Kyrgyz Mokhtasar — Kehf 18:1 – Nur 24:64

Кемчиликсиз жана улуу сыпаттар менен ачык жана жашыруун жакшылыктар үчүн жалгыз Аллахка гана мактоо болсун. Ал Аллахтын кулу жана элчиси болгон Мухаммадга Куранды түшүрдү. Ал бул Куранды акыйкаттан чыгып же андан ооп кетүүчү кылган жок.

Тескерисинче, Аллах каапырларды Өзүнүн алдындагы, аларды күтүп турган катуу азаптан коркутуу үчүн жана жакшы иш-аракеттерди аткарган ыймандууларга теңдеши жок жакшы сооп-сыйлыктар менен кубандыра турган кабарды берүү үчүн Аллах Куранды туура, кемчиликсиз, карама-каршылыгы жок кылды.

Ал сооп-сыйлыктар аларга түбөлүк берилет жана ал сыйлыктар алардан эч качан токтоп калбайт.

«Аллахтын баласы бар» деп айткан жөөттөрдү, христиандарды жана кээ бир мушриктерди коркутуу үчүн.

Ал жалганчы каапырлардын Аллахтын баласы бар деп айткан сөздөрү тууралуу илими же болбосо далилдери да жок. Ушул ишенимдерди калтырып кеткен ата-бабаларынын да илими болгон эмес. Алардын ооздорунан чыккан бул сөз – акылга сыйбаган, чоң коркунучу бар жаманатты сөз. Алар далилсиз негизи жок жалган сөздөрдү гана айтышат.

Балким сен оо, пайгамбар! Алар бул Куранга ыйман келтиришпесе, өзүңдү түйшүккө салып, кайгырып өзүңө зыян жеткирип аларсын. Сен андай кылба. Сен аларды акыйкат жолуна сала албайсың. Бирок сенин аларга жеткирүүң сага милдет.

Чындыгында Биз алардын кимиси Аллах ыраазы боло турган жакшы амал кыларын жана алардын кимиси жаман амал кыларын сыноо үчүн жана алардын ар бирин татыктуу азап менен азаптоо үчүн жер бетиндеги жаралган нерселер менен жерди кооздодук.

Албетте Биз жер бетиндеги жаралган нерселерди өсүмдүгү жок топуракка айлантабыз. Бул нерселер анда жашап жаткан жандуулардын жанын алганыбыздан кийин болот. Ошондуктан ал нерседен үлгү алгыла.

Оо, пайгамбар! Албетте сен үңкүр ээлеринин окуясын жана алардын аттары жазылган тактайды Биздин эң таң калыштуу аят-белгилерибизден деп ойлобогун. Тескерисинче, андан башка асмандар менен жердин жаратылышына окшогон абдан таң калыштуу аят-белгилерибиз бар.

Оо, пайгамбар! Ыймандуу жигиттер динин сактап калуу үчүн качып үңкүргө баш калкалаган кезде өз Раббилерине: «Оо, Раббибиз! Биздин күнөөлөрүбүздү кечирип, душмандарыбыздан сактап, Өз ырайымыңа ала көр. Бизге каапырлардан көчүп кетүүнү насип эт. Ыйманыбызды акыйкат жолуна баштоочу жана ошол жолдо бекем туруучулардан кыл» – деп айткан дубаларын эстегин.

Алар качып барып үңкүргө баш калкалагандан кийин Биз алардын кулактарын үндөрдөн тосуу үчүн парда кылдык. Жана аларды бир нече жылдар бою уктаттык.

Биз үңкүрдө канча убакыт тургандыгын талашкан эки топко алардын кимиси ал убакытты жакшы билерин билиш үчүн аларды узак уйкуларынан ойготтук.

Оо, пайгамбар! Биз сага алардын кабарын шексиз чындык менен айтып бердик. Чындыгында алар Раббисине ыйман келтиришкен жана Ага сыйынуу менен алек болушкан жигиттер эле. Биз аларга акыйкат жолундагы бекемдикти жана ийгиликти көбөйттүк.

Биз аларды жүрөктөрүн ыйман менен жана анда бекем туруучу кылып кубаттадык. Жана турак жайларын таштап кетүү үчүн сабыр бердик. Алар каапыр падышанын алдында жалгыз Аллахка ыйман келитиришкендигин жарыялаган кезде ага мындай деп айтышты: «Биз ыйман келтирип сыйынган Раббибиз – Ал асмандардын жана жердин Раббиси. Биз Андан башка ойлоп табылган жалган кудайларга эч качан сыйынбайбыз. Чындыгында биздин Андан башкага сыйынабыз деп айткан сөз – ал акыйкаттан алыс чектен чыккан сөз».

Андан кийин алар бири-бирине карап мындай дешти: “Элибиздеги тигил адамдар Аллахтан башка сыйынылган нерселерди кудай тутуп алышты. Алар кылган ибадаттарында эч кандай ачык далилди билишпейт. Аллахка шерик кошуп Ага жалган сөздөрдү айткан адамдардан өткөн заалым жок”.

Алар Аллахтан башкага сыйынып жатышкан кудайларын таштап коомуңардан бөлүнүп четке чыкканыңарда диниңерди сактап калуу үчүн үңкүргө кире качкыла. Ошондо Аллах силерди ырайымына алат жана душманыңардан коргойт. Ошондой эле коомуңардагы жашоону алмаштырган азыркы ишиңерди жеңил кылат.

Алар буйрулгандай аткарышты. Ошондо Аллах аларды узак уйкуга уктатты. Аларды душмандарынан сактады. Эгерде аларды көргөн болсоң, Күн чыгыштан чыгып үңкүрдүн оң жагына тийип өтөт. Ал эми батып жатканда үңкүрдүн сол жагына тийип батат. Алар дайыма көлөкөдө болуп күндүн ысыгы аларга зыян бербейт. Алар кең үңкүрдө муктаж болгон аба менен дем алып турушат. Алардын узак уйкуга кеткендиги, аларга күн тийбей өтүшү, жаткан жерлеринин кеңдиги жана душмандарынан кутулгандагы жакшылыктар – алар үңкүргө киришкенде болду. Мына бул Аллахтын таң каларлык кудуретинен. Аллах кимди туура жолго багыттаса, анда чыныгы туура жолду тапты. Эгерде кимди адаштырып туура жолдон алыс кылса, анда аны туура жолго салган эч бир жардамчыны таба албайсың. Анткени туура жолго түшүү адамдын колунда эмес, Аллахтын колунда.

Эгерде аларды көрсөң алардын көздөрү ачык бойдон турганын көрүп ойгоо деп ойлойсуң. Бирок алар уйкуда. Жер алардын денелерин чиритип жибербеш үчүн аларды уйкуларында кээде оң жакка, кээде сол жакка оодарып турдук. Алар менен бирге жүргөн ити да алдыңкы буттарын сунуп үңкүрдүн оозунда уйкуда болду. Эгерде аларды көрүп калсаң, анда алардан чоочуп артка карай качмаксың. Алардан коркуп кетмексиң.

Жогоруда айтылгандай, таң калыштуу кудуретибиз менен аларды узак убакыттан кийин уйкудан ойготтук. Алар канча убакыт уктап жатканын бири-биринен сурап, бирөөлөрү: “Силер канча убакыт уктаганыңарды Раббиңер Өзү гана билет. Анын билимин Анын Өзүнө калтыргыла. Андан көрө өзүңөргө тийиштүү ишти кылгыла” – деди. Ошентип алар бирөөсүнө күмүш тыйын берип: “Барып жакшы тамак саткан жана таза соода кылганын карагын. Ошондой эле сатып алганыңда жана мамиле кылганыңда аларга сылык бол. Биздин турган жерди эч ким билбесин, болбосо бизге зыяны тиет” – деп, ошол жерге жакын шаарга жөнөтүштү.

Эгерде элиңер силердин турган жериңерди билип калышса, анда силерди таш баранга алып өлтүрүшөт же алар силерге Аллах силерге туура жолду бергенге чейин жүргөн туура эмес диндерине кайтарышат. Эгерде ал динге кайтып кетсеңер, анда бул дүйнөдө жана акыретте эч качан ийгиликке жетпейсиңер. Анда акыйкат жолун таштаганыңар үчүн жана туура эмес диниңерге кайтып кеткендигиңер себептүү эки дүйнөдө чоң зыянга учурайсыңар.

Биз аларды таң каларлык кудуретибиз менен узак убакытка уктатып жана уйкудан тургуздук. Ошондой эле шаардын эли Аллах өлүктөрдү кайра тирилтүүсү акыйкат экендигине жана кыямат күнү анык экиндигине ишенүүлөрү үчүн аларды шаар элине билдирдик. Үңкүр ээлери шаар элине билинип алар жашап өтүшкөндөн кийин аларды кантип жерге беребиз дешип талашып кетишти. Алардын бир тобу: “Ошол үңкүргө аларды сактап турган бир ак сарай куралы. Алардын абалын Раббиси жакшы билет. Алардын мындай абалы Аллахтын алдында өзгөчө абал экендиги болуп турат” – деп айтышты. Сөздөрү өтүмдүү бирок илимдери жок жана туура нерсеге чакыра билбеген кишилер: “Алардын бул жерине аларды урматтоо үчүн жана алардын жерин эстеп туруу үчүн ибадат кылууга мечит курабыз” – деп чыгышты.

Алардын окуяларына баш оту менен кирип кеткендер: “Алар канчоо болушкан? – деп айтышат – алар үчөө ити менен төртөө болушкан” – деген санды айтышат. Ал эми кээ бирлери: “Алар бешөө, ити менен алтоо болушкан” – деп айтышат. Бул эки сөздү айткан адамдар эч кандай далили жок эле ойлоруна келгенин айтышты. Ал эми кээ бирлер: “Алар жетөө болушкан, ит сегизинчиси” – дешет. Эй, пайгамбар! “Раббим алардын канчоо болушканын жакшы билет жана Аллах билгизген аз гана адамдар да билишет” – деп айткын. Андыктан алар менен үңкүрдөгү адамдардын санын жана китеп ээлеринин башка маселелеринде өтө кирип талашпагын. Талашсаң да сага аян кабар болгон нерседе үстүртөн талашсаң болот. Китеп ээлеринен бир нерсе туурасында сурасаң майда-чүйдөсүнө чейин сураба. Анткени алар майда-чүйдөсүнө чейин билишпейт.

Оо, пайгамбар! Эртеңки күнү эмнени кыла турган болсоң, анда “Мен муну эртең кыламын” – деп айтпагын. Анткени аны эртеси кыласыңбы же андан бир нерсе жолтоо болуп кыла албай каласыңбы, сен аны билбейсиң. Бул ар бир мусулманга да тийиштүү буйрук.

Эгерде антип айтсаң, анда Аллахтын каалоосуна гана байлап мындай деп айткын: “Мен муну эртең Аллах кааласа кыламын”. Ошондой эле эгерде “Аллах кааласа” деген сөздү унутуп калсаң, анда мындай деп Раббиңди эстегин: “Раббим мени бул иштен да туура жолго багыттоосуна үмүт кыламын”.

Үңкүр ээлери үңкүрдө үч жүз тогуз жыл болушту.

Оо, пайгамбар! Алар үңкүрдө канча убакыт болгонун Аллах гана билет деп айткын. Биз алардын канча убакыт тургандыгы боюнча кабарын бердик. Аллах таала бул туурасында айткандан кийин эч ким өз оюн айта албайт. Асмандардагы жана жердеги кайып илимдин жана жаратылган нерселердин баары Аллахка таандык. Ал канчалык көп нерсени көрүп турарын айт! Ал бардык нерсени көрүп турат. Ал канчалык көп нерсени угуп турарын айт! Ал бардык нерсени угуп турат. Алардын иштерин колуна алган Аллахтан башка коргоочу жок. Ал Өзүнүн өкүмүндө эч кимди шериктеш кылбайт. Өкүм кылуу Анын Өзүнө гана таандык.

Оо, пайгамбар! Аллах сага Курандан аян кабарын берген аяттарды окугун жана аларды иш жүзүндө аткаргын. Анын сөздөрүндө эч кандай өзгөрүү болбойт. Анткени анын баары акыйкат жана баары адилеттүү. Аллахтан башка жалбарып кайрылууга эч ким жок. Андан башка менен коргоно турган да эч ким жок.

Эрте менен жана кечинде Раббисине ибадат кылып дуба кылган жана Аллахтан сурап дуба кылган адамдар менен дайыма бирге бол. Байлар менен жана чоң адамдар менен бирге отурууну каалап, ибадат кылган адамдарды карабай койбогун. Жүрөктөрүн мөөрлөп Бизди эстөөдөн бейкапар кылып койгон адамдарга баш ийбегин. Алар жаныңдан кедейлерди кетирип салууңду буйрушту жана Раббисине баш ийүүдөн напсиси каалаган нерсени ээрчүүнү өйдө коюшту. Алардын иш-аракеттери пайдасыз болду.

Оо, пайгамбар! Аллахты эстөөдөн жүрөктөрү капилетте калган адамдарга айткын: “Мен алып келген нерсе акыйкат. Ал Аллахтан келген. Мен өзүм ойлоп тапкан эмесмин. Силер мага ыймандууларды кууп жибер деп айткан сөзүңөргө жооп бербеймин. Кимиңер бул акыйкатка ыйман келтирүүнү кааласаңар, анда ыйман келтирсин. Ал сооп-сыйлыгына жеткенде сүйүнөт. Кимиңер каапырлыкты кааласаңар, анда каапыр боло берсин. Аны күтүп турган азапка түшкөндө анын жаны ооруйт. Чындыгында Биз каапырлыкты тандап өздөрүнө зулумдук кылган адамдарга дубалдар менен тосуп турган отту даярдап койдук. Алар андан качып кете алышпайт. Алар чаңкагандыктан суу сурашканда аларга кир толгон майга окшогон ысык ичимдик берилет. Аларга берилген ичимдик кандай жаман ичимдик! Ал чаңкоону кетирбейт. Кайрадан чаңкоону күчөтөт. Алардын терилерин күйгүзгөн оттун жалыны азайбайт. Алар түшкөн тозок жайы кандай жаман жай!

Аллахка ыйман келтирип жакшы иш-аракеттерди кылгандарга улуу сыйлыктар бар. Чындыгында Биз жакшы иш кылгандардын ишин текке кетирбейбиз. Алардын сыйлыктарын эч бир кемитбей толук кылып беребиз.

Ыйман келтирген жана жакшы иш-аракеттерди кылгандардын түбөлүк турган жайлары бейиш болот. Алардын үйлөрүнүн алдынан бейиштеги тунук дарыялары агып турат. Алар алтындан болгон билериктерди тагынышат жана жашыл жибектен калың-жука кийимдерди кийишет. Пардалар менен жасалган сөөрүлөрдө сүйөнүп олтурушат. Алардын сыйлыгы кандай жакшы сыйлык. Алар турган жана жашаган бейиш кандай жакшы жай.

О, пайгамбар! Аларга эки кишинин окуясын мисал катары айтып бер: “Бирөөсү каапыр, экинчиси ыймандуу эле. Каапырдын эки багы бар болчу. Ал эки бакты курма дарак менен тоскон элек. Анын ичине ар кандай бак-даракты жана эгин-зарды өстүрдүк.

Ал эки бак курмадан, жүзүмдөн жана эгинден толук түшүмдүү болуп кемитпей берип турган. Ал эки бакты суугаруу жеңил болуу үчүн ал экөөсүнүн ортосунан дарыя агыздык.

Бул эки бактын ээсинде мал-мүлктөрү жана башка мөмө-жемиштери көп эле. Ал ыймандуу шеригин азгырып таасир берүү үчүн ага мындай деп айтты: “Менде сага караганда мал-мүлкүм көп, сенден да кадырлуумун жана туугандарым да күчтүү”.

Каапыр адам бактарын ыймандуу шеригине көргөзүү үчүн аны менен багына кирди. Ал каапырлыгы жана суктануу менен өзүнө зулумдук кылып мындай деди: “Бул көрүп турган бактарды көрктөнтүп турган себептерди кылганым үчүн бактар эч качан куурап жок болбойт деп ойлоймун”.

Ошондой эле кыямат да болбойт. Бул жашоо ушинтип уланып тура берет деп ойлоймун. Эгерде кыямат болот дей турган болсок, анда кайра тирилгенимден кийин бул бактарымдан да жакшы сыйлыктарга жетсем керек. Мен бул дүйнөдө бай болгонум акыретте да бай болууга далил болот.

Ага анын ыймандуу шериги ал айткан сөздөрдөн кайтарып: “Сенин түпкү атаң Адамды топурактан жараткан Жаратуучуга каапыр болдуңбу? Ал сени бел суудан жаратып кийин эркек кылып койбодубу? Сенин дене-мүчөлөрүңдү түз кылып толук кылбадыбы? Бул нерселерди кылган Жаратуучу сени кайра тирүлтүүгө да Кудуреттүү.

Бирок мен сен айткан сөздү айтпаймын. Мен: “Ал Аллах менин Раббим. Бизге жакшылыктарын берген жакшылык Ээси. Ага cыйынууда эч кимди шерик кылбаймын” – деп айтамын.

Сен мени бала-чакасы аз жана жарды деп ойлосоң, багыңа кирген кезде: “Аллахтын каалаганы... Ким болсо да Аллахтын жардамы менен гана күч-кубатка ээ болот. Аллах каалаганын кылат жана Ал күчтүү” – деп айтпайт белең?

Аллах мага сенин багыңдан да жакшы сыйлыктарын берет деп үмүт кыламын. Сенин багыңа Аллах асмандан бир балээ жиберип койбосун. Ошондо эч бир өсүмдүк өспөгөн жана буттар тайган такыр жерге айланат.

Же болбосо жериңдин суусу кетип какыраган жерге айланып ал жерден эч качан сууга да жете албайсың. Суусу кеткен жер кургап жок болот.

Ошентип ыймандуу адам айткандай эле болду. Каапырдын багындагы мөмөлөрдү балээ каптады. Бакты тургузган жана жүзүмдүн шактары илинген устундар кулады. Акырында каапыр адам багын тургузууга кетирген күчү жана текке кеткен акчалары үчүн катуу кейип өкүнүп алаканын жайып отуруп калды. Ал: “Аттиң! Жалгыз Раббиме гана ыйман келтиргенимде кана! Сыйынуумда Ага эч кимди шерик кылбай сыйынганымда кана!” – деп айтып отурду.

Ал каапырга түшкөн балээни тоскон анын адамдары да болбоду. Ал убагында адамдары менен мактанып жаткан эле. Анын адамдары болгондо да Аллахтын жиберген балээсинен тосо алышпайт эле.

Мына ушундай абал Аллахтын жардам берген убагы. Ал Өзүнүн ыймандуу жакын адамдарына жакшы сыйлыктарды эселеп көбөйтүп берет. Ошондой эле аларга аягы жакшы бүткөн натыйжа берет.

Оо, пайгамбар! Бул дүйнөгө азгырылган адамдарга дүйнөнүн тез өтүп кетүүсүн мисал келтиргин. Бул дүйнөнүн мисалы Биз асмандан жаадырган жамгырдын суусу сыяктуу. Ал жамгыр суусу менен жерден ар кандай өсүмдүктөр өнүп чыгып бышып жетилет. Андан кийин өсүмдүктөр сынып майдаланып шамал аларды ар жакка учуруп жок кылат. Жер кайрадан өз абалына келет. Аллах бардык нерсеге Кудуреттүү. Аны эч нерсе алсыз кыла албайт. Ал каалаган нерсесин калтырат. Каалаган нерсесин жок кылат.

Мал-мүлк, бала-чака бул дүйнө жашоосунун кооздуктары. Аллах ыраазылыгы үчүн гана сарпталган мал-мүлк акыретте пайда берет. Аллахты ыраазы кылган иш-аракеттер жана сөздөр – сооптуулук жактан Аллахтын алдында бул дүйнөдөгү бардык кооздуктардан да жана адамга үмүт жараткан нерселерден да жакшыраак. Анткени дүйнө кооздуктары бүтүүчү, ал эми жакшылык иштердин жана сөздөрдүн сооптору Аллахтын алдында түбөлүк калуучу.

Биз тоолорду өз ордуларынан жылдырган күндү эстегин. Ошондо сен жерди андагы тоолор, бак-дарактар, имараттар жок болгону үчүн аны тегиз көрөсүң. Биз бардык макулуктарды жыйнайбыз. Алардын бирин да калтырдай тирилтебиз.

Адамдар Раббиңдин алдына сап-сап болуп келишет, Ал алардан сурак алат. Аларга айтылат: «Биз силерди абалкы жараткандай жалгыз, жылаңаяк, жылаңач жана сүннөткө отургузулбаган абалда келдиңер. Болбосо силер эч качан кайра тирилбейбиз жана Биз силерди кылган иштериңерден сурак алыш үчүн бир жерди жана убакытты белгилебейбиз деп ойлогонсуңар».

Кылган иштери жазылган китеп коюлат, кээ бирлери китебин оң тарабынан алса, кээ бирлери сол тарабынан алат. Эй, инсан! Андагы жазылган нерселерден каапырлардын коркунучка түшкөндөрүн көрөсүң. Анткени алар мурун каапырлык жана күнөөлөрдү кылышкандарын билишет. Алар: «Шорум куруду ай! Бул эмне деген китеп! Кылган иштерибиздин кичине-чоңуна карабай бүт баары бар го!» – дешет. Алар дүйнө жашоосунда кылган күнөөлөрдүн баарысы жазылганын көрүшөт. Эй, пайгамбар! Раббиң эч кимге зулум кылбайт. Эч кимди күнөөсүз жазалабайт. Моюн сунган адамдын сообунан эч бир нерсени кемитпейт.

Оо, Мухаммад! Эстечи, Биз периштелерге: «Адамга саламдашуу иретинде сажда кылгыла» – дегенде Раббисинин буйругуна моюн сунушуп баарысы ага сажда кылышты. Бир гана Иблис кылган жок. Ал жиндерден болчу. Периштелерден эмес эле. Ал сажда кылуудан текеберленип баш тартты, Раббисине моюн сунган жок. Эй, адамдар! Алар силерге душман болсо дагы Мени таштап, аны жана анын урпактарын өзүңөргө жакын дос тутуп жатасынарбы?! Залымдардын Аллахты жакын туткандын ордуна шайтанды дос тутканы кандай жаман иш!

Силер Менден башка дос туткандарыңар силерге эле окшогон кулдар. Мен асмандар менен жерди жаратканда аларды күбө кылган эмесмин. Алар таптакыр жок болчу. Жана аларды жаратып атканда башкаларын да күбө кылган эмесмин. Мен жалгыз Өзүм гана жараттым жана башкардым. Мен жиндер менен адамдардын адаштыруучу шайтандарынын эч бирин жардамчы да кылган эмесмин. Мен жардамчыларга муктаж эмесмин.

Оо, пайгамбар! Аларга эскерт, бул дүйнөдө Аллахка шерик кошкондорго кыяматта айтылат: «Кана, силер Мага шерик деп ойлогон шериктериме дуба кылгылачы? Балким алар силерге жардам беришер». Алар жалбарып дуба кылышат, бирок алар дубаларына жооп беришпейт, жардам да беришпейт. Биз алар менен кудайларынын ортосунда аларды бириктирген кыйратуучу жай кылдык, ал тозок оту.

Мушриктер тозокту көрүшкөндө жана ал жакка киришерин анык билишкенде, ал жерден качып кетүүгө жай таппай калышат.

Биз Мухаммадга түшүргөн бул Курандан алар сабак алуулары үчүн түрлүү-түрлүү мисалдарды баяндадык. Бирок адам, айрыкча каапыр чындыкты билбей туруп көп талашып тартышат.

Каапырлардын Мухаммадга Раббиси тараптан түшкөн нерсеге ыйман келтирүүсүнө, ошондой эле алар күнөөлөрү үчүн Аллахтан кечирим суроолоруна аларга толук түшүнүк жетпей калды деген нерсе тоскоол болгон жок. Аларга Куранда көптөгөн мисалдар айтылды, ачык-айкын далилдер келтирилди. Чындыгында аларды тоскон нерсе – мурунку коомдорго түшкөн азапты бизге дагы алып кел, убада кылган азапты көзүбүзгө көрсөт деп көктүк кылып талап кылгандары болду.

Биз пайгамбарлардан кимисин жибербейли, аларды моюн сунган жана ыйман келтиргендерге сүйүнчү кабарды, ал эми баш ийбеген жана каапырлык кылгандарга коркунуч кабарды жеткирүү үчүн жибергенбиз. Бирок алар адамдардын жүрөктөрүн туура жолго салууга эч кандай кудуретке ээ эмес. Аллахка каапырлык кылгандар келтирилген далилдердин ачыктыгына карабай пайгамбарлар менен талашып тартышат. Алар муну Мухаммадга түшкөн акыйкатты жалгандары менен жок кылуу үчүн кылышат. Ошондой эле алар Куранды жана коркутуу үчүн айтылган нерселерди азил-тамаша тутуп алышат.

Раббисинин аяттары эскерилгенде андагы айтылган азап тууралуу убадага көңүл бурбаган, андан сабак албаган жана бул дүйнөдө кылган каапырлыгына жана күнөөлөрүнө тообо кылууну унуткан адамдан да өткөн эч бир залым адам жок. Биз ушундай сыпаттагы адамдар Куранды түшүнбөшү үчүн жүрөктөрүнө тосмо жаап койдук. Кулактарын дүлөй кылдык, ошондуктан алар кабыл алып угушпайт. Эгерде аларды ыйманга чакырсаң, алардын жүрөктөрүндө тосмо, кулактарында дүлөйлүк болгон үчүн сен чакырган нерсеге эч качан жооп беришпейт.

Аны жалганга чыгаргандарга азапты тездетүүгө шашылбоосу үчүн Аллах пайгамбарына минтип айтты: «Эй, пайгамбар! Раббиң тобо кылган пенделерине Кечиримдүү. Ал ырайымдын Ээси, Анын ырайымдуулугу бардык нерсени өзүнө камтыйт. Күнөөкөрлөр, балким, тобо кылышар деп аларга мөөнөт бергени – бул Анын ырайымдуулугунан. Эгерде Аллах баш тарткандарды жазаласа, анда бул дүйнөдө эле аларды дароо азаптамак. Бирок Ал Кеңпейил, Ырайымдуу. Ошондуктан алар тобо кылышар деп азаптабай турду. Эгерде алар тобо кылышпаса, анда алар баш тартканы жана каапырлыгы үчүн жазасын ала турган белгилүү убактысы жана белгилүү жайы бар. Ошондо алар Аллахтан башка баш калкалаар эч кимди таппай калышат».

Биз силерге жакын жайгашкан Худ, Салих, Шуайбдын коомдору жашаган шаарлар сыяктуу каапыр шаарларды жок кылганбыз. Алар каапырлык жана күнөөлөрдү кылышып өздөрүнө өздөрү зулумдук кылышкан эле. Биз аларды жок кылууга атайын бир убакытты белгилегенбиз.

Оо, пайгамбар! Муса кызматчысы Юша ибну Нунга: «Эки деңиз кошулган жерге жеткенге чейин же болбосо узак жол жүрүп, илим үйрөнүш үчүн салих пендеге жолукканга чейин кете беремин»,– деп айтканын эстегин.

Ал экөөсү жол жүрүштү. Качан алар эки деңиздин кошулган жерине жеткенде жол азыкка деген балыгын унутуп коюшту. Аллах ал балыкты тирилтип, ал жер алдындагы жолдор менен суу жутпастан деңизди көздөй жол таап кетти.

Качан алар ал жерден өтүп кеткенде Муса кызматчысына: «Тамакты алып келчи, бул сапардан аябай чарчадык го»,– деп айтты.

Ал жигит: «Билесизби, аска таштын жанында баш калкалап отурганыбызда не болгонун? Мен сизге балыкка эмне болгонун айтам деп унутуп калыпмын. Муну сизге айтууну шайтан гана унуттурду. Ал балык тирилип, деңизди көздөй таң каларлык көрүнүштө жол таап кетти»,– деп айтты.

Муса кызматчысына айтты: «Биз көздөгөн нерсе – ошол! Ал салих пенде келген жердин белгиси». Ал экөөсү аска ташка алып бара турган жолдон адашып калбаш үчүн басып келген издерин кууп артка жөнөштү. Ал жерден ары балык кирген жайга барышат.

Качан алар балыкты жоготкон жерге келишкенде ал жерден биздин салих пенделерибизден болгон Кыдырды табышты. Биз ага Өз алдыбыздан ырайым көрсөткөнбүз жана адамдар билбеген илимдерди үйрөткөнбүз. Алар мына ушул окуяда камтылган.

Мусага ага кичипейилдик кылып: «Аллах сизге үйрөтүп акыйкатка жол көрсөткөн илимди мага да үйрөтүүңүз үчүн сизге ээрчисем болобу?» – деп айтты.

Кыдыр айтты: «Чындыгында сен менден көргөн илимге сабыр кыла албайсың. Анткени ал сендеги илимге төп келе бербейт.

Сен кээ бир иштерди көрүп, бирок анын туурасын билбей туруп кантип сабыр кылмак элең?! Анткени сен өз илимиңдин чегинде гана өкүм чыгарасың».

Муса айтты: «Кудай буйруса, сизден көргөн иштерге сабыр кылып моюн сунганымды көрөсүз. Мага буйруган бир дагы ишиңизде сизге каршы чыкпайм».

Кыдыр Мусага: «Эгер мени ээрчисең, анда кылган иштеримдин чоо-жайын сага өзүм чечмелеп бермейинче, көргөн нерселериң тууралуу менден эч нерсе сурабайсың»,– деп айтты.

Алар өз ара ушуга макулдашкандан кийин деңиз боюна жөнөштү. Жолдон бир кемеге туш келишти. Алар ал кемеге отурушту. Кыдырды сыйлап алардан жол акы да алышкан жок. Кийин Кыдыр кеменин бир тактайын жулуп аны тешип салды. Муса ага: «Ээлери бизди бекер алып кетип жатса, анан кемесин тешип салганыңыз эмнеси? Аларды чөктүрөйүң дедиңизби? Сиз өтө жаман иш жасадыңыз!» – деп айтты.

Кыдыр Мусага: «Сен менден көргөн нерсеңе сабыр кыла албайсың деп айттым эле го?» – деди.

Муса Кыдырга: «Сизге берген убадамды унутуп калганымды айып көрбөңүз. Бирге жүргөнүбүздө катуу мамиле кылып, кысымга ала көрбөңүз»,– деп айтты.

Кемеден түшкөндөн кийин деңиз бойлой басышты. Жолдон жаш балдар менен чогу ойноп жаткан бир баланы көрүп, аны өлтүрүп салды. Ошондо Муса ага: «Балагатка да жете элек күнөөсүз баланы эмнеге өлтүрдүңүз? Сиз өтө жаман иш кылдыңыз!» – деди.

Кызыр Мусага айтты: «Оо, Муса! Менин кылган иштериме сабырың жетпейт деп айттым элем го».

Муса (ага Аллахтын тынчтыгы болсун) мындай деди: «Мындан кийин дагы бир нерсе сурачу болсом, мени калтырыңыз. Анткени, мен эки жолу сизге каршы чыгып, мени жолдоштуктан ажырата турган чекке жеткирдим».

Андан ары жол жүрүшүп, бир шаардын жашоочуларына жолугушту. Алардан тамак сураганда тамак бермек түгүл, коноктобой да коюшту. Анан ошол шаардан кулайын деп турган бир дубалды көрүп, аны Кызыр оңдоп-түздөп тургузду. Ошондо Муса Кыдырга: «Эгер кааласаңыз, эмгегиңиздин акысын алсаңыз» – деди. Алар бизди коноктобой койгондуктан, биз да каражатка зарыл болуп турабыз.

Кызыр Мусага айтты: «Дубалды тургузганыбыз үчүн акы албай койгонума каршы болгонуң – экөөбүздүн ажырашуубузга негизги себеп болду. Эми, сен менин кылгандарымды көрүп, ага сабыр кыла албаган нерселерди сага чечмелеп берейин:

Мен сага тешүүгө каршы болгон кеме тууралуу айтсам, ал деңизде тиричилик кылган алсыз(кедей-кембагал)дардын кемеси болчу. Падыша зордук менен жарактуу кемелердин бардыгын тартып алып жаткан. Кембагалдардын кемесин да тартып албаш үчүн кемени тешип, жараксыз абалда көрсөтүүнү кааладым.

Ал эми сен мага эмнеге өлтүрдүңүз деп нааразы болгон жаш бала тууралуу айтсам, анын ата-энеси ыймандуу адамдар эле. Бирок ал бала Аллахтын илиминде каапыр болот деп жазылган. Эгер ал балагатка жетсе, анда ата-энесинин ага болгон ашыкча сүйүүсү, же ага болгон муктаждыктарынан улам, аларды каапырлыкка же чектен ашууга түрткү бериши мүмкүн деп кооптондук.

Анан Аллах ал экөөсүнө андан жакшы диндар, такыба, күнөөсү жок жана ата-энесине мээримдүү перзентке алмаштырып берүүсүн кааладык.

Ал эми сен мени жактырбай тургузган дубал болсо, ал биз барган шаардагы атасыз эки жетим баланыкы болчу. Ошол дубалдын астында атайын экөөнө арналып көмүлгөн байлык бар эле. Бул жаш жетимдердин атасы такыба адам болгон. Эй, Муса! Раббиң алар бойго жетип чоңоюгондо анын алдында көмүлгөн байлыкты табууларын каалады. Эгерде дубал азыр куласа, алардын байлыгы көрүнүп, жоголуп кетмек. Мына ушундай кылынганы – бул Раббиңдин аларга болгон мээримдүүлүгү. Муну мен өзүм билип кылган жокмун. Сен чыдап, сабыр кыла албаган нерселердин чечмелениши мына ушундай!».

Оо, пайгамбар! Мушриктер менен жөөттөр сени сынаш үчүн Зулкарнайн (эки мүйүз ээси) тууралуу окуяны сурашат. Айткын: «Мен силерге ал тууралуу айрым бир окуяларды айтып берейин. Балким андан сабак алып эсиңерге келерсиңер».

Биз ага жер бетинде бийликти жана көздөгөн максатына жетүү үчүн зарыл талаптарга байланышкан бардык нерсени бердик.

Анан ал Биз ага берген каражаттарды жана максатына жеткирген жолдорду пайдаланып батышты көздөй бет алды.

Ал (Зулкарнайн) жер бетинде жүрүп отуруп, жердин күн батыш тарабынын акырына чейин жетти. Ошондо ага күн кара балчыктуу ысык булакка батып бараткандай көрүндү. Ал күн баткан жерден каапыр элге жолукту. Ошондо Биз ага ыктыяр берип: «О, Зулкарнайн! Эгер сен кааласаң буларды өлтүрүп же башкача азапка сал, эгер кааласаң аларга жакшылык кыл» – деп айттык.

Зулкарнайн айтты: «Биз аларды Аллахка сыйынууга чакыргандан кийин кимиси Аллахка ширк кылып, андан кайтпай турган болсо, анда биз аны бул дүйнөдө өлүм менен жазалайбыз. Кийин кыяматта Раббисине кайтканда, аны оор жаза менен жазалайт.

Ал эми алардын кимиси Аллахка ыйман келтирсе, жакшылык иштерди кылса, анда ага бейиш болот. Бул анын Раббисине келтирген ыйманынын жана кылган жакшы иштеринин сыйлыгы. Биз ага Өз буйругубуздан кичипейилдик, жумшактыкты камтыган сөздөрдү айтабыз».

Андан соң ал башка жолго түшүп Күн чыгышты көздөй бет алды.

Ал жол жүрүп отуруп, күн чыккан тарапка жетип, күн бир элдин үстүнө тийип турганын көрдү. Ал элге Биз күндөн башка, тура турган үй, көлөкөлөй турган дарак жараткан эмес элек.

Зулкарнайндын чоо-жайы ушундай! Биздин илимибиз андагы болгон күч-кубатты жана бийликти өзүнө камтып алган.

Кийин батыш менен чыгыштын ортосундагы башка жолго түштү.

Ал жол жүрүп отуруп эки тоонун ортосунда жайгашкан анча чоң эмес ачык жерге жетти. Ал жерден башкалардын сөзүнө таптакыр түшүнбөгөн элге жолукту.

Алар айтышты: «Оо, Зулкарнайн! Чындыгында Яжуж-Мажуж (адам урпактарынан болгон эки чоң эл) жер бетине кыргын салып, ар кандай бузукулук иштерди жасап жатышат. Биз сага акы катары дунүйө, мал-мүлк чогултуп берели, а сен бизге алар менен ортобузду тоскон тосмо дубал кылып бербейсиңби?».

Зулкарнайн айтты: «Раббим мага ырыскы кылып берген байлык жана бийлик силер бере турган дүнүйө, мал-мүлккө караганда жакшыраак. Андан көрө кишилериңер, аспап-куралдарыңар менен мага жардам бергиле, мен силер менен алардын ортоңорго тосмо куруп берейин».

Темир сыныктарын алып келгиле! Алар алып келишип, эки тоонун ортосуна толтуруп жыйышты. Качан аларды тоо менен теңме-тең кылышканда жумушчуларга: «Эми бул темирлерге отту үйлөткүлө!» – деди. Темир сыныктары кыпкызыл болуп кызыганда айтты: «Эми эриген жезди алып келгиле, үстүнө куям».

Анан Яжуж-Мажуж тосмонун бийиктигинен анын үстүнө да чыга албай, анын бекемдигинен этек жагын теше да албай калышты.

Зулкарнайн айтты: «Бул тосмо – Раббимдин ырайымдуулугу. Ал Яжуж-Мажуж менен жер бетинде бузукулук кылуунун ортосун тосуп турат, аларга бузулук кылууга жол бербейт. Кыямат кайымдын алдында Аллах аларды чыгара турган убактысы келгенде аны жер менен бирдей кылып тегиздеп коёт. Яжуж-Мажуждун чыгуусу жөнүндө тосмонун жер менен бирдей кылып тегиздөөсүнө берген Аллахтын убадасы сөзсүз аткарылары анык».

Акыр заманда Биз кээ бир адамдарды бири-бирине аралаштырып, башаламан таштап коёбуз жана сурнай-керней тартылганда сурак алыш үчүн, сыйлык-жазаларын бериш үчүн жаратылган нерселердин баарын чогултабыз.

Биз каапырларга өз көзү менен тозокту ачык көрсөтөбүз.

Биз тозокту бул дүйнөдө Аллахтын эскертмесине көздөрү көр болгон каапырларга көрсөтөбүз. Анткени алардын көздөрүндө ал эскертмелерден тоскон тосмо болгон. Ошондуктан алар Аллахтын аяттарын кабыл алуу менен уга алышпайт.

Аллахка каапырлык кылгандар Менден башка периштелерден, пайгамбарлардан жана шайтандардан болгон кулдарымды кудай кылайын деп ойлоп жатышабы?! Чындыгында Биз каапырларга тозокту турак-жай кылып даярдап койдук.

Оо, пайгамбар! Айткын: «Оо, адамдар! Иштеринде эң чоң зыян тарткан адамдар тууралуу айтайынбы?».

Алар бул дүйнөдө кылган аракеттери кыямат күнү жокко чыкканын көрүшөт. Бирок алар жакшы аракеттерди кылып жатабыз, келечекте бул иш-аракеттерибиздин пайдасын көрөбүз деп ойлошкон. Аныгында анын тескериси болду.

Алар Раббисинин жалгыздыгын билдирген аяттарга, Ага жолугууга каапыр болушкандар. Алар каапырлык кылышканы себептүү кылган иш-аракеттери күйүп кетти. Кыяматта Аллахтын алдында алардын эч кандай кадыры болбойт.

Алар Аллахка каапырлык кылышканы үчүн, пайгамбарларымды жана түшкөн аяттарымды шылдың кылышканы үчүн тозокко кирүү – алар үчүн даярдалган жаза.

Ал эми Аллахка ыйман келтирип, жакшы иштерди кылгандарга сый-урмат катары бейиштердин эң бийик жери турак жай болот.

Ал жерде түбөлүк калышат, ал жактан көчүүнү каалашпайт. Анткени ага эч бир сыйлык тең келбейт.

Оо, пайгамбар! Айткын: «Чындыгында Раббимдин сөздөрү чексиз көп. Эгерде аны жазууда деңиз сыя катары колдонулса, анда Аллахтын сөздөрдү түгөнгүчө эле деңиздин суусу түгөнүп калмак. Эгер башка деңиздерди да алып келсек, алар дагы түгөнмөк».

Оо, пайгамбар! Айткын: «Мен силер сыяктуу эле адаммын. Мага “чыныгы кудайыңар жалгыз Кудай. Анын шериги жок. Ал – Аллах” деп вахий түштү. Кимде-ким Раббисине жолугуудан корксо, анда Анын шариятына ылайык иш-аракет кылсын, аны Аллах үчүн чын ыкластан аткарсын жана сыйынууда Ага эч кимди шерик кылбасын».

Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Бул Раббиңдин пендеси Закарияга болгон ырайымдуулугун эскерүү. Андан сабак алуу үчүн аны сага баяндайбыз.

Дуба тез кабыл болуусу үчүн Раббисине жашыруун дуба кылганын эсте.

Ал мындай деп айтты: “Оо, Раббим! Менин сөөктөрүм алсырап, чачымды ак басты. Мен Сага кылган дубамда бактысыз болбодум. Тескерисинче, менин ар бир кылган дубамды кабыл кылдың.

Туугандарым дүнүйө менен алек болушкандыктан алар мен өлгөндөн кийин диндин милдеттерин аткарбай коюуларынан коркомун, менин аялым төрөбөйт жана тукумсуз. Андыктан мага жардамчы боло турган Өзүң тараптан перзент бере көр.

Ал менден жана Якубдун үй-бүлөсүнөн пайгамбарлыкты мурас кылсын. Оо, Раббим! Аны дининде, кулк-мүнөзүндө жана илиминде башкалар андан ыраазы болгон адам кыла көр.

Аллах анын дубасын кабыл кылды жана аны мындай деп чакырды: “Эй, Закария! Биз сени кубанткан нерсени сага кабарлайбыз, дубаңды кабыл кылдык жана сага Яхья аттуу баланы бердик, бул ысымды буга чейин андан башка эч кимге ыйгарган эмеспиз.

Закария Аллахтын кудуретине таң калып мындай деди: «Аялым төрөбөйт жана тукумсуз, мен ал-күч кетип, картайып калдым, анан кантип балалуу болмок элем?!».

Периште мындай деп жооп берди: “Абал, сен айткандай аялың төрөбөйт, сен да картайып өмүрүңдүн аягына жетип, алдан-күчтөн тайдың. Бирок Раббиң мындай деп айтты: “Яхьяны төрөбөс энеден жана өмүрүнүн аягына жетип калган атадан Раббиңдин жаратуусу жеңил. Оо, Закария! Мен сени бул нерселерден алдын жараттым. Анда сен эскериле тургандай эч нерсе эмес элең. Анткени сен анда жок болчусуң”.

Закария (Аллахтын саламы болсун) мындай деп айтты: “Оо, Раббим! Периштелер мага сүйүнчүлөгөн нерсенин ишке ашуусун далилдеп, көңүлүмдү тынчтанткан мага бир белги бер” – деди. Аллах: «Сен сүйүнчүлөнгөн нерсенин ишке ашуусунун белгиси — сен эч себепсиз эле, ден соолугуң чың туруп эле, үч күн тилден каласың» – деди.

Ошентип Закария ибадатканадан элине чыгып, аларга: “Эртели-кеч Аллахты аруулагыла” – деп сөзү жок ишарат кылды.

Ошентип, анын баласы Яхья төрөлдү. Ал балагатка жеткенде ага: “Оо, Яхья! Тооратты олуттуулук менен бекем кармангын” – деп айттык. Ал жаш кезинде эле Биз ага түшүнүк, илим, олуттуулук жана чечкиндүүлүк бергенбиз.

Аны Бизден болгон ырайымга бөлөдүк жана аны күнөөлөрдөн тазаладык. Ал Аллахтын буйруктарын аткарган жана тыюуларынан тыйылган такыба эле.

Ал ата-энесин ыраазы кылып, аларга аяр мамиле жасаган, ар дайым жакшылык кылган, Аллахка жана аларга баш ийбей текеберленип, Раббисине же ата-энесине эч убакта күнөөкөр болгон эмес.

Ал төрөлгөн жана өлгөн күнү, бул жашоодон чыккан күнү жана Кыямат күнү кайра тириле турган күнү ага Аллахтын саламы жана тынчтыгы болсун. Бул үч баскыч адам өтө турган эң кооптуу баскычтар. Эгерде ал бул жайларда коопсуз болсо, анда ага башка жайларда коркунуч болбойт.

Оо, пайгамбар! Сага түшүрүлгөн Курандагы Мариямдын кабарын эстегин. Ал үйүнөн алыстап чыгыш тараптагы бир жерде адамдардан бөлүнүп жалгыз болгон.

Ал Раббисине ибадат кылып жаткан абалында элге көрүнбөш үчүн, өзүнчө бөлүнүп өзү үчүн тосмо жасап алган. Ошондо Биз ага Жебирейилди жибердик. Ал кадимки эле жаратылган адамдын кейпинде келди. Анын ниети жаман окшойт деп коркуп кетти.

Көркөм келбетте жаратылган адамдын сүрөтүндө ага карай бет алып келе жатканын көрүп Мариям: “Эй, киши! Мен сенден жамандык жетүүсүнөн Чексиз Мээримдүү Аллахтын коргоосун сураймын, эгер сен Аллахтан корккон такыба болсоң, анда сен Аллахтан коркуп жаман ишке барбайсың” – деп айтты.

Жебирейил периште: “Мен адам эмесмин. Мен болгону сага жакшы жана табияты таза, берекелүү наристе белек кылуу үчүн Раббиңдин сага жиберген элчисимин”.

Мариям таң калып: “Мага эркек да башка да жакындабаса жана менин боюмда бүткүдөй зынакор аял болбосом, анан кантип мен балалуу болмок элем” – дейт.

Жебирейил ага мындай деп айтты: “Туура, сен айткандай күйөө да жана башкасы да сага жолобогону анык, сен зынакор да эмессиң. Бирок сенин Раббиң мындай деп айтты: “Баланы атасыз жаратуу Мага жеңил. Андыктан сага берилген перзент Аллахтын кудуретине адамдар үчүн белги болуп калат жана Бизден сага жана ага ыйман келтиргендерге ырайым болот. Сенин бул балаңды жаратуу Сакталган Тагдыр китебинде жазылган Аллахтын буйруган тагдыры болду.

Периште үйлөгөндөн кийин боюнда болуп, адамдардан алыс болгон жерге кетти.

Анан анын толгоосу кыйнап, аны курма дарагынын өзөгүнө алып келди. Мариям (ага Аллахтын саламы болсун) ага: «Аттиң, бул күнгө чейин өлүп калсам кана! Мен тууралуу жаман ой болбостугу үчүн, эч бир эскерилбегендерден болсом кана!» – деди.

Бутунун астынан Иса Мариямга мындай деп кайрылды: “Кайгырба, Раббиң сенин астыңда иче турган суу арык кылды.

Курманын өзөгүн кармап туруп кыймылдатсаң, сага жаңы бышкан курмалар түшөт. Ошол замат курмалар күбүлүп түштү.

Жаңы бышкан курмадан же, суудан ич, балаң менен кубанычка батып, эч капаланба! Эгер адамдарга жолугуп калып, алар сенден бала тууралуу сурашса, аларга: «Раббим үчүн эч бир сөз сүйлөбөйм деп өзүмө-өзүм сөз бердим. Андыктан бүгүн эч кимге сүйлөбөймүн»,– деп жооп бер.

Мариям баласын көтөрүп алып элине келди. Эли аны жактырбай: «Оо, Мариям! Кайдагы бир атасы жок баланы алып келгениң өтө жийиркенерлик уят иш!» – дешти.

Оо, Харунга окшоп ибадат кылган карындашы! (Харун такыба адам болгон.) Сенин атаң да апаң да зынакор эмес болчу. Сен такыбалыгы менен белгилүү үй-бүлөдөнсүң. Анан кантип атасы жок баланы алып келдиң?!

Ал бешикте жаткан баласы Исаны жаңсап көрсөттү. Ошондо эл таң кала: «Бешикте жаткан бала менен кантип сүйлөшмөк элек?!» – деди.

Иса (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы болсун): «Чындыгында мен Аллахтын кулумун. Ал мага Инжилди берип, мени пайгамбар кылды.

Кайда барбайын мени адамдарга пайдалуу, берекелүү кылды. Ал мага өмүр өткүчө намаз окууну жана зекет берүүнү буйруду.

Ошондой эле энеме жакшы мамиле кылууну буйруду жана Ал мени ибадатта текеберленген, күнөөкөр болгондордон кылбады.

Мен туулган, өлгөн жана кыяматта кайра тирилген күндөрдө мага шайтан менен анын жан-жөкөрлөрүнөн коргоо болсун! Жалгыздыкта калган мына ушул үч жайда шайтан мага эч зыян келтирген жок».

Мына ушул сыпаттар таандык болгон адам – Иса пайгамбар. Бул айтылган сөз дагы Акыйкат Аллахтын сөзү. Иса тууралуу шектенип талашып тартышып адашкандардын айткан сөзү эмес.

Балалуу болуш Аллахка ылайык эмес! Ал мындан таза жана аруу! Эгер Ал бир нерсени кааласа, анда ага «бол!» деп айтып койгону эле жетиштүү, ал нерсе ошол замат сөзсүз ишке ашат. Ким ушундай болсо, анда ал балалуу болуштан аруу.

Чындыгында Аллах – менин Раббим жана баарыңардын Раббиңер! Ага гана чын ыкластан ибадат кылгыла! Мен силерге айткан нерсе – мына ушул Аллахтын ыраазылыгына жеткирген туура жол.

Кийин алар Иса тууралуу талашып тартышып отуруп, эл ичинде топторго бөлүнүп кетишти. Кээ бирлери ага ыйман келтирип, “ал пайгамбар” дешти, жөөттөргө окшогон башкалары ага каапырлык кылышты. Ошол сыяктуу кээ бир топтор “ал кудай” дешти. Башкалары болсо ал “кудайдын баласы” дешти. Аллах бул нерселерден аруу! Улуу кыямат күнүндө күбөлөр болгондо ал тууралуу талашып тартышкандарга азап болсун! Анткени ал күндө ар кандай көрүнүштөр, сурак жана жаза болот.

Ал күндө алар даана көрүшөт жана даана угушат. Ал кезде угушса дагы укканы пайда бербейт, көрүшсө дагы көргөнү пайда бербейт. Бирок залимдер бул дүйнөдө туура жолдон анык эле адашууда. Аларга акырет капыстан келгенге чейин зулумдук кылганын токтотмок турсун, эч даярдык көрүшпөйт.

Оо, пайгамбар! Адамдарга өкүнүч күндү эскерт! Пенделердин китептери ачылып, сурак берип бүткөндө жана ар бир адам кылган ишинин акыбетин көргөндө жамандык кылган адам кылган күнөөлөрүнө өкүнөт, жакшылык кылган адам көп ибадат кылбай калганына өкүнөт. Алар бул жашоодо дүйнөгө азгырылып, акыретке жеңил карап жана кыямат күнүнө ыйман келтиришкен эмес эле.

Чындыгында бүткүл жаратылыш жок болгондон кийин Биз Өзүбүз калабыз, жерди жана жер бетинде алар жок болуп Биз калгандан кийин андагы нерселерди Өзүбүз мураска алабыз. Биз аларга ээликке бергенбиз, аларга Өзүбүз каалагандай иш жүргүзгөнбүз. Эми алар сурак берип жаза-сыйлыгын алыш үчүн Бизге гана кайтат.

Оо, пайгамбар! Сага түшкөн Курандагы Ибрахим (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы болсун) тууралуу кабарды эстегин. Чындыгында ал өтө чынчыл жана Аллахтын аяттарына анык ишенген Аллах тараптан келген пайгамбар эле.

Ал атасы Азарга айтты: «Оо, атаке! Эмнеге Аллахтан башка кудайларга сыйынып жатасыз? Алар сиздин кылган дубаңызды да угушпайт, кылган ибадаттарыңызды да көрүшпөйт, сизди зыяндан коргоп, сизге пайда да келтире алышпайт го?.

Оо, атаке! Сизге келбеген нерсе мага вахий жолу аркылуу илим болуп келди. Мени ээрчисеңиз сизге туура жолду көргөзөм.

Оо, атаке! Шайтанга баш ийип сыйынбаңыз! Чындыгында шайтанды Адамга сажда кыл деп буйруганда, ал Чексиз Ырайымдуу болгон Аллахка каршы чыккан.

О, атаке! Эгер каапыр боюнча өлсөңүз, сизге Ырайымдуунун азабы болорунан корком. Анда шайтанды дос кылганыңыз үчүн азапта аны менен бирге болосуз.

Азар баласы Ибрахимге айтты: «Эй, Ибрахим! Сен мен сыйынган кудайларымдан баш тартып жатасыңбы? Эгерде кудайларымды сөккөнүңдү токтотпосоң, таш менен уруп өлтүрөм. Узак убакка чейин көзүмө көрүнбө, мага эч сүйлөбө, жаныма жакын жолобо!».

Ибрахим (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы болсун) атасына айтты: «Саламатта калыңыз! Мен сизге зыян келтирбейм. Раббимден сиз үчүн кечирим жана туура жол сурайм. Чындыгында Ал мага өтө Мээримдүү.

Мен силерди жана силер сыйынып жаткан Аллахтан башка кудайыңарды таштап кетем жана бир гана Раббиме дуба кылам жана Ага эч бир нерсени шерик кылбайм. Эгер Ага дуба кылсам, ал дубамды кабыл кылбай коюп, ал себептүү бактысыз болуп калбаймын деп үмүттөнөм».

Аларды жана алар сыйынган Аллахтан башка кудайларын таштап кеткенде ал жоготкон үй-бүлөсүнүн ордуна баласы Исхакты жана андан небереси Якубду бердик. Ал экөөнү тең пайгамбар кылдык.

Биз аларга пайгамбарлык менен бирге Өз ырайымыбыздан көптөгөн жакшылыктарды берип, аларга адамдар ар дайым мактоо сөздөрдү айта тургандай кылып койдук.

Оо, пайгамбар! Сага түшкөн Курандагы Муса тууралуу кабарды эсте. Чындыгында ал тандалган пенде жана элчи-пайгамбар болгон.

Биз Муса турган жерден алганда тоонун оң тарабынан аны чакырдык. Аллах ага сөзүн угузуш үчүн акырын үн менен чакырып аны Өзүнө жакындатты.

Муса өз Раббисинен дуба кылып сурагандыгы үчүн Биз ага Өз ырайымыбыз жана жакшылыгыбыз менен жооп катары бир тууганы Харунду пайгамбар кылып бердик.

Эй, пайгамбар! Сага түшүрүлгөн Курандагы Исмаилдин (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы болсун) кабарын эсте. Чындыгында ал убадасына бекем, кандай гана убада бербесин, аны сөзсүз аткарган элчи-пайгамбар эле.

Ал өз элине намаз окууну жана зекет берүүнү буйруган. Ал өз Раббисинин ыраазылыгына ээ болгон.

Оо, пайгамбар! Сага түшүрүлгөн Курандагы Идристин кабарын эстегин. Чындыгында ал аябай чынчыл жана Раббисинин аяттарын тастыктаган Аллахтын пайгамбарларынан эле.

Биз ага пайгамбарчылык берген себептүү анын кадырын көтөрдүк. Анын даражасы жогору болду.

Бул сүрөөдө эскерилген пайгамбарлар Закариядан баштап, Идрис пайгамбар менен аяктайт. Аллах Адам атанын урпактарынын кээ бирине жана Нух пайгамбар менен кемеге түшкөн адамдардын урпактарынын айрымдарына, ошондой эле Ибрахим менен Якубдун урпактарынын кээ бирине пайгамбарлыкты жакшылык кылып берди. Биз алардын кээ бирлерин туура жолго багыттап, Исламга киргиздик. Биз алардан адамдарды тандап, пайгамбар кылдык. Алар Аллахтын аяттары окулганын укканда, Аллахтан коркуп ыйлаган абалда сажда кылышат.

Бул тандалган пайгамбарлардан кийин жамандыкты ээрчиген жана туура жолдон адаштырган адамдар келген. Алар намазды Аллах талап кылгандай аткарбай калышты, зына жана башка напсилери каалаган күнөө иштерди кылгандыктан, алар жакында жамандыкка жана өкүнүчкө дуушар кылуучу тозокто болушат.

Ал эми ким кылган кемчилиги жана кош көңүлдүк кылгандыгы үчүн тообо кылып Аллахка ыйман келтирип, жакшы иштерди жасап, ушул сыпаттар менен сыпатталса, анда алар бейишке кирет. Алардын кичинеби, чоңбу жакшылык иштеринин соопторунан эч нерсеси кемибейт.

Ырайымдуу Аллах ыймандуу пенделерин түбөлүк кала турган бейиштерге киргизем деп кайыптан убада кылды. Алар аны көрбөсө дагы ага ыйман келтиришти. Аллахтын бейиш тууралуу убадасы кайып болсо дагы сөзсүз келет.

Алар ал жактан ашыкча жана бузуку сөздөрдү угушпайт. Тескерисинче, бири-бирине берген саламды жана периштелердин аларга айткан саламдарын гана угушат. Ал жайда алар каалаган тамак-аш эртели-кеч даяр турат.

Мына ушундай сыпаттарга ээ болгон бейишти буйруктарга баш ийген жана тыюуларды таштаган пенделерибизге мурас кылып беребиз.

Оо, Жебрейил! Мухаммадга айт: «Чындыгында периштелер өз билемдиги менен түшпөйт. Алар Аллахтын буйругу менен гана түшүшөт. Биз келечекте көрө турган акырет иштери, артта калтырган дүйнө иштери жана акырет менен дүйнөнүн ортосундагы иштер Аллахка гана таандык. Эй, пайгамбар! Раббиң эч бир нерсени унутпайт».

Ал асмандар менен жердин Жаратуучусу, Падышасы жана Башкаруучусу. Жана экөөсүнүн ортосундагылардын Жаратуучусу, Падышасы жана Башкаруучусу. Андыктан Ага гана сыйын! Ал Өзү гана сыйынууга татыктуу. Ага ибадат кылууда бекем тур! Сыйынууда шерик боло тургандай Ага теңдеш жок.

Кайра тирилүүнү жокко чыгарган каапыр адам шылдың кылып: «Эгер мен өлсөм, кийин экинчи жолу да кайра тирилип кабырдан чыгат бекенмин?!» — деп айтат.

Кайра тирилүүнү жокко чыгарган ошол адам ойлонбойбу, Биз аны мындан мурун эч нерсе эмес болгон кезинде жаратканбыз го?! Ал абалкы жаратууну экинчи жаратууга далил кылып жатат. Бирок Аллах үчүн экинчи жаратуу жеңил жана оңой.

Оо, пайгамбар! Раббиңе ант, Биз аларды адаштырган шайтандары менен кошо кабырларынан сөзсүз чыгарып, сурак майданына чогултабыз. Андан соң аларды кордолгон, чөгөлөгөн абалда тозоктун эшиктерине айдап барабыз.

Андан соң адашкан ар бир топтун арасынан баш ийбей аша чапкан башчыларын катуулук менен күчкө салып сууруп чыгабыз.

Анан Биз алардын кимиси тозокко кирүүгө жана анын ысыгынын азабына канчалык татыктуу экендигин жакшы билебиз.

Эй, адамдар! Силердин ар бириңер сөзсүз түрдө тозоктун үстүнө курулган Сырат көпүрөсү аркылуу өтөсүңөр. Бул өтүүңөр Аллах өкүм кылган кескин өкүм. Анын өкүмүн эч ким жокко чыгара албайт.

Андан соң Биз Сыраттан өтөөрдө Раббисинин буйруктарын аткарып, тыюуларын таштап, Андан корккондорду куткарып, ал эми залимдерди чөгөлөгөн абалда калтырабыз. Алар андан эч кайда кача алышпайт.

Биздин элчибизге түшкөн ачык-айкын аяттарыбыз адамдарга окулганда каапырлар мусулмандарга: «Кимибиздин жашаган, отурган, чогулган жайы жана жамааты жакшыраак? Силердикиби же биздикиби?» – деп айтышат.

Байлыктарынын көптүгүнө чиренип жаткан бул каапырлардан мурда булардан да байыраак, кийимдеринин кымбаттыгы жана дене-мүчөлөрүнүн сымбаттыгы жактан булардан да мыкты болгон канчалаган коомдорду кыйратып жок кылганбыз.

Оо, пайгамбар! Айткын: «Кимде-ким адашып, темселеп жүрсө, анын адашуусу дагы күч алыш үчүн Ырайымдуу Аллах аны тим коёт. Качан алар убада кылынган азаптын бул дүйнөдө эрте келгенин же кыяматта кечигип келгенин көрүшкөндө гана алар тараптынбы же мусулмандар тараптынбы кимисинин даражасы төмөнүрөөк, колдоочусу азыраак экенин билишет».

Аллах залимдерди күч алган адашууга таштаган болсо, ал эми ыйман келтирип туура жолго түшкөндөрдүн ыйманын, ибадатын көбөйтөт. Оо, пайгамбар! Түбөлүк бакытка жеткирген жакшылык иштер – сыйлык жана натыйжа жактан Аллахтын алдында пайдалуураак.

Оо, пайгамбар! Биздин далилдерибизге каапырлык кылып жана аларга азап болуусуна берген убадабызды четке кагып: “Эгерде мен өлүп кайра тирилсем, анда мага сөзсүз көптөгөн байлык жана бала-чака берилет” деп жаткан адамды көрбөйсүңбү?!

Эмне, ал сөзүн далил менен айткандай кайыпты билип алыптырбы?! Же Аллахтын алдында аны сөзсүз бейишке киргизет жана ага сөзсүз байлык, бала-чака берет деген келишими бар бекен?!

Ал ойлогондой эмес! Биз анын айткандарын жана кылгандарын жазып коёбуз. Жана жалган айткандыгы үчүн катуу азап тарттырабыз.

Биз аны жок кылгандан кийин анын байлыгы жана бала-чакасы Бизге мурас болот. Кыямат күнү алар бизге жалгыз мурда жыргап пайдаланган байлыгы жана бийлиги тартылып алынган абалда келишет.

Мушриктер өздөрүнө жардамчы жана колдоочу болот деп Аллахтан башка нерселерди кудай тутуп алышты.

Алар ойлогондой болбойт! Алар Аллахтан башка сыйынып жаткан кудайлары кыямат күнү алардын сыйынгандарын четке кагышат, алардан баш тартышат жана аларга душман болушат.

Оо, пайгамбар! Көрбөйсүңбү, чындыгында Биз шайтандарды жиберип, аларды каапырлардын үстүнөн башкартып койдук. Аларды күнөө кылууга жана Аллахтын дининен тосууга козутушат.

Оо, пайгамбар! Аллахтан аларды тезирээк кыйратуусун сурап шаштырба! Чындыгында Биз алардын өмүрүн тактык менен эсептеп койдук. Качан аларга берилген убакыт бүткөндө татыктуу жазасын беребиз.

О, пайгамбар! Кыямат күндү эсте, ал күндө Раббисинин буйругун аткарган, тыюусунан тыйылган такыбаларды ызат-сыйдын үстүнө чогултабыз.

Каапырларды болсо чаңкаган абалда тозокко алып барабыз.

Ал каапырлар бири-бирине шапаат кыла алышпайт. Бул дүйнөдө Аллахка жана пайгамбарларга ыйман келтирип Анын алдында убада алгандар гана шапаат кыла алышат.

Жөөттөр, христиандар жана кээ бир мушриктер: «Ырайымдуу Аллахтын баласы бар» – дешти.

Эй, ушул сөздү айтып жаткандар! Силер өтө коркунучтуу нерсени айттыңар.

Бул коркунучтуу сөздөн асмандар айрылып, жер жарылып, тоолор кулап бытырап кетчүдөй болуп турат.

Мына ушунун баарысы алар «Ырайымдуунун баласы бар» дегендери үчүн! Аллах бул нерседен аруу жана жогору.

Ырайымдуу Аллах бул нерседен аруу болгону үчүн Анын бала асыроосу туура эмес!

Чынында, асмандардагы бардык периштелер, адамдар жана жиндер кыямат күнү Раббисине моюн сунуп келишет

Аллах аларды толук билет жана алардын так эсебин алган. Алардын эч бир нерсеси Ага жашыруун эмес.

Алардын ар бири кыямат күнү эч бир колдоочусу жок, байлыгы жок жалгыз келет.

Чындыгында Аллахка ыйман келтирип жана Ал ыраазы болгон жакшы иштерди жасагандар үчүн Өзүнүн жана пенделердин аларга болгон сүйүүсүн жаратат.

Оо, пайгамбар! Чындыгында Биз бул Куранды тилиңе жеңил кылдык. Аны буйруктарды аткарган, тыюуларды таштаган такыбаларга куш кабар беришиң үчүн жана акыйкатка моюн сунбай текеберлик кылгандарды, аша чаап душмандык кылган адамдарды коркутуп-эскертүүң үчүн түшүрдүк.

Биз сенин коомуңдан мурун нечендеген коомдорду кыйратып жок кылганбыз. Сен бүгүн ал коомдордун бирөөсүн болсо да сездиңби?! Же алардын шыбыр эткен үндөрүн уктуңбу?! Аллах каалаган учурда алардын башына түшкөн нерсе башкалардын да башына түшүшү мүмкүн.

Таа-хаа. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Оо, пайгамбар! Биз сага бул Куранды коомуңдун сага ыйман келтирбей баш тартканына кейип өз жаныңды кыйнаш үчүн түшүргөн жокпуз.

Биз аны Аллахтан корккон адамдарга эскертме катары түшүрдүк.

Аны Жерди жараткан жана бийик асмандарды жараткан Аллах түшүрдү. Ал – ыйык Куран. Анткени ал Улуу Зат тараптан түшкөн.

Ал Ырайымдуу, Өзүнүн улуктугуна ылайык деңгээлде Аршка көтөрүлдү жана бийиктеди.

Жаратууда, ээлик кылууда жана башкарууда Асмандардагы, Жердеги жана топурак астындагы бардык жаратылгандар жалгыз Ага гана таандык.

Оо, пайгамбар! Сен үнүндү чыгарып же шыбырап сүйлөсөң да Аллах анын баарын билет. Ал сырларды жана андан да жашыруун болгон ичтеги ойлорду билет. Бул нерселердин эч бири Ага жашыруун эмес.

Ал – Аллах. Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Анын Өзүнө гана кемчиликсиз эң көркөм ысымдар таандык.

Оо, пайгамбар! Сага Имрандын уулу Мусанын кабары келди.

Ал жолдо баратып бир маалда отту көрүп, үй-бүлөсүнө: «Ушул жерде туруп тургула! Мен от көрдүм. Мүмкүн барып чок алып келермин же жолду көргөзгөн бирөө-жарымды табармын» – деди.

Ал отко жакын келгенде Аллах таала: «Оо, Муса!» – деп чакырды.

«Мен сенин Раббиңмин! Мени менен сырдашып сүйлөшүү үчүн бут кийимиңди чеч! Чындыгында сен ыйык Тува өрөөнүндөсүң.

Оо, Муса! Менин буйруктарымды жеткириш үчүн Биз сени тандадык. Эми Мен сага вахий кылган нерселерге кулак сал.

«Албетте Мен Аллахмын! Менден башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Мага гана сыйын жана Мени эстөө үчүн намазды толук аткар!

Ар бир жан кылган жакшы-жаман иштеринин сыйлык-жазасын алыш үчүн кыямат кайым сөзсүз келет жана болот. Мен анын убактысын жашырып койгом, аны эч бир макулук билбейт. Бирок пайгамбар айткан анын белгилерин билишет.

Сени ага ишенүүдөн жана жакшылык иштерди кылып ага даярдык көрүүдөн ага ишенбеген жана напсилери каалаган арам нерселерди ээрчиген каапырлар сени тосуп коюшпасын! Болбосо ал себептүү сен кыйроого учурайсың.

Оо, Муса! Оң колуңдагы эмне?».

Муса айтты: «Бул менин таягым. Басканда таянамын жана койлорума жалбырак күүп беремин. Мындан башка да пайдалары көп».

Аллах айтты: «Оо, Муса! Аны жерге ташта!».

Муса аны таштады эле, ал сойлогон чоң жыланга айланды.

Аллах Мусага айтты: «Таякты кайра ал! Анын жыланга айланганынан коркпо! Сен аны колуңа алганда Биз аны баштапкы абалына келтирип коёбуз».

Жана колуңду колтугуңа сал, ал ала оору эмес аппак нурдуу болуп чыгат. Бул сенин экинчи керемет белгиң болот.

Оо, Муса! Биз кудуретибизди жана сен Аллах тараптан жиберилген элчи экендигиңди билдирген улуу керемет-белгилерибизди көргөзүш үчүн Биз сага ушул эки белгини көргөздүк.

Оо, Муса! Фараонго бар! Чындыгында ал каапырлыкта жана баш ийбестикте чектен чыгып кетти.

Муса айтты: «Раббим! Ызаларга чыдаш үчүн, менин көкүрөгүмдү кенен кыл!

Иштеримди жеңил кыл!

Чечендик менен таза сүйлөөгө жөндөм бер!

Сенин буйруктарыңды жеткиргенде сөздөрүмдү түшүнүүлөрү үчүн.

Мага өз үй-бүлөмдөн иштериме жардам кылган жардамчы бер!

Имрандын уулу Харун бир тууганымды.

Ал себептүү белимди кубаттуу кыл.

Аны пайгамбарчылыкта мени менен шерик кыл!

Сени көп-көп аруулашыбыз үчүн.

Жана Сени көп-көп зикир кылышыбыз үчүн.

Чындыгында Сен бизди көрүп турасың. Биздин ишибиздин эч бири Сага жашыруун эмес».

Аллах айтты: «Оо, Муса! Биз сага сураганыңдын баарын бердик».

Биз сага мындан башка дагы жакшылыктарды кылганбыз.

Ошондо Биз Фараондун айла-амалынан сени сактаган нерселерди апаңдын көңүлүнө илхам кылдык.

Биз ага илхам кылган кезде ага буйрудук: «Ал төрөлгөндөн кийин аны сандыкка салып, аны дарыяга ташта. Кийин дарыя Биздин буйругубуз менен аны жээкке алып чыгат. Ошондо аны Менин жана анын душманы болгон Фараон таап алат». Мен сага Өзүм тараптан сүйүү тартууладым. Ошол себептен сени адамдар жакшы көрөт жана сен Биздин көз алдыбызда, коргообузда жана камкордугубузда тарбияланасың.

Ошондо эжең чыгып сандыктын артынан калбай ээрчип, аны алган адамдарга: «Силерге муну бага турган, эмизип тарбиялай турган адамды көргөзөйүнбү?» — деп жатты. Апаң кайгыдан арылып, кубануусу үчүн сени ага кайтарып, Биз сага жакшылык кылдык. Кийин бир коптту бир уруп өлтүрүп койдуң. Ошондо Биз сени жазадан куткарып калдык. Сен туш болгон бардык сыноолордон сени куткардык. Анан ал жактан кетип, Мадиян элинде бир нече жыл туруп калдың. Эй, Муса! Андан соң сени менен сүйлөшүү белгиленген убакытта бул жакка келдиң.

Мен сага вахий кылган нерсени адамдарга жеткириш үчүн сени пайгамбар кылып тандадык.

Оо, Муса! Бир тууганың Харун экөөңөр Аллахтын жалгыздыгын жана кудуреттүүлүгүн билдирген аят-белгилерибиз менен баргыла! Мага (динге) чакырууда жана Мени эскерүүдө алсыздык кылбагыла!

Фараонго баргыла! Чындыгында ал каапырлыкта жана баш ийбестикте чектен чыгып кетти.

Ага орой мамиле кылбай, сылык-сыпаа сөз айткыла! Балким ал эсине келип, Аллахтан коркуп тообо кылар.

Муса менен Харун (аларга Аллахтын саламаттыгы, тынтыгы болсун) айтты: «Чындыгында биз ага толук үгүт кыла электе эле жазалап баштоосунан же бизди өлтүрүп чектен чыгып зулумдук кылуусунан коркуп жатабыз».

Аллах аларга айтты: «Коркпогула! Мен силерди колдоп жана кубаттап силер менен бирге болом. Аны менен ортоңордо болгон нерсени угуп, көрүп турам».

Ага баргыла да: «Эй, Фараон! Чындыгында биз Раббиңдин элчилерибиз. Исраил урпактарын биз менен коё бер. Алардын балдарын өлтүрүп, аялдарын тирүү калтырып, аларды азаптаба. Биз сага Раббиң тараптан чынчыл экенибизди билдирген далилдер менен келдик. Ыйман келтиргендерге жана Аллахтын туура жолуна ээрчигендерге Аллахтын азабынан кутулуу болот!» – деп айткыла.

Чындыгында Аллах бизге вахий кылды: «Бул дүйнөдөгү жана акыреттеги азап — Аллахтын аяттарын жалганга чыгаргандарга жана пайгамбарлар алып келген нерселерден баш тарткандарга берилет».

Фараон алар алып келген нерсени четке кагып: «Эй, Муса! Силерди мага жиберди деп ойлоп жаткан Раббиңер ким?» – деп айтты.

Муса айтты: «Биздин Раббибиз бардык нерселерге өзүнө ылайык келбет-шекил берген жана бардык жаратылган нерселерди түпкү жаралган максаттарына багыттаган Зат».

Фараон айтты: «Каапырлыкта болгон мурунку элдерге эмне болгонун билесиңби?».

Муса Фараонго айтты: «Ал элдерге эмне болгондугунун илими Раббимдин алдындагы сакталган тагдыр китепте. Раббим ал тууралуу илимде адашкан эмес, эч нерсесин унуткан да эмес».

Ал Раббим силерге жерди жашоого ыңгайлуу кылып жайып берди, анда басууга ылайыктуу жолдорду кылып берди жана асмандан жамгыр суусун түшүрдү. Кийин ал суу менен ар түрдүү өсүмдүктөрдү чыгарды.

Оо, адамдар! Биз силерге чыгарган адал нерселерден жегиле жана мал-чарбаңарды баккыла! Чындыгында бул айтылган жакшылыктарда акыл ээлери үчүн Аллахтын жалгыздыгын жана кудуреттүүлүгүн билдирген далилдер бар.

Биз түпкү атаңар Адамды (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы болсун) жер топурагынан жараттык. Эгер өлсөңөр, анда силерди көмүп кайра ага кайтарабыз. Кийин кыямат күнү тирилтүү үчүн силерди андан кайра чыгарабыз.

Биз Фараонго тогуз аят-белгилерибиздин баарын көрсөттүк. Ал аларды көрүп туруп жалганга чыгарды жана Аллахка ыйман келтирүүгө жооп берүүдөн баш тартты.

Фараон айтты: «Эй, Муса! Сен сыйкырың менен бизди Мисирден чыгарып, андагы мүлккө ээ болоюн деп келдиңби?».

Оо, Муса! Албетте биз дагы сенин сыйкырыңа окшогон сыйкырды алып келе алабыз. Сен ортобузда бир убакытты белгиле жана белгилүү бир жерди айт. Ал жер биз дагы сен дагы калбай бара тургандай эки тараптын ортосундагы жер болсун.

Муса (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы болсун) Фараонго айтты: «Ортобуздагы убадалашкан убакыт майрам күн болсун. Анткени түш убака жакын адамдар майрамдаш үчүн чогулушат».

Фараон артка бурулган бойдон кетти. Барып айла-амалкерлерин топтоп, кийин белгиленген убакытта убадалашкан жерге жеңишке жетем деп келди.

Муса Фараондун сыйкырчыларына насаат кылып айтты: «Сак болгула! Адамдарды сыйкырлык менен алдап Аллахка жалган жалаа жаппагыла! Ал силерге Өз азабын жөнөтүп, түп-тамырыңар менен жок кылып коёт. Аллахка жалган жалаа жапкандар сөзсүз зыянга учурайт».

Сыйкырчылар Мусанын сөзүн укканда талашка түшүп калышты жана өз ара шыбырашып сүйлөшө башташты.

Кээ бир сыйкырчылар башкаларына шыбырап: «Чындыгында Муса менен Харун сыйкырчы. Алар сыйкырлары менен силерди Мисирден чыгарууну жана силердин жашооңордо тутунган бийик жолуңарды жок кылууну каалап жатышат.

Ишиңерге бекем болгула, талашып тартышпагыла, сапка тизилип алдыга баскыла, колуңардагы нерселерди баарыңар чогуу таштагыла! Бүгүн ким атаандашын жеңсе, анда ал көздөгөнүнө жетти».

Сыйкырчылар Мусага айтышты: «Эй, Муса! Экөөнүн бирөөсүн танда, сыйкыр көрсөтүүнү сен биринчи баштайсыңбы же биз биринчи баштайлыбы?».

Муса: «Жок, силер биринчи таштагыла!» – деди. Алар өздөрүндөгү нерселерди ташташканда, алардын таштаган аркандары жана таяктары сыйкырдан улам Мусага бат сойлогон жыландардай элес болуп көрүндү.

Муса алардын бул кылгандарынан сестенип кеткенин ичине жашырды.

Аллах Мусанын көңүлүн тынчтандырып мындай деди: «Сага элес болуп көрүнгөн нерселерден коркпо! Оо, Муса! Чындыгында сен жеңиш жана колдоо менен алардан бийиксиң».

Оң колуңдагы аса таякты ташта, ал жыланга айланып, алардын кылган сыйкырларын жутуп коёт. Алардын кылгандары сыйкырлуу айла-амалдан башка эч нерсе эмес. Сыйкырчы кайда болсо дагы максатына жетпейт.

Муса аса таягын таштаганда ал жыланга айланып, сыйкырчылардын кылгандарын жутуп койду. Ошондо сыйкырчылар Мусанын кылганы сыйкыр эмес экендигин жана бул Аллах тараптан гана болгондугун билишип Аллахка сажда кылышты. Алар: «Биз Муса менен Харундун Раббисине ыйман келтирдик. Ал бардык жаратылыштын Раббиси» – дешти.

Сыйкырчылардын ыйман келтиргендерин Фараон четке кагып, азап менен коркутуп: «Мен силерге уруксат бере электе эле Мусага ыйман келтирдиңерби?! Эй, сыйкырчылар! Көрсө, Муса силерге сыйкырды үйрөткөн башчыңар турбайбы?! Эми мен ар бириңердин колу-бутуңарды кайчылаштырып кесип, тирүүлөй курма дарагына асамын. Бул кылганыңар башкаларга сабак болот! Ошондо кимибиздин азабыбыз оор жана узак экенин анык билесиңер, менинби же Мусанын Раббисининби?!» – деди.

Сыйкырчылар Фараонго айтышты: «Эй, Фараон! Сага ээрчүүнү, бизге келген аят-белгилерге ээрчүүдөн жогору коё албайбыз жана бизди жараткан Аллахтан сени жогору коё албайбыз. Бизге эмне кылам десең ошону кыла бер! Сен бизге бул убактылуу дүйнөдө гана бийлик кыла аласың, жакында сенин да бийгилиң бүтөт.

Чындыгында биз Раббибизге ыйман келтирдик. Эми Андан каапырлык сыяктуу мурунку күнөөлөрүбүздү кечиришин жана сен бизди үйрөнүүгө, кылууга жана аны менен Мусаны жеңүүгө мажбурлаган сыйкырдын күнөөсүн кечиришин үмүт кылабыз. Аллахтын сыйлыгы сен бизге убада кылган нерсеңден да жакшы жана Анын жазасы сен бизди коркутуп жаткан азабыңдан да узак».

Чындыгында кыямат күнү Раббисине каапыр болуп келген адамдын акыбети ал түбөлүк кала турган тозок оту болот. Ал жактын азабынан кутулбастыгы үчүн ал өлбөйт жана жакшы жашоодо да жашабайт.

Ал эми кыямат күнү Раббисине ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылып келгендерге, мына ушундай улуу сыпаттарга ээ болгондорго бийик даражалар жана жогорку орундар бар.

Бул даражалар – түбөлүк бейиштер. Андагы хансарайлардын алдыларынан дарыялар агып турат, алар анда түбөлүк калышат. Бул айтылган сыйлык – каапырлыктан жана күнөөлөрдөн таза болгон адамдардын сыйлыгы.

Биз Мусага вахий кылдык: «Менин пенделерим менен эч кимге билинбей аманчылыкта Мисирден түндөп жолго чык жана деңизди таягың менен уруп, алар үчүн деңизде кургак жол кылып бер. Фараон жана анын жан-жөкөрлөрү силерге жетип алат деп кооптонбо жана деңизге чөгүп кетүүдөн да коркпо!».

Фараон аскерлери менен бирге алардын артынан түштү. Ошондо деңиз аны жана аскерлерин чөктүрдү. Алардын кандай чөккөндөрүн Аллах гана билет. Алардын баары чөгүп жок болушту. Муса жана аны менен болгондор гана аман калышты.

Фараон каапырлыкты элине кооз көргөзүп аларды адаштырды, жалгандык менен алдады жана аларды туура жолго баштаган жок.

Биз Исраил урпактарын Фараон менен анын аскерлеринен куткаргандан кийин аларга айттык: «Эй, Исраил урпактары! Биз силерди душманыңардан куткардык. Тур тоосунун жанында жайгашкан өрөөндүн оң тарабында Муса менен сүйлөшүүнү силерге убада кылдык. Биз силерге чөлдө бал сыяктуу шириндиктерди жана бөдөнөгө окшогон эти даамдуу кичине куштарды түшүрдүк».

Биз силерге ырыскы кылып берген адал тамак-аштарды жегиле! Бирок Биз адал кылганды таштап арам кылган нерселерге өтүп кетпегиле! Болбосо силерге Менин каарым түшөт. Кимге Менин каарым түшсө, анда ал кыйрап жок болот жана эки дүйнөдө бактысыз болот.

Чындыгында Мага тообо кылып, ыйман келтиргендерге жана жакшылык иштерди кылып, туура жолго түшкөндөргө Мен Кечиримдүүмүн.

Оо, Муса! Эмнеге элиңден шашылып, аларды артка калтырган бойдон алдыга озуп кеттиң?

Муса айтты: «Мына алар артымда келе жатышат, жетейин деп калышты. Сени ыраазы кылыш үчүн Сага шашылып элимден алдыга озуп кеттим».

Аллах айтты: «Сен артта калтырып кеткен элиңди Биз торпокко сыйынабы деп сынадык. Аларды ага сыйынууга Самирий чакырды. Ал аны менен аларды адаштырды».

Муса кайтып келгенче эли музоого сыйынып кеткен эле. Аларды көрүп ачууланып, алардын кылганына кайгырып мындай деди: «Эй, элим! Аллах силерге Тооратты түшүрөм, бейишке киргизем деп жакшынакай убада берген эле го?! Же убакыт ошончолук созулуп, унутуп калдыңарбы? Же бул кылганыңар себептүү силерге Раббиңердин каары түшүшүн, азабы келишин кааладыңарбы? Ошон үчүн мен силерге кайтып келгенче моюн сунууда бекем болобуз деген убадаңарды буздуңарбы?!».

Мусага эли айтты: «Эй, Муса! Биз сага берген убаданы өз ыктыярыбыз менен бузган жокпуз. Аргасыздан буздук. Биз Фараондун коомуна тийиштүү көптөгөн зер буюмдарды көтөрө чыккан элек. Кийин андан кутулуш үчүн аны бир чуңкурга таштадык. Биз чуңкурга ыргыткан сыяктуу эле Самирий да өзүндөгү Жебрейилдин атынын туягы баскан топуракты кошо ыргытты.

Самирий ал зергер буюмдардан Исраил урпактарына жансыз музоонун сөлөкөтүн жасап берди. Андан уйдун мөөрөгөнүндөй үн чыгат эле. Самирийдин кылган ишине азгырылгандар айтышты: «Мына ушул силердин жана Мусанын кудайы. Ал аны ушул жерге унутуп таштап кетиптир».

Мына ошол музоого азгырылып сыйынып кеткендер, ал музоо аларга сүйлөй албаганын, жооп кайтара албаганын, алардан жана башкалардан зыянды кетире албаганын, өзүнө жана башкаларга пайда бере албаганын көрбөй жатышабы?!

Муса аларга кайтып келгенге чейин Харун аларга айткан: «Алтындан куюлган музоонун сөлөкөтү жана андан мөөрөгөн үндүн угулганы — силердин ыймандууңарды каапырларыңардан айырмалаш үчүн гана болгон сыноо. Эй, элим! Чындыгында Раббиңер — ырайымдуулук Ээси. Ал силерге ар кандай пайда келтире алуучу, зыяндан коргоочу Зат. Андыктан жалгыз Ага сыйынууда мени ээрчигиле, буйругума баш ийип, Андан башкага сыйынганды токтоткула!».

Музоого сыйынып азгырылып кеткендер айтышты: «Муса бизге кайтып келгенге чейин биз ага сыйына беребиз».

Муса бир тууганы Харунга айтты: «Алардын Аллахтан башка музоого сыйынып адашкандарын көргөн кезде аларды кайтаруудан сени эмне токтотту.

Эмнеге аларды таштап мага келген жоксуң? Мен сени аларга башчы кылып дайындап кеткенимде менин буйругума каршы чыктыңбы?».

Муса бир тууганы Харундун кылганына кыжырланып анын сакалынан жана чачынан тартканда ал мага ырайым кыл дегендей: «Сакалымдан, чачымдан тартпачы. Чындыгында менин алар менен калганымдын себеби бар. Эгерде мен аларды өздөрүн эле таштап койчу болсом, алар бөлүнүп, чачырап кетишеби деп корктум. Ошондо сен мага аларды бөлдүң жана алар тууралуу мага айткан осуятыңды аткарбай койдуң демексиң».

Муса Самирийге айтты: «Эй, Самирий! Бул эмне кылганың? Муну кылышыңа эмне түрткү берди?».

Самирий Мусага айтты: «Мен алар көрбөгөн нерсени көрдүм. Мен Жебреилди ат үстүндө баратканын көрүп, анын аты баскан жерден бир ууч топурак алгам. Кийин аны зергер буюмдардан эритилип куюлган музоонун сөлөкөтүнө чачтым эле, ал музоонун сөлөкөтүнөн мөөрөгөн үн чыкты. Напсим дагы кылган ишимди кооз кылып көргөздү».

Муса Самирийге айтты: «Кеткин! Эми сен өмүрүң өткүчө «мага тийбегилечи, мен да тийбейм» деп кордукта жашап өтөсүң. Кыямат күнү сурак берип жана жазаланарыңа убада бар. Аллах бул убаданы эч качан бузбайт. Сен Аллахтан башка кудай деп сыйынып жаткан музооңду карачы? Биз аны ээригенче отко күйгүзөбүз. Анан эч нерсесин калтырбай деңизге чачып салабыз».

Эй, адамдар! Аллах гана силердин чыныгы кудайыңар. Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Ал бардык нерселерди Өз илими менен камтып алган. Жана Ага эч бир нерсенин илими жашыруун эмес.

Оо, пайгамбар! Сенин көңүлүңдү көтөрүш үчүн Биз сага Муса менен Фараондун жана алардын коомдорунун окуясын айтып бергенибиз сыяктуу сага мурунку пайгамбарлар менен коомдордун кабарларын да айтып беребиз. Биз сага адамдарды эскертиш үчүн Өз алдыбыздан Куранды бердик.

Ким сага түшкөн бул Курандан жүз бурса, ага ыйман келтирбесе жана андагы айтылгандарды аткарбаса, анда ал кыямат күнү оор күнөөлөрдү көтөргөн жана кыйноочу азапка татыктуу болгон абалда келет.

Алар ал азапта түбөлүк болушат. Кыяматта алар көтөргөн жүк кандай жаман!

Ал күнү кайра тирилтүү үчүн периште сур кернейин экинчи жолу тартат. Биз ошол күнү каапырлар акырет коркунучтарынын катаалдыгын көрүшкөндө өңдөрү жана көздөрү өзгөргөнүнөн көкмөк болуп калган кейипте чогултабыз.

Алар бири-бирине шыбырап айтышат: «Силер өлгөндөн кийинки абалда он күндөй эле турдуңар окшойт».

Биз алардын сыр кылып сүйлөшүп жаткандарын жакшы билебиз. Алардын эч бири бизге жашыруун эмес. Ошондо алардын акылдуурагы: «Силер өлгөндөн кийинки абалда бир эле күн турдуңар» – дейт.

Оо, пайгамбар! Алар сенден кыяматта тоолор кандай абалда болорун сурашат. Аларга айт: «Раббим тоолорду түбүнөн жулат жана аларды чаңдай сапырат.

Ал эми аларды көтөргөн Жерди эч кандай курулуштары жана өсүмдүктөрү жок тептегиз кылып таштайбыз.

Эй, назар салуучу! Сен жердин ушунчалык тегиздигинен андан эч кандай ийриликти, бийиктикти жана ойдуңду көрбөйсүң.

Ошол күнү адамдар сурак майданын көздөй жарчынын үнүн ээрчип жөнөшөт. Аны ээрчүүдөн аларды эч ким бурбайт. Ырайымдуунун урматы үчүн коркунучтан эч кандай үндөр чыкпай калат. Ал күнү шыбыраган үндөр гана угулат.

Ал улуу күндө Аллах шапаат кылууга уруксат бергендерге гана жана шапаат кылууда, сөзүнө ыраазы болгондорго гана шапаат берилип, ал шапаат ошолорго гана пайда берет.

Аллах кыяматтын качан болору сыяктуу адамдардын келечек иштерин да, алардын өтүп кеткен дүйнө иштерин да билет. Бардык пенделердин илими Аллахтын затын жана сыпаттарын камтый албайт.

Пенделердин жүздөрү эч качан өлбөгөн түбөлүк Тирүүгө жана пенделердин иштерин башкарып Туруучуга баш ийишет. Өзүн-өзү кыйроого туш кылып күнөөлөрдү көтөргөн адам кыйрады.

Ким Аллахка жана пайгамбарларына ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылган болсо, анда ал сыйлыгын толук алат. Ал өзү кылбаган күнөөсү үчүн азапталып же кылган жакшылык иштеринин сообу кемитилип зулумдук кылынат деп коркпойт.

Биз абалкылардын окуяларын түшүргөн сыяктуу бул Куранды таза араб тилинде түшүрдүк. Жана алар Аллахтан коркушсун же Курандан үлгү-насаат алышсын деген максатта анын ичинде коркутуп сестентүү сыяктуу эскертүүлөрдүн түрлөрүн баяндадык.

Аллах баарынан бийик, баарынан ыйык жