Kyrgyz Mokhtasar — A'raf 7:1 – Yunus 10:109

Бул тамгалардын чечмеленүүсү тууралуу Бакара сүрөсүнүн башталышында сөз болгон.

Оо, элчи, Курани Карим Аллах сага түшүргөн китеп, жүрөгүңдө ага эч шек-күмөн болбосун. Аны менен адамдарды коркутууң жана аларга далил кылууң, ошондой эле эскертүүдөн пайда алуучу ыймандууларга эскертүүң үчүн сага аны түшүрдүк.

Оо, адамдар, Раббиңер силерге түшургөн китепке жана пайгамбарыңардын сүннөтүнө ээрчигиле. жаман ишти кооз көрсөткөн шайтандардын досторунун каалоосуна ээрчибегиле. Каалооңорго жаккан үчүн силерге түшкөн нерсени таштап аларды үзгүлтүксүз ээрчийсиңер. Силер өтө аз эскересиңер; Эгер башкага караганда чындыкка жакын экениңерди эстегениңерде , элчиңер алып келген динге ээрчип, ошону аткарып, андан башкасынын баарын таштайт элеңер.

Каапырлыкка жана адашууга кирип кеткен өтө көп айылдарды азабыбыз менен кыйраттык. Катуу азаптарыбыз алар эч нерседен капарсыз турган күндөрдө жана түндөрдө түштү. Алар өздөрүн азаптан сактай алган жок жана алар кудай деп эсептеген нерселери да сактап кала алган жок

Аларга азап түшкөндө, Аллахка каапыр болуп өздөрүнө зыян кылганын моюнуна алышканынан башка эч нерсе калбады.

Кыямат күнү элчилерибиз жиберилген элдерден, алар элчилерге кандай жооп бергенин сурайбыз. Ошондой эле элчилерден аларга жүктөлгөн милдетти кандай жеткиргендигин жана эли аларга кандай жооп бергенин сурайбыз.

Өзүбүздүн илимибиз менен бардык жаратылгандарга алар дүйнөдө кандай иштерди кылганын айтып беребиз. Акыйкатта, Биз алардын кылган иштеринин баарын билүүчү болгонбуз, анын эч нерсеси бизге белгисиз болуп калбайт. Биз эч бир убакта алардын жанында жок болуп калган эмеспиз.

Кыямат күнү иштерди таразага тартуу адилдик менен болот, анда эч ким жабыр жана залым кылынбайт. Таразада кимдин жакшы иштери жаман иштерине караганда салмактуу болсо, мына ошолор самаганына жетет, коркконунан кутулат.

Ал эми таразада кимдин жаман иштери жакшы иштерине караганда салмактуу болсо, алар Аллахтын аяттарын танганы себептүү кыямат күндө болуучу азапты тандап өздөрүнө зыян кылып алгандар

Оо, Адам балдары, чынында, Биз силерди жерге отурукташтырдык жана анда жашап кетүүгө себептерди кылдык. Бул үчүн силер Аллахка шүгүр кылышыңар керек эле, бирок, өтө аз шүгүр кылдыңар.

Оо, адамдар, Биз атаңар Адамды жараттык, ага өтө кооз сурөт жана кейип бердик. Анан урмат көрсөтүү үчүн периштелерди ага сажда кылууга буйрудук, алар буйрукту аткарып, сажда кылышты. Бир гана Ибилис текеберлик жана кежирлик кылып, сажда кылуудан баш тартты.

Аллах Таала Ибилисти жемелеп: "Адамга сажда кыл деген буйругумду аткаруудан сени эмне тоту?" деди. Ибилис Раббисине жооп кылып: "мени тоскон нерсе - мен андан жакшымын, мени оттон жараткансың, а, аны болсо, ылайдан жараттың. От ылайдан кадырлуу" деди

Аллах ага мындай деди: "Бейиштен чык, сага бейиште текеберленип жүрүүгө болбойт. Анткени, бейиш жакшы, тазалардын жайы. Сага анда жүрүүгө уруксат эмес. Сен, эй, ибилис, өзүңдү адамдан кадырлуумун деп эсептесең, анда жек көрүлгөн, митаамдардансың".

Ибилис минтип айтты: Адамдардын арасындагы мен адаштыра ала турган адамдарды адаштыруу үчүн Раббим, мага кайра тирилүү күнүнө чейин тирүү болууга мөөнөт бер.

Аллах ага минтип айтты: "Эй, ибилис, сен, биринчи сурнай тартылып, бардык жаратылгандар өлүп, бир гана Жаратуучуң кала турган күнгө чейин тирүү калуу мөөнөтү берилгендерденсиң".

Ибилис минтип айтты: "Мен Сенин адамга сажда кыл деген буйругуңду аткарбай, Сен мени адаштырганың себептүү, мен эми Сенин туура жолуңда адам балдарын карап отурамын, мени алардын атасына сажда кылууда адаштырганың сыяктуу мен да аларды туура жолдон тайдырып, адаштырамын".

Мен аларга ар тарабынан келип, акыреттен көңүлүн буруп, дүйнөгө кызыктырамын, күмөнгө киргизем, кумардуу иштерди жакшы көрсөтөм. О, Рабби, алар каапырлыкка ийилип, көбү Сага шүгүр кылбаганын көрөсүң.

Аллах минтип айтты: "Эй, ибилис, бейиштен кор болуп, Аллахтын ырайымынан куулган абалда бейиштен чык! Кыяматта сени жана сени ээрчип, сага баш ийип Раббисине күнөөкөр болгондордун баарын тозокко киргизип, тозокту толтурамын"

Алла Адамга минтип айтты: "Эй, Адам, аялың Хава экөөң бейиште тургула. андагы таза нерселерден каалаганыңарды жегиле. Бирок, мобу (Аллах дайындап көрсөткөн) даракка жакындабагыла. Тыйылганыңардан кийин ал дарактын мөмөсүнөн жесеңер, анда Аллахтын чегинен чыгуучулардан болосуңар".

Аларга авреттери ачылып калганын көрсөтүү үчүн, ибилис аларга жашыруун сөз таштап, мындай деди: "Аллах силерди бул дарактан жеп, периште болуп калбооңор үчүн, же бейиште түбөлүк жашап калуучулардан болбооңор үчүн мунун мөмөсүнөн жегенге тыюу салды".

Аларга Аллахтын аты менен ант берип: "Эй, Адам жана Хава, мен силерге муну айтып насаат кылып жатамын" деди.

Аларды куулук жана алдоо менен турган даражаларынан түшүрдү. Аларга жегенге тыюу салынган дарактын мөмөсүнөн жээр замат, авреттери ачык болуп көрүнүп калды. Бейиштеги жалбырактар менен авреттерин жабышты. Анан аларга Раббиси кайрылып: "Силерди бул дарактан жегенге тыйбадым беле жана силерди эскертип: шайтан силерге душмандыгы анык болгон душман деп айтпадым беле" деди.

Адам менен Хава мындай деди: "О, Раббибиз, дарактан жебегле деген тыюуңду бузуп, күнөө ылуу менен өзүбүзгө залым кылып алдык. Сен биздин күнөөбүздү кечирбесең, ырайымың менен ырайым кылбасаң, анда дүйнө жана акыреттег насибибизден ажырап зыян көрүүчүлөрдөн болуп калабыз".

Аллах Адамга, Хавага жана Ибилиске мындай деди: "Бейиштен жерге түшкүлө, эми бири-бириңе душман болосу-ар, белгилүү бир мөөнөткө чейин силерге жер бетинде отурукташып жашоо бар, белгиленген мөөнөт келгиче андагы нерселерди пайдалангыла"

Алла Адам менен Хавага жана алардын урпактарына кайрылып: "Бул жер бетинде Аллах тагдыр кылган ажалыңар жеткенче жашайсыңар, жер бетинде өлүп, ошондо көмүлөсүңөр, кийин кабырыңардан тирлип чыгасыңар".

Оо, Адам балдары, силердин авретиңерди жаба турган зарыл кийимди бердик, ошондой эле эл алдында жасанып кийинүү үчүн толук кийимдерди да бердик. Аллахтын буйругун аткарып, тыйганынан тыйылып такыба болуу кийими бул кийимдерден жакшы. бул айтылган кийимдер Аллахтын кудуретине далил болчу белгилерден. Аллахтын силерге берген мындай жакшылыктарын эстеп, шүгүр кылаарсыңар.

Оо, Адам балдары, шайтан авретиңерди ачуу үчүн силерди кийимиңерди чечүүгө жана такыба кийимин таштап коюууга кызыктырып азгырбасын. Чынында, шайтан силердин атаңарды аларга тыюу салынган дарактын мөмөсүнөн жегенге кызыктырып алдаган, бул алардын аврети ачылып калуусуна жана бейиштен чыгарылуусуна себеп болгон.Акыйкатта, шайтан жана анын урпактары силерди көрүп, күбө болуп турат, силер аларды көрбөйсүңөр да, күбө да болбойсуңар. Адан жана анын урпактарынан сактангыла. Биз шайтандарды Аллахка ишенбегендер дос кылып койгонбуз. Ал эми жакшы иштерди кылган ыймандуулар алара кошулбайт.

Бутпарастар ширк кылуу, же Каабаны жылаңач тооп кылуус ыяктуу оор күнөөлрдү жасаса, бул иштерди Аллахтын буйругу менен ата-бабалары ушинтип аткарганын айтып шылтоо кылышат. Эй, Мухаммад, алардын айтканын кайтарып: Аллах күнөө ишке буйрубайт, андан тыят, кантип бул иштериңерди Аллахка төңкөрөсүңөр? Эй, бутпарастар, Аллахка билбеген нерсеңерди жалган, жалаа кылып айтасыңарбы? дегин.

Оо, Мухаммад, бутпарастарга минтип айт: Чынында Аллах адилеттикке буйруду, жаман, бузук иштерге буйруган жок. Баардык ибадаттарды калыс Ага аткарууга буйруду. Ага ыкылас кылып, баш ийип дуба кылууга буйруду. Ал силердин жоктон бар кылып жараткан сыяктуу экинчи жолу дагы тирилтет. Жок нерсени жаратканга кудурети жеткен, кайра жаратууга жана тирилтүүгө да кудурети жетет.

Аллах адамдарды эки топ кылган: бир тобун туура жолго салган, аларга туура жолго түшүү себептерин жеңил кылган, тоскоолдуктарды алып салган. Бир тобун чындыктын жолунан адашууну жазып койгон, анткени алар Аллахты эмес, шайтандарды дос тутушту жана билбестен аларды ээрчишти. Алар өздөрүн туура жолдо деп ойлошот.

Оо, Адам баласы, авретиңерди жаба турган кийимдерди кийгиле, намаз окуганда жана тооп кылганда таза, жакшы кийимдериңерди кийгиле. Аллах адал кылган таза нерселерден каалаганыңарды жегиле жана ичкиле. Бирок, анын орточо чегинен чыгып кетпегиле, адалдан арамга өтүп чектен чыкпагыла. Акыйкатта, Аллах орточо чегинен ашып кеткендерди жакшы көрбөйт.

Оо, элчи, Аллах адал кылган кийимдерди, таза тамак-аштарды арамга чыгарган бутпарастарга жооп кылып: "Силерге көрк берчү кийимдерди ким арамга чыгарды? Аллах силерге ырыскы кылып берген таза тамак жана суусундуктарды ким арамга чыгарды? деп айт. Эй, элчи, чынында, бул таза нерселер бул дүйнөдө ыймандууларга таандык, эгер башкалар шерик болушса, бул дүйнөдө гана шерик боло алышат, акыретте каапырлар ага шерик боло алышпайт. Анткени, каапырлар бейишке кирбейт. Ушинтип түшүндүргөн сыяктуу аяттарыбызды да түшүнгөн коомго айтып беребиз, анткени алар мындан пайда ала турган адамдар.

Оо, элчи, Аллах адал кылган нерсени арамга чыгарган бутпарастарга минтип айт: "Акыйкатта, Аллах пенделерине бузуку иштерди арам кылды, мейли жашыруу, мейли ашкере болсун, алар күнөөлөрдүн эң жамандары. Ошондой эле күнөөлөрдүн баарын жана адамдардын жанына, малына, абийирине залым кылып душмандык кылууну арам кылды. Дагы, кудайлыгына эч бир далили жок нерселерди Аллахка шерик кылып алууңарды арам кылды. Анан да, эч нерсени билбей туруп Анын ысымдары, сыпаттары, иштери жана шарияты тууралуу сүйлөөнү арам кылды".

Ар бир муунга алардын ажалы белгиленген ченелүү мөөнөтү бар, чектелген мөөнөтү келгенде аны бир азга кечиктире да, илгерилете да алышпайт.

Оо, Адам балдары, силерге өзүңөрдүн коомуңардан элчилерди чыгарып, алар Мен түшүргөн китептерди силерге окуп берсе, аларга баш ийгиле, алар алып келген нерсеге ээрчигиле. Буйруктарын аткарып, тыйганынан тыйылып, жакшы иштерди кылып, Аллахка такыба болгон пенделерге кыямат күнү коркунуч болбойт, ошондой эле алар дүйнө насибинде кылып өткөн иштерине өкүнбөйт.

Биздин аяттарыбызды жалган деп ага ишенбеген, элчилери алып келген буйруктарды аткарбаган каапырлар тозокко кирүүчүлөр, алар анда түбөлүк калышат.

Аллахтын шериги бар деп же кемчиликтүү деп же Ал айтпаган нерсени айтты деп Ага жалган жалаа жапкан, же туура жолго баштаган аяттарын жалганга чыгарган адамдан өткөн залым болобу. Мына ушул жогорудагы сыпаттардын ээлерине Лавх ал-Махфузда жазылган ажал-мөөнөтү келип, өлүм периштеси жана анын жардамчылары алардын жандарын алганы келгенде, аларды жемелеп: "Аллахты таштап, Анын ордуна ибадат кылган кудайларыңар кана!? Силерге жардам берүүсү үчүн аларды чакыргыла" дешет. Ошондо бутпарастар периштелерге: "Биз ибадат кылган кудайларыбыз жок болуп кетти, алар кайда экенин билбейбиз" дешет. Каапыр болушканын ошентип моюндарына алышат, бирок, ал учурда моюндарына алганы өздөрүнө каршы далил болот жана пайдасын тийгизбейт.

Периштелер аларга: "Эй, бутпарастар, силерден мурда каапырлык жана адашуу менен өткөн жин жана инсандардын жамааты менен бирге тозокко киргиле" деп айтышат. Ар бир үммөт тозокко кирген сайын, аларды ушул жолго баштаган, мурдараак тозокко кирген жол башчыларына каргыш айтышат. Баары тозокко киргенден кийин, мурдагыларды кем акылдык менен ээрчип, анан тозокко акыры болуп киргендер, мурда кирген башчы, чоңдоруна карап, (анан Раббисине): "Эй, Раббибиз, мына ушул чоңдорубуз бизди туура жолдон адаштырган, бизге адашууну кооздоп көрсөткөнү үчүн алардын азабына катуу кыл" дешет. Аллах аларга жооп кылып:Силердин ар бириңерге тиешелүү күчөтүлгөн азап бар, бирок, силер аны билбейсиңер.

Чоңдору артынан ээрчигендерине: "Эй, ээрчүүчүлөр, силердин азабыңарды жеңилдеткидей, силер бизден артык эмессиңер, кылган ишиңердин натыйжасы ушул, жалганды ээрчигениңер үчүн силерге кечирим жок, эй, ээрчүүчүлөр, каапырлыгыңар жана күнөөкөрлүгүңөр себептүү биз сыяктуу эле силер да азаптын даамын таткыла" дейшет.

Биздин ачык-айкын аяттарыбызды жалганга чыгарганы, текеберлик кылып баш ийбегени үчүн жакшылыктан куру калгандарга, каапырлыгы себептүү алардын кылган иштерине жана алар өлгөндө алардын рухтарына асман эшиктери ачылбайт. Жан-жаныбарлардын чоңу болгон төө буюмдардын эң кичинекейи болгон ийненин көзүнөн өтө албаган сыяктуу, алар да эч качан бейишке кире албайт. Төөнүн ийненин көзүнөн өтүүсү мүмкүн бологон сыяктуу алардын бейишке кирүүсү да мүмкүн эмес. Аллах аларды күнөөлөрү өтө чоң болгону үчүн ушинтип жазалайт.

Бул текебер жалганчылар үчүн тозок отунан төшөнчү жана жууркан болот. Мындай жаза менен Аллахка каапырлык кылып, Андан жүз буруп, Анын чегинен чыккандарды жазалайбыз.

Раббисине ыйман келтирип, колунан келишинче жакшы иштерди жасагандар бейишке кирип, анда түбөлүк калышат. Аллах эч кимди колунан келбеген ишке буйрубайт.

Бейиштеги жакшылыктардын кемчиликсиздиги ушул, анда адамдардын жүрөгүндөгү жек көрүү, кектер алынып салынат, алардын бут алдынан дарыялар агып турат. Алар Аллахтын аларга берген жакшылыктарын моюндап: "Биздин ушул жайга кирүүбүзгө себеп болгон жакшы иштерди аткарууга багыт берген Аллахка мактоо болсун. Раббибиздин элчилери эч шеги жок акыйкатты, бейиш жана тозок тууралуу чын убадаларды алып келишкен экен" дешет. Анан аларга мындай деген үн угулат: "Бул силерге Менин элчилерим кабарын берген - бейиш. Муну Аллах силерге, Аллахтын ыраазылыгы үчүн дүйнө жашоосунда жакшы иштерди кылганыңардын сыйы катары берди.

Баары өздөрүнө ылайык убада кылынган жайларына киргенден кийин, бейишке киргендер тозокко киргендерге: "Биз Рааббибиз бизге убада кылган бейишке чындап жолуктук жана ага кирдик. Эй, каапырлар, силер да Аллах силерге убада кылган тозокко кирдиңерби?" деп үн салышат. Каапырлар: "Бизге убада кылынган тозокко чындап кирдик" дешет. Ошондо: Аллах залымдарды ырайымынан куусун" деген үн угулат. Дүйнө жашоосунда аларга ырайым эшиги ачылган эле, бирок алар андан баш тартышткан.

Ал залымдар өздөрү Аллахтын жолуна баш тарткан жана башкаларды да баш тартууга алып келишкен, чындыктын жолу адамдар ага түшпөй турган татаал болуусун каалап, үмүт кылышкан. Алар акыретке ишенишкен эмес жана даярданышкан да эмес.

Бул эки топтун ортосунда, б.а.бейишке кирүүчүлөр менен тозокко кирүүчүлөрдүн ортосунда бийик орунда "Аьраф" деп аталган тосмо бар. Бул бийик тосмодо жакшылык иштери менен күнөөлөрү бирдей болуп калган адамдар топтолот. Алар бейишке кирүүчүлөрдү жүздөрүнүн актыгы сыяктуу белгилеринен, ал эми тозокко кирүүчүлөрдү жүздөрүнүн каралыгы сыяктуу белгилеринен таанып билишет. Бул жердеги адамдар бейишке кире турган адамдарга урмат көрсөтүп: "Силерге тынчтык болсун" деп салам айтышат. Алар бул учурда бейишке кире элек, бирок бейишке кирүүгө Аллахтын ырайымын күтүп турган болушат.

Эгер Аьрафта тургандар тозокко кирүүчүлөргө көзү бурулуп, алардын катуу азапка дуушар болушканын көрүшсө, Аллахка кайрылып: "Оо, Раббибиз, Сага каапырлык жана ширк кылган залым коом менен бирге кылба" деп дуба кылышат.

Аьрафта турган ададмар тозокко кире турган адамдарыд аларды чочулаган көздөрүнөн, карарган жүздөрүнөн таанып, аларга: "Силерге мал-мүлкүңөрдүн жана саныңардын көптүгү менен мактанганыңар жана чындык жолдон текеберленип, менменсинип баш тартканыңар пайда бербедиби?" дешет.

Анан: "Силер: "Аллах аларды ырайымына албайт" деген ададмар ушуларбы?" дешет (бейишке кирүүчүлөрдү көрсөтүп). Анан Аллах Таала ыймандууларган: "Оо, ыймандуулар, бейишке киргиле, силерге келечекте эч коркунуч болбойт жана дүйнө насибиңерде кылган ишиңер үчүн өкүнбөйсүңөр, анткени, түбөлүктүү жакшылкка кирдиңер" дейт.

Тозокко кирүүчүлөр бейишке кирүүчүлөрдөн жалынып: "Эй, бейишке кирүүчүлөр, бизге суу жана Аллах силерге ырыскы кылып берген тамактардан бергиле" деп суранышат. Бейишке кирүүчүлөр: "Аллах Таала бул нерселерди каапыр болгону себептүү каапырларга арам кылган, Аллах арам кылган нерсени биз бере албайбыз" дешет.

Ал каапырлар диндерин оюн, тамаша кылышкан, аларды дүйнө жашоосу кооздук ырахаты менен алдап койгон. Алар бул дүйнөдө кыямат күнүндөгү жолугууну унутуп, ага эч аракет кылышпай, даярданышпай, Аллахтын ачык далил-белгилерин танып, анын чындык экенин билип туруп четке кагышканы үчүн, кыямат күнү Аллах аларды азап үстүнө калтырып унутуп коёт.

Акыйкатта, Биз силерге Мухаммадга (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) түшүрүлгөн Куранды алып келдик. Ал - Куран, ыймандууларды чындыкка жана туура жолго баштоочу жана аларга дүйнө менен акыреттин жакшылыктарын билдирүүчү ырайым.

Каапырлар аларга акыретте иштерине жараша бериле турган катуу азап тууралуу кабардын ишке ашуусун күтүшөт. Аларга кабары берилген азап жана ыймандууларга кабары берилген сый бериле турган убак келгенде, дүйнөдө Куранды унутуп, андагы буйруктарды аткарбагандар минтип арман кылышат: "Рабибиздин элчилери Аллахтан экенине эч шеги жок, кемчиликсиз чындыкты алып келишкен экен. Эми бизди колдоп, азаптан сактап калууга Аллахка ортомчу боло турган колдоочу болсо кана. Же дүйнө жашоосуна кайра кайтып, мурда аткарган жаман иштерибиздин ордуна жакшы иштерди кылып келсек кана". Катуу азапка туш болоруна ишенбей, каапырлар өздөрүн зыянга учуратып алышты. Ошондой эле алар ибадат кылган жалган "кудайлары" аларга эч пайдасын тийгизбей жок болуп кетти.

Оо, адамдар, акыйкатта силердин Раббиңер ал - мурда эч окшошу болбогон жерди алты күндө жараткан Аллах. Андан кийин өзүнүн улуулугуна ылайык биздин акылыбыз жетпеген көтөрүлүү менен Аршына көтөрүлдү. Ал түндүн караңгылыгын күндүздүн жарыгы менен, күндүздүн жарыгын түндүн караңгылыгы менен кетирет. Алар бири-биринин артынан ылдам кечикпестен кууп жүрөт да, бири кеткенде, экинчиси келет. Ал Өзүнө моюн сунган күндү, айды жана жылдыздарды жаратты. Билип алгыла, жаратуу бир гана Аллахка таандык, андан башка жаратуучу барбы?! Иштин баары Ага таандык, Анын жакшылыгы улуу, жакшылык кылуусу көп, улуу жана толук деген сыпаттар менен сыпатталган, ааламдардын Раббиси.

Оо, ыймандуулар, Раббиңерге кичи пейилдик менен берилип купуя, жашыруун дуба кылгыла. Көрсөтүү үчүн эмес, чын ыклас менен Кемчиликсиз Аллахка эч нерсени шерик кылбай дуба кылгыла. Акыйкатта Ал дубада чектен чыгуучуларды жакшы көрбөйт, дубадагы чектен чыгуунун эң жаманы бутпарастар сыяктуу Ага кошуп башка нерселерге дуба кылуу.

Аллах элчилерин жиберип жер бетиндегилерди бир Өзүнө баш ийдирип оңдогондон кийин, кайра күнөөгө берилип аны бузбагыла. Азабынан коркконуңарды билдирип, сооп-сыйына жетүүгө үмүт кылып Аллахка дуба кылгыла. Акыйкатта Аллахтын ырайымы жакшылык кылуучуларга жакын, ушулардан болгула.

Жамгырдын жакшы кабарын алып келүүчү шамалдарды Аллах жиберет. Шамал сууга толгон оор булуттарды алып келгенде аларды кургакчылык болгон жайларга жаадырып, анын суусу менен түрдүү мөмолөрдү чыгарабыз. мына ушул мөмөлөр өнүп чыккан сыяктуу кыяматта өлүктөр да кабырларынан тирилип чыгышат. Эй, адамдар, Аллахтын кудуретин, жоктон бар кылуучулугун жана өлүктөрдү тирилтүүгө кадыр экенин эстйт го деген үмүттө ушундай иштерди кылабыз.

Таза топурактуу жерде, Аллахтын уруксаты менен, өсүмдүк кооз,жетиле өсүп чыгат. Ошол сыяктуу эле ыймандуу адам насаатты угуп, андан пайдаланып, жакшы иштерди аткарат. Ал эми шор каптаган таштак жерге өсүмдүк кыйынчылык менен чыгып, көрксүз болот. Ошол сыяктуу каапыр адам насааттан пайда албайт, ага пайдасын тийгизүүчү жакшы иши да жок. Раббисине баш ийип, Ага каапырлык кылбай, Анын жакшылыктарына шүгүр кылган адамдарга чындыкты бекемдөө үчүн ушундай түрдүү далилдерди көрсөтөбүз.

Бир Аллахка ибадат кылып, андан башкасын таштоого үндөө үчүн Нухту коомуна элчи кылдык. Нух коомуна: "Эй, коомум, Аллахка жалгыз Өзүнө сыйынгыла, силерге Андан башка ибадат кылууга татыктуу жок.Эй, коомум, каапырлык кылып жүрүп, кыямат күнү азапка кабылып каласыңар го деп корком.

Коомунун аттуу-баштуулары ага: "Эй, Нух, биз сенин тууралыктан өтө алыстап кеткениңди көрүп турабыз" - дешти.

Нух пайгамбар коомунун аттуу-баштууларына: "Мен силер ойлогондой адашуучу эмесмин, мен Раббимдин туура жолундамын. Силерге менин, силердин жана бүт ааламдардын Раббиси Аллах тарабынан жиберилген элчимин" - деди.

Берилген аян кабар аркылуу Аллах мени жиберген динди силерге жеткиремин. Аллахтын буйруктарын аткаруу аркылуу сооп-сыйга жетүүгө кызыктырып силерге жакшылык каалаймын. Тыюу салынган иштерге берилүү аркылуу азапка дуушар болуп калууңардан эскертемин. Аллахтан Анын аян кабары аркылуу силер билбеген нерсени билип турам.

Раббиңердин аян кабары жана насаат эскертүүсү силердин араңардагы өзүңөргө тааныш адамдын тили аркылуу келгенине таң калууңар күчөдүбү?! Ал силердин араңарда өсүп чоңойгон, өзүңөрдүн жынсыңардан, жалган сүйлөбөгөн, адашкан да эмес. Ал, силер жалган айтып, күнөөкөр болгонуңарда Аллахтын азабын эскертип силерди коркутуу жана Аллахтын буйругун аткарып, тыюусунан тыйылып такыба болууңар үчүн ошондой эле Ага ыйман келтирип Анын ырайымына ээ болууңарды үмүт кылып келген.

Коому аны жалганга чыгарып, ыйман келтиришпеди, каапырлыктарын уланта беришти. Ошондо аларды кыйратууну суранып Аллахка дуба кылды. Аны жана аны менен бирге ыйман келтирген адамдарды кемеге чыгарып топон суудан сактап калдык. Биздин аяттарыбызды жалган деп, ошол оюнан кайтпаган каапырларды топон сууга чөктүрүп азаптадык. Акыйкатта алардын жүрөгү чындыкты көрбөгөн сокур эле.

Аад элине өздөрүнүн арасынан Худду (ага Аллахтын тынчтыгы болсун) пайгамбар кылып жибердик. Ал: "Эй, коомум, Аллахтын Өзүнө гана ибадат кылгыла, силерге Андан башка ибадатка татыктуу жок. Анын азабынан аман калууңар үчүн буйруктарын аткарып, тыюуларынан тыйылып, такыба болбойсуңарбы?!" - деди.

Коомундагы Аллахка каапыр болуп, Анын элчисин жалганга чыгарган аттуу-баштуулары: "Эй, Худ, бизди бут-айкелдерге ибадат кылууну таштап, жалгыз Аллахка ибадат кылууга үндөгөнүңдөн сенин кем акыл, келесоолугуңду билип жатабыз. Өзүңдү пайгамбар деп эсептегениң анык жалганчылык экенине бекем ишенебиз" - дешти.

Худ коомунун айтканына жооп кылып: "Эй, коомум, мен кем акыл, келесоо эмесмин, мен ааламдардын Раббиси жиберген элчимин" - деди.

Аллах силерге жеткирүүнү буйруган шариятын жана бир кудайга ибадат кылуу ишенимин жеткиремин. Силерге буйрулган нерсени жеткирүүдө ишенимдүү насаатчымын, ага алымча-кошумча кылбаймын.

Раббиңердин аян кабары жана насаат эскертүүсү силердин жынсыңардагы адамдын, периште же жин жынсынан эмес,тили аркылуу келгенине таң калууңар күчөдүбү?! Силерди жерге жайгаштырып койгонуна жана каапырлыктары үчүн Аллах кыйратып жок кылган Нухтун коомуна орун басар кылганы үчүн Аллахка мактоо айтып, шүгүр кылгыла. Силерге олбурлуу дене, чоң күч-кубат бергенине шүгүр кылгыла. Азап-тозоктон кутулууну үмүт кылсаңар, анда Аллахтын силерге берген көп жакшылыктарын эстегиле.

Коому Худга кайрылып: "Эй, Худ, бизди ата-бабаларыбыз ибадат кылып келген бут-айкелдерди таштап, жалгыз Аллахка ибадат кылууга буйруйсуңбу?! Айткандарың чын болсо, анда бизге убада кылып жаткан азабыңды алып келе бер" - дешти.

Худ аларга жооп кылып: "Чынында, Аллахтын азабын жана каарын талап кылдыңар, мунун силерге келерине эч шек жок. Атаңар да, силер да "кудай" деп атап алган, чындыкка дал келбеген бут-айкелдер тууралуу мени менен талашасыңарбы?! Аллах алардын "кудай" экенине далил боло турган далилди түшүргөн эмес. Өзүңөр батыраак жиберүүсүн Аллахтан талап кылган азапты күткүлө, мен да аны силер менен бирге күтөм, ал жакында болот.

Худду жана аны менен бирге болгон ыймандууларга ырайым кылып, азаптан сактап калдык. Ал эми Биздин аяттарыбызды жалганга чыгарып, ыйман келтиришпей, жалганчы болгондорду кыйратып жок кылдык, алар ушундай азапка ылайык болчу.

Самуд коомуна өздөрүнүн ичинен Салихти пайгамбар кылдык. Ал аларды Аллахты жалгыз деп билүүгө жана Ага ибадат кылууга чакырды. Салих коомуна кайрылып: "Аллахка Өзүнө гана ибадат кылгыла, силерге Андан башка ибадатка татыктуу жок. Менин пайгамбарлыгымдын чындык экенине ачык-айкын далил болуучу белги келди. Ал ташты жарып чыккан төө. Анын суу иче турган белгилүү убактысы бар, силер да сууну өзүңөргө тиешелүү убакта алгыла. Ага тийбегиле, Аллахтын жеринде оттоп жүрө берсин, анын силерге зыяны жок. Силер да ага зыян тийгизбегиле. Эгер ага зыян тийгизсеңер, ошол себептүү азапка кириптер болосуңар.

