Tefsîru'l-Müyesser — Svahili tercümesi (tefsir) — Al-Waqi'ah 56:1 – Al-Shams 91:15

Kitakaposimama Kiyama.

Hakutakuwa na yoyote mwenye kukanusha kusimama kwake.

Ni chenye kuwainamisha chini maadui wa Allah Mtukufu ndani ya Moto, na ni chenye kuwainua juu Peponi wale wenye kumtegemea.

Itakapotikiswa ardhi mtikiso wa nguvu.

Na yakamumunyuliwa majabali mmumunyuo wa kina.

Yakawa vumbi lenye kuruka angani lililosukumwa na upepo.

Na mkawa, (enyi viumbe), makundi matatu.

Kundi la watu wa upande wa kulia, wenye daraja kubwa. Ni kikubwa kilioje cheo chao!

Kuna na kundi la watu wa upande wa kushoto, wenye daraja duni. Ni mbaya iliyoje hali yao!

Na wale waliotangulia mbele kwenye kheri duniani ndio wenye kutangulia mbele kwenye daraja za juu huko Akhera.

Wao ndio waliokurubishwa kwa Allah Mtukufu.

Mola wao Atawatia kwenye mabustani ya Pepo ya starehe.

Watayaingia watu wengi wa mwanzo wa ummah huu, na ummah wengineo wasiokuwa wao.

Na wachache miongoni mwa watu wa mwisho wa ummah huu.

Wakiwa juu ya vitanda vilivyofumwa kwa dhahabu.

Na wakiwa katika hali ya kuviegemea na huku wanaelekeana na kukutana.

Wanawazunguka wao na kuwatumikia watumishi vijana wasiozeeka wala kufa.

Wakiwa na vikombe, mabirika na gilasi kutoka kwenye chemchemi ya pombe yenye kupita ndani ya Pepo.

Na hawaumwi na vichwa kutokana nayo wala hawarukwi na akili.

Na watawazunguka wao watumishi vijana na kila kitu wanachokichagua miongoni mwa matunda.

Na nyama ya ndege ambayo nafsi zao inavutika nayo.

Na watakuwa na wanawake wenye macho makubwa.

Kwa usafi wao na uzuri wao, ni kama lulu iliyohifadhiwa ndani ya mashaza yake.

Hayo ni malipo yao kwa yale waliokuwa wakiyafanya duniani.

Hawatasikia humo Peponi ubatilifu wala yale ya kuwatia madhambini.

Isipokuwa maneno yasiyokuwa na kasoro hizi na kusalimiana wao kwa wao.

Na watu wa upande wa kulia ni kikubwa kilioje cheo chao na malipo yao!

Watakuwa kwenye mikunazi isiyo na miba.

Na ndizi zilizopandana na kupangika kila ndizi juu ya nyingine.

Na vivuli vya daima visivyoondoka.

Na maji yanayotembea yasiyokatika.

Na matunda mengi.

yasiyomalizika wala kuwaishia, wala hakuna kizuizi chochote kinachowazuia wao kuyafikia.

Na matandiko yaliyoinuliwa juu ya vitanda.

Sisi tumewaumba wanawake wa watu wa Peponi umbile ambalo silo lile umbile lililokuwa duniani, umbile lililokamilika lisilokubali kutoweka.

Na tumewafanya ni wanawali wenye kujipendekeza kwa waume zao.

Hali ya kuwa ni marika moja na wao kimiaka.

Tumewaumbia wanawake hao watu wa upande wa kulia.

Nao ni kundi la watu wengi wa mwanzo.

Na kundi la watu wengi wa mwisho.

Na watu wa upande wa kushoto, ni mbaya iliyoje hali yao na malipo yao!

Watakuwa kwenye upepo wa moto utokanao na joto la Moto wa Jahanamu utakaozuia pumzi zao, na maji moto yanayochemka.

Na kivuli cha moshi mweusi sana.

Usio na mashukio baridi wala mandhari mazuri.

Kwani wao walikuwa duniani wakijistarehesha kwa vitu vya haramu, wakijiepusha na yale ambayo Mitume walikuja nayo.

Na walikuwa wamesimama wima katika kumkanusha Allah Mtukufu na kumshirikisha na kumuasi, na hawakuwa na nia ya kutubia kwa hayo.

Na walikuwa wakisema hali ya kukanusha Ufufuzi, «Je hivi sisi tutafufuliwa tutakapokufa na tukawa mchanga na mifupa iliyochakaa?» Maneno yao hayo yanaonesha kuwa wao walikuwa wakiliona jambo hili la kufufuliwa kuwa liko mbali na ukweli na wakilikanusha.

Je tutafufuliwa sisi na hali baba zetu waliotangulia wamekuwa mchanga uliotapakaa kwenye ardhi?

Sema uwaambie, «Hakika wa mwanzo na wa mwisho miongoni mwa binadamu».

Watakusanywa katika Siku iliyowekewa wakati maalumu, nayo ni Siku ya Kiyama.

Kisha nyinyi, enyi mliopotea njia ya uongofu mnaokanusha onyo la Allah Mtukufu na agizo Lake.

Ni wenye kula kwenye na mti wa zaqqūm.

Nao ni katika miti mibaya zaidi, na ni wenye kujaza matumbo yenu kwa sababu ya ukali wa njaa.

Na ni wenye kunywa maji yaliyo moto sana hadi mwisho, yasiyomaliza kiu.

Mtayanywa maji hayo kwa wingi kama vile ngamia wenye kiu wasioshiba maji kwa ugonjwa uliowapata.

Adhabu hii watakayoipata ndiyo zawadi waliyoandaliwa Siku ya Kiyama. Katika haya kuna kuwalaumu na kuwacheza shere.

Sisi tumewaumba, (enyi watu), na hamkuwa kitu chochote. Basi si muamini kuwa kuna kufufuliwa?

Mnayaonaje maji ya manii mnayomwaga ndani ya vizazi vya wake zenu?

Je nyinyi ndio mnaomuumba mwanadamu kutokana na maji hayo au ni sisi ndio wenye kuumba?

Sisi tumekadiria kifo kwenu na si wenye kushindwa.

Si wenye kushindwa kubadilisha umbo lenu Siku ya Kiyama na kuwaumba kwa sifa na namna msizozijua.

Na hakika mlijua kuwa Allah Mtukufu Aliwaumba uumbaji wa kwanza na hamkuwa kitu chochote. Basi si mkumbuke uwezo wa Allah Mtukufu wa kuwaumba mara nyingine?

Mnazionaje mbegu mnazozipanda?

Je ni nyinyi mnaoziotesha kutoka ardhini? Sisi ndio tunaozistawisha na kuziotesha ardhini.

Lau tungetaka tungeifanya mimea inayotokana na mbegu hizo kuwa kavu, isiwezekane kunufaika nayo kwa kula.

Mkawa mnaona ajabu kwa kilichoipata mimea yenu na mnasema, «Sisi tumepata hasara na ni wenye kuumia».

Bali sisi tumekoseshwa riziki.

Mnayaonaje maji mnayokunywa ili mhuike kwayo?

Je ni nyinyi mliyoyateremsha kutoka kwenye mawingu hadi kwenye kituo cha ardhi au ni sisi tuliyoyateremsha ili kuwarehemu nyinyi?

Lau tungetaka tungeyafanya maji haya yawe na chumvi sana, ikawa haiwezekani kunufaika nayo kwa kunywa wala kwa mimea. Basi si mumshukuru Mola wenu kwa kuteremsha maji tamu kwa kuwanufaisha nyinyi?

Mnauonaje moto mnaouwasha?

Je ni nyinyi mlioufanya mti wake, unaozalisha moto kwa kukwaruzwa, upatikane au ni sisi tulioufanya upatikane?

Sisi tumeufanya moto wenu mnaouwasha ni ukumbusho kwenu wa Moto wa Jahanamu na pia ni manufaa kwa wasafiri.

Basi mtakase Mola wako, (ewe Nabii), Aliye mtukufu Mwenye ukamilifu wa majina na sifa, Mwingi wa wema na kheri.

Allah Mtukufu Anaapa kwa materemko ya nyota nyakati za kuzama kwake mbinguni.

Nacho ni kiapo kikubwa lau mngejua kadiri yake.

Hakika hii Qur’ani iliyoteremshiwa Muhammad, ni Qur’ani yenye manufaa makubwa, yenye kheri nyingi, na yenye elimu tele.

Iliyo ndani ya Kitabu kilichohifadhiwa, (kilichofichwa na macho ya viumbe), nacho ni Kitabu ambacho kiko mikononi mwa Malaika.

Hawaigusi Qur’ani isipokuwa malaika watukufu ambao Allah Mtukufu Amewasafisha na aibu na madhambi. Na pia hawaigusi isipokuwa watu waliojitwaharisha na ushirikina na janaba na ukosefu wa udhu.

Na hii Qur’ani tukufu imeteremshwa kutoka kwa Mola wa viumbe vyote, kwani ndiyo haki isiyo na shaka ndani yake.

Je hii Qur’ani, enyi washirikina, mnaikanusha?

Na je mnaifanya shukrani yenu kwa neema za Mola wenu ni kuzikanusha na kuzikufuru? Hapa pana makaripio kwa anayedharau amri za Qur’ani na kutojali mwito wake.

Basi je mnaweza pindi roho ya mmoja wenu inapofika kwenye koo katika uchungu wa kifo.

Na hali nyinyi mmehudhuria mnamtazama, kuizuia roho yake ibaki ndani ya mwili wake? Hamtaweza hilo!

Na sisi tuko karibu na yeye zaidi, kupitia Malaika wetu, kuliko nyinyi, lakini nyinyi hamuwaoni.

Na je mnaweza, iwapo nyinyi si wenye kuhesabiwa wala kulipwa kwa matendo yenu.

Kuirudisha roho kwenye mwili, iwapo nyinyi ni wakweli? (Hamtaweza kuirudisha).

Basi iwapo yule anayekufa ni kati ya watu wa upande wa kulia.

Atapata rehema kunjufu na furaha, wakati wa kufa kwake, na kila kinachoifurahisha nafsi yake, na atapata Pepo ya starehe huko Akhera.

Na iwapo yule anayekufa ni kati ya watu wa upande wa kulia.

Ataambiwa, «Umesalimika na kuwa kwenye amani, kwa kuwa wewe ni miongoni mwa watu wa upande wa kulia».

Na iwapo yule anayekufa ni miongoni mwa wenye kukanusha kufufuliwa, waliopotoka na njia ya uongofu.

Basi atapata makaribisho ya kinywaji cha moto wa Jahanamu kilichochemshwa, (kilicho na moto wa kiwango cha mwisho).

Na atachomwa na Moto na ateseke na adhabu yake kali.

Hakika habari hizi tulizokuelezea, (ewe Mtume), ni ukweli wa yakini usio na shaka.

Basi litakase jina la Mola wako Aliyetukuka na umtakase na yale ambayo madhalimu na wenye kukanusha wanayasema. Allah Mtukufu Yuko juu ya yale wanayoyasema ujuu mkubwa sana.

Vinamtakasa Allah Mtukufu viumbe Vyake vyote vilivyoko mbinguni na ardhini. Na Yeye ni Mshindi juu ya viumbe Vyake, Mwingi wa hekima katika uendeshaji mambo yao.

Ni Yake mamlaka ya mbinguni na ardhini na vilivyomo ndani yake. Yeye Ndiye Mmiliki Mwenye kuendesha mambo ya viumbe Vyake, Anahuisha na kufisha, na Yeye juu ya kila kitu ni Muweza, hakuna kinachomshinda Akikitaka kifanyike, Anachokitaka kinakuwa, na Asichokitaka hakiwi.

Yeye Ndiye wa Mwanzo Ambaye hakukuwa na chochote kabla Yake, na Ndiye wa Mwisho Ambaye hakuna kitu chochote baada Yake, na Ndiye Aliyejitokeza Ambaye hakuna kitu chochote juu Yake, na Ndiye wa ndani Ambaye hakuna kitu chochote kilicho karibu kuliko Yeye, na hakuna chochote kinachofichika Kwake ardhini wala mbinguni, na Yeye ni Mjuzi wa kila kitu.

Yeye Ndiye Aliyeumba mbingu na ardhi, kisha Akawa juu ya ‛Arsh Yake, iliyo juu ya viumbe Vyake vyote, kuwa Juu kunakonasibiana na utukufu Wake. Anavijua vinavyoingia ardhini, miongoni mwa mbegu, mvua na visivyokuwa hivyo, na vinavyotoka humo miongoni mwa mimea, nafaka na matunda, na vinavyoshuka kutoka mbinguni, miongoni mwa mvua na vinginevyo, na vinavyopanda huko, miongoni mwa Malaika na matendo (ya waja), na Yeye, kutakasika ni Kwake, Yuko pamoja na nyinyi kwa ujuzi Wake popote mnapokuwa. Na Allah Mtukufu ni Mwenye kuyaona matendo yenu mnayoyafanya na Atawalipa kwayo.

Ni Yake mamlaka ya mbinguni na ardhini, na Kwake Allah Mtukufu ndiko mwisho wa mambo ya viumbe, na Atawalipa kwa matendo yao.

Anazitia saa za usiku zilizopungua ndani ya mchana na hivyo mchana ukaongezeka, na Anazitia saa za mchana ndani ya usiku, na hivyo usiku ukaongezeka. Na Yeye, kutakasika ni Kwake, ni Mjuzi wa yaliyomo ndani ya vifua vya viumbe Vyake.

Muaminini Allah Mtukufu na Mtume Wake Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na mtoe katika mali ambazo Allah Mtukufu Amewaruzuku na Akawafanya nyinyi ni wasimamizi wa mali hizo. Basi wale walioamini miongoni mwenu, (enyi watu), na wakatoa mali zao watapata malipo makubwa.

Na mna udhuru gani wa nyinyi kutokubali upweke wa Allah Mtukufu na kutofuata sheria Zake kivitendo, na hali Mtume anawalingania juu ya hilo, na Allah Mtukufu Ashachukua ahadi zenu juu ya hilo? iwapo nyinyi ni wenye kumuamini Allah Mtukufu Muumba wenu?

Yeye Ndiye Anayemteremshia mja Wake Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), aya za Qur’ani zilizofafanuliwa, zilizo wazi, ili Awatoe kwenye giza la ukafiri na kuwatia kwenye mwangaza wa Imani. Na hakika Allah Mtukufu, kwa kule kuwatoa nyinyi kwenye giza na kuwatia kwenye mwangaza, Anawarehemu rehema kunjufu katika maisha yenu ya sasa ya ulimwenguni na maisha yenu ya baadaye, na awalipe malipo mazuri kabisa.

Na ni kitu gani kinachowazuia nyinyi kutoa katika njia ya Allah Mtukufu? Hakika ni kwamba Allah Mtukufu Ndiye Mwenye urithi wa mbingu na ardhi, Anavirithi vyote vilivyomo humo, na hatasalia yoyote kuwa ni mwenye kumiliki chochote humo. Hawalingani kimalipo na thawabu wale waliotoa kabla ya ufunguzi wa Makkah na wakapigana na wakanushaji na wasiokuwa wao, kwani wao wana daraja kubwa zaidi mbele ya Allah Mtukufu kuliko wale waliotoa katika njia ya Allah Mtukufu baada ya ufunguzi na wakapigana na wakanushaji, na kila mojawapo ya makundi mawili haya Allah Mtukufu Ameliahidi Pepo. Na Allah Mtukufu ni Mtambuzi wa matendo yenu, hakuna chochote katika hayo kinachofichika Kwake, na Atawalipa nyinyi kwa hayo.

Ni nani anayetoa katika njia ya Allah Mtukufu kwa kutaka thawabu kutoka ndani ya moyo wake bila kusimanga wala kuudhi, ili mola wake Amuongezee malipo na thawabu, na apate malipo mema nayo ni Pepo?

Siku utakapowaona Waumini wa kiume na Waumini wa kike ikitembea nuru yao juu ya njia ya Ṣirāṭ mbele yao na upande wao wa kulia kwa kadiri ya matendo yao mema na waambiwe, «Bishara yenu leo ni kuingia kwenye mabustani ya pepo yaliyo makunjufu ambayo chini ya miti yake inapita mito, hamtatolewa humo milele.» Malipo hayo ndiyo kufuzu kwenu kukubwa huko Akhera.

Siku watakaposema wanafiki wa kiume na wanafiki wa kike wakiwaambia Waumini, «Tungojeeni tupate mwangaza wa nuru yenu!» Hapo Malaika wawaambie, Rudini nyuma yenu mtafute nuru (kwa njia ya kuwafanyia shere). Hapo watenganishwe baina yao kwa kuwekwe kizuizi cha ukuta wenye mlango ambao ndani yake, upande wa Waumini, mna rehema, na nje yake, upande wa wanafiki kuna adhabu.

Hapo wale wanafiki wawaite Waumini kwa kusema, «Kwani hatukuwa na nyinyi duniani tukitekeleza ibada za Dini kama nyinyi?» Na Waumini wawaambie, Ndio, mlikuwa na sisi kidhahiri, lakini nyinyi mlijiangamiza wenyewe kwa unafiki na kufanya maasia, na mkingojea kwa hamu Nabii afe na Waumini wapatwe na mikasa, mkakufanyia shaka kule kufufuliwa baada ya kufa, na yakawadanganya nyinyi matumaini yenu ya urongo na mkasalia katika hali hiyo mpaka mauti yakawajia. Na Shetani aliwadanganya nyinyi kuhusu Allah Mtukufu.

Leo haitakubaliwa badala kutoka kwa yoyote miongoni mwenu, enyi wanafiki, ili ajifidie kwayo na adhabu ya Allah Mtukufu wala kutoka kwa wale waliomkanusha Allah Mtukufu na Mtume Wake. Mwisho wenu nyote ni Moto, huo ni makao mnayostahili zaidi kuliko makao yoyote, na mwisho mbaya kabisa ni huo.

Je haujafika wakati kwa wale waliomuamini Allah Mtukufu na Mtume wake na wakafuata uongofu Wake kulainika nyoyo zao anapotajwa Allah Mtukufu na kuisikia Qur’ani? na wasiwe ni wenye ugumu wa nyoyo kama walivyokuwa wale waliopewa Vitabu kabla yao, (kati ya Mayahudi na manaswara), ambao walipitiwa na muda mrefu wakayageuza maneno ya Allah Mtukufu na nyoyo zao zikawa ngumu, na wengi miongoni mwao wakatoka nje ya utiifu wa Allah Mtukufu? Katika aya hii pana kuhimiza ulainifu na unyenyekevu kwa Allah Mtukufu, Aliyetakasika, wakati wa kuyasikia yale Aliyoyateremsha Allah Mtukufu ya Kitabu na Hekima, na kujihadhari na kujifananisha na Mayahudi na manaswara katika ususuwavu wa nyoyo zao na kutoka nje ya utiifu wa Allah Mtukufu.

Jueni kwamba Allah Mtukufu, Aliyetakasika na kutukuka, Anaihuisha ardhi kwa mvua baada ya kufa kwake ikatoa mimea. Basi vilevile Allah Mtukufu ni Muweza wa kuhuisha wafu Siku ya Kiyama, na Ndiye Muweza wa kuzilainisha nyoyo baada ya kususuwaa kwake. Kwa hakika tumewafafanulia dalili za uwezo wetu, ili mpate kuzielewa na kuwaidhika.

Hakika wale wanaume na wanawake wanaotoa sadaka kutokana na mali zao na wakatumia katika njia ya Allah Mtukufu zikiwa radhi nyoyo zao, kwa kutafuata radhi za Allah Mtukufu Aliyetukuka, wataongezewa malipo mema ya hayo, na juu ya hayo watapata malipo mengi, nayo ni Pepo.

Na wale waliomuamini Allah Mtukufu na Mitume Wake na wasimbague yoyote miongoni mwao, hao ndio wakweli iliyokamilika imani yao kwa kile walichokuja nacho Mitume, kiitikadi, kimaneno na kivitendo, na ndio mashahidi mbele ya Mola wao; watapata malipo yao mengi kutoka kwa Allah Mtukufu na nuru yao kubwa Siku ya Kiyama. Na wale waliokufuru na kukanusha dalili zetu na hoja zetu, wao ndio watu wa Motoni, hawatakuwa na malipo mema wala nuru.

Jueni, (enyi watu), kwamba uhai wa kilimwengu ni mchezo na lahwu, na pambo la nyinyi kujipamba nalo, na kuoneshana baina yenu kwa vitu vyake vya starehe, na kushindana kwa wingi wa mali na watoto. Mfano wake ni kama ule wa mvua ambayo mimea yake iliwafurahisha wakulima, kisha ikasinyaa na kukauka, ukaiona imekuwa rangi ya manjano baada ya kuwa rangi ya kijani, kisha ikawa ni yenye kukatikakatika na kuwa mikavu na kusagikasagika. Na huko Akhera kuna adhabu kali kwa makafiri, na msamaha wa Allah Mtukufu na radhi Zake kwa watu wenye kuamini. Na haukuwa uhai wa kilimwengu, kwa mwenye kuushughulikia hali ya kusahau Akhera yake, isipokuwa ni starehe yenye udanganyifu.

Shindaneni, (enyi watu), katika kukimbilia sababu za kusamehewa kwa kutubia kidhati na kujiepusha na maasia, ili mlipwe msamaha kutoka kwa Mola wenu na Pepo ambayo upana wake ni kama upana wa mbingu na ardhi, nayo imetayarishiwa wale waliompwekesha Allah Mtukufu na wakawafuata Mitume Wake. Hizo ni fadhila za Allah Mtukufu Anazompa Anayemtaka miongoni mwa viumbe Vyake. Pepo haipatikani isipokuwa kwa rehema za Allah Mtukufu na fadhila Zake na matendo mema ya mja. Na Allah Mtukufu ni Mwenye fadhila kubwa kwa waja Wake Waumini.

Hampatwi na msiba wowote, (enyi watu), kwenye ardhi wala ndani ya nafsi zenu, utokanao na magonjwa, na njaa, isipokuwa umeandikwa kwenye Ubao Uliyohifadhiwa kabla ya kuumbwa viumbe. Hakika hilo, kwa Allah Mtukufu, ni jambo jepesi.

Ili msisikitike kwa mlichokikosa cha ulimwengu, na msifurahike furaha ya kiburi na majivuno. Na Allah Mtukufu Hampendi kila mwenye kujiona kwa alichopewa cha ulimwengu, mwenye kujifahiri nacho juu ya wengine.

Hawa wenye kujiona ndio wale wanaoifanyia ubahili mali yao, wasiitoe katika njia ya Allah Mtukufu, na wakawaamuru watu wawe mabahili kwa kuwapambia huo ubahili. Na yoyote anayezunguka nyuma kwa kuacha kumtii Allah Mtukufu hamdhuru yoyote isipokuwa nafsi yake, na hatamdhuru Allah Mtukufu chochote, kwani Allah Mtukufu Ndiye Mkwasi Asiyehitajia viumbe vyake, Mwenye kuhimidiwa Ambaye Ana kila sifa njema iliyokamilika, na kila tendo zuri ambalo Anastahiki kushukuriwa kwalo.

Hakika tumetuma Mitume wetu kwa hoja zilizo wazi na kuwateremshia Vitabu vyenye hukumu na sheria, na tukateremsha mizani ili watu waamiliane baina yao kwa uadilifu, na tukateremsha chuma chenye nguvu nyingi na manufaa mengi kwa watu, na ili Allah Mtukufu Amjue, ujuzi wa dhahiri, yule anayetetea Dini Yake na Mitume Wake kwa ghaibu. Hakika Allah Mtukufu ni Mwenye nguvu Asiyetendeshwa nguvu, ni Mshindi hakuna anayeweza kushindana naye.

Na hakika tuliwatuma Nûḥ na Ibrãhîm kwa watu wao, na tukajaalia kwenye kizazi chao unabii na vitabu vilivyoteremshwa. Basi miongoni mwa watu wa kizazi chao kuna walioongoka kwenye haki, na wengi kati yao wametoka nje ya utiifu wa Allah Mtukufu.

Kisha tukafuatisha, kwenye kizazi cha Nûḥ na Ibrãhîm, (Mitume wetu) tuliowatuma kwa hoja zilizo wazi, na tukamfuatisha ‛Ῐsā mwana wa Maryam na tukampa Injili, na tukajaalia ndani ya nyoyo za wale waliomfuata na kuwa kwenye dini yake ulaini na huruma, wakawa wanapendana wao kwa wao. Na kisha hao wafuasi walizusha taratibu za kuabudu, kwa kuvuka mpaka katika ibada, ambazo hatukuwaamrisha nazo isipokuwa ni wao wenyewe waliojilazimisha nazo kwa lengo la kupata radhi za Allah Mtukufu, lakini hawakusimama nazo vile inavyotakiwa kusimama kwa kutovuka mpaka. Basi tukawapa wale walioamini miongoni mwao malipo yao kulingana na Imani yao, na wengi miongoni mwao ni wenye kutoka nje ya utiifu wa Allah Mtukufu, na ni wenye kumkanusha Nabii Wake Muhammad, rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie.

Enyi mlioamini! Fuateni amri za Allah Mtukufu na mjiepushe na makatazo Yake na muaminini Mtume Wake, Atawapa rehema Zake mara mbili zaidi, na Atawafanya muwe na nuru ambayo kwayo mnajiongoza, na Atawasamehe dhambi zenu. Na Allah Mtukufu ni Mwingi wa msamaha kwa waja Wake, ni Mwenye kuwarehemu.

Allah Mtukufu Aliyetukuka Amewapa haya yote ili wapate kujua watu waliopewa Vitabu ambao hawakumuamini Mtume Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), kwamba wao hawawezi chochote kujipa wao wenyewe fadhila za kheri za Allah Mtukufu wala kuwapatia wengine, na kwamba fadhila zote ziko kwa Allah Mtukufu. Na Allah Mtukufu ni Mwenye wema mkubwa na vipewa vingi kwa viumbe Vyake.

Ashasikia Allah Mtukufu neno (la Khawalah binti ya Tha’labah) anayekurudiarudia kuhusu mumewe (Aws mtoto wa al-Ṣāmit) na kuhusu kile kilichotokea upande wake cha kufanya ẓihār nako ni kule kutamka mumewe kumwambia yeye, «wewe kwangu ni kama mgongo wa mama yangu», yaani katika uharamu wa kumuingilia, na huku anamnyenyekea Allah Mtukufu Aliyetukuka Amtatulie shida yake, na Allah Mtukufu Anayasikia maneno yenu. Hakika Allah Mtukufu ni Msikizi wa kila neno, ni Muoni wa kila kitu, hakifichiki Kwake chochote chenye kufichika.

Wale wanaowafananisha wake zao na mama zao, kwa kutoka mwanamume miongoni mwao kumwambia mkewe, «Wewe kwangu ni kama mgongo wa mama yangu» yaani kuwa kumuingilia ni haramu, wamemuasi Allah Mtukufu na wameenda kinyume na Sheria. Na wake zao si mama zao kihakika, bali wao ni wake zao; mama zao ni wale tu waliowazaa. Na hawa wanaowafananisha wake zao na mama zao, kwa hakika, wanasema neno la urongo lililo baya lisilo sahihi. Na hakika Allah Mtukufu ni Mwingi wa kusamahe na kusitiri kwa wale ambao yametokea kwao baadhi ya mambo ya uvunjaji Sheria kisha wakayarakebisha kwa kutubia kidhati.

Na wale wanaojiharamishia wake zao kwa kuwafananisha na migongo ya mama zao kisha wakarudi nyuma na hilo neno na wakataka kuwaingilia, basi ni juu ya yule mume aliyetoa tamshi la ẓihār, katika hali hii, atoe kafara ya kule kujiharamishia, nayo ni kuacha huru mtumwa muumini au kijakazi, kabla hajamuingilia yule mkewe aliyemfananisha na mgongo wa mama yake. Hiyo ndiyo hukumu ya Allah Mtukufu kwa anayemfananisha mkewe na mgongo wa mama yake, mnakumbushwa muwaidhike nayo, (enyi Waumini), ili msiingie kwenye kosa la kuwafananisha wake zenu na mama zenu na kusema neno la uzushi, na mtoe kafara mnapoingia kwenye kosa hilo, na ili msirudie tena kufanya hilo. Na Allah Mtukufu hakifichiki chochote Kwake katika matendo yenu, na Yeye ni Mwenye kuwalipa kwayo.

Na Asiyepata mtumwa wa kuacha huru, basi lililo wajibu kwake ni kufunga miezi miwili inayofuatana kabla ya kumuingilia mkewe. Na asiyeweza kufunga miezi miwili kwa udhuru wa kisheria, basi na awalishe masikini sitini chakula kinachowashibisha. Hayo tuliyowaelezea ya hukumu ya kujiharamishia mke wake kwa kumfananisha na mgongo wa mama yake, ni ili mumuamuni Allah Mtukufu, na mumfuate Mtume Wake, na mfanye matendo yanayoambatana na Sheria ya Allah Mtukufu, na muache yale ambayo mlikuwa mkiyafanya wakati mlipokuwa kwenye ujinga. Hukumu hizo zilizotajwa ndizo amri za Allah Mtukufu na mipaka Yake, basi msiivuke mipaka yake. Na wenye kuzikataa amri zake watapata adhabu yenye uchungu.

Hakika wale wanaomfanyia uadui Allah Mtukufu na Mtume Wake na wakaenda kinyume na amri zake, watadhalilishwa na watatwezwa kama walivyodhalilishwa ummah waliokuwa kabla yao waliopingana na Allah Mtukufu na Mitume Wake. Na tumeteremsha aya zenye hoja zilizo wazi zinazoonyesha kuwa Sheria ya Allah Mtukufu na mipaka Yake ni kweli. Na wenye kuzikanusha aya hizo watapata adhabu yenye kudhalilisha ndani ya moto wa Jahanamu.

Na kumbuka, (ewe Mtume), Siku ya Kiyama, Siku ambayo Allah Mtukufu Atawafufua wafu wote na Atawakusanya wa mwanzo na wa mwisho katika uwanja mmoja, Awape habari ya yale waliyoyafanya ya kheri na shari. Allah Mtukufu Ameyadhibiti hayo na Ameyaandika katika Ubao Uliohifadhiwa, na Amewatunzia katika kurasa za matendo yao na hali wao wameyasahau. Na Allah Mtukufu ni Shahidi wa kila jambo, hakuna chochote kinachofichika Kwake.

Kwani hujui kwamba Allah Mtukufu Yuwajua kila kitu kilicho mbinguni na ardhini? Hawanong’oni watu watatu, kati ya viumbe Vyake, maneno ya siri isipokuwa Allah Mtukufu ni wanne wao, wala watano isipokuwa Yeye ni wa sita wao, wala wachache kuliko idadi hiyo iliyotajwa wala wengi kuliko idadi hiyo isipokuwa Yeye Huwa Yuko pamoja nao kwa ujuzi wake, mahali popote walipo. Hakuna chochote kinachofichika Kwake kuhusu mambo yao. Kisha Allah Mtukufu Aliyetukuka, Siku ya Kiyama, Atawapa habari ya kile walichokifanya chema au kibaya, na Atawalipa kwa walichokifanya. Hakika Allah Mtukufu kwa kila kitu ni Mjuzi.

Je, huwaoni, (ewe Mtume), Mayahudi waliokatazwa wasizungumze kwa siri maneno yanayowatia shaka Waumini, kisha wanarudi kufanya yale waliyokatazwa, na wanazungumza kwa siri maneno ya dhambi, uadui na kuenda kinyume na amri ya Mtume? Na wanapokujia hawa Mayahudi kwa jambo lolote miongoni mwa mambo, wanakuamkia kwa maamkizi ambayo siyo yale Allah Mtukufu Aliyoyafanya ni maamkizi yako, na wanasema, «As-sām ‘alayka» yaani, Mauti yakushukie! Na wanasema wakiambiana wao kwa wao, «Si Atuangamize Allah Mtukufu kwa yale tunayomuambia Muhammad, iwapo ni Mtume kikweli?» Moto wa Jahanamu utawatosha: wataungia na watalihisi joto lake, na ubaya wa marejeo ni huo.

Enyi mliomuamini (Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata Sheria Zake kivitendo)! Mnapozungumza baina yenu kwa siri, msizungumze maneno ya dhambi au yenye uadui kwa wengine msiokuwa nyinyi au yanayoenda kinyume na amri ya Mtume. Na zungumzeni yale yenye kheri, utiifu na wema, na muogopeni Allah Mtukufu kwa kufuata amri Zake na kujiepusha na makatazo Yake, Kwani Kwake Yeye Peke Yake ndipo mtakaporudi na matendo yenu yote na maneno yenu Aliyowadhibitia, na Atawalipa kwayo.

Hakika kuzungumza kwa siri maneno ya dhambi na uadui ni katika ushawishi wa Shetani. Yeye ndiye anayeyapamba na kuyahimiza ili atie masikitiko kwenye nyoyo za Waumini. Na hilo halikuwa ni lenye kuwaudhi Waumini kitu chochote isipokuwa kwa matakwa ya Allah Mtukufu Aliyetukuka. Na kwa Allah Mtukufu na wajiegemeze wenye kumuamini katika mambo yao yote.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata Sheria Zake kivitendo! Mkitakiwa mpeane nafasi kwenye mabaraza (sehemu za kukaa) basi peaneni nafasi (yani mumpe nafasi aliyechelewa naye akae), na mkifanya hivyo Allah Mtukufu Atawakunjulia nafasi duniani na Akhera. Na mkitakiwa kwenu, enyi Waumini, muinuke katika mabaraza yenu kwa jambo lolote lenye kheri kwenu, basi inukeni. Allah Mtukufu Anavipandisha vyeo vya Waumini miongoni mwenu, na Anavipandisha vyeo vya wenye elimu daraja nyingi kwa kuwapatia malipo mema na daraja za kupata radhi. Na Allah Mtukufu Anayatambua matendo yenu, hakuna chochote kinachofichika Kwake katika hayo, na Yeye ni mwenye kuwalipa nyinyi kwayo. Katika aya hii pana kutukuza cheo cha wanavyuoni na utukufu wao na kutukuzwa daraja zao.

Enyi mliomuamini (Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata Sheria Zake kivitendo)! Mkitaka kusema na Mtume wa Allah Mtukufu, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), kwa siri baina yenu na yeye, basi tangulizeni kabla ya hilo kutoa sadaka kwa wahitaji. Hilo ni bora kwenu, kwa kuwa lina thawabu, na lenye kusafisha zaidi nyoyo zenu na madhambi. na msipopata cha kutoa sadaka hamna makosa juu yenu. Kwani Allah Mtukufu, kwa hakika, ni Mwingi wa msamaha kwa waja Wake Waumini, ni Mwenye huruma kwao.

Je, mmeogopa kuwa mtapata umaskini mkitanguliza sadaka kabla ya kunong’ona na Mtume wa Allah Mtukufu? Basi msipofanya hilo mliloamrishwa, (na Allah Mtukufu Amewasamehe na Amewaruhusu msilifanye hilo), basi simameni imara na muendelee kusimamisha Swala, kutoa Zaka na kumtii Allah Mtukufu na Mtume Wake katika kila lile mliloamrishwa. Na Allah Mtukufu ni Mtambuzi wa Matendo yenu, na ni Mwenye kuwalipa kwayo.

Je, huwaoni wanafiki waliowafanya Mayahudi ni marafiki na wakawategemea? Na wanafiki kihakika si miongoni mwa Waislamu wala mayahudi, na wanaapa urongo kuwa wao ni Waislamu, na kuwa wewe ni Mtume wa Allah Mtukufu, na hali wanajua kuwa wao ni warongo kwa kile walichokiapia.

Allah Mtukufu Amewatayarishia hawa wanafiki adhabu iliyofikia upeo wa ukali na uchungu. Hakika wao ni mabaya sana yale waliokuwa wakiyafanya ya unafiki na uapaji viapo vya urongo.

Wanafiki wamevifanya vile viapo vyao vya urongo ni kinga yao wasipate kuuawa kwa ukafiri wao na kuwazuia Waislamu wasiwapige vita na kuchukua mali yao. Na kwa ajili hiyo wanajizuia wao na kuwazuia wengine na njia ya Allah Mtukufu, nayo ni Uislamu. Basi watapata adhabu yenye kudhalilisha Motoni, kwa kufanya kiburi kwao na kujiepusha kumuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake, na kwa kuzuia kwao njia Yake isifuatwe.

Haitawakinga wanafiki hawa mali yao wala watoto wao na adhabu ya Allah Mtukufu. Hao ni watu wa Motoni, watauingia na wasalie humo milele, hawatatoka humo kabisa. Malipo haya yanamkusanya kila anayeiwekea kizuizi Dini ya Allah Mtukufu kwa maneno yake au vitendo vyake.

Siku ya Kiyama, Allah Mtukufu Atawafufua wanafiki wote kutoka makaburini mwao wakiwa hai, na hapo wamuapie kuwa wao walikuwa Waumini kama walivyokuwa wakiwaapia nyinyi, (enyi Waumini), duniani. Na watadhani kuwa hilo litawanufaisha kwa Allah Mtukufu kama lilivyokuwa linawanufaisha ulimwenguni kwa Waislamu. Basi jua na utanabahi kuwa wao ndio waliofikia upeo katika urongo ambao hawakuufikia wasiokuwa wao.

Hao Shetani aliwaghilibu na akawatawala mpaka wakaacha amri za Allah Mtukufu na kufanya matendo ya utiifu Kwake. Hao ni kundi la Shetani na wafuasi wake. Jua utanabahi kwamba watu wa kundi la Shetani ndio wenye kupata hasara duniani na Akhera.

Hakika wale wanaoenda kinyume na amri ya Allah Mtukufu na Mtume Wake, hao ni miongoni mwa wadhalilifu walioshindwa na kufanywa wanyonge duniani na Akhera.

Ameandika Allah Mtukufu kwenye Ubao Uliohifadhiwa na Amepitisha kuwa ushindi ni Wake Yeye, Kitabu Chake, Mitume Wake na waja Wake Waumini. Hakika Allah Mtukufu, (kutakasika ni Kwake), ni Mwenye nguvu, hakuna kitu kinachomuelemea, ni Mwenye ushindi juu ya viumbe Vyake.

Hutakuta, (ewe Mtume), watu wanaomuamini Allah Mtukufu na Siku ya Mwisho na wanaofanya matendo waliyoamrishwa na Allah Mtukufu, wakiwapenda na kuwategemea wale wanaomfanyia uadui Allah Mtukufu na Mtume Wake na wanaoenda kinyume na amri zao, hata kama ni baba zao au watoto wao au ndugu zo au jamaa zao wa karibu. Hao wanaofanya urafiki kwa ajili ya Allah Mtukufu na wanaochukia na kufanya uadui kwa ajili ya kunusuru dini yake ndio ambao Allah Mtukufu Ameithibitisha Imani ndani ya nyoyo zao, na Akawatia nguvu kwa kuwapa ushindi utokao Kwake, na msaada dhidi ya adui yao duniani, na Atawaingiza huko Akhera kwenye mabustani ya Peponi ambayo chini ya miti yake inapita mito, hali ya kukaa humo milele, Amewapa radhi Zake na hatawakasirikia, na wao wameridhika na Mola wao kwa yale Aliyowapatia ya utukufu na daraja kubwa. Hao ndio kundi la Allah Mtukufu na walioshikamana naye, na hao ndio wenye kufaulu kwa kupata furaha ya duniani na Akhera.

Vimemtakasa Allah Mtukufu na kila kisichonasibiana naye, vilivyoko mbinguni na vilivyoko ardhini, na Yeye Ndiye Mshindi Asiyekuwa na mwenye kushindana naye, Mwingi wa hekima katika makadirio Yake, uendeshaji Wake na utengenezaji Wake na Sheria Zake, Anaweka kila jambo mahali pake panapostahiki.

Yeye, kutakasika ni Kwake, Ndiye Aliyewatoa wale walioukanusha unabii wa Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), miongoni mwa watu waliopewa Kitabu, nao ni Mayahudi wa ukoo wa (Banū al Naḍīr), kutoka majumbani mwao ambayo wakiwa humo walikuwa ni majirani na Waislamu pembezoni mwa Madina. Huko kulikuwa ndio mwanzo wa kutolewa nje ya Bara Arabu hadi Shām. Hamkudhani, (enyi Waislamu), kuwa watatoka majumbani mwao kwa unyonge huu na utwevu, kwa silaha kali walizokua nazo na ngome waliokuwa nayo. Na walidhani Mayahudi kuwa ngome zao zitawakinga na adhabu ya Allah Mtukufu na kuwa hakuna anayeziweza. Basi amri ya Allah Mtukufu ilizijia kwa namna ambayo haikupita kwenye akili zao, na Allah Mtukufu Akawatia hofu kubwa, wakawa wanazivunja nyumba zao kwa mikono yao na mikono ya waumini pia ikazivunja, basi zingatieni, enyi wenye busara timamu na akili nyingi kwa hayo yaliyowafika wao.

Na lau si Allah Mtukufu kupitisha na kuamua kuwa watoke kwenye miji yao angewaadhibu duniani kwa kuuawa na kutekwa, na huko Akhera watakuwa na adhabu ya Motoni.

Hilo lililowapata Mayahudi duniani na linalowangojea huko Akhera ni kwa sababu walienda kinyume na amri ya Allah Mtukufu na amri ya Mtume Wake, wakawapiga vita na wakafanya harakati za kuwaasi. Basi yoyote mwenye kuenda kinyume na Allah Mtukufu na Mtume Wake, hakika Allah Mtukufu Atamtesa vikali.

Mitende mnayoikata au mnayoiacha imesimama juu ya mashina yake bila ya kuigusa, ni kwa idhini ya Allah Mtukufu na amri Yake, na ili Awadhalilishe kwa hilo wale waliotoka nje ya utiifu Kwake wenye kuenda kinyume na amri Yake na makatazo Yake, kwa kuwapa nguvu nyinyi kuikata mitende yao na kuichoma.

Na ile mali ya Mayahudi wa Banū al- Naḍīr ambayo Allah Mtukufu Amewaletea, hamkupanda farasi wala ngamia ili muipate, bali Allah Mtukufu Anawapa nguvu mitume Wake juu ya anayemtaka miongoni mwa maadui Wake, wakajisalimsha bila ya vita. (Mali hiyo inaitwa fay’), na fay’ ni mali iliyochukuliwa kutoka kwa makafiri kwa haki bila vita. Na Allah Mtukufu kwa kila jambo ni Muweza, hakuna kitu chochote kinachomshinda.

Hiyo mali ya washirikina wa watu wa miji ambayo Allah Mtukufu Amewaletea bila kupanda farasi wala ngamia, basi hiyo ni ya Allah Mtukufu na ya Mtume Wake, itatumiwa kwa maslahi ya Waislamu kwa jumla, jamaa wa karibu wa Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na mayatima: nao ni «watoto maskini waliofiliwa na baba zao, maskini: nao ni wenye uhitaji na ufukara, na ibn al- sabīl: naye ni mgeni msafiri ambaye matumizi yake yameisha na mali yake imemalizika». Hiyo ni kwa sababu mali isiwe ni milki inayozunguka kwa matajiri peke yao, na mafukara na maskini wakanyimwa nayo. Na mali yoyote ambayo Mtume Amewapatia, au sheria yoyote aliyowawekea, basi chukueni, na chochote kile alichowakataza basi komekeni nacho. Na muogopeni Allah Mtukufu kwa kufuata amri Zake na kuepuka makatazo Yake. Hakika Allah Mtukufu ni Mwenye mateso makali kwa anayemuasi na kuenda kinyume na amri Yake na makatazo Yake. Na aya hii ni msingi wa ulazima wa kufuata Sunnah iwe ni ya maneno, ya vitendo au ya kukubali jambo lifanyike mbele ya mtume na kutolikataza.

Pia wanapewa mali hiyo, ambayo Allah Mtukufu Amemletea Mtume Wake, mafukara waliohama, wale waliolazimishwa na makafiri wa Makkah watoke kwenye majumba yao na waache mali zao na huku wanaomba kwa Allah Mtukufu Awafanyie hisani ya kuwapa riziki duniani na radhi kesho Akhera, na wanaitetea Dini ya Allah Mtukufu na Mtume Wake kwa kupigana jihadi katika njia ya Allah Mtukufu. Hao ndio wakweli ambao walikuwa wakweli wa maneno yao na vitendo vyao.

Na wale wakazi wa Madina na walioamini kabla ya Waumini wa Makkah hawajahamia Madina, nao ni Anṣār (Waumini wenyeji wa Madina) wanawapenda Muhājirūn (Waumini waliohamia Madina) na wanawaliwaza kwa mali zao, wala hawaoni wivu juu yao kwa mali ya fay’ waliyopewa, na wanawatanguliza waliohama na wenye uhitaji na ufukara juu ya nafsi zao, japokuwa wao wana uhitaji na ufukara. Na yoyote aliyesalimika na ubahili na uzuiaji wa mali iliyozidi, basi hao ndio wenye kufuzu, waliofaulu kupata matakwa yao.

Na waliokuja miongoni mwa Waumini baada ya Anṣār na Muhājirūn wanasema, «Mola wetu! Tusamehe dhambi zetu, na uwasamehe ndugu zetu katika Dini waliotutangulia katika kuamini, na usitie ndani ya nyoyo zetu uhasidi na chuki kwa yoyote miongoni mwa wenye kuamini. Mola wetu! Wewe ni Mpole kwa waja wako. Unawarehemu waja wako rehema pana katika maisha yao ya hapa ulimwenguni na ya kesho Akhera». Katika hii aya pana dalili kwamba inapasa kwa Muislamu awataje kwa wema wale waliomtangulia na awaombee dua, na awapende maswahaba wa Mtume wa Allah Mtukufu, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na awataje kwa wema na awaombee radhi za Allah Mtukufu.

Hivi huwaoni hao wanafiki wanaowaambia ndugu zao katika ukafiri miongoni mwa Mayahudi wa Banū al Naḍīr, «Tunaapa kwamba Muhammad na walio pamoja naye wakiwatoa kutoka majumbani mwenu tutatoka na nyinyi! Na hatutamfuata yoyote anayetutaka tusiwasaidie au tuache kutoka pamoja nanyi, na wakipigana na nyinyi tutawasaidia nyinyi juu yao?» na Allah Mtukufu Anashuhudia kwamba wanafiki ni warongo katika yale waliyowaahidi Banū al Naḍīr.

Lau Mayahudi watatolewa Madina, wanafiki hawatatoka pamoja nao, na lau watapigwa vita hawatapigana pamoja nao kama walivyoahidi. Na lau watapigana pamoja nao watakimbia kukimbia kwa kushindwa, kisha Allah Mtukufu Hatawanusuru, bali Atawaacha bila kuwasaidia na Atawadhalilisha.

Kwa hakika, hofu ya wanafiki na Mayahudi kuwaogopa nyinyi, (enyi Waumini), ni kubwa mno ndani ya nyoyo zao kuliko vile wanavyomuogopa Allah Mtukufu. Hii ni kwa sababu ya kuwa wao ni watu wasiouelewa utukufu wa Allah Mtukufu na kuwa na Imani Kwake, na hawaogopi mateso Yake.

Hawatakabiliana na nyinyi (Mayahudi) wakiwa wamejikusanya isipokuwa wakiwa kwenye miji iliyohifadhiwa kwa ngome na mahandaki, au nyuma ya kuta ambazo wanazitumia kwa kujificha kwa uoga wao uliojikita ndani ya nyoyo zao. Uadui baina yao ni mkubwa, utadhani wamekusanyika kwenye neno moja, lakini nyoyo zao ziko mbalimbali, na hiyo ni kwa sababu wao ni watu wasioitia akilini amri ya Allah Mtukufu wala kuzizingatia aya Zake.

Mfano wa hawa Mayahudi kwa mateso yaliyowashukia ni kama mfano wa makafiri wa kikureishi siku ya Badr na Mayahudi wa Banū Qaynuqā‛kwa kuwa walionja mwisho mbaya wa ukafiri wao na uadui wao kwa Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), duniani, na huko Akhera watapata adhabu kali yenye uchungu.

Na mfano wa hawa wanafiki katika kule kuwashawishi Mayahudi wapigane na kuwaahidi kuwa watawatetea dhidi ya Mtume wa Allah Mtukufu, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), ni kama mfano wa Shetani alipompambia binadamu na kumlingania kwenye ukafiri, na alipokufuru alisema, «Mimi nimejitakasa na wewe; mimi namuogopa Allah Mtukufu Mola wa viumbe wote».

Basi mwisho wa Shetani na yule binadamu aliyemtii na akakufuru, ni kwamba wote wawili wataingia Motoni hali ya kukaa humo milele. Na hayo ndiyo malipo ya wenye kudhulumu na kukiuka mipaka ya Allah Mtukufu.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata Sheria Zake kivitendo! Muogopeni Allah Mtukufu na jihadharini na mateso Yake, kwa kuyafanya Aliyowaamrisha na kuyaacha Aliyowakataza, na kila mtu ayazingatie matendo aliyoyatanguliza kwa ajili ya Siku ya Kiyama. Na muogopeni Allah Mtukufu katika kila mnachokitenda na mnachokiacha, hakika Allah Mtukufu, Aliyetakasika, ni Mtambuzi wa mnayoyafanya, hakuna chochote kinachojificha Kwake miongoni mwa matendo yenu, na Yeye ni Mwenye kuwalipa kwa hayo.

Na msiwe, (enyi Waumini), kama wale walioacha kutekeleza haki ya Allah Mtukufu Aliyoipasisha juu yao, na kwa sababu hiyo Akawasahaulisha kujifanyia wema nafsi zao kwa kufanya matendo mema yenye kuwaokoa na adhabu ya Siku ya Kiyama. Hao ndio wenye kusifika kwa uasi, wenye kutoka nje ya utiifu kwa Allah Mtukufu na utiifu kwa Mtume Wake.

Hawalingani watu wa Motoni wanaoadhibiwa na watu wa Peponi wanaostareheshwa. Watu wa Peponi ndio wenye kupata kila kinachotakiwa, ndio wenye kuokoka na kila kinachochukiwa.

Lau tungeiteremsha hii Qur’ani juu ya jabali (moja miongoni mwa majabali), na likaelewa yaliyo ndani yake ya ahadi ya malipo mema kwa watu wema na malipo mabaya kwa watu wabaya, ugeliona, pamoja na nguvu zake, ugumu wake na ukuu wake, limenyenyekea, limejidhalilisha na limepasukapasuka kwa kumuogopa Allah Mtukufu Aliyetukuka. Na hiyo ni mifano tunawapigia watu na kuwabainishia, ili wafikirie juu ya uwezo wa Allah Mtukufu na ukubwa Wake. Katika aya hii pana kuhimiza kuizingatia Qur’ani na kujifahamisha maana yake na kuitumia.

Yeye Ndiye Allah Mtukufu, Aliyetakasika na kutukuka, Anayeabudiwa kwa haki, Ambaye hakuna muabudiwa isipokuwa Yeye, Mjuzi wa yaliyofichika na yaliyojitokeza, Anayajua yaliyojificha na yaliyoko. Yeye Ndiye Mwingi wa rehema Ambaye rehema zake zimeenea kila kitu, Anayewarehemu wenye kumuamini.

Yeye Ndiye Allah Mtukufu Mwenye kuabudiwa kwa haki, Ambaye hakuna Mola isipokuwa Yeye, Mmiliki wa vitu vyote, Anayeviendesha bila kizuizi chochote wala upinzani, Aliyetakasika na kila upungufu, Aliyeepukana na kila aibu, Anayewasadikisha Mitume Wake na Manabii kwa dalili zilizo wazi Alizowatuma nazo, Anayewatunza viumbe Wake katika matendo yao, Aliye Mshindi Ambaye hakuna wa kushindana naye, Aliye Jabbari Ambaye Amewatendesha nguvu waja wote, na Ambaye viumbe vyote vimemdhalilikia, Aliye Mkubwa Mwenye kiburi na utukufu. Ametakasika Allah Mtukufu, Aliyetukuka, na kila kile ambacho wanamshirikisha nacho katika kumuabudu.

Yeye Ndiye Allah Mtukufu, (kutakasika ni Kwake na kutukuka ni Kwake), Aliye Muumba, Muanzilishi wa uumbaji kulingana na hekima Yake, Aliyewapa sura viumbe Wake kwa namna Atakavyo. Ni Yake, kutakasika ni Kwake, Majina Mema na sifa tukufu. Vinamtakasa vyote vilivyoko mbinguni na ardhini, na Yeye ni Mshindi, Mkali wa mateso kwa maadui zake, Mwingi wa hekima katika uendeshaji Wake mambo ya viumbe Vyake.

Enyi mliomuamini (Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata Sheria Zake kivitendo)! Msiwachukue maadui wangu na maadui wenu mkawafanya ni marafiki halisi na vipenzi, mkawa mnaamiliana nao kwa upendo na mkawapasha habari za Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na Waislamu wengine, na hali wao wameikanusha haki iliyowajia ya kumuamini Allah Mtukufu, Mtume Wake na Qur’ani iliyoteremshwa kwake. Wanamtoa Mtume na wanawatoa nyinyi, (enyi Waumini), kutoka Makkah kwa kuwa nyinyi mnamuamini Allah Mtukufu Mola wenu na mnampwekesha. Mkiwa nyinyi, (enyi Waumini), mmehama katika hali ya jihadi katika njia yangu kwa kutafuta radhi yangu kwenu, basi msifanye urafiki na maadui wangu na maadui wenu. Mnawaambia kwa siri kuwa mnawapenda, na mimi ninayajua mnayoyaficha na mnayoyadhihirisha. Na yoyote anayefanya hivyo miongoni mwenu, ashakosea njia ya haki na usawa na amepotea.

Wakipata nafasi hao mnaowapenda kwa siri watawapiga vita na watanyoosha mikono yao kwenu, wawaue na wawateke, na pia ndimi zao, wawatukane na wawatusi, na walitamani, kwa hali yoyote, lau mngekanusha kama wao.

Hawatawanufaisha jamaa zenu wa karibu wala watoto wenu kitu chochote mnapofanya urafiki na wakanushaji kwa ajili yao. Siku ya Kiyama Allah Mtukufu Atawatenganisha nyinyi na wao, Awatie Peponi wanaomtii na Awatie Motoni wanaomuasi. Na Allah Mtukufu Anayaona mnayoyafanya, hakuna chochote kinachofichika Kwake cha maneno yenu na matendo yenu.

Kwa hakika mlikuwa na kiigizo kizuri, (enyi Waumini), kwa Ibrãhîm na wale waliokuwa pamoja naye waliposema kuwaambia wakanushaji Allah Mtukufu, «Sisi tumejiepusha na nyinyi na vile mnavyoviabudu kinyume na Allah Mtukufu. Tumewakanusha nyinyi na tumeukataa ukafiri mlionao, na umejitokeza nje uadui na machukivu ya milele baina yetu sisi na nyinyi madamu bado mko kwenye ukanushaji wenu, mpaka mmuamini Allah Mtukufu Peke Yake.» Lakini haliingii kwenye kuigiza tendo la Ibrãhîm la kumuombea msamaha baba yake, kwa kuwa hilo lilitokea kabla ya Ibrãhîm kudhihirikiwa kuwa baba yake ni adui wa Allah Mtukufu, na alipodhihirikiwa kuwa yeye ni adui wa Allah Mtukufu alijiepusha naye. Mola wetu! Kwako wewe tumetegemea, na kwako wewe tumerejea kwa kutubia, na kwako wewe ndiko marejeo Siku ya Kiyama.

Mola wetu! Usitufanye ni mtihani wenye kuwanufaisha waliokukanusha, kwa kutuadhibu au kuwapa nguvu makafiri juu yetu, wakatufitini kwa kutuepusha na Dini yetu, au wakawa na nguvu juu yetu wakafitinika kwa hilo, na hapo waseme, «Lau hawa wangekua kwenye haki isingewapata adhabu hii,» na hapo wakazidisha ukafiri. Na utustirie dhambi zetu kwa kutusamehe, ewe Mola wetu! Hakika wewe ni Mshindi Asiyekuwa na mwenye kushindana Naye, Mwingi wa hekima katika maneno Yake na matendo Yake.

Kwa hakika mlikuwa, (enyi Waumini), na kiigizo chema kwa Ibrãhîm, amani imshukie, na wale waliokuwa naye, kwa anayetumai kupata kheri kutoka kwa Allah Mtukufu duniani na Akhera. Na yoyote anayeyapuuza yale ambayo Allah Mtukufu Anamuitia nayo ya kuwaiga Manabii Wake na akafanya urafiki na maadui Wake, basi Allah Mtukufu Ndiye Mkwasi wa kutowahitajia waja Wake, Ndiye Mwenye kuhimidiwa kwa dhati Yake na sifa Zake, Ndiye Mwenye kushukuriwa kwa namna zote.

Huenda Allah Mtukufu Akaweka baina yenu, (enyi Waumini), na wale jamaa zenu washirikina, ambao mlikuwa na uadui nao, mapenzi baada ya machukivu na uwadui kwa kuvifanya vifua vyao viukubali Uislamu. Na Allah Mtukufu ni Muweza wa kila kitu, na Allah Mtukufu ni Mwingi wa msamaha kwa waja Wake, ni Mwingi wa huruma Kwao.

Allah Mtukufu Hawakatazi, (enyi Waumini), kuwakirimu kwa wema makafiri ambao hawakuwapiga vita kwa ajili ya dini wala hawakuwatoa kutoka majumbani mwenu, na kuwafanyia usawa kwa hisani yenu na wema wenu kwao, kwani Allah Mtukufu Anawapenda wale wanaofanya uadilifu katika maneno yao na matendo yao.

Hakika Allah Mtukufu Anawakataza, kuhusu wale waliowapiga vita kwa ajili ya dini na wakawatoa majumbani mwenu na wakawasaidia makafiri kuwatoa nyinyi, kufanya urafiki nao kwa kusaidiana na kupendana. Na yoyote atakayewafanya wao kuwa wasaidizi wake na vipenzi vyake dhidi ya Waumini, basi hao ndio madhalimu wa nafsi zao, wenye kutoka nje ya mipaka ya Allah Mtukufu.

Enyi mliomuamini (Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata Sheria Zake kivitendo)! Wakiwajia wanawake Waumini wakiwa wamehama kutoka nchi ya ukafiri kuja kwenye nchi ya Uislamu, wafanyieni mtihani, ili mjue ukweli wa Imani yao, Allah Mtukufu Ndiye Mjuzi zaidi wa Imani yao. Mkiwajua kuwa ni Waumini kulingana na alama na ushahidi utakaowadhihirikia, basi msiwarudishe kwa waume wao makafiri. Kwani wanawake Waumini si halali waolewe na makafiri, na makafiri si halali wawaoe wanawake Waumini. Nawapeni waume wa wale wanawake waliosilimu mahari waliotoa kuwapa hao wanawake. Na si dhambi kwenu kuwaoa mkiwapa mahari yao. Na msishikilie kuendelea na ndoa za wake wenu waliokufuru. Na takeni kwa washirikina mrudishiwe mahari mliotoa kuwapa wanawake wenu walioritadi na wakaungana na hao washirikina. Na wao watake kurudishiwa mahari waliotoa kwa wanawake wao waliosilimu na wakaungana na nyinyi. Hukumu hii iliyotajwa katika aya hii ni hukumu ya Allah Mtukufu Anahukumu baina yenu, basi msiende kinyume nayo. Na Allah Mtukufu ni Mjuzi, hakuna kitu chochote kinachofichika Kwake, ni Mwingi wa hekima katika maneno Yake na vitendo Vyake.

Na pindi baadhi ya wake zenu wanaporitadi na kujiunga na makafiri, na makafiri wasiwape mahari mliyotoa kuwapatia hao wanawake, kisha mkapambana na hao makafiri na kupata ushindi juu yao, basi wapeni wale Waislamu, ambao wake zao waliondoka, kitu katika ngawira au kinginecho kama kile cha mahari walichowapa kabla ya hapo. Na muogopeni Allah Mtukufu mnayemuamini.

Ewe Nabii! Wakiwajia wanawake wenye kumuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na kuwaahidi kuwa hawatamshirikisha Allah Mtukufu katika kumuabudu, wala hawataiba chochote, wala hawatazini, wala hawataua watoto wao baada ya kuzaliwa au kabla yake, wala hawatawanasibishia waume zao watoto wasiotokana na wao, wala hawataenda kinyume na wewe katika jema unalowaamrisha kwalo, basi waahidi kwa hayo na uwaombee msamaha kutoka kwa Allah Mtukufu. Hakika Allah Mtukufu ni Mwenye kusamehe dhambi za waja Wake wenye kutubia, na ni Mwenye kuwarehemu.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake! Msiwafanye wale ambao Allah Mtukufu Amewakasirikia kwa ukafiri wao kuwa ni marafiki na vipenzi, kwani hao washakata tamaa kupata thawabu za Allah Mtukufu kesho Akhera, kama makafiri walio makaburini walivyokata tamaa ya kupata rehema za Allah Mtukufu huko Akhera, watakaposhuhudia ukweli wa mambo na wakajua ujuzi wa yakini kuwa hawatakuwa na fungu lolote huko, au kama walivyokata tamaa makafiri kufufuliwa wafu wao- walio makaburini- kwa kuitakidi kwao kuwa hakuna kufufuliwa.

Vimemtakasa Allah Mtukufu na kila kisichonasibiana na Yeye vyote vilivyoko mbinguni na vilivyoko ardhini, na Yeye ni Mshindi Ambaye hakuna mwenye kushindana naye, Mwingi wa hekima katika maneno Yake na vitendo Vyake.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata Sheria Zake kivitendo! Kwa nini mnatoa ahadi au mnasema maneno bila kuyatekeleza? Haya ni makaripio kwa ambaye matendo yake yanaenda kinyume na maneno yake.

Ni machukivu makubwa sana kutoka kwa Allah Mtukufu kwenu nyinyi mnaposema kwa ndimi zenu maneno msiyoyafanya.

Hakika Allah Mtukufu Anawapenda wale wanaopigana katika njia Yake wakiwa wamejipanga kana kwamba ni jengo lililopangika na kuimarika kwa namna ya kutoweza adui kupenya kwenye jengo hilo. Katika aya hii pana maelezo ya ubora wa jihadi na wenye kupigana jihadi, kwa kuwa Allah Mtukufu, Aliyetakasika na kila upungufu, Anawapenda waja Wake Waumini wanapojipanga kupambana na maadui wa Allah Mtukufu.

Na kumbuka na uwakumbushe watu wako, (ewe Mtume), pindi aliposema Nabii wa Allah Mtukufu. Mûsã, amani imshukie, akiwaambia watu wake, «Kwa nini mnaniudhi kwa maneno na vitendo, na hali nyinyi mnajua kuwa mimi ni Mjumbe wa Allah Mtukufu kwenu?» Basi walipopotoka na kuwa kando na haki pamoja na kuwa wanaijua na wakaendelea juu ya hilo, Allah Mtukufu Aliziepusha nyoyo zao wasiukubali uongofu, ikiwa ni mateso kwao kwa sababu ya upotevu wao waliojichagulia wenyewe. Na Allah Mtukufu Hawaongozi watu wenye kutoka nje ya utiifu na njia ya haki.

Na wakumbushe, (ewe Mtume), watu pindi ‘Ǐsâ, mwana wa Maryam, alipowaambia watu wake, «Mimi ni Mjumbe wa Allah Mtukufu kwenu, ni mwenye kusadikisha Taurati iliyokuja kabla yangu, na ni mwenye kushuhudilia ukweli wa Mtume atakayekuja baada yangu, jina lake ni Aḥmad» naye ni Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na ni mwenye kulingania watu wamuamini, basi alipowajia Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), kwa aya zilizo wazi walisema, «Huu ni uchawi wa wazi».

Na hakuna yoyote aliye dhalimu zaidi na adui zaidi kuliko yule aliyemzulia Allah Mtukufu urongo na akamfanya kuwa ana washirika wa kuabudiwa, na hali yeye anaitwa aingie kwenye Uislamu na kumpwekesha Allah Mtukufu Peke Yake kwa ibada. Na Allah Mtukufu Hawaafikii, wale waliozidhulumu nafsi zao kwa kukufuru na kukanusha, kwenye njia ambayo ndani yake kuna kufaulu kwao.

Hawa madhalimu wanataka kuitengua haki aliyotumwa kwayo Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), nayo ni Qur’ani, kwa maneno yao ya urongo. Na Allah Mtukufu ni Mwenye kuipa nguvu haki kwa kuitimiza Dini Yake, japokuwa wale wapingaji wenye kukanusha watachukia.

Yeye Ndiye aliyemtuma Mtume Wake Muhammad kwa Qur’ani na Dini ya haki, ili Aifanye kuwa juu ya dini zilizo kinyume nayo, japokuwa washirikina watachukia hilo.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata Sheria Zake kivitendo! Je niwaonyeshe biashara yenye mapato makubwa ambayo itawaokoa na adhabu yenye kuumiza?

Ni muendelee kumuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake, na mpigane jihadi katika njia ya Allah Mtukufu kuinusuru Dini Yake kwa mali zenu na nafsi zenu, hilo ni bora kwenu kuliko biashara ya duniani. Basi mkiwa mnajua vitu venye madhara na manufaa, fuateni amri hiyo.

Mkifanya yale ambayo Allah Mtukufu Amewaamrisha, enyi Waumini, Atayasitiri madhambi yenu, na Atawatia kwenye mabustani ya Pepo ambayo chini ya miti yake inapita mito, na makazi yaliyotakasika na kusafishika ndani ya Mabustani ya kukaa daima, Huko ndiko kufaulu ambako hakuna kufaulu zaidi yake.

Na kuna neema nyingine kwenu, (enyi Waumini), mtaipenda, nayo ni msaada kutoka kwa Allah Mtukufu utakaowajia na ushindi wa haraka mtakaoupata kwa mikono yenu. Na wape bishara Waumini, (ewe Mtume), ya kunusuriwa na kupata ushindi duniani na kupata Pepo kesho Akhera.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkafuata Sheria Zake kivitendo! Kuweni watetezi wa dini ya Allah Mtukufu kama walivyokuwa marafiki wa kidhati wa ‘Ῐsā watetezi wa Dini ya Allah Mtukufu pale alipowaambia «Ni nani atakayesimama kunihami na kunisaidia katika mambo ya kujikurubisha kwa Allah Mtukufu?» Wakasema, «Sisi ndio watetezi wa Dini ya Allah Mtukufu.» Hapo kundi moja la Wana wa Isrãîl likaongoka na kundi lingine likapotea, tukawapa nguvu wale waliomuamini Allah Mtukufu na tukawapa ushindi juu ya wale waliowafanyia uadui miongoni mwa vipote vya manaswara, wakawa na nguvu juu yao kwa kupewa utume Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie).

Vinamtakasa Allah Mtukufu Aliyetukuka vyote vilivyo mbinguni na vyote vilivyo Ardhini, na Yeye Peke Yake Ndiye mfalme wa kila kitu, Aliye Mshindi kwenye utawala Wake bila ya mpinzani, Mwingi wa hekima katika kuyapelekesha mambo Yake na utengenezaji Wake.

Allah Mtukufu, kutakasika na kila upungufu ni Kwake, Ndiye Aliyetuma kwa Waarabu, wasiojua kusoma wala kuwa na kitabu wala kumbukumbu zozote za utume, Mtume aliyetokana na wao aliyetumwa kwa watu wote, awasomee Qur’ani, na awatakase na itikadi mbovu na tabia mbaya, na awafundishe Qur’ani na Sunnah. Na wao, kwa kweli, tangu alipokuwa hajatumwa mtume kwao, walikuwa kwenye ukengeukaji ulio wa wazi, kwa kuwa kando na haki. Na Allah Mtukufu, ametakasika na kila upungufu.

Amemtuma huyu mtume kwa watu wengine pia watakaokuja miongoni mwa Waarabu na wengineo. Na Allah Mtukufu Aliyetukuka, Peke Yake, Ndiye Mshindi mwenye kushinda juu ya kila kitu, Mwingi wa hekima katika maneno Yake na matendo Yake.

kutumwa huko kwa Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), kwa ummah wa Kiarabu na wasiokuwa wao, ni wema kutoka kwa Allah Mtukufu, humpa Anayemtaka miongoni mwa waja Wake. Na Yeye, Peke Yake, Ndiye Mwenye wema na upaji mwingi.

Mfano wa Mayahudi ambao walitakiwa kuifuata Taurati kivitendo kisha wakakosa kuifuata ni kama mfano wa punda ambaye yuwabeba vitabu na hajui yaliyo ndani yake. Ni mfano muovu mno wa watu ambao wamezikataa aya za Allah Mtukufu na wasifaidike nazo. Na Allah Mtukufu Hawaelekezi kwenye wema watu madhalimu ambao wanaikiuka mipaka Yake na wanaotoka nje ya utiifu Kwake.

Sema, (ewe Mtume), uwaambie wale ambao wameshikamana na desturi za kiyahudi zilizopotoka, «Mkidai kiurongo kwamba nyinyi ndio vipenzi vya Allah Mtukufu na si watu wengine, basi tamanini kufa iwapo nyinyi ni wakweli katika madai yenu kuwa Allah Mtukufu Anawapenda nyinyi».

Na wala hawa Mayahudi hawatatamani kifo kabisa kwa vile wanavyoyapenda maisha ya duniani kuliko Akhera, na kwa kuogopa kuteswa na Allah Mtukufu, kwa sababu ya yale waliyoyatanguliza ya ukafiri na matendo maovu. Na Allah Mtukufu Anawajua mno madhalimu, hakifichiki Kwake chochote cha udhalimu wao.

Sema, «Kwa kweli mauti mnayoyakimbia hayakimbiliki, kwani ni yenye kuwajia wakati wenu wa kufa utakapofika, kisha Siku ya kufufuliwa mtarudishwa kwa Allah Mtukufu, mjuzi wa yale yaliyofichika na yanayoonekana, na hapo Atawapasha habari ya matendo yenu na Atawalipa nyinyi kwa hayo».

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkazifuata Sheria Zake kivitendo! Pindi mwadhini atakapoita kwa ajili ya Swala Siku ya Ijumaa, nendeni upesi msikilize hutuba na mtekeleze Swala, na muache uuzaji na pia ununuaji na kila kinachowashughulisha na hiyo Swala. Hilo mliloamrishwa ni bora kwenu kutokana na yaliyo humo ya kusamehewa dhambi zenu na kupatiwa malipo mema kutoka kwa Allah Mtukufu. Basi iwapo mnayajua manufaa ya nafsi zenu, fanyeni hilo. Kwenye aya hii kuna dalili kua kuhudhuria Swala ya Ijumaa na kusikiliza hutuba ni lazima.

Basi mkisha kuisikia hutuba na mkaitekeleza Swala, tawanyikeni kwenye ardhi na mtafute riziki za Allah Mtukufu, na mtajeni Allah Mtukufu kwa wingi katika hali zenu zote, ili mfaulu kuzipata kheri mbili: za (duniani na za Akhera).

Na pindi wanapoona baadhi ya Waislamu biashara au chochote miongoni mwa viliwazo vya duniani na pambo lake, hutawanyika kwenda huko na wakakuacha wewe umesimama juu ya mimbari unatoa hutuba. Waambie, (ewe Nabii), Yaliyoko kwa Allah Mtukufu ya thawabu na neema yana manufaa zaidi kwenu kuliko mambo ya lahwu na biashara. Na Allah Mtukufu, Peke Yake, Ndiye Bora wa wanaoruzuku na kutoa, basi muombeni na mjisaidie kwa kumtii, ili myapate yaliyoko Kwake ya kheri mbili: ya duniani na ya Akhera.

Wanapohudhuria wanafiki kwenye kikao chako, (ewe Mtume), husema kwa ndimi zao, Tunakubali kuwa wewe ni Mtume wa Allah Mtukufu, na Allah Mtukufu Anajua kuwa wewe ni mtume wake, na Allah Mtukufu Anashuhudia kwamba wanafiki ni warongo katika ushahidi wao kwako walioudhihirisha na wakauapia kwa ndimi zao na huku wameuficha ukanushaji wao.

Ukweli ni kwamba wanafiki wamevifanya viapo vyao wanavyoviapa ni kinga na ngao ya kuwakinga wasihukumiwe na kuadhibiwa, na wamejizuia wenyewe na kuwazuia watu na njia ya Allah Mtukufu iliyonyooka. Kwa kweli wao, ni maovu mno yale waliokuwa wakiyafanya.

Hilo ni kwa kuwa wao wameamini kijuujuu kisha kindanindani wamekufuru. Ndipo Allah Mtukufu Akapiga mhuri juu ya nyoyo zao kwa ukafiri wao, hivyo basi hawayaelewi yale yenye maslahi kwao.

Na unapowatazama wanafiki hawa, yanakufurahisha maumbile yao na mandhari yao, na wanapozungumza unayasikiliza mazungumzo yao kwa ufasaha wa ndimi zao, na hali wao kutokana na utupu wa nyoyo zao kuwa hazina Imani na akili zao kuwa hazina fahamu wala elimu yenye manufaa, ni kama vigogo vilivyotegemezwa kwenye ukuta, visivyokuwa na uhai, wanadhania kila sauti ya ukelele inawashukia wao na ina madhara kwao, kwa kujua kwao uhakika wa hali yao na uoga wao mwingi na hofu iliyojikita nyoyoni mwao. Wao ndio maadui wa kikwelikweli wenye uadui mwingi kwako na kwa Waumini. Basi jihadhari nao, Allah Mtukufu Amewadhalilisha wao na Amewatoa kwenye rehema zake. Basi ni vipi wanaiepuka haki na wanaelekea kwenye yale ambayo wamo ndani yake ya unafiki na upotevu?

Na wanapoambiwa hawa wanafiki, Njooni huku hali ya kutubia mtake msamaha kwa hayo yaliyotokea kwenu ya maneno maovu na mazungumzo ya ufedhuli, ili Mtume awaombee kwa Allah Mtukufu msamaha wa dhambi zenu, huvigeuza vichwa vyao na wakavitikisa kwa njia ya shere na kiburi. Na utawaona, (ewe Mtume), wanakupa mgongo na huku wanalifanyia kiburi jambo la kufuata yale ambayo walitakiwa wayafuate.

Hakuna tafauti kwa wanafiki hawa, uwaombee msamaha kutoka kwa Allah Mtukufu, (ewe Mtume), au usiwaombee, kwani Allah Mtukufu Hatazisamehe dhambi zao, kwa sababu ya kuendelea kwao na uasi na kujikita kwenye ukafiri. Hakika Allah Mtukufu Hawaelekezi kwenye Imani watu wanaomkanusha, waliotoka nje ya utiifu Kwake.

Wanafiki hawa ndio wanaosema kuwaambia watu wa Madina, «Msitoe kuwasaidia Maswahaba wa Mtume wa Allah Mtukufu waliohama mpaka wajiepushe naye.» Ni za Allah Mtukufu, Peke Yake, hazina za mbinguni na ardhini na vilivyomo humo miongoni mwa riziki, Humpa Anayemtaka na Humnyima Anayemtaka, lakini wanafiki hawaelewi kwamba riziki inatoka kwa Allah Mtukufu kwa ujinga wao wa kutomjua, kutakasika na kila upungufu ni Kwake na kutukuka ni Kwake.

Wanasema hawa wanafiki, «Tutakaporudi Madina, kundi letu lenye nguvu zaidi litalitoa kundi la Waumini lililo Nyonge zaidi.» Kwa hakika, nguvu na ushindi ni vya Allah Mtukufu, Aliyetukuka, ni vya Mtume Wake, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na ni vya wenye kumuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake, si vya wale wasiokuwa wao, lakini wanafiki hawalijui hilo kwa ujinga wao uliokita mizizi.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkazifuata Sheria Zake kivitendo! zisiwashughulishe mali zenu wala watoto wenu na kumuabudu Allah Mtukufu na kumtii. Na yoyote atakayeshughulishwa na mali Yake na watoto Wake na hilo la kumuabudu Allah Mtukufu, basi hao ndio waliopunjwa hisa zao za kukurubishwa kwa Allah Mtukufu na kupata rehema zake.

Na toeni, (enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake), sehemu ya kile tulichowapa katika njia za kheri, mkilikimbilia hilo kabla ya kifo hakijamjia mmoja wenu na kuziona dalili zake na alama zake, na hapo aseme kwa kujuta, «Mola wangu! Si unipe muda na uahirishe kifo changu kipindi kifupi! Nipate kutoa sadaka sehemu ya mali yangu na niwe miongoni mwa watu wema wachamungu?»

Na wala Allah Mtukufu hataichelewesha nafsi yoyote utakapokuja wakati wa kifo chake na umri wake kukoma. Na Allah Mtukufu, kutakasika na kila sifa ya upungufu ni Kwake, ni mtambuzi wa yale mnayoyatenda: mema na mabaya, na Atawalipa kwa hayo.

Vinamtakasa Allah Mtukufu na sifa zisizonasibiana naye vyote vilivyoko mbinguni na vilivyoko ardhini. Ni Wake Yeye Allah Mtukufu, kutakasika na kila upungufu ni Kwake, uendeshaji mambo usio na kizuizi katika kila kitu. Na Yeye Ndiye Mwenye sifa njema zilizo nzuri. Na Yeye juu ya kila kitu ni Muweza.

Allah Mtukufu Ndiye Aliyewafanya nyinyi mpatikane kutoka kwenye hali ya kutokuwako, kati yenu kuna wenye kuukanusha uungu Wake na baadhi yenu kuna wenye kuuamini na kufuata Sheria Zake kivitendo. Na Yeye, (kutakasika na kila sifa za upungufu ni Kwake), ni Mwenye kuviona vitendo vyenu, hakuna chochote chenye kufichika Kwake, na Atawalipa kwavyo .

Ameumba mbingu na ardhi kwa hekima kubwa, na Akawaumba nyinyi katika sura nzuri, na Kwake ndio marejeo Siku ya Kiyama, Amlipe kila mtu kwa matendo yake.

Anajua, kutakasika na kutukuka ni Kwake, kila kilichoko mbinguni na ardhini, na Anakijua mnachokificha, (enyi watu), na mnachokidhihirisha. Na Allah Mtukufu ni Mjuzi wa yale yanayodhamiriwa na vifua na kufichwa na nafsi

Je haikuwajia, (enyi washirikina), habari ya wale waliokufuru miongoni mwa watu waliopita kabla yenu, ulipowafikia mwisho mbaya wa ukafiri wao na uovu wa vitendo vyao hapa ulimwenguni, na kuwa kesho Akhera watakuwa na adhabu kali iumizayo?

Hayo yaliyowapata duniani na yatakayowapata kesho Akhera ni kwamba wao walikuwa wakijiliwa na Mitume wa Allah Mtukufu na alama za wazi na miujiza iliyodhihiri, walikuwa wakisema, «Je binadamu kama sisi wanatuongoza? Hapo wakamkufuru Allah Mtukufu, wakaukanusha ujumbe wa Mitume Wake na wakaipa mgongo haki wasiikubali. Na Allah Mtukufu Hana haja na kuamini kwao wala kuabudu kwao. Na Allah Mtukufu ni Tajiri, Ana utajiri uliotimia usio na mpaka, ni Mwenye kusifiwa kwa maneno Yake, matendo Yake, na sifa Zake, Hawajali wao wala haumdhuru Yeye upotevu wao chochote».

Walidai wale waliomkanusha Allah Mtukufu kwamba wao hawatatolewa kwenye makaburi yao baada ya kufa. Waambie, (ewe Mtume), «Ndio. Naapa kwa Mola wangu! Mtatolewa makaburini mwenu mkiwa hai, kisha mtapewa habari ya yale mliyoyafanya duniani. Na hilo kwa Allah Mtukufu ni sahali na rahisi».

Basi muaminini Allah Mtukufu na Mtume Wake, (enyi washirikina), na mjiongoze kwa Qur’ani Aliyomteremshia Mtume Wake. Na Allah Mtukufu kwa mnayoyafanya ni Mtambuzi, hakuna kinachofichika kwake cha matendo yenu na maneno yenu, na Yeye ni Mwenye kuwalipa kwa hayo Siku ya Kiyama.

Ikumbukeni Siku ya Mkusanyo ambayo Allah Mtukufu Atawakusanya wa mwanzo na wa mwisho. Siku hiyo ambayo ina mpunjano na mtengano kati ya viumbe: Waumini wawapunje makafiri na wenye kuasi, na wao hao (makafiri na waasi) iwadhihirikie wazi kuwa wao ndio waliopata hasara. Basi wenye Imani wataingia Peponi kwa rehema za Allah Mtukufu, na wenye ukafiri wataingia Motoni kwa uadilifu Wake. Na mwenye kumuamini Allah Mtukufu na akafanya matendo ya utiifu Kwake, Atamfutia dhambi zake na Amtie kwenye mabustani ya Pepo ambayo chini ya majumba yake ya fahari inapita mito ya maji, hali ya kukaa milele humo. Kukaa milele huko Peponi ndiko kufaulu kukubwa ambako hakuna kufaulu kushinda huko.

Na wale ambao wanapinga kwamba Allah Mtukufu Ndiye Mola wa haki na wakazikanusha dalili za kuwa Yeye Ndiye Mola na hoja za uungu Wake Alizowatuma nazo Mitume Wake, hao ni watu wa Motoni, ni wenye kukaa humo milele. Moto huo wa Jahanamu ni marejeo maovu mno watakayofikia.

Halimpati yoyote jambo lolote la shida isipokuwa kwa ruhusa ya Allah Mtukufu na mapitisho Yake na makadirio Yake. Na yoyote anayemuamini Allah Mtukufu, Atauongoza moyo Wake ufuate amri Zake na uridhike na mapitisho Yake. Atauongoza kwenye njia nzuri ya maneno, vitendo na hali. Kwani asili ya uongofu ni moyo, na viungo vinafuata. Na Allah Mtukufu kwa kila kitu ni Mjuzi, hakifichiki Kwake chochote miongoni mwa hivyo.

Na mtiini Allah Mtukufu, (enyi watu), katika yale Aliyoyaamrisha na Aliyoyakataza, na mfuateni Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), katika yale aliyowafikishia kutoka kwa Mola wake. Na iwapo mtaupa mgongo utiifu wenu kwa Allah Mtukufu na Mtume Wake, basi Mjumbe wetu hana madhara yoyote kutokana na kupa mgongo kwenu. Jukumu lake yeye ni kuwafikishia nyinyi yale aliyotumwa kwayo ufikishaji wenye maelezo ya wazi.

Allah Mtukufu, Peke Yake, Ndiye Ambaye hukuna muabudiwa wa kweli isipokuwa Yeye. Na kwa Allah Mtukufu tu wategemee Waumini, katika mambo yao yote.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake! Kwa hakika miongoni mwa wake zenu na watoto wenu ni maadui wenu, wanawazuia na njia ya Allah Mtukufu na wanawavunja moyo katika kumtii Allah Mtukufu, basi jihadharini nao wala msiwasikilize. Na iwapo mtayasamehe makosa yao, mkayapa mgongo na mkayaficha msiyatangaze, basi Allah Mtukufu ni Mwingi wa kusamehe na ni Mwingi wa rehema, Atawasamehe madhambi yenu, kwani Yeye, Aliyetakasika na kila upungufu, ni Mkubwa wa kusamehe na ni Mkunjufu wa rehema.

Haikua mali yenu wala watoto wenu isipokuwa ni majaribio na mtihani kwenu. Na kwa Allah Mtukufu, kuna thawabu kubwa kwa aliyechagua kumtii Yeye kuliko kumtii asiyekuwa Yeye na akatekeleza haki ya Allah Mtukufu katika mali yake.

Fanyeni juhudi zenu, (enyi Waumini), na tumieni nguvu zenu katika kumcha Allah Mtukufu, na msikilizeni Mtume wa Allah Mtukufu, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), usikilizaji wa kuzingatia na kufikiri, zifuateni amri Zake na myaepuke makatazo Yake na mtoe katika kile Alichowaruzuku Allah Mtukufu, hilo litakuwa bora kwenu. Na atakayeepukana na uchoyo na kubania kilichozidi katika mali, basi hao ndio watakaozipata kheri zote, watakaofaulu kupata kila wanalolitaka.

Iwapo mtatoa mali yenu katika njia ya Allah Mtukufu kwa kumtakasia Yeye na kwa moyo mzuri, Atawaongezea Allah Mtukufu thawabu za ambacho mmekitoa na Atawasamehe madhambi yenu. Na Allah Mtukufu ni Mwingi wa kurudisha shukrani kwa watoaji kwa kuwapa malipo mema ya kile walichokitoa, ni Mpole kwa kutoharakisha mateso kwa wanaomuasi.

Na Yeye, kutakasika na kila upungufu ni Kwake, ni Mjuzi wa kila lililofichika lisiloonekana na lile lililojitokeza linaloonekana, ni Mshindi Asiye na mshindani, ni Mwingi wa hekima katika maneno Yake na matendo Yake.

Ewe Mtume! Pindi mnapotaka, (wewe na Waumini), kuwapa talaka wake zenu, basi wapeni talaka wakiwa kwenye hali ya kukabili kipindi cha kukaa eda- (yaani kwenye hali ya usafi ambao hakukupatikana kuingiliwa), au katika hali ya mimba iliyodhahiri- na mshike hesabu ya eda, mpate kujua muda wa kuwarejea iwapo mtataka kuwarejea, na muogopeni Allah Mtukufu, Mola wenu. Wala msiwatoe wanawake waliopewa talaka kwenye majumba wanayokaa mpaka eda zao zimalizike, nazo ni hedhi tatu kwa asiyekuwa mdogo ambaye hajaanza kutokwa na damu na kwa aliyekatika damu kwa uzee na kwa mwenye mimba. Na haifai kwa wanawake hao kutoka majumbani mwao wenyewe isipokuwa watakapofanya kitendo kiovu cha wazi kama vile uzinifu. Na hizo ndizo hukumu za Allah Mtukufu alizozipitisha kwa waja Wake. Na Mwenye kuzikiuka hukumu za Allah Mtukufu, basi huyo amejidhulimu nafsi yake na ameipeleka mahali pa maangamivu. Hujui, (ewe mtoaji talaka), kwamba Allah Mtukufu huenda, baada ya talaka hiyo, Akaleta jambo usilolitazamia ukaja ukamrudia.

Na pindi kipindi cha eda ya wanawake waliopewa talaka kinapokaribia kumalizika, basi warudieni na muishi nao kwa wema pamoja na kuwapatia matumizi, au waacheni pamoja na kuwatekelezea haki zao bila kuwafanyia mambo ya kuwadhuru. Na wekeni mashahidi mnaporejeana na mnapoachana, wanaume wawili waadilifu miongoni mwenu. Na toeni, (enyi mashahidi), ushahidi wenu kwa ajili ya Allah Mtukufu tu na sio kwa kitu kingine. Hilo ambalo Allah Mtukufu Amewaamrisha kwalo anawaidhiwa nalo yule anayemuamini Allah Mtukufu na Siku ya Mwisho. Na yoyote atakayemuogopa Allah Mtukufu akayafuata kivitendo yale ambayo Amemuamrisha nayo na akayaepuka yale ambayo Amemkataza nayo, atamuwekea njia ya kutoka kwenye kila dhiki.

Na atamuwepesishia njia za kupata riziki kwa namna ambayo haikupita akilini mwake wala haikuwa kwenye hesabu zake. Na yoyote atakayemtegemea Allah Mtukufu basi Yeye Atamtosheleza kwa kumuondoshea yale yanayomkera katika mambo yake yote. Hakika Allah Mtukufu ni Mwenye kulifikia jambo Lake, Hapitwi na kitu chochote wala haelemewi na kitu chochote akitakacho, hakika Allah Mtukufu Amekiwekea kila kitu muda wake wa kuisha na kipimo ambacho kitu hicho hakiwezi kukipita.

Na wanawake walioachwa ambao damu zao za hedhi zimekatika kwa utu uzima wao, mkitatizika mkawa hamjui: ni nini hukumu yao? Basi, eda yao ni miezi mitatu. Na wanawake wadogo ambao hawajaingia damuni, eda yao ni miezi mitatu vilevile. Na wanawake wajawazito, eda yao inamalizika pale wanapozaa. Na yoyote atakayemuogopa Allah Mtukufu na akatekeleza hukumu Zake, Atamfanyia mambo Yake yawe mepesi duniani na Akhera.

Hayo yaliotajwa kuhusiana na mambo ya talaka na eda ni amri ya Allah Mtukufu Aliyoiteremsha kwenu, (enyi watu), ili muitumie. Na yoyote mwenye kumuogopa Allah Mtukufu akawa anamcha kwa kuyaepuka yale ya kumuasi na kuzitekeleza faradhi Zake, basi Atamfutia madhambi yake, Atamuongezea kwa wingi malipo yake huko Akhera na amuingize Peponi.

Wakalisheni, wale walioachwa miongoni mwa wake zenu kwenye kipindi chao eda, mahali mfano wa pale mnapokaa nyinyi kwa kadiri ya uwezo wenu. Wala msiwafanyie mambo ya kuwadhuru mkawafanyia uzito katika makazi. Na iwapo wake zenu mliowapa talaka ni waja wazito, basi wapeni matumizi pindi wakiwa kwenye eda zao mpaka watakapozaa. Na iwapo watawanyonyeshea watoto wenu kwa malipo, basi wapeni malipo yao, na amrishaneni nyinyi kwa nyinyi wema na roho nzuri. Na iwapo hamkukubaliana juu ya unyonyeshaji wa mama mzazi, basi baba atanyonyeshewa na mnyonyeshaji mwingine asiyekuwa mama aliyepewa talaka.

Na atoe matumizi mume kulingana na kile alichojaaliwa na Allah Mtukufu kumpa mkewe aliyeachana naye, na amlipie mwanawe, iwapo mume ana uwezo wa kipato. Na yule aliyepungukiwa na kipato ambaye ni fukara, basi na atoe kulingana na kile alichopewa na Allah Mtukufu katika matumizi. Masikini halazimishwi kutoa kama kile anacholazimishwa tajiri. Allah Mtukufu Ataleta, baada ya dhiki na shida, ukunjufu wa maisha na kutosheka.

Na kuna vitongoji vingi ambavyo watu wake waliasi amri ya Allah Mtukufu na amri ya Mitume Wake na wakaendelea kwenye ukiukaji wao na ukafiri wao, tukawahesabu juu ya matendo yao duniani hesabu kali mno na tukawaadhibu adhabu kubwa na mbaya.

Wakauonja mwisho mbaya wa ujeuri wao na ukafiri wao, na mwisho wa ukafiri wao ulikuwa ni maangamivu na hasara, hapana hasara nyingine baada ya hiyo.

Allah Mtukufu Amewaandalia watu hawa, waliokiuka mipaka na wakaenda kinyume na amri za Allah Mtukufu na amri za Mitume Wake, adhabu kali sana. Basi muogopeni Allah Mtukufu na mjihadhari na mambo Anayoyachukia, (enyi watu wenye akili zilizokomaa), mliomuamini Allah Mtukufu na Mitume Wake na mkazifuata Sheria Zake kivitendo! Kwa hakika Allah Mtukufu Ameteremsha kwenu, (enyi Waumini), Ukumbusho wa kuwakumbusha nao na kuwazindusha juu ya fungu lenu la kumuamini Allah Mtukufu na kuwa watiifu Kwake kivitendo.

Na ukumbusho huu ni Mtume anayewasomea aya za Allah Mtukufu zinazowafafanulia haki kwa kuitenga na ubatilifu, ili Apate kuwatoa, wale waliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na wakazifuata Sheria Zake kivitendo na wakawatii, kutoka kwenye giza la ukafiri kuwapeleka kwenye mwangaza wa Imani. Na yoyote atakayemuamini Allah Mtukufu na akafanya matendo mema Atamuingiza kwenye mabustani ya Peponi ambayo chini ya miti yake inapita mito ya maji, wasalie humo milele. Kwa hakika Allah Mtukufu Ameifanya riziki ya Muumini mwema iwe nzuri huko Peponi.

Allah Mtukufu, Peke Yake, Ndiye Aliyeziumba mbingu saba na Akaumba ardhi saba, na Akateremsha amri kupitia wahyi Aliyowateremshia Mitume Wake na kwa yale Anayowapangia viumbe Vyake kwayo kati ya mbingu na ardhi, ili mpate kujua, (enyi watu), kwamba Allah Mtukufu juu ya kila kitu ni Muweza, hakuna kinachomshinda, na kwamba Allah Mtukufu Amekizunguka kila kitu kiujuzi, basi hakuna kitu chochote kilichoko nje ya ujuzi Wake na uwezo Wake.

Ewe Mtume! kwanini unaizuia nafsi yako na halali Aliyokuhalalishia Allah Mtukufu kwa kutaka kuwaridhisha wake zako? Na Allah Mtukufu ni Mwenye kukusamehe, ni Mwenye huruma kwako.

Kwa hakika Amepasisha Allah Mtukufu kwenu, (enyi Waumini), kuvihalalisha viapo vyenu kwa kuvitolea kafara. Kafara yenyewe ni kuwalisha masikini kumi au kuwavisha au kuacha mtumwa huru. Na asiyepata cha kutoa, basi afunge siku tatu. Na Allah Mtukufu ni Mwenye kuwanusuru nyinyi na kuyasimamia mambo yenu. Na Yeye Ndiye Mjuzi wa mambo yanayowafaa Akayapitisha kwenu, Ndiye Mwingi wa hekima kwenye maneno Yake na matendo Yake.

Na pindi Mtume alipompa siri mke wake Hafṣah, (radhi za Allah Mtukufu zimshukie), ya mazungumzo fulani, na yeye alipomwambia maneno hayo mke mwenzake ‛Ᾱishah, radhi za Allah Mtukufu zimshukie, na Allah Mtukufu Akamjulisha Mtume Wake kuwa mkewe ameitoa siri yake, alimjulisha Hafṣah sehemu ya maneno aliyoyatoa na akayanyamazia mengine asimwambie kwa kuchunga heshima. Basi Mtume alipomwambia Hafṣah yale mazungumzo aliyoyatangaza, alisema hafsah, «Ni nani aliyekwambia maneno hayo?» Akasema Mtume, «Aliyeniambia hayo ni Allah Mtukufu, Aliye Mwingi wa ujuzi na utambuzi, Ambaye hakifichiki Kwake chenye kujificha chochote».

Iwapo mtarudi kwa Allah Mtukufu (ewe Ḥafṣah na ‛Ᾱishah) basi yatakuwa yamepatikana kwenu yanayopelekea kukubaliwa toba yenu, kwa kuwa nyoyo zenu zilielekea kwenye kuyapenda yale aliyoyachukia Mtume wa Allah Mtukufu, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), ya kutoa siri yake. Na mtakaposaidiana kuwa dhidi yake kwa kufanya yanayomuudhi, basi Allah Mtukufu Ndiye Msimamizi wake na Mtetezi wake na Jibrili na Waumini wema. Na Malaika, baada ya usaidizi wa Allah Mtukufu, ni wasaidizi wake na watetezi wake dhidi ya yoyote anayemuudhi na kumfanyia uadui.

Linalotarajiwa kwa Mola wake iwapo atawaacha nyinyi, (enyi wake zake), ni amuoze, badala yenu, wake wanyenyekevu kwa Allah Mtukufu, wenye kumuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake, wenye kumtii Allah Mtukufu, wenye kurudi kwenye yale anayoyapenda Allah Mtukufu ya kumtii, wenye kumuabudu kwa wingi, wenye kufunga sana, wakiwa wake wakuu miongoni mwao na wanawali.

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na mkazifuata Sheria Zake kivitendo! Zilindeni nafsi zenu kwa kuyatenda yale ambayo Amewaamrisha kwayo Allah Mtukufu na kuyaepuka yale ambayo Amewakataza nayo, na walindeni watu wenu kwa kile mnachotumia kujilinda nyinyi wenyewe na Moto ambao kuni zake ni watu na mawe. Watasimamia kuadhibiwa watu wa Motoni Malaika wenye nguvu walio thabiti katika usimamizi wao, wasioenda kinyume na Allah Mtukufu katika maamrisho Yake, na wanaotekeleza yale wanayoamrishwa nayo.

Na wataambiwa wale waliokanusha kwamba Allah Mtukufu Ndiye Mola wa haki na wakamkufuru, watakapoingizwa Motoni, «Msitafute nyudhuru Siku ya Leo, ukweli ni kwamba nyinyi mnapewa malipo ya yale ambayo mlikuwa mkiyafanya duniani».

Enyi mliomuamini Allah Mtukufu na mtume Wake na mkafuata Sheria Zake kivitendo! Acheni madhambi yenu na mrudi kwenye kumtii Allah Mtukufu, kurudi kwa mwisho kusikokuwa na ufanyaji maasia tena kwa, kutarajia Mola wenu Awafutie maovu ya matendo yenu, na Awaingize kwenye mabustani ya Peponi ambayo chini ya majumba yake ya fahari inapita mito ya maji, Siku ambayo Allah Mtukufu Hatamfedhehi Nabii na walioamini pamoja naye wala hatawatesa, bali Atavipandisha juu vyeo vyao. Nuru ya watu hawa itakuwa inatembea mbele yao na kuliani mwao huku wakisema, «Mola wetu! Tukamilishie nuru yetu mpaka tuvuke Sirāṭ na tuongoke njia ya kwenda Peponi, na utusamehe na uyatupilie mbali madhambi yetu na uyasitiri, kwani wewe Kwa hakika ni Muweza kila kitu».

Ewe Nabii! Pigana jihadi na wale waliouonyesha ukafiri waziwazi na wakautangaza, na pigana nao kwa upanga, na pigana jihadi na wale waliouficha ukafiri kwa hoja na kwa kusimamisha hukumu za Sheria na alama za Dini. Na utumie ukali na ugumu katika kupigana jihadi na makundi mawili hayo. Na makazi yao ambayo watakwenda kukaa huko Akhera ni moto wa Jahanamu. Na ni marejeo maovu mno hayo watakayoyarejea!

Allah Mtukufu Anapiga mfano wa hali ya makafiri katika kutangamana kwao na Waislamu, na kuwa karibu nao na kwamba hilo halitawanufaisha kitu, kwa kuwa wamemkufuru Allah Mtukufu, kuwa ni kama hali ya mke wa Nabii wa Allah Mtukufu, Nûḥ, na mke wa Nabii wa Allah Mtukufu, Lûṭ, kwa kuwa wote wawili walikuwa chini ya hifadhi ya ndoa ya waja wawili wema miongoni mwa waja wetu, wakawafanyia hao waume zao uhaini wa kidini, kwani wote wawili walikuwa makafiri! Mitume wawili hawa hawakuweza kuwatetea wake zao na adhabu ya Allah Mtukufu, na wakaambiwa wake wawili hao, «Ingieni Motoni pamoja na wenye kuingia huko.» Katika kupiga mfano huu pana dalili ya kwamba kuwa karibu na Manabii na watu wema hakufai kitu iwapo mtu mwenyewe ana matendo mabaya.

Na Allah Mtukufu Anapiga mfano wa hali ya Waumini- waliomuamini Allah Mtukufu, wakamuabudu Peke Yake na wakazifuata Sheria Zake kivitendo na kwamba hakuwadhuru kule kutangamana kwao na makafiri katika maingiliano yao- kuwa ni kama hali ya mke wa Fir‛awn aliyekuwa kwenye hifadhi ya ndoa ya aliyekuwa muovu mno miongoni mwa wale waliomkufuru Allah Mtukufu, na hali yeye alikuwa anamuamini Allah Mtukufu, pindi aliposema, «Mola wangu! Nijengee Nyumba huko kwako Peponi, na uniokoe na utawala wa Fir‛awn na ukafiri wake na yale matendo maovu yanayotokana na yeye, na uniokoe na watu wenye kumfuata katika udhalimu na upotevu, na uniokoe na mateso yao».

Na Allah Mtukufu Anapiga mfano kwa walioamini. Mfano wenyewe ni Maryam binti ‛Imrān aliyeihifadhi tupu yake na akailinda na uzinifu, basi Allah Mtukufu Akamuamrisha Jibrili, (amani imshukie), apulize kwenye mfuko wa nguo yake. Na ule mpulizo ukafika kwenye kizazi chake. Hapo akabeba mimba ya ‘Ῐsā, (amani imshukie), akayaamini maneno ya Mola wake, akafuata kivitendo Sheria Zake Alizozipasisha kwa waja Wake, na vitabu Vyake Alivyoviteremsha kwa Mitume Wake, na akawa ni miongoni mwa wenye kumtii.

Zimekithiri kheri za Allah Mtukufu na wema Wake kwa viumbe Vyake, Ambaye mkononi Mwake upo ufalme wa duniani na Akhera na mamlaka ya viwili hivyo, Anapitisha amri Yake na uamuzi Wake kwenye mamlaka Yake hayo, na Yeye kwa kila jambo ni Muweza. Faida inayopatikana katika aya hii ni kuwa inathibitisha sifa ya mkono kwa Allah Mtukufu Aliyetakasika na kutukuka, kwa namna inavyonasibiana na utukufu Wake.

Aliyeumba mauti na uhai ili awatahini nyinyi, (enyi watu), na kujua ni yupi miongoni mwenu aliye mwema wa matendo na utakasaji wa nia? Na Yeye Ndiye Mshindi Ambaye hakuna chochote kinachomshinda, Ndiye Mwingi wa msamaha kwa anayetubia miongoni mwa waja Wake. Katika aya hii pana kuhimiza kufanya utiifu na makemeo ya kutenda maasia.

Aliyeumba mbingu saba zilizopangika, baadhi yake juu ya nyingine, huoni katika uumbaji wa Allah Mtukufu (Mwingi wa rehema), ewe mwenye kuangalia, tofauti yoyote, basi rudia tena kuangalia mbinguni: je unaona mpasuko wowote au nyufa?

Kisha rudia kuangalia tena, mara kwa mara, yatakurudia hayo macho yakiwa manyonge na dhalili, hayataona upungufu wowote, na yatapatwa na usumbufu na uchovu.

Na hakika tumeupamba uwingu wa karibu unaoonekana na macho kwa nyota kubwa zenye kung’ara, na tumezifanya nyota hizo ni vimondo vyenye kuwachoma wenye kusikiliza kwa kuiba miongoni mwa mashetani, na tumewaandalia huko Akhera adhabu ya Moto wenye kuwaka, watakua ni wenye kuadhibika kwa joto lake.

Na wenye kumkanusha Mola wao watapata adhabu ya moto wa Jahanamu, na ubaya zaidi wa mahali pa mtu kurejea ni huo moto wa Jahanamu!

Waingizwapo hao wakanushaji ndani ya moto wa Jahanamu, watausikia ukitoa sauti kali yenye kutisha, huku ukichemka machemko makali sana.

Unakaribia huo moto wa Jahanamu kupasuka kwa ukali wa hasira ulizonazo juu ya wakanushaji. Kila linapotiwa humo kundi la watu, wale wawakilishi wa kusimamia mambo ya huo moto wa Jahanamu wanawauliza kwa njia ya kuwalaumu na kuwakaripia: Je kwani hakuwajia, huko duniani, mjumbe wa kuwatahadharisha na adhabu hii ambayo nyinyi mmo ndani yake?

Watawajibu kwa kusema, Ndio! Tumejiwa na Mjumbe anayetoka kwa Allah Mtukufu, akatuonya na tukamkanusha na tukasema kuhusu miujiza aliyokuja nayo: Allah Mtukufu hakumteremshia binadamu kitu chochote. nyinyi si kingine, (enyi Mitume), isipokuwa mmeenda mbali na haki.

Na watasema kwa kukubali makosa, «Lau tungekua tunasikia usikivu wa mwenye kutafuta haki, au tunafikiria juu ya yale tunayoitiwa kwayo, tusingekua kati ya watu wa Motoni».

Hivyo basi wakakubali kukanusha kwao na kukufuru kwao kulikowafanya wastahili adhabu ya Moto. Basi kuwa mbali na rehema za Allah Mtukufu ni kwa watu wa Motoni!

Hakika wale wanaomuogopa Mola wao, wakamuabudu hali wako mbali na macho ya watu, na wanaiogopa adhabu ya Akhera kabla hawajaiona, watapata msamaha wa dhambi zao kutoka kwa Allah Mtukufu na malipo mema makubwa ambayo ni Pepo.

Na yaficheni maneno yenu, (enyi watu), katika jambo lolote miongoni mwa mambo yenu, au yadhihirisheni, kwani yote mawili mbele ya Allah Mtukufu ni sawa. Hakika Yeye, kutakasika ni Kwake, ni Mjuzi wa yaliyomo ndani ya vifua, yatafichika vipi maneno yenu na matendo yenu Kwake?

kwani hajui, Mola wa viumbe, viumbe Vyake na mambo yao wakati Yeye Ndiye Aliyewaumba, Akalitengeneza umbo lao na Akalifanya zuri? Na Yeye Ndiye Mpole kwa waja Wake, Ndiye Mwenye kuwatambua wao na matendo yao.

Allah Mtukufu Peke Yake Ndiye Aliyewafanyia ardhi iwe nyepesi iliyotayarishwa mpate kutulia juu yake. Basi tembeeni sehemu zake na pande zake na mle riziki ya Allah Mtukufu Anayowatolea humo. Na Kwake Yeye Peke Yake ndio kuna Ufufuzi kutoka makaburini mwenu ili mhesabiwe na mlipwe. Katika hii aya pana ishara ya kuhimiza utafutaji riziki na uchumaji. Pia pana dalili kuwa Allah Mtukufu Ndiye Muabudiwa wa haki Peke Yake Asiye na mshirika, na pana dalili ya uwezo Wake, kukumbusha neema Zake na kuonya kuelemea duniani.

Je mmesalimika, (enyi makafiri wa Makkah), na Allah Mtukufu Aliye mbinguni kuwa Hatawadidimiza ardhini ikawa inatetemeka na nyinyi mpaka mkaangamia?

Au mmesalimika kuwa Allah Mtukufu Aliye juu ya mbingu Hatawatumia upepo wenye kuwapiga mawe madogomadogo? basi mtajua, (enyi makafiri), kua likoje onyo langu kwenu mnapoiona adhabu. Na huko kujua wakati huo hakutawanufaisha. Katika hii aya pana kuthibitisha kuwa Allah Mtukufu, Aliyetukuka, Yuko juu kwa namna inayonasibiana na utukufu Wake, kutakasika ni Kwake.

Kwa hakika walikanusha wale waliokuwa kabla ya makafiri wa Makkah kama vile watu wa Nûḥ, ‛Ᾱd na Thamūd walivyowakanusha Mitume wao. Basi kulikuwa namna gani kule kuwakasirikia kwangu na kuwageuzia kwangu neema waliyokuwa nayo kwa kuwateremshia adhabu na kuwaangamiza?

Je kwani walighafilika hawa makafiri wasiwatazame ndege juu yao wakiwa wanazikunjua mbawa zao angani na wakati mwingine wanazikunja na kuzitia mbavuni mwao? Hakuna mwenye kuwahifadhi wasianguke wakiwa katika hali hiyo isipokuwa Mwingi wa rehema. Hakika Yeye Anaona kila kitu, hakuna upungufu wala tofauti.

Bali ni nani huyu ambaye, kulingana na madai yenu, (enyi makafiri), kuwa ni kundi lenu, anayewanusuru asiyekuwa Allah Mtukufu Mwingi wa rehema, iwapo Yeye Atawatakia baya? Makafiri hawakuwa, katika madai yao isipokuwa wako katika kudanganywa na kupotezwa na Shetani.

Bali ni nani huyo mpaji anayedhaniwa atakayewapa nyinyi riziki iwapo Yeye Atazuia riziki Yake na Atawakatalia kuwapa? Bali makafiri wanaendelea kwenye ukiukaji wao na upotevu wao wakiwa katika hali ya ushindani, kujiona na kuikimbia haki, hawaisikii wala hawaifuati.

Je huyu anayetembea akiwa kichwa chake kimeinama hajui pa kuelekea wala namna ya kutembea ndiye aliyeko kwenye uongofu zaidi au ni yule anayetembea sawasawa? akiwa na kimo kilicholingana, aliye mzima, afuataye njia iliyo ya wazi isiyokuwa na kupinda? Na huu ni mfano Allah Mtukufu Amempigia kafiri na muumini.

Allah Mtukufu Ndiye Aliyewapatisha nyinyi kutoka kwenye hali ya kutokuwako, na akawafanya muwe na masikio ili msikie kwayo, macho ili muonee na nyoyo ili muelewe kwazo. Basi shukrani zenu kwa mola wenu enyi makafiri ni chache sana.

Waambie, «Allah Mtukufu ndiye Aliyewaumba na Akawaeneza ardhini. Na Kwake Yeye, PekeYake, mtakusanywa baada ya huku kutengana, ili mhesabiwe na mlipwe».

Na wanasema hao makafiri, «Ni lini itatimia ahadi hii, (ewe Muhammad?) Tupeni habari ya kipindi chake, (enyi Waumini), iwapo nyinyi ni wakweli katika yale mnayoyadai».

Waambie hao, (ewe Mtume), «Hakika ujuzi wa kipindi cha kusimama Kiyama uko kwa Allah Mtukufu Peke Yake, Ndiye Anayehusika nacho. Na hakika si lingine ni kwamba mimi ni muonyaji kwenu, ninawaonya na mwisho mbaya wa ukafiri wenu, na ninawaeleza kile Alichoniamrisha Allah Mtukufu nikibainishe upeo wa kubainisha».

Watakapoiona makafiri adhabu ya Allah Mtukufu ikiwa iko karibu nao na wakaishuhudia, utajitokeza unyonge na huzuni kwenye nyuso zao na hapo wataambiwa, kwa njia ya kuwalaumu na kuwakaripia, «Hii ndiyo ile mliokuwa mkitaka iharakishwe ulimwenguni».

Sema, (ewe Mtume), uwaambie hawa makafiri, «mnaonaje, iwapo Allah Mtukufu Atanifisha pamoja na Waumini walio pamoja nami, kama mnavyotamani, au Ataturehemu avicheleweshe vipindi vyetu vya kufa na Atuepushie adhabu yake, hivi ni nani ambaye atawahami makafiri na aizuie adhabu kali yenye kuumiza isiwafikie?»

Sema, «Ni Allah Mtukufu! Yeye Ndiye Mwingi wa rehema. Tumemuamini na tumeifuata Sheria Yake kivitendo na tumemtii. Na Kwake yeye, Peke Yake, tumetegemea katika mambo yetu yote. Basi mtajua, enyi makafiri, itakapoteremka adhabu, ni yupi kati ya makundi mawili miongoni mwetu: sisi na nyinyi, yuko mbali waziwazi na njia ya Allah Mtukufu iliyonyooka».

Sema, (ewe Mtume), Uwaambie hawa washirikina, «mnaonaje iwapo maji yenu mnayokunywa ni yenye kupotea ndani ya ardhi, mkawa hamyafikii kwa namna yoyote, hivi ni nani asiyekuwa Allah Mtukufu Atakayewaletea maji yenye kutembea ardhini na yenye kuonekana na macho?».

«Nūn» Yametangulia maelezo kuhusu herufi zilizokatwakatwa na kutengwa mwanzo wa sura ya Al- Baqarah. Anaapa Allah Mtukufu kwa Kalamu ambayo kwayo Malaika na watu wanaandikia, na kwa kile wanachokiandika cha kheri, manufaa na aina za elimu.

Hukuwa wewe, (ewe Mtume), kwa sababu ya neema ya Allah Mtukufu kwako, ya unabii na utume, ni mchache wa akili wala mwenye uduni wa maoni.

Na wewe una malipo makubwa yasiyopunguzwa wala kukatwa kwa yale matatizo unayopambana nayo katika ufikishaji ujumbe.

Na hakika wewe, (ewe Mtume), uko juu kwa tabia nzuri, nazo ni zile tabia njema zilizomo kwenye Qur’ani. Kwani kuifuata Qur’ani ilikua ni sifa yake, kwani alikua akitekeleza amri zake na kukomeka na yale yanayokatazwa.

Kwa kipindi cha karibu kijacho, utaona ewe Mtume, na wataona makafiri.

Wataona (makafiri) ugonjwa wa akili na wazimu viko kwa nani miongoni mwenu?

Hakika Mola wako, kutakasika ni Kwake, Ndiye Mjuzi zaidi wa kumjua mpotofu aliyeenda kinyume na Dini ya Allah Mtukufu na njia ya uongofu, na Yeye Ndiye Mjuzi zaidi wa kumjua mchamungu aliyeongoka kwenye njia ya haki.

Basi jikite kwenye msimamo ulionao, (ewe Mtume), wa kuenda kinyume na wakanushaji, na wala usiwatii.

Wanatamani uwe laini kwao na kuwakubalia baadhi ya misimamo waliyonayo, na wao wawe laini kwako.

Usimkubalie, (ewe Mtume), kila mtu mweye kuapa mara kwa mara.

Muongo sana, dhalili, msengenyaji watu, anayetembea baina yao kwa kuchochea ugomvi na kuchukua maneno ya baadhi yao kuwapelekea wengine kwa lengo la kuwachonganisha, bahili wa mali, mwenye uchoyo wa kuitumia katika njia ya haki.

Mwenye kuzuia sana ufanyaji wema, anayevuka mpaka wake katika kuwafanyia watu uadui na kutumia yaliyoharamishwa, mwingi wa madhambi.

Mshupavu katika ukafiri wake, mchafu na muovu na anayenasibishwa na baba asiye wake.

Na kwa kuwa yeye ni mwenye mali na watoto ndipo akakiuka mipaka na akaifanyia kiburi haki.

Ikawa akisomewa aya za Qur’ani na mtu yoyote huzikanusha na kusema kuwa hizo ni maneno ya urongo na itikadi za watu waliopita. Aya hizi, ingawa zimeteremka kwa baadhi ya washirikina, kama vile al-Walīd bin al-Mughīrah, zina onyo ndani yake kwa Muislamu kuwa asikubaliane na anayesifika kwa sifa hizi zenye kutukanika.

Tutaweka alama ya kudumu juu ya pua yake, ili afedheheke mbele za watu.

Sisi tumewatahini watu wa Makkah kwa njaa na ukame, kama tulivyowatahini wenye shamba walipoapa wakiwa pamoja, kwamba watakwenda kuvuna matunda ya shamba lao asubuhi mapema, ili wasiokuwa wao, kati ya masikini na mfano wao, wasipate kula katika mavuno hayo.

Na hawakusema walipopanga hayo, «Allah Mtukufu Akitaka».

Allah Mtukufu akaliteremshia shamba hilo moto ukaliteketeza kipindi cha usiku hali wakiwa wamelala.

Likapambaukiwa likiwa lishachomeka na kuwa leusi kama usiku wa giza.

Hapo wakaitana kipindi cha asubuhi.

Haya tokeni mapema mwende kwenye shamba lenu iwapo bado mnataka kuvuna matunda!

Wakatoka kwa haraka, huku wakinong’onezana.

Leo msimpe nafasi masikini yoyote kuingia shamba lenu.

Wakaenda kipindi cha mwanzo wa mchana kuelekea kwenye shamba lao wakiwa na lengo baya la kuwanyima masikini matunda ya shamba, wakiwa wana uwezo kamili wa kulitekeleza hilo kulingana na madai yao.

Walipolishuhudia shamba lao limechomeka walilikataa na wakasema, ‘Kwa hakika tumepotea njia ya kulifikia!

Na walipojua kuwa hilo ndilo shamba lao walisema, Bali sisi tumekoseshwa mazao yake kwa sababu ya nia yetu ya uchoyo na kuwanyima masikini.

Akasema muadilifu zaidi miongoni mwao, «Kwani sikuwaambia myafunge maneno yenu na matakwa ya Allah Mtukufu kwa kusema ‘Allah Mtukufu Akitaka’?»

Hapo wakasema, baada ya kurudi kwenye fahamu za uongofu, «Allah Mtukufu Mola wetu Ametakasika na udhalimu katika haya yaliyotupata, lakini ni sisi ndio tuliojidhulumu nafsi zetu kwa kuacha kuyafunga maneno yetu na matakwa ya Allah Mtukufu na kwa lengo letu baya».

Wakageukiana wao kwa wao wakilaumiana kwa kuacha kuyafunga maneno yao na matakwa ya Allah Mtukufu na kwa lengo lao baya.

Wakasema, «Ewe ole wetu! Sisi tulikuwa tumekiuka mpaka kwa kuwanyima masikini na kuenda kinyume na amri ya Allah Mtukufu».

Tunatarajia kwa Mola wetu kuwa Atatupa kilicho bora zaidi kuliko shamba letu, kwa kuwa tumetubia na tumekubali makosa yetu. Sisi tuna matumaini mema kwa Mola wetu, tunatarajia msamaha na tunaomba kheri. Mfano wa mateso hayo tuliyowatesa nayo wenye shamba, ndivyo yanavyokuwa mateso yetu duniani kwa kila anayeenda kinyume na amri ya Allah Mtukufu, na akazifanyia uchoyo neema za Allah Mtukufu Alizompa, kwa kutotekeleza haki ya Allah Mtukufu katika neema hizo.

Na kwa hakika adhabu ya Allah Mtukufu ni kubwa zaidi na ni kali zaidi kuliko adhabu ya duniani. Lau wangejua wangejiepusha na kila jambo lenye kusababisha kupata mateso hayo.

Hakika wale waliojikinga na mateso ya Allah Mtukufu kwa kufanya yale Aliyowaamrisha na kuacha yale Aliyoyakataza, watapata kwa Mola wao huko Akhera, mabustani ya Peponi ambayo ndani yake kuna starehe za daima.

Hivi tuwalinganishe wale wanaomnyenyekea Allah Mtukufu kwa kumtii na wale waliokufuru?

Mna nini nyinyi? Vipi mnatoa uamuzi huu wa kidhalimu, mkalinganisha baina yao katika malipo?

Au nyinyi mna kitabu kilichoteremshwa kutoka mbinguni, ambacho mnakuta ndani yake kuwa mtiifu ni kama muasi, mkawa mnayasoma hayo mnayoyasema?

Mkawa ndani ya kitabu hicho mna kila mnachokitamani? kwa hakika hilo nyinyi hamnalo.

Au nyinyi mna ahadi na mapatano ya lazima juu yetu mpaka siku ya kiama kuwa mtapata mnayoyataka na kuyatamani?

Waulize washirikina, (ewe Mtume), «Ni yupi katika wao anayeichukulia hukumu hiyo dhamana na ahadi kwamba atayapata hayo?»

Au wana waungu wanaowachukulia dhamana kwa wanayoyasema na kuwasaidia kuyafikia hayo wanayoyataka? Basi na wawalete iwapo wao ni wakweli katika madai yao.

Siku ya Kiyama, mambo yatakuwa magumu na kitisho chake kitakuwa kikubwa, na hapo Allah Mtukufu atakuja ili kutoa uamuzi baina ya viumbe, atafunua muundi Wake usiofanana na kitu chochote. Amesema mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), «Atafunua Mola wetu muundi Wake, hapo amsujudie kila mwanamume aliyeamini na mwanamke aliyeamini, na atasalia yule aliyekuwa akisujudu duniani kwa kujionesha na kusikika, mgongo wake ukigeuka na ukiwa mfupa mmoja.» Imepokewa na Bukhari na Muslim.

Yatakuwa yameinama macho yao, hawayainui, wamefunikwa na unyonge mkubwa kutokana na adhabu ya Allah Mtukufu, na hali wao walikuwa ulimwenguni wakiitwa kuswali na kumuabudu Allah Mtukufu wakiwa na nguvu zao na uwezo wa kufanya hivyo, wakawa hawasujudu kwa kiburi na kujiona wakubwa.

Basi, niache, (ewe Mtume), na wale wanaoikanusha hii Qur’ani! Ni juu yangu kuwalipa na kuwatesa. Tutawanyoshea mambo yao kwa kuwapa mali, watoto na neema nyiginezo, kwa njia ya kuwavutavuta kwa namna ya wao kutofahamu kuwa hiyo ndiyo njia ya kuwaangamiza.

Na ninawapa muhula na kuurefusha umri wao, wapate kuendelea kufanya dhambi. Hakika vitimbi vyangu kwa watu makafiri ni vya nguvu na vikali.

Au unawaomba, (ewe Mtume), hawa washirikina ujira wa kidunia kwa kuufikisha ujumbe? hivyo basi wao wakawa wamelazimishwa kubeba mzigo mzito wa gharama?

Au wao wana ujuzi wa ghaibu? wakawa wanaandika kutokana nao kile wanachokiamulia nafsi zao kwamba wao wana cheo bora zaidi kwa Allah Mtukufu kuliko wale wenye kumuamini?

Basi vumilia, (ewe Mtume), kwa kile Alichokiamua Mola wako na kukipitisha. Na miongoni mwa hivyo ni kuwapa muhula na kuchelewesha ushindi wako kwao. Na usiwe ni kama yule mtu wa chewa, naye ni Yūnus, (amani imshukie), alipokasirika na kutokuwa na uvumilivu na watu wake, pindi alipomuita Mola Wake, na huku amezongwa na maudhi, akimuomba Awaharakishie adhabu.

Lau si kufikiwa na neema ya Mola Wake kwa kumpa taufiki ya kutubia, angetupwa chini, kutoka tumboni mwa chewa, kwenye ardhi kavu yenye kuangamiza, na hali amefanya jambo la kulaumiwa.

Mola Wake Akamchagua kwa ujumbe Wake, Akamjaalia ni miongoni mwa watu wema waliokuwa wazuri wa nia, matendo na maneno.

Kwa hakika walikaribia makafiri walipoisikia Qur’ani kukudhuru kwa jicho la uhasidi kwa kukuchukia, lau si Allah Mtukufu kukuokoa na kukuhami, na wanasema kwa matamanio yao kwamba yeye ni Mwendawazimu.

Na haikuwa Qur’ani isipokuwa ni mawaidha na ukumbusho kwa viumbe wote miongoni mwa binadamu na majini.

Kwa hakika kiama ni chenye kutokea, ndani yake itatimia ahadi ya Allah Mtukufu na onyo Lake.

Kiyama chenyewe ni zipi sifa zake na hali zake?

Na kitu gani kilichokujulisha wewe, (ewe Mtume), na kukueleza uhakika wa Kiyama? na kikakupa picha ya janga lake na shida zake?

Thamûd, nao ni watu wa Ṣãliḥ, na ‘Ãd, nao ni watu wa Hûd, walikikanusha Kiyama ambacho kinagonga nyoyo kwa vitisho na janga lake.

Ama hao Thamûd waliangamizwa kwa ukelele mkubwa uliopita kiasi ukali wake.

Na ama ‘Ãd waliangamizwa kwa upepo wa baridi unaovuma kwa nguvu.

Allah Mtukufu Aliwasaliti nao masiku saba na michana minane yenye kufuatana, isiyokatika wala kusimama. Utawaona watu katika masiku hayo na michana hiyo wamekufa, kana kwamba ni vigogo vya mitende iliyo mibovu iliyolika ndani.

Basi hivi utamuona mtu yoyote miongoni mwao mwenye kusalia bila kuangamia?

Na akaja mpita kiasi katika uasi, Fir’awn na ummah waliomtangulia waliokanusha Mitume wao, na wakazi wa vijiji vya watu wa Lûṭ ambao miji yao iligeuzwa chinijuu wakiwa ndani kwa sababu ya kitendo kibaya walichokifanya, cha ukafiri, ushirikina na mambo machafu.

Kila ummah kati yao walimuasi mjumbe wa Mola wao ambaye alitumwa kwao, basi Allah Mtukufu Akawashika mshiko mkali mno.

Hakika maji yalipopita kipimo chake, mpaka yakawa juu ya kila kitu, tuliwabeba watu wa asili zenu pamoja na Nûḥ ndani ya jahazi ambalo ndilo lilikua sababu ya kuokoka Waumini na kuzamishwa makafiri.

Hili likiwa ni mazingatio na mawaidha, na ili lipate kulihifadhi tukio hilo kila sikio ambalo kazi yake ni kuhifadhi, na lielewe kile ambacho limekisikia.

Pindi Malaika atakapopuliza kwenye barugumu mpulizo mmoja, nao ni mpulizo wa kwanza ambao hapo patapatikana maangamivu ya ulimwengu.

Na pindi ardhi na milima itakapoinuliwa kutoka mahali ilipo, ikavunjwavunjwa na kugongwagongwa mara moja.

Wakati huo Kiyama kitasimama.

Na mbingu zitafanya ufa na ziwe dhaifu na kulegea Siku hiyo, hazitakuwa na mshikamano wala ugumu.

Na Malaika watakuwa kwenye pembe zake, na wataibeba Arshi ya Mola wako juu yao Siku ya Kiyama Malaika wanane miongoni mwa Malaika wakubwa.

Katika Siku hiyo, mtaorodheshwa kwa Allah Mtukufu, (enyi watu), ili mhesabiwe na mlipwe, hakuna chochote kitakachofichika kwa Allah Mtukufu miongoni mwa siri zenu.

Ama yule Atakayepewa kitabu cha matendo yake kwa mkono wake wa kulia, atasema akiwa katika hali ya ubashasha na furaha, Chukueni kitabu changu mkisome!

Mimi nilikuwa na yakini duniani kuwa nitapata malipo yangu Siku ya Kiyama, nikajiandalia nayo kwa matayarisho ya Imani na matendo mema.

Basi yeye atakuwa kwenye maisha ya furaha ya kumridhisha.

Kwenye Pepo ya juu kimahali na daraja.

Matunda yake yako karibu, anayachuma anayesimama, anayekaa na anayelala.

Wataambiwa, «Kuleni na kunyweni kila aina ya vyakula na vinywaji, mkiwa mbali na kila kero, mkiwa mmesalimika na kila mnalolichukia, kwa sababu ya matendo mema mliyoyatanguliza siku za ulimwenguni».

Na ama yule atakayepewa kitabu cha matendo yake kwa mkono wake wa kushoto, atasema akiwa katika hali ya kujuta na kupata hasara, Natamani lau nisingepewa kitabu changu.

Na natamani nisingejua malipo yangu!

Natamani lau kile kifo nilichokufa duniani kingekua ndicho chenye kukata kabisa mambo yangu na nisifufuliwe baada yake!

Mali yangu niliyoikusanya haikuninufaisha duniani!

Hoja zangu zote zimeniishia, na sina hoja tena ya kuitumia kama hoja.

Hapo waambiwe walinzi wa Moto wa Jahanamu, «Mchukueni mhalifu huyu mfanya dhambi, ikusanyeni mikono yake shingoni mwake muitie pingu».

Kisha mtieni kwenye Moto unaowaka sana, apate kulihisi joto lake.

Kisha mfungeni mnyororo wa chuma ambao urefu wake ni dhiraa sabini mumkokote nao na mumtie humo.

Kwani yeye hakuwa akiamini kuwa Allah Mtukufu Ndiye Mola wa Haki, Peke Yake, Asiye na mshirika.

Wala hakuwa akitenda matendo yanayoambatana na uongofu, wala hakuwa akiwahimiza watu duniani kuwalisha wenye uhitaji miongoni mwa masikini na wengineo.

Basi kafiri huyu Siku ya Kiyama hatakuwa na jamaa wa karibu wa kumuepushia adhabu.

Wala hatakuwa na chakula isipokuwa kile kinachotokana na usaha wa watu wa motoni.

Hakuna wenye kukila isipokuwa wale wenye dhambi, wanaoshikilia kumkanusha Allah Mtukufu.

Naapa kwa mnavyoviona miongoni mwa vitu vinavyoonekana.

Na vile msivyoviona miongoni mwa vile vilivyoghibu kwenu.

Hakika Qur’ani ni maneno ya Allah Mtukufu. Inasomwa na mjumbe mkubwa wa cheo na utukufu.

Na si maneno ya mshairi kama mnavyodai, ni kuchache mno kuamini kwenu.

Wala si tungo kama zile tungo za makuhani, ni kuchache mno kule kukumbuka kwenu na kutia akilini kuwa kuna tafauti baina ya mawili hayo.

Lakini hiyo Qur’ani ni maneno ya Mola wa viumbe wote aliyomteremshia Mtume Wake Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie).

Na lau Muhammad angetusingizia maneno tusiyoyasema.

Tungemtesa na tungemkamata kwa nguvu na uwezo, kwani nguvu ya kila kitu iko kwenye upande wake wa kulia.

Kisha tungemkata mshipa wa moyo wake.

Hataweza yoyote kuyazuia mateso yetu yasimpate.

Na hii Qur’ani ni mawaidha kwa wachamungu wanaofuata amri za Allah Mtukufu na kuyaepuka makatazo yake.

Na sisi kwa hakika tunajua kwamba miongoni mwenu kuna wanaoikanusha hii Qur’ani pamoja na kuwa dalili zake ziko wazi.

Na kwa hakika kuikanusha Qur’ani ni majuto makubwa kwa wenye kuikanusha pindi watakapoiona adhabu yao na kuona starehe za wenye kuiamini.

Na kwa hakika hii Qur’ani ni haki iliyothibiti na yakini isiyo na shaka.

Basi mtakase Allah Mtukufu, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, na kila sifa isiyonasibiana na haiba Yake, na umtaje kwa jina Lake tukufu.

Mmoja miongoni mwa washrikina amejiombea yeye na watu wake washukiwe na adhabu, adhabu ambayo ni yenye kuwapata siku ya kiama.

Bila shaka ni yenye kuwapata makafiri Siku ya kiyama, na hakuna mwenye kuizuia.

Hakuna mzuiaji yoyote wa kuizuia hiyo adhabu isipokuwa Allah Mtukufu, (Mwenye kuwa juu na mwenye utukufu na haiba).

Malaika na Jibrili wanapanda kuenda Kwake, (Aliyetukuka), kwa siku moja ambayo ni sawa na miaka elfu hamsini katika miaka ya duniani, nayo kwa aliyeamini ni kama muda wa Swala moja ya faradhi.

Basi vumilia, (ewe Mtume), kule kufanya kwao shere na kutaka kwao wafikiwe na adhabu kwa haraka, uvumilivu usiokuwa na shaka, wala kumshtakia asiyekuwa Allah Mtukufu.

Kwa kweli makafiri wanaiona adhabu kuwa iko mbali na wanaona kuwa si yenye kutokea.

Na sisi tunaiona ni yenye kutokea kwa kipindi cha karibu bila shaka.

Siku ambayo mbingu itayayuka iwe kama rojo la mafuta.

Na majabali yawe ni kama sufi iliyochanganywa na iliyoshanuliwa na kupeperushwa na upepo.

Wala mtu hatamuuliza jamaa yake wa karibu kuhusu jambo lake, kwani kila mmoja atashughulishwa na nafsi yake.

Watawaona na watawajua, na hakuna yoyote atakayeweza kumnufaisha yoyote. Kafiri atatamani kuikomboa nafsi yake na adhabu ya Siku ya Kiyama kwa watoto wake.

Na mkewe na ndugu yake.

Na jamaa zake wanaomhami na ambao anajinasibisha nao kwa ujamaa.

Na wote walio kwenye ardhi miongoni mwa binadamu na wengineo, ili aokoke na adhabu ya Allah Mtukufu.

Mambo sivyo kama vile unavyotamani yawe, ewe kafiri, ya kujikomboa, huo ni moto wa jahanamu, moto wake unawaka na kuroroma.

Joto lake linatoa kwa nguvu ngozi ya kichwa na sehemu nyingine za mwili.

Unamuita aliyeipa mgongo haki duniani na akaacha kumtii Allah Mtukufu na Mtume Wake.

Na akakusanya mali na kuiweka kwenye mahazina yake na asitekeleze amri ya Allah Mtukufu kwenye mali hiyo.

Hakika binadamu ameumbwa akiwa na tabia ya kuwa na pupa na kukosa jubra.

Yakimpata maudhi na shida, anakosa subra na kufa moyo.

Na yakimpata mambo mazuri na ukunjufu wa maisha, huwa ni mwingi wa kuzuia mambo hayo mazuri.

Isipokuwa wenye kusimamisha Swala.

Wanaochunga kuitekeleza katika nyakati zake zote, hakuna shughuli yoyote inayowashughulisha nayo.

Na wale ambao katika mali zao kuna fungu maalumu alilowafaradhishia Allah Mtukufu, nalo ni Zaka.

Wanazitoa kwa anayeomba msaada na kwa asiyeomba.

Na wale ambao wanaiamini Siku ya kuhesabiwa na kulipwa, wakajiandaa nayo kwa matendo mema.

Na wale ambao wanaiogopa adhabu ya Allah Mtukufu.

Hakika adhabu ya Mola wao haipaswi kwa yoyote kujiaminisha nayo.

Na wale ambao wanazitunza tupu zao na kila alichokiharamisha Allah Mtukufu.

Isipokua wake zao na vijakazi vyao, hakika kwa hao hawapatilizwi.

Basi mwenye kutaka kumaliza matamanio yake ya kimwili kwa wasiokuwa wake zake au vijakazi vyake, basi hao ndio wenye kukiuka mipaka ya halali na kuingia kwenye haramu.

Na wale ambao wanazitunza amana za Allah Mtukufu na amana za waja, na wanatunza ahadi zao pamoja na ahadi za Allah Mtukufu, Aliyetukuka, pamoja na za waja.

Na wale ambao wanatoa ushahidi wao kwa ukweli bila kubadilisha au kuficha.

Na wale ambao wanatunza utekelezaji Swala, na hawaharibu chochote cha wajibu katika hiyo Swala.

Hao waliosifika kwa sifa hizo njema, ni wenye kutulia kwenye mabustani ya Pepo, ni wenye kukirimiwa humo kwa kila aina ya takrima.

Ni msukumo gani unaowasukuma makafiri watembee kwa haraka kuelekea upande wako, (ewe Mtume), na huku wamenyoosha shingo zao kwako, wamekukabili kwa macho yao?

Wanajikusanya kuliani kwako na kushotoni kwako, wakiwa wamekaa kwa kupiga mduwara na wamejigawa vikundi mbalimbali, wanazungumza na kuona ajabu?

Je ana tamaa kila mmoja miongoni mwa makafiri kuwa Allah Mtukufu Atamuingiza kwenye Pepo ya starehe ya daima? Mambo sivyo kama vile wanavyotazamia. Wao hawataiingia hiyo Pepo kabisa.

Hakika sisi tumewaumba kwa kile wanachokijua cha maji matwevu kama wengineo, pamoja na hivyo hawakuamini. Basi vipi watapata heshima ya kuingia Pepo ya sterehe?

Sivyo hivyo. Najiapia Mimi Mwenyewe niliye Mola wa pande za kuchomoza na kutua jua, mwezi na sayari nyinginezo, kwa yanayopatikana humo miongoni mwa dalili za wazi za kujulisha kufufuliwa.

Kuwa Sisi tunaweza kuwaleta watu badala yao walio bora zaidi kuliko wao na watiifu zaidi wa Allah Mtukufu. Na hakuna yoyote atakayetushinda na kutuponyoka na kutuelemea iwapo tutataka kumrudisha hai baada ya kufa.

Basi waache wazame kwenye ubatilifu wao na wacheze kwenye ulimwengu wao, mpaka wakutane na Siku ya Kiyama ambayo wanaahidiwa kuwa wataadhibiwa.

Siku ambayo watatoka makaburini wakienda kwa haraka, kama walivyokuwa duniani wakienda mbio kwa waungu wao kuwaabudu badala ya Allah Mtukufu.

Hali ya kuwa macho yao ni Dhalili yanatazama chini, wamefunikwa na unyonge na udhalili. Hiyo ndiyo Siku waliyoahidiwa duniani na walikuwa wakiifanyia shere na kuikanusha.

Kwa hakika sisi tulimpeleka Nûḥ kwa watu wake na tukamwambia, «Waonye watu wako kabla ya kufikiwa na adhabu yenye kuumiza».

Nûḥ akasema, «Enyi watu wangu! Mimi kwenu nyinyi ni muonyaji wa wazi, anayewaonya na adhabu ya Allah Mtukufu iwapo mtamuasi».

Na mimi ni mjumbe wa Allah Mtukufu kwenu. Muabuduni Allah Mtukufu, Aliyetukuka, Peke Yake na muogopeni Yeye, na nitiini katika kile ninachowaamrisha na kuwakataza.

Mkinitii na kunikubali Allah Mtukufu Atawasamehe dhambi zenu na kuwasitiri, atawarefushia umri wenu mpaka kipindi kilichokadiriwa katika ujuzi wa Allah Mtukufu, Aliyetukuka. Kwani kifo kikija hakicheleweshwi kabisa. Lau mngelijua hilo mngefanya haraka kuamini na kutii.

Nûḥ akasema, «Mola wangu! Kwa hakika mimi nimewalingania watu wangu usiku na mchana ili wakuamini na wakutii».

Ulinganizi wangu kwao ili waamini, haukuwaongezea kitu isipokuwa kukimbia na kuipa mgongo haki.

Na mimi kila nilipowalingania ili wakuamini, ipate kuwa hiyo ni njia ya kuwasamehe dhambi zao, hutia vidole vyao masikioni mwao, ili wasisikie ulinganizi wa haki, na hujifunika nguo zao wasipate kuniona, na hujikita kwenye ukafiri na hufanya kiburi zaidi cha kutoikubali haki.

Kisha nikawalingania kwenye Imani kwa uwazi, na sio kwa kujificha.

Kisha nikawatangazia ulinganizi kwa sauti kubwa wakati mwingine, na nikaufanya huo ulinganizi kwa sauti ya chini wakati mwingine.

Nikawaambia watu wangu, ‘Muombeni Mola wenu msamaha wa dhambi zenu na tubieni Kwake kutokana na ukafiri wenu, hakika Yeye ni Mwingi wa kusamehe kwa anayetubia miongoni mwa waja Wake na akarudi Kwake.

Mtakapotubia na mkaomba msamaha, Allah Mtukufu Atawateremshia mvua nyingi ya mfululizo.

Ataiongeza mali yenu na watoto wenu, Atawafanya muwe na mabustani ya kuneemeka kwa matunda yake na uzuri wake, na Atawajaalia muwe na mito ambayo mtaitumia kwa kuipatia maji mimea yenu na pia wanyama wenu.

Mnani nyinyi, (enyi watu), hamuogopi ukubwa wa Allah Mtukufu na uwezo Wake?

Na hali yeye Amewaumba nyinyi katika miongo yenye kufuatana: tone la manii, kisha pande la damu, kisha nofu la nyama, kisha mifupa na nyama?

Kwani hamtazami namna alivyoumba Allah Mtukufu mbingu saba zilizopandana, kila uwingu juu ya mwingine?

Akajaalia mwezi, katika mbingu hizi, ni wenye mwangaza, na Akajaalia jua ni taa yenye kung’ara, ili kuwapatia mwangaza watu walioko ardhini?

Allah Mtukufu aliumba asili yenu kutokana na ardhi.

Kisha Atawarudisha humo ardhini baada ya kufa, na Awatoe Siku ya kufufuliwa kuwatoa kihakika.

Na Allah Mtukufu Amewafanyia hii ardhi kuwa tandiko kama mkeka.

Ili mfuate humo njia zilizo kunjufu.

Nûḥ alisema, «Mola wangu! Kwa hakika watu wangu wameendelea kuniasi na kunikanusha, na wanyonge miongoni mwao wakawafuata viongozi wapotevu ambao mali zao na watoto wao havikuwaongezea isipokuwa upotevu wa duniani na mateso ya Akhera».

Na hao viongozi wa upotevu wakawafanyia wafuasi wao wanyonge vitimbi vikubwa.

Na wakawaambia, ‘Msiache kuwaabudu waungu wenu mkaelekea kwenye kumubadu Allah Mtukufu Peke Yake, ambaye Nûḥ anawalingania nyinyi mumuabudu, na msimuache Wadd, Suwā‘, Yaghūth, Ya’ūq na Nasr. Na haya ni majina ya masanamu yao ambayo walikuwa wakiyaabudu badala ya Allah Mtukufu, na yalikuwa ni majina ya watu wema. Walipokufa, Shetani alitia kwenye mawazo ya watu wao wawatengenezee masanamu na picha ili wapate moyo, kama wanavyodai, wa kuwa watiifu wanapoyaona. Walipoondoka hao waliosimamisha masanamu na muda mrefu ukapita, wakaja watu wasiokuwa wao, Shetani akawatia tashwishi kwamba wakale wao waliopita walikuwa wakiyaabudu haya masanamu na picha na kutawasali nayo. Hii ndio hekima ya kuharamishwa masanamu na kuharamishwa ujengaji wa makuba juu ya makaburi. Kwa kuwa yakipitiwa na muda mrefu yanakuwa ni yenye kuabudiwa na wajinga.

Na hawa wafuatwa wamewapoteza watu wengi kwa vile walivyowapambia njia za upotofu. Kisha Nûḥ akaendelea kusema, «Na usiwaongezee, ewe Mola wetu, hawa waliozidhulumu nafsi zao kwa ukanushaji na ushindani isipokuwa kuwaepusha na haki».

Kwa sababu ya dhambi zao na ukakamavu wao kwenye ukafiri na uasi, walizamishwa kwa mafuriko na wakaingizwa baada ya kuzamishwa kwenye Moto unaowaka sana na kuchoma, na wasimpate, badala ya Allah Mtukufu, mwenye kuwaokoa au kuwaepushia adhabu ya Allah Mtukufu.

Na akasema Nûḥ, amani imshukie, baada ya kukata tamaa na watu wake, «Mola wangu! Usimuache yoyote miongoni mwa wale wanaokukanusha awe ni mwenye kuishi juu ardhi akizunguka na kutembea».

Hao ukiwaacha, bila kuwaangamiza, watawapoteza waja wako waliokuamini na kuwapotosha na njia ya haki, na haji yoyote kutoka kwenye vizazi vyao isipokuwa aliyepotoka na njia ya haki na kukukanusha na kukuasi.

Mola wangu! Nisamehe mimi, wazazi wangu wawili, mwenye kuingia nyumbani kwangu na hali yeye ameamini, wanaume na wanawake waliokuamini wewe, na usiwaongezee makafiri isipokuwa maangamivu na hasara, duniani na Akhera.

Sema, (ewe Mtume), Allah Mtukufu Ameniletea wahyi kwamba kundi la majini walisikiliza kisomo changu cha Qur’ani, na baada ya kusikia walisema kuwaambia watu wao, «Sisi tumeisikia Qur’ani iliyopambika katika uzuri wa maneno yake, ufasaha wake, hekima zake, hukumu zake na habari inazozielezea».

Inalingania watu kwenye ukweli na uongofu, na sisi tukaiamini na kuifuata kivitendo, na hatutomshirikisha Mola wetu Aliyetuumba na yoyote katika kumuabudu.

Na kwamba Yeye Ambaye utukufu Wake uko juu pamoja na haiba Yake, Hakumfanya yoyote kuwa mke au mtoto.

Na kwamba fedhuli wetu, Iblisi, alikuwa akisema kumsingizia Allah Mtukufu aliyetukuka neno lililo mbali na ukweli na usawa, la kudai kuwa Yeye ana mke au mtoto.

Na kwamba sisi tulidhani kuwa hakuna yoyote atakayemzulia Allah Mtukufu Aliyetukuka urongo, si katika binadamu na si katika majini, wa kumnasibishia Yeye mke na mtoto.

Na kwamba wanaume miongoni mwa binadamu walikuwa wakijilinda na wanaume miongoni mwa majini, na hawa wanaume wa kijini hawakua isipokua wakiwazidishia binadamu hofu, na kutishika. Kujilinda huku na asiyekuwa Allah Mtukufu, ambako Allah Mtukufu aliwakataza watu wa zama za ujinga, ni katika ushirikina mkubwa ambao Allah Mtukufu hausamehe isipokuwa kwa kutubia kidhati kutokana nao. Katika aya hii pana onyo kali juu ya kitendo cha kuwaendea wachawi, makuhani na mfano wao.

Na kwamba makafiri wa kibinadamu walidhania kama mlivyodhania, (enyi majini), kuwa Allah Mtukufu Aliyetukuka hatamfufua yoyote baada ya kufa.

Na kwamba sisi, mkusanyiko wa majini, tulitaka kufika mbinguni, kusikiliza maneno ya watu wake, tukaikuta imejazwa Malaika wengi wenye kuilinda na vimondo vya moto ambavyo wanarushiwa wenye kuikaribia.

Na sisi tulikuwa kabla ya hapo tunakalia sehemu fulani za mbingu ili kusikiliza habari zake. Basi mwenye kujaribu sasa kusikiliza kwa kuiba atapata kimondo cha moto chenye kumngojea kimchome na kimuangamize. Na katika aya mbili hizi pana kubatilisha madai ya wachawi na makuhani wanaodai kuwa wanajua ghaibu na kuwadanganya wachache wa akili kwa urongo wao na uzushi wao.

Na kwamba sisi, mkusanyiko wa majini, hatujui: ni mabaya Allah Mtukufu Anataka kuwateremshia watu wa ardhini au Anawatakia mazuri na uongofu?

Na kwamba sisi, miongoni mwetu kuna wema wachamungu na miongoni mwetu kuna watu ambao wako chini ya hapo: wao ni makafiri na wenye kuasi. Sisi tuko mapote na mila tofauti.

Na kwamba sisi tuna yakini kuwa Allah Mtukufu Ana uwezo juu yetu, na sisi tuko kwenye mkamato Wake na mamlaka Yake; hatuwezi kumponyoka Anapotaka kutufanya jambo lolote popote pale tulipo. Na hatutaweza kuyakwepa mateso Yake kwa kukimbilia kwenda mbinguni iwapo atatutakia mabaya.

Na sisi tulipoisikia Qur’ani tuliiamini na tukakubali kuwa ni ukweli unaotoka kwa Allah Mtukufu. Basi mwenye kumuamini Mola wake, kwa hakika yeye hataogopa kupunguziwa mema yake wala kudhulumiwa kwa kuongezewa makosa yake.

Na kwamba miongoni mwetu kuna wenye kumnyenyekea Allah Mtukufu kwa kumtii, na miongoni mwetu kuna waliopotoka, walio madhalimu, ambao walienda kombo na njia ya haki. Basi wenye kujisalimisha kwa Allah Mtukufu na kumnyenyekea kwa utiifu, hao ndio walioelekea njia ya haki na usawa, wakajibidiisha kuichagua, na Allah Mtukufu Akawaongoza kuifikia.

Ama wale waliopotoka na njia ya Uislamu, watakuwa ni kuni za Moto wa Jahanamu.

Na lau makafiri wa kibinadamu na kijini wangefuata njia ya Uislamu na wasijiepushe nayo, tungewateremshia maji mengi, na tungewakunjulia riziki duniani,

Tungefanya hayo ili tuwafanyie mtihani kuwa ni vipi watazishukuru neema za Allah Mtukufu juu yao? Na yoyote mwenye kupa mgongo utiifu wa Allah Mtukufu na kusikiliza Qur’ani na kuizingatia na kuifuata kivitendo, Allah Mtukufu Atamuingiza kwenye adhabu kali iliyo ngumu.

Na kwa hakika misikiti ni ya kuabudiwa Allah Mtukufu Peke Yake, basi msiabudu humo asiyekuwa Yeye. Na mtakasieni maombi na ibada humo, kwani misikiti haikujengwa isipokuwa kwa ajili Allah Mtukufu Aabudiwe humo Peke Yake, na sio mwingine asiyekuwa Yeye. Katika aya hii kuna ulazima wa kuiepusha misikiti na kila kinachokoroga utakasaji wa Allah Mtukufu na ufuataji Mtume Wake, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie).

Na kwa hakika Aliposimama Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), kumuabudu Mola wake, walikaribia majini kumwangukia wakiwa makundi yaliyojikusanya na kupandana, kwa kusongamana sana ili wapate kuisikia Qur’ani kutoka kwake.

Waambie, (ewe Mtume), hawa makafiri, «Kwa hakika mimi ninamuabudu Mola wangu Peke Yake, wala simshirikishi na Yeye kitu chochote katika kuabudu».

Sema, (ewe Mtume), uwaambie hawa makafiri, «Mimi siwezi kuwaondolea shida yoyote wala kuwaletea manufaa yoyote».

Sema, «Hakika mimi sina yoyote wa kuniokoa na adhabu ya Allah Mtukufu iwapo nitamuasi, na sitapata asiyekuwa Yeye mahali pa kukimbilia niepukane na adhabu Yake».

Ninachokiweza mimi na kukimiliki ni kuwafikishia kutoka kwa Allah Mtukufu kile Alichoniamrisha niwafikishie, na ujumbe Wake ambao Alinituma niwaletee. Na mwenye kumuasi Allah Mtukufu na Mtume Wake na akaipa mgongo Dini yake basi malipo yake ni moto wa Jahanamu ambao hatatoka humo milele.

Mpaka watakapoishuhudia washirikina adhabu wanayoahidiwa, hapo watajua itakapowashukia: ni nani ambaye mtetezi wake na msaidizi wake ni mnyonge zaidi na ambaye askari wake ni wachache zaidi?

Waambie hawa washirikina, (ewe Mtume), Mimi sijui: Je adhabu hii mliyoahidiwa zishakaribia zama zake au Mola wangu ataufanya muda wake wa kuja uwe mrefu?

Na Yeye, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, ni mjuzi wa kisichoonekana na macho. Hatakidhihirisha hicho kisichoonekana kwa yoyote miongoni mwa viumbe Wake.

Isipokuwa kwa yule Aliyemchagua Allah Mtukufu na kumpendelea kwa kumpa utume, kwani Yeye huwajuza baadhi ya yale yaliyofichika yasionekane. Na Anatuma, mbele ya huyo Mtume na nyuma yake, Malaika wenye kumhifadhi na majini, ili wasiisikilize kwa kuiba jambo hilo la ghaibu, kisha wakaambiana kwa siri kisha wakawadokeza makuhani.

Ili Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), ajue kwamba Mitume kabla yake walikuwa kwenye hali kama yake ya ufikishaji haki na ukweli, na kwamba yeye atalindwa kutokana na majini kama walivyolindwa wao, na kwamba Allah Mtukufu, ujuzi Wake umeyazunguka mambo yao waliyonayo ya nje na ya ndani, miongoni mwa sheria na hukumu na mengineyo, hakuna chochote kinachompita katika hayo, na kwamba Yeye Amekidhibiti kila kitu kwa hesabu, hakuna chochote kinachofichika Kwake.

Ewe uliojifunika nguo zako!

Inuka uswali kipindi cha usiku isipokuwa sehemu chache yake.

Inuka kwa muda wa nusu ya usiku au chini ya hapo kidogo mpaka ufikie theluthi.

Au ongeza zaidi ya nusu mpaka ufikie theluthi mbili. Na usome Qur’ani kwa utaratibu na utulivu, uzipangilie vizuri herufi zake na vituo vyake.

Hakika tutakuteremshia, (ewe Nabii), Qur’ani tukufu inayokusanya maamrisho na makatazo na hukumu za kisheria.

Hakika ibada unayofanya ndani ya usiku ina athari kubwa zaidi moyoni, na maneno yanabainika zaidi, kwa kuwa moyo uko mtupu hauna bughudha za kilimwengu.

Hakika wewe katika kipindi cha mchana una wakati wa kuzunguka na kushughulika katika mambo yenye maslahi nawe, na kufanya harakati nyingi kwa majukumu ya utume, basi wakati wa usiku ipe nafasi nafsi yako kumuabudu Mola wako.

Na ulitaje, (ewe Nabii), jina la Mola wako, umuombe kwalo na ujitundike Kwake kikamilifu katika ibada yako na ujitegemeze Kwake.

Yeye Ndiye Mmiliki wa Mashariki na Magharibi. Hakuna muabudiwa kwa haki isipokuwa Yeye. Basi mtegemee na umuachie Yeye mambo yako.

Na uvumilie kwa yale ambayo washirikina wanayasema kuhusu wewe na kuhusu Dini yako. Na uende kinyume na wao katika maneno yao ya ubatilifu pamoja na kuwapuuza na kuacha kuwarudishia.

Na uniache mimi, (ewe Mtume), na hawa wakanushaji wa aya zangu, wenye starehe na kubobea kwenye ulimwengu, na uwape mhula wa muda mchache kwa kucheleweshewa adhabu mpaka muda wa wao kuadhibiwa ufike.

Kwa hakika wao watapata kwetu huko Akhera pingu nzito na Moto wenye kuwaka ambao watachomwa nao.

Na watapata chakula cha kuchukiza chenye kusakama kooni kisicho na ladha, na adhabu inayoumiza.

Siku itakapotikisika na kusukikasukika ardhi na majabali mpaka majabali yawe mlima wa mchanga wenye kutiririka na kupeperuka, baada ya kuwa kwenye hali ya ugumu na ukavu.

Hakika sisi tumemtuma kwenu nyinyi, (watu wa Makkah), Muhammad kuwa ni Mtume, mwenye kutoa ushahidi wa ukafiri na uasi unaotokana nanyi, kama vile tulivyomtuma Mûsã kuwa Mtume kwenda kwa Fir’awn aliyepita kiasi katika uasi.

Basi Fir’awn akamkanusha Mûsã na asiukubali utume wake, na akakataa amri yake, tukamuangamiza maangamivu makali. Hapa pana onyo la kumuasi Mtume Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), kwa kuogopea isije ikamfika mwenye kuasi mfano wa kile kilichomfika Fir‘awn na watu wake.

Vipi mtajikinga nafsi zenu, mkikufuru, na adhabu ya Siku ya Kiyama ambayo huwafanya watoto wadogo watokwe na mvi kwa ukubwa wa janga lake na unguliko lake?

Mbingu zitapasuka Siku hiyo, kwa ukubwa wa janga lake, hakika ahadi ya Allah Mtukufu, Aliyetukuka, ya kuwa Siku hiyo itakuja ni yenye kutimia bila shaka.

Hakika hizi aya ambazo ndani yake kuna kukhofisha na ukemeaji ni mawaidha na mazingatio kwa watu. Basi mwenye kutaka kuwaidhika na kunufaika nazo, na achukue utiifu na uchamungu kuwa ni njia ya kumfikisha kwenye radhi za Mola wake Aliyemuumba na kumlea.

Hakika Mola wako, (ewe Mtume), Anajua kuwa wewe unasimama kwa swala ya Tahajudi kipindi cha usiku, wakati mwingine chini ya theluthi mbili za usiku, na wakati mwingine unasimama nusu yake, na wakati mwingine theluthi yake. Na wanasimama pamoja nawe kundi la Maswahaba wako. Na Allah Mtukufu, Peke Yake, Ndiye Anayekadiria usiku na mchana, na Anajua vipimo vyake na kipindi kinachopita na kinachobakia, cha mchana na usiku. Allah Mtukufu Anajua kwamba haiwezekani kwenu nyinyi kusimama usiku wote, hivyo basi akawafanyia mambo kuwa mepesi kwenu. Na msome kwenye Swala ya usiku kile kilichokuwa chepesi kwenu kukisoma katika Qur’ani. Allah Mtukufu anajua kuwa miongoni mwenu kuna wanaoelemewa na ugonjwa wasiweze kusimama usiku. Na kuna watu wengine wanatembea ardhini wakifanya biashara na kazi wakitafuata riziki za Allah Mtukufu za halali. Na kuna watu wengine wanapigana jihadi katika njia ya Allah Mtukufu kuliinua neno Lake na kutangaza dini Yake. Basi someni kutoka kwenye Qur’ani kile kilicho chepesi kwenu, na endeleeni kutekeleza faradhi za Swala, na toeni Zaka za lazima kwenu, na toeni sadaka za mali zenu katika njia za wema na hisani kwa kutaka radhi za Allah Mtukufu. Na chochote kile mnachokifanya miongoni mwa njia za wema na kheri na matendo ya utiifu, mtapata malipo yake na thawabu zake kwa Allah Mtukufu Siku ya Kiyama, na hiyo ni bora zaidi kuliko kile mlichokitanguliza duniani na ni chenye thawabu kubwa zaidi. Na mtake msamaha wa Allah Mtukufu katika hali zenu zote. Hakika Allah Mtukufu ni Msamehevu sana kwenu, ni Mwenye huruma na nyinyi.

Ewe uliojifunika nguo zako!

Inuka kutoka kwenye malazi yako uwaonye watu na adhabu ya Allah Mtukufu.

Na umkusudie Mola wako, Peke Yake, kwa kumtukuza, kumpwekesha na kumuabudu.

Na usafishe nguo zako kutokana na najisi, kwani usafi wa nje ni katika kutimia usafi wa ndani.

Na uendelee daima kuyahama na kuwa mbali na masanamu na mizimu, na matendo ya ushirikina yote usiyakaribie.

Na usitoe kitu kumpa mtu kwa lengo la kupata zaidi ya hiko.

Na kwa ajili ya kupata radhi za Allah Mtukufu, vumilia juu ya maamrisho na makatazo.

Pindi patakapopulizwa kwenye barugumu mpulizo wa Ufufuzi na kutolewa kaburini.

Siku hiyo itakuwa ni siku ngumu.

Ni siku ngumu kwa makafiri na si rahisi kwao, hawatasalimika na yale walionayo ya kujadiliwa hesabu zao na vitisho vingine vikubwa.

Niache mimi, (ewe Mtume), na huyu niliyemuumba ndani ya tumbo la mama yake akiwa peke yake, hana mali wala watoto.

Nikamfanya awe na mali nyingi yenye kuenea.

Na watoto waliyoko naye hapo Makkah hawamuondokei.

Na Nikamsahilishia kwa kumrahisishia njia za maisha.

Kisha yeye anatamani, baada ya vitu hivi alivyopewa, nimuongezee kwenye mali yake na watoto wake na huku yeye amenikanusha.

Mambo sivyo kama anavyodai huyu mwenye kuasi, mtenda dhambi. Simuongezei zaidi ya hicho nilichompa, kwa kuwa alikuwa mshindani mkanushaji wa Qur’ani na hoja za Allah Mtukufu kwa viumbe Wake.

Nitampa mateso magumu na adhabu isio na mapumziko. Anayekusudiwa hapa ni Al-Walīd mtoto wa Al-Mughī rah aliyekuwa akishindana na haki na akijitokeza kupigana vita na Allah Mtukufu na Mtume Wake. Haya ndiyo malipo ya kila mwenye kushindana na haki na kuipiga vita.

Kwa hakika yeye aliwaza ndani ya nafsi yake, akatayarisha la kusema ili kumtukana Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na Qur’ani.

Hivyo basi akalaaniwa na akastahili, kwa hilo, maangamivu, kwani ni vipi alijiandaa ndani ya nafsi yake kwa hayo matusi?

Kisha akalaaniwa tena, na vipi alipanga hayo?

Kisha akafikiria kuhusu kile alichokipanga na kukitayarisha cha kuitia dosari Qur’ani.

Kisha akafinya uso wake na akazidi katika hali ile ya ukunjaji uso kwa kukosa hila za kufanya, na kutopata dowa lolote la kuitia dosari Qur’ani.

Kisha akarudi kuipa mgongo haki, na akajiona ni mkubwa wa kutofaa kuikubali.

Hapo akasema kuhusu Qur’ani, «Haya anayoyasema Muhammad si chochote isipokuwa ni uchawi uliopokewa kutoka kwa watu wa mwanzo waliopita».

Haikuwa hii Qur’ani isipokuwa ni maneno ya viumbe ambayo Muhammad amejifunza kutoka kwao, kisha akadai kuwa yanatoka kwa Allah Mtukufu.

Basi nitamuingiza kwenye moto wa Jahanamu, ili alionje joto lake na achomeke kwa moto wake.

Na ni lipi lililokujulisha wewe ni kitu gani hiyo Jahanamu?

Haibakishi nyama wala haiachi mfupa isipokuwa huvichoma.

Unageuza ngozi ya mwili, unazifanya ngozi kuwa nyeusi na unazichoma.

Wanasimamia mambo yake na kushikilia kazi ya kuwatesa watu wake Malaika kumi na tisa katika washika zamu wa Motoni wenye nguvu.

Na hatukuwafanya washika hazina wa Motoni isipokuwa miongoni mwa Malaika washupavu. Na hatukuiweka idadi hiyo isipokuwa kuwatahini wale waliomkufuru Allah Mtukufu, na ili imani ya yakini ipatikane kwa wale Mayahudi na manaswara waliopewa Vitabu kwamba yaliyokuja ndani ya Qur’ani juu ya washika hazina wa Motoni ni ukweli utokao kwa Allah Mtukufu Aliyetukuka, kwani hayo yanaafikiana na vitabu vyao, na ili Waumini wazidi kumuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na waifuate Sheria Yake kivitendo, na ili wasilifanyie shaka hilo wale Mayahudi na manaswara waliopewa Vitabu na wale wenye kumuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake, na ili wapate kusema wale wenye unafiki ndani ya nyoyo zao na makafiri, «Ni lipi alilolikusudia Allah Mtukufu kwa idadi hii ya ajabu?» Kwa mfano wa hayo yaliyotajwa, Allah Mtukufu Anampoteza Anayetaka kumpoteza na Anamuongoza Anayetaka kumuongoza. Na hakuna ajuwaye idadi ya askari wa Mola wako, na miongoni mwao ni Malaika, isipokuwa Allah Mtukufu Peke Yake. Na haukuwa huu Moto isipokuwa ni ukumbusho na mazingatio kwa watu.

Mambo sivyo kama walivyotaja ya ukanushaji Mtume katika yale aliyokuja nayo! Anaapa Allah Mtukufu, Aliyetakasika na kila sifa ya upungufu, kwa mwezi.

Na kwa usiku unapogeuka kwenda zake.

Na kwa asubuhi inapotoa mwangaza na kufunuka.

Hakika Moto ni mojawapo ya mambo makubwa.

Ni kwa ajili ya kuwaonya na kuwahofisha watu.

Kwa anayetaka miongoni mwenu kujiweka karibu na Mola wake kwa kufanya matendo ya utiifu, au kujikalisha nyuma kwa kufanya matendo ya uasi.

Kila nafsi imefungwa na kuwekwa rehani kwa ilichokitenda, miongoni mwa matendo mema au mabaya, Haifunguliwi mpaka itekeleze haki za lazima zilizo juu yake na ipatiwe malipo yanayostahili kupatiwa.

Isipokuwa Waislamu waliotakaswa, watu wa upande wa kulia waliojikomboa kwa utiifu.

Wao watakuwa kwenye mabustani ya Peponi ambayo sifa zake hazifikiwi ukomo. Watakuwa wakiulizana wao kwa wao.

Kuhusu makafiri waliojikosea nafsi zao.

Ni lipi lililowaingiza kwenye moto wa Jahanamu na likawafanya mlionje joto lake lililo kali sana?

Wahalifu watasema, «Hatukuwa ni miongoni mwa wanaoswali duniani».

Na hatukuwa tukitoa sadaka na kuwafanyia wema wahitaji na maskini.

Na tulikuwa tukizungumza maneno ya ubatilifu na watu wa upotofu na upotevu.

Na tulikuwa tukiikanusha Siku ya kuhesabiwa na kulipwa.

Mpaka kifo kikatujia na hali sisi tuko kwenye mambo hayo mabaya ya upotevu.

Basi hayatawafaa chochote maombezi ya wenye kuombea, miongoni mwa Malaika, Manabii na wengineo, kwa kuwa aombewaye ni yule aliyechaguliwa na Allah Mtukufu na akamuidhinisha mwenye kumuombea amuombee.

Basi wana nini hawa washirikina wamejiepusha na Qur’ani na mawaidha yaliyomo ndani yake?

Kana kwamba wao ni pundamilia wanaobabaika.

Wanaomkimbia simba mwenye kushambulia.

Bali kila mmoja, miongoni mwa hawa washirikina, anatamani ateremshiwe kitabu kutoka mbinguni kama kile kilichoteremshiwa Muhammad, rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie.

Mambo si hivyo kama wanavyodai. Ukweli ni kwamba wao hawaiogopi Akhera wala hawaamini kuwa kuna kufufuliwa na kulipwa.

Ni kweli kwamba Qur’ani ni mawaidha yenye ufasaha, yanayotosha kuwafanya wao wawaidhike.

Anayetaka kuwaidhika, basi na awaidhike kwa yaliyomo ndani yake na anufaike na uongofu wake.

Na hawawaidhiki kwayo isipokuwa iwapo Allah Mtukufu Amewatakia kuongoka. Yeye, (kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake), Ndiye Anayestahiki kuogopewa na kutiiwa, na Ndiye Anayestahiki kumsamehe anayemuamini na kumtii.

Anaapa Allah Mtukufu kwa Siku ya Hesabu na Malipo.

Na Anaapa kwa nafsi yenye kuamini na kumuogopa Allah, inayomlaumu mwenyewe kwa kuacha matendo ya utiifu na kufanya matendo yenye kuangamiza, kwamba watu watafufuliwa.

Je anadhani huyu binadamu kafiri kuwa sisi hatutaweza kuikusanya mifupa yake baada ya kuwa mbalimbali.?

Ndio! Tutaikusanya na tunaweza kufanya vidole vyake au ncha za vidole vyake- baada ya kuvikusanya na kuvioanisha- viwe kwenye umbo la sawasawa, kama vilivyokuwa kabla ya kufa.

Bali binadamu anakanusha kufufuliwa, anataka asalie kwenye kufanya ubaya kwa siku za mbeleni za maisha yake.

Kafiri huyu huwa akiuliza, huku akiliona jambo la kusimama Kiyama kuwa liko mbali, «Ni lini Siku ya Kiyama?»

Basi macho yatakapoduwaa na yakashituka kwa kutishika na kile yatakachokiona cha vitisho vya Siku ya Kiyama.

Na ukafutika mwangaza wa mwezi.

Na vikakusanywa jua na mwezi katika kukosa mwangaza, kikawa kila mojawapo ya hivyo viwili hakina mwangaza.

Wakati huo binadamu atasema, «Pa kukimbilia ni wapi kuiepuka adhabu?»

Mambo sivyo kama unavyotamani yawe, (ewe binadamu), ya kutaka kukimbia. Huna mahala pa kukimbilia wala pa kupata uokozi wa nafsi yako.

Kwa Allah Mtukufu Peke Yake ndio mwisho wa viumbe Siku ya Kiyama, na ndipo mahali pao pa kutulia, na hapo Amlipe kila mtu kwa kile alichostahiki.

Atapashwa habari binadamu Siku hiyo kwa matendo yake yote, mema na mabaya, aliyoyatanguliza miongoni mwa hayo katika maisha yake na aliyoyachelewesha.

Bali binadamu ni hoja iliyo wazi juu ya nafsi yake, yenye kumfuata kwa alichokitenda na alichokiacha.

Hata kama atakuja na kila udhuru wa kuelezea sababu ya uhalifu wake, hilo halitamfaa.

Usitikise, (ewe Nabii), ulimi wako wakati wahyi unapoteremka ili ufanye haraka kuihifadhi Qur’ani kwa kuogopa isikuponyoke.

Kwani ni juu yetu sisi kuikusanya kwenye kifua chako kisha uisome kwa ulimi wako wakati utakapo.

Mjumbe wetu Jibrili akikusomea, basi kisikilize kisomo chake na ukifuatilie. Kisha isome kama alivyokusomea.

Kisha ni juu yetu kukuelezea kilichokutatiza kukifahamu katika maana yake na hukumu zake.

Mambo sivyo kama mlivyodai, (enyi mkusanyiko wa washirikina), kuwa hakuna kufufuliwa wala kulipwa. Bali nyinyi ni watu mnaopenda dunia na pambo lake.

Na mnaacha Akhera na starehe zake.

Nyuso za watu wema Siku ya Kiyama zitakuwa ni zenye kung’ara, nzuri na zenye furaha.

Zitamuona Mola Aliyeziumba na Anayezimiliki, na zitastarehe kwa hilo.

Nyuso za watu wabaya siku ya Kiyama zitakuwa ni zenye kukunjana na kusinyaa.

Zinatazamia kushukiwa na msiba mkubwa wenye kuvunja.

Ni kweli! Pindi roho itakapofika sehemu za juu za kifua.

Na wakasema baadhi ya waliohudhuria kuwaambia wengine, «Je kuna mtu wa kumtibu na kumpoza kutokana na hali hii aliyonayo?»

Na yule ambaye yuko katika hali ya kufa akajua kwamba lile lililomshukia ni kuaga dunia, kwa kuwa anawaona Malaika wa mauti.

Na ikashikana shida ya mwisho wa duniani na shida ya mwanzo wa Akhera.

Kwa Allah Mtukufu, Aliyetukuka. Watu watapelekwa Siku ya Kiyama: ima Peponi au Motoni.

Hakuwa kafiri ni mwenye kumuamini Mtume na Qur’ani, wala hakuwa ni mwenye kumtekelezea Allah Mtukufu Aliyetukuka Swala za faradhi.

Lakini aliikanusha Qur’ani na akaipa mgongo Imani.

Kisha akaenda kwa watu wake akijiona hali ya kujigamba katika kutembea kwake.

Basi maangamivu ni yako baada ya maangamivu!

Kisha maangamivu ni yako baada ya maangamivu!

Je anadhani huyu binadamu anayekanusha kufufuliwa kuwa ataachwa bure: haamrishwi wala hakatazwi, hahesabiwi wala hateswi?

Kwani hakuwa binadamu huyu ni tone la manii dhaifu linalotokana na maji matwevu yanayomwagwa na kumiminwa kwenye kizazi?

Kisha yakawa ni kipande cha damu iliyo kavu, na Allah Mtukufu Akaliumba kwa uwezo Wake na akazitengeneza sura zao katika umbo la mwili lililo zuri kabisa?

Akafanya kutokana na binadamu huyu jinsia mbili: ya kiume na ya kike.

Je kwani hakuwa Muumba wa vitu hivyo ni Muweza wa kuwarudisha viumbe wakiwa hai baada ya kutoweka kwao? Ndio! Anaweza. Yeye, kutakasika na sifa za upungufu ni Kwake, kwa hakika ni Muweza wa hilo.

Kishampitia binadamu kipindi kirefu cha wakati kabla hajapulizwa roho ambapo hakuwa ni kitu kinachotajika wala haijulikani athari yake.

Sisi tumemuumba binadamu kutokana na tone la manii la mchanganyiko wa maji ya mwanaume na maji ya mwanamke, ili tumtahini kwa kumuamrisha mambo ya kisheria baadaye, hivyo basi tumemfanya ni mwenye masikio ya kusikia na macho ya kuonea, apate kuzisikia aya na kuziona dalili.

Sisi tumembainishia na kumfahamisha njia ya uongofu na upotevu na wema na ubaya, ili awe ima ni mwenye kuamini na kushukuru. Au awe ni mwenye kukanusha na kukataa.

Sisi Tumewaandalia wakanushaji pingu za chuma za kuifunga miguu yao, na minyororo ya kufungiwa mikono yao hadi shingo zao, na moto ambao watachomwa nao.

Hakika watu wa utiifu na ukweli wa Imani wanaotekeleza haki za Allah Mtukufu, watakunywa, Siku ya Kiyama, kutoka kwenye kikombe ambacho ndani yake mna Pombe iliyochanganywa na aina bora kabisa ya harufu nzuri, nayo ni maji ya kafuri.

Kinywaji hiki kilichochanganywa na kafuri, ni chemchemi wanayokunywa waja wa Allah Mtukufu, wanaitumia na kuipitisha wanavyotaka mapitisho mazuri.

Hao walikuwa huko duniani wanatekeleza kile walichojilazimisha nafsi zao cha utiifu kwa Allah Mtukufu, na wakiogopa mateso ya Allah Mtukufu, Siku ya Kiyama, ambayo madhara yake ni hatari, na ubaya wake ni wenye kusambaa na kuenea kwa watu, isipokuwa wale ambao Allah Mtukufu Amewarehemu.

Na wanalisha chakula, pamoja na kuwa wanakipenda na kukihitajia, humpa chakula hicho fukara asiyeweza kuchuma, asiyemiliki chochote katika vitu vya kilimwengu, na humpa mtoto aliyefiliwa na babake kabla ya kubaleghe na asiye na mali, na humpa mtu aliyetekwa vitani miongoni mwa washirikina na wengineo.

Na huku wanasema katika nafsi zao, «Hakika sisi tunawafanyia wema kwa kutafuta radhi za Allah Mtukufu na kutaka malipo yake. Hatutaki badala wala hatukusudii kushukuriwa wala kusifiwa na nyinyi».

Kwa kweli, sisi tunafanya hizo kheri zote kwa kutegemea mola wetu atusalimishe na Siku ngumu ambayo ndani yake nyuso zitakunjana na mapaji ya nyuso yatasinyaa kutokana na mambo yake mazito na vitisho vyake vikubwa.

Basi hao Allah Mtukufu Atawaokoa na shida za Siku hiyo, na Atawapa uzuri na nuru katika nyuso zao, na furaha ndani ya nyoyo zao.

Na Atawalipa, kwa kuvumilia kwao duniani juu ya utiifu, Pepo iliyo kubwa ambayo ndani yake watakula wanachokitaka na watavaa humo hariri laini.

Watakua wameegemea juu ya vitanda vilivyopambwa kwa nguo na pazia za fahari. Hawataona humo joto la jua wala ukali wa baridi.

Na karibu nao, kutakuwa na miti ya Pepo yenye kuwafunika ambayo wamerahisishiwa kuyachuma matunda yake.

Watawazunguka wao watumishi wakiwa na vyombo vya vyakula vya fedha, na vikombe vya vinywaji vya vigae.

Vigae vya fedha, ambavyo wanyweshaji wamevipima kadiri ya watakavyotamani wenye kunywa, haviongezeki wala havipungui.

Na watu wema hawa watanyweshwa Peponi kikombe kilichojazwa Pombe iliyochanganywa na tangawizi.

Watakunywa kutoka kwenye chemchemi iliyoko Peponi inayoitwa Salsabīl, kwa kuwa kinywaji chake kina usalama na kina ulaini na ladha ya kupendeza.

Na watawazunguka wema hawa wavulana wenye hali moja ya kudumu wakiwatumikia, ukiwaona utawadhania, kwa uzuri wao na usafi wa rangi zao na mng’aro wa nyuso zao, kuwa ni lulu iliyotenganishwa, inayong’ara.

Na utazamapo mahali popote katika Pepo utaona starehe isiyosifika, na ufalme mkubwa ulio mkunjufu usiokuwa na mwisho.

Juu ya miili yao kuna nguo zilizoipamba, ambazo sehemu zake za ndani kuna hariri nyembamba ya rangi ya kijani, na nje yake kuna hariri nzito. Na miongoni mwa mapambo watakayovishwa ni vidani vya fedha. Na Mola wao Atawanywesha, katika sterehe hizo, kinywaji kisicho na uchafu.

Na wataambiwa, «Hakika nyinyi mmetayarishiwa haya yakiwa ni badala ya matendo yenu mema, na matendo yenu duniani yalikuwa ni yenye kukubaliwa na kuridhiwa na Allah Mtukufu».

Hakika sisi tumekuteremshia Qur’ani, (ewe Mtume), materemsho yanayotoka kwetu, ili uwakumbushe watu yale yaliyomo ndani ya maagizo mema, matahadharisho ya ubaya, malipo mazuri na mateso.

Basi yavumilie maamuzi ya Mola Wako Aliyokupangia na uyakubali, na usonge mbele kufuata maamrisho yake ya Kidini, na usiwatii washirikina waliozama kwenye matamanio na waliokolea kwenye ukafiri na upotevu.

Na uendelee kutaja jina la Mola wako na kumuomba mwanzo wa mchana na mwisho wake.

Na wakati wa usiku, mnyenyekee Mola wako na uswali na umuabudu kipindi kirefu cha usiku.

Kwa hakika hawa washirikina wanaupenda ulimwengu na wanaushughulikia, na wanakuacha nyuma ya migongo yao kule kufanya matendo ya kuwafaa Akhera na kuwaokoa katika Siku yenye shida kubwa.

Sisi Ndio tuliowaumba na tukalipa uthabiti umbo lao. Na Tukiamua Tunaweza Kuwaangamiza na kuwaleta watu walio watiifu zaidi wa Allah Mtukufu kuliko wao.

Hakika ndani ya sura hii, kwa yaliyomo ya kuvutia na kuogopesha, ya kuahidi mema na kuonya mabaya, kuna mawaidha kwa viumbe wote. Basi mwenye Kuitakia mema nafsi yake duniani na Akhera, na ashike njia ya Imani na uchamungu, itakayomfikisha kwenye msamaha wa Allah Mtukufu na radhi Zake.

Na hamtataka jambo lolote miongoni mwa mambo isipokuwa kwa makadirio ya Allah Mtukufu na matakwa Yake. Hakika Allah Mtukufu ni Mjuzi wa hali za viumbe Vyake, ni Mwingi wa hekima katika uendeshaji na utengenezaji Wake.

Anamuingiza Anayemtaka miongoni mwa waja Wake katika rehema zake na radhi zake, na wao ni wale walioamini. Na Amewaandalia madhalimu waliokiuka mipaka ya Allah Mtukufu adhabu yenye kuumiza.

Anaapa Allah Mtukufu kwa upepo unapovuma kwa mfululizo.

Na kwa upepo wenye kuvuma kwa ukali wenye kuangamiza.

Na kwa Malaika waliopewa jukumu la mawingu, wakawa wanayapeleka pale anapotaka Allah Mtukufu.

Na kwa Malaika wanaoshuka, kutoka kwa Allah Mtukufu, na amri zinazopambanua baina ya haki na batili na halali na haramu.

Na kwa Malaika wanaoupokea wahyi kutoka kwa Allah Mtukufu na kuuteremsha kwa Manabii Wake.

Unaowapa viumbe wake udhuru kutoka kwa Allah Mtukufu na pia onyo kutoka Kwake, ili wasiwe na hoja baadae.

Hakika jambo la Kiyama mnaloahidiwa pamoja na lile la kuhesabiwa na kulipwa ni lenye kutokea bila shaka yoyote.

Basi nyota zitakapofutwa na mwangaza wake ukaondoka.

Na mbingu zitakapopasuka.

Na majabali yatakapopeperuka na kutawanyika huku na kule na yakawa ni mavumbi laini yanayo peperushwa na upepo.

Na Mitume watapowekewa wakati na muda wa baina yao na ummah wao na kusemwe.

Ni Siku kubwa gani Mitume wameahirishiwa?

Wameahirishiwa Siku ya hukumu na uamuzi baina ya viumbe.

Na ni lipi lililokujulisha wewe, (ewe binadamu), kuwa ni siku ipi hiyo ya kutolewa uamuzi na ni zipi shida zake na vitisho vyake?

Maangamivu makubwa Siku hiyo ni ya wale waliyoikanusha Siku hii iliyoahidiwa.

Kwani hatukuawaangamiza waliotangulia kati ya ummah waliopita kwa kuwakanusha kwao Mitume, kama vile watu wa Nûḥ, ‘Ãd na Thamûd?

Kisha tutawakutanisha na wale waliokuja nyuma kati ya wale waliokuwa kama wao katika ukanushaji na uasi.

Mfano wa uangamizaji huo mkali ndivyo tutakavyowafanya wahalifu kati ya makafiri wa Makkah, kwa kumkanusha kwao Mtume, rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie.

Maangamivu na adhabu kali Siku ya Kiyama ni kwa mwenye kuukanusha upweke wa Allah Mtukufu, unabii, kufufuliwa na kuhesabiwa.

Je kwani sisi hatukuwaumba nyinyi, (enyi mkusanyiko wa makafiri), kutokana na maji dhaifu yaliyo Manyonge nayo ni tone la manii?

Tukayaweka maji haya kwenye mahali palipohifadhika, napo ni kizazi cha mwanamke.

Mpaka kipindi maalumu kinachojulikana na Allah Mtukufu Aliyetukuka?

Tukaweza kumuumba, kumtia sura na kumtoa. Basi bora wa wenye kuweza ni sisi.

Maangamivu na adhabu kali Siku ya Kiyama ni kwa wenye kukanusha uwezo wetu.

Je kwani hatukuifanya hii ardhi mnayoishi juu yake kuwa ni yenye kukusanya?

Ni yenye kukusanya juu ya mgongo wake walio hai wasiohesabika, na ndani ya matumbo yake wafu wasiohesabika.

Na tukajaalia iwe na majabali yaliyojikita yaliyo marefu ili isitikisike, na tukawanywesha maji matamu na yaliyo mazuri?

Maangamivu na adhabu kali Siku ya Kiyama ni kwa waliozikanusha neema hizi.

Wataambiwa makafiri Siku ya Kiyama, «Nendeni kwenye adhabu ya moto wa Jahanamu mliokuwa mkiukanusha duniani».

Nendeni mjifunike kwenye kivuli cha moshi wa moto wa Jahanamu ambacho kinagawanyika vipande vitatu.

Kivuli hicho hakimfanyi mtu ahifadhike na joto la Siku hiyo wala hakizuii muwako wa Moto chochote.

Hakika moto wa Jahanamu unarusha cheche kubwa za moto, kila cheche moja katika hizo ni kama jengo lililoimarishwa katika ukubwa na urefu wa kuenda juu.

Kana kwamba hizo cheche za moto wa Jahanamu zinazopaa juu ni ngamia weusi ambao rangi yao imeingia kwenye umanjano.

Maangamivu na adhabu kali ni kwa wenye kukanusha mateso yaliyoahidiwa na Allah Mtukufu.

Hii ndiyo Siku ya Kiyama ambayo wakanushaji hawatatamka maneno ya kuwanufaisha.

Wala hawatapewa idhini ya kusema wakatoa nyudhuru, kwa kuwa hawatakuwa na udhuru wowote.

Maangamivu na adhabu kali ni kwa wenye kuikanusha siku hii na yaliyomo ndani yake.

Hii ni Siku ambayo Allah Mtukufu Atatoa uamuzi baina ya viumbe, na ukweli na ubatilifu utabainika. Tutawakusanya nyinyi Siku hiyo, (enyi makafiri wa ummah huu), pamoja na makafiri wa mwanzo miongoni mwa ummah waliopita.

Basi mkiwa na hila za kujitoa na adhabu, tumieni hila zenu na mziokoe nafsi zenu na msukosuko wa Allah Mtukufu na mateso Yake.

Maangamivu na adhabu kali Siku ya Kiyama ni kwa wenye kuikanusha Siku ya Kiyama.

Hakika wale wanaomuogopa Mola wao duniani na wakaiogopa adhabu Yake kwa kufuata amri Zake na kujiepusha na makatazo Yake, Siku ya Kiyama watakuwa kwenye vivuli vya miti vilivyonyooka, na chemchemi za maji yanayotembea.

Na matunda mengi yanayopendwa na nafsi zao ambayo wanastarehe nayo.

Hapo waambiwe, «Kuleni chakula chenye ladha na kunyweni kinywaji chenye kufurahisha kwa sababu ya matendo mema mliyoyatanguliza duniani».

Sisi, kwa mfano wa malipo hayo makubwa, tutawalipa watu wema katika matendo yao na utiifu wao kwetu.

Maangamivu na adhabu kali Siku ya Kiyama ni kwa wenye kuikanusha Siku ya Malipo na Hesabu, na kuzikanusha starehe na mateso yaliyomo Siku hiyo.

Kisha Allah Mtukufu Akawaonya makafiri kwa kusema, «Kuleni aina ya vyakula vya ladha duniani na stareheni kwa matamanio yake yenye kumalizika kwa muda mchache, hakika nyinyi ni wahalifu kwa kumshirikisha kwenu Allah Mtukufu».

Maangamivu na adhabu kali Siku ya Kiyama ni kwa wenye kuikanusha Siku ya kuhesabiwa na kulipwa.

Na wanapoambiwa hawa washirikina, «mtekelezeeni swala Allah Mtukufu na mnyenyekeeni,» hawanyenyekei wala hawaswali, bali wanaendelea kuonyesha kiburi chao.

Maangamivu na adhabu kali Siku ya Kiyama ni kwa wenye kuzikanusha aya za Allah Mtukufu.

Iwapo wao hawataiamini hii Qur’ani, basi wataamini kitabu gani na maneno gani baada yake? Na Qur’ani yenyewe ni Kitabu kilichobainisha kila kitu, kilicho wazi katika hekima zake, hukumu zake na habari zake, chenye kushinda katika matamko yake na maana yake.

Ni kuhusu kitu gani baadhi ya makafiri wa kikureishi wanaulizana?

Wanaulizana kuhusu habari iliyo na uzito mkubwa kabisa.

Nayo ni Qur’ani tukufu inayotoa habari za kufufuliwa ambako makafiri wa kikureishi wana shaka nako na wanakukanusha.

Mambo sivyo kama wanavyodhania hawa washirikina. Hapo watajua hawa washirikina upeo wa kukanusha kwao na kitawadhihirikia waziwazi kile Atakachowatenda Allah Mtukufu Siku ya Kiyama.

Kisha litadhihiri kwao jambo hilo na utadhihiri ukweli wa yale aliyokuja nayo Mtume Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), kuhusu Qur’ani na kufufuliwa. Huu ni utisho na makemeo kwao.

Kwani hatukuwatandazia ardhi kama tandiko?

Na Tukawafanyia majabali kuwa ni vigingi, ili isitikisike?

Na Tukawaumba aina mbali mbali, za kike na kiume?

Na Tukafanya usingizi wenu ni mapumziko kwa viwiliwili vyenu: ndani yake mnatulia na kupumzika?

Na Tukaufanya usiku kuwa ni vazi, unawavisha giza lake na kuwafunika, kama nguo inavyomsitiri mwenye kuivaa?

Na Tukaufanya mchana ni kipindi cha kutafuta maisha, mnatawanyika humo kwa ajili ya maisha yenu na mnatembea humo kwa ajili ya maslahi yenu?

Na Tukajenga juu yenu mbingu saba, madhubuti jengo lake, lilioumbwa kwa uzuri, halina mapasuko wala nyufa?

Na Tukalifanya jua kuwa ni taa iwakayo na kung’ara?

Na Tukateremsha kutoka kwenye mawingu yanyeshayo maji yamiminikayo kwa wingi?

Ili Tutoe kwa maji hayo nafaka inayoliwa na watu?

Na nyasi zinazoliwa na wanyama na miti iliyosongamana kwa kutawanyika matawi yake?

Hakika Siku ya Uamuzi kati ya viumbe, nayo ni Siku ya Kiyama, imekuwa ni wakati na ahadi iliyowekewa muda maalumu kwa watu wa mwanzo na wa mwisho.

Siku ambayo litapulizwa baragumu na hapo mtakuja makundi kwa makundi.

Na zikafunguliwa mbingu zikawa ni zenye milango mingi kwa ajili ya kuteremka Malaika.

Na yakalipuliwa majabali baada ya kuwa yamekita, yakawa ni kama hakukua na kitu.

Hakika Jahanamu, Siku Hiyo, itawalinda wenye ukafiri ambao Moto huo umeandaliwa wao.

Kwa makafiri ndio marejeo.

Watabakia humo muda mrefu ufuatanao, usiokoma, yani milele.

Hawatakula humo chochote kitakachozima joto la moto. Wala kinywaji kitakachowaondolea kiu yao.

Isipokuwa maji moto na usaha wa watu wa motoni.

Watakuwa wanalipwa kwa hilo malipo ya sawa yanayolingana na vitendo vyao walivyovitenda duniani.

Hakika wao walikuwa hawaiyogopi Siku ya Hesabu, na kwa hivyo hawakujitayarisha nayo kwa kufanya matendo ya kuwafaa.

Na waliyakanusha waziwazi yaliyoletwa na Mitume.

Na kila kitu Tulikijua na Tukakiandika katika Ubao uliohifadhiwa (Al-Lawḥ Al-Maḥfūḍ).

Basi Onjeni, (enyi makafiri) hayo, yakiwa ni malipo ya vitendo vyenu, Hatutawazidishia isipokuwa adhabu juu ya adhabu yenu.

Hakika kwa wale ambao wanamuogopa Mola wao na huku wanatenda mema wana kufaulu kwa kuingia Peponi.

Hakika watapata Mabustani makubwa na zabibu.

Na watapata wanawake wenye umri mdogo, wenye vifua vilivyojaza, ni umri mmoja na waume zao.

Na watapata glasi zilizojaa pombe.

Hawatasikia katika Pepo hiyo maneno ya upotofu wala kudanganyana.

Watayapata yote hayo yakiwa ni malipo na zawadi na kipewa kingi cha kuwatosha kutoka kwa Allah Mtukufu.

Mola wa mbingu na ardhi na vilivyomo kati ya hizo, (Mwenye kuwarehemu duniani na Akhera). Hawataweza kumuomba isipokuwa kile walichopewa ruhusa kumuomba.

Siku atakaposimama Jibrili na Malaika wengine hali ya kujipanga mlolongo. Hawatamuombea isipokuwa yule aliyetolewa ruhusa na Mwingi wa Rehema ya kuombewa na akasema maneno ya haki na ya sawa.

Hiyo ndiyo siku ya haki isiyokuwa na shaka kuja kwake. Kwa hivyo, yule atakaye kuokoka na vitisho vya Siku hiyo, na ajifanyie njia ya marejeo kwa Mola wake kwa kutenda vitendo vyema.

Sisi Tunawaonya nyinyi na adhabu ya Siku ya mwisho iliyo karibu. Siku ambayo atayaona kila mtu aliyoyatenda katika kheri au aliyoyachuma miongoni mwa madhambi. Na kafiri atasema, kwa kitisho cha Hesabu, «Laiti mimi ningekua mchanga na nisingefufuliwa».

Anaapa Allah Mtukufu kwa Malaika ambao huzing’oa roho za makafiri mng’oo mkali.

Na kwa Malaika ambao huzichukua roho za Waumini kwa uchangamfu na upole.

Na kwa Malaika wanaoshuka kutoka mbinguni na kupaa kwenda mbinguni.

Na Malaika ambao wanakimbilia kutekeleza amri za Allah Mtukufu.

Na kwa Malaika wanaopitisha amri za Mola wao katika mambo ya ulimwengu, waliowakilishwa kuyafanya na kuyasimamia, - Wala haifai kwa kiumbe kukiapia chochote kile, bali yapasa kiapo chake kiwe ni kwa jina la Mola wake Muumba au sifa Zake. Na lau ataapa kwa asiye Muumba wake, basi huyo amekuwa mshirikina - Watafufuliwa viumbe bila shaka na watahesabiwa.

Siku ambayo ardhi itatetemeka kwa Mpulizo wa kwanza.

Mpulizo wa kufisha, ukifuatiwa na Mpulizo mwingine wa kuhuisha.

Nyoyo za makafiri, Siku hiyo, zitakuwa na papatiko kwa hofu kubwa.

Macho ya makafiri hao yatakuwa madhalilifu kwa kitisho watakachokiona.

Wanasema hawa wakanushao kufufuliwa: Je, tutarudishwa baada ya kufa kwetu kwenye yale tuliyokuwa nayo katika ardhi?

Je, tutarudishwa na hali tutakua mifupa iliochakaa?

Wakasema: «Kurejea kwetu huko kutakuwa kutupu kusikokuwa kweli».

Hakika tukio hilo litakuwa kwa mpulizo mmoja tu.

Wakitahamaki wako hai juu ya ardhi baada ya kuwa walikuwa ndani yake.

Je imekujilia, (ewe Mtume), habari ya Mûsã?

Pindi Mola wake Alipomwita katika bonde lililotakaswa na kubarikiwa, la Ṭuwā.

Akamwambia: «nendeni kwa Firauni. Hakika yeye amekiuka mno katika kuasi».

Ukamwambie, ‘Je, unapendelea kuitakasa nafsi yako na upungufu na kuipamba na imani?

Na nikuelekeze njia ya kumtii Mola wako, upate kumcha na kumuogopa?

Mûsã alimuonyesha Firauni alama kubwa: fimbo na mkono.

Hapo Firauni alimkanusha Nabii wa Allah Mtukufu, naye ni Mtume Musa, amani imshukie, na alimuasi Mola wake Aliyetukuka.

Kisha alikengeuka hali ya kuipa mgongo Imani na kufanya bidii katika kumpinga Musa.

Hapo aliwakusanya raia wa utawala wake na akawaita.

Akawaambia, «Mimi ndiye mola wenu ambaye hakuna mola mwengine aliye juu yake».

Hapo Allah Mtukufu Alimtesa kwa adhabu ya duniani na ya Akhera.

Na Akaifanya adhabu hiyo iwe ni mazingatio na ni onyo kwa watu mfano wake kati ya wale waasi. Hakika Firauni na kile kilichompata cha adhabu ni mawaidha kwa mwenye kuwaidhika na kutishika.

Je, kufufuliwa kwenu, (enyi watu), baada ya kufa ndio kugumu zaidi, katika vipimo vyenu, au ni kuumbwa kwa mbingu?

Amezipanga juu yenu kama jengo. Na Ameinua sakafu yake angani, haina tofauti wala nyufa.

Na Ameutia giza usiku wake kwa kuzama jua lake. Na Ameweka wazi mchana wake kwa kuchomoza kwake.

Na ardhi baada ya kuumba mbingu Ameitandaza. Na Ameweka humo manufaa yake.

Na ametoa humo chemchemu za maji. Na Ameotesha mimea ya malisho.

Na Ameyakita humo majabali yakiwa ni vigingi vyake.

Ameumba, Aliyetakasika na kila upungufu, neema zote hizi zikiwa ni manufaa kwenu na kwa wanyama wenu.(Hakika kurudisha kuumbwa kwenu, Siku ya Kiyama, ni rahisi kwa Allah Mtukufu kushinda kuumba hivyo vitu vingine. Na vyote hivyo, kwa Allah Mtukufu, ni rahisi na ni vyepesi).

Pindi kitakapokuja Kiyama Kikubwa na balaa nzito, nao ni Mpulizo wa pili. Kipindi hicho vitaonyeshwa kwa binadamu vitendo vyake vyote, vya kheri na vya shari.

Hapo hapo mwanadamu atavikumbuka na kuvitambua vitendo vyake.

Na utaoneshwa Moto wa Jahanamu kwa kila aonaye, uwe unaonekana waziwazi.

Ama yule atakayekiuka amri ya Allah Mtukufu.

Na akapendelea maisha ya ulimwenguni kuliko ya Akhera.

Hakika marejeo yake ni Motoni.

Na ama yule atakayeogopa kusimama mbele ya Allah Mtukufu kuhesabiwa na akaikanya nafsi yake na matamanio mapotofu.

Hakika Peponi ndiko makazi yake.

Wanakuuliza washirikina, ewe Mtume, kwa madharau, kuhusu wakati wa kutokea Kiyama unachowaonya nacho.

Wewe huna kamwe ujuzi nacho.

Bali mambo ya ujuzi huo yarejeshwe kwa Allah Mtukufu, Mwenye Sifa Tukufu.

Wewe linalokuhusu katika habari zake ni kumuonya nacho yule anayekiogopa.

Kana kwamba siku watakapoona Kiyama kimesimama, walikuwa hawakukaa katika maisha yao ya duniani, kwa vitisho vya hicho Kiyama, bali watadhani kuwa muda waliokaa ni kwa kiasi cha kati ya adhuhuri mpaka kuzama jua, au kati ya kuchomoza jua mpaka nusu ya mchana.

Yalidhihiri mabadiliko na mkunjiko katika uso wa Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie).

Na akapa nyongo kwa sababu ya kwamba Abdallah bin Ummi Maktûm alimjilia akitaka aelekezwe. Na alikuwa Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), ameshughulika kuwalingania miamba wa kikureishi katika Uislamu.

Ni kitu gani kinakufanya wewe ujue uhakika wa jambo lake? Kwani huenda ikawa, kwa kuuliza kwake, nafsi yake ikatakasika na kusafika.

Au pengine apate mazingatio zaidi na kutishika.

Basi yule aliyejitosheleza na kutouhitajia uongozi wako.

Basi wewe mlinganie huenda akasilimu.

Na ni kitu gani kiko juu yako mpaka asisilimu?

Ama yule ambaye amekuwa na pupa ya kukutana na wewe.

Na huku anamuogopa Allah Mtukufu na kuhofia kua ana kasoro katika kupata uongofu.

Wewe unampuuza. Ilivyotakikana ufanye si kama ulivyofanya, (ewe Mtume).

Hakika Sura hii ni mawaidha kwako na kwa kila anayetaka kuwaidhika.

Basi atakaye atamkumbuka Allah Mtukufu na kumtaja na atafuata Wahyi Wake.

Wahyi huu, nao ni Qur’ani, uko katika kurasa zilizotukuzwa.

Zenye kuheshimiwa, zenye cheo cha juu.

Zilizosafishwa na uchafu, uongezaji na upunguzaji.

Zilizoko mikononi mwa Malaika waandishi, mabalozi kati ya Allah Mtukufu na viumbe Wake, wenye maumbile mema, tabia zao ni nzuri na njema na pia matendo yao.

Amelaaniwa mtu kafiri na ataadhibiwa. Ni uovu ulioje wa ukafiri wake kwa Mola wake!

Kwani hajui ni kwa kitu gani Allah Mtukufu Alimuumba kwacho mwanzo wake?

Allah Mtukufu Alimuumba kwa maji machache, nayo ni manii, Akayakadiria miongo yake.

Kisha Akambainishia njia ya kheri na ya shari.

Kisha akamfisha, na kumuweka mahali pa kuzikiwa.

Kisha atakapo Allah Mtukufu, Aliyetakasika na sifa mbaya, Atamhuisha na kumfufua baada ya kifo chake, kwa ajili ya kuhesabiwa na kulipwa.

Mambo siyo kama yale anayoyasema kafiri na anayoyafanya. Bado hajatekeleza Aliyomuamrisha kwayo Allah Mtukufu katika kuamini na kutenda wema kwa kumtii.

Na azingatie binadamu, vipi Allah Mtukufu Amekiumba chakula chake ambacho ndicho kinachoendeleza maisha yake?

Aone kwamba Sisi Tumeyamimina maji ya mvua juu ya ardhi kwa wingi.

Kisha tukaipasua ardhi na kutoa kutoka humo miongoni mwa mimea mbali mbali.

Tukaotesha humo nafaka.

Na zabibu, na nyasi za wanyama.

Na mizaituni na mitende.

Na mabustani yenye miti mikubwa.

Na matunda na majani.

Mkawa mnastareheka nazo, nyinyi na wanyama wenu.

Basi utakapokuja Ukelele wa Siku ya Kiyama, ambao utayatia uziwi, kwa kitisho chake, masikio yenu.

Siku ambayo mtu atamkimbia ndugu yake kwa kitisho chake.

Na mama yake na baba yake.

Na mkewe na wanawe.

Kila mmoja Siku Hiyo, atakuwa na jambo litakalomzuia asishughulike na mwingine.

Nyuso za wenye neema, Siku Hiyo, zitakuwa ni zenye kung’ara.

Zenye furaha na na vicheko kwa neema walizopewa.

Na nyuso za watu wa motoni siku hiyo zitakuwa na giza na weusi.

Zitafunikwa na unyonge.

Hao wenye kusifika na sifa hizo ndio wale waliozikufuru neema za Allah Mtukufu, na wakazikanusha aya zake, na wakayakiuka Aliyoyaharamisha kwa kuyatenda na kukiuka mipaka yake.

Pindi jua litakapokunjwa, na mwangaza wake ukaondoka.

Na pindi nyota zitakapopukutika na nuru yake ikafutika.

Na pindi majabali yatakapoondoshwa kwenye uso wa ardhi yakawa ni vumbi lililotawanyika.

Na pindi ngamia wenye mimba watakapoachwa na kupuuzwa.

Na pindi wanyama mwitu watakapokusanywa na kuwekwa pamoja, ili Allah Mtukufu Awape nafasi ya kulipiziana kisasi wao kwa wao.

Na pindi bahari zitakapowashwa moto zikawa ni moto unaowaka.

Na pindi nafsi zitakapokutanishwa na mfano wake na sampuli zake.

Na pindi mtoto wa kike aliyezikwa akiwa hai atakapoulizwa, Siku ya Kiyama, swali la kumbembeleza na kumkejeli aliyemzika hai.

Ni kwa dhambi gani alizikwa hai na kuuwawa?

Na pindi kurasa za matendo zitakapoonyeshwa.

Na pindi mbingu zitakapong’olewa na kuondoshwa zilipokuwa.

Na pindi Moto utakapowashwa na ukawaka.

Na pindi Pepo, Nyumba ya Neema, itakaposogezwa kwa watu wake wachamungu.

Yatakapotokea hayo kila nafsi itajua kile ilichokitanguliza cha kheri au shari.

Anaapa Allah Mtukufu kwa nyota zinazofichika nuru yake mchana.

Zinazotembea na zinazoghibu katika anga zake.

Na Anaapa kwa usiku unapojitokeza na giza lake.

Na kwa asubuhi unapojitokeza mwangaza wake.

Hakika Qur’ani ni ujumbe wa mjumbe mtukufu, naye (ni Jibrili), (amani imshukie) amepewa na Allah Mtukufu amletee mtume.

Mjumbe huyo (Jibrili) ni mwenye nguvu katika kuyapitisha yale anayoamrishwa, Mwenye cheo cha juu kwa Allah Mtukufu, Anayesikilizwa na Malaika.

Anayeaminiwa katika kupewa Wahyi anaoteremka nao kwenda kwa mtume.

Hakuwa (Muhammad) mnayemjua ni mwendawazimu.

Na kwa hakika (Muhammad) alimuona Jibrili aliyemjia na utume kwenye umbile lake la uhakika katika eneo la uwazi lililokubwa.

Wala yeye hafanyi ubakhili katika kufikisha Wahyi.

Wala haikuwa hii Qur’ani ni neno la Shetani aliyefukuzwa na kutolewa kwenye rehema za Allah Mtukufu. Lakini Qur’ani hii ni maneno ya Allah Mtukufu na ni Wahyi wake.

Akili zenu zinawapeleka wapi katika kukanusha kwenu baada ya hoja hizi zilizo wazi na zenye nguvu?

Hayakuwa haya isipokuwa ni mawaidha kutoka kwa Allah Mtukufu, yanapewa watu wote.

Kwa atakaye, kati yenu, kunyooka katika njia ya haki na Imani.

Wala nyinyi hamtotaka kuwa na imani na istiqama isipokuwa kwa matakwa ya Allah Mtukufu Mola wa viumbe wote.

Pindi mbingu zitakapopasuka na ukaharibika mpango wake.

Na pindi nyota zitakapoangukiana.

Na pindi Allah Mtukufu Atakapozifanya bahari kulipuka na maji yake kutoweka.

Na pindi makaburi yatakapogeuzwa kwa kufufuliwa waliokuwamo ndani yake.

Wakati huo itajua kila nafsi vitendo vyake vyote ilivyovifanya, vilivyotangulia na vilivyochelewa na italipwa kwa vitendo hivyo.

Ewe binadamu unayekanusha kufufuliwa! Ni kipi kilichokufanya uhadaike na ughurike kuhusu Mola wako Mpaji Mwenye kheri nyingi, Anayestahiki kushukuriwa na kutiiwa?

Mola ambaye alikuumba, Akalisawazisha umbo lako, Akakuweka katika hali ya sawa na Akakurekibisha ili uweze kutekeleza nyadhifa zako?

Mola ambaye amekuumba katika sura aliyoitaka?

Mambo hayako kama vile mnavyosema kwamba nyinyi mna haki ya kumuabudu asiyekuwa Allah Mtukufu, Bali nyinyi mnaikanusha Siku ya Hesabu na Malipo.

Na mjue kuwa mko na malaika wanawafuatilia katika kila jambo.

Wabora kwa Allah Mtukufu, waandishi wa yale waliyowakilishwa kuyadhibiti, Hakiwapiti, katika vitendo vyenu na siri zenu, chochote.

Wanayajua mnayoyafanya, ya kheri na ya shari.

Hakika wachamungu wanaotekeleza haki za Allah Mtukufu na haki za waja wake watakuwa kwenye neema.

Hakika watu waovu waliopuuza haki za Allah Mtukufu na haki za waja wake watakuwa katika Moto mkali.

Ukali wake, Moto huo, utawapata Siku ya Malipo.

Na wala wao hawatakuwa ni wenye kughibu, wakawa hawamo ndani ya Moto wa Jahanamu, si kwa kutoka wala kwa kufa.

Ni kipi kinachokujuza ni upi ukubwa wa Siku ya Hesabu?

Kisha ni kipi kinachokujuza ni upi ukubwa wa Siku ya Hesabu?

Siku ya Hesabu, hataweza yoyote kumnufaisha yoyote. Na amri zote Siku Hiyo ni za Allah Mtukufu Peke yake Ambaye hakuna mwenye kumshinda, wala hakuna mwenye kumtendesha nguvu, wala hakuna mwenye kushindana naye.

Adhabu kali ni ya wale wanaopunja vipimo vya vibaba na mizani.

Ambao wakinunua kwa watu kitu cha kupimwa kwa vibaba au kwa mizani hujikamilishia wao wenyewe.

Na wakiwauzia watu kinachouzwa kwa vibaba au mizani wanapunguza vipimo. Basi itakuwaje hali ya yule anayeiba na kupunja katika vipimo vyote hivyo, au yule anayeiba katika vipimo hivyo na huku awapunja watu vitu vyao? Hakika huyo yuwastahiki mateso zaidi kuliko wapunguzaji wa vipimo vya vibaba na mizani.

Kwani hawaamini wale wapunjaji ya kwamba Allah Mtukufu ni Mwenye kuwafufua na kuwahesabu juu ya vitendo vyao?

Katika Siku itakayokua na kitisho?

Siku watakaposimama watu mbele ya Allah Mtukufu ili Awahesabu kwa machache na mengi walioyatenda, hali ya kuwa Siku Hiyo ni wenye kumnyenyekea Allah Mtukufu, Mlezi wa viumbe vyote.

Mambo si kama mnavyodhani enyi makafiri kuwa hamtafufuliwa, hakika kitabu cha matendo ya waovu kipo sehemu iliyobana, nako ni chini ya ardhi ya saba.

Na ni kipi kilichokujulisha kuwa ni ipi hiyo sehemu iliyobana?

Hakika hiyo itakuwa ni jela ya kudumu, na ni adhabu iliyo na uchungu. Penye jela hiyo ni pale walipoandikiwa kuwa watakwenda, Wameandikiwa na imepitishwa, Hapana kitakachozidishwa wala kupunguzwa.

Adhabu kali Siku Hiyo ni ya wale wenye kukanusha.

Wale ambao wanakanusha kuwako tukio la Siku ya Malipo.

Na wala haikanushi Siku Hiyo isipokuwa kila dhalimu mwenye madhambi mengi.

Anaposomewa aya zetu za Qur’ani, husema, «Hizi ni hadithi za urongo za watu wa kale».

Mambo yalivyo si kama wanavyodai! Bali hayo ni maneno ya Allah Mtukufu na Wahyi Wake kwa Mtume Wake. Na hakika zimezibwa nyoyo zao zikawa hazimkubali Allah Mtukufu, Na kile kilichoziziba nyoyo hizo ni kufunikwa na wingi wa madhambi wanayoyafanya.

Mambo hayako kama vile wanavyodai makafiri! Bali hakika wao, Siku ya Kiyama watazibwa wasimuone Allah Mtukufu, Aliyetukuka na kushinda. Aya hii ni ushahidi kwamba Waumini watamuona Mola Wao Peponi.

Kisha hakika hao makafiri ni wenye kuingia Motoni, na wataziona na kuzihisi dharuba zake.

Kisha wataambiwa, «Haya ndiyo malipo ya yale ambayo mlikuwa mnayakanusha».

Ni kweli kabisa kwamba kitabu cha watu wema, nao ni wachamungu, kiko katika ngazi za juu Peponi.

Na ni kipi kilichokujulisha ni zipi hizi ngazi za juu?

Ni kitabu cha watu wema kilichopitishwa mambo yake, hakizidishwi kitu humo wala hakipunguzwi.

Wanayatazama yaliyomo ndani yake Malaika waliokurubishwa, wa kila mbingu.

Hakika wale wenye ukweli na kufuata amri za Allah Mtukufu watakuwa Peponi wananeemeka.

Watakua juu ya viti vya fahari wanamwangalia Mola wao na wanaangalia yale waliyoandaliwa miongoni mwa kheri nyingi.

Unaonekana katika nyuso zao mng’aro wa neema.

Watanyweshwa pombe safi, iliyotengezewa vyombo vyake kwa ustadi.

Na mwishowe kuna harufu ya miski, Katika kuzipata neema hizo, nawashindane wenye kushindana.

Na kinywaji hiki, mchanganyo wake watokana na chemchemi iliyoko Peponi inayojulikana, kwa ubora wake, kwa jina la Tasnīm.

Hiyo ni chemchemi iliyoandaliwa wale waliokurubishwa kwa Allah Mtukufu na watajiburudisha nayo.

Hakika wale waliotenda maovu walikuwa duniani wakiwacheza shere Waumini.

Na walikua wanapopita karibu nao wanakonyezana kwa kuwakejeli.

Na wanaporudi, hawa waovu, kwa watu wao na jamaa zao, wanarudi wakiwa na furaha ya kuwafanyia maskhara Waumini.

Na walikua hawa makafiri wanapowaona Maswahaba wa Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), wamefuata uongofu, wakisema, «Hakika hawa wamepotea kwa kumfuata Muhammad, rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie».

Na wala waovu hawa hawakutumwa wawachunguze Maswahaba na Mtume, rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie.

Basi Siku ya Kiyama wale waliomkubali Allah Mtukufu na Mtume wake na wakafanya vitendo vinavyolingana na sheria Zake, watawafanyia maskhara makafiri kama makafiri walivyokuwa wakiwafanyia maskhara duniani.

Waumini hao watakua juu ya viti vya fahari, watakuwa wanaangalia yale Aliyowapa Allah Mtukufu miongoni mwa mambo matukufu na neema, wakiwa Peponi. Na neema kubwa ya zote ni kuangalia Uso wa Allah Mtukufu.

Je, wamelipwa makafiri, malipo muwafaka yanayoendana na matendo yao duniani ya shari na madhambi? naam, watalipwa malipo yenye uadilifu.

Pindi mbingu itakapopasuka Siku ya Kiyama.

Na ikatii amri ya Mola wake ya kuwa ipasuke, na inastahili kufuata amri hiyo.

Na pindi ardhi itakapotandikwa na kukunjuliwa. Na milima yake kuvunjwa vunjwa Siku hiyo.

Na ikatoa iliyoyabeba ndani yake miongoni mwa maiti.

Na ikatii amri ya Mola wake ya kuwa ifanye hivyo, (na inastahili kufuata amri hiyo).

Ewe binadamu, wewe unaenda kwa Allah Mtukufu na unafanya amali nzuri na mbaya, kisha utakutana naye Siku ya Kiyama. Na huna budi kupata kutoka Kwake malipo mazuri zaidi ya amali yako njema, au yanayolingana na amali yako mbaya.

Yule mwenye kupewa waraka wa amali zake kwa mkono wake wa kulia, naye ni yule aliyemuamini Mola wake.

Atahesabiwa hesabu Nyepesi.

Na atarudi kwa watu wake Peponi akiwa ni mwenye furaha.

Na yule mwenye kupewa waraka wa amali zake kwa nyuma ya mgongo wake, naye ni yule aliyemkanusha Allah Mtukufu.

Ataita maangamivu na hasara.

Na ataingia Motoni.

Hakika alikuwa kwa watu wake ulimwenguni ni mwenye furaha na majivuno, hafikirii mwisho wake utakuwa namna gani.

Hakika alidhani hatarudi kwa Muumba wake, akiwa hai, (ili kuhesabiwa).

Sivyo hivyo! Allah Mtukufu Atamrudisha kama alivomuumba na kumlipa kwa amali zake. Kwani Yeye kwake ni Mtambuzi, na kwa hali yake ni Mjuzi, kuanzia Alipomuumba mpaka kumfufua.

Allah Mtukufu Ameapa kwa wekundu wa pembe za mbingu wakati wa kuzama jua.

Na kwa usiku na ulivyokusanya miongoni mwa viumbe tofauti tofauti vya kutambaa, kuruka na kutembea kwa miguu.

Na kwa mwezi ukamilikapo mwangaza wake.

Mtapitia, enyi watu, miongo mbalimbali na hali tofauti : kutoka kwenye tone la manii, kupitia pande la damu, nofu la nyama hadi kutiwa roho, mpaka kufa na mpaka kufufuliwa. Haifai kwa kiumbe kuapa kwa asiyekuwa Allah Mtukufu, afanyapo hilo atakuwa ameingia kwenye ushirikina.

Ni kitu gani kinachowazuia wao kumwamini Allah Mtukufu na Siku ya Kiyama baada ya aya zake kufafanuliwa kwao?

Na wana nini wao wanaposomewa Qur’ani hawamsujudii Allah Mtukufu wala hawajisalimishi kufuata yaliyokuja ndani yake?

Hakika tabia ya waliokufuru ni kuikanusha na kuikataa haki.

Na Allah Mtukufu ni Mjuzi zaidi wa ukaidi wao wanaouficha kwenye nyoyo zao hali wao wanajua kuwa yale yaliyoletwa na Qur’ani ni kweli.

Basi wape bishara, ewe Mtume, kuwa Allah Mtukufu, Aliyetukuka na kuwa juu, Amewaandalia adhabu yenye uchungu.

Lakini wale wanaomuamini Allah Mtukufu na Mtume wake na wakatekeleza amri waliyofaradhiwa na Allah Mtukufu watakuwa na malipo, Siku ya Akhera, yasiyokatika wala kupungua.

Allah Mtukufu Anaapa kwa mbingu zenye njia za kupitia jua na mwezi.

Na kwa Siku ya Kiyama ambayo Amewaahidi viumbe kuwa Atawakusanya.

Na kwa shahidi, mwenye kutoa ushahidi, na mwenye kutolewa ushahidi juu yake. «Allah Mtukufu Huapa kwa Anachokitaka, Lakini kiumbe hafai kuapa kwa asiyekuwa Allah Mtukufu, Kuapa kwa asiyekuwa Allah Mtukufu ni ushirikina».

Wamelaaniwa waliochimba shimo kubwa ili kuwatesa Waumini.

Wakawasha moto mkubwa wenye kuni nyingi.

Wakawa wamekaa kwenye kingo za shimo hilo.

Wakishuhudia vitendo vya mateso na adhabu wanavyowafanyia Waumini.

Na hawakuwatesa mateso hayo isipokuwa wenye kuteswa walikuwa wanamuamini Allah Mtukufu Mshindi Asiyeshindwa, Mhimidiwa wa maneno Yake, Vitendo Vyake na sifa Zake.

Mwenye ufalme wa mbingu na ardhi Ambaye, kutakasika na sifa za upungufu ni kwake, Anashuhudia kila kitu, hakuna kinachofichika kwake.

Hakika, wale waliowachoma kwa moto Waumini, wa kike na wa kiume, ili kuwazuia watu na dini ya Allah Mtukufu, kisha hawakutubu, watapata, Siku ya Akhera, adhabu ya Jahanamu na watapata adhabu kali yenye kuchoma.

Hakika wale waliomuamini Allah Mtukufu na Mtume Wake na wakafanya amali njema, watapata Pepo ambayo chini ya majumba yake ya kifahari inapita mito, Huko ni kufaulu kukubwa.

Hakika malipo ya Mola wako kwa maadui Zake na mateso Yake juu yao ni mazito.

Hakika yeye ndiye Mwenye kuanzisha kuumba na kisha kurudisha.

Na ndiye Mwingi wa kusamehe kwa wenye kutubia, Mwingi wa mapenzi kwa wanaojikurubisha kwake.

Mwenye Arshi tukufu.

Mfanya Alitakalo, hakuna kitu Anachotaka kiwe kisiwe.

Je, (ewe Mtume), imekufikia habari ya makundi yaliyokufuru na kukanusha Mitume walioletewa?

Kundi la firauni na Thamūd, na misiba na adhabu iliyowashukia? Hawakuzingatia kwa habari hiyo.

Bali waliokufuru wanaendelea katika kukanusha kwao, kama walivyokuwa waliokuja kabla yao.

Na Allah Mtukufu Amewazunguka kwa Ujuzi na uwezo Wake, hakuna chenye kufichika Kwake kuhusu wao na vitendo vyao. Hii Qur’ani siyo kama wanavyodai wenye kukanusha katika washirikina kuwa ni mashairi na uchawi.

Bali hii ni Qur’ani iliyo tukufu.

Iko kwenye Ubao Uliohifadhiwa, haufikiwi na haubadilishwi wala kupotoshwa.

Allah Mtukufu Anaapa kwa mbingu na nyota yenye kuchomoza usiku.

Na ni lipi lilokujulisha ni ukubwa gani wa nyota hiyo?

Hiyo ni nyota ing’arayo na kumeremeta.

Hakuna nafsi yoyote isipokuwa imepelekewa Malaika mwenye kusajili amali zake ili ihesabiwe Siku ya Kiyama.

Basi aangalie binadamu mwenye kukanusha kufufuliwa ameumbwa kwa kitu gani? «Ili ajue kuwa kurudisha umbo lake mara ya pili si vigumu kama kuumbwa mara ya kwanza».

Aliumbwa kwa manii yenye kupenya ndani ya kizazi kwa haraka.

Yatokayo kwenye mgongo wa mwanaume na kifua cha mwanamke.

Hakika yule Aliyemuumba binadamu kwa maji haya ni muweza wa kumrudisha kwenye uhai baada ya kufa.

Siku zitakapofunuliwa siri ziliofichwa na nafsi, na kutofautishwa jema na baya.

Binadamu hatakuwa na nguvu ya kuitetea nafsi yake, wala hatakuwa na mtetezi wa kumuepushia adhabu ya Allah Mtukufu.

Na Anaapa kwa mbingu yenye mvua ya mara kwa mara.

Na ardhi yenye pasuko za kufanya mimea ichipuke.

Hakika Qur’ani ni neno lenye kupambanua baina ya haki na batili.

Na wala si upuuzi. Haifai kiumbe kuapa kwa asiyekuwa Allah Mtukufu. Akifanya hivyo atakuwa amemshirikisha Allah Mtukufu.

Hakika wenye kumkanusha Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), na Qur’ani, wanafanya vitimbi na mipango ili kuipinga haki na kuitilia nguvu batili.

Na Mimi nafanya vitimbi kuidhihirisha haki ingawa makafiri wanachukia.

Usiwe na haraka nao, (ewe Mtume), kutaka wateremshiwe adhabu. Wape muhula uwangojee muda mchache wala usiwafanyie haraka, utaona adhabu itakayowafikia, mateso na maangamivu.

Takasa Jina la Mola wako na kila ushirika na sifa pungufu kwa namna inayonasibiana na utukufu Wake na utakatifu Wake.

Mola ambaye ndiye aliyeumba viumbe, Akalitengeneza umbo lao na kulifanya zuri.

Na Aliyekadiria kila kitu na kukipeleka njia inayonasibiana nacho.

Na Aliyeotesha nyasi mbichi zenye rangi ya kijani.

Akazifanya baadaye kuwa kavu zilizobadilika rangi.

Tutakusomea, (ewe Mtume), hii Qur’ani kisomo ambacho hutakisahau.

Isipokuwa iwapo Allah Mtukufu Atataka usahau kwa hekima na maslahi anayoyajua Yeye. Kwani Yeye ni Mjuzi wa yaliyo wazi na yaliyofichika, ya maneno na ya vitendo.

Na tutakuwepesishia mambo yako yote; miongoni mwayo ni kukusahilishia kubeba majukumu ya utume na kuifanya nyepesi Dini uliyokuja nayo.

Basi wakumbushe watu wako, (ewe Mtume), na uwaongoze njia yenye kheri nao, na uwahusu kwa mawaidha yako wale wanaotarajiwa kuwaidhika nayo. Wala usijisumbue kuwashauri wale ambao mawaidha hayawaathiri isipokuwa yanawazidishia ujeuri na kuwafanya wayakimbie.

Atanufaika kwa mawaidha anayemcha mola wake.

Na atajiepusha na mawaidha aliye mbaya asiyemuogopa Mola wake.

Atakayeingia kwenye Moto wa Jahanamu uliomkubwa na kuadhibiwa vikali.

Kisha hatakuwa ni mwenye kufa akapumzika wala ni mwenye kuishi akanufaika.

Hakika amefuzu mwenye kuisafisha nafsi yake na tabia mbovu.

Na akamtaja Allah Mtukufu, akampwekesha, akamuomba, akafanya vitendo vya kumridhisha, na akasimamisha Swala kwa nyakati zake, kwa kutaka radhi za Allah Mtukufu na kufuata sheria alizoweka.

Hakika yenu, (nyinyi watu), mnafadhilisha pambo la maisha ya kilimwengu dhidi ya starehe za Akhera.

Na hakika ya mambo ni kuwa nyumba ya Akhera na starehe zake ni bora zaidi kuliko ulimwengu, na ni yenye kusalia zaidi.

Haya mliosimuliwa ndani ya Sura hii ni miongoni mwa yaliyotajwa kimaana katika Kurasa zilizotangulia kuteremshwa kabla ya Qur’ani.

Nazo ni Kurasa za Ibrãhîm na Mûsã, amani ziwashukie.

Je, ilikujia, (ewe Mtume), habari ya Kiyama chenye vitisho vyenye kuwaenea watu?

Nyuso za Makafiri, Siku hiyo, zitakuwa zimenyongeka kwa adhabu.

Zimeshughulika, zimechoka na kutaabika.

Zitaingia jahanamu na kuchomwa kwa Moto wenye kuwaka kwa ukali.

Zitanyweshwa maji ya chemchemi yenye moto mkali sana.

Watu wa Motoni hawatakuwa na chakula isipokuwa kinachotoka kwenye mti wa miba ilioshikana na kujikita chini. Ni kibaya sana chakula hicho na ni kichafu mno.

Hakimnenepeshi mwenye kukila, awapo amekonda, wala hakimuondolei njaa, awapo na njaa.

Nyuso za Waumini, siku ya Kiyama, zitakuwa kwenye neema.

Kwa kuwa zilijishughulisha ulimwenguni kumtii Allah Mtukufu na kuridhika na Akhera.

Zitakuwa kwenye Pepo ya daraja ya juu.

Hazitasikia humo hata neno moja la upuuzi.

Ndani yake kuna chemchemi yenye kutembea maji yake.

Ndani yake mna vitanda vilivyonyanyuliwa.

Na vikombe vilivyotayarishwa kwa wenye kunywa.

Na mito iliyopangwa, mmoja baada ya mwingine.

Na mazulia mengi yaliyotandikwa.

Kwani, hawa makafiri wenye kukanusha, hawaangalii ngamia namna walivyoumbwa kiajabu?

Na mbingu namna zilivyoinuliwa juu kwa namna ya kupendeza?

Na milima namna ilivyoimarishwa ukapatikana uthabiti na utulivu wa ardhi?

Na ardhi namna ilivyotandikwa na kutayarishwa?

Basi wakumbushe kwa mawaidha, (ewe Mtume), wale wenye kupa nyongo yale uliyotumwa nayo, wala usihuzunike kwa kupa mgongo kwao.

Kwani wewe ni mkumbushaji tu kwao, na si juu yako kuwalazimisha kuamini.

Isipokua yule mwenye kuyapa mgongo mawaidha, na akawa mkakamavu kwenye ukafiri wake.

Huyo Allah Mtukufu Atamuadhibu adhabu kali Motoni.

Hakika wao watarudi kwetu baada ya kufa.

Kisha ni juu yetu kuwalipa kwa waliyoyafanya.

Allah Mtukufu Anaapa kwa wakati wa alfajiri.

Na masiku kumi ya kwanza ya Mfungotatu, na kwa kile kilichoyafanya yawe matukufu.

Na kwa kila idadi igawanyikayo na isiyogawanyika.

Kwa usiku upitapo na giza lake.

Kwani hakuna katika viapo vilivyotajwa chenye kukinaisha kwa mwenye akili?

Huoni, (ewe mtume), vipi Mola wako Alivyoiangamiza kaumu ya ‘Ãd?

Kabila la Irama lenye nguvu na majengo yaliyoinuliwa juu ya nguzo?

Kabila ambalo hakukuumbwa mfano wake katika miji, kwa ukubwa wa miili na wingi wa nguvu?

Na huoni ni vipi mola wako Alivyowafanya Thamūd, yani watu wa Ṣãliḥ, ambao waliweza kuchonga jabali na kufanya nyumba ndani yake?

Na vipi Alivyomfanya Firauni, mfalme wa Misri, aliyekuwa na askari waliouhami ufalme wake na kuutilia nguvu?

Hawa ndio waliokuwa wakitumia nguvu na kudhulumu mijini.

Wakazidisha kueneza ndani yake uharibifu, kwa dhuluma zao.

Allah Mtukufu Akawamiminia adhabu kali.

Hakika Mola wako, (ewe Mtume), Anamwangalia mwenye kumuasi kwa kumpa muhula kidogo, kisha Humpatiliza kwa uwezo na ushindi.

Huyu binadamu, (Mola wake Anapompa mtihani wa neema), Anapomkunjulia riziki yake na kumpa maisha mazuri, huwa akidhani kuwa hayo ni kwa kuwa yeye ana cheo kwa Mola wake na huwa akisema: «Mola wangu Amenitukuza».

Na Anapomuonja na akampunguzia riziki yake, huwa akidhani kuwa hayo ni kwa kuwa yeye amefanywa mnyonge na Allah Mtukufu na huwa akisema: «Mola wangu Amenifanya mnyonge.».

Hali ya mambo si kama anavyodhania binadamu huyu, kwani mtu hutukuzwa kwa kumtii Allah Mtukufu, na hufanywa mnyonge kwa kumuasi Allah Mtukufu. Bali nyinyi hamuwakirimu mayatima na kuwatendea wema.

Wala hamhimizani kulisha maskini.

Na mnakula haki za watu kwa pupa katika kurithi.

Na mnapenda mali kupita kiasi.

Basi hali zenu zisiwe namna hiyo. Kumbukeni pindi ardhi itakapotikiswa na kuvunjwavunjwa.

Na Akaja Mola wako kutoa uamuzi kwa waja Wake hali ya kuwa Malaika wamejipanga safu.

Na ukaletwa, Siku Hiyo kubwa, moto wa Jahanamu. Hiyo ndiyo Siku kafiri atakumbuka na kutubia. Kutamfalia nini sasa kukumbuka kwake na kutubia, na yeye katika ulimwengu alikuwa ameyapuuza hayo, na wakati wake umekwisha kupita?

Atakuwa akisema: ‘Laiti ninge tanguliza ulimwenguni amali zenye kunifaa katika maisha yangu ya Akhera’.

Katika Siku Hiyo ngumu yenye vitisho, hakuna atakayeweza kuadhibu kama adhabu ya Allah Mtukufu kwa anayemuasi.

Na hakuna atakayeweza kufunga kama kifungo Chake wala kufikia hadi yake.

Ewe nafsi iliyotulia (kwa kumtaja Allah Mtukufu), kumuamini, na kuamini starehe ya Pepo Aliyowaandalia waumini!

Rudi kwa Mola wako hali ya kuridhika na takrima ya Allah Mtukufu kwako na hali ya kuwa Allah Mtukufu Ameridhika nawe.

Ingia katika miongoni mwa waja wa Allah Mtukufu walio wema.

Na ingia kwenye Pepo yangu.

Allah Mtukufu Anaapa kwa mji huu mtakatifu wa (Makkah).

Na wewe, (ewe Nabii), ni mkazi wa mji huu mtakatifu.

Na Anaapa kwa mzazi wa wanaadamu, ambaye ni Ãdam, (amani imshukie), na kilichozalikana naye.

Hakika Tumemuumba binadamu katika usumbufu na shida za kilimwengu.

Kwani anadhani kwa mali aliyoikusanya kuwa Allah Mtukufu Hatakuwa na uwezo juu yake?

Huwa akisema kwa kujigamba: «Nimetumia mali nyingi».

Kwani anadhani, kwa kitendo chake hicho, kuwa Allah Mtukufu, Aliyetukuka na kushinda, Hamuoni wala hatamhesabu kwenye kubwa na dogo?

Kwani hatukumpa macho mawili ya kuonea?

Na ulimi na midomo miwili ya kusemea?

Na kumfafanulia njia mbili: ya kheri na ya shari?

Basi ajiepushe na janga la Akhera kwa kutoa mali yake ili aokoke.

Ni kitu gani kilichojulisha ni lipi hilo janga la Akhera na ni mambo gani yenye kusaidia kujiepusha nalo?

Ni kuacha huru mtumwa aliyeamini ilikumkomboa na utumwa.

Au kulisha, wakati wa shida ya njaa.

Kulisha yatima mwenye ujamaa, ili ipatikane fadhila ya sadaka na ya kuunga udugu.

Au masikini asiyekuwa na kitu.

Kisha akawa, baada ya kufanya amali njema zilizotajwa, ni miongoni mwa waliotakasa Imani yao kwa Allah Mtukufu, wakausiana kusubiri katika kumtii Allah Mtukufu, kwa kufuata maamrisho Yake na kujiepusha na vitendo vya kumuasi, na wakausiana kuwahurumia viumbe.

Wenye kufanya hayo ndio watu wa kulia, ambao watapelekwa Siku ya Kiyama upande wa kulia kuelekea Peponi.

Na wale waliokanusha Qur’ani ndio ambao watapelekwa, Siku ya Kiyama, upande wa kushoto kuelekea Motoni.

Malipo yao ni Moto wa Jahanamu wenye kuwafunika na kuwaziba.

Allah Mtukufu Anaapa kwa jua na mchana wake na mwangaza wake wa asubuhi.

Na kwa mwezi unapolifuata jua wakati wa kuchomoza na wa kuzama.

Na kwa mchana unapoliondoa giza na kulifunua.

Na kwa usiku unapoifunika ardhi ikawa giza.

Na kwa mbingu na kujengeka kwake kiimara.

Na kwa ardhi na kutandikwa kwake.

Na kwa kila nafsi na namna Allah Mtukufu alivyolikamilisha umbo lake ili itekeleze kazi iliyoumbiwa.

Akaibainishia njia ya shari na njia ya kheri.

Amefaulu mwenye kuisafisha nafsi na kuikuza kwa kheri.

Na ameingia kwenye hasara mwenye kuitia nafsi yake kwenye maasi.

Kabila la Thamûd lilimkanusha Nabii wake kwa Kuzama kwenye uasi.

Pindi walipotoka wabaya zaidi kwenye kabila hilo kumchinja Ngamia.

Mtume wa Allah Mtukufu Ṣãliḥ, (amani imshukie), akawambia: «Tahadharini kumgusa kwa ubaya ngamia ambaye ni muujiza ulioletwa na Allah Mtukufu kwenu unaoonyesha ukweli wa Nabii wenu, na msimzuie kunywa kwake. Yeye ana siku yake ya kunywa na nyinyi mna siku yenu maalumu ya kunywa.» Hilo likawa zito kwao.

Wakamkanusha na kulipuuza onyo lake wakamchinja.Mola wao akawafunika kwa adhabu, akaisawazisha juu yao na hakuna aliyeweza kuponyoka.

Wala Haogopi Allah Mwenye uwezo uliotukuka athari ya adhabu kali aliyowateremshia wakanushaji.