni maatii Luuxitti dhufanu.

“Isin ummata wallaalamoodha” jedhe.

“nuti waan isaan isa keessatti shakkaa turaniin sitti dhufne” jedhan.

“Dhugaadhaan sitti dhufne, Dhugumatti nuti dhugaa dubbattoota.

Cittuu (yeroo) halkan irraa taateen maatii keetiin deemi; Duubaawwan isaanii hordofi (duubarra deemii eegi), Isin irraa namni tokkos of duuba hin mil’atin; gara iddoo ajajamtanii deemaa.”

dhimma sanas "xumurri warra sanii bariisifattoota ta’anii muramaadha” jechuun gara isaatti murteessine.

Jiraattonni magaalaa kan wal gammachiisan ta’anii dhufan.

(Luux ni jedhe): “isaan kun keessumoota kiyyaa, nan xiqqeessinaa” jedhe.

“Rabbiin sodaadhaa; nan xiqqeessinaa.”

(Namoonni magaalattii) “Sila nuti aalama (keessummeessuu) irraa si hin dhorginee?” jedhan.

(Luux) ni jedhe: “kun shamarran kiyya, Yoo kan raawwattan taataniif (karaa seera qabeessaan isaan fuudhaa).”

(Yaa Muhammad!) Jireenya keetti kakadhee! Dhugumatti, isaan machii isaanii kessa dhama’u.

Iyyaansi isaan qabatte aduu baasifatoota tahanii.

Gubbaa ishee jala ishee taasifnee (gara galchine), dhagaa xuubii (dhoqqee gubame) irraa ta’e isaanitti roobsine.

Dhugumatti, kana keessa xiinxaltootaaf mallattooleetu jira.

Isheen (magaalattiin) daandii (guddaa) qajeelaa irra jirti. (namni karaa deemu hundi ni arga)

Dhugumatti, kana keessa mu’uminootaaf mallattootu jirti.

warri eeykaa (bosonaa) dhugumatti miidhaa raawwattoota ta’an.[8] ——— [8] isaan ummata nabi shu'eybi itti ergameedha.

Haaloo isaan irraa ba’anne. Dhugumatti, isaan lamaanuu daandii ifa ta’e irra jiru. (namni karaa san deemu irra dhufa).

Dhugumatti jiraattonni Hijris ergamtoota kijibsiisaniiru.[9] ——— [9] warra laga hijrii jiraatu. isaan samuud jedhaman, nabi saalihtu itti ergame. nikijibsiisan.

Mallattoolee keenyas isaaniif kenninee, isaan irraa garagaloo tahan.

Uf amanoo ta’anii gaarreen irraa manneen isaanii urataa turan.

Bariifatoo ta’anii iyyansi isaan qabatte

Wanti isaan hojjataa turan isaan irraa homaa hin deebifne.

Samiileef dachiifi wantoota gidduu isaan lamaanii dhugaadhaan malee hin uumne. Dhugumatti Qiyaamaan dhuftuudha. Irraa gara galuu gaarii ta’e gara gali.

Rabbiin kee isatu akkaan uumaa (kan waahunda uume), beekaadha.

Dhugumatti Nuti dorban deddeebi'aa (faatihaa)fii Qur’aana guddaa siif kenninee jirra.

Gara waan nuti garee isaan (kaafiroota) irraa ta’an ittiin qanansiifnee ija kee lamaan hin diriirsin; Isaan irratti hin gaddin; kooluu kee Mu’uminootaaf gadi qabi.

“Ani, anatu sodaachisaa mul'ataadha” jedhi.

Akkuma qoqqooddattoota irratti buufne.

Isaan Qur’aana garee taasisan (gariitti amananii garitti kafaran).

Gooftaa keetti kakannee! dhugumatti hunda isaanii ni gaafanna.

Waan isaan dalagaa turan irraa.

Waan itti ajajamte ifatti labsi; Mushrikoota irraa garagali.

Nuti qishnitoota siif geenyeerra [10] ——— [10] matoota kaafirtoota hinsodaatin nuutu siif gayaa.

(Isaan) warra Rabbii wajjiin gabbaramaa biraa godhatan; fuulduratti gana beeku.

Dhugumatti waan (jechoota fokkataa) isaan jedhaniin qomti kee rakkachuu ni beekna.

Gooftaa kee faarsuu wajjin Isa qulqulleessi, Warra sujuudan irraa ta’i.

Hanga dhugaan (duuti) sitti dhufutti Gooftaa kee gabbari.

Ajajni Rabbii (Guyyaan Qiyaamaa) dhufee, kanaafuu isa hin jarjarfatinaa, (Rabbiin) waan isaan Isatti qindeessan irraa qulqullaa’ee ol ta’eera.[1] ——— [1] wanni Rabbiin murteesse dhuftee hinjarjarfatinaa jechuudha.

Maleeykota wahyiimurtii isaarraa taheen gabroota Isaa irraa nama fedhe irratti buusa, “(ilmaan namaa) akeekkachiisaa, Dubbiin, Gooftaan dhugaan gabbaramu Ana malee hin jiru; Anuma sodaadhaa” jechuun (malaykaa buusa).

Samiileefi dachii dhugaadhaan uumeera, Inni waan isaan (Isatti) qindeessan irraa ol ta’eera.

Bishaan hormaataa xiqqoo irraa nama uume, (yogguu guddate) Yoma san inni (Aakiraa sobsiisuun) mormaa ifa bahaadha.

Beyladas isiniif ishee uume. Ishee keessatti isiniif ho’ifannaafi bu’aalee birootu jira. Ishee irraa ni nyaattus.

Yeroo (gara mooraa) galchitaniifi yeroo bobbaaftan (gadi yaaftan) ishee keessa bareedumatu isiniif jira.

Ba’aa keessan ulfaataa gara biyya isin rakkina lubbuuleetiin malee isa gahoo hin taaneetti baadhatti. Gooftaan keessan mararfataa, rahmata godhaadha.

Farda, gaangewwaniifi harrootas akka yaabbattaniifi (akka fe'attaniifii) miidhaginaaf jecha (isiniif uume), Wantoota isin hin beeknes ni uuma.

(Tola isaatiin) karaa qajeelaa ibsuun Rabbuma irra jira. Ishee irraa jallaatu jira. (Rabbiin) odoo fedhee hunda keessan isin qajeelcha ture.

Inni Isa samii irraa bishaan buuse. Isiniif isa irraa dhugaatiitu jira. Isa irraas muka isin ishee keessatti (beyladoota) tikfattantu (marga).

Isaan sanyii midhaanii, Zeytuuna, mukkeen Timiraa, Inaboowwaniifi fuduraalee hunda irraa isiniif magarsa. Dhugumatti, kana keessa ummata xiinxalaniif mallattootu jira.

Halkan, guyyaa, aduufi ji’as isiniif laaffise. Urjiiwwanis ajaja Isaatiin laaffifamoodha. Dhugumatti, kana keessa namoota hubannoo qabaniif mallattooleetu jira.

wantoota dachii keessatti isiniif uume kan kan bifti isaanii adda adda ta’ee (isiniif laaffise). Dhugumatti, kana keessa namoota gorfamaniif mallattootu jira.

Inni Isa galaana isiniif laaffise akka isa irraa (qurxummii al'oolattanii) foon haarawa nyaattaniifi faaya ishee uffattanis isa irraa baafattaniif jecha. Dooniwwan isa (galaana) keessa baqaqsituu taatee (kan deemtu) argita. Akka tola isaa irraa barbaaddaniifi akka galateeffattaniif jecha (kana godhe).

Gaarreen dachii keessatti godhe akka (dachiin) isiniin hin sochooneef. Laggeeniifi karaalees akka qajeeltaniif (godhe).

Mallattoolees (isiniif godhe). Urjiidhaan isaan (halkan karaa) qajeelu.

Sila Inni (waan hunda) uumu akka isa (waan tokkos) hin uumneetii? (lakki akkasii miti) Sila isin hin gorfamtanuu?

Qananii Rabbii yoo lakkooftan ishee waliin gahuu hin dandeessan. Dhugumatti Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha.

Rabbiin waan isin gadi qabattaniifi waan ol qabattanis ni beeka.

Warri isaan Rabbii gaditti gabbaran homaa hin uuman. Isaanumtuu ni uumamu.

(Isaan) du’aawwan jiraataa hin taaneedha. Yoom akka kaafamaniis hin beekanu.

gabbaramaan keessan gabbaramaa tokkicha. Isaan Aakhiraatti hin amanne, onneewwan isaanii (tokkichummaa Rabbii) mormituudha; isaan boontota.

Rabbiin waan isaan dhoksaniifi waan isaan mul’isanis beekaa ta’uutti shakkiin hin jiru. Inni boontota hin jaallatu.

Yeroo “Gooftaan keessan (Muhammad irratti) maal buuse” isaaniin jedhame, “(inni) oduulee (ogbarruu) warra duriiti” jedhu.

Akka Guyyaa Qiyaamaa badii isaaniitiifi badii warra beekumsa malee jallisanii irraa guutuu baadhatanuuf (kana jedhu). Dhagahaa! Wanti isaan baadhatan waa fokkate!

Dhugumatti, warri isaan dura turan shira baasaniiru, Rabbii bu’uura irraan manneen isaaniitti dhufee (balaa itti buusee ishee diige) Ijoon (qaaxeen) gubbaa isaaniitiin isaan irratti kufe. Adabni karaa isaan hin beekneen isaanitti dhufe.

Sana booda Guyyaa Qiyaamaa isaan salphisa, nijedhaan “Hiriyoonni kiyya kan (dhimma) isaanii keessatti (mu’uminoota) faallessaa turtan eessa jiru?”. Isaan beekumsa kennaman “dhugumatti har’a salphinaafi hamtuun kaafiroota irratti ta’eera” jedhu.

(Isaan) warra lubbuulee isaanii miidhoo ta’anii maleeykonni isaan ajjeesaniidha (ruuhii fuudhaniidha). Hamtuu tokkollee kan dalagnu hin turre jechuun ajajamoo ta’uu isaanii (sobaan) ibsu. Lakkisaa dhugumatti, Rabbiin waan isin hojjachaa turtan beekaadha (isaaniin jedhama).

Ishee keessatti kan haftan ta’aatii balbala Jahannam seenaa, (isaaniin jedhama). Dhugumatti, teessoon boontotaa waa fokkate.

Isaan (Rabbiin) sodaataniin “Gooftaan keessan (Muhammad irratti) maal buuse?” jedhame, “Gaarii (buuse)” jedhan. Warra toltuu hojjataniif addunyaa kana keessatti (jiruu) gaariitu jira. Manni Aakhiraa immoo irra caalaadha. Gandi warra (Rabbiin) sodaatanii waa tole!

(Isheen) Jannata qubsumaati ishee niseenan. jala ishee laggeentu yaa'a. Ishee keessa wanti isaan fedhan isaaniif ta’aadha. Akka kanatti Rabbiin sodaattota (Isaa) galata galcha.

(Isaan) warra gaggaarii ta’anii maleykonni ruuhii isaanii baaftu. nijedhaniin “nageenyi isin irratti haa jiraatu; jannata seenaa waan hojjachaa turtaniif”. [2] ——— [2] wanni hojjatanii ittiin jannata seenan iimaanaafii hojii gaariidha.

Sila (kaafiroonni) maleeykonni isaanitti dhufuu yookiin ajajni Gooftaa keetii isaanitti dhufuu malee (waan biraa) ni eeguu? Warri isaaniin duraas akkuma kana dalaganiiru. (eegasii Rabbiin isaan dhabamsiise) Rabbiin isaan hin miine. Garuu isaan lubbuulee isaanii kan miidhan turan.

(Adabni) hamtuuwwan isaan hojjatanii isaan tuqe. Wanti isaan itti qishinaa turanis isaanitti bu'e.

Isaan (Rabbitti waan biraa) qindeessan ni jedhan: “odoo Rabbiin fedhee, nutis ta’ee abbootiin keenya Isaa gaditti waan biraa hin gabbarru turre. (Ajaja) Isaa malee homaa haraama hin goonu turre”. Warri isaaniin duraas akkuma kana dalagan. Sila ergamtoota irra (ergaa) ifatti geessuu malee wanti biraa jiraa?

Dhugumatti, Nuti ummata hunda keessatti ergamaa erginee jirra “Rabbiin gabbaraa; taabota (gabbaruu) irraas fagaadhaa” (jechuun). Isaan irraa nama Rabbiin isa qajeelchetu jira. Ammas isaan irraa nama jallinni isa irratti mirkanaa’etu jira. Dachii keessa deemaatii booddeen sobsiiftotaa akkam akka ta’e ilaalaa.

Yoo qajeeluma isaanii irratti bololtes (qajeelchuu hin dandeessu).Rabbiin namoota jallisu hin qajeelchu; tumsitoota irraa homa isaaniif hin jiran.

Kakuu isaanii kan daangaa gahe “Rabbiin nama du’e hin kaasu” jechuun Rabbiin kakatan. Lakkisaa (ni kaasaa); Waadaa isa irratti dhugaa ta’e (Rabbiin seeneera). Garuu irra hedduun namaa hin beekanu.

(Sababni du’a irraa isaan kaasuuf) akka waan isaan isa keessatti wal dhaban isaaniif ibsuufi akka warri kafaran kijibdoota ta’uu isaanii beekaniifi.

Wanta kamillee (ta’uu) isaa yoo feene, jechi keenya isaan ‘ta’i’ (jechuu) qofa. Achumaan ta’a.

Isaan erga miidhamanii booda (karaa) Rabbii keessatti godaanan, dhugumatti addunyaa keessatti (qubannaa) gaarii ta’e isaan qubsiifna. mindaa Aakhiraatu irra guddaadha Odoo kan beekan ta’anii.

(Isaan) warra obsanii, Gooftaa isaanii (qofa) irratti hirkataniidha.

Nuti si dura dhiirota wahyii gara isaaniitti goone malee (waan biraa) hin ergine. Yoo kan hin beekne taatan, abbootii beekumsaa gaafadhaa.

Mallattoolee ifa ta’aniifi kitaabotaan (isaan ergine). Qur’aana gara keetti buufne. Akka namootaaf waan gara isaaniitti buufame ibsituufi akka isaan xiinxalaniif.

Sila isaan tooftaa badaa baasan hin sodaatanuu? ‘Rabbiin dachii isaaniin gadi kutuu yookiin iddoo isaan hin beekne irraa adabbiin isaanitti dhufuu.

Yookiin deddeebi’uu isaanii keessatti (Rabbiin) isaan qabuu (hin sodaatanuu)? Isaan dadhabsiisoo hin taane.

Yookiin sodaa (isaanii) irratti (Rabbiin) isaan qabuu (hin sodaatanuu)? Dhugumatti Gooftaan keessan mararfataa, rahmata godhaadha.

Sila wantoota irraa gara waan Rabbiin uumee hin ilaalanii? kan gaaddisoonni isaa gara mirgaafi bitaawwanitti dabu xiqqaatoo ta’anii Rabbiif sujuudan.

Rabbiif sujuuda godhu Wanti samiilee keessa jiraniifi Wanti dachii keessa jiran, Lubbu qabeeyyii irraafii maleeykonnis. Isaan hin boonan.

Gubbaa isaanii irratti Gooftaa isaanii sodaatu; waan itti ajajamaniis ni dalagu.[3] ——— [3] asitti sujuuda qaraatii qur'aanaa (sujuudu ttilaawaa) sujuuduu barbaachisa. kuni nama qara'uufii kan dhaggeefatuufis, salaata keessaafii salaataan alas barbaachisaadha.

Rabbiin nijedhe “gabbaramoota lama hin godhatinaa, Dhugumatti, Inni Gooftaa tokko qofa. Anuma qofa sodaadhaa”.

Wantoonni samiifiileefii dachii keessa jiran hundi kan Isaati. Amantiinis walitti fufaa ta’ee kan Isaati. Sila waan Rabbiin malee jiru sodaattanii?[4] ——— [4] Rabbiin malee waan biraa hinsodaatinaa. Rabbuma qofa sodaadhaa.

Ni’imaa irraa wanti isin bira jiru Rabbuma irraayyi. Ergasii yeroo miidhaan isin tuqe, garuma Isaatti waywaattu.

Ergasii yeroo Inni miidhaa san isin irraa kaasu, yeroma san gareen isin irraa ta’e Gooftaa isaaniitti (wanta biraa) qindeessu.

Waan Nuti isaaniif kenninetti kafaruuf (Isatti qindeessu). Qanani’aa; fuula dura (waan isin mudatu) beektuuf jiraattu.

Waan Nuti isaaniif kennine irraa waan hin beekneef (taabotaaf) qooda taasisu. Rabbitti kakadhee! waan (sobaan) odeessaa turtan irraa ni gaafatamtu.

Rabbiif dubara taasisan. Qulqullina isaa (qulqullaa’e), Isaaniif immoo waan fedhan (dhiirota) taasisu.

Tokkoon isaanii yeroo dubaraan gammachiifame (dubri isaa dhalatte), fuulli isaa gurraacha ta’a, haala gaddaan kan guutame ta’een.

Namoota irraa dhokata Fokkina waan ittiin gammachiifamee irraa “Sila salphina irratti ishee qabata moo? biyyee keessatti ishee awwaala?” (jechuun kan dhama’e ta’ee). Dhagahaa! Wanti isaan murteessan waa fokkate!

Isaan Aakhiraatti hin amanneef fakkii fokkataatu jira. Rabbiif immoo sifaata ol ta’aatu jira. Inni injifataa, ogeessa.

Odoo Rabbiin nama miidhaa isaaniitiin qabee, silaa dugda ishee (dachii) irratti lubbuu qabeeyyii tokkoyyuu hin dhiisu ture. Garuu hanga beellama murtaa’eetti isaan tursiisa. Yeroo beellamni isaanii ga’e, sa’aatii tokkollee hin tursiifaman; duras hin bu’an.

Waan jibban Rabbiif taasisan, Arraboonni isaanii kijiba dubbatti, “Toltuun (Jannanni) isaaniifi” (jechuun). akka Ibiddi isaaniif ta’e shakkiin hin jiru. isaan (gara ishee) jalqaba oofamoodha.

Rabbitti kakadhee! Dhugumatti, Nuti gara ummatoota si duraa (ergamtoota) erginee jirra. Sheyxaanni dalagaalee isaanii isaaniif miidhagsee jira. Inni (sheyxaanni) har’a jaalallee (gargaaraa) isaaniiti. Isaaniif adabbii laalessaa ta’etu jira.

Nuti kitaaba sirratti hin buufne akka waan isaan isa keessatti wal dhaban isaaniif ibsituuf malee. (inni) qajeelumaafi rahmata ummata amananiif.

Rabbiin samii irraa bishaan buusee, dachiis erga isheen duute booda isaan jiraachise. Dhugumatti kana keessa ummata dhaga’aniif mallattootu jira.

Dhugumatti beeylladoota keessa xiinxallaatu isiniif jira, Waan garaalee isaa keessa jiru irraa cumaafi dhiiga gidduu aannan qulqulluu isin obaafna, kan dhugdootaaf gadi liqimfamaa ta’e.

Firiilee mukkeen Tamiriitiifi Inabaa irraa dhugaatii macheessuufi soorata gaggaarii godhattu. Dhugumatti kana keessa namoota hubannoo qabaniif mallattootu jira.

Gooftaan kee gara kanniisaatti beeksisa godhe “gaarreen, mukaafi waan isaan ijaaran irraa mana godhadhu” (jechuun).

“Ergasii firiilee hunda irraa nyaadhuu, karaalee Gooftaa keetii seeni laafaa haala ta’een.” Garaalee ishee irraa dhugaatii (dayma) bifti isaa gara gara ta’eetu (adiifii daalacha) baha, kan isa keessa namaaf fayyaan (dawaan) jiru. Dhugumatti kana keessa namoota xiinxalaniif mallatootu jira.

Rabbiin isin uume, Ergasii isin ajjeesa, Isin irraa nama gara umrii gadi aanaa (dullumaa) deebifamutu jira, Beekumsa booda akka homaa hin beekneef, Rabbiin beekaa, danda’aadha.

Rabbiin hiree keessatti garii keessan garii irra caalchiseera. Isaan caalchifaman qabeenya isaanii gara waan (gabroota) harki isaanii dhuunfattee deebisanii isaanis isa keessati kan wal qixxaatanu hin taane. Sila qananii Rabbii mormuu?

Rabbiin lubbuulee teessan irraa niitiiwwan isiniif godhe. jaartiiwwan teessan irraa ilmaaniifi ilmaan ilmaaniis isiniif godhe. gaggaariiwwan irraa isin soore. Sila isaan sobatti amananii tola Rabbiitti kafaranii?

Rabbiin gaditti wantoota samiifi dachii irraa soorata isaaniif hin kennineefi (waan tokko) hin dandeenye gabbaru.

Rabbiif fakkeenyota hin godhinaa. Rabbiin ni beeka; isin hin beektan.

Rabbiin fakkeenya taasiseera gabricha horatamaa, kan homaa irratti dandeettii hin qabneefi nama Nuti nu biraa soorata gaarii isaaf kennine, inni isa irraa dhoksaafi ifattis kan arjoomu (isaafi wantoota isaan alaatiif) (fakkeenya taasiseera). Sila isaan wal qixxaatanii? Faaruun kan Rabbiiti. Dhugumatti irra hedduun isaanii hin beekan.

Rabbiin namoota lama (mu’uminootaafi kaafirootaaf) fakkeenya taasiseera: tokkoon isaan lamaanii arraba hidhamaadha; homaa irratti dandeettii hin qabu; inni mootii isaa irratti ba’aadha; bakkuma inni isa erge hunda irraayyuu waan gaariin hin dhufu. Sila inniifi namni karaa qajeelaa irra jiraatee haqatti ajaju, wal qixa ta’aa?

Iccitiin fagoo samiileefi dachii (hunduu) kan Rabbiiti. Waa’een Qiyaamaa akka libsuu ijaa malee hin taane; yookiin inni isa irra dhihoodha. Rabbiin waan hunda irratti danda’aadha.

Rabbiin isinii homaa hin beekne garaalee haawwan keessanii irraa isin baase. dhageettii, argituuleefi onneewwan isiniif godhe. Akka galateeffattaniif.

Sila gara allaattii hin ilaallee? hawaa samii keessa (kufuu irraa) Rabbiin malee wanti biraa kan ishee hin qabne taatee (bararuuf) laaffifamtuu taatee. kana keessa namoota amananiif mallattooleetu jira.

Rabbiin manneen keessan irraa teessumaa isiniif godhe. Gogaa beyladaa irraa manneen guyyaa imala deemtaniifi guyyaa dhaabbannaa keessaniis salphifattan (tan hin ulfaanne) isiniif taasiseera. suufa (hoolaa), rifeensa (gaalaafi) rifeensa (re’ee) irraa meeshaafi faa’idaalee hanga yerootiif (isiniif godheera).

Rabbiin wantoota uume irraa gaaddisawwan isiniif godhe. Gaarreen irraas iddoo dhokannaa (isinii godhe). Uffatowwan ho’aa (fi qorra) isin irraa dhorgitus isiniif godhe; uffatawwan lola keessan irraa isin tiksitus, akka kanatti (Rabbiin) tola Isaa isin irratti guuta Akka isin (isaaf) ajajamtaniif.

Yoo (haqa irraa) garagalan, wanti sirra jiru (ergaa) ittigeessuu ifa mul'ataa qofa.

Tola Rabbii ni beeku Ergasii ishee mormu, Ira hedduun isaanii kaafiroota.

Guyyaa ummata hunda irraa ragabahaa kaafnu [yaadadhaa]. Sana booda isaan kafaraniif (akka haasa’an) hin hayyamamu, (Komii dhiifama qabus) hin komatamanu. [5] ——— [5] ummata hunda kan ragaa irratti bahuu nabiyyii isitti ergameedha.

Isaan miidhaa dalagan yeroo azaaba argan, isaan irraa hin salphifamu; Yeroonis isaaniif hin kennamu.

Isaan (Rabbitti waan biraa) qindeessan yeroo qindoolee isaanii (kan gabbaraa turan) argan nijedhan “Gooftaa keenya! Isaan kun qidoolee keenya kanneen nuti si malee kadhachaa (gabbaraa) turreedha”. (Gabbaramtoonni) “dhugumatti isin kijibdoota” (jedhuun) jecha gara isaanii darbatu.

Isaan guyyaa san ajajamoo ta’uu gara Rabbiitti dhiyeessu. Wanti isaan sobaan uumaa turanis isaan irraa bade.

Isaan kafaranii karaa Rabbii irraas (namoota) deebisan, adabbii irratti adabbii isaaniif daballa. waan isaan balleessaa turaniif jecha,

Guyyaa Nuti ummata hunda keessatti lubbuma isaanii irraa ragaa isaan irratti baafnuufi sis (yaa Muhammad SAW) isaan kana irratti ragaa goonee si fidnu [yaadadhu]. Kitaaba (Qur’aana) sirratti buufne, Waan hunda addeessuuf jecha, Muslimootaaf qajeeluma, rahmataafi gammachuu goonee.

Rabbiin haqatti, toltuu hojjachuufi firootaaf (gargaarsa) kennuutti ajaja. Wantoota fokkatoo, waan jibbamaadhaafi roorrisuu irraa ni dhorga. Akka gorfamtaniif jecha isin gorsa.

Yeroo waadaa seentan waadaa Rabbii guutaa. Kakuu eega ishee jabeessitanii booda hin diiginaa dhugumatti Rabbiin kan ragaa of irratti gootan taatanii. Dhugumatti Rabbiin waan isin hojjattan ni beekaa.

Akka ishee jibrii ishee erga footee jabeessitee booda diiginsa diigdee hin ta’inaa, kakuu keessan gidduu keessanitti (wal ganuuf) seensa hingodhatinaa, Ummanni tokko ummata biraa irra sababa baay’achuutiin. Rabbiin kanaan isin qormaatuuf (kana godhe). Guyyaa Qiyaamaas waan isa keessatti wal dhabaa turtan dhugumatti isiniif addeessa.

Rabbiin odoo fedhee ummata tokko isin taasisa ture. Garuu nama fedhe ni jallisa; nama fedhes ni qajeelcha. Waan dalagaa turtan irraa dhugumatti ni gaafatamtu.

Kakuuwwan keessan gidduu keessanitti (wal ganuuf) seensa hin godhatinaa. Faanti erga lafa qabattee booda akka hin mucucaanneef. sababaa karaa Rabbii irraa (namoota) deebiftaniif hamtuu akka hin dhandhamneef. (Oggas) isiniif adabbii guddaatu jira.

Waadaa Rabbii (diiguudhaan) maallaqa xiqqaatti hin gurguratinaa. dhugumatti, wanti Rabbiin bira jiru, isatu isiniif caalaadha. Yoo kan beektan taatan.

Wanti isin biraa ni dhuma, Wanti Rabbiin biraa immoo hafaadha. Isaan obsaniif mindaa isaanii irra gaarii waan isaan dalagaa turaniitiin isaan mindeessina.

Dhiiras ta’ee dubartii irraa nama mu’umina ta’ee dalagaa gaarii hojjate, dhugumatti jireenya gaarii isa jiraachifna; mindaa isaaniis irra gaarii waan isaan dalagaa turaniitiin isaan mindeessina.

Yeroo Qur’aana qaraatu sheyxaana darbatamaa irraa Rabbitti maganfadhu. [6] ——— [6] yeroo qur'aana qara'uu kaate dura "a'uuzu billaahi mina shayxaani rrajiim" jetta.

inni warra amananii Gooftaa isaanii irratti hirkatan irratti aangoon isaaf hin jiru.

Aangoon isaa warruma jaalalloo isa godhataniifi warra Isatti qindeessoo ta’an (Rabbiin wajji isa gabbaran) (qofa) irratti.

Yeroo keeyyata tokko bakka keeyyata biraa jijjiirre, Rabbiin waan buusu beekaadha; “Ati (yaa Muhammad!) sobaadha” jedhu. Dhugumatti irra baay’een isaanii hin beekanu. [7] ——— [7] Rabbiin aayata garii yeroo ergaan isii dhumte shaareeti tabiroo bakka buusa. kuni ogummaafii beekkomsa Rabbiiti nugarsiisa.

Jedhi ruuhul qudus (Jibriil) Gooftaa kee irraa dhugaan isa (Qur'aana) buuse, Akka warra amanan (haqa irra) gadi dhaabuuf, Muslimootaaf qajeelumaafi gammachiisaa ta’ee (buuse).

Nuti dhugumatti nibeeyna, isaan nijedhanii “kan (Qur’aana) isa barsiisu namuma” Afaan inni isaan gara isaatti jallisanii ‘Ajamii’dha, (Qur’aanni) kun immoo Afaan Arabiffaa mul'ataadha.

Isaan keeyyattoota Rabbiitti hin amanne, Rabbiin isaan hin qajeelchu; isaaniif adabbii laalessaatu jira.

kan kijiba uumu isaan keeyyattoota Rabbiitti hin amanne qofa. Warri sun isaanumatu kijibdoota.

Namni eega amanuu isaatii Rabbitti kafare (Adaba laalessaatu isaaf jira), Nama odoo qalbiin isaa Iimaana irratti raggaatee jirtuu (kufriitti) dirqisiifame malee, Garuu namni qoma isaa kufriif bal’ise dallansuu Rabbirraa tahetu isaanirra taha; Isaaniif adabbii guddaatu jira.

Kun waan isaan jireenya addunyaa Aakhiraa caalaa jaalataniifi Rabbiin ummata kaafirootaa hinqajeelchu.

Isaan warra Rabbiin onneewwan isaanii, dhageettii isaaniifi agartuuwwan isaanii irratti cufeedha. Isaan sun isaanumatu dagattoota.

Shakkiin hin jiru isaan Aakhiraatti isaanumatu hoonga’oota.

Ergasii Gooftaan kee isaan erga rakkifamanii booda godaananii, ergasii qabsaa’anii, obsaniif (araaramaa, rahmata godhaa dha); Gooftaan kee booda isheetii (rakkifamuutii) araaramaa, rahmata godhaadha.

Guyyaa lubbuun hundi (namni hundi) kan lubbuu ufiirraa mormitu taatee dhuftuufi, kan lubbuun hundi waan dalagdeen (toltus taatee hamtuu) mindeeffamtu [yaadadhu]. Isaan hin miidhaman.

Rabbiin magaalattii nagaa tasgabbooftuu turte, (nama tola isaatti kafareef) fakkeenya taasise. kan sooranni ishee iddoo hundarraa baay’inaan isheetti dhufu, kan qananiilee Rabbiitti kafartee. Rabbiin waan isaan hojjachaa turaniin uffata beelaafi sodaa ishee dhandhamsiise.

Dhugumatti ergamaan isaan irraa ta’e isaanitti dhufee, isas kijibsiisani; isaanii miidhaa hojjatttoota tahanii azaabni isaan qabate.

Waan Rabbiin isiniif kenne irraa nyaadhaa. Hayyamamaa, gaarii haala ta’een. tola Rabbii kan isinirratti tahe galateeffadhaa Yoo kan Isa gabbartan taatan.

Wanti (Rabbiin) isin irratti haraama (dhorgamaa) godhe baktii, dhiiga, foon booyyeetiifi waan wantoota Rabbiin maleef (yeroo gorra'an) sagaleen irratti olfuudhameedha. Namni rakkifame fincilaa tahuun maletti daangaa dabruun maletti (yoo nyaate)(badiin isarra hin jiru). Rabbiin araaramaa, rahmata godhaadha. [8] ——— [8] gosa foonii kan nyaachuun haraam tahe kana yoo hammeenya beelaarraa gaaga'ama lubbuurra gayan hanga lubbuun dhaqqaban nyaachuun hayyamame.

waan arraboonni keessan kijiba dubbatuun “kun hayyamamaadha; kun immoo dhorgamaadha” hin jedhinaa. Rabbirratti kijiba uumuuf jettanii, isaan Rabbirratti soba odeessan hin milkaa’anu. [9] ——— [9] angoon waa haraamessuufii halaalessuu tan Rabbiifii ergamaa isaa qofa.

(Isaaniif) qananii xiqqootu jira. (Aakhiraatti immoo) isaaniif adabbii laalessaatu jira.

Isaan yahuudota ta’an irratti waan kana dura sirratti odeessine dhorgaa taasifnee jirra. Nuti waa isaan hin miinee, garuu isaan lubbuulee isaanii kan miidhan turan. [10] ——— [10] wanni yahuudotarratti haraam godhame suuraa an'aam aayata 146rratti ibsame.

Eegasii Gooftaan kee isaan wallaalumaan hamtuu dalaganii sana booda tawbatanii (hojii isaanii) tolchan, Gooftaan kee ishee booda araaramaa, rahmata godhaadha.

Ibraahiim hogganaa Rabbiif ajajamaa, qajeelaa ture. Mushrikoota irraa hin taane.

Qananiiwwan Isaatiif galatoomfataa ture. (Rabbiin) isa filatee gara karaa sirrii isa qajeelche.

Addunyaa keessatti toltuu isaaf kenninee jirra. Inni Aakhiratti gaggaarii irraayyi. [11] ——— [11] Toltuun adduniyaa nabiyyuummaa, maqaa kabajaa, ilma qajeelaa yoo tahu toltuun akhira jannata seenuudha.

Ergasii “karaa Ibraahiim qajeelaa ta’e hordofi” (jechuun) beeksisa gara keetti goone. Inni (Ibraahiim) mushrikoota irraa hin taane.

Sanbatni kan godhame warruma isa keessatti wal dhaban qofa irratti. Gooftaan kee guyyaa qiyaamaa waan isaan isa keessatti wal dhabaa turan keessatti gidduu isaanitti nimurteessa.

Gara karaa Gooftaa keetii ogummaafi gorsa bareedaan waami, Ishee (falmii) irra gaarii taateen isaan falmi, Gooftaan kee nama karaa Isaa irraa jallate ni beekaa. Inni qajeeltotas beekaadha.

Yoo haaloo (gadoo) bahattan fakkaatuma waan miidhamtaniitiin bahadhaa (irra hincaalchisinaa). Yoo obsitan immoo obsitootaaf isatu caalaadha.

Obsi; obsuun kee (si dandeessisuun) Rabbiin malee hin taane, Isaan irratti hin gaddin, shira isaan xaxanirraa dhiphina keessatti hin ta’in.

Dhugumatti, Rabbiin warra Isa sodaataniifi warra isaan tolchitoota tahan wajjin jira.