Силерди Аад коомунун артынан алып келгендеги Аллахтын жакшылыктарын эстегиле. Жалганчылыгы жана каапырлыгы чектен чыккан Аад коому кыйратылгандан кийин силерди жерге жайгаштырып, анда орун-очок алдыңар, издегениңерди таптыңар. Силер эми жердин тегиз бетине ак сарайларды саласыңар, үй жасоо үчүн тоолорду кесесиңер. Аллахка шүгүр кылуу үчүн Анын жакшылыктарын эстегиле. Жер бетинде бузукулук кылып жүрүүнү таштагыла. Бузкулукту таштоо - Аллахка каапырлык кылууну жана күнөөлөрдү таштоо аркылуу болот.

Коомундагы текеберленген байлары жана башчылары ыйман келтирген жарды-жармачтарды (шылдыңдап): "Эй, ыймандуулар, силер, Салих чын эле Аллахтын пайгамбары деп ишенесиңерби? - дешет. Кедей ыймандуулар аларга жооп кылып: "Биз Салих алып келген нерсеге ишенүүчү, тастыктоочу, баш ийүүчү жана анын шариятын аткаруучубуз" - дешти.

Коомундагы текеберлер: "Эй, ыймандуулар, биз силер ишенген нерсеге каапырбыз, ага эч ишенбейбиз жана анын шариятын да аткарбайбыз" - дешти.

Анан Аллахтын буйругун аткарууга текеберлик кылып, зыян тийгизбегиле деп буйруган төөнү союп салышты да, Салих аларга убада кылган азапка ишенбей, шылдыңдап: "Эй, Салих, эгер чындап эле Аллахтын элчилеринен болсоң, бизге айтып жүргөн катуу азабыңды алып кел" - дешти.

Каапырларга алар шашылган азап келип, катуу жер титиреди да, өздөрү да, минген улоолору да баары жерге жутулуп жок болду. Бул кыйроодон алардын бирөөсү да кутулбады.

Салих, коому аны кабыл кылуусунан үмүтүн үзгөндөн кийин, алардан тескери бурулуп: "Эй, коомум, Аллах мага силерге жеткирүүну буйруган нерсени жеткирдим, силерди коркутуп жана кызыктырып насаат айттым, бирок, силер жакшылыкка жакындатып, жамандыктан алыстатууга кызыкдар болгон насаат айтуучуларды жактырбадыңар" - деди.

Өзүнүн коомуна жийиркенип: "Эркекти эркек эңсеген эң жаман жийиркеничтүү ишти кыласыңарбы?! Бул ишти силер баштап жатасыңар, силерге чейин мындай ишке эч ким барган эмес" - деген Лут пайгамбарды да эстегин.

Кумарыңарды кандырууга ылайык жаратылган аялдарды карабай, эркектер менен кумар кандырууну каалайсынарбы. Бул кылыгыңар акылга да сыйбайт, адамдын таза табиятына да туура келбейт. Силер адамдык сапаттан чыгып жана адамдын акылы менен табияты талап кылган нерсени бузуп, Аллах чектенген чегинен чыгып кеттиңер!

Бузукулукка берилген адамдар чындыктан баш тартып, бул кайтарууга минтип жооп беришти: "Лутту жана ага ишенгендерди айылдан чыгарып салгыла! Алар биз кылып жаткан ишке барышпайт экен, мындайлар менен чогуу жашоо бизге ылайык эмес".

Бир аздан кийин азап түшө турган айылдан чыгып кеткиле деп аянкылып Лутту жана анын үй-бүлөсүн азаптан сактадык. Бирок, анын аялы коому менен калып, башкалар кабылган азапка кабылды.

Алардын үстүнө ысык ылайдан катуу жамгыр жаадырдык, айылды болсо, астын-үстүн кылдык. Оо, элчи, Лут пайгамбардын күнөөкөр коомунун акыбети кандай болгонуна ой жүгүрт, акыйкатта, алардын акыбети кыйроо жана түбөлүк азап болду.

Чынында Биз Мадиян элине өздөрүнөн Шуайбды пайгамбар кылдык. Ал коомуна кайрылып: "Эй, коомум, жалгыз Аллахка ибадат кылгыла, Андан башка ибадат кылууга татыктуу жок. Силерге, Мен Рабимден алып келген диндин чындык экенине далил болчу ачык-айкын белгилер келди. Өлчөөнү жана таразада тартууну так кылып, адамдардын акысын жебегиле. буюмдарынын айыбы менен адамдардын баасын түшүрбөгүлө. Мурда пайгамбарларды жиберүү аркылуу оңдогон жер бетинде кайра бузукулукту таратпагыла. Ушул айтылгандар эгер ыйман келтирсеңер силер үчүн пайдалуу жана жакшы. Анткени, Аллахтын тыюусуна баш ийип күнөөну таштайсыңар жана Анын буйругун аткаруу менен Ага жакындайсыңар.

Малын тоноо, динге кирүүнү каалаган адамдарды Аллахтын дининен тосуу, адамдар ага кирбесин үчүн динди бурмалап көрсөтүү аркылуу ары-бери өткөн адамдарды коркутуп ар кайсы жолдун боюнда турбагыла. Аллахка шүгүр кылуу үчүн Анын жакшылыктарын эстегиле; силердин саныңар аз эле, Ал аны көбөйттү. Силерден мурдагы жер бетинде бузукулук кылып өткөн адамдардын акыбети кандай болгонун ойлоп көргүлө. Алардын акыбети кырап жок болуу менен буткөн.

Эгер мен Рабимден алып келген нерсеге силердин араңардан бир жамаат ыйман келтирсе, бир жамаат буга ыйман келтирбесе, анда, эй, жалганчылар, Аллах силердин ортоңорду ажыратканча күтүп тургула. Ал эң жакшы ажыратуучу жа эң адилеттүү өкүм чыгаруучу.

Шуайбдын коомундагы текеберленген чоңдору жана башчылары ага: "Эй, Шуайб, биздин динибизге кайра кайткыла, болбосо сени да, сага ишенип ыйман келтиргендерди да айылдан кууп чыгабыз" - дешти. Шуайб аларга таң калып жана алардын айтканын четке кагып: "Силер тутунган диндин жалган экенин билип, аны жаман көрүп турсак, кантип кабылдамак элек?!" - деди.

"Биз силердин каапырлык жана ширкке негизделген "диниңерге" кайтсак, Аллахка жалганчы болуп калабыз, анткени, Аллах Өзү бизди каапырлык жана ширктен куткарып чыгарган. Силердин жалган ишенимиңерге кайтуу бизге туура да келбейт, ылайык да эмес, бирок, Аллах кааласа гана. Көз карандылыктын баары Аллахтын каалоосунда, Раббибиз илими менен бардык нерсени ороп алган, Ага эч нерсе жашыруун болбойт. Туура жолдон тайдырбай кадамдарыбызды бекем кылуусу жана тозоктун жолунан сактоосу үчүн бир гана Аллахка таянабыз. Оо, Рабби, биз менен каапыр коомубуздун ортосуна Өзүң өкүм чыгар. Көк беттик менен зыян көрсөткөн залымдарга каршы туура жолдо зыян тартып жаткандарга жардам бер.Оо, Рабби, Сен өкүм чыгаруучулардын эң жакшысысың" - деди.

Коомундагы Аллахты жалгыз деп билүү дааватына каршы болгон каапырлардын чоңдору жана башчылары Шуайбдан жана анын дининен кайтарып: "Эй, элдер, эгер ата-бабаңардан бери келе жаткан диниңерди таштап, Шуайбдын динине киресеңер, анда кыйрап жок болосуңар" - деп коркутушту.

Анан жер катуу титиреп, ар кимиси тургн жеринде жерге жутулуп жок болушту.

Шуайбды жалганга чыгаргандардын баары, ал жерде такыр жашабаган сыяктуу тып-тыйпыл болуп кыйрап жоголду. Шуайбды жалганга чыгаргандар өздөрү зыянга туш болду, анткени алар өздөрүнө, өздөрү ээлик кылгандарга зыян кылып алышты. Ал эми жалганчы каапырлар "кыйрайт" деп ойлогон эл арасындагы ыймандуулар эч кандай зыянга учураган жок.

Алар кыйрап калгандан кийин Шуайб тескери бурулуп: "Эй, элим, Раббим силерге жеткир деп буйруган нерсени жеткирдим, силерге насаат айттым, насаатымды укпадыңар, мен баштаган жолго баспадыңар. Аллахка каапыр болуп, каапырлыгынан кайтпаган элге эмнеге кайгырмак элем?!" - деди.

Биз кайсы бир айылга кайсы бир пайгамбарды жиберсек, бирок ал жердин эли аны жалганга чыгарып каапыр болсо, алар каапырлыгын жана текеберлигин таштап, Аллахка баш иеби деген үмүттө, аларды кедейлик, кыйынчылык, оору-сыркоо менен эскертебиз. Ушул эскертүү курайштарга да, бардык каапыр, жалганчыларга тиешелүү Аллахтын сүннөт жолу.

Жакырлык, ооруу-сыркоо менен эскерткенден кийин, алардын жашоосун жакшылык, аманчылыкка айландырдык эле алардын саны өсүп, мал-жаны көбөйдү. Ошондо алар: "Биздин башыбызга келип жаткан каатчылык жана токчулук мурдагылардын да башына түшкөн адаттагы эле көрүнүш" - дешти. Этибар алсын деп берилген кыйынчылыкты да, өнөк алсын деп берилген жыргалчылыкты да сезишкен жок. Анан алар бейкапар, даярдыксыз турганда капыстан азапка алдык.

Эгер Биз элчилерибизди жиберген айылдардын элдери элчилер алып келген динге ишенип, Раббисине такыба болуп, каапырлык жана күнөөнү таштап, Анын буйруктарын аткарышканда, аларга бардык атараптан жакшылык эшиктерин ачып коймокпуз. Бирок, алар ишенишкен да жок, такыба да болушкан жок. Тескерисинче, элчилер алып келген нерсени жалганга чыгарышты. Анан күнөө, катаалары себептүү Биз аларды кокустан азапка туш кылдык.

Айылдардын жалганчы элдери алар ырахатка батып, бейпил уктап жатканда Биздин азап келип калса, аман калмакпы?!

Же күндүзү, алар дүйнө иштери менен алек болуп, ойноп, бейкапар турушканда, Биздин азап келип калса, аман калмак беле?

Аллахтын аларга берген мүмкүнчүлүктөрүн карагыла, өсүп-өнүгүүсү үчүн аларга күч-кубат, кенен ырыскы берди. Бул айылдардын ишенбөөчү элдери Аллахтын айлакерлигинен жана жашыруун чара көрүүсүнөн кабарсыз беле? Аллахтын айлакерлигинен кыйроочу коом гана кабарсыз калат. Ал эми ийгиликке жетүүчу коом Анын айлакерлигинен коркот, өздөрүнө берилген жакшылыктарга азгырылбайт жана аны сый катары көрүп, ал үчүн шүгүр кылат.

Күнөөлөрүнүн айынан кыйроого учураган мурдагы элдердин ордуна жайгашып, алардын кыйроосунан этибар албай, кайра ошолордун кылган ишин кайталаган адамдарга эгер Аллах кааласа күнөөлөрү себептүү мурдагылар кабылган балээге кабылтып коёру белгилүү эмеспи? Же жүрөктөрүнө мөөр басып, насааттан таасирленбей, эскертүүдөн пайда албай турган кылып коёрун билишпейби?

Оо, пайгамбар, сага мурдагы өткөн Нух, Худ, Салих, Лут жана Шуайб пайгамбарлардын коомдору тууралуу, алардын пайгамбарларын жалганга чыгарганы, тоң моюндугу жана кыйроого учураганы тууралуу кабар беребиз. Бул, мындан үлгү алгандарга үлгү, насаат алгандарга насаат болуусу үчүн. Бул айылдын элине пайгамбарлары өздөрүнүн чындык экенине ачык-айкын далилдерди алып келсе да, пайгамабрлары келгенде ыйман келтиришпеди, булардын жалганга чыгаруусу Аллахтын илиминде бар эле. Ошол пайгамбарларын жалганга чыгарган айыл элдеринин жүрөктөрүн мөөрлөп койгон сыяктуу Мухаммад пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) каапыр болгондордун да жүрөгүн мөөрлөп коёбуз, алар ыйман жолуна түшө алышпайт.

Биз элчилерибизди жиберген элдин көбү Аллахтын осуятын аткарбаганын, нын буйруктарын орундабаганын көрдүк. Алардын көбү Аллахка баш ийбеди.

Ал элчилерден кийин Фараонго жана анын коомуна Муса пайгамбарды пайгамбарлыгы чындык экенине ачык-айкын далил, белгилери менен жибердик. Бирок, алар да анын белгилерин жокко чыгарып, ага каапыр болушту. Оо, элчи, анан Фараондун жана анын коомунун акыбети кандай болгонун кара; Аллах аларды чөктүрүп жок кылды жана дүйнө, акыретте каргышка дуушар кылды.

Аллах Мусаны Фараонго жибергенде, ага барып: "Эй, Фараон, мен буткүл жаратылгандардын Жаратуучусу, Падышасы жана иштерин көзөмөлдөөчүсү тарабынан жиберилгенмин" - деди.

Муса дагы: "Мен Андан келгендиктен, Ал тууралуу жалаң гана чындыкты айтууга милдеттүүмүн. Силерге пайгамбарлыгымдын чындыгына жана Раббим тарабынан жиберилген элчи экендигиме ачык-айкын далилдерди алып келдим. Эми Исраил урпактарын туткундан чыгарып мени менен жибер" - деди.

Фараон Мусага: "Эгер айткандарың чын болсо, Аллахтан алып келдим деп жаткан далилдериңди көрсөт" - деди.

Муса колундагы таягын ыргытты эле, чоң жыланга айланып карап тургандарга даана көрүндү

Көйнөгүнүн көкүрөгүндөгү же колтугунан ылдыйыраагындагы чөнтөгүнөн колун чыгарса, пес оорусу жок эле колу аппак болуп чыкты жана аппактыгынан карап тургандарга нурданып көрүндү.

Мусанын таягы жыланга айланганын жана колдору пес оорусу жок агарып калганын көргөн коомдун башчы, чоңдору: "Муса сыйкыр илимин мыкты билген сыйкырчы экен" - дешти.

"Бул иштери менен ал силерди Мисирден, жериңеден чыгарганы жатат" - деди Фараон, анан Мусанын иши тууралуу кеңеш сурап: "Муну эмне кылууга кеңеш бересиңер?" - деди

Алар Фараонго: "Муса менен Харунду коё туруп, Мисирдеги баардык шаарларга андагы сыйкырчыларды алып келүүгө киши чаптыр" - дешти.

Жиберген адамдарың шаарлардагы баардык сыйкыр ишин мыкты билген чебер сыйкырчыларды таап келсин

Фараон сыйкырчыларды чогултуп келүүгө киши чаптырды. Сыйкырчылар Фараонго келип: эгер Мусанын сыйкырына үстөмдүк кылып жеңип чыгышса, аларга сыйлык берилеби деп сурашты

Фараон аларга: "Ооба, силерге сыйлык жана сый бар, силер менин мансабымда мага жакын адамдар болосуңар" - деди.

Мусаны жеңип аларына бекем ишенген сыйкырчылар бой көтөрө текеберленип: "Эй, Муса, сен тандачы кана, өзүң биринчи таштоону каалайсыңбы, же биз биринчи таштайлыбы?" - дешти.

Раббисинин жардамына бекем ишенген Муса аларга маани бербестен: "Таяк жана жибиңерди силер биринчи таштагыла" - деди. Алар таяктарын жана жиптерин таштаганда, адамдардын көздөрүн боёп, үрөй учура турган күчтүү сыйкырды эл көзүнө көрсөтүштү.

Ошондо Аллах пайгамбары Мусага: "Эй, Муса, колуңдагы таякты ташта" - деп аян кабар берди. Муса таягын таштады, ошондо ал чоң жыланга айланып, тигилердин эл көзүнө сойлогон жыландай көрүнгөн таяк жана жиптерин оп тартып жутуп койду.

Чындык ачыкка чыкты, Муса пайгамбардын алып келген дини чындык экени ал эми сыйкырчылардын жасаган сыйкыры жалган экени анык болду.

Алар жеңилип, талкаланып, уят болуп кайтышты, Муса аларды бул жерде жеңип алды.

Сыйкырчылар Аллахтын улуу кудуретин жана ачык белгилерин көрүшкөн соң, Кемчиликсиз Аллах Таалага сажда кылып жыгылышты.

Сыйкырчылар: "Бардык жаратылгандардын Раббисине ыйман келтирдик" - дешти.

"Муса менен Харундун (аларга Аллахтын тынчтыгы болсун) Раббисине ыйман келтирдик, Ал чыныгы ибадатка татыктуу, башка ойлонуп табылган кудайлар сыяктуу эмес".

Алар жалгыз Аллахка ыйман келтиргенден кийин Фараон аларды коркутуп: "Менин уруксатымсыз эле Мусага ишенип алдыңарбы? Ага ыйман келтирүңөр жана Муса алып келген нерсени тастыктап, ишенүүңөр, шаар элин чыгарып кетүү үчүн Муса менен келишип алган алдоо, куулугуңар эле. Эй, сыйкырчылар, силерге кандай азап жана кандай жазалоо болорун эми көрөсүңөр" - деди.

"Силердин оң колуңар менен сол бутуңарды, же сол бутуңар менен оң колуңарды кайчылаш кестирип, анан курма дарагына кердирип өлтүрөмүн. Бул силерге жаза жана силердин көргөндөрдүн баарына эскертүү болот" - деди.

Сыйкырчылар Фараондун коркутуусуна жооп кылып: "Биз жалгыз Раббибизге кайтуучубуз, бизге кандай коркунучту убада кылсаң да баары бир" - дешти.

"Эй, Фараон, биз Мсуа аркылуу келген Раббибиздин белгисине ишенгенибиз үчүн сен өч алып жатасың, эгер ушул кылганыбыз айыптала турган күнөө болсо, анда биздин күнөөбүз ушу" - дешти. Анан Аллахка жалбаруу менен дуба кылып: "Оо, Раббибиз, чындыктан тайбай турууга бизге сабыр бер, бизди сага мусулман болуп, буйругуңа баш ийип, элчиңе ээрчиген абалда өлтүр" - дешти.

Фараондун коомундагы аттуу-баштуулар Фираунду Мусага жана аны ээрчиген ыймандууларга каршы үндөп: "Эй, Фираун, Муса менен анын коомун жерде бузукулук кылдырып таштап коёсуңбу? Алар сени жана сенин кудайларыңды таштап, жалгыз Аллахка дуба кылып жатышат." - дешти. Фираун: "Эми Исраил урпактарынын эркектерин бут кырдырып, кызмат кылдыруу үчүн аялдарын гана алап каламын, Биз аларга бийлик, күч менен мажбурлоо менен үстөмдүк кылабыз" - деди.

Муса коомуна осуят кылып: "Эй, коомум, жамандыктан сактанууда, жакшылыкка жетүүдө жалгыз Аллахтан жардам сурагыла, башыңарга түшкөн сыноого сабыр кылгыла, акыйкатта, жер Аллахтыкы, анда каалагандай өкүм чыгаргыдай жер Фираунга же башка бирөөгө таандык эмес. Аны Аллах пенделерине каалагандай бөлүштүрөт. Бирок, жердеги жашоонун жакшы жыйынтыгы Анын буйругун аткарып, тыюусунан тыйылган ыймандууларга болот. Сыноо, мээнет канча оор болсо да, жыйынтыгында силерге жакшылык болот" - деди.

Исраил урпактарынан болгон Мусанын коому ага кайрылып: "Эй, Муса, Фираун сен келгенге чейин балдарыбызды өлтүрүп, аялдарыбызды тирүү калтырып азаптап келген эле, бул азабы сен келгенден кийин деле уланып жатат" - дешти. Муса аларга насаат кылып жана кутулар күндү сүйүнчүлөп: "Раббиңер силердин душманыңар болгон Фираунду жана анын элин өлтүрүп, силерди жер бетинде сактап калаар. Ошондон кийин силер шүгүр кыласыңарбы же каапыр болосуңарбы карап турат.

Фараондун элин каатчылык жана кургакчылык менен азаптадык, мөмө-жемиштердин жана түшүмдүн тартыштыгы менен сынадык. Бул болуп жаткандар каапырлыктары себептүү болуп жатканын эскерип, андан сабак алып тобо кылышабы деген үмүттө ушундай кылдык.

Фараондун эли, кеңирчилик болуп, мөмө-жемиш көбөйүп, баалар арзандаса: "Биз ушуга татыктуубуз, биз үчүң ушундай кеңирчилик болуп жатат" - деп эсептешти. А эгер кургакчылык болуп, каатчылык башталса, ооруу-сыркоо көбөйсө ж.б. балээлер башына түшсө, муну Муса жана аны менен бирге жүргөн Исраил урпактарынын айынан деп ырым кылышты. Чынында, алардын башына келип жаткан иштин баары Кемчиликсиз Аллах Тааланын тагдыры, буга алардын да, Мусанын да тиешеси жок. Аларга каршы Мусанын дубасынын гана тиешеси бар. Бирок, муну алардын көбү билбейт жана мунун себебин Аллахтан башкага төңкөрүшөт.

Фараондун коому чындыкты кабылдоого тоң моюндук кылып: "Биз ибадат кылып жаткан нерселерден бизди кайтаруу үчүн жана өзүң алып келген дин чыныгы дин экенин далилдөөгө аракеттенип, кандай далил алып келбе, кандай мужиза көрсөтпө, биз баары бир сага ишенбейбиз жана тастыктабайбыз" - дешти.

Жалганга чыгарганы жана тоң моюндугу үчүн аларды жазалап, эгин талааларын, мөмө бактарын сууга чайпаттык, жыйган-терген түшүмдөрүнө чегиртке каптаттык, эгиндерин куурата турган жана адамдардын чачын аралап аза бере турган биттерди пайда кылдык, идиш-аяктарын аралап, тамак-аштарын бузуп,төшөк-орундарын аралап кеткен бакаларды жибердик, кудуктарындагы, дарыяларындагы сууларына кан аралаштырдык. Мына ушул ачык-айкын белгилерди биринин-артынан бирин удаа-удаа жибердик. Бирок, бул белгилер келген сайын ыйман келтирүүдөн жана Муса алып келген динди тастыктоодон текеберленип баш тарта беришти. Ошентип күнөөгө баткан коом болушту, жалгандан суурулуп чыга алышпады, чындыктын жолуна түшө алышпады.

Жогорудагы балээлер башына түшкөндө Мусага кайрылып: "Эй, Муса, сага гана тиешелүү болгон пайгамбарлыгыңды жана тобо кылгандарды балээден арылта турган келишимиңди ортого салып Раббиңе дуба кыл, бизди балээден арылтсын. Эгер бизди ушул балээлерден сактап калсаң, сага ыйман келтиребиз жана Исраил урпактарын азаттыкка чыгарып сени менен кетиребиз" - дешет.

Чөгүп жок болоордон мурда белгилүү бир мөөнөткө аларды балээден арылтсак, динди тастыктайбыз жана Исраил урпактарын азат кылып кетиребиз деген убадаларын бузуп, кайра эле каапырлыгын улантып Исраил урпактарына Муса менен бирге кетүүгө тоскоол болушту.

Качаг алардын жок боло турган мөөнөтү келгенде алардан өч алып деңизге чөктүрүп жибердик. Бул алардын Аллахтын аят-белгилерин жалганга чыгарганы жана эч шек-күмөнү жок чындыктан баш тартканы себептүү болду.

Фараон жана анын элинен кордук көргөн Исраил урпактарына жердин чыгыш жана батышын мурастап бердик. Б.а. Шам мамлекетин бердик, ал эгин, мөмөлөрү көп берекелүү жер болчу. Эй, элчи, ошентип Раббиң айткан сөзүнүн өтөөсүнө чыкты. Ал: "Биз жерде (Мисирде) зыян көргөн адамдарга жакшылык кылып, аларды алдыңкылар жана мураскорлор кылууну кааладык" (Касас,5-аят) деп айткан эле. Аларга мындай жерди Фараон жана анын элинин азабына чыдап, сабыр кылганы үчүн берди. Ал эми Фараон жасаган эгиндерин, турак-жайларын, ак сарайларын баарын талкалап жок кылдык.

Муса пайгамбар таягы менен деңизди чапканда, Биз аны экиге ажыратып, Исраил коомун андан алып өттүк. Алар бут-айкелдерди жасап алып, Аллахты таштап ошол айкелдерге ибадат кылып жаткан элдин жанынан өтүштү. Ошондо Исраил урпактары Мусага: "Эй, Муса, мобу адамдар ибадат кылып жаткан бут-айкелдер сыяктуу бизге да бут-айкелдерди жасап бер, биз ошого ибадат кылалы" - дешти. Муса аларга: "Эй, коомум, силер Аллахты улуктоо, жалгыздоо милдет экенин билбей экенсиңер, ширк кылып, Андан башка нерсеге ибадат кылуу Ага ылайык эмес" - деди.

Тиги бут-айкелдерге ибадат кылып жаткандар башка нерсеге ибадат кылганы үчүн жк болушат, алардын Аллахка башка нерсени шерик кылып жасаган иштеринин баары жараксыз

Муса коомуна: "Эй, коомум, Аллахтан башка, ибадат кыла турган кудайды силерге кантип таап берем? Анын чоң белгилерин көрдүңөр, Аллах Таала силерди өз заманында ааламдарга артыкча кылып, душмандарыңарды талкалап, алардын ордуна силерди орун-очок алдырбадыбы?" -деди.

"Оо, Исраил урпактары, эркек балдарыңарды өлтүрүп, аялдарды кызмат кылдыруу үчүн алып калып, силерге түрдүү азаптын даамын таттырган Фираун жана анын элинин кордугунан куткарган учурубузду эстегиле! Силерди Фараон жана анын элинен куткаруусу, шүгүр кылар бекен деген чоң сыноо эле" - деди.

Аллах жашыруун сүйлөшүү үчүн Мусаны отуз түнгө убадалашып, анан дагы он түн кошуп, кырк түн кылды. Анан Раббиси менен сүйлөшүүгө жөнөп жатканда Муса бир тууганы Харунга кайрылып: "Эй, Харун, менин ордума коомду башкарып тур, жакшы саясат жүргүзүп, жумшактык менен аларды башкар, күнөөгө бут коюп, бузукулардын жолуна түшүп кетпе жана күнөөгө баштоочу болбо!" - деди.

Муса Раббиси менен кырк түндүк сүйлөшүүгө убадалашкан күнү келгенде, Раббиси ага буйруктар, тыюулар жана башка нерселерди айтты. Муса Аллахтын жүзүн көргүсү келип, Аны көрүүнү суранды. Аллах Таала ага жооп берип: "Мени бул дүйнө жашоосунда көрө албайсың; көрүүгө кудуретиң жетпейт. Азыр мобу тоону кара, Мен ага көрүнгөнүмдө ал таасирленбей, ордунда кала алса, анда сен да Мени көрө аласың, а эгер жерге тегизделип кетсе, анда Мени бул дүйнөдө көрө албайсың" - деди. Ошентип Аллах тоого көрүнгөндө аны жер менен жексен кыла койду. Мусанын эси ооп жыгылды. Качан өзүнө келип, ордунан турганда: "Эй, Рабби, Сени Сага ылайыксыз болгон кемчиликтин баарынан аруулаймын, Сени бул дүйнөдө көрүүнү суранганыма тобо кылдым, мен коомумдагы биринчи ыйман келтирген адам болдум" - деди.

Аллах Таала Мусага: "Эй, Муса, Мен сени Өзүмдүн диним менен жөнөткөндө сени адамдардан тандап артыкча кылдым. Ошондой эле, эч ортомчусуз сүйлөп сени артыкча кылдым. Мен берген бул кадыр-баркты ал жана бул улуу сый үчүн Аллахка шүгүр кылуучулардан бол" - деди.

Анан Мусага Исраил урпактары дүйнө жана акырет иштеринде муктаж боло турган бардык иштерди угуучулар үчүн насаат кылып жана баяндоого муктаж болгон өкүмдөрдүн баян-чечилмелерин тактайга ж.б. нерселерге жазып бердик. Эй, Муса, Тооротту бекем кармап, коомуң Исраил урпактарын анда айтылган сабырдуулук, кечиримдүүлүк сыяктуу сооп-сыйы көп жакшы иштерди аткарууга буйру. Менин буйругумду аткарбай, баш ийүүдөн чыгып кеткендердин акыбети кыйроо болорун силерге көрсөтөмүн".

Аллахтын пенделерине жана чындыкка акыйкатсыздык менен текеберленип, далил-белгилерди көргөн сайын жокко чыгарып, ага тоскоолдук кылып, андан четтеге жана Аллах менен Анын элчисинин чегинен чыккан, Аллахтын ыраазылыгына алып бара турган туура жолду көрсө ага түшпөгөн жана кызыкпаган, Аллахтын казабына алып бара турган тескери жолду көрсө, ошого түшүп кеткен адамдарды өзүндөгү жана ааламдагы белгилерге көңүл бурбай турган жана китебимдеги аяттарды түшүнө албай турган кылып буруп коёмун. Бул алардын элчилер алып келген нерсенин чын экендигине далил болгон Аллахтын аят-белгилерин жалганга чыгарып, ага көңүл буруп карабаганы үчүн болду.

Пайгамбарларыбыздын чындык экенине далил болгон биздин аяттарбызды жана кыямат күну Аллахка жолугууну жалганга чыгаргандардын ибадат катары жасаган иштери жараксыз болуп текке кетет жана ал үчүн сооп алышпайт, анткени иштердин кабыл болуусунун негизги шарты болгон ыйман болбоду. Кыямат күнү алар Аллахка ширк кылганы жана каапырлыгы үчүн жазаланат, алардын жазасы тозоктоо түбөлүк калуу.

Муса Раббиси менен сүйлөшүүгө кеткенден кийин, өздөрүндөгү жасалгаларынан жаны жок, үн чыга турган музоонун айкелин жасатып алышты. Бул музоо аларга сүйлөй албастыгын, жакшы жолго материалдык жактан да, моралдык жактан да баштай албастыгын, аларга пайдасын тийгизе албастыгын жана зыяндан тыя албастыгын билишпей беле?! Алар ушундай нерсени ибадат кылуучу кылып алып, өз жандарына зыян кылышты.

Качан гана, музоону Аллах менен бирге ибадат кылуучу нерсеге айландыруу аркылуу туура жолдон адашканын билиишип, өкүнүшкөндө, Аллах Таалага жалбарып: "Өзүңө баш ийүүгө топук берип ырайым кылбасаң, музоого ибадат кылган күнөөбүздү кечирбесең, дүйнө акыретте зыянга учуроочулардан болуп калабыз" - дешти.

Муса Аллах Таала менен сүйлөшүп коомуна келгенде, музоого сыйынып кетишкенин көрүп, аларга ачууланып, кайгырып: "Эй, коом, мен жокто кыйроону жана бактысыздыкты шаштырган турган өтө жаман иш кылыпсыңар, мени күтпөй, музоого сыйынууга бет алдыңарбы?!" - деди. Ачуусунун жана кайгысынын катуулугуан колундагы тактайларын жерге таштап, бир тууганы Харундун чач-сакалынан силкилдетип, музоого сыйынып кеткен коомду өзгөрпөй, алар менен бирге жүргөнүнө айыптай баштады. Харун Мусадан кечирим сурап, ага жагынып: "Эй, апмадын уулу, булар мени алсыз санап, кордошту, аз жерден өлтүрүп коёюн дешти, мени душмандарыма ылайык жаза менен жазалаба, аччуң менен мени Аллахтан башкага ибадат кылган коомдогу залымдардын катарына кошпо" - деди.

Муса Раббисине дуба кылып: "Эй, Раббим, мени кечир, бир тууганым Харунду да кечир, бизди ырайымыңа ал жана ар тараптан ырайымыңа бөлө, Сен , оо, Раббим, бизге бардык ырайым кылуучулардан ырайымдуусуң" - деди.

Музоону кудай деп эсептеп, ага ибадат кылгандар Раббисинин катуу ачуусуна кабылат жана Рабисин ачуулантканы, Аны кемсинткени себептүү бул дүйнөдө кордукка кабылышат. Мына ушундай жаза менен Аллахка жалган ойлоп тапкандарды жазалайбыз.

Аллахка ширк келтирип, күнөө кылып жаман иштерди жасагандар, бул иштеринен кийин, Аллахка ыйман келтирип, кылып жүргөн күнөө иштерден арылып, Аллахка тобо кылса, эй, элчи, ширктен ыйманга, күнөөдөн ибадатка кайткан тободон кийин Раббиң алардын күнөөсүн кечирүү, жана айыбын жашыруу менен аларга Кечиримдүү жана Ырайымдуу.

Мусанын ачуусу тараганда ачуусу келгенде ыргытып жиберген тактайларын алды. Бул тактайларда адашуудан кайтаруучу туура жол, чындык тууралуу баян, Раабисинен коркуп, Анын азабынан чочулагандар үчүн ырайым болору тууралуу жазылган эле.

Арасындагы келесоо, кем акылдары музоого сыйынып кеткени үчүн Раббисинен кечирим суроого Муса коомундагы жакшы адамдардан жетимишти тандап алды. Анан Аллах белгилеген убакка барышты. Баргандан кийин Аллахка оройлук кылып, Мусадан Аллахты өз көздөрү менен көрүүнү талап кылышты. Ошондо жер титиреп, катуу чагылган түшүп кыйрап жок болушту. Муса Раббисине жалынып: "Оо, Раббим, эгер буларды, булар менен бирге мени жок кылууну каалаганыңда, биз бул жерге келе электе эле жок кылат элең. Эми бул акылы тайыздардын айынан бизди жок кыласыңбы? Коомумдун музоого ибадат кылып кетүүсү, каалаган адамыңды адаштыруу, каалаган адамыңды туура жолго салуу үчүн сыноо, Сен биздин ишибизди башкаруучусуң, биздин күнөөбүздү кечир, кенен ырайымың менен ырайым кыл, Сен күнөө-каталарды эң жакшы кечиресиң.

"Бул дүйнөдө Сен жакшылык берип, кечирип, жакшы иштерди жасатып урматтаган адамдардын катарында кыл. Акыретте болсо, аларга бейиш даярдалып коюлган саалих пенделериңдин катарында кыл. Биз Сага тобо кылдык, кемчиликтерибизди моюндап, Өзүңө кайттык" - деди. Аллах Таала: "Бактысыздыкка алып баруучу ишти кылган адамдардан каалаганыма азабым түшөт, бул дүйнөдө ырайымым баардык нерсени ороп турат; Аллахтын ырайымы жаратылгандардан бирөөсүнө да жетпей калбайт, Анын артыкчылыгы менен жакшылыгы баарын курчап турат. Ал эми акыретте Мен ырайымымды Аллахтын буйругун аткарып, тыюусунан тыйылып такыба болгондорго, тиешелүү адамдарга байлыгынан зекет бергендерге, Биздин аяттарыбызга ыйман келтиргендерге жазамын.

Жазууну да, окууну да билбеген, Раббисинен гана аян-кабар алган пайгамбар Мухаммадды (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) ээрчигендер анын аты жана сыпаттары Муса пайгамбарга түшүрүлгөн Тооротто жана Иса пайгамбарга түшүрүлгөн Инжилде жазылуу экенин көрүшкөн. Ал аларды жакшылыгы анык жана оңдоп-түзөй турган иштерге үндөйт, акылга жана таза ишенимге жаман экендиги билинип турган иштерден тыят. Тамактануу, суусундук ичүү жана никеленүү сыяктуу зыянсыз иштерди аткарууну ыктыярдуу кылган. Булардан таза, адал эместерин аларга арам кылат. Мурда моюндарына жүктөлгөн оор иштерди, мисалы, атайын же кокустан адам өлтүргөн кишиден өч алып аны өлтүрүү сыяктуу иштерди алардын моюнуна жүктөбөйт. Исраил урпактарыбы же башкаларбы, айтор, ким ага ыйман келтирсе, аны урматтап-сыйласа, каапырларга каршы ага жардам берсе, туура жолго баштоочу нур болуп түшүрүлгөн Куранды ээрчисе, мына ошолор каалаган нерсесине жетип, корккон нерсесинен кутулуп ийгиликке жетишет.

Оо, элчи, аларга: "Оо, адамдар, мен силердин баарыңарга, арабыңарга да арап эмесиңерге да Аллах тарабынан жиберилген элчимин. Асман жана жердин мүлкү Ага таандык. Андан башка ибадатка татыктуу жок. Ал өлүүлөрдү тирилтет жана тирүүлөрдү өлтүрөт. Эй, адамдар, Аллахка жана Анын жазууну да, окууну да билбеген, Раббиси ага түшүргөн аян-кабарды алып келген, Аллахка ыйман келтирген, анын өзүнө жана өзүнөн мурдагы пайгамбарларга түшүрүлгөн нерсеге эч ажыратып бөлбөстөн ыйман келтирген элчи-пайгамбары Мухаммадга (ага Аллахтын тынчтыгы саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) ыйман келтиргиле. Дүйнөдө да, акыретте да пайдалуу болгон жолго түшүүнү үмүт кылып, ал Раббисинен алып келген динге ээрчигиле.

Мусанын Исраил урпактарынан болгон коомунда туура динди беккем кармагандары да бар, башкаларды да ошого чакырышат жана жабыр кылбай, адилет өкүм кылышат.

Исраил урпактарын он эки урууга бөлдүк. Алар Мусадан Аллахка дуба кылып суу сура деп талап кылышканда, ага, эй, Муса, таягың менен ташты ур деп аян кылдык. Ал ташты урганда, андан коомундагы он эки уруунун санына жарша он эки булак агып чыгып, ар бир уруу өзүнө тиешелүү булакты билип, ага башка уруулар шериктеш болбой турган болду. Алар кайда басса жылып, токтосо токтоп алардын үстүнө көлөкө түшүрө турган булутту дайындап койдук. Аларга жакшылык кылып бал сыяктуу даамдуу суусундукту, бөдөнө сыяктуу эти даамдуу чымчыкты түшүруп бердик. Анан аларга: "Силерге ырыскы кылып берген таза нерселерди жегиле, жакшылыкка каапырдык кылуу, залымдык сыяктуу кемчиликтерди кылбагыла. ага өзүно ылайык баа бербей койбогула" - дедик. Бирок, алар өздөрүнө өздөрү залым кылып, Аллахтын жакшылыктарын четке кагып, Анын буйруктарына каршы чыгып күнөөкөр болуу менен кыйроого туш болушту.

Оо, элчи, дагы эстегин, Аллах Исраил урпактарына: "Ыйык үйгө киргиле, андагы айылдан каалаган убакта, каалаган тамагыңарды жегиле. Оо, Раббибиз, биздин каталарыбызды өчүр деп, Раббиңерге кичипейилдик менен үрүкү кылып ийилип киргиле. Эгер ушундай кылсаңар, күнөөңөрдү кечиребиз, жакшылык кылуучуларга дүйнө, акыреттин жакшылышыг көбөйтөбүз" - деп айтты.

Алардын залымдары аларга буйрук иретинде айтылган сөздү бурмалап, "кечирим тилегиле" деген сөздүн ордуна "арпанын даны" деген сөздү алмаштырып, аларга буйрулган ишти өзгөртүп, эшиктен башын ийип кичи пейилдик менен кирүүнүн ордуна, артын салып жөрмөлөп киришти. Анан алардын залымдыгы себептүү асмандан азап түшүрдүк.

Оо, элчи, жөөттөргө эскертүү иретинде айылдагы бир окуянын айынан азапка кабылышканын сурагын. Ал айыл деңиздин жээгинде болчу. Аллах аларды сыноо үчүн ишемби күндөрү балыктарды деңиз бетине жакын алып келип, башка күндөрү алыстатып, анан ишемби күнү аларга балык уулоого тыюу салган эле. Бирок, алар Аллахтын чегинен чыгыа ишемби күну балык уулашты. Аллах аларды мындай сыноо менен алар баш ийбей, күнөөгө берилип кеткен себептүү сынады. Алар куулук кылып, ишемби күнү торлорун жайып, чукурларды казып коюп, ага түшүп калган балыктарды жекшемби күнү тартып алып, жешти.

Оо, элчи, дагы эстегин, бир жамаат аларды бул тыюу салынган ишти (балык уулоону) аткаруудан тыйып, эскерткенде, башка бир жамааты: "Күнөөлөрү үчүн Аллах бул дүйнөдө кыйратып жок кылып, акыретте катуу азапка дууша кыла турган адамдарга эмне үчүн насаат айтасыңар?! - дешти. Насаат айтып жаткандар: "Аллахтын бизге буйруган жакшылыкка чакыруу жана жамандыктан кайтаруу буйругун аткарып, аны аткарбай коюп азапка кабылбоо үчүн насаат айтып жатабыз. мүмкүн алар насааттан пайда алышар жана кылып жаткан күнөө иштеринен кол үзөөр" - дешти.

Күнөөкөрлөр насаат айтуучулардын айтканына көңүл бурбай, кылып жаткан иштерин уланта бергенде, аларды жаман иштен тыйгандарды куткарып, ишемби күнү балук уулап залымдык кылгандарды Аллахтын чегинен чыгып, күнөөнү уланта бергени үчүн катуу азап менен азаптадык.

Насаатты укпай, текеберилиги жана кежирлиги менен Аллахка күнөө кылып чектен чыгышканда, аларга: "Эй, күнөөкөрлөр, кор болгон маймылдарга айлангыла" - дедик. Анан алар Биз каалагандай болушту. Биз кайсы бир ишти кааласак, ага: "Бол" - деп айтсак, болуп калат.

Оо, элчи, дагы эстегин, Аллах жөттөрдүн үстүнөн аларды дүйнө жашоосунда тээ кыяматка чейин кордоп, коркутуп тура турган адамдарды жиберерин ачык жарыя кылды. Эй, элчи, акыйкатта, Раббиң, күнөө кылгандардын жазасын өтө тез берүүчү, аларга бул дүйнө жашоосунда эле жазалап коёт. Ошондой эле Ал пенделеринен тобо кылгандарга Кечиримдүү жана аларга Ырайымдуу.

Аларды жер бетинде бөлүп-жарып, бир канча тайпаларга ажыратып койдук, буга чейин алар бир чогуу жамаат болчу. Алардын арасында Аллахтын да, пенденин да акысын аткаргандары, орточолору жана күнөө жасап өз жандарына зыян кылгандары да бар. Аларды кылып жаткан иштеринен кайтабы деген үмүттө жыргал менен да куурал менен да сынап көрдүк.

Анан бул жаман иш жасагандардын артында орун басар болуп бир муун келди. Алар мурдагылардан Тооротту мурас алып, аны окуп бирок, анда жазылгандарды аткарбай, Аллахтын китебин өзгөртүү үчүн жана өкүмдөрдү түшкөн максатынан бурмалоо үчүн жарыбаган дүйнө буюмдарынан пара алып, Аллах күнөөлөрүбүздү кечирет деп өздөрүн алаксытышты. Аларга жок болуп кетүүчү дүйнө буюмдарын алып келишкен сайын, биринин артынан бирин ала беришти. Акйыкатта, Аллах Таала алар менен чындыкты эч өзгөртпөстөн, бурмалабастан айтууга келишим, убада кылган эмсе беле?! Китепте жазылган иштерди алар билбестиктен кылбай койгон жок, тескерисинче аларда илими бар болчу, алар аны окуп, билишкен. Ошон үчүн алардын күнөөсү оор болду. Акырет коргону, анда Аллахтын тыйганынан тыйылып, буйруганын аткарып, такыба болгондор үчүн, бул дүйнөдөгү жок болуп кетүүчү нерселерге караганда түбөлүктүү жакшылыктар бар. Мына ушул жок болуп кетүүчү дүйнө буюмдарын алуучулар, Аллах такыбаларга акыретте жакшы жана түбөлүктүү нерселерди даярдап койгонуна акыл жүгүртүшпөйбү?!

(Алардын арасында) китепти бекем карманган, анда жазылгандарды иш жүзүндө аткарган, намзадарын убактысында бардык шарттарын, важыбдарын жана сүннөттөрүн толук аткарып окугандары да бар. Эми Аллах аларды кылган иштерине жараша сыйлайт, Аллах жакшы иштерди кылгандардын сооп-сыйын текке кетирбейт.

Оо, Мухаммад, дагы эстегин, Тооротто айтылгандарды аткаруудан баш тартышканда, Биз тоону ажыратып алып, Исраил урпактарынын үстүнө көтөрүп, тоо аларды көлөкөлөгөн булут сыяктуу болуп, алар тоо үстүбузгө түшөт деп ишенип калышканда, аларга: "Биз силерге берген китепти тырышуу менен бекем кармагыла, анда Аллах силерге шарият кылган өкүмдөрдү эстегиле жана ушун кылып такыба болууну үмүт кылсаңар аны унутпагыла" - деп айтылды.

Оо, Мухаммад, дагы эстегин, Раббиң адам баласынын белинен анын урпактарын чыгарды. Ошондо алар Анын Жаратуучу жана Рабби экенин таза табияты менен кабыл кылышты. Раббиси аларга: "Мен силердин Раббиңер эмесминби?" - деди. Алар баары биригип: "Ооба, Сен биздин Раббибизсиң" - дешти. Аллах: "Чынында, силер кыямат күнү далилдерди четке кагып, бул тууралуу эч нерсе билбейбиз деп айтпооңор үчүн, Биз силерди сынадык жана убадаңарды алдык" - деди.

"Же ата-бабаңар бутпарас болуп, келишимди бузганын айтып, силер болсо алардын ширк ишенимдерин ээрчип кеткениңерди шылтоо кылып: "Эй, Раббибиз, бизди ширк кылып иш-амалдарын ок кылып алган ата-бабалар үчүн азаптайсыңбы? Бизде күнөө жок, биз билбестен аталарыбыздын кылганын кылдык" - деп танып кетпөөңөр үчүн ушундай кылдык"- деди.

Жалганчы коомдордун жазмышы тууралуу аяттарды баяндаганыбыз сыяктуу, ширк ишенимин таштап, бир Кудайга ишенип, Ага ибадат кылуусун үмут кылып, буларга да аяттарды баяндап бердик.

Оо, Мухаммад, Исраил урпактарына алардын өзүнөн чыккан бир адам тууралуу окуп бер. Биз ага аяттарыбызды берип, ал аны билип, ага далил болгон чындыкты түшүнүп туруп, аны иш жүзүндө аткарбады, аны таштап, андан үзүлдү. Ошондо ага шайтан жолугуп, аны өзүнө жакын кылып алды. Анан ал ийгиликке жетүүчу туура жолдон, кыйроого учуроочу кыйшык жолго тушүп алды.

Эгер ушул аяттар аркылуу анын даражасын көтөрүүнү кааласак, аны иш жүзүндө аткарууга жеңилдик берип, дүйнө , акыретте көтөрүп коймокпуз. Бирок, ал акыретке караганда дүйнө ырахаттарына таасирленип, жардамсыз кала турган жолду тантап алды. Анын дүйнөгө ач көздүгү, итке окшош, ит баардык абалында сугалактанып тилин салаңдата берет, жатса да, тилин салаңдатат, куусаң да тилиин салаңдатат.Бул салыштыруу, Биздин аяттарыбызды жалганга чыгарып адашкан коомго окшош. Эй, элчи, пикри кылып, өздөрүнүн жалганын, адашуусун таштап калуусун үмүт кылып, аларга ушундай аңгемелерди аңгемеле.

Биздин далилдерибизди жалганга чыгарып, ага ишенбей, ушунусу менен өздөрүн түбөлүк кыйроого түрткөн адамдардан да жаман адам болобу

Аллах кимди туура жолго ылайыктуу кылып, түз жолго салып койсо, ал чындап туура жолго түшөт; кимди түз жолдон алыстатып койсо, алар чындап өздөрүнүн насибин кемитүүчүлөр. Алар кыямат күнү өздөрүнө жана үй-бүлөлөрүнө зыян кылуучулар, бул анык зыян тартуу.

Акыйкатта, тозокко ылайыктуу иштерди кыларын билип, көптөгөн жиндерди жана адамдарды тозокко татыктуу кылып жараттык. Алардын жүрөгү болгон менен жүрөгү пайда берүүчүнү да, зыян берүүчүнү да сезбейт. Алардын көздөрү болгон менен өздөрүндөгү жана ааламдагы Аллахтын белгилерин көрбөйт жана андан этибар алышпайт. Алардын кулагы болгону менен Аллахтын аяттарын угушпайт жана ага акыл калчабайт. Ушул жогорудагы сыпаттар менен сыпатталган адамдар акылсыздыкта айбандар сыяктуу, а түгүл, адашууда булар айбандарга караганда жаман. Булар Аллахка жана кыямат күнүнө ыйман келтирүүдөн бей капар калышкан.

Кемчиликсиз Аллахта Анын улуулугун жана кемелдигин айгинелеген кооз ысымдары бар. Ошол ысымдары менен Аллахка мактоо айтып, ошол ысымары аркылуу Андан каалаганыңарды сурагыла. Аллахтын ысысмдарында чектен чыгып, бул ысымдарды Аллахтан башкага ыйгарган, же Аллахка мындай ысымдарды ыраа көрбөгөн, же маанисин бурмалаган, же башка нерсеге окшоткон адамдардан алыс болгула. Кийин Аллахтын ысымдарында чектен чыккандарды кылган кылыктары үчүн катуу азап менен жазалайбыз.

Биз жараткандардын арасында, өздөрүн туура жолго салган, башкаларды да ага чакырып туура жолго баштаган, эч кимге жабыр кылбай, адил өкүм кылган жамаат бар.

Биздин аяттарыбызга ыйман келтирбей, тескерсинче, аларды четке кагып, жалганга чыгаргандарга, ырыскы эшиктерин ачабыз. Бирок, бул аларды сыйлоо үчүн эмес, күнөөлөрүн удаа-удаа уланта берип, адашуулары өтө күчөөсү үчүн ушундай кылабыз. Анан кокустан аларга азап жиберебиз.

Алардын азабы кечиктирилип, азапталбайбыз го деп ойлоп калышат да, жалганга чыгаруусун жана каапырлыгын уланта беришет, ошентип алардын азабы да күчөй берет. Менин айлам күчтүү, аларга жакшылык кылып жаткандай көрүнүп, бирок жардамсыз таштап коём.

Аллахтын аяттарын жана элчисин жалганга чыгаргандар Мухаммаддын (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) жинди эмес экенине пикир кылып, акылдарын иштетпейби. Ал Аллахтын элчиси, аны Аллахтын азабын ачык-айкын эскертүү үчүн эскертүүчү кылып жиберген.

Алар Аллахтын асман-жердеги мүлктөрүнө этибар кылып карашпайбы. Аллах асман-жерде жараткан айбанат, өсүмдүк жана башка нерселерге карашпайбы. Өтө жакныдап калган ажалдарына карап, убакытты өткөрбөй тобо кылышпайбы. Эгер Куранга жанаанда айтылган жакшы жана жаман убадаларга ишенишпесе, анда кайсы китепке ишенишмек эле?!

Аллах кимди чындыкка алып баруучу туура жолдон четтетип, туз жолдон адаштырып койсо, аны түз жолго башточу башка эч ким болбойт. Аллах аларды адашкан, каапыр абалдарында таштап коёт да, алар аргасыз туура жолду таба албай кала беришет.

Жалганга чыгаруучу көк беттер сенден кыямат тууралуу, анын качан болору тууралуу сурашат. Эй, Мухаммад, аларга: "Кыяматтын илимин мен да, менден башка да билбейт, Аны бир гана Аллах билет, анын белгиленген убактысын бир гана Аллах ачыкка чыгарат, анын ачыкка чыгары асман-жердегинин баарына жашыруун. Ал кокустан болот" - деп айт. Сен кыямат тууралуу билүүгө кызыкдар болгонсуп, сенден ал тууралуу сурашат. Сен Раббиңди жакшы билгендиктен, кыямат тууралуу Андан сурабастыгыңды билишпейт. Эй, Мухаммад, аларга: "Кыяматтын илими бир гана Аллахта, бирок, көп адамдар муну билишпейт" деп айткын.

Оо, Мухаммад, аларга минтип айт: "Аллах каалабаса, мен өзүмө жакшылык алып келе албаймын, өзүмдү жамандыктан сактай да албаймын, жакшылык берүү жана жамандыктан сактоо Аллахтын колунда. Ошондой эле, Аллах билдирген нерсени гана билем, кайыпты билбеймин. Эгер кайыпты билгенимде, ишке аша элекиштердин эмне болурун билип алып, мага жакшылык алып келе турган, жамандыкты кетире турган себептерди жасап алмакмын. Мен Аллах тарабынан жиберилген элчимин, менин Аллахтан жиберилген элчи экениме ыйман келтирген жана мен алып келген динди тастыктаган адамдарга Аллахтын катуу азыбын эскертем, улук сооп-сыйын сүйүнчүлөймүн.

Оо, эркектер жана аялдар, Аллах силерди бир жандан, Адам атадан жаратты. Адамдан анын аялы Обону жаратты. Обону Адамга үйрөнүп, Адам аны менен бейпил жашоосу үчүн анын кабыргасынан жаратты. Жубайлар кошулгандан кийин Обо боюна бүтүп, бирок аны сезбей жүрө берди. Анткени, боюна биринчи жолу болуп жаткандыктан, баштапкы мезгилде эч кандай оорлукту байкаган жок, качан гана түйүлдүк чоңоюп жүгү оорлогондо, жубайлар Раббисине дуба кылып: "Оо, Раббибиз, бизге бал берсең, салих, дени соо бала бергин, Сенин жакшылыгыңа шүгүр кылуучулардан болобу" - дешти.

Аллах алардын дубасы кабыл кылып, алар сурангандай таза, саалих бала бергенде, баласын Аллахтан башкага кул кылып, (Абдул Хаарис) "Жердин кулу" деп атап, ширк кылышты. Аллах болсо бардык шериктерден таза, жаратууда да, ибадат кылууда да жалгыз.

Бут-айкелдерди жана башка нерселерди ибадатта Аллахка шерик кылышат. Алар бул ибадат кылып жаткан нерселери эч нерсе жаратпаган, тескерисинче, өзү жаратылган анан да ибадат кылууга татыксыз экенин билишет. анан кантип ушундай нерселерди Аллахка шерик кылышат?!

Ибадат кылынып жаткан бул бут-айкелдер аларга ибадат кылып жаткандарга да, өздөрүнө да жардам бере албайт, анан кантип ошолорго ибадат кылышат.

Эй, бутпарастар, эгер силер Аллахтын ордуна кудай кылып алган бут-айкелдерди туура жолго чакырсаңар, чакырыгыңарга жооп да бербейт, ээрчибейт дагы. Аларды туура жолго чакырасыңарбы, же унчукпай коёсуңарбы аларга баары бир, анткени алар жансыз затттар; акыл жүгүртө албайт, укпайт жана сүйлөбөйт.

Эй, бутпарастар, силер Аллахтын ордуна ибадат кылып жаткан нерселер силер сыяктуу эле Аллах тарабынан жаратылган анын мүлктөрү, бирок алар силерге карганда жакшыраак. Анткени, силер сүйлөгөн, баскан, уккан жана көргөн тирүү жансыңар, ал эми бут-айкелдериңер болсо, мындай эмес. Аларды кудай дегениңер чын болсо, аларга дуба кылгылачы, дубаңарга жооп беришер бекен?!

Силер кудай кылып алган бут-айкелдердин муктаждыктарына чыгуу үчүн баса турган буттары барбы? Же аларда силерден жамандыкты күч менен кармап токтотуп кала турган колдору барбы? Же силердин жоголгон нерсеңерди көрүп, силерге кабар бере турган көздөрү барбы? Же силерге угулбай калган нерсени угуп, силерге жеткирип тура турган кулактары барбы? Эгер бул айьылгандардын бир да болбосо, анда эмне үчүн алардан пайда берет, зыяндан сактайт деп үмүт кыласыңар?! Эй, элчи, бул бутпарастарга: "Ошол Аллахка теңеген бут-айкелдериңерге дуба кыла бергиле жана мага зыян берүүгө аракет кыла бергиле, мени күтпөгүлө" - дегин.

Албетте, менин коргоочум жана жардамчым Аллах, Ал мени сактайт, Андан башкадан үмүт кылбайм.Силердин бут-айкелдериңерден эч коркпойм. Ал мага адамдарга туура жол болгон Куранды түшүргөн, Ал пенделеринен салихтерди дос кылган, аларды сактаган жана жардам берген.

Эй, бутпарастар, силер ибадат кылып жаткан бут-айкелдер силерге жардам бергенге жарабайт, а түгүл, өздөрүнө да жардам бере албайт. Алар алсыз, Аллахтын ордуна кантип ошолорго ибадат кыласыңар?!

Эй бутпарастар, ошол Аллахтын ордуна ибадат кылып жаткан бут-айкелдериңерге дуба кылсаңар, угушпайт, жалдырап карап турушканын гана көрөсүңөр, алар жансыз заттар, алар көрбөйт. Бул эстеликтерди адамдын, айбанаттардын кейпинде жасашкан, алардын, колу, буту жана көздору бар, бирок, алар жансыз заттар, жаны да жок кыймылы да жок.

Оо, элчи, адамдарга иштерди жана ахлактарды алардын напсиси көтөрө ала тургандай жүктө, алардын табиятына оор келе турган нерсени жүктөбө, андай кылсаң, аларды качырат, аларга жылуу сөз жана жакшы иш менен буйрук бер. Ал эми караңгы, илимсиздерден алыс бол, алардын караңгылыгына жараша иш кылба. Сага зыян тийгизгенге зыян тийгизбе, сени куру калтырганды сен куру калтырба.

Оо, элчи, эгер шайтандын сага үстөмдүк кыла баштаган азгырыгын сезсең, Аллахтан коргоо тилеп, Ага таян. Анткени, Ал сен айтканды Угуучу, сенин коргонууңду Билүүчү, Ал сени шайтандан коргойт.

Аллах тыюу салган күнөө иштеден тыйылып, буйруган иштерди аткарып, Ага такыба болгондорду кокустан шайтан азгырып, күнөө кылышса, дароо Аллахтын улуулугун, Анын күнөөкөрлөргө берүүчү азабын, бай ийүүчүлөргө берүүчү сооп-сыйын эстеп, күнөөлөрүнөн тобо кылат, Раббисине кайтат. Ошентип, алар чындыкка бекем турушат, кылган күнөөсүн таштап, экинчи кылбайт.

Ал эми күнөөкөр жана каапырлардан болгон шайтандын туугандарын шайтандар улам адашуусун күчөтүп, алар күнөө үстүнө күнөө жасай беришет. Шайтандар азгыруудан жана адаштыруудан чарчабайт, күнөөкөр инсандар болсо аларды ээрчүүдөн жана жаман иштерди кылуудан тыйылбайт.

Оо, элчи, сен аларга аят-белгилерди көрсөткөнүңдө, сени жалганга чыгарып, ал белгилерден жүз бурушту, а аят-белгилерди көрсөтпөй койсоң: "Кана, өзүн эле ойлоп таап жасай койбойсуңбу?" деп келекелешти. Эй, элчи, аларга: "Өз алдынча аят-белгилерди көрсөтө албайм, Аллах аян-кабар кылган нерсени гана ээчиймин, мен силерге окуп берип жаткан Куран Аллахтын силердин Жаратуучуңар жана иштериңерди башкаруучуңар экенине ачык-айкын далил жана ыймандуу пенделери үчүн туура жол жана ырайым. Ал эми ыймандуулардан башкалары бактысыз адашуучулар.

Куран окулганда сүйлөбөй, башка ишке алагды болбой, Аллахтын ырайымын үмүт кылып, Курандын окулушуна кулак төшөгүлө

Оо, элчи, Раббиңди, берилип, кичи пейил болуп, коркуу менен эсте (зикр кыл). Артыкчылыгы бар эки убакта, т.а. эртең менен жана кечинде үнүңдү өтө бийик да, өтө акырын да чыгарбай орточо үнүң менен дуба кыл

Оо, элчи, периштелер да Раббисине ибадат кылууда текеберленбейт, ибадатты берилип, баш ийүү менен аткарышат, кош көңүлдүк кылышпайт. Алар күнү-түнү Аллахты ага ылайык келбеген кемчиликтерден аруулап, даңктап турушат жана Анын Өзүнө сажда кылышат.

Оо, элчи, сахбаларың сенден олжо тууралуу, аны кантип бөлүштүрөрүңдү, кимге берериңди сурашат. Эй, элчи, алардын суроосуна жооп берип: "Олжолор Аллах жана Анын элчисине тиешелүү, аны бөлүштүрүү жана таратуу өкүмү да Аллахка жана Анын элчисине тиешелүү. Силер баш ийгиле жана макул болгула. Эй, ыймандуулар, Аллахтын тыйган иштеринен тыйылып, буйруган иштерин аткарып Ага такыба болгула. Жумшактык, байланышуу, кечирүү жана жакшы мүнөз аркылуу араңадагы кайчы пикирди, тескери бурулууну оңдогула. Эгер чындай ыймандуу болсоңор, Аллахка жана Анын элчисине бекем баш ийгиле. Анткени, ыйман баш ийүүгө жакындатып, күнөөдөн алыстатат" - деп айт. Сахабалар "Бадр" казаты болгондо ушинтип сурашкан.

Акыйкатта, чыныгы ыймандуулар, эгер Кемчиликсиз Аллах Таала зикр кылынса, жүрөктөрү коркунучка толот; жүрөктөрү да денелери да ибадатка тартылат. Эгер аларга Куран аяттары окулса, ага акыл жүгүртүшөт, анан алардын ыйманы андан да көбөйөт. Жакшылык иштерди кылууда да, жамандык иштерден кутулдууда да Раббисине гана таянып, тобокел кылышат.

Алар намазды өз убактысында, талаптагыдай аткарууну улантышат жана Биз ырыскыландырган нерселерден милдеттүү жана ыктыярдуу садагаларын беришет.

Жогорудагы сыпаттар менен сыпатталгандар ыймандын белгилерин жана Исламдын көрүнүшүн өздөрүнө камтыгыны үчүн алар чыныгы ыймандуулар; Алардын сыйы Раббисинин алдындагы бийик орун, күнөөлөрүнүн кечирилүүсү жана кенен ырыскы. Булар Аллах аларга даярдап койгон жакшылыктар.

Силер олжону бөлүштүрүүдө келише албай, талашып-тартышканыңарда, Аллах аны силерден тартып алып Аллахка жана Анын элчисине тиешелүү кылып койгону сыяктуу, Эй, элчи, ыймандуулардын бир бөлүгүнө жакпаса да, Раббиң сени Мадинадан бутпарастарга каршы аттанууга буйруду.

Оо, элчи, ыймандуулардын бул бөлүгү, аларга өкүм анык болгондон кийин деле бутпарастар менен согушуу тууралуу, абалды көздөрү менен көрүп туруп, өлүмгө айдалып бара жаткансып сени менен талашат. Бул алардын согушка чыгууну аябай жек көрүшкөнүнөн улам.

Оо, талашып-тартышкан ыймандуулар, эстегиле, Аллах силерге бутпарастардын эки тобунун бирин жеңдирүүнү убада кылды.Эки топтун бири буюм-терим алып келе жаткан кербен, аны жеңип олжо аласыңар, экинчиси куралдуу аскерлер, алар менен согушуп жеңишке жетесиңер дегенде, силер согушсуз оңой басып алына турган кербенди тандадыңар. Аллах болсо, силер бутпарастардын баатырларын өлтүрүп, көбүн туткун кылып, Исламдын күч-кубатын жарыя кылууңар үчүн согуш аркылуу чындыкты ачыкка чыгарууну каалады.

Исламдын жана мусулмандардын жүзүн ачуу менен Аллах акыйкатты орнотту, бул диндин ачындык экенин көрсөтүү менен болду. Ошондой эле Аллах жалганды жок кылды, бул анын жалган экенине ачык далиллдер менен болду. Муну бутпарастар жактырбаса да, Аллах ачыкка чыгарды.

Бадр согушу болгон күнү душмандарыңарга каршы жеңиш тилеп, жардам сураганыңарды эстегиле. Ошондо Аллах силердин дубаңарды кабыл кылып, биринин артынан бири келген миң периштени түшүрүп силерди колдоду.

Оо, ыймандуулар, Аллах периштелер менен колдоону силердин душманыңарды жеңгениңер үчүн сүйүнчү катары жана жеңишке жүрөгүңөр тынчтануусу үчүн көрсөттү. Жеңиш аскердин санынын көптүгү менен болбойт, жеңиш - Аллахтын колунда. Акыйкатта, Аллаалх падышалыгында Кубаттуу, Ага эч ким үстөмдүк кыла албайт, шарият жана тагдыр кылууда Даашынман.

Оо, ыймандуулар, дагы эстегиле, душманыңар тараптан болгон коркунучтан аман сактоо үчүн Аллах силерге жеңил уйку берди. Жүрөгүңөрдү тазалап, силерден шайтандын азгырыгын кетирүү үчүн жана жолуккан учурда жүрөгүңөр жана денеңер бекем болуусу үчүн, ошондой эле кумдуу жерде басканда бутуңар тайгылбоосу үчүн жамгыр жаадырды.

Оо, пайгамбар, Бадр күнү ыймандууларды колдоо үчүн түшүргөн периштелерге Аллах минтип аян-кабар берди: Эй, периштелер, жардам жана колдоо көрсөтүүдө Мен силер мененмин, ыймандуулардын эрктүүлөрүн душманга каршы турууга шыктандыргыла. Азыр каапырлардын жүрөгүнө катуу коркунуч саламын. Эй, ыймандуулар, силер да каапырларды моюнун кыя чапкыла, муун-муундарына кылыч шилтеп, согушка жараксыз кылгыла.

Каапырларды минтип өлтүрүүнүн жана уруунун себеби, алар Аллахка жана Анын элчисине каршы чыгышты. Алар буйрулуган ишти аткарган жок, тыюу салынган иштен тыйылган жок. Ким бул иштерде Аллахка жана Анын элчисине каршы болсо, акыйкатта, Аллах бул дүйнөдө аларды өлтүрүү жана туткун кылуу, акыретте болсо тозокко түшүрүү менен катуу азаптайт.

Оо, Аллахка жана Анын элчисине каршы болгондор, айтылган азаптардын даамын бул дүйнөдө тез арада таткыла, акыретте болсо силерге тозок азабы бар, эгер ушинтип каапырлыгыңарда жана кежирлигиңерде өтүп кетсенер.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын элчисин ээрчигендер эгер согушта бутпарастарга бетме-бет келсеңер, алардан коркпогула жана артыңарды салып качпагыла. Тескерисинче, тике карап бекем тургула, бет келгениңерге сабыр кылгыла, жардам жана колдоо көрсөтүп Аллах силер менен бирге.

Ким аларга артын салып качса, Аллахтан ачуусуна качат жана ошого татыктуу болот. Акыретте анын орду тозок, бул ал бара турган жана көчо турган жайдын эң жаманы. Ал эми ким согуштун жүрүшүн өзгөртүү үчүн душман көзүнө качымыш болуп айлакерик кылса же бака мусулман тобуна кошулуу үчүн чегинсе эч нерсе эмес.

Оо, ыймандуулар, Бадр күнү бутпарастарды өзүңөрдүн күч-кубатыңар менен өлтүрбөдүңөр, буга Аллах жардам берди. Эй, пайгамбар, аларды атканыңда сен өзүң аткан жоксуң, сенин аткандарың аларга жетип жатканда Аллах аткан болчу. Мунун баарын Аллах санынын аздыгына карабай душмандарын жеңип, Ага шүгүр кылуулары жана ушул жакшылык аркылуу ыймандууларды сыноо максатында кылды. Акыйкатта, Аллах алардын атйкандарын жана дубаларын Угуучу, алардын кылган иштерин жана канткенде аларга пайдалуу болорун Билүүчү.

Жогоруда айтылгандай бутпарастарды өлтүрүүңөр, алардын кыйрап, артына качуусуна чейин аткылооңор, ыймандууларга берилген душмандарына болгон жеңиш, булар Аллахтан, Аллах Исламга айлакерилик кылган каапырлардын айласын алсыздатуучу.

Эй, бутпарастар, эгер залым, чектен чыгуучуларга Аллах азабынтүшүрсүн деп талап кылсаңар, Аллах силер талап кылган нерсени түшүрдү. Муну силерге жаза, такыбаларга өрнөк кылып түшүрдү. Эгер дагы талап кылуудан өзүңөрдү тыйсаңар, бул силерге жакшы. ошондо мөонөтүңөрду узартып, силерди кыйратууга шашылбайт. А эгер кайра талап кылсаңар жана ыймандуулар менен согушууга кайтсаңар, анда жаматыңар жана жардамчыңар канчалык көп болсо да ыймандуулардын аздыгына карабай, жеңишке жете албайсыңар. Акыйкатта, Аллах жардамы жана колдоосу аркылуу ыймандуулар менен бирге. Аллах ким менен бирге болсо, ага үстөмдүк кылуучу болбойт.

Оо, Аллах ыйман келтирип, пайгамбарды ээрчигендер, буйруктарын аткарып, тыюуларынан тыйылып Аллахка жана Анын элчисине баш ийгиле. Буйругун аткарбай, тыйганын аткарып Ага каршы болбогула. Силерге окулган Аллахтын аяттарын угуп жатасыңар го.

Оо, ыймандуулар, эки жүздүүлөр жана бутпарастарга окош болбогула. Аларга Аллахтын аяттары окулса, алар: "Окулган Куранды кулатарыбыз менен уктук" дешет. Бирок, алар ой-жүгүртүү, насаат алуу менен угушпайт жана уккандарынан пайда алышпайт.

Жаратылгандардан жер бетинде басып жүргөндөрдүн Аллахтын алдындагы эң жаманы - акыйкатты кабыл кылуу менен укпаган кереңдер, (акыкатты) сүйлөбөгөн дудуктар, алар Аллахтын буйруктарына да, тыюларына да көңүл бурушупайт.

Эгер бул жалганчы бутпарастардан жакшылык болорун билгенде, андан пайда ала турган кылып уктуруп, далил, белгилерге акыл жүгүрттүрүп коймок. Бирок, алардан эч жашылык болбоосун билди. Эгер Аллах Таала буйрук жана тагдыр жолу менен уктуруп койсо деле, алар кежирлик кылып ыймандан бурулуп, баш тартмак.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, пайгамбарды ээрчигендер, силердин жашооңор болгон акйыкатка чакырса, буйруган нерсесине баш ийип, тыйган нерсесинен сактанып Аллахка жана Анын элчисине жооп бергиле. Аллах акыйкатта бардык нерсеге күчү жетүүчү экенине бекем ишенгиле. Ал силерди акыйкатка баш ийүүдөн тосуп коюуга күчү жетет. Ага шашылгыла жана кыяма күнү жалгыз Аллахка тирилип чыгарыңарга бекем ишенгиле. Ошондо бул дүйнөдө жасаган иштериңерге жараша сыйлайт же жазалайт.

Оо, ыймандуулар, араңардагы күнөөкөрлөргө гана эмес, аларга да, алардан башкаларга да жетүүчү азаптан корккула. Бул залымдык ачыкка чыгып, бирок кайтарылбай калганда болот. Акыйкатта, күнөөкөрлөргө Аллахтын азабы катуу экенине бекем ишенгиле, алардын күнөөсүнөн сактангыла.

Оо, ыймандуулар, эстегиле, силер Меккеде аз санда элеңер, Мекке эли силерди алсыратып, кордойт эле. Душмандарыңар силерди тез арада тоноп кетүүсүнөн коркот элеңер. Кийин Аллах силерге Мадинаны орун кылып берди. Бадр сыяктуу согуш жерлеринде душманыңарды жеңилдирип, силерге күч-кубат берди. Силерге адал, таза ырыскы берди, анын ичинде душманыңардан алган олжолор да бар. Балким, Аллахтын жакшылыктарына шүгүр кылсаңар, аны дагы көбөйтүп берет.Анын жакшылыктарына каапырлык кылбагыла, анда аны силерден алып коёт жана силерди азаптайт.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын элчисине ээрчигендер, буйруктарын таштоо, тыюларын бузуу аркылуу Аллахка жана Анын элчисине кыянат кылбагыла. Дин жана башка моюнуңарга жүктөлгөн аманаттарга, кылган ишиңер кыянат экенин билип туруп кыянат кылбагыла. Анда кыянатчылардан болуп каласыңар.

Оо, ыймандуулар, билгиле, акыйкатта силердин байлыгыңар жана бала-чакаңар Аллахтын силерге болгон сыноосу. Чынында, алар силерди акырет иштеринен тосот жана кыянатчылыкка алып барат. Билгиле, Аллахтын алдында үлкөн сооптор бар. Байлыгыңарга жана бала-чакаңарга берилүү, алардын айынан кыянат кылуу себептүү, сооп-сыйыңарды жоготуп албагыла.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, пайгамбарды ээрчигендер, билип алгыла, эгерде силер буйруктарын аткаруу жана тыюуларынан тыйылуу менен Аллахка такыба болсоңор, акыйкат менен жалганды ажырата турган илим берет, ошондо бул экөө силерди чаташтырбай, ачык болот. Силер бут койгон кичине күнөөңөрдү өчүрөт, чоң күнөөңөрдү кечирет. Аллах чоң артыкчылыктын ээси. Анын артыкчылыктарынын бири - пенделеринин такыбаларына даярдап койгон бейиши.

Оо, элчи, эстегин, бутпарастар сени камоого, же өлтүрүүгө, же шаарыңдан башка шаарга кууп чыгууга айла издеп, куулук кылышканда, Аллах алардын куулугун өздөрүнө кайтарды. Аллах да айлакерлик кылат, Аллах айлакерлердин эң жакшысы.

Аларга Биздин аяттарыбыз окулган учурда, акыйкаттан баш тартып, текеберленип: "Буга окшогонду мурда да укканбыз, кааласак бул Куран сыяктуу сөздөрдү биз деле айта алабыз, биз угуп жаткан бул Куран мурдагылардын жалганы, буга эч ишенбейбиз" - дешет.

Оо, элчи, дагы эстегин, бутпарастар: "Оо, Аллах, эгер Мухаммад алып келген нерсе акыйкат болсо, биздин үстүбүзгө асмандан таш жаадырып кыйратып жок кыл, же бизге катуу азабыңды жибер" - дешти. Алар муну жокко чыгаруу жана тануунун чегинен чыгып айтышты.

Оо, Мухаммад, сенин үммөтүңдү, мейли алардын арасында дааватка жооп берүүчүсү болсун, же даават кылуучусу болсун, сен алардын арасында тирүү туруп, алар сени араларында көрүп турган учурда Аллах аларды азаптабайт. Ошондой эле алар кылган күнөөлөрүнө тобо кылып, кечирим тилешсе да, Аллах аларды азаптабайт.

Харам мечитине кирип тооп кылуудан жана намаз окуудан тосуп азапка дуушар кыла турган ишке бут койгон адамдарды кайсы нерсе азаптан токтото алмак эле? Бутпарастар Аллахтын дотору эмес, Анын буйругун аткарып, тыюусунан тыйылган такыбалар гана Аллахтын досору боло алат. Бирок, өздөрүн Аллахтын досу деп эсептеген бутпарастардын көбү алар Аллахтын достору эмес экенин билишпейт.

Бутпарастардын Харам мечитинин алдындагы намаздары ышкырык жана кол чабуу эле. Эми эй, бутпарастар, Бадр күнү өлүм жанан туткун болуу азабын таткыла. Бул азаптар силердин Аллахка каапыр болуп, Анын элчисин жалганга чыгарганыңар үчүн болду.

Акыйкатта, Аллахка каапыр болгондор байлыктарын адамдарды Аллахтын дининен тосуу үчүн жумшашат жана келечекте да жумшай беришет, бирок каалаганына жетишпейт. Кийин байлыгынан да айрылып, максатына да жетпей, байлыктарын ушинтип иштеткени аларга өкүнүч алып келет. Аллахка каапыр болгондор кыямат күнү тозокко барышат жана анда түбөлүк калуучулар болуп киришет.

Адамдарды Аллахтын жолунан тосуу үчүн байлыктарын жумшаган каапырлар тозокко барышканынын себеби, Аллах ыпылас каапырларды таза ыймандуулардан ажыратып жана ыпылас адамдарды, иш-аракеттерди, байлыктарды биринин-үстүнө бирин кабаттап, тозокко таштоосу үчүн. Мына ошол адамдар зыян тартуучулар; анткени, кыямат күнү алар өздөрүн да, үй-бүлөсүн да зыянга учуратат.

Оо, элчи, коомуңдагы Аллахка жана Анын элчисине каапыр болгондорго айт: "Эгер Аллахка жана Анын элчисине каапырлыгыңарды токтотуп,Аллахка ыйман келтиргендерди Аллахтын жолунан тоспосоңор, Аллах силердин мурда кылган күнөөңөрдү кечирет. Ислам мурда жасалган күнөөлөрдү жок кылып жиберет. А эгер каапырлыгыңарды уланта берсеңер, мындай адамдарды Аллах эмне кылары мурдагы коомдордо болуп өткөн. Алар динди жалганга чыгарып, каапырлыгын уланта бергенде тез арада азапка кабылышкан.

Оо, ыймандуулар, ширк жана мусулмандарды Аллахтын дининен тосуу токтомоюнча, дин жана баш ийүү шериги жок Жалгыз Аллахка арналмайынча каапыр душмандарыңар менен согуша бергиле. Эгер каапырлар ширктерин жана Аллахтын жолунан тосууларын токтотушса, аларды таштап койгула. Акыйкатта, Аллах алардын кылгандарын көрүп турат, Ага эч нерсе жашыруун калбайт.

Эгер Аллахтын жолунан тосуусун жана каапырлыгын токтотууну буйруганыңарда андан баш тартышса, анда, эй, ыймандуулар, Аллах силердин жардамчыңар экенине бекем ишенгиле. Ал башкаргандарына эң жакшы башчы жана жардам бергендерине эң жакшы жардамчы. Кимдин башчысы Аллах болсо, ал утуп чыгат, кимдин жардамчысы Аллах болсо, ал жеңишке жетет.

Оо, ыймандуулар, билип алгыла, Аллах жолундагы казатта каапырлардан тартып алган олжолор беш бөлүккө бөлүнөт да бештен төрт бөлүгү казатка катышкандарга бөлүнүп берилет. Ал эми калган бир бөлүгү дагы бешке бөлүнүп, анын бир бөлүгү Аллахка жана Аллахтын элчисине иешелүү болуп, аны жалпы мусулмандарга иштетет. Экинчи бөлүгү пайгамбарыбыздын жакын туугандары болгон Хашим жана Муталибдин балдарына берилет. Үчүнчү бөлүгү жетимдерге, төртүнчүсү колунда жок кедей, жакырларга, бешинчиси максат кылган жерине жете албай ара жолдо калган мусаапырларга берилет. Эгер Аллахка жана Аллах силерге душманыңарды жеңдирип, акыйкат менен жалганды ажыраткан Бадр күнү мухаммад пайгамбарга түшкөн нерсеге (Куран аятына) ыйман келтирүүчү болсоңор. Силерге жардам берген Аллах бардык нерсеге күчү жетүүчү.

Эстегиле, силер Мадинага жакын өрөөндө, а бутпарастар болсо андан четирээк Мекке тараптагы өрөөндө, кербен болсо, силерден төмөнүрөөк кызыл деңиздин жээги тарапта бара жаткан. Эгерде силер бутпарастар менен Бадрда жолугушууну мурдатан убадалашып алганыңарда бири-бириңерге макул болмок эмессиңер. Бирок, Аллах Таала силерди эч кандай убадасыз эле Бадрда кезиктирип койду; Аллах муну болгон ишти болтуруу б.а. ыймандууларды жеңдирүү, каапырларды кордоо, динди кубаттандыруу жана ширкти жок кылуу, өлгөндөрдү саны да, күчү да аз ыймандууларды жеңдирген далилин көргөндөн кийин өлтүрүү, тирүүлөрдү далилди көргөндөн кийин тирүү калтыруу үчүн ушундай кылды. Ошентип эч кимге Аллах менен талаша турган далили калбады. Аллах баарынын сөзүн угуучу, кылган иштерин билүүчү, Ага мындан эч нерсе жашыруун тейде калбайт, кийин ошого жараша сыйлайт же жазалайт.

Оо, элчи, эстегин, түшүңдө бутпарастарды аз санда көргөнүң Аллахтын силерге кылган жакшылыктарынын бири. Сен муну ыймандууларга айтып, жакшылыкты сүйүнчүлөдүң, душман менен беттешип, согушууга эрк берип күчтөндүрдүң. А эгер Аллах сенин түшүңө бутпарастардын саны көп экенин көрсөткөндө, сахабаларыңдын эрки алсыздап, согуштан коркуп калышмак. Бирок, Аллах мындан саламат кылып, көйгөйдөн сактады, алардын санын Аллахтын элчисине аз кылып көрсөтүп койду. Акыйкатта Ал жүрөктү ээлеген жана напсиде жашырылган сырларды Билүүчү.

Оо, ыймандуулар, эстегиле, бутпарастарга бетме-бет келгениңерде Аллах алардын санын силердин көзүңөргө аз кылып көрсөтүп, согушка кирүүгө кайрат берди. Силерди да алардын көзүнө аз көрсөтүп, алар кайра кайтууну пикир кылбастан согушка киришти. Муну Аллах тагдырга жазылган бутпарастардын өлүп жана туткун болуп жеңилүүсүн, мусулмандарга душманын жеңүү жакшылыгы берилүүсүн ишке ашыруу үчүн жасады. Иштин баары бир гана Аллахка кайтат. Кийин күнөөкөрдү күнөөсүнө жараша жазалап, сооптуунун сообуна жараша сыйлайт.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, пайгамбарды ээрчигендер, эгер каалаганыңарга жетип, каалабаганыңардан алыс болууну үмүт кылсаңар, анда каапырлардын жамааты менен бет келгенде, аларга жолукканда бекем болуп, коркпогула. Аллахты көбүрөөк эстеп, дуба кылгыла. Ал силерге жардам берип, аларды жеңдирүүгө кадыр;

Сөзүңөрдө, ишиңерде жана бардык абалыңарда Аллах жана анын элчисине бекем баш ийгиле. Эч качан кайчы пикирде болбогула; анткени кайчы пкириде болуп талашуу силердин алсыздооңорго, коркууңарга жана кубатыңардын кетүүсүнө себеп болот. Душманыңарга жолукканда сабырдуу болгула. Акыйкатта, Аллах көтөрмөлөп, колдоп, жардам берүүдө сабырдуулар менен бирге. Аллах ким менен бирге болсо, ал эч шеги жок үстөмдүк кылуучу жана жеңүүчу болот.

Меккеден чыкканда адамдарга көрүнүп, текеберленип чыккан, адамдарды Аллахтын дининен тосуп, ага кирүүгө мүмкүнчүлүк бербеген бутпарастарга окшобогула. Аллах алардын кылган иштерин ороп алуучу, алардын иштеринен эч бири жашыруун калбайт, кийин ошого жарша жазалайт.

Оо, ыймандуулар, Аллахтын силерге кылган дагы бир жакшылыгы, шайтан бутпарастарга кылган иштерин кооз көрсөттү. Аларды мусулмандар менен беттешүүгө, согушууга шыктандырды. Аларга: "Бүгүн силерге эч ким үстөмдүк кыла албайт, акыйкатта мен силерге жардам берип, душманыңардан коргойм" - деди. Качан эки топ бет келгенде, ыймандуулардын тобу менен аларга жардам берүүчү периштелер келишти, бутпарастардын тобу менен аларды таштап кетүүчү шайтан келди. Ошондо шайтан артын салып качты да, бутпарастарга: "Мен силерден жүз бурдум, мен ыймандууларга жардам бергени келген периштелерди көрдүм, Аллах мени жок кылып жиберүүсүнөн корком, Аллахтын азабы катуу, Анын азабына эч ким чыдай албайт" - деди.

Дагы эстегиле, эки жуздүүлөр менен ыйманы алсыздар: "Бул мусулмандарды, душмандын көптүгүнө карабай, алсыз жана аз саныңар менен жеңишке жетесиңер деп убада берген диндери алдап койду" - дешти. Алар ким Аллахтын Өзүнө таянса, жеңиш убада кылган сөзүнө бекем ишенсе, акыйкатта Аллах ага жардам берип, канчалык алсыз болсо да кароосуз калтырбоосуна ишенишпеди. Аллах кубаттуу, ага эч ким үстөмдүк кыла албайт, тагдыр кылууда жана шариятында даанышман.

Оо, элчи, периштелер Аллахка жана Анын элчилерине каапыр болгондордун жанын алган учурда, бет келгендерин бетине, артын салып качкандарын көчүгүнө уруп өлтүрүп, аларга: "Эй, каапырлар, күйгүзүүчү азапты таткыла" - деп айтканына күбө болгонуңда кана. Эгер буга күбо болгонуңда, өтө чоң иишке күбө болот элең.

Эй, каапырлар, жаныңарды алгандагы оорутуучу азаптар жана кабырыңарда,акыретиңерде болуучу күйгүзүүчү азаптар, бул дүйнөдө кылган ишиңер себептүү болду. Аллах адамдарга залым кылбайт, алардын ортосунда адилеттүү өкүм кылат, Ал адилеттүү өкүмдар.

Бул каапырларга түшүүчү азап ушуларга эле тиешелүү эмес, бул ар кайсы заманда жана мекенде каапырлык кылгандардын баарына болуп келген Аллахтын сүннөт жолу. Фираундун коому жана андан мурдагы үммөттөр да Аллахтын аяттарына каапырлык кылганда ушундай азапка кабылган. Аллах аларды күнөөлөрү себептүү кармады жана азап түшүрдү. Акыйкатта, Аллах күчтүү Ага эч ким үстөмдүк кыла албайт жана мажбурлай албайт, күнөөкөрлөргө азабы катуу.

Бул катуу азаптын болгон себеби төмөнкүчө. Акыйкатта, Аллах эгер бир коомго өзүндөгү жакшылыктардан берсе, алар өздөрүнүн ыйманын, түз жолдо жүрүүсүн, жакшылыкка шүгүр кылуусун, Аллахка каапырлык кылууга күнөөгө жакшылыкка шүгүр кылбоого алмаштырып жибермейинче кайра албайт. Акыйкатта Аллах пенделеринин сөзүн угуучу, кылган иштерин билүүчү, Ага андан эч нерсе жашыруун калбайт.

Бул каапырлардын абалы алардан мурдагы Аллахка каапырлык кылган Фараон жана башка жалганчы үммөттөрдүн абалына окшош. Аллар Раббисиин аяттарын жалганга чыгарышты. Анан күнөөгө берилгендиктери үчүн Аллах аларды талкалады. Фараондун коомун деңизге чөктүрүп жок кылды. Булардын баары, Фараондун коому да, алардан мурдагы үммөттөр да Аллахка каапыр болгону жана ширк кылганы себептүү залым болушту. Алар ушундай азапка татыктуу болушту эле аларга азапты түшүрдү.

Чынында, жер бетинде кыбырап жүргөн жандуулардын эң жаманы Аллахка жана Анын элчисине каапыр болгондор (ишенбегендер). Алар каапырлыкка өтө берилгендиктен, аларга ар кандай аят-белгилер келсе да ыйман келтиришпейт. Алардын туура жолго түшүүсүнө себеп болуучу акылы, угуу жана көрүү касиеттери тосулуп калган.

Курайза уруусу сыяктуу, алгач (тынч жашоого) убада-келишим кылып, анан кайра-кайра ал келишимин буза бергендер - алар, Аллахтан коркпойт, убада-келишиминин өтөөсүнө чыкпайт, ортодо түзүлгөн келишимди бекем сактабайт.

Оо, пайгамбар, ошол келишимди бузгандар менен согушта бет келсең, аларды катуу жазала. Ушуну угуп, башкалар да өз абалына карап, сени менен согушуудан жана сага ачык душмандык кылуудан коркуп калышсын.

Оо, пайгамбар, эгер сени менен тынчтык келишимин түзгөндөр ага кыянаттык кылып бузуусунан корксоң, сен да аларга келишимдин жокко чыкканын билдирип кой. Алар да муну билип алышсын. Аларга эскертпестен туруп кол салба, эскертпестен кол салуу - кыянаттык. Аллах кыянат кылуучуларды жакшы көрбөйт, тескерисинче, өтө жаман көрөт. Кыянат кылуудан сен да сак бол.

Каапырлар Аллахтын жазасынан кутулдук, андан өтүп кеттик деп ойлобосун! Чынында, алар өтүп да кеткен жок, Аллахтын жазасынан кутулбайт дагы. Аллахтын жазасы аларды ээрчип жүрөт жана аларга жетүүчү.

Эй,ыймандуулар! Колуңардан келишинче аскерлериңерди жана курал-жабдыктарыңарды даярдап койгула. Аларга Аллах жолуна мине турган аттарды даярдагыла. Ушуну менен айланаңарда силерге көз салып турган Аллахтын жана силердин душманыңар болгон каапырларды коркутасыңар. Ошондой эле силер такыр билбеген, силерге душмандык кыларын да али билбеген башка элдерди да сестентесиңер. Жалгыз Аллах гана аларды билет, алар ичине эмнени жашырганын да билет. (Аллах жолунда) берген аздыр-көптүр напака-садагаңарды Аллах бул дүйнөдө кайтарып берет. А акыретте болсо сооп-сыйын кемитпестен толук берет. Анын жолунда садага бергенге шашылгыла!

Оо, пайгамбар, эгер алар согушту таштап, тынч жашоого макул болсо, сен да макул болуп, келишимди бекемде. Аллахка тобокел кылып, Ага ишен, Ал сени эч качан жардамсыз таштабайт. Ал алардын сөздөрүн Угуучу, ниет, амалдарын Билүүчү.

Оо, пайгамбар, эгер алар согушту таштап, тынч жашоого макул болууда, согушка даярданып алуу үчүн, сени алдоону максат кылган болсо, алардын айла-амалынан жана алдамчылыгынан сени сактоого Аллах жетиштүү. Ал Аллах Өзүнүн жардамы менен сени кубаттандырды го, мухажир жана ансарлардан турган ыймандуулардын жардамы менен сени кубаттандырды го.

Сага жардам берген ыймандуулардын жүрөктөрүн бириктирип койду, мурда алардын жүрөктөрү чачыранды болчу. Сен жер бети толо байлык жумшасаң да алардын жүрөктөрүн бириктире алмак эмессиң. Аллах Жалгыз Өзү алардын жүрөгүн бириктирип койду, анткени, Ал падышалыгында Ызаттуу, Ага эч ким үстөмдүк кыла албайт, шариятында, башкаруусунда жана тагдыр кылууда Өкүмдөр.

Оо, пайгамбар, душмандарыңдын жамандыгынан сактоого сага Аллах жетиштүү, ыймандууларга да жетиштүү. Аллахка ишенип, Ага сүйөнгүн.

Оо, пайгамбар, ыймандууларды согушка кызыктыр, алардын чечкиндүүлүгүн күчөтүп, кам-пикирин ойгото тургандай шыктандыр. Оо, ыймандуулар, эгер силерден каапырлардын чабуулуна сабыр кыла турган жыйырма жоокер болсо, каапырлардын эки жүзүнө тең келет. А эгер мындай сабырдуулардан жүзү болсо, каапырлардын миңине тең келет; себеби, Аллахтын досторуна жардам берчү жана душмандарын кыйратчу адатын каапырлар билишпейт. Алар согушуудагы максатты да билбейт, болгону дүйнө жашоосунда жогору болуу үчүн согушушат.

Оо, ыймандуулар, Аллах силердин алсыздыгыңарды билип, силердин милдетиңерди жеңилдетти, силерге ырайым кылганы үчүн ушинтти. Эми силердин бирөөңөргө каапырлардан ону эмес, экөөсү эле туура келет. Каапырлар менен согушууда силерден жүз адам болсо, алардын эки жүзүнө үстөмдүк кылат. А эгер силерден согушта миң сабырдуу болсо, Аллахтын каалоосу менен эки миң каапырга үстөмдүк кылат. Жардам берүүдө жана колдоодо Аллах ыймандуулардын сабырдуулары менен бирге.

Пайгамбарда өлүмдү көбөйтүү үчүн (мусулмандар менен) согушкан каапырлардын туткундары болбоосу керек (б.а. колго түшкөн туткундар өлтүрүлүүсү керек болчу). Бул, алар кайрадан согушпоосу үчүн алардын жүрөгүнүн үшүн алмак. А силер болсо, эй, ыймандуулар, Бадр согушунда туткунга түшкөндөргө кун-акы алып бошотууну каалайсыңар. Аллах болсо динге жардам берүү жана аны ызаттуу кылуу менен жете турган акыретти каалайт. Аллах затында, сыпатында жана каар-кудуреттүүлүгүндө ызаттуу, Ага эч ким үстөмдүк кыла албайт. Шарият жана тагдыр кылууда Өкүмдар, Даанышман.

Эгер Аллахтын каза-кадары (тагдырлар) жазылган китебинде силерге олжолор жана туткундардын кун-акысы адал деп жазылбаганда, силерге Аллахтан катуу жаза берилмек. Анткени, силер Аллахтан мунун ыктыярдуу экендиги тууралуу аян-кабар түшө электе эле олжолорду олжолоп, туткундардын ордуна кун-акы төлөтүп бошотуп жибердиңер.

Оо, ыймандуулар, эми каапырлардан алган олжоңорду жей бергиле, ал силерге адал. Аллахтын буйруктарын аткарууда жана тыюуларынан тыйылууда Аллахка такыба болгула. Чынында, Аллах ыймандуу пенделерине Кечиримдүү жана аларга Ырайымдуу.

Оо, пайгамбар, Бадр согушунда силердин колуңарга туткунга түшкөн мушрик туткундарга: "Аллах силердин жүрөгүңөрдөгү жакшы максатыңарды жана ниетиңерди түздөгөнүңөрдү билсе, силерге өзүңөрдөн алынган кун-акыга караганда алда канча жакшы нерсени берет, силер үчүн берилген кун-акыга өкүнбөгүлө. Ал силердин күнөөңөдү кечирет, Аллах пенделеринен ким тообо кылса, аны Кечирүүчү жана ага Ырайымдуу" - деп айт. Чынында, Аллах убадасын аткарып, пайгамбардын агасы Аббасты жана башка динди кабыл кылгандарды кечирди.

Оо, Мухаммад, а эгер алар сага айтып жаткан сөздөрүндө сага кыянат кылууну максат кылса, алар буга чейин Аллахка да кыянат кылышкан, чынында Аллах сага жардам берди. Алардан өлгөндөр өлдү, туткунга түшкөндөр туткунга түштү. Эгер душмандык кылсаңар дагы ушундайды күтө бергиле. Аллах Өзү жараткандарды жана аларды эмне оңдоорун Билүүчү, аларды башкарууда Даанышман Өкүмдар.

Аллахка ыйман келтиргендер, Анын элчисин тастыктагандар, шариятын иш жүзүндө аткаргандар, каапырлардын шаарынан ислам шаарына, же Аллахка коопсуз ибадат кылууга мүмкүн болгон жерге көчүп келгендер, Аллахтын сөзү бийик болсун үчүн мал-жаны менен жихад кылгандар жана ошондой эле аларды өз жайларына отурукташтырып жардам бергендер, б.а. тиги мухажирлер (көчүп келгендер) менен аларды тосуп алган ансарлар (жергиликтүүлөр) жардам, кол кабыш кылууда бири-бирине дос. Ал эми Аллахка ыйман келтирип, бирок каапырлардын шаарынан Ислам шаарына көчүп келе электерге көчүп келүүсүнө жардам берип, кол кабыш кылсаңар болот, эй, ыймандуулар. Эгер аларга каапырлар зулум кылып, алар силерден жардам сураса, душмандарга каршы аларга жадам бергиле. Бирок, алардын душмандары менен силердин ортоңордо келишим болсо, анда ал келишимди бузбагыла (аларга жардам бербегиле). Аллах силердин эмне кылганыңарды Көрүүчү, силердин иш-амалдарыңардан эч нерсеси Ага билинбей калбайт, кийин силерди ошого жараша жазалайт.

Аллахка ишенбегендерди каапырлыктары табыштырган, алар бири-бирин колдойт, аларга ыймандуу адам дос болбойт. Эгер ыймандууларды дос жана каапырларды душман санабасаңар, анда ыймандуулар арасында бузукулук болуп, динде аларга жардам берүүчү бир туугандарыңарды таппай каласыңар жана жер бетинде Аллахтын жолунан тоскон бузукулук тарайт.

Аллахка ыйман келтирип, Анын жолунда хижрат кылып көчкөңдөр жана Аллах жолунда мухажирлерди тосуп алып, аларга жардам кылгандар, мына ушулар чыныгы ыйман сыпаты менен сыпатталгандар, Аллахтын алдындагы алардын сыйлыгы - күнөөлөрүнүн кечирилүүсү жана аларга чоң ырыскынын берилүүсү, ал - бейиш.

Мурда ыйманга келген мухажир жана ансарлардан кийинирээк ыйман келтиргендер жана каапыр шаарлардан Ислам шаарына көчүп келгендер, Аллахтын сөзү бийик, каапырлардын сөзү төмөн болуусу үчүн Аллах жолунда жихад кылгандар, алар да - силерден. Эй, ыймандуулар, силердин эмнеге укугуңар болсо, алардын да ошого укугу бар, силерге эмнени аткаруу важыб болсо, аларга да ошону аткаруу важыб. Аллахтын өкүмүндө курбандык кылуучулар ыйман жана хижра кылуу мурасын алууда бири-биринен артык болушат. Чынында, Аллах бардык нерсени Билүүчү, Ага эч нерсе жашыруун эмес, Ал пенделерин эмне оңдоорун билет жана аны аларга шарият кылат.

Оо, мусулмандар! Бул Аллах тараптан жана Анын Элчиси тарабынан болгон баш тартуу жана Араб жарым аралындагы мушриктер менен түзгөн келишимдердин бүткөндүгү тууралуу жарыя.

Эй, мушриктер! Жер бетинде төрт ай бою тынч жүргүлө. Андан кийин силер үчүн келишим да жок, тынчтык да жок. Эгер силер Аллахка каапырлык кылып жүрө берсеңер, анда Анын азабынан жана жазасынан эч качан кутулбайсыңар. Мына ушуну билгиле! Аллах каапырларды бул дүйнөдө өлтүрүү жана туткундоо менен кордойт жана кыямат күнү тозокко киргизип кордойт. Бул нерсе келишимди бузгандарга жана чектелбеген мөөнөткө келишим кылынгандарга тиешелүү. Ал эми убактылуу келишим кылынгандарга, алардын келишими төрт айдан ашса дагы, анын келишими өз мөөнөтүнө чейин аткарылат.

Эй, мушриктер! Жер бетинде төрт ай бою тынчтыкта жүргүлө.Эскертүү: 186 копия болуп калыптыр!!!

Бирок силер менен түзгөн келишимди аткарган жана андан эч нерсени кемитпеген мушриктер жогорудагы өкүмгө киришпейт. Алар менен болгон келишимдин мөөнөтү бүткөнгө чейин келишимди толук аткаргыла. Чындыгында Аллах такыбаларды жакшы көрөт. Алар Анын буйруктарына баш ийип, келишимди аткарышат. Ошондой эле Анын тыйгандарынан алыстап, келишимге кыянаттык кылышпайт.

Душманыңарга коопсуз болгон ыйык арам айлары бүткөндө мушриктерди жолуккан жерде өлтүргүлө, чептеринде камоого алгыла, жолдорун тосуп аңдыгыла. Эгерде алар ширкти таштап Аллахка тобо кылса, намаз окуса, мал-мүлкүнөн зекет берсе, анда силердин Исламдагы бир туугандарыңар болушат жана мындай учурдаа алар менен согушпагыла. Чындыгында, Аллах тобо кылган пенделерине Кечиримдүү жана Ырайымдуу.

Оо, пайгамбар! Эгерде канын төккөнгө жана мал-мүлкүн тартып алганга уруксат берилген мушриктерден бирөө жарымы сага кирип коргоо сураса, ал Куранды угушу үчүн суранычын кабыл кыл. Андан соң аны коопсуз жайга жеткир. Мунун себеби каапырлар бул диндин баалуулуктарын билбеген коом. Эгер алар Куран окулганда кулак салып ошол нерселер тууралуу билишсе, балким туура жолго түшүшөр.

Аллах жана Анын элчисинин алдында мушриктер үчүн келишимге жана коргоо кепилдигине уруксат жок. Оо, мусулмандар! Бирок Аль-Харам мечитинин алдында силер менен Худайбия тынчтык келишимин түзгөн мушриктерге гана уруксат. Алар ортоңордо болгон келишимди бузган жок, силер дагы ага бекем болгула жана аны бузбагыла. Чындыгында Аллах пенделеринен такыбаларын жакшы көрөт. Алар Анын буйруктарына баш ийишет жана тыйгандарынан алысташат.

Алар душманыңар болуп атса, анан кантип аларга келишим жана коргоо кепилдиги болсун?! Эгер алар жеңишке жетишсе, анда Аллахтын алдындагы акыңарга да, туугандыкка да, келишимге да карашпайт. Тескерисинче, силерди катуу азапка салышат. Бал тилге салып жакшы сөз менен силерди ыраазы кылабыз дешет, бирок алардын айткан сөздөрү менен жүрөктөгү ойлору башка. Алар айткандарын аткарышпайт жана келишимди бузушканы себептүү алардын көпчүлүгү Аллахка моюн сунушпайт.

Убадага турууну өзүнө камтыган Аллахтын аяттарын ээрчүүнү бул дүйнөнүн арзыбаган баасына алмаштырып жиберишти жана алар бул дүйнө жыргалчылыктары аркылуу напсилери, шакыбаттары каалаган нерселерге жетүүгө арекет кылышат. Ошондуктан акыйкатты ээрчүүдөн баш тартышты жана башкаларды да акыйкаттан тосушту. Алардын кылган иш-аракеттери кандай жаман!

Алар душмандык себептүү мусулмандын Аллах алдындагы акысына да, туугандыкка да, келишимге да карашпайт. Аларда душмандык жана зулумдук болгон үчүн Аллахтын чектеринен чыгып кетишти.

Эгер алар каапырлыктан Аллахка кайтышса, күбөлүк келмени айтышса, намаз окушса, мал-мүлкүнөн зекет беришсе, анда алар мусулман болушат. Ошолор диндеги бир туугандарыңар. Силер кандай укукка ээ болсоңор, алар да ошондой укукка ээ. Силерге алар менен согушууга болбойт. Алар Исламды кабыл алышканы үчүн алардын каны, мал-мүлкү, ар намысы корголот. Билген адамдар үчүн аяттарды ачыктап баяндайбыз. Мына ошолор аяттардан пайда алышат, башкаларга да пайда беришет.

Белгилүү бир мөөнөткө чейин согушпайбыз деп силер менен келишим түзгөн мушриктер келишимдерин жана убадаларын бузушса, диниңерди айыпташса жана кемсинтсе, анда алар менен согушкула. Алар каапырлыктын жол башчылары. Алардын канын төгүүнү тыйган эч кандай убада да, келишим да жок. Алардын каапырлыгын жок кылыш максатта, ошондой эле келишимдерди бузушуп, динди кемсинткендери үчүн алар менен согушкула.

Оо, ыймандуулар! Эмнеге силер келишим жана убадаларын аткарбаган адамдар менен согушпай жатасыңар? Алар пайгамбарды Меккеден чыгарыш үчүн “Даар ан-Надва (жыйын үйүндө)” чогулуш уюштурушту жана алар пайгамбардын өнөктөшү Хузаа уруусуна каршы Курайштын өнөктөшү Бакр уруусуна жардам берип силерге каршы согушту биринчи башташты. Алар менен согушууга эмнеге бет албадыңар, алардан корктуңарбы?! Эгерде чындап ыймандуу болсоңор, Аллах тааладан гана коркконуңар эң туура болот.

Оо, ыймандуулар! Мушриктер менен согушкула! Эгер алар менен согушсаңар, Аллах аларды силердин колуңар менен азаптайт, аларды жеңилүү жана туткундоо менен кордойт, аларга каршы жардам берип силерди үстөм кылат, ошондой эле согушка катышпай калган ыймандууларды алардын душмандары кабылган өлүм, туткундоо, жеңилүү жана Аллахтын ыймандууларды колдоосу менен көкүрөктөрүндөгү дарттарын айыктырат.

Ыймандуулар мушриктердин үстүнөн жеңишке жетишкендиги себептүү Аллах алардын жүрөктөрүнөн ачууланууну кетирет. Аллах ошол каршы чыккандардын каалаганынын тообосун кабыл кылат, эгер алар Меккени багынтканда анын элинин кээ бирлери тообо кылган сыяктуу тообо кылышкан болсо. Аллах алардын кимиси чындап тообо кылганын Билүүчү. Ал – жаратуусунда, башкаруусунда жана шариятты өкүм кылуусунда Даанышман.

Оо, ыймандуулар! Аллах силерди сыноосуз таштап коёт деп ойлодуңарбы?! Сыноо – Аллахтын жолдорунун бир жолу. Араңардан Аллах үчүн гана согушкан пенделерин анык билгенге чейин сыналасыңар. Алар Аллахты, Анын Элчисин жана ыймандууларды таштап каапырлардан сырдаш дос тутушкан жок, алардан жакын дос күтүп жакшы көрүшкөн жок. Аллах силердин кылып жатканыңарды билет. Эч бир нерсе Ага жашыруун эмес жана Ал кылган иштериңерге жараша сыйлыгын же жазасын берет.

Мушриктер үчүн Аллахтын мечиттерин ибадаттар менен жандантууга уруксат эмес! Алар каапырлыкта экендиктерин ачык эле өздөрү ырасташты. Алардын кылган иш-аракеттери жокко чыгарылды. Себеби анын кабыл кылынуу шарты болгон ыйман аткарылган жок. Эгер алар өлүм келгенге чейин ширкке тообо кылышпаса, анда алар кыямат күнү тозокко киришет, ал жайда түбөлүк калышат.

Чындыгында мечиттерди жандантууга жана анын акысын аткарууга – жалгыз Аллахка ыйман келтирген, Ага эч кимди шерик кылбаган, кыямат күнүнө ишенген, намаз окуган, мал-мүлкүнөн зекет берген, Аллах тааладан гана корккон адамдар гана татыктуу. Балким мына ошолор туура жолго түшкөндөр. Ал эми мушриктер болсо бул нерседен ушунчалык алыс.

Эй, мушриктер! Ажыларды суусундук менен камсыз кылган жана Аль-Харам мечитинин кызматындагы адамдарды — Аллахка ыйман келтирген, Ага эч кимди шерик кылбаган, кыямат күнүнө ишенген, Аллахтын сөзү улук болуш үчүн, каапырлардын сөзү төмөн болуш үчүн өз жанын жана байлыгын аябастан согушкан адамдарга теңеп жатасыңарбы? Аллахтын алдында аларды артыкчылык жактан бирдей кылып койдуңарбы?! Алар Аллахтын алдында эч убакта бирдей эмес! Ширк кылган залымдарга Аллах ийгилик бербейт, эгер алар ажыларды суусундук менен камсыз кылган сыяктуу жакшылык иштерди кылышса дагы.

Аллахка ыйман келтирүүнү, каапыр өлкөдөн ислам өлкөсүнө көчүүнү, жаны жана байлыгы менен Аллах жолунда согушууну чогу аткарган адамдар — Аллахтын алдында башкаларга караганда эң бийик даражада болушат. Ушул сыпаттарга ээ болгон ошол адамдар бейишке жетишет.

Алардын Раббиси Аллах Өз ырайымынан жана аларга сөзсүз ыраазы болгондугунан аларды кубандырган нерселерди кабарлады. Ал аларга эч качан ачууланбайт. Алар бейиштерге киргенде алар үчүн түгөнбөгөн түбөлүк ырахаттар болот.

Алар бул дүйнөдө кылышкан жакшылык иштеринин сыйлыгы катары мына ошол бейиштерде түбөлүк калышат. Чындыгында динди Аллах үчүн чын ыкластан тутунуп Аллахтын буйруктарына баш ийген жана тыйгандарынан тыйылган адамдар үчүн Аллахтын алдында улуу сооптор бар.

Оо, Аллахка ыйман келтиргендер жана пайгамбар алып келген нерсеге ээрчигендер! Аталарыңарга, бир туугандарыңарга жана жакын туугандарыңарга ыймандуулардын сырларын ачып, алар менен кеңешип аларды жакын тутпагыла. Алар жалгыз Аллахка ыйман келтирүүдөн каапырлыкты артык көрүштү. Ким аларды каапырлыгына карабастан жакын тутса, аларды жакшы көрсө, анда ал Аллахка күнөөкөр болду жана күнөөсү себептүү өзүнө өзү зыян кылды.

Оо, пайгамбар! Ыймандууларга айт: «Эгерде силердин аталарыңар, балдарыңар, бир туугандарыңар, аялдарыңар, туугандарыңар, иштеп тапкан байлыгыңар, кирешелүү болушун каалап, зыян тартуудан корккон соода-сатыгыңар, жашаган жагымдуу үйлөрүңөр, мына ушулардын баарысы силер үчүн Аллахтан, Анын элчисинен жана Аллах жолунда согушуудан да сүйүктүү болсо, анда Аллахтын силерге жибере турган жазасын күткүлө. Аллах Өзү ыраазы болгон иштерде Ага моюн сунбагандарга ийгилик бербейт.

О, ыймандуулар! Бутпарас душмандарыңарга каршы чыкканыңарда, саныңардын аздыгына, даярдыгыңардын начардыгына карабай Аллах Таала көп согушта силерге жардам берди. Ал кездерде Аллахка тобокел кылгансыңар жана себептерин аткаргансыңар, көптүгүңөргө манчыркаган эмессиңер. Мушриктерди жеңген жеңишиңер силердин көптүгүңөрдөн улам болгон жок. Ал эми Хунайн согушу болгон күнү, силер көптүгүңөргө манчыркап: “Бүгүн биз жеңилбейбиз, биз көппүз” дедиңер. Силер манчыркаган көптүгүңөр силерге пайда бербеди. Душманыңар силерге үстөмдүк кылды. Кенен жер силерге тар болуп, душманыңардан жеңилип артка качтыңар.

Силер душмандан качкандан кийин Аллах Өз элчисинин жүрөгүнө бейпилдик түшүрдү жана ыймандуулардын жүрөгүнө да түшүрдү. Ошондо алар согушка кайраттуу турушту жана силер көрбөгөн периштелерди түшүрдү. Алар каапырлык кылгандарды өлтүрүү, туткунга түшүрүү, мал-мүлктү тартып алуу жана аял, бала-чакаңарды туткунга менен азапташты. Аларга берилген мына ушул жаза — Аллахтын элчисине түшкөн нерседен баш тарткан жана аны жалганга чыгарган каапырлардын жазасы.

Ошондой азаптоодон кийин ким каапырлыктан жана адашуудан тообо кылып кайтса, анда Аллах анын тообосун кабыл кылат. Аллах тообо кылган пенделерине Кечиримдүү. Каапырлыктан жана күнөө кылгандан кийин тообо кылып Аллахка кайткан пенделерине Мээримдүү.

Оо, Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтиргендер жана анын шариятын ээрчигендер! Чындыгында мушриктер ыпылас. Анткени аларда каапырлык, зулумдук, терс сыпаттар жана жаман адаттар бар. Мына ушул жылдан кийин (хижрийдин 9-жылы) алар ажылыкка же умрага келишсе да, алар ыйык Меккеге жана анын ичиндеги Аль-Харам мечитине киришпейт. Эй, ыймандуулар! Эгерде алар тараптан силерге келген азык-түлүк жана түрдүү соода-сатыктар токтоп калып жакырлыкка кабылабыз деп корксоңор, анда Аллах кааласа силерге Өз жакшылыгы менен жетиштүү болот. Чындыгында Аллах силердин абалыңарды Билүүчү жана силерге болгон башкаруусунда Даанышман.

О, ыймандуулар! Эч шериги жок Аллахка жана кыямат күнүнө ыйман келтирбеген, ошондой эле өлүмтүк, чочконун эти, спирт ичимдиктери, сүткорлук сыяктуу Аллах жана Анын элчиси арам кылган нерселерден тыйылбаган, Аллах шарият кылган нерселерге баш ийбеген (жөөт жана христиандардан болгон) каапырлар менен алар кор болуп, өз колдору менен салык төлөгөнгө чейин согушкула!

Чындыгында жөөттөр да, христиандар да мушриктер. Жөөттөр Узейрди Аллахтын баласы дешип Ага шерик кылышты. Ал эми христиандар Мариямдын баласы Исаны Аллахтын баласы дешип Ага шерик кылышты. Алар өздөрү ойлоп тапкан мына ошол жалган сөздү алар эч кандай далили жок эле ооздору менен айтып коюшту. Алардын бул айткан сөзү аларга чейинки мушриктердин «чындыгында периштелер – Аллахтын кыздары» деп айткан сөзүнө окшош. Аллах бул нерседен бийик. Аллах аларды кыйратсын! Алар кантип ачык чындыкты таштап жалганга кетип жатышат?!

Жөөттөр менен христиандар Аллахты калтырып өздөрүнүн аалымдарын жана кечилдерин "кудай" кылып алышты. Ал "кудайлары" Аллах арам кылган нерселерди адал, Аллах адал кылган нерселерди арам кылып берди. Христиандар Мариямдын уулу Исаны Аллах менен бир катар "кудай" кылып алышты. Аллах жөөттөрдүн аалымдарына да, христиандардын кечилдерине да, ошондой эле Узайр менен Мариямдын уулу Исага да жалгыз Өзүнө гана ибадат кылгыла, Ага эч кимди шерик кылбагыла деп буйруган. Аллах Таала жалгыз Кудай, Андан башка ибадат кылууга татыктуу зат жок. Аллах Таала мушриктер (бутпарастар) жана башка ошол сыяктуулар айткан "шериги бар" деген айыптан Аруу, Таза.

Каапырлар жана каапырлык жолун жолдогондор ушундай жалган жалааларды жабуу менен жана Мухаммад алып келген нерсени жалганга чыгаруу менен Исламды жок кылууну жана аны жокко чыгарууну каалашат. Андагы келген Аллахтын жалгыздыгы жана пайгамбар алып келген нерселер акыйкат экендиги тууралуу ачык-айкын далилдерди жокко чыгарышат. Аллах таала сөзсүз Өз динин толуктайт, ачыкка чыгарат жана башкалардан үстөм кылат. Каапырлар Аллахтын динин толук болушун, ачыкка чыгышын жана үстөм болушун каалашпаса дагы Аллах аны толуктайт, ачыкка чыгарат жана үстөм кылат. Эгерде Аллах бир ишти кааласа, анда башкалардын каалоолору жокко чыгат.

Аллах таала Өз элчиси Мухаммадды Куран менен жиберди. Ошондой эле каапырлар жаман көрүшсө да динде келген далилдер жана өкүмдөр аркылуу аны башка диндерден үстөм кылыш үчүн акыйкат дин болгон Ислам дини менен жиберди.

Оо, ыйман келтиргендер жана Аллахтын шариятын аткаргандар! Чындыгында жөөттөрдүн көпчүлүк аалымдары жана христиандардын көпчүлүк кечилдери адамдардын мал-мүлктөрүн шарият уруксат бербеген жолдо алышат. Алар паракорлук жана башка жолдор менен алышат, ошондой эле адамдарды Аллахтын динине кирүүдөн тыйышат. Эй, пайгамбар! Алтын-күмүштү жыйнап алып, парз болгон зекетти беришпеген адамдарга кыямат күнүндө аларды өкүндүргөн жан ооруткан азапты кабарла!

Кыямат күнү алар чогулткан жана акысын бербеген нерселери тозок отуна кызытылат. Качан чоктой кызарганда алардын маңдайларына, капталдарына жана аркаларына басылат жана аларга эскертүү ирээтинде: «Мына бул силер жыйнаган жана милдет акыларын бербеген байлыктарыңар. Эми жыйнаган жана акысын бербеген нерсеңердин акыбетин көргүлө, азабын таткыла» – деп айтылат.

Чындыгында жыл ичиндеги айлардын саны Аллахтын өкүмүндө жана тагдырында он эки ай. Аллах оболу асмандар менен жерди жаратканда муну тагдыр китебинде бекемдеген. Бул он эки айдын ичиндеги төрт айында Аллах согушууну тыйган. Алар катар келген зуль-каада, зуль-хижжа, мухаррам айлары жана өзүнчө келген ражаб айы. Жыл ичиндеги айлардын саны жана алардын төртөөсүндө согушуу тыйылган деп айтылган мына ушул нерселер – туура дин. Андыктан бул ыйык айларда согушуп, анын ыйыктыгына шек келтирип өзүңөргө өзүңөр зулумдук кылбагыла. Бардык мушриктердин силер менен согушкандай силер дагы алар менен баарыңар согушкула. Билгиле, Аллах Өз колдоосу жана бекем кылуусу менен Анын буйруктарын аткарган, тыйгандарын таштаган такыба адамдар менен бирге. Ким Аллах менен бирге болсо, аны эч ким жеңе албайт.

Караңгылык доорунда арабдар кылгандай ыйык айдын ыйыктык өкүмүн ыйык эмес айга жылдыруу жана анын ордуларын алмаштыруу алардын Аллахка кылган каапырлыгына каапырлык кошуп көбөйтөт. Анткени алар Анын ыйык айлар тууралуу өкүмүнө каапырлык кылышты. Шайтан аларга бул жаман жолду таап берип ушул аркылуу Аллахка каапырлык кылгандарды адаштырат. Алар бир жылы ыйык айды ыйык эмес айлардын бири менен орун алмаштырып, аны ыйык эмес кылышса, кийинки жылы ошол эле айды Аллах ыйык кылган айлардын санына туура келиш үчүн ыйык бойдон калтырышат. Кайсы айды ыйык эмес кылышса, анда анын ордуна сөзсүз башка айды ыйык кылышат. Муну менен алар Аллах ыйык кылган айларды ыйык эмес кылышып, Анын өкүмүнө каршы чыгышат. Шайтан аларга жаман иштерди жакшы кылып көрсөттү, алар аны аткарышты. Ошондой эле алар ойлоп тапкан айлардын ордун алмаштыруу да ушул нерселерден. Аллах каапырлыктан көшөрүп кайтпаган каапырларга ийгилик бербейт.

Оо, Аллахка жана Анын Элчисине ыйман келтиргендер жана Анын шариятын аткаргандар! Силерге эмне болду, Аллахтын жолунда душманыңарга каршы согушкула деп айтылса кыбырап калдыңар, үйүңөрдө эле болгуңар келип калды? Аллах жолунда согушкандарга даярдалган түбөлүк акырет жыргалчылыктарынан да бул убактылуу дүйнө жашоосунун жыргалчылыктарын ыраа көрдүңөрбү? Акырет жыргалчылыктарынын жанында бул дүйнөнүн жыргалчылыктары эч нерсеге арзыбайт. Акылы бар адам кантип убактылууну түбөлүккө, арзыбаган нерсени улуу нерсеге алмаштырсың?!

Оо, ыймандуулар! Эгерде силер душманыңарга каршы согушууга чыкпай турган болсоңор, анда Аллах силерди зордук-зомбулук, кордук жана башка жолдор менен жазалайт. Эгерде аларды согушка чакырса да алар качышса, анда Аллах алардын ордуна Өзүнө моюн сунган коомду алып келет. Силер Аллахка каршы чыгуу менен Ага эч зыян алып келбейсиңер. Ал силерге муктаж эмес. Силер Ага муктажсыңар. Аллах бардык нерсеге кудуреттүү. Аны эч бир нерсе алсыратпайт. Ал Өзүнүн динин жана пайгамбарын силерсиз эле жеңишке жеткирип коёт.

Оо, ыймандуулар! Эгерде Аллахтын элчисине жардам бербесеңер жана Аллах жолунда согушкула деген чакырыгына жооп бербесеңер, мушриктер пайгамбар менен Абу Бакрды кууп чыкканда Аллах ага силерсиз эле жардам берген. Ал экөөсү каапырлардан Хира үнкүрүнө жашынышканда аларды издешти. Абу Бакр Аллахтын Элчисин көрүп калат экен деп кабатыр болгондо ал досуна: «Капаланба! Чындыгында Аллах биз менен бирге. Ал колдойт жана жардам берет» – деп айтты. Аллах Өз элчисинин жүрөгүнө бейпилдик орнотту жана аларга көрүнбөгөн периштелерден болгон аскерлерди жиберди. Алар ага жардам беришти. Аллах Исламды көтөрүү менен Өзүнүн сөзүн бийик кылды, мушриктердин сөзүн төмөн кылды. Аллах Өз Затында, багынтуусунда жана бийлигинде кубаттуу. Аны эч ким жеңе албайт. Ошондой эле Ал башкаруусунда, шариятында жана тагдыр кылуусунда даанышман.

Оо, ыймандуулар! Кыйынчылык жана бакубатчылыкта, жаштык жана карылыкта Аллах жолунда согушууга баргыла жана өз жаныңар жана мал-мүлкүңөр менен согушкула. Мына ошол силердин согушка барууңар жана мал-жаныңар менен согушканыңар бул дүйнөдө да, акыретте да силердин барбай койгонуңарга жана мал-жаныңардын амандыгын ойлогонуңарга караганда силерге көбүрөөк пайда алып келет. Эгерде муну билсеңер анда ага умтулгула.

Оо, пайгамбар! Сенден согушка барбай эле коёлу деп уруксат сураган эки жүздүүлөргө силер чакырган нерседе оңой олжолор жана машакатсыз жол жүрүү болгондо алар сени сөзсүз ээрчишмек. Бирок силер душманга карай басып өтө турган аралык аларга алыс көрүнгөнү үчүн согушка барбай коюшту. Согушка барбай эле коёлу деп уруксат сураган мына ошол эки жүздүүлөр сен кайтып келгенде касам ичишип: «Эгерде биз дагы силер менен согушка барууга чамабыз жеткенде сөзсүз бармакпыз» – деп айтышат. Алар согушка барышпаганы жана ушундай жалган анттары себептүү өздөрүн Аллахтын жазасына дуушар кылып кыйратышты. Аллах алар айткан сөздөрүндө жана ушул анттарында жалганчылар экенин билет.

Оо, пайгамбар! Аларга согушка барбай коюуга уруксат берүү тууралуу сенин кылган чечимиңди Аллах кечирди. Эмнеге сен аларга бул нерседе уруксат бердиң? Мындай кылганыңдын себеби алардын айткан шылтоолорунда кимиси чынчыл, кимиси жалганчы экенин ачык билип, анан ошого жараша алардын чынчылдарына уруксат берип, жалганчыларына уруксат бербейин дедиңби?

Оо, пайгамбар! Аллахка жана кыямат күнүнө чындап ыйман келтиргендер үчүн мал-жандары менен Аллах жолунда согушка барбай коюуга уруксат суроо алардын кылар иши эмес. Тескерисинче аларды согушка чакырган кезде алар мал-жандары менен чыгып согушуулары керек. Аллах такыба пенделерин жакшы билет. Алар сени менен согушка барууга тоскоол болгон кечиримдүү себептер болгондо гана сенден уруксат сурап келишет.

Оо, пайгамбар! Сенден согушка барбай коюуга уруксат сурагандар – Аллахка жана кыямат күнүнө ыйман келтирбеген эки жүздүүлөр. Алардын жүрөктөрүндө Аллахтын дини тууралуу шек бар. Алар өз шектеринде акыйкат жолго түшүшпөй темселеп адашып жүрүшөт.

Эгерде алар силер менен Аллах жолунда согушка чыгууну каалайбыз деген сөздөрүндө чынчыл болушканда, анда алар сөзсүз согушка даярдык көрүшмөк. Бирок Аллах алардын сени менен баруусун жек көрдү. Ошондуктан алар үчүн согушка баруу оор болуп, үйлөрүндө калууну ыраа көрүштү.

Ошол эки жүздүүлөрдүн силер менен барышпаганы да жакшы. Эгер силер менен барышса, анда силерди бузуп, жардамсыз ташташат, шек салышат жана силерди бөлүп жарыш үчүн араңарга кирип ушак-айыңдарды таркатууга аракет жасашат. Эй, ыймандуулар! Араңарда алар таркаткан жалгандарга кулак салгандар бар. Алар аны туура кабыл алып, башкаларга айтышса, араңарда талаш-тартыштар жаралат. Аллах ыймандуулардын арасына шектерди, арам ойлорду таштаган эки жүздүүлөрдөн болгон залымдарды билет.

Мына ошол эки жүздүүлөр Табук согушунан алдын мусулмандардын сөзүн бөлүп, биримдигин ыдыратып аларды бузууга аракет кылышты. Эй, пайгамбар! Алар айла-амалдарды колдонуу менен сага иштерди ар кандай кылып көрсөтүшүп, алардын айла-амалдары сенин согушууга болгон чечимиңе таасир этет деп ойлошту. Акыры Аллахтын жеңиши жана колдоосу келди. Алар жаман көрүшсө дагы Аллах Өз динин кубаттуу жана душмандарына үстөм кылды. Анткени алар акыйкаттын үстүнөн жалгандын жеңишин каалашкан эле.

Эки жүздүүлөрдүн арасында жалган шылтоолорду таап: «Оо, Аллахтын элчиси! Мага уруксат бер, согушка барбай эле коёюн. Сени менен барууга мажбур кылба. Анткени мен душмандын (Римдин) аялдарын көргөн кезде аларга азгырылып күнөөгө батып калышым мүмкүн» – дегендер бар. Алар өздөрү ойлогондон да чоң азгырыкка кабылышты. Ал – эки жүздүүлүк жана согушка барбаштын азгырыгы. Кыямат күнүндө тозок каапырларды чулгап алат. Андан эч ким качып кутулбайт жана андан качып чыгуу мүмкүн эмес.

Оо, пайгамбар! Эгерде сага Аллах тараптан сени кубандырган жеңиш же олжо сыяктуу жакшылыктар жетсе, анда алар жаман көрүшүп, көңүлдөрү чөгөт. А эгер сенин башыңа катаалдык же душмандан жеңилүү сыяктуу кыйынчылыктар түшсө, эки жүздүүлөр айтышат: «Биз өз жаныбызды сактап калдык. Биз мусулмандарга кошулуп согушка барбайбыз деп чечкиндүүлүк кылдык. Эми алар болсо туткунга түшүштү, өлүмгө дуушар болушту». Андан соң ал эки жүздүүлөр аман калдык деп сүйүнгөн бойдон үйлөрүнө кайтып кетишти.

Оо, пайгамбар! Ошол эки жүздүүлөргө айт: «Аллах бизге тагдыр кылган нерсе гана болот. Ал биздин башчыбыз, биздин баш калкалоочубуз, биз бардык ишибизде Ага гана таянабыз. Ыймандуулар бардык ишин жалгыз Ага гана тапшырышат. Ал аларга жетиштүү жана эң жакшы камкорчу».

Оо, пайгамбар! Аларга айткын: «Силер биздин жеңишке жетишибизди же шейит болушубузду күтүп атасыңарбы? Биз болсо Аллах силерге Өз тарабынан азаптын түшүрүшүн күтүп жатабыз. Ал бизге силер менен согушууга уруксат бергенде силерди биздин колубуз менен азаптатып жана кыйроого учуратып тутканга түшүрөт же өлүмгө дуушар кылат. Биз кандай натыйжага жетерибизди күткүлө, биз да силердикин күтөбүз».

Оо, пайгамбар! Аларга айткыт: «Мал-дүнүйөңдү мажбур же ыктыярдуу садака кылгыла. Бирок каапырлыгыңар же Аллахка баш ийбегениңер үчүн силердин садакаңар эч качан кабыл кылынбайт».

Садакаларынын кабыл болушуна үч нерсе гана тоскоол болду: Аллах жана Анын элчисине каапырлык кылышты; намаз окуганда жалкоолук жана кош көңүлдүк кылышты; алар мал-дүнүйөсүн өздөрү каалап эмес, мажбур түрдө садака кылышты. Анткени алар окуган намаздарында жана садака берүүдө сооп үмүт кылышпайт.

Оо, пайгамбар! Эки жүздүүлөрдүн мал-мүлктөрүнө жана бала-чакаларына суктанба, жакшы деп да ойлобо. Алардын мал-мүлктөрүнүн жана бала-чакаларынын акыбети жаман. Аллах булар менен аларды азапка салат. Аларга кыйналып, чарчап жетишет жана кайгы-балээлерге туш кылат. Бул нерсе Аллах аларды каапыр абалда жандарын алганга чейин уланып, алар тозоктун түбүндө түбөлүк азапталышат.

Оо, ыймандуулар! Эки жүздүүлөр силерге касам ичишип: «Биз силерденбиз» – деп жалган айтышат. Бирок алар өздөрүн сыртынан силерденбиз деп көрсөтүшсө да ичтеринде силерден эмес. Бирок алар мушриктер кабылган өлүмгө, туткунга түшүү сыяктуу нерселерге кабылбайлы деп коркушат. Ошондуктан корккону үчүн өздөрүн мусулманбыз деп көрсөтүшөт.

Эгерде ошол эки жүздүүлөр өздөрү коргоно турган сепил табышса, же тоолордо жашырына турган үнкүрлөрдү табышса, же кирип сактана турган жер астындагы жолдорду табышса, анда алар ал жакка далбастап киришмек.

Оо, пайгамбар! Сен садакаларды бөлүштүргөндө өз каалагандарына жетпей калган эки жүздүүлөр сени айыптай башташат. Эгерде алардын сураганын берсең, анда ыраазы болушат. А эгер алардын сураганын бербесең, анда нааразы болуп күңкүлдөй башташат.

Сени садакаларды туура эмес бөлүштүрдүң деп айыптаган ошол эки жүздүүлөр, Аллах аларга парз кылган нерсеге жана пайгамбар берген нерсеге ыраазы болушуп: «Бизге Аллах жетиштүү. Аллах бизге Өз жакшылыгынан каалаганын берет жана Анын элчиси да Аллах ага берген нерседен бизге берет. Чындыгында Аллах Өзү бизге жакшылыктарын берет деп үмүт кылабыз» – дешип ушундай кылышса, анда бул нерсе сени айыптагандарына караганда алар үчүн жакшыраак болмок.

Чындыгында парз зекеттер муктаж кедейлерге берилиши керек. Алардын иштеген иши же кесиби менен тапкан акчасы бар болсо да аларга жетпейт, алардын ал-акыбалдарын адамдар жакшы билишпейт. Ошондой эле колунда жок жана айткан сөзүнөн же шартынан эле адамдарга белгилүү болгон жакырларга берилет. Ошондой эле башчы зекет чогулткула деп жиберген жумушчуларга берилет. Ошондой эле каапырларды Ислам динине тартыш үчүн же ыйманы алсыздардын ыйманын көтөрүш үчүн же зыянынан коргош үчүн берилет. Ошондой эле кулдарды азат кылыш үчүн, ысырапсыз жана күнөөсүз жолдо карыз болуп карызынан кутулууга каражат таппагандарга берилет. Жоокерлерди Аллах жолундагы согушка даярдоого жана акчасы түгөнүп калган мусапырга берилет. Зекеттерди мына ушуларга берүү Аллах тараптан парз болду. Аллах пенделерине эмне пайдалуу экенин Билүүчү, шариятында жана башкаруусунда Даанышман.

Эки жүздүүлөрдүн арасында сөзү менен пайгамбарга зыян бергендер бар. Алар анын токтоолугун көрүп: «Ал ар бир адамдан укканына эле ишене берет. Акыйкат менен жалганды айырмалай албайт» – дешет. Эй, пайгамбар! Аларга айткын: «Чындыгында пайгамбар жакшылыкты гана угат, Аллахка ишенет жана чынчыл момундардын айткандарына ишенет, аларга ырайым кылат. Чындыгында анын пайгамбар болуп жиберилиши ага ыйман келтиргендер үчүн ырайым. Ал эми ага ар кандай түрдө зыян бергендер үчүн жан ооруткан азап бар».

Оо, ыймандуулар! Силерге эки жүздүүлөр Аллахка касам ичишип пайгамбарга зыян бере тургандай эч нерсе айткан жокпуз дешет. Алар муну силерди ыраазы кылыш үчүн айтышат. Бирок Аллах жана Анын элчисин ыраазы кылуу татыктуураак, эгер ыйман келтирип жана жакшылык иштерди кылып чыныгы ыймандуу болушса.

Эки жүздүүлөр бул кылган иши менен Аллах жана Анын элчисине душмандык кылып жатышканын жана ал экөөсүнө душмандык кылгандар кыямат күнү тозок отуна кирип ал жайда түбөлүк калышарын билишпейби?! Бул жеткен кордук жана кемсинтүү.

Эки жүздүүлөр жүрөктөрүндө жашырган каапырлыкты Аллах Өз элчисине сүрөө түшүрүү менен ыймандууларга билдирип коёбу деп коркушат. Оо, пайгамбар! Аларга айткын: «Эй, эки жүздүүлөр! Динди шылдыңдап кемсинткениңерди уланта бергиле! Аллах сүрөө түшүрүп же пайгамбарына ал тууралуу кабар берип силер корккон нерсени ачыкка чыгарат».

Оо, пайгамбар! Эки жүздүүлөр ыймандууларды сөгүп кемсинткендери тууралуу Аллах сага кабар бергенден кийин алардан бул тууралуу сурасаң: «Биз аны чын айткан эмеспиз, жөн эле тамашап айтып койгонбуз» – дешет. Эй, пайгамбар! Аларга айткын: «Силер Аллахты, Анын аяттарын жана элчисин шылдың кылдыңарбы?!».

Жалган актанууңарды айтып кечирим сурабай эле койгула! Силер каапырлыкты жашырып жүрүп бул шылдыңыңардан кийин ачыкка чыгардыңар. Биз силердин кээ бириңерди эки жүздүүлүктү таштап, тообо кылып, Аллахка ыкластуулук кылышканы үчүн кечиребиз. Кээ бириңерди эки жүздүүлүктөн кайтпаганы, ага тообо кылбаганы үчүн азаптайбыз.

Эки жүздүүлөр – булар эки жүздүүлүктө бириккен эркектер жана аялдар. Алар ыймандууларга каршы болушкан адамдар. Алар жамандыкка чакырып, жакшылыктан тыйышат, мал-мүлктөрүнө сараңдык кылып Аллах жолуна сарпташпайт. Алар Аллахка моюн сунуудан баш тартышты, Аллах да аларга ийгилик берүүдөн баш тартты. Чындыгында эки жүздүүлөр – Аллахка баш ийбегендер, акыйкат жолду таштап, адашуу жолуна түшкөндөр.

Аллах тообо кылбаган эки жүздүүлөр менен каапырларды түбөлүк кала турган тозок отуна киргизет. Ал аларды жазалоого жетиштүү. Аллах аларды Өз ырайымынан алыстатты жана алар үчүн түгөнбөгөн азаптар бар.

Эй, эки жүздүүлөр жамааты! Силер каапырлыкта жана шылдың кылууда силерден мурун келген жалганчы коомдорго окшошсуңар. Алар силерден да күчтүү, бай жана бала-чакалуу эле. Алар бул дүйнө жыргалчылыктарынан аларга жазылган өз насиптерин пайдаланышты. Эй, эки жүздүүлөр! Силерден мурунку жалганчы коомдор өз насиптерин пайдаланышкан сыяктуу силер дагы тагдырыңардагы өз насибиңерди пайдаландыңар. Алар акыйкатты жалганга чыгарып, өз пайгамбарларын жаманатты кылышкандай силер дагы аларга окшоп акыйкатты жалганга чыгарып, пайгамбарды жаманатты кылууга кирип кеттиңер. Ошондой терс сыпаттагы адамдар – Аллахтын алдында каапырлык кылып иш-аракеттери бузулган адамдар. Ошолор өздөрүн кыйроого учураткандар.

Ал эки жүздүүлөргө жалганчы коомдордун жана аларга кандай жаза берилгендиги тууралуу кабар жеткен жокпу?! Алар Нухтун коому, Худдун коому, Салихтин коому, Ибрахимдин коому, Мадиян ээлери жана Луттун коому. Аларга пайгамбарлары ачык-айкын далилдер менен келишти. Аллах аларга зулумдук кылган жок. Аларга пайгамбарлары эскертишти. Бирок алар Аллахка каапырлык кылышып, пайгамбарларды жалганга чыгарышканы себептүү өздөрүнө зыян кылышты.

Ыймандуу эркектер менен аялдардын ортосун ыйман бириктиргени үчүн алар бири-бирин колдошот жана жардамдашат. Алар жакшылыкка чакырышат жана ага Аллахты жалгыздоо, намаз окуу сыяктуу Аллах таала сүйгөн бардык ибадаттар кирет. Алар жамандыктан тыйышат жана ага каапырлык, сүткорлук кылуу сыяктуу Аллах таала жаман көргөн күнөөлөр кирет. Ошондой эле алар намазды толук аткарышат, Аллахка жана Анын элчисине моюн сунушат. Ошондой жакшы сыпаттарга ээ адамдарды Аллах Өз ырайымына жеткирет. Чындыгында Аллах кудуреттүү. Аны эч ким жеңе албайт. Ал Өз жаратуусунда, башкаруусунда жана шариятында Даанышман.

Аллах таала ыйман келтирген эркектер менен аялдарды кыямат күнү бейиштерге киргизүүнү убада кылды. Андагы кан сарайлардын алдыларынан дарыялар агып турат. Алар ал жайда түбөлүк калышат, эч качан өлүшпөйт жана алардын жыргалчылыктары бүтпөйт. Ошондой эле аларды бейиштеги эң сонун турак жайларга киргизүүнү убада кылды жана Аллахтын аларга болгон ыраазылыгы булардын баарысынан улук. Бул айтылган сыйлык – эч бир жеңиш тең келбегендей улуу жеңиш.

Оо, пайгамбар! Каапырларга каршы кылыч менен согуш! Эки жүздүүлөргө каршы тилиң менен жана далил менен согуш! Бул эки топко катаал бол! Алар ошого татыктуу. Кыямат күнү алардын барар жайы тозок болот. Алардын барар жайы кандай жаман!

Эки жүздүүлөр жалган касам ичишип, алардын сени сөккөндүгү жана диниңди кемсинткендиги тууралуу сага жеткен сөздөрдү айткан жокпуз деп чыгышат. Сен уккан сөздөрдү алар айтышканы анык. Бул аларды каапыр кылды жана алар ыйман келтиргенден кийин каапыр болушту. Алар пайгамбарды жок кылабыз деп ийгиликсиз ишке аракет жасашты. Ишке ашпай турганды ишке ашырабыз дешти. Ал эми Аллах болсо аларды Өзүнүн пайгамбарына берген олжолор менен байытып аларга жакшылык кылды. Эгерде алар Аллахка тообо кылышып эки жүздүүлүктөн кайтышса, анда алардын тообосу алардын ошол нерседе болгондугунан жакшыраак. А эгер алар Аллахка тообо кылуудан баш тартышса, анда Ал аларды бул дүйнөдө өлтүрүү жана туткундоо менен жан ооруткан азапка салат. Ал эми акыретте тозок оту менен кыйнап азатпайт. Аларды азаптан куткарган эч бир дос болбойт жана аларды азаптан алыстаткан эч бир жардамды да болбойт.

Эки жүздүүлөрдүн кээ бирлери Аллахка убада берип: «Эгерде Аллах бизге Өз жакшылыктарын бергенде, анда биз муктаждарга сөзсүз жардам бермекпиз жана жакшы иштерди кылган жакшы адамдардан болмокпуз» – дешет.

Качан Аллах аларга Өз жакшылыктарын бергенде, алар Аллахка берген убадаларын аткарышпады. Тескерисинче, малк-мүлктөрүн беришпей эч садака кылышпады жана ыймандан жүз буруп кетишти.

Аллах алардын акыбетин кыяматка чейин жүрөктөрүндө өзгөрбөй турган эки жүздүүлүк кылып койду. Бул жаза алар Аллахка берген убаданы бузуп жалган айтышкандары себептүү болду.

Эки жүздүүлөр Аллах алардын чогулуштарында жашыруун кылган айла-амалдарын билбейт деп ойлошобу? Чындыгында Аллах кайыптарды Билүүчү. Алардын ар бир кылган иши Ага белгилүү. Ал үчүн аларды жакында жазалайт.

Ыймандуулардын арасында тапканы аз болсо дагы өз ыктыяры менен садака кылгандарын айыптап: «Булардын садакасы эмне пайда бермек эле?» – деп шылдың кылгандарды Аллах да жаза катары аларды шылдыңдады жана алар үчүн жан ооруткан азап бар.

Оо, пайгамбар! Алар үчүн кечирим сура же сураба, сен жетимиш ирет сурасаң да, алардын көптүгү аларды эч качан Аллахтын кечиримине жеткирбейт. Анткени алар Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылышты. Аллахтын шариятынан атайлап чыгып кеткендерге акыйкатка жетүүгө ийгилик бербейт.

Кээ бир эки жүздүүлөр пайгамбарга каршы чыгып Аллах жолундагы Табук согушуна барбай коюшкандары үчүн сүйүнүштү. Алар ыймандуулар сыяктуу Аллах жолунда өз жандарын жана мал-мүлктөрүн аябастан согушууну жактырышпады. Алар өздөрүнүн эки жүздүү туугандарынын жолун тосуп: «Мындай ысыкта барбай эле койгула» – дешти. Табук согушу күн ысык учурда болгон. Эй, пайгамбар! Аларга айткын: «Эгер алар билишсе, эки жүздүүлөрдү күтүп жаткан тозок оту алар качып жаткан бул ысыктан да катуу».

Согушка барбаган ошол эки жүздүүлөр бул убактылуу дүйнө жашоосунда аз күлүп, түбөлүк акырет жашоосунда көп ыйлашсын. Бул алардын кылган каапырлыгы, күнөөлөрү жана жамандык иштеринин жазасы болот.

Оо, пайгамбар! Эгер Аллах сени ошол эки жүздүүлүктөн кайтпаган эки жүздүүлөрдүн тобуна кайра кайтарса жана алар сени менен эмки согуштарга баралы деп уруксат сурашса, аларга айт: «Эй, эки жүздүүлөр! Силер мени менен эч качан Аллах жолундагы согушка барбайсыңар. Бул силердин жазаңар жана силер менен болгонумдагы зыяндардан болгон сактык. Ошондо силер Табук согушуна барбаганды жактырдыңар. Эми согушка барбаган оорукчандар, аялдар жана жаш балдар менен калгыла».

Оо, пайгамбар! Эки жүздүүлөрдүн өлгөндөрүнө эч качан жаназа окуба, ал үчүн кечирим сурап мүрзөсүндө дуба кылып турба. Анткени алар Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылышты жана Аллахка баш ийбей өлүштү. Ким ушундай болсо, анда ага жаназа да окулбайт, дуба да кылынбайт.

Оо, пайгамбар! Сени ал эки жүздүүлөрдүн байлыктары жана бала-чакалары суктандырбасын. Чындыгында Аллах аларды бул дүйнө жашоосунда ушул нерселер менен азаптоону каалайт. Аларга жетүү үчүн оор машакаттарды тартышат жана алар себептүү кыйынчылыктарга кабылышат. Ошондой эле аларды каапыр болгон абалда жандары чыгуусун каалайт.

Эгерде Аллах Өзүнүн пайгамбары Мухаммадга “Аллахка ыйман келтиргиле жана Аллах жолунда согушка баргыла” деген буйругун камтыган сүрөө түшүрсө, анда алардын арасындагы байлары сени менен согушка барбай эле коёлу деп уруксат сурап: «Бизди жөн эле койчу. Биз алсыздар жана оорукчандар сыяктуу үзүрлүү адамдар менен чогу калалы» – дешет.

Ал эки жүздүүлөр кечиримдүү себептерден улам согушка барбагандар менен согуштан калууну каалашкан кезде өздөрүнө кордукду жана төмөндүктү ыраа көрүштү. Аллах алардын каапырлыгы жана эки жүздүүлүгү үчүн жүрөктөрүнө мөөр басты. Эми алар кайсы нерсе аларга пайдалуу экенин билишпейт.

Ал эми пайгамбар жана аны менен бирге болгон ыймандуулар аларга окшоп Аллах жолундагы согушка барбай коюшкан жок. Алар өз жандарын жана мал-мүлктөрүн аябастан Аллах жолунда согушушту. Алардын Аллахтын алдындагы сыйлыктары – жеңишке жетүү, олжо алуу сыяктуу дүйнөлүк пайдаларга жетүү болду жана ошондой эле акыреттик пайдаларга жетүү болду, мисалы бейишке кирүү, көздөгөн максатка жетүү жана корккон нерседен кутулуу.

Аллах аларга кан сарайларынын алдыларынан дарыялар аккан бейиштерди даярдап койду. Алар ал жайда түбөлүк калышат. Эч качан жок болушпайт. Бул сыйлык – бир дагы ийгилик тең келбегендей чоң ийгилик.

Мединалык жана анын айланасындагы арабдардын бир тобу Аллахтын элчисине шылтоолорун айтып Аллах жолундагы согуштан калууга уруксат сурап келишти. Ал эми башка бир тобу уруксат сурабастан эле калып калышты. Анткени алар пайгамбарга ишенишпейт жана Аллахтын убадасына ыйман келтиришпейт. Алар жакында бул каапырлыктары себептүү жан чыдагыс азапка туш болушат.

Ал эми аялдар, жаш балдар, оорукчандар, алсыздар, сокурлар жана согушка даярдык көрүүгө эч кандай каражат таппаган кедейлер сыяктуу адамдар согушка бара албай калышса күнөөкөр болушпайт. Анткени алардын үзүрлүү себептери бар. Эгерде алар Аллахка жана Анын элчисине чын ыкластуу болушса, Анын шариятын аткарышса, анда жакшылыктарды кылышкан мындай кечиримдүү себептери бар адамдардын жазаланышына эч кандай жол берилбейт. Аллах жакшылык кылуучулардын күнөөлөрүн Кечирүүчү, аларга Мээримдүү.

Оо, пайгамбар! Ошондой эле сенден улоо таап беришиңди сурап келишкенде сен аларга: «Силер минип барганга эч кандай улоо таппай койдум» – деп айтканыңда алар артка бурулуп, сен тараптан же өздөрүнүн жанынан сарптаганга эч нерсе таппай калганына өкүнүп, ыйлаган бойдон артка кайтып согушка сени менен бара албай калгандар да күнөөкөр болушпайт.

Үзүрлүү себептери бар адамдарга эч кандай жаза жок экенин ачык айткандан кийин ким жазалоого татыктуу экенин айтты: «Эй, пайгамбар! Чындыгында жаза сенден согуштан калууга уруксат сурап келгендерге берилет. Анткени алардын даярдык көрүүгө толук мүмкүнчүлүктөрү бар болчу. Бирок алар өздөрүнө төмөндүктү жана кордукту ыраа көрүп, согушка барбагандар менен үйлөрүндө калышты. Аллах алардын жүрөктөрүнө мөөр басты. Эми аларга насаат да таасир бербейт. Алар бул мөөр себептүү тандайын дешсе эмне пайдалуу экенин билишпейт, алыстайын дешсе эмне зыяндуу экенин билишпейт».

Мусулмандар согуштан кайтып келишкенде согушка барбаган эки жүздүүлөр аларга негизсиз шылтоолорду айтып башташат. Аллах Өзүнүн пайгамбарын жана ыймандууларды аларга жооп кылдыртып айтат: «Жалган шылтооңорду айтып актанбай эле койгула. Силердин айткан сөзүңөргө ишенбейбиз. Аллах бизге силердин көкүрөгүңөрдөгү нерселерди билдирди. Аллах жана Анын элчиси көрүп турат. Силер тообо кыласыңарбы, Аллах тообоңорду кабыл кылсын же эки жүздүүлүк кылып жүрө бересиңерби? Кийин бардык нерсени билген Аллахка кайтасыңар, ошондо Ал кылган ишиңерден кабар берет жана ал үчүн сыйлык же жазаңарды берет. Андыктан тообо кылууга жана жакшы иштерди аткарууга шашылгыла».

Оо, ыймандуулар! Силер ал эки жүздүүлөргө кайтып келгениңерде алар жалган шылтоолорун тастыктап Аллахка касам ичишет. Муну силердин жемеңерге калбаш үчүн кылышат. Аларды ачууланып таштагыла жана мамиле кылбагыла. Акыйкатта алар ичи бузук ыпыластар. Алардын барар жайы тозок болот. Бул алардын кылган эки жүздүүлүктөрү менен күнөөлөрүнүн жазасы.

Оо, ыймандуулар! Ал эки жүздүүлөр силерди ыраазы кылыш үчүн жана алардын шылтоолорун туура кабылдооңор үчүн силерге касам ичишет. Аларга ыраазы болбогула! Алардан ыраазы болгонуңар Раббиңерге каршы чыкканыңар. Чындыгында каапырлык жана эки жүздүүлүк кылып Ага баш ийбеген адамдарга Аллах ыраазы болбойт. Эй, мусулмандар! Аллах ыраазы болбогон адамдарга ыраазы болуудан сак болгула!

Көчмөн арабдар эгер каапырлык же эки жүздүүлүк кылышса, анда алардын каапырлыгы жергиликтүү арабдардын каапырлыгынан да күчтүү жана алардын эки жүздүүлүгү тигилердин эки жүздүүлүгүнөн да күчтүү болот. Алар динден таптакыр кабары жок. Алар пайгамбарга түшкөн парздарды, сүннөттөрдү, өкүмдөрдүн жол-жоболорун үйрөнүүгө татыктуу. Анткени алардын табиятында оройлук, одонолук бар жана адамдар менен көп аралашкан эмес. Аллах алардын абалдарын Билүүчү. Ага анын баары белгилүү. Ал Өз башкаруусунда жана шариятында Даанышман.

Чөлдө жашаган адамдардын арасында Аллах жолунда берген мал-мүлктү чыгаша же жоготуу деп ойлогон эки жүздүүлөр да бар. Алар садага берсем сооп болбойт, бербей койсом Аллах жазалабайт деп ойлойт. Бирок, кээде ага карабастан, элге көрүнүү үчүн же коркконунан улам садага берет. О, ыймандуулар! Алар силерге жамандык каалап, силерден кутулууну самайт. Аллах алардын ыймандууларга каалап жаткан арты жакшылыкка алып барбай турган жамандыгын жана замандын оомалуулугун ыймандуулардын башына эмес, тескерисинче, алардын өзүнүн башына түшүрөт. Аллах алардын айтканын Угуучу, жашырганын Билүүчү.

Чөлдө жашагандардын арасында Аллахка жана акыретке ыйман келтиргендери бар. Алар Аллах жолунда берген мал-мүлктү Аллахка жакындаткан ибадаттардан жана пайгамбардын батасы менен кечирим дубасына жетиш үчүн кылышат. Албетте анын Аллах жолунда берген садакасы жана пайгамбардын ага кылган дубасы аны Аллахка жакындаткан ибадаттардан. Жакында анын сообун Аллахтын алдында алат. Аллах аны Өз кечиримин жана бейишин камтыган чексиз ырайымына киргизет. Чындыгында Ал тообо кылган пенделерине Кечиримдүү, Ырайымдуу.

Өз мекенин таштап Аллахка карай көчкөн мухажирлерден эң алдыңкы болуп ыйманга шашылгандардан, пайгамбарды колдошкон ансарлардан жана ошондой эле ишенимде, сөздөрдө, иш-аракеттерде эң алдыңкылардан болуп ыйманга келишкен мухажирлер менен ансарларды ээрчигендерден Аллах ыраазы болду, алардын аткарган ибадаттарын кабыл кылды. Алар дагы Аллахтан ыраазы болушту. Анткени Ал аларга улуу соопторду берди жана алар үчүн кан сарайларынын алдыларынан аккан дарыялары бар бейиштерди даярдап койду. Алар ал жайда түбөлүк калышат. Мына ушул сыйлык – эң чоң ийгилик

Мединага жакын жашашкан көчмөн арабдардын арасында эки жүздүүлөр бар. Ошондой эле мединалыктардын арасында да эки жүздүүлөр бар. Алар эки жүздүүлүктөн кайтышпайт. Эй, пайгамбар! Сен аларды билбейсиң, аларды Аллах билет. Жакында Аллах аларды эки жолу азаптайт, биринчиси бул дүйнөдө алардын эки жүздүүлүгүн ачуу, аларды өлтүрүү жана туткунга алуу менен болот, экинчиси акыретте кабырда азапталуу, андан соң кыяматта тозоктун эң түбүндө чоң азапка салуу менен болот.

Мединалыктардын арасында кээ бир адамдар бар. Алар согушка себепсиз эле барбай коюшкан. Алар муну моюндарына алышат. Алар жалган шылтоолорун айтып келишкен жок. Алар Аллахка моюн сунуу, Анын шариятын кармануу жана Анын жолунда согушуу сыяктуу мурун кылышкан жакшылык иштерин жаман иштер менен аралаштырып жиберишти. Алар Аллахтан тооболорун кабыл кылуусун, аларды кечирүүсүн үмүт кылышат. Чындыгында Аллах тообо кылган пенделерине Кечиримдүү, аларга Мээримдүү.

Оо, пайгамбар! Сен алардын мал-мүлктөрүнөн зекет ал. Бул аларды күнөөлөрдүн кирлеринен тазалайт, жакшылыктарынын көбөйүшүнө себеп болот. Алардан зекетти алгандан кийин аларга дуба кыл. Чындыгында сенин дубаң алар үчүн ырайым жана бейпилдик. Аллах сенин дубаңды Угуучу, алардын кылган иштерин жана ниеттерин Билүүчү.

Согушка барбай койгондор жана Аллахка тообо кылгандар билишсин, Аллах тообо кылган пенделеринин тообосун кабыл кылат жана Ал сакадакаларды да кабыл кылат. Бирок Ал ага муктаж эмес. Садака берген адамга садакасы үчүн сооп берет. Чындыгында Аллах таала тообо кылган пенделеринин тообосун кабыл кылуучу, аларга Ырайымдуу.

Оо, пайгамбар! Мына ошол согушка барбай койгондорго жана күнөөлөрүнө тообо кылгандарга айт: «Ошол кетирген жоготуунун ордун толуктагыла, ар бир ишти Аллах үчүн чын ыкластан кылгыла, Аны ыраазы кылган иштерди аткаргыла. Мына ошондо Аллах, Анын элчиси жана ыймандуулар силердин кылган иштериңерди көрүшөт. Силер кыямат күнү баарын билген Раббиңерге кайтасыңар. Ошондо Ал силер жашырган жана айткан нерселердин баарысын билдирет. Бул дүйнөдө кылган иштериңердин кабарын берет жана силерди ал үчүн сыйлайт же жазалайт».

Табук согушуна барбай койгондордун кээ биринин эч кандай себептери болгон эмес. Мына ошолорго Аллахтын өкүмү кечиктирилет. Аллах аларга Өзү каалагандай өкүм чыгарат, эгер тообо кылышпаса аларды азаптайт, а эгер тообо кылышса тооболорун кабыл кылат. Аллах жазага жана кечиримге татыктууларды Билүүчү, Өз шариятында жана башкаруусунда Даанышман. Ал эми ал адамдар – Мурара ибн ар-Рабии, Кааб ибн Малик жана Хилал ибн Умейя.

Эки жүздүүлөрдүн арасында дагы ушундай адамдар бар, алар Аллахка баш ийбестик үчүн мечит курушту. Алар муну мусулмандарга зыян бериш үчүн, эки жүздүүлөрдү кубаттандыруу менен каапырлыкты ачыкка чыгарыш үчүн, ыймандууларды бөлүп жарыш үчүн, ошондой эле мечит курулганга чейин Аллах жана Анын элчиси менен душмандашкандарды күтүп, согушка камдануу үчүн гана курушту. Ошол эки жүздүүлөр силерге касам ичишип: «Биздин көздөгөнүбүз – мусулмандарга жакшылык каалоо гана болчу» – дешет. Алар бул айткан сөздөрүндө жалганчылар экенине Аллах Өзү күбө.

Оо, пайгамбар! Эки жүздүүлөр сени ушул сыпаттагы мечитте намаз окууга чакырса, аларга жооп бербе! Чындыгында каапырлыктын үстүнө курулган бул мечитке караганда тээ башынан эле такыбалыктын үстүнө курулган Кубаа мечитинде намаз окуганың артыгыраак. Кубаа мечитинде ыпыластыктан жана дааратсыздыктан суу менен тазаланганды, ошондой эле кечирим суроо жана тообо кылуу менен күнөөлөрдөн тазаланганды сүйгөн эркектер бар. Аллах дааратсыздыктан, ыпыластыктан жана күнөөлөрдөн тазалангандарды жакшы көрөт.

Аллахтын ыраазылыгын көздөп көптөгөн жакшылык иштерди жасап, Анын буйруктарына баш ийип, тыйгандарын таштоо менен Ага болгон такыбалыктын үстүнө имарат курган адамдар – мусулмандарга зыян бериш үчүн, каапырлыкты күчөтүш үчүн жана ыймандууларды бөлүп жарыш үчүн мечит курган адамдар менен кантип тең болушсун?! Алар эч качан тең болушпайт! Биринчиси кыналып курулган бекем имарат сыяктуу. Аны кулап калат деп коркпойсуң. Ал эми тигиниси болсо жардын кырына салынган имарат сыяктуу. Ал акыры бузулуп кулайт. Ошону менен ал имараты тозоктун түбүнө урап түшөт. Аллах каапырлык жана эки жүздүүлүк кылган залымдардын иштерин оңунан чыгарбайт.

Алар зыян бериш үчүн курушкан мечити жүрөктөрүндө өчпөгөн эки жүздүүлүк бойдон кала берди. Бул абал алар кылыч менен өлтүрүлүп же өлүм келип жүрөктөрү тытылып кеткенге чейин уланат. Аллах пенделери кылган иштерин Билүүчү жана жакшылыкка сыйлык, жамандыкка жазаны өкүм кылууда Даанышман.

Чындыгында ыймандуулардын жандары Аллахтын мүлкү болсо дагы Ал Өз айкөлдүгү менен бейишти берип алардын жандарын кымбат баага сатып алды. Анткени алар Аллахтын сөзү бийик болуш үчүн каапырлар менен согушту. Алар каапырларды өлтүрүштү жана каапырлардын колунан өлүштү. Бул үчүн Аллах аларга Мусанын китеби Тооратта, Исанын китеби Инжилде, Мухаммаддын китеби Куранда чыныгы убада берди. Ал эми убаданы аткарууда Аллахтан өткөн эч ким жок. Эй, ыймандуулар! Аллах менен кылган соодаңарга сүйүнгүлө! Силер бул аркылуу чоң киреше таптыңар. Мына ушул соодаңар – эң чоң ийгилик.

Мындай сыйлыкка арзыгандар – алар Аллах жаман көргөн жана Анын каарын жараткан нерселерди таштап Ал сүйгөн жана ыраазы болгон нерселерге кайткандар. Алар Аллахтан коркуп, Ал үчүн жөнөкөй болуп өздөрүн кор тутушкандар, Ага моюн сунууда болгон аракетин кылышкандар, бардык абалда Раббисине шүгүр кылгандар, орозо туткандар, намаз окугандар, Аллахтын жана Анын элчисинин буйруктарына чакыргандар, Аллахтын жана Анын элчисинин тыюуларынан кайтаргандар, Аллахтын өкүм-буйруктарын аткаргандар, тыюуларын таштагандар. Эй, пайгамбар! Мына ушул сыпаттарга ээ болгон ыймандууларды бул дүйнөдө жана акыретте кубанычка сала турган кабарды жеткир.

Мушриктер ширк кылып өлгөнү себептүү тозокко түшөрү анык болгондон кийин алар ыймандуулардын жакын туугандары болушса да пайгамбар менен ыймандууларга алар үчүн Аллахтын кечиримин суроого болбойт.

Ибрахим өз атасы үчүн Аллахтын кечиримин сурашышы – ал үчүн сөзсүз кечирим сураймын деген убадасы себептен гана болгон. Аны мусулман болот деп үмүттөнгөн. Ибрахимдин айткан насааты атасына эч пайда бербегени же Аллах тараптан аны каапыр болуп өлөт деген аянды билгени себептүү ал Аллахтын душманы экени ага маалым болгондо ал андан баш тартты. Ал үчүн Аллахтан кечирим сураганы – Аллах ага аян кылган өкүмдөн корккону үчүн эмес, өзү тараптан болгон чечимден улам болгон. Чындыгында Ибрахим Аллахка көп жалбарган жана залым элин көп кечирген адам эле.

Адамдарга ташташ милдет болгон арам нерселердин баарын Аллах баяндап берип туура жолго салгандан кийин аларды адашты деп өкүм берүүсү мүмкүн эмес. Эгер алар Аллах арам кылган нерселерди баяндагандан кийин кылышса, анда аларга адашты деп өкүм берет. Чындыгында Аллах баарын билет. Андан эч нерсе жашыруун эмес. Акыйкатта ал силерге билбегениңерди үйрөттү.

Чындыгында жердеги жана асмандардагы бүткүл мүлк Аллахка гана таандык. Ал экөөсүндө Ага эч ким шериктеш эмес жана андагы эч бир нерсе Ага жашыруун эмес. Ал кимди кааласа тирилтет, кимди кааласа өлтүрөт. Эй, адамдар! Силердин ишиңерди жөнгө салган Аллахтан башка башкаруучу жок жана душманга каршы силерге жардам берген, силерди жамандыктан коргогон колдоочу жок.

Аллах Мухаммад пайгамбардын тообосун кабыл кылды. Анткени ал эки жүздүүлөргө Табук согушуна барбай коюуга уруксат берип койгон эле. Ошондой эле мухажирлер менен ансарлардын да тооболорун кабыл кылды. Алар согуштан калышкан жок. Тескерисинче, алар катуу ысыкка, каражаттын аздыгына, душмандын күчтүүлүгүнө карабастан аны менен барышты. Бирок ара жолдо катаал кыйынчылыктарга туш болгондо алардын кээ топторунун жүрөктөрү согуштан кайтып кетүүгө ыктады. Андан соң Аллах аларга кайраттанууга жана согушка барууга ийгилик берди жана тооболорун кабыл кылды. Чындыгында Аллах аларга Кичипейил жана Мээримдүү. Аларга тообо кылууга мүмкүнчүлүк берип, тооболорун кабыл кылуусу да – Анын ырайымдуулугунан.

Аллах бул үч адамдын тооболорун да кабыл кылды. Алар Кааб ибн Малик, Мурара ибн ар-Рабии жана Хилал ибн Умейя. Алар пайгамбар менен Табук согушуна барбай коюшкандан кийин кылган тооболорунун кабыл кылынуусу кечиктирилгендер. Ошондон кийин пайгамбар адамдарга алар менен мамилени үзүүнү буйруду. Бул себептүү аларды кайгы-түйшүк басып, акыры алар үчүн кең жер да тарып кетти, жалгыздыктан көкүрөктөрү сыгылып кетти. Ошондо алар үчүн жалгыз Аллахтан башка баш калкалар эч ким жок экенин билишти. Аллах аларга тообо кылууга мүмкүнчүлүк берип ырайым кылды, кийин тооболорун кабыл кылды. Чындыгында Ал пенделеринин тооболорун кабыл кылуучу, аларга Ырайымдуу.

Оо, Аллахка ыйман келтиргендер, пайгамбарды ээрчигендер жана Анын шариятын аткаргандар! Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарынан алыстоо менен Аллахтан корккула! Ыймандарында, сөздөрүндө жана иштеринде чынчыл адамдар менен бирге болгула! Силер үчүн чындыктан башкада эч кутулуу жок.

Пайгамбар өзү баш болуп Аллах жолунда согушка чыкса, анда мединалыктар жана анын айланасында жашаган көчмөн арабдар үчүн андан калууга уруксат жок. Алар үчүн өз жандарын аяп, аны пайгамбардын жанынан да кастарлоого болбойт. Тескерисинче алар үчүн пайгамбардын жанынан да өз жандарын курман кылуу милдет. Мунун себеби эгер алар чаңкоого, чарчоого, Аллах жолунда ачкалыкка кабылышса, же кандайдыр бир жерге конушуп, алардын ошол жерде болушу каапырлардын кыжырын кайнатса, же душмандын колунан өлүмгө дуушар болуп, же туткундалып, же олжого ээ болуп, же жеңилүү ызасын тартышса, анда бул себептүү Аллах аларга сөзсүз кабыл кылынган жакшылык иштин сообун жазат. Чындыгында Аллах жакшылык кылуучулардын сообун жок кылбайт. Тескерисинче, аларга толук кылып жана көбөйтүп берет.

Аз болсо да, көп болсо да алар мал-мүлк сарпташса жана кайсы бир өрөөндү басып өтүшсө, анда Аллах алардын сарптаганы жана кылган сапары үчүн аларга сыйлык катары соопторду жазат жана акыретте кылган иштерине эң жакшы соопторду берет.

Ыймандуулардын бүт баары согушка кетүүсүнө уруксат жок. Анткени алар душманга жеңилип калышса, анда тукум курут болуп кетүүлөрү мүмкүн. Андыктан алардын бир бөлүгү согушка кетип, бир бөлүгү пайгамбар менен бирге калганы, андан шарият өкүмдөрүн жана Курандан укканы аркылуу динди терең үйрөнүшүп, кийин адамдар согуштан кайтып келишкенде үйрөнгөн нерселерин аларга үйрөтүшкөнү жакшы эмеспи?! Балким алар Аллахтын азабынан жана жазасынан коргонушар, Анын буйруктарына баш ийип, тыйгандарынан тыйылышар. Бул окуя Аллахтын элчиси сахабаларынан кээ бирлерин өзү тандап, чөлгө жоортулга жиберген аскерлерде болгон.

Аллах таала ыймандууларды айланасындагы каапырлар менен согушууга буйруду. Анткени алардын ыймандууларга жакын турушканы алар үчүн коркунуч туудурушу мүмкүн. Ошондой эле аларды коркунуч салып, жамандыктарын алдын алыш үчүн аларга күч-кубаттуулукту жана кайраттуулукту көрсөтүүлөрүн буйруду. Аллах таала Өз жардамы жана колдоосу менен такыба ыймандуулар менен бирге.

Эгерде Аллах Өз элчисине сүрө түшүрсө, эки жүздүүлөрдүн кээ бирлери маскара шылдың кылышып: «Мухаммадга түшкөн бул сүрөө кимиңердин ыйманыңарды көбөйтүп жиберди?» – суроо ташташат. Ал эми сүрөөнүн түшүшү Аллахка ыйман келтирип, Анын элчисине ишенгендердин ыймандарына ыйман кошот жана түшкөн вахий себептүү алар кубанычка батышат. Анткени бул нерседе алар үчүн дүйнөлүк жана акыреттик пайдалар бар.

Ал эми өкүмдөрдү жана окуяларды камтыган Курандын түшүшү эки жүздүүлөрдүн оорусуна оору, бузукулугуна бузукулук кошот. Себеби алар түшкөн нерсени жалганга чыгарышты. Ошондуктан Курандын түшүшү көбөйгөн сайын алардын жүрөктөрүндөгү оору да көбөйөт. Анткени алар ар бир түшкөн нерсеге шектеништи жана каапырлыкта өлүштү.

Аллах эки жүздүүлөрдүн абалын жана эки жүздүүлүктөрүн ар жылы бир же эки жолу ачыкка чыгарып аларды сынап жатканын көрүп сабак алышпайбы?! Мына ошону кылып жаткан Аллах экенин билишкенден кийин да каапырлыктарын таштап Ага тообо кылышпады, эки жүздүүлүктөрүн да ташташпады жана алардын башына түшкөн нерсе Аллах тараптан болсо да сабак алышпады.

Эгерде Аллах Өз элчисине эки жүздүүлөрдүн абалдары тууралуу айтылган сүрөө түшүрсө, эки жүздүүлөр бири-бирин карап: «Силерди эч ким көргөн жокпу?» – деп сурашат. Эгер аларды эч ким көрбөсө, анда ал жерден тарап кетишет. Аллах алардын жүрөктөрүн туура жолдон жана акыйкаттан буруп койду жана алар түшүнбөгөн коом болушкан себептүү аларды жардамсыз калтырды.

Эй, арабдар! Силерге өзүңөрдөн болгон пайгамбар келди. Ал дагы силерге окшогон эле араб. Силерге машакат жараткан нерсе аны да машакатка салат. Ал туура жолго түшүшүңөрдү ушунчалык каалайт жана силерге өтө камкор. Айрыкча ыймандууларга өтө кичипейил жана мээримдүү.

Оо, пайгамбар! Эгерде алар сенден жүз буруп кетишсе жана сен алып келген нерсеге ыйман келтиришпесе, анда аларга айт: «Өзүнөн башка сыйынууга татыктуу зат болбогон Аллах мага жетиштүү. Жалгыз Ага гана таянам. Ал улуу Арштын Раббиси».

Алиф, Лам, Ра. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында айтылган. Бул сүрөөдөгү окулган мына ушул аяттар — ачык-айкын, өтө так жана өз ичине даанышмандык менен өкүмдөрдү камтыган Куран аяттары.

Адамдарга Аллаxтын азабын эскерткин деп өздөрүнөн бир адамга ваxий түшүргөнүбүз аларды таң калдырып жатабы? Эй, Пайгамбар! Аллахка ыйман келтиргендерди сүйүндүргөн нерселер туурасында аларга кабар бер. Алардын кылган жакшы иш-аракеттеринин сыйлыгы катары алар Раббисинин алдында улуу даражага ээ болушат. Каапырлар: Чындыгында, бул аяттарды алып келген адам анык сыйкырчынын өзү, – дешти.

Эй, таң калгандар! Чындыгында, силердин Раббиңер асмандарды ушунчалык чоң кылып, жерди да ушунчалык кең кылып алты күндө жаратып, кийин Аршка көтөрүлдү. Эми кантип силердин араңардан бир адамды пайгамбар кылып жөнөткөнүнө таң калып жатасыңар? Ал Жалгыз Өзү кең падышалыгында каалагандай өкүм жүргүзүп башкарат. Анын алдында эч ким Анын уруксатын ыраазылыгын албай туруп эч кимге шапаат кыла албайт. Мына бул сыпаттар менен сыпатталган Зат - Ал силердин Раббиңер Аллах. Анын жалгыз Өзүнө гана чын ыкластан ибадат кылгыла. Анын Жалгыздыгын көрсөткөн бул далилдерден үлгү-насаат албайсыңарбы? Кимде-ким бир аз да болсо үлгү алганда, анда ал Аллахтын жалгыздыгын таанып-билип жана Ага ыйман келтирмек.

Кылган иштериңердин сыйлык-жазасын берүү үчүн кыямат күнү жалгыз Аллахтын Өзүнө гана кайтасыңар. Аллахтын адамдарга берген бул убадасы акыйкат жана Ал убадасын бузбайт. Чындыгында, Ал бул нерсеге кудуреттүү. Ал макулуктарды буга чейин эч нерсеге окшобогон көрүнүштө жаратып баштайт. Андан соң өлгөндөн кийин Аллахка ыйман келтирип, жакшы иш-аракеттерди кылган адамдарды адилеттүүлүк менен сыйлыктарын берүү үчүн кайра тирилтет. Алардын сооптору кемитилбейт жана күнөөлөрү дагы көбөйтүлбөйт. Ал эми Аллахка жана Анын элчисине каапыр болгондорго ичегилерин үзүп кетүүчү өтө ысык, кайнак суу бар. Жана Аллахка жана Анын элчисине каапыр болгондору себептүү алар үчүн жан оорутуучу азап бар.

Ал Аллах күндү жарык чачкан жана жарыгын ар тарапка тарай турган кылып жаратты. Ал эми айды нур кылып, анын нурун пайдалануу үчүн жаратты. Жана айга жыйырма сегиз орунду белгиледи. Бир орундун аралыгы ар бир күн-түндүн өтүүсү менен өлчөнөт. Эй, адамдар! Минтип белги койгондун себеби, силер күн менен күндөрдүн санын жана ай менен айлар жана жылдардын санын билишиңер үчүн кылынган. Аллах таала Өз кудуретин жана улуулугун адамдарга көрсөтүү үчүн асмандар менен жерди жана андагы нерселерди акыйкат менен жаратты. Аллах Өзүнүн жалгыздыгын көрсөткөн ачык-айкын далилдерди, Аллахтын жалгыздыгына далил келтиргенди билген адамдар үчүн мына ушундай кылып баяндайт.

Чындыгында, түн менен күндүздүн бири-биринин артынан келүүсүндө, буларга карангылык менен ай жарыгынын бирге коштолуусунда, түн менен күндүздүн бири кыска бири узун болуусунда, асмандарда жана жердеги макулуктарда Аллахтан корккон, Анын буйруктарын аткарган жана тыйгандарынан алыс болгон адамдар үчүн Аллахтын кудуреттүүлүгүн көрсөткөн аят-белгилер бар.

Чындыгында, каапырлар Аллахка жолугууну үмүт кылбагандар – алар Аллахтан коркушпайт же жолугууну каалашпайт. Алар түбөлүк акырет жашоосунун ордуна жок болуп кетүүчү убактылуу дүйнө жашоосуна ыраазы болушат жана бул жашоого кубанышып, жан дүйнөлөрү бейпил болот. Ошондой эле алар Аллахтын аят-белгилеринен жана далилдеринен жүз буруп, көңүлгө албагандар.

Бул сыпаттар менен сыпатталган ал адамдардын туруктуу жери тозок. Бул жаза алардын кылган каапырлык иштери жана кыямат күнүн жалганга чыгаргандары себептүү берилди.

Чындыгында, Аллахка ыйман келтирип, жакшы иш-аракеттерди кылгандарды Аллахтын ыраазылыгына жеткире турган жакшы иш-аракеттерди кыла турган туура жолго салат. Бул алардын ыймандары себептүү болду. Андан кийин кыямат күнү Аллах аларды алдыларынан дарыялар аккан түбөлүктүү жыргал бейиш бакчаларына киргизет.

Алардын бейиштеги айткан дубалары – ал Аллахты бардык кемчиликтерден аруулоо жана Аны улуктоо. Ал эми Аллахтын алар менен саламдашуусу, периштелердин жана алардын өз ара бири-бири менен саламдашканда айткан сөздөрү “салам” сөзү болот. Ошондой эле алардын дубаларынын аягы бүткүл макулуктардын Раббиси болгон Аллахка алкыш-мактоо сөздөрү менен бүтөт.

Эгерде Аллах таала адамдардын ачууланып турган кезде өздөрүнө, балдарына жана мал-мүлкүнө кылган жаман дубаларын кабыл кылууда, алардын жакшы кылган дубаларына жооп бергендей тез жооп кылганда, анда алар кыйрап калышмак. Бирок Аллах аларды кийинкиге калтырат. Жана Ага жолугууну үмүт кылбагандарды таштап коёт. Анткени алар жазадан коркушпайт жана сооп да үмүт кылышпайт. Аллах аларды сурак күнү экиленип, өзүн жоготкон, шектенген абалда таштап коёт.

Эгерде чектен чыгып өз нафсисине зулумдук кылган адамга бир оору жетип же жаман абалга туш болсо, анда ал капталдап жаткан абалда же отурган абалда же турган абалда болсун ага жеткен зыяндыкты алып салуубузду үмүт кылып Бизге жалынып-жалбарып дуба кылат. Ал эми качан анын дубасын кабыл кылып, андагы зыяндыкты алып салганыбызда, буга чейин ага жеткен зыяндыкты алып таштообузду суранып дуба кылбагандай эски абалына кайтып кетет. Акыйкаттан жүз бурган бул адамга адашкан жолун уланта берүү кооз көрсөтүлгөндөй, каапырлык жана баш ийбестик кылып чектен ашкан жана бул кылганын таштабаган каапырларга да кылган иш-аракеттери кооз көрсөтүлдү.

Эй, мушриктер! Аллахтын пайгамбарларын жалганга чыгаргандары жана кылган күнөөлөрү себептүү силерден мурдагы коомдорду жок кылганбыз. Аларга пайгамбарлар алып келген нерселер анык Аллахтан экенине ачык-айкын далилдер менен келишсе да, алар ыйман келтирүүгө даяр болбогондуктан ыйман келтиришпеди. Ошондуктан Аллах аларды жардамсыз таштап койду жана аларга ыйман келтирүүнүгө ийгилик бербеди. Ошол залым коомдорду жазалаганыбыз сыяктуу ошолордой залым болгондорду ар убакта, ар жерде жазалайбыз.

Эй, адамдар! Кийин, силер жакшы иш-аракеттерди жасап, ишиңерге жараша сооп аласыңарбы же жаман иштерди жасап кылган ишиңер үчүн жазаланасыңарбы? Силерди көрүү үчүн, жалганга чыгарган коомдордон кийин, силерди алардын артынан жерге орунбасар кылдык.

Эгерде аларга Аллахтын жалгыздыгына ачык-айкын далил болгон Куран аяттары окулса, кайрадан тирилүүнү четке каккан, сооп үмүт кылбаган жана жазадан коркпогондор: “Эй, Мухаммад! Айкелдерге сыйынууну сөккөн жана башка нерселерди өз ичине камтыган бул Курандан башканы алып кел. Же биздин каалоолорубузга ылайыктап кээ бир жерлерин же болбосо бүтүндөй Куранды өзгөрт” – дешти. Эй, пайгамбар! Аларга айт: “Менин Куранды өзгөрткөнүм туура болбойт. Жана менде андан да жакшысын алып келүүгө кудуретим жок. Жалгыз Аллахтын Өзү гана андан каалаган жерин өзгөртөт. Мен Аллахтын мага вахий кылып жөнөткөн нерсени гана ээрчиймин. Силердин менден сураган нерсеге жооп берип, Аллахка күнөө кылуудан жана Ал улуу күндүн азабынан коркомун. Ал күн кыямат күн”.

Оо, пайгамбар! Айткын: “Эгер Аллах, Куранды силерге окуп бербешимди каалаганда, анда мен аны силерге окубайт болчумун жана аны силерге жеткирбейт элем. Эгер Аллах каалаганда Куранды силерге өз тилимде үйрөтпөйт элем. Мен окубаган жана жазбаган абалда силердин араңарда узун бир убакыт –кырк жыл- болдум го. Мен бул ишти суранган дагы эмесмин, издебедим дагы. Менин силерге алып келген нерсе менин өзүмдөн эмес Аллахтан экенине акыл жүгүртпөйсүңөрбү?”.

Аллахка жалган нерсени ойлоп тапкан адамдан өткөн залым эч ким жок. Эми кантип мен Куранды жалгандан өзгөртмөк элем? Жалган ойлоп табып Аллахтын чектеринен ашкан адамдар, каалаган нерселеринде эч качан ийгиликке жетишпейт.

Мушриктер Аллахтан башка өздөрү кудай деп ойлошкон, пайда да зыян да бере албаган нерсеге сыйынышат. А чыныгы кудай – ал каалаган убакта пайда да зыян да берет. Алар сыйынып жаткан кудайлары туурасында мындай дешет: “Кудайларыбыз Аллахтын алдында бизге ортомчу болуп, бизге шапаат кылышат. Ошондо Аллах бизди күнөөлөрүбүз себептүү азаптабайт”. Эй, пайгамбар! Аларга айт: “Силер бардык нерсени билген Аллахка, Анын бир шериги бар экенин Ага кабар берип жатасыңарбы? Ал Аллах асмандарда да жерде да Анын шериги бар экенин билбейт”. Аллах мушриктер жалгандан айтып жаткан нерселерден Таза жана Улук.

Адамдар башында ыймандуу, Аллахты жалгыздаган бир үммөт болушкан. Бирок кийин пикирде келишпей болүнүп кетишти. Алардын кээ бирлери ыймандуу бойдон калды. А кээ бирлери каапыр болуп кетишти. Эгер Аллах алардын ортолорундагы келишпей бөлүнүп кеткендерине карата аларды кыйратуу өкүмүн бул дүйнөдө эмес, акыретте өкүм кылаарын тагдыр кылбаганда, анда Аллах алардын өкүмүн бул дүйнөдө берип кыйратмак. Ошондо алардын кимиси туура жолдо, кимиси адашкан экени ачыкка чыкмак.

Мушриктер айтышат: “Мухаммаддын айтып жатканы акыйкат экенин тастыктаган бир аят-белги түшүрүлбөйт бекен?”. Оо, пайгамбар! Аларга айт: “Аят-белгилердин түшүүсү – кайып нерселерден жана анын илими Аллахка гана таандык. Силер талап кылып жаткан көзгө көрүнгөн аят-белгилерди күтө бергиле. Мен дагы аны силер менен күтөмүн”.

Эгерде мушриктерге жеткен кургактык, кедейликтен кийин жамгыр жана эгин-тегиндеринде көп түшүм берип, жакшылыктарыбыздын даамын таттырсак, алар болсо аяттарыбызды шылдың кылышып жалганга чыгарышат. Эй, пайгамбар! Мушриктерге айт: “Аллахтын амалкөйлүгү тезирээк жана Анын силерге жазасы да тезирээк. Сакчы периштелер силердин кандай амалкөйлүк кылып жатканыңарды жазып турат. Периштелерден эч бир нерсе жашыруун калбайт. Эми кантип алардын Жаратуучусунан бир нерсе жашыруун калсын? Аллах силерди кылган амалкөйлүгүңөргө жараша жазалайт”.

Эй, адамдар! Силерди кургактыкта бастырган жана улооңордун үстүндө жүргүзгөн – ал Аллах. Жана деңизде силерди кемелердин ичинде жүргүзгөн да Аллах. Силер качан деңизде кемеде жагымдуу жел менен сүзүп баратканыңарда, кеме минип бараткандар бул жагымдуу желге сүйүнүп кетип жатышкан. Ошентип алар сүйүнүп бара жатышкан кезде күтүлбөгөн жерден катуу шамал келип, ар тараптан толкундар каптай баштаганда, алар болду биз кыйрайбыз деп түшүнүп калышты. Ошондо алар жалгыз Аллахка эч нерсени шерик кошпостон: “Эгер бизди бул кыйратуучу сыноодон куткарсаң, бизге берген бул жакшылыктарың үчүн Сага сөзсүз шүгүр кылуучулардан болобуз” – дешип Аллахка дуба кылып жалбарышат.

Аллах алардын дубаларын кабыл кылып, аларды ошол кыйынчылыктан куткаргандан кийин алар каапырлык жана күнөөлөрдү кылуу менен жер жүзүндө бузукулук кылышат. Эй, адамдар! Эсиңерге келгиле. Бузукулугуңардын акыбети өзүңөргө эле кайтат. Силердин бузукулугуңар Аллахка зыян бербейт. Ал бузукулук иштериңер менен бул дүйнө жашоосунда жыргап жүрөсүңөр. Бул дүйнө жашоосу да бүтөт. Кийин кыямат күнү Бизге кайтасыңар. Ошондо кылып жүргөн күнөөлөрүңөр тууралуу кабар беребиз жана алар үчүн силерди жазалайбыз

Силер жыргап жүргөн бул дүйнөнүн тез жок болуусунун мисалы мындай — жамгырдын суусу жерге сиңип адамдар жей турган дан өсүмдүктөр жана мөмө-жемиштер өсүп, мал-жандыктар жей турган түрдүү чөптөр өсүп, жер көккө бөлөнүп жана ар түркүн өсүмдүктөрү менен кооздукка бөлөгөндө адамдар өсүп чыккан өсүмдүктөрдү терип алууга күчүбүз жетет деп турушканда бул өсүмдүктөрдү кыйратууга буйругубуз келип, кечээ жакында эле дарактар жана өсүмдүктөр менен кооздолуп турбагандай кылып кыйратканыбыз сыяктуу. Силерге бул дүйнөнүн абалын жана бат жок болуусун баяндагандай эле ой жүгүртүп сабак алгандар үчүн аят-белгилерибизди баяндайбыз

Аллах бардык адамдарды тынчтык жайы болгон бейишке чакырат. Ал жайда адамдар кыйынчылыктардан, кайгы-кападан жана өлүмдөн кутулушат. Аллах Өзү каалаган пендесине ошол тынчтык жайына жеткире турган Ислам динине келүүгө ийгилик бере.

Аллах буйруган ибадаттарды эң жакшы аткаргандар жана ошондой эле арам кылган күнөөлөрдү таштагандар үчүн эң жакшы жай берилет. Ал бейиш. Буга кошо дагы чоң сыйлык берилет. Ал Берешен Аллахтын жүзүн көрүү. Ал күнү алардын жүзүн чаң да, кордук да жана шерменделик да каптабайт. Жогорудагы эң жакшы аткаргандар деп сыпатталгандар – алар бейиш ээлери. Алар ал жайда түбөлүк калышат.

Каапырлык жана күнөөлөрдөн болгон жаман иштерди кылгандар үчүн өздөрү кылган жамандыктарына жараша акыретте Аллахтын азабынан турган катаал жаза бар. Алардын жүздөрүн кордук каптап турат. Эгер Аллах аларга азабын түшүрсө, анда аларды Аллахтын азабынан тосуучу тоскоолдук жок. Оттун түтүнү жана карасы алардын жүзүн ушунчалык көп каптагандыктан караңгы түндүн карасы менен алардын жүздөрү жабылып калгандай болот. Мындай сыпаттар менен сыпатталгандар тозок ээлери. Алар ал жайда түбөлүк калышат.

Эй, пайгамбар! Биз адамдардын баарын чогултуп, анан бул дүйнөдө Аллахка шерик кошкондорго: “Эй, мушриктер! Силер жана силер сыйынып жүргөн Аллахтан башка кудайчаларыңар, ордуңардан жылбагыла!” – деп айта турган кыямат күнүн эстегин. Биз сыйынгандар менен сыйынылгандарды бөлөбүз. Ошондо сыйынылгандар сыйынгандардан: “Силер дүйнөдө бизге сыйынбайт элеңер” – деп баш тартышат.

Мына ошондо сыйынып жүрүшкөн Аллахтан башка кудайчалары алардан мындай деп баш тартышат: “Аллах жетиштүү күбө, силердин бизге сыйынууңарга биз ыраазы эмес элек, биз силерди андай кылууга буйруган эмесбиз жана бизге сыйынууңарды сезген да жокбуз”.

Ошол адамдар жыйналган улуу жайда ар бир жан дүйнө жашоосунда кылган иштери тууралуу сынактан өтөт. Мушриктер аларды суракка ала турган чыныгы Раббиси болгон Аллахка кайтарылышат. Ошондой эле, бизге шапаат кылат деп айтышкан кудайчалары да аларды таштап кетишет.

Оо, пайгамбар! Аллахка шерик кошкон ал мушриктерге мындай деп айткын: “Силерге жамгыр жаадырып асмандан ким ырыскы берет? Кен байлыктарды камтыган жана өсүмдүктөрдү өстүргөн жерден силерге ким ырыскы берет? Уруктуктан чыккан адам сыяктуу жана жумурткадан чыккан куш сыяктуу өлүктөн тирүүнү ким чыгара алат? Тирүү жандан чыккан уруктук сыяктуу жана куштан чыккан жумуртка сыяктуу тирүүдөн өлүктү ким чыгара алат? Асмандарды, жерди жана ал экөөнүн ортосундагы макулуктарды ким башкарып турат?”. Алар: “Мунун баарын кылуучу Аллах” – деп жооп беришет. Аларга: “Буларды билип, Аллахтын буйруктарын аткарып жана тыйганынан тыйылып Аллахтан коркпойсуңарбы?!” – деп айткын”.

Эй, адамдар! Булардын баарын кылып жаткан ал Аллах. Ал Акыйкат, силердин Жаратуучуңар жана ишиңерди башкаруучу. Акыйкатты билгенден кийин (аны ээрчибесеңер), акыйкаттан алыстоо жана жоготуу гана калат?! Бул ачык акыйкаттан адашып акылыңар кайда баратат?!

Оо, пайгамбар! Чыныгы Жаратуучулук Аллахка таандык экени тастыкталгандай көк беттик кылып акыйкаттан чыккандар ыйман келтирбейт деген Раббиңдин тагдырдагы сөзү да тастыкталды.

Оо, пайгамбар! Ал мушриктерге мындай деп айткын: “Силер сыйынып жаткан Аллахтан башка кудайчаңардын арасында мурун жаратылынбаган жаратылышты жарата ала турганы барбы?”. Мындай деп айткын: “Мурун жаратылынбаган көрүнүштө Аллах жаратат. Кийин ал өлгөндөн кийин аны кайра тирилтет. Эй мушриктер! Эми силер кантип чындыктан жалганга барып жатасыңар?”.

Оо, пайгамбар! Аларга мындай деп айткын: “Силер сыйынып жаткан Аллахтан башка кудайларыңардын арасында акыйкат жолго сала турганы барбы?”. Аларга: “Жалгыз Аллах акыйкат жолго салат” – деп айткын. Адамдарды акыйкатка салган, аларды акыйкатка чакырган (Аллах адамдардын) баш ийүүсүнө татыктуубу же башкалар туура жол көрсөтсө гана туураны көргөн кудайларыңар баш ийүүгө татыктуубу?! Ал кудайларыңарды Аллахка шерик деп кантип жалгандан өкүм кылып жатасыңар?! Силердин бул сөзүңөрдөн Аллах бийик, аруу.

Мушриктердин көпчүлүгү өздөрү билбеген нерселерди гана ээрчишет. Алар ойго келген нерселерди жана шектүү нерселерди гана ээрчишет. Чындыгында, шектенүү анык билүүдөй эмес. Аллах алардын кылып жаткан иштерин билип турат. Алардын иштеринин эч нерсеси Аллахка жашыруун эмес жана ал иштери үчүн Аллах аларды жазалайт.

Адамдар бул Куранга окшош китеп алып келүүгө алсыздык кылышкандыктан бул Куран адамдар тарабынан жаралышы жана ал Аллахтан башкага таандык кылынышы туура эмес. Бирок Куран өзүнөн алдыңкы түшкөн китептерди тастыктайт жана мурунку китептерде кыскача келген өкүмдөрдү баяндайт. Андыктан ал макулуктардын Раббиси аруу жана улук Аллах тараптан түшүрүлгөндүгүндө шек жок.

Жок, ал мушриктер: “Чындыгында, Мухаммад бул Куранды өз оюнан чыгарып, кийин аны Аллахка таандык кылып койгон” – деп айтышат. Оо, пайгамбар! Аларга жооп кылып мындай деп айткын: “Мен силердей эле адам болуп туруп Куранды өзүм эле жазып алган болсом, анда силер Куранга окшош бир сүрөөнү алып келгилечи. Ошондой эле Куран ойдон чыгарылган жалган деп айтып жаткан сөзүңөр чын болсо, анда аны ачыкка чыгарышыңар үчүн кимди чакыра алсаңар чакыргыла. Силер эч качан андай кыла албайсыңар. Силер тилдин жана таза адабий тилдин ээси болуп туруп андай кылуу колуңардан келбеши – Куран Аллахтан түшүрүлгөнүнө далил болот.

Алар жооп беришпеди. Тескерисинче, Куранды түшүнүп, ага ой жүгүртүүнүн ордуна жана аларга эскертилген азап келгенге чейин алар Куранды жалганга чыгарууга шашышты. Аларга азап келишине аз калды. Мурунку элдер да ушундай жалганга чыгарышкан. Ошондо аларга жалганга чыгаргандары себептүү азап түштү. Оо, пайгамбар! Андыктан жалганга чыгарган элдердин акыр-аягы кандай болгонуна ой жүгүрткүн. Аларды Аллах кыйратты.

Мушриктердин арасынан өлүшүнөн алдын Куранга ыйман келтиргендери бар жана алардын арасында өлгөнгө чейин көк беттик кылып жана текеберленип ыйман келтирбегендери бар. Оо, пайгамбар! Сенин Раббиң Ал каапырлыкка бекем жармашкандарды жакшы билет жана алардын каапырлыктары үчүн аларды жазалайт.

Оо, пайгамбар! Сени коомуң жалганчы дешсе, аларга мындай деп айткын: “Иш-аракеттеримдин сообу мен үчүн жана анын кесепетин өзүм көтөрөм. Ошондой эле силердин иш-аракеттериңдин сообу өзүңөргө пайда жана анын жазасы да өзүңөргө зыян. Мен жасап жаткан иштин жазасынан силердин тиешеңер жок. ошондой эле силер кылып жаткан ишиңерге менин тиешем жок.

Оо, пайгамбар! Сен Куран окуганыңда мушриктердин арасынан сени уккандары да бар, бирок баш ийип жана кабыл кылуу менен угушпайт. Угуу мүмкүнчүлүгүнөн айрылган адамга сен угуза алсыңбы?! Сен ага угуза албаганыңдай эле ал акыйкатты уккусу келбегендерди да туура жолго сала албайсың, алар ага акылдарын иштетишпейт.

Оо, пайгамбар! Мушриктердин арасынан сени көзү менен көрүп бирок көкүрөгү менен көрбөгөндөр бар. Сен көрүү мүмкүнчүлүгүнөн айрылгандарды кантип көрдүрө алмак элең? Албетте, ал сенин колуңдан келбейт. Мына ошондой эле көрөгөчтүүлүктөн айрылгандарды да туура жолго салуу сенин колуңдан келбейт.

Чындыгында, Аллах пенделерине зулумдук кылуудан аруу болду. Андыктан Аллах аларга кыпындай да зулумдук кылбайт. Бирок алар кыйроого алып бара турган иштерди кылышып өздөрүнө өздөрү зулумдук кылышат. Бул алардын жалгандан, текеберликтен жана көк беттүүлүктөн кайтпагандары себептүү болду.

Кыямат күнү Аллах адамдарды суракка алуу үчүн чогултат. Алар дүйнө жашоосунда жана кабырда күндүздүн бир аз убактысынчалык гана убакыттай андан ашыкча болбогондой болушат. Алар ал жерде бири-бирин таанышат. Кийин алар кыяматтын коркунучунун катуулугунан бири-бирин тааныбай да калышат. Ошондо Кыямат күнү Раббисине жолугууну жалганга чыгарып жатышкандар зыянга учурашат. Алар зыяндан кутулгудай бул дүйнөдө кыямат күнүнө ыйман келтиришкен эмес.

Оо, пайгамбар! Биз сага убада кылган азаптардын кээ бирин сен өлгөнгө чейин сага көрсөтүүбүз мүмкүн. Же ага чейин сенин жаныңды алышыбыз мүмкүн. Бул эки абалда тең алар Кыямат күнү бизге кайтышат. Кийин Аллах алардын кылып жүргөн иштерин дыккат карап чыгат. Аллахка алардын иш-аракеттеринен эч нерсе жашырылбайт. Аларды Аллах иш-аракеттери үчүн жазалайт.

Мурунку ар бир элдин жиберилген элчиси бар. Ал элчи аларга жеткирүүгө буйрулган тапшырманы жеткирип, алар аны жалганга чыгарышкан кезде ал элдер менен ал элчинин ортосунда адилеттүү өкүм чыгарылып Аллах ал элчини Өз жакшылыгы менен куткарып жана аларды адилеттүүлүгү менен кыйраткан. Алар кылган иш-аракеттеринин жазасын алууда аларга эч кандай зулум кылынбайт.

Ал каапырлар көк беттенип жана өздөрүнө ишенип мындай деп айтышат: “Силер чакырып жаткан нерседе чынчыл болсоңор, анда силер бизге убада кылып жаткан азаптын убактысы качан?”.

Оо, пайгамбар! Аларга мындай деп айткын: “Мен өз жаныма зыян да бере албаймын жана зыянды өз жанымдан кетире да кылбаймын. Ошондой эле өзүмө пайда да бере албаймын. Анан кантип башкаларга пайда же зыян бере алмак элем? Аллахтын каалаганы гана болот. Анан мен кантип Аллах жашырган илимди билмек элем? Аллах кыйратууну убада кылган ар бир элдин кыйроосуна белгилүү мөөнөт бар. Аны Аллах Өзү гана билет. Эгер алардын кыйроо убактысы келген болсо, анда ал убакыттан эч кандай убакыт кечикпейт да жана ал убакыттан алдын да болуп кетпейт.

Оо, пайгамбар! Ал азапка шашылгандарга мындай деп айткын: “Айткылачы, эгер Аллахтын азабы түнүбү же күндүзүбү кайсы бир убакта келген болсо, абалыңар кандай болот. Бул азаптын эмнесине шашып жатасыңар?!”.

Мурун ыйман келтирбей андан кийин ыйманы пайда бербей турган убакта, силерге убада кылынган азап келгенден кийин ыйман келтирип жатасыңарбы? Эми ыйман келтирип жатасыңарбы, силер жалганга чыгаруу менен азаптын келүүсүн шаштырып жаттыңар элего?!

Аларды азапка салгандан кийин жана азаптан чыгарууну суранышкандан кийин аларга мындай деп айтылат: “Акыретте түбөлүктүү азапты таткыла! Силер кылып жүргөн каапырлык жана күнөөлөрдүн жазасын гана аласыңар!”.

Оо, пайгамбар! Мушриктер сенден: «Ушул бизге убада кылынган азап чындыкпы?» – деп сурашат. Аларга: «Ооба! Аллахка ант болсун! Албетте ал азап чындык! Силер андан качып кутула албайсыңар” – деп айткын.

Жер бетиндеги бардык баалуу байлыктар Аллахка шерик кошкон ар бир мушриктин байлыгы болуп, ага ошол байлыктарын Аллахтын азабынан кутулуу үчүн кун төлөө мүмкүнчүлүгү берилсе, анда бардык байлыктарын Аллахтын азабынан кутулуу үчүн беришмек. Мушриктер кыямат күнү азапты көрүшкөндө, кылган каапырлыктарына өкүнгөнүн жашырышат. Аллах аларга адилеттүүлүк менен өкүм жүргүзөт жана аларга зулумдук кылынбайт. Болгону алар өздөрү кылган иш-аракеттерине жараша гана жазаларын алышат.

Акыйкатта асмандардагы жана жердеги нерселер жалгыз Аллахтын мүлкү эмеспи?! Чындыгында Аллах каапырларга убада кылган азап шексиз боло турган нерсе эмеспи?! Бирок бул нерсени алардын көпчүлүгү билишпегендиктен, шектене беришет.

Аллах – аруу Зат. Өлүктөрдү тирилтет, тирүүлөрдү өлтүрөт. Кыямат күнү жалгыз Ага кайтасыңар. Ошондо силерге кылган иш-аракетиңерге жараша жаза же сыйлыктарды берет.

Эй, адамдар! Силерге эскертүүлөрдү, үгүттөгөн жана коркуткан аяттарды камтыган Куран келди. Куран жүрөктүн шек саноосуна жана күмөндөнүү оорууларына шыпаа. Ошондой эле ал акыйкат жолуна баштайт. Анда ыймандуулар үчүн ырайымдуулук бар. Алар аны менен пайдаланышат.

Оо, пайгамбар! Адамдарга айткын: “Мен силерге алып келген Куран – силерге Аллахтан болгон артыкчылык жана ырайым. Ошондуктан бул Куран себептүү Аллахтын силерге берген артыкчылыгы жана ырайымы менен гана сүйүнгүлө, ал экөөсүнөн башка нерсе менен сүйүнбөгүлө. Мухаммад пайгамбардын Раббисинен адамдарга алып келгени – алар топтоп жаткан жок болуп кетүүчү дүйнө жыргалынан жакшы.

Оо, пайгамбар! Ал мушриктерге айткын: “Аллах силерге ырыскы кылып берген жакшылыктары жөнүндө мага кабар бергилечи. Силер ал ырыскылардын кээ бирлерин өз оюңар менен арамга чыгардыңар, ал эми кээ бирлерин адалга чыгардыңар”. Аларга айткын: “Силер адал кылып алган нерсеңерди Аллах адал кылдыбы же арам кылып алган нерсеңерди Ал арам кылдыбы? Же силер Аллахка жалаа жаап жатасыңарбы?!"

Аллахка жалаа жапкан адамдар кыямат күнү баштарына келгенде эмнени ойлонушат? Алар биздин күнөөлөр кечирилет деп ойлошобу? Минтип ойлошкону алыс нерсе. Чындыгында Аллах адамдарды азаптоого шашылбай аларга мөөнөт берүү менен аларга Өз пазилетин тартуулайт. Бирок алардын көпчүлүгү Аллахтын аларга берген жакшылыктарын четке кагышып, ал жакшылыктар үчүн шүгүр кылышпайт.

Оо, пайгамбар! Иштердин кайсы бирин кылба жана Курандан эмнени окуба. Жана эй, ыймандуулар! Силер да иш-аракетердин кайсы бирин кылбагыла, Биз силер иш-аракеттерди умтулуу менен баштап жатканыңарды көрүп турабыз, силерди билип жана угуп турабыз. Асмандагы жана жердеги кыпындай нерсе жана андан да майда же чоң нерселер Раббиңден жашыруун эмес. Акыйкатта алардын баары Китепте жазылган. Ал Китепте майда жана чоң нерселердин баары эсептелип жазылып турат.

Аллахтын жакын пенделери акыреттеги абалдарды көрүшкөн кезде аларга эч кандай коркунуч болбойт. Жана бул дүйнөдө жетпей калышкан жыргалчылыктарга кайгырышпайт.

Мына ошол Аллахтын жакын пенделери – алар Аллахка жана Анын Элчисине толук ыйман келтирген адамдар жана Аллахтын буйруктарын аткарышкан, Анын тыйган нерселеринен алыс болгон такыбалар.

Раббисинен аларга аян түш көрүү менен же адамдар аларга айткан мактоолору менен бул дүйнөдө аларга сүйүнүч кабарлар болот. Ошондой эле периштелер алардын жандарын алып жатканда да аларга сүйүнүч кабарларды айтышат. Өлүмдөн кийин жана кыяматта кайра тирилишкенде аларга Аллахтын берген убадасы эч өзгөрбөйт. Мына ушул сыйлыктар – улуу жеңиш. Анткени алар эңсеген жыргалдарга жетишти жана корккон азаптан кутулушту.

Оо, пайгамбар! Алар диниңди жемелеген жана акаарат кылган сөздөрдү айткандарына капа болбо. Анткени багынтуу жана үстөмдүк кылуу Аллахка гана таандык. Аны эч нерсе алсыз кыла албайт. Аллах алардын сөздөрүн Угуучу жана кылган иштерин Билүүчү. Ошол иштерине жараша аларды жазалайт.

Акыйкатта асмандардагы жана жердеги жандуулардын баарына жалгыз Аллах гана ээлик кылбайбы?! Аллахка башка кудайларды шерик кылган мушриктер эмнени гана ээрчип жүрүшөт? Чынын айтканда алар шекти гана ээрчишет. Алар Аллахка шерик кошууда жалган сөздөрдү гана айтышат. Алар айткан сөздөрдөн Аллах аруу.

Эй, адамдар! Силер чарчагандыктан жана кыймылдан эс алууңар үчүн түндү жалгыз Өзү гана жаратты. Жана жашоо-тиричилигиңерге пайда алып келүүгө аракеттенүүңөр үчүн күндүздү жарык кылды. Мына ушул жаратууда укканда эске алган жана кабыл алган коом үчүн ачык далилдер бар.

Мушриктердин бир тайпасы: “Аллах периштелерди Өзүнүн кыздары кылып алды” – деп айтышты. Аллах алардын айткан сөздөрүнөн аруу болду. Ал жаратылган нерселердин эч кимисине муктаж эмес. Асмандагы жана жердеги нерселердин баары Ага гана таандык. Эй, мушриктер! Бул айткан сөзүңөргө эч кандай далил жок. Силерде эч кандай далил жок туруп акыйкатты билбей эле Аллахка перзентти таңуулайсыңарбы? Аллахка ушунчалык коркунучтуу чоң сөздөрдү да айтасыңарбы?!

Оо, пайгамбар! Аларга: “Аллахтын баласы бар деп жалган сөздөрдү айткан адамдар талап кылган нерселерине жетишпейт жана корккон нерсесинен да кутула алышпайт” – деп айткын.

Андыктан бул дүйнөдө тапкан жыргалчылыктарга жана кумарга алданышпасын. Анткени ал аз жана тез жок болуучу жыргалчылыктар. Андан кийин алар кыямат күнү Биздин алдыбызга кайтышат. Ошондо алар Аллахка каапырлык кылгандыгы үчүн жана Анын элчисин жалганга чыгаргандыктары үчүн аларга катуу азап беребиз.

Оо, пайгамбар! Тиги мушриктерге Нух пайгамбар коомуна айткан сөзүн кабарлагын. Ал коомуна: “Эй, элим! Эгерде мен силердин араңарда турушум силерге оор келип жатса жана силерди Аллахтын аяттары менен эскертип чакырганым силерге машакат келтирсе, ошондой эле мени өлтүрөбүз деп чечим чыгарсаңар, анда мен айла-амалыңарды жок кылуусуна жалгыз Аллахка гана таяндым. Чечимиңерди аткарып мени жок кылууга аракет кыла бергиле. Жардам суроо үчүн кудайларыңарды да чакыргыла. Айла-амалыңар бүдөмүк болуп жүрбөсүн. Менден жашырып өлтүрүүгө чечкен чечимиңерди бир аз болсо да кечиктирбей дароо аткаргыла.

Эгерде силер менин дааватымдан жүз бурсаңар, анда ыйман келтиресиңерби же каапыр болосуңарбы мен силерден эч кандай акы сурабаймын. Раббимдин динин жеткирүүдөгү сыйлыктар Аллахтан гана болот. Ал мени баш ийип жана жакшы иш-аракеттерди кылып моюн сунгандардан болуумду буйруду.

Ага өзүнүн эли ишенишпей аны жалганга чыгарышты. Ошондо Нухту жана аны менен кемеге чыккан ыймандууларды сактадык. Ошолорду гана коомунун тукумун улаган адамдардан кылдык. Аят-далилдер келгенге карабай жалганга чыгарган адамдарды топон суу менен жок кылдык. Эй, пайгамбар! Нух пайгамбар эскертип келген коом ыйман келтирбегендиктен, алардын акыбети кандай болгондугуна ой жүгүрт.

Нухтан бир канча убакыттан кийин өз коомдоруна элчилерди жибердик. Элчилер өз үммөттөрүнө аяттар жана далилдер менен келишти. Ошондо алар буга чейин элчилерди жалганга чыгаруусун койбогондун себебинен гана алар ыйман келтирүүгө каалоолору болгон жок. Мындан улам Аллах алардын жүрөктөрүн мөөрлөп салды. Мурунку элчилердин убагында адамдардын жүрөктөрүн мөөрлөп салгандай эле, Аллахтын койгон чектеринен ашкан каапырлардын жүрөктөрүн кайсыл убакытта жана кайсыл жерде болсо да мөөрлөп салабыз.

Ал элчилерден бир канча убакыттан кийин Мисирге падыша болуп турган Фараонго жана ошол коомдун чоңдоруна Мусаны жана анын бир тууганы Харунду жибердик. Алар айткан сөздөрдүн акыйкаттыгына далил болгон аят-белгилер менен кошо жибердик. Ал экөө алып келген ыймандан алар баш тартып текеберленишти. Анткени алар Аллахка каапыр болгондуктан жана элчилерин жалганга чыгаргандыктан, алар бузуку адамдардан болушкан.

Фараонго жана ал коомдун чоңдоруна Муса жана Харун алып келген акыйкат келгенде, алар Муса пайгамбардын айтканы акыйкат экендигине далил болгон аяттарына: “Чындыгында бул ачык сыйкыр. Акыйкат эмес” – деп айтышты.

Ошондо аларды тыйып: “Силерге келген акыйкатты сыйкырга чыгарасыңарбы?! – деди Муса пайгамбар – Жок! Ал эч кандай сыйкыр эмес. Чынында сыйкырчы эч качан ийгиликке жетпешин мен билемин.

Фараондун коому Муса пайгамбарга мындай деп жооп беришти: “Сен бир тууганың экөөң падышалыкка жетүү үчүн ата-бабаларыбыз карманып жүргөн динден буруу үчүн бул сыйкыр менен келдиңерби? Оо, Муса менен Харун! Силер бизге жиберилген элчи экениңерге биз ишенбейбиз”.

Фараон коомуна: “Сыйкырчылыкты жакшы өздөштүрүп билген сыйкырчыларды мага топтоп алып келгиле” – деп айтты.

Фараон сыйкырчылар менен келишкен кезде Муса аларга каршы жардам келээрине бекем ишенген абалда аларга: “Эй, сыйкырчылар! Эмнени таштаганы жатсаңар ошонуңарды таштагыла” - деп айтты.

Алар өздөрүнүн нерселерин таштаган кезде Муса аларга айтты: “Силердин көрсөткөнүңөр – бул сыйкырчылык. Чынында Аллах силер кылган нерсени эч нерсеге таасири тийбеген пайдасыз нерсеге айландырып коёт. Силер сыйкырыңар менен жер жүзүндө бузукулук кылып жатасыңар. Кимде-ким бузуку болгон болсо, Аллах анын ишин оңдобойт”.

Фараондун үй-бүлөсүнөн болгон кылмышкер каапырлар жаман көрүшсө да Аллах акыйкатты орнотот жана аны тагдырда жана шариятта жазылган сөздөрүндөгү далилдер менен кубаттайт.

Коому баш тартабыз деп чечти. Муса аларга ачык-айкын аяттарды жана далилдерди алып келгенине карабастан Исраил урпактарынын кээ бир жаштары гана ага ыйман келтиришти. Эгерде алардын бул иши билинип калса, анда Фараон менен эл башчылары аларды аёсуз азаптап ыймандан кайттырат деген коркунучка да карашпады. Чындыгында Фараон Мисирди жана анын элин күчкө салып башкарган анык текебер жана каапырлыкта, кырып өлтүрүүгө, Исраил урпактарын азаптоодо чектен ашкандардан.

Муса элине айтты: “Оо, элим! Эгерде силер чын ишеним менен Аллахка ыйман келтирсеңер жана мусулман болсоңор, анда жалгыз Аллахка таянгыла. Аллахка тобокел кылгыла, силерден жамандыкты тосот жана силерге жакшылыкты алып келет.”

Алар Мусага жооп берип айтышты: “Жалгыз Аллахка гана тобокел кылдык. Оо, Раббибиз заалымдарды биздин үстүбүздөн башчы кылба! Алар бизди азап, өлүм жана кызыктыруу менен динибизге бүлгүн салат

Оо, Раббибиз! Бизди Өз ырайымың менен каапыр Фараондун коомунун кол астынан чыгара көр! Алар бизди кул кылышты жана бизди өлтүрүп жана азаптап кыйнашты.

Биз Муса менен Харунга: “Жалгыз Аллахка ибадат кылуу үчүн элиңерге үйлөрдү тандап бергиле жана үйлөрүңөрдү Акса мечитине карай кыбыла кылгыла, ошондой эле намазды толук окугула” – деп аян түшүрдүк. “Эй, Муса! Ыймандууларга Аллахтын жардамын, колдоосун жана душмандарын кыйратып жок кылып, жер бетинде аларды калтырабыз деген кубанычтуу кабарын айт” – деп айттык.

Муса пайгамбар мындай деп айтты: “Оо, Раббибиз! Сен Фараонго жана анын коомундагы кадырлуу адамдарга кооздук үчүн дүйнө зыйнаттарын бердиң. Ошондой эле дүйнө жашоосунда мал-мүлктөрдү бердиң. Алар Сен берген нерселерге шүгүр кылышпады. Тескерисинче ал нерселерди Сенин жолуңдан адаштырганга колдонушту. Оо, Раббибиз! Алардын мал-мүлктөрүн кыйратып жок кыл, жүрөктөрүн мерез кыл! Алар жан оорутуучу азапты көрмөйүнчө ыйман келтиришпейт. Ошол кезде алардын ыйман келтиргени эч пайда бербейт”.

Аллах мындай деп айтты: “Эй, Муса жана Харун! Фараон жана анын коомундагы кадырлуу адамдарга каршы кылган дубаңарды кабыл кылдым. Эми экөөңөр диниңерге бекем болгула жана акыйкат жолду билбеген наадандардын жолун ээрчип динден чыгып кетпегиле”.

Биз Исраилдин урпактарына экиге бөлүнгөн деңизден аман-эсен өтүүсүн жеңил кылдык. Фараон жана анын аскерлери зулумдук жана душмандык менен аларды кууп келишти, эки бөлүнгөн деңиз биригип, чөгүшкө жакын калып, кутулуудан үмүт үзгөн Фараон мындай деп айтты: ”Исраилдин урпактары ишенген Аллахтан башка сыйынууга татыктуу зат жок деп ыйман келтирдим. Менда Аллахка баш ийип моюн сунуучуларданмын”.

Жашоодон үмүт үзгөндөн кийин эми ыйман келтиресиңби? Эй, Фараон! Азап түшөрдөн мурун Аллахка каапырлык кылып. Анын жолунан тосуу менен күнөө кылдың. Өзүңдү жана башкаларды адаштыруу себептен сен бузукулардан болдуң.

Эй, Фараон! Сенден кийин келген адамдар сабак алыш үчүн денеңди бүгүн деңизден чыгарып жер бетинин бийик жерине коёбуз. Чындыгында көпчүлүк адамдар биздин далилдерден жана күч-кудуретибизди билдирген белгилерден бейкапар. Ал туурасында алар ой жүгүртүшпөйт.

Чындыгында Биз Исраилдин урпактарын берекелүү Шам өлкөсүнүн алар ыраазы болгон ардактуу жайга жайгаштырдык. Аларга адал таза ырыскы бердик. Алар Тооратта окушкан Мухаммад пайгамбардын сыпаттарын Куран тастыктап келгенге чейин дин иштеринде талашып тартышкан жок. Качан алар сенин пайгамбарчылыгыңды четке кагышканда өз мекендерин тарттырып жиберишти. Эй, пайгамбар! Кыямат күнү сенин Раббиң алардын талашып тартышкан нерселеринде Өзү өкүм чыгарат. Аллах алардын чынчыл жана жалганчыларынын ар бирине өзүнө ылайыктуу жазасын же сыйлыгын берет.

Оо, пайгамбар! Биз сага түшүргөн Курандын акыйкат экендигине шектенип күмөн санагандардан болсоң, анда ыйман келтирген жөөттөрдөн жана христиандардан сура. Алар Тооратты жана Инжилди окушат. Алар сага түшкөн нерсе акыйкат экенин айтышат. Анткени анын сыпатын алар өз китептеринде табышат. Чындыгында Сага Раббиңден келген акыйкатта эч күмөн жок. Ошондуктан шектенгендерден болбо.

Жана Аллахтын далилдерин жалганга чыгаргандардан болбо. Эгер ошондой кылсаң, анда каапырлык кылышкандары себептүү өздөрүн кыйроого учураткандардан болуп каласың. Бул эскертүүлөрдүн баарысы жалган менен шектин коркунучун баяндаш үчүн келген. Бирок пайгамбар тараптан бул күнөөлөрдүн бири да кылынышы мүмкүн эмес.

Чындыгында, каапырлыкты көк беттик менен карманып каапыр болуп өлүшөт деп Аллахтын тагдырында жазылган адамдар эч качан ыйман келтиришпейт.

Эгер аларга жан оорутуучу азап келгенге чейин бардык шарият жана табият аят белгилери далил кылып келтирилсе да ыйман келтиришпейт. Бирок азап көздөрүнө көрүнүп калган учурда келтирген ыймандары эч пайда бербейт.

Биз пайгамбарларыбызды жиберген шаардын жашоочулары азап көздөрүнө көрүнгөнгө чейин өздөрү каалап ыйманга киришкен жок. Алар азап көздөрүнө көрүнөөрдөн мурун ыйман келтиришкенде өздөрүнө гана пайда бермек. Бирок Юнустун коому чыныгы ыйман келтиришкен учурда аларды дүйнө жашоосундагы кордук азабынан куткардык. Аларга ажалдары келгиче жашоо жыргалчылыктарын бердик.

Оо, пайгамбар! Эгер сенин Раббиң жер бетиндеги бардык адамдардын ыйманга келүүсүн каалаганда анда алар ыйман келтиришмек. Бирок Аллах даанышмандык үчүн андай болушун каалабады. Ал каалаган адамын Өзүнүн адилеттүүлүгү менен адаштырат, ошондой эле каалаган адамын Өз жакшылыгы менен туура жолго салат. Чындыгында сен адамдарды мажбурлап ыйманга киргизе албайсың. Алардын ыйман келтирүүсү бир гана Аллахтын колунда.

Аллахтын уруксатысыз эч бир жан өз ыктыяры менен ыйман келтире албайт. Анын каалоосуз ыйман килтирүү мүмкүн эмес. Сен каапырларды ойлонуп түйшүк тартпа. Анын буйрук-тыюуларын жана далилдерин билбеген адамдарды Аллах кор кылып азаптайт.

Оо, пайгамбар! Сенден аят-белгилерди сураган мушриктерге: ”Асмандар менен жерде Аллахтын күч-кудуретине жана жалгыздыгын билдирген аят-белгилерге ой жүгүртпөйсүңөрбү?”-деп айткын. Ыйман келтирүүгө даяр эмес адамдар каапырлыкты көк беттик менен кармангандары үчүн аларга аяттардын, далилдердин түшүүсү жана пайгамбарлардын жиберилиши пайда бербейт.

Ал жалганчы адамдар өздөрүнөн мурун өткөн жалганчы коомдорго түшкөн Аллахтын азабын күтүп жатышабы? Оо, пайгамбар! Сен аларга айткын: ”Аллахтын азабын күтө тургула, менда силер менен Аллахтын убадасын күтөмүн”.

Андан кийин Биз каапырларга азап түшүрөбүз. Биз пайгамбарларыбызды жана алар менен бирге ыйман келтиргендерди куткарабыз. Ошондо алар өздөрүнүн коомуна түшкөн азапка учурашпайт. Пайгамбарларды жана алар менен бирге момундарды куткарган сыяктуу Аллахтын пайгамбарын жана аны менен бирге момундарды куткаруу Биз үчүн анык милдет болуп саналат.

Оо, пайгамбар! Айткын:” Оо, адамдар! Эгер мен силерди чакырып жаткан Аллахты жалгыздоонун дининен шектенген болсоңор, анда мен силердин диниңер жалган экенине чыныгы ишенимде болуп аны ээрчибеймин. Аллахтан башка кудайга сыйынып жаткаңынарга мен сыйынбаймын. Бирок силерди өлтүрө турган Аллахка гана сыйынамын. Аллах мени жалгыз Өзүнө гана чын ихластан ибадат кылган ыймандуулардан болуумду буйруду.

Ошондой эле Аллах мени акыйкат динде түз жүрүүмдү буйруду. Мен бардык жалган диндерден алыс болуп, акыйкат динде бекем болом. Мени мушриктерден болуумду тыйды.

Оо, пайгамбар! Аллахтан башка айкелдерге жана пайда бере ала турганчалык деңгээлде да пайда бере албаган жана зыян бере алганчалык деңгээлде да зыян бере албаган нерселерге дуба кылбагын. Эгер сен аларга сыйынсаң, анда сен Аллахтын чегинен ашкан жана өзүнө зыян берген заалымдардан болуп каласың.

Оо, пайгамбар! Эгер Аллахтан сага сыноо келсе. Ал сыноону өзүңдөн кетирүүнү талап кылсаң, аны Аллах гана кетирет. Эгер Аллах сага жыргалчылыкты кааласа, анын жакшылыгын эч ким тыя албайт. Анын жакшылыгы каалаган пендесине жетет. Эч бир жан Аны мажбурлай албайт. Пенделеринин арасынан тообо кылгандарга Ал ырайым кылган Кечиримдүү Зат.

Оо, пайгамбар! Айткын: “Оо, адамдар! Силерге Раббиңер түшүргөн Куран келди. Ким туура жолго түшүп ага ыйман келтирсе, анда анын жакшылыгы өзүнө гана кайтат. Анткени Аллах пенделеринин ибадаттарына муктаж эмес. Ким адашса жамандыгы өзүнө гана кайтат. Пенделердин күнөө кылуусу Аллахка зыян бере албайт. Мен силер кылган амалдарыңарды сактоочу эмесмин, кылган амалдарыңар үчүн силерди сурака албайм.

Оо, пайгамбар! Сага Раббиң вахий кылган нерселерди ээрчип ошол нерсени аткар. Сага элиңден каршы чыккандардын сага берген ызаасына сабыр кыл. Жана сен жеткирүүгө буйрулган нерселерди жеткиргенге сабыр кыл. Аллах сага алардын үстүнөн бул дүйнөдө Өз өкүмү менен жеңиш бергенге чейин буйруган нерселерин уланта бер. Эгер алар каапырлыкта өлүшсө, Аллах аларды акырет күнү азаптайт.