Tefsîru'l-Müyesser — Svahili tercümesi (tefsir) — Al-Layl 92:1 – Al-Nas 114:6

Allah Mtukufu Anaapa kwa usiku unapoifunika ardhi na vilivyoko juu yake kwa giza lake.

Na kwa mchana unapochomoza mwangaza wake kutoka kwenye giza la usiku.

Na kwa kuumba aina mbili: ya kiume na ya kike.

Kuwa hakika vitendo vyenu vinatofautiana: kuna wanaofanya kwa ajili ya dunia na wanaofanya kwa ajili ya akhera.

Ama mwenye kutoa kwenye mali yake, akamcha Allah Mtukufu katika huko kutoa.

Na akaamini «Lā Ilāha Illā Allāh» na yanayotakiwa na Imani hiyo, na akaamini malipo yanayofungamana nayo.

Basi huyo tutamuongoza na kumuafikisha kwenye njia za kheri na wema na kumsahilishia mambo yake.

Na ama mwenye kuifanyia ubakhili mali yake, akawa hana haja na malipo ya Mola wake.

Na akakanusha neno la «Lā Ilāha Illā Allāh» na yanayotakiwa na neno hilo na akakanusha malipo yanayofungamana nalo.

Tutamnyoshea njia za mateso.

Wala haitamfaa kitu mali yake aliyoifanyia ubakhili atakapotumbukia Motoni.

Ni juu Yetu, kwa fadhila Zetu na busara zetu, kueleza njia ya uongofu yenye kufikisha kwa Allah Mtukufu.

Na Sisi Tuna mamlaka ya maisha ya Akhera na maisha ya ulimwenguni.

Ndipo nikawaonya, (enyi watu), na moto wenye kuwaka, nao ni moto wa Jahanamu.

Hataingia Moto huo isipokuwa aliyekuwa muovu zaidi, Mwenye kumkanusha Nabii Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie).

Ambaye amekataa kumuamini na kumtii Allah Mtukufu na Mtume wake.

Na ataepushwa na moto huo mchaji Allah Mtukufu kwa wingi.

Ambaye hutoa mali yake kwa kutaka nyongeza za kheri.

Kutoa Kwake si kwa kulipa wema aliofanyiwa na mtu.

Lakini anatoa kwa kutaka uso wa Mola wake na radhi zake.

Basi Allah Mtukufu atampa huko peponi malipo ya kumridhisha.

Allah Mtukufu Anaapa kwa wakati wa dhuha, na uliokusudiwa ni wakati wa mchana mzima.

Na kwa usiku utuliapo na viumbe na likakolea giza lake. «Allah Mtukufu Huapa kwa Atakacho katika viumbe vyake. Ama kiumbe, hafai kuapa kwa asiyekuwa Muumba wake, Kuapa kwa asiyekuwa Allah Mtukufu ni ushirikina».

Hakukuwacha Mola wako, (ewe Mtume), wala Hakukuchukia kwa kuchelewesha kukuteremshiaWahyi.

Na Nyumba ya Akhera ni bora kwako kuliko nyumba ya ulimwengu.

Na Atakupa Mola wako, (ewe Mtume), neema ya kila sampuli uridhike.

Kwani hakukukuta, kabla ya hapo, ukiwa ni yatima, akakuhifadhi na kukutunza?

Na akakukuta hujui chochote kuhusu kitabu wala Imani, Akakufundisha yale amabayo ulikuwa huyajui na akakupa taufiki ya kufanya matendo mema?

Na akakukuta masikini, Akakuletea riziki yako, na Akakutajirisha kwa kutosheka na kusubiri?

Basi yatima usimtendee ubaya.

Na muombaji usimkaripie, bali mlishe na umtimizie haja zake.

Na neema alizokupa mola wako zielezee.

Kwani Hatukukunjulia, (ewe Mtume), kifua chako kwa sheria za Dini, kulingania watu kwa Allah Mtukufu, na kujipamba kwa tabia nzuri?

Na tukakuondolea mazito yako?

Mazito yaliyolemea mgongo wako?

Na Tukakunyanyua, kwa matukufu Tuliyokuneemesha kwenye cheo cha juu?

Usirudi nyuma katika kueneza ujumbe uliotumwa nao kwa maudhi ya maadui zako. Kwani kwenye uzito kuna wepesi.

Hakika kwenye uzito kuna wepesi.

Basi utakapomaliza mambo ya kidunia na shughuli zake jipinde kwa kufanya ibada.

Na kwa Mola wako Peke Yake weka matumaini yako.

Allah Mtukufu Anaapa kwa tini na zaituni, nayo ni miongoni mwa matunda yanayojulikana.

Na Anaapa kwa jabali la Ṭūr Sīnā’ «ambalo Allah Mtukufu Alisema na Mûsã juu yake».

Na Anaapa kwa Mji huu wa amani, «usiokuwa na mambo ya kutisha, Nao ni mji wa Makkah, chimbuko la Uislamu».

Hakika Tumemuumba binadamu katika sura nzuri.

Kisha Tutampeleka Motoni akiwa hatamtii Allah Mtukufu na kuwafuata Mitume.

Isipokuwa wale walioamini na wakafanya amali njema; wao watakuwa na malipo makubwa yasiyokatika wala kupungua.

Ni lipi linalokupelekea (ewe binadamu), kukanusha kufufuliwa na kulipwa, hali ya kuwa kuna dalili za wazi kwamba Allah Mtukufu Ana uwezo wa kufanya hayo?

Je, Hakuwa Allah Mtukufu, Ambaye Ameiweka Siku hii kutoa uamuzi baina ya watu, ni muadilifu zaidi ya wanaosifika kuwa ni waadilifu katika kila Alichokiumba? kwani walidhani wataachwa Hivihivi tu: hawaamrishwi wala hawakatazwi wala hawalipwi kwa mema wala hawateswi kwa mabaya? Hilo si sahihi wala haliwi.

Soma, ewe Nabii, Qur’ani uliyoteremshiwa ukianza kwa Jina la Mola wako Aliyepwekeka kwa kuumba.

Aliyemuumba kila binadamu kwa pande la damu nzito nyekundu.

Soma, (ewe Nabii), kile ulichoteremshiwa, na Mola wako ni Mwingi wa wema, Mwingi wa ukarimu.

Aliyewafundisha viumbe vyake kuandika kwa kalamu.

Alimfundisha binadamu vitu ambavyo hakuwa akivijua. Akamtoa kwenye giza la ujinga, Akampeleka kwenye nuru ya elimu.

Kweli, binadamu hukiuka mipaka ya Allah Mtukufu

Akijiona ametosheka kwa utajiri wake.

Basi, ajue kila mwenye kuchupa mipaka kuwa uhakika ni kuwa atarudi kwa Allah Mtukufu Ambaye Atamlipa kila binadamu kwa alilolitenda.

Je, umeona ujeuri wa ajabu zaidi kuliko wa mtu huyu, (Abû jahl), Anayemkataza mja wetu? «Muhammad, rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie»,

Unamuona anavyomkataza mja wetu pale anaposwali?

Waonaje iwapo mwenye kukatazwa kuswali yuko kwenye uongofu, vipi anamkataza?

Au iwapo anaamrisha mwingine kumcha Mungu, vipi anamkataza hilo?

Waonaje iwapo huyu mwenye kukataza anakanusha lile alinganiwalo kwalo na kulipa mgongo?

Hajui kuwa Allah Mtukufu anaona kila analolifanya?

Basi mambo si kama anvyodai Abū Jahl. Na asipokomeka na ushindani alionao na udhia wake, Tutamshika paji lake kwa nguvu na kumtia Motoni.

Paji lake ni paji lenye maneno ya urongo na vitendo vya makosa.

Basi na awalete, mchupaji mipaka huyu, watu wa baraza ili wamsaidie.

Sisi Tutawaita Malaika wa adhabu.

Mambo si kama Abû Jahl anavyoyadhania. Yeye, (ewe Mtume), hawezi kukufanya lolote la kukudhuru, Usimfuate kwa lile alilokuitia la kuwa uache Swala, bali msujudie Mola wako na uwe karibu naye kwa kujipendekeza Kwake kwa kumtii.

Sisi Tumeiteremsha Qur’ani katika usiku wa cheo na utukufu, nao ni miongoni mwa masiku ya mwezi wa Ramdhani.

Na nilipi liliokujulisha, (ewe Mtume), ni upi usiku wa cheo na utukufu?

Usiku wa cheo na utukufu ni bora fadhila zake kuliko fadhila za miezi elfu moja isiyokuwa usiku huo.

Usiku huo hushuka Malaika na Jibrili, amani iwashukie, kwa ruhusa ya Mola wao na kila amri ya kila jambo Alilolikadiria liwe kwa mwaka mzima.

Usiku huo wote ni amani, hakuna shari, mpaka kuchomoza alfajiri.

Haikua kwa wenye kukufuru miongoni mwa mayahudi na manaswara na washirikina ni wenye kuacha ukafiri wao isipokua mpaka iwajie alama walioahidiwa katika vitabu vilivyopita, yani walikua wanadai kua wakiona hiyo alama wataamini, lakini wakageuka isipokua wachache.

Na alama hiyo ni Mtume wa Allah Mtukufu, Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), mwenye kuwasomea Qur’ani iliyomo kwenye kurasa zilizo safi.

Ndani ya kurasa hizo mna habari za kweli na amri za uadilifu zenye kuongoza kwenye haki na kwenye njia iliyonyooka.

Na hawakutofautiana wale waliopewa Kitabu, miongoni mwa Mayahudi na manaswara, juu ya kuwa Muhammad, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), ni Mtume wa kweli, kwa sifa zake walizokua wakiziona katika vitabu vyao, isipokuwa baada ya kuwathibitikia kuwa yeye ndiye Nabii waliyeahidiwa katika Taurati na Injili. Walikuwa wanakubali, kwa umoja wao, kuwa unabii wake ni wa kweli. Lakini alipopewa utume walimkanusha na wakatofautiana.

Na hawakuamrishwa katika sheria zote zilizopita isipokuwa wameamrishwa wamuabudu Allah Mtukufu Peke Yake, wakikusudia kwa ibada zao kupata Radhi Zake, na kuepuka ushirikina na kuelekea kwenye Imani, wasimamishe Swala na watoe Zaka. Kufanya hayo ndio Dini iliyonyooka, nayo ni Uislamu.

Hakika wale waliokufuru miongoni mwa Mayahudi na manaswara na Washirikina, mateso yao ni Moto wa Jahanamu. Watakuwa ni wenye kukaa milele humo, Wao ndio viumbe waovu kabisa.

Hakika wale waliomuamini Allah Mtukufu, wakamfuata Mtume wake na wakafanya amali njema, wao ndio viumbe bora.

Malipo yao, mbele ya Mola wao Siku ya Kiyama, ni Pepo ya makazi na utulivu, yenye upeo wa uzuri, ambayo chini ya majumba yake ya fahari inapita mito; watakaa milele humo. Allah Mtukufu Ameridhika nao, Akakubali amali zao njema. Na wao wameridhika naye kwa mapokezi Aliyowafanyia ya aina mbalimbali za takrima. Malipo mazuri hayo ni ya aliyemuogopa Mweyezi Mungu na akajiepusha na maasi.

Itakapotikiswa ardhi mtikiso wa nguvu.

Na ikatoa vilivyomo ndani yake: miongoni mwa wafu na thamani za ardhini kama dhahabu na mfano wake.

Na akauliza binadamu, katika hali ya kubabaika, «imepatwa na nini?»

Siku hiyo (siku ya kiama) ardhi itatoa habari ya mambo iliyofanyiwa ya uzuri na ubaya.

Kwa kuwa Allah Mtukufu, Aliyetakasika na kutukuka, ataiamuru itoe habari ya mambo iliyofanyiwa.

Siku hiyo watu wataondoka kutoka kwenye kisimamo cha Hesabu kwa makundi, ili Allah Mtukufu Awaoneshe waliyoyatenda, mazuri na mabaya, na Awalipe kwayo.

Yoyote mwenye kufanya jema hata kama ni kwa uzito wa Mdudu Chungu atayaona malipo yake Akhera.

Na yoyote mwenye kufanya baya hata kama ni kwa uzito wa Mdudu Chungu atayaona malipo yake Akhera.

Allah Mtukufu Anaapa kwa farasi wenye kwenda Mbio katika njia Yake kumkabili adui, wakitoa sauti kwa kasi ya kukimbia. Haifai kwa kiumbe kuapa kwa asiyekuwa Allah Mtukufu. Kuapa kwa asiyekuwa Allah Mtukufu ni ushirikina.

Na wenye kutoa cheche za moto kwa kwato zao ngumu wanapokimbia kwa kasi.

Wenye kushambulia maadui kipindi cha asubuhi.

Wakarusha vumbi kwa mbio zao.

Wakauweka kati, kwa kuuzunguka kwa vipando vyao, mkusanyiko wa maadui.

Hakika binadamu ni mkanushaji sana wa neema za Mola wake.

Na yeye anakubali ukanushaji wake.

Na yeye ana pupa sana ya kupata mali na anaipenda sana.

Kwani binadamu hajui linalomngojea mbele yake, pindi Allah Mtukufu Atakapowatoa wafu makaburini waende kuhesabiwa na kulipwa?

Na yakatolewa yaliyo ndani ya vifua: mema na maovu?.

Hakika Mola wao siku hiyo ni mwenye kuwatambua wao na mali zao hakuna chenye kufichika Kwake.

Kiyama chenye kugonga nyoyo za watu kwa vitisho vyake.

Ni kitu gani hicho chenye kugonga?

Na ni kipi kilichokujulisha ni kipi hicho chenye kugonga?

Siku hiyo watu watakuwa, kwa wingi wao, kugawanyika kwao na kuzunguka kwao, ni kama panzi walioenea. Nao ni wale wanaojitupa motoni.

Na majabali yatakuwa ni kama pamba yenye rangi tofauti inayochambuliwa kwa mkono ikawa kama vumbi jembamba na ikamalizika.

Basi mwenye kuwa mizani za mema yake ni nzito, zikashinda mabaya yake.

Atakua kwenye maisha ya kuridhika Peponi.

Ama mwenye kuwa mizani za mema yake ni nyepesi na mizani za maovu yake ni nzito.

Makazi yake yatakuwa ni Moto wa Jahanamu.

Ni kipi kilichokujulisha, (ewe Mtume), ni ipi hii Jahanamu inayoitwa «Hāwiyah»?

Ni Moto unaowaka sana kutokana na vinavyochomwa ndani yake.

Kumekushughulisheni kujifakharisha na mali na watoto, mkaacha kumtii Allah Mtukufu.

Kujishughulisha kwenu na hilo kumeendelea mpaka mkafariki na mkazikwa makaburini.

Sio sawa hivi mnavyofanya vya kushindana kwa wingi wa mali. kwani itawadhihirikia na mtajua kuwa Nyumba ya Akhera ni bora kwenu.

Kisha eleweni kua mtaujua mwisho mbaya wa kutojishughulisha na Akhera.

Sio sawa hivi mnavyofanya vya kushindana kwa wingi wa mali. Lau mngejua uhakika wa adhabu mtakayoipata mngehangaika ili kuokoa nafsi zenu kutoka kwenye maangamivu.

Mtauona Moto!

Kisha mtauona kwa yakini kabisa na bila shaka yoyote.

Kisha mtaulizwa kuhusu kila aina za neema mlizopewa.

Allah Mtukufu Anaapa kwa zama.

Kwamba hakika wanadamu wako kwenye hasara na maangamivu. Haifai kwa mja kuapa isipokuwa kwa Allah Mtukufu, kwani kuapa kwa asiyekuwa Allah Mtukufu ni ushirikina.

Isipokuwa wale waliomuamini Allah Mtukufu, wakafanya amali njema, wakausiana wao kwa wao kushikamana na haki, kufanya matendo ya kumtii Allah Mtukufu na kusubiri juu yake, wao hawatakua kwenye hasara na maangamivu.

Shari na maangamivu yatampata kila mwenye kusengenya watu na kuwatia doa na kuwatusi.

Ambaye hamu yake ni kukusanya mali na kuihesabu.

Akidhani kuwa mali yake ambayo ameikusanya itampa dhamana ya kuishi milele duniani na kukwepa kuhesabiwa akhera.

Anavyodhania sivyo. Atatiwa ndani ya Moto ambao huvunjavunja kila kinachotiwa humo.

Na nikipi kilichokujulisha (ewe Mtume), kua ni upi huo Moto unaovunjavunja?

Huo ni Moto wa Allah Mtukufu uliowashwa.

Ambao kwa ukali wake hupenyeza miilini na kufika kwenye nyoyo.

Hakika moto huo ni wenye kufungwa na kutiwa minyororo huku watu hao wa motoni wakiwa ndani yake.

Minyororo hiyo ni yenye kufungwa kwenye nguzo ndefu.

Je hujui na hukusikia, (ewe Mtume), namna Alivyowafanya Mola wako watu wa ndovu: Abraha Mhebeshi na jeshi lake ambalo alikuja nalo ili kuivunja Al ka‘ba tukufu?

Kwani hakuifanya mipango yao mibaya waliyoifanya ni yenye kuvunjika na kupita patupu?

Na Aliwapelekea makundi ya ndege yaliyofuatana.

Ndege hao walikua wakiwatupia vijiwe vya udongo mkavu na mgumu.

Vijiwe hivyo vikawapondaponda, wakawa ni kama majani makavu yaliyoliwa na wanyama na kisha kutupwa.

Oneni ajabu ya mazowea ya makureishi, na amani walionayo, na kuwaendea uzuri mambo yao.

Oneni ajabu kwa kupangika na kuwepesika kwa misafara yao ya kwenda yemeni kipindi cha kusi na kwenda Shamu kipindi cha kaskazi, ili kuleta vitu wanavyohitajia, na kuwa yote hayo yamewepesishwa na Allah Mtukufu.

Basi, wamshukuru na kumuabudu Bwana wa Nyumba hii ya Al Ka‘ba, ambayo kwa ajili Yake wamepewa cheo na ukarimu, na wampwekeshe na kumtakasia ibada mola wa nyumba hiyo ya Al Ka‘ba.

Mola ambaye Amewapa chakula wakati wa njaa kali, na akawapa amani na utulivu dhidi ya hofu iliyokua kubwa sana.

Je, umeiona hali ya yule ambaye anakanusha kufufuliwa na kulipwa?

Huyo ndiye yule anayemkaripia yatima kwa nguvu, akimnyima haki zake kwa sababu ya ususuavu wa moyo wake.

Na wala hawahimizi wengine kulisha masikini. Vipi yeye mwenyewe atamlisha?

Basi adhabu kali itawafikia wenye kuswali.

Nao ni wale ambao wameghafilika na Swala zao: hawazisimamishi kama ipasavyo wala hawaziswali kwa nyakati zake.

Na ambao huonyesha watu amali zao za kheri kwa njia ya ria.

Na wanakataa kuwaazima watu vitu ambavyo hawadhuriki kwa kuviazima, kama vyombo vya kutumia, na vinginevyo. Wao hawakujifanyia wema nafsi zao kwa kumuabudu Mola wao, wala hawakuwafanyia wema viumbe Vyake.

Hakika sisi tumekupa, (ewe Nabii), kheri nyingi za dunia na Akhera, miongoni mwazo ni mto wa Kauthar ulioko Peponi, ambao pembezoni mwake ni mahema ya lulu, na mchanga wake ni miski.

Basi, mtakasie Mola wako ibada zako zote, na uchinje mnyama wako kwa ajili Yake, Peke Yake, pamoja na kutaja jina Lake.

Mwenye kukuchukia na kuyachukia uliyokuja nayo ya uongofu na nuru: ndiye itakayokatika athari yake, na yeye mwenyewe atakatikiwa na kila kheri.

Sema, (ewe Mtume), kuwaambia waliomkufuru Allah Mtukufu na Mtume wake: «Enyi wenye kumkanusha Allah Mtukufu!»

Mimi siabudu mnavyoviabudu miongoni mwa masanamu na waungu wa urongo.

Wala nyinyi si wenye kuabudu Mola Mmoja ninayemuabudu Ambaye ndiye Anayestahiki kuabudiwa.

Wala mimi si mwenye kuabudu mnavyoviabudu miongoni mwa masanamu na waungu wa urongo.

Wala nyinyi si wenye kumuabudu ninayemuabudu mimi siku zijazo, Aya hii imeteremka juu ya watu makhsusi miongoni mwa washirikina ambao Allah Mtukufu Alijua kuwa hawataamini kabisa.

Nyinyi mna dini yenu mnayoiamini na mimi nina Dini yangu ninayo iamini na sitaki nyingine.

Utakapotimia kwako, (ewe Mtume), ushindi dhidi ya makafiri wa kikureishi na ukaikomboa Makkah.

Na ukaona watu wengi wanaingia kwenye Dini ya Allah Mtukufu makundi kwa makundi.

Yatakapotokea hayo, basi jitayarishe kukutana na Mola Wako kwa kumtakasa na kumhimidi na kumuomba msamaha kwa wingi. Kwani Yeye ni Mwingi wa kuwakubalia toba wenye kumsabihi na kumuomba msamaha, kwa kuwasamehe na kuwarehemu.

Imepata hasara mikono miwili ya Abū Lahab, na yeye mwenyewe ameangamia, kwa kumuudhi Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie). na kwa hakika ilitimia na kutokea hasara ya abû lahab.

Haikumnufaisha mali yake na watoto wake. Kwani hivyo havitamkinga na adhabu ya Allah Mtukufu.

Ataingia kwenye Moto wenye mapande makubwa ya moto yanayochomoza kama ulimi.

Atauingia moto huo yeye na mke wake ambaye alikuwa akibeba miba na kuiweka kwenye njia anayopita Mtume, (rehema za Allah Mtukufu na amani zimshukie), ili kumuudhi.

Kwenye shingo yake patakuwa na kamba imara atabebewa nayo kwenye Moto wa Jahanamu, kisha atarushwa nayo mpaka chini.

Sema, (ewe Mtume), «Yeye Ndiye Allah Mtukufu Aliyepwekeka kwa ustahiki wa kuabudiwa, uumbaji na utakatifu wa Majina na sifa zake, Asiye na mshirika katika hayo».

Allah Mtukufu Peke Yake Ndiye Mwenye kukusudiwa na viumbe katika kutaka kukidhiwa haja zao.

Hana mtoto wala wazazi wala mke.

Wala hakuna yoyote katika viumbe Vyake mwenye kufanana wala kushabihiyana naye katika Majina Yake, Sifa Zake na vitendo Vyake.

Sema, (ewe Mtume), «Najilinda na kutaka hifadhi kwa muumbaji wa asubuhi».

Kutokana na shari ya viumbe na maudhi yao.

Na kutokana na shari ya usiku wenye giza kubwa uingiapo na ujikitapo, na kutokana na shari na maudhi mbalimbali yaliyomo ndani yake.

Na kutokana na shari za wchawi wenye kupuliza kwenye mafundo wanayoyafunga kwa lengo la kuroga.

Na kutokana na shari za hasidi mwenye kuchukia watu, anapowahusudu na kuwadhuru, kwa kutaka neema za Allah Mtukufu alizowaneemesha ziwaondokee.

Sema, (ewe Mtume), «Ninajilinda na kutaka hifadhi kwa mlezi wa watu, Mwenye uwezo, Peke Yake, wa kuzizuia shari za shetani».

Mfalme wa watu, Mwenye kuendesha mambo yao yote Anavyotaka, Aliye mkwasi wa kutowahitajia.

Mola wa watu, Ambaye hapana mwenye kuabudiwa kwa haki isipokuwa Yeye.

Najilinda kwake kutokana na maudhi ya shetani ambaye huwatia watu wasiwasi pale wanapoghafilika kumtaja Allah, na hujificha pale wanapomtaja Allah Mtukufu.

Mwenye kupenyeza shari na shaka kwenye vifua vya watu.

Miongoni mwa mashetani wa kijini na kibinadamu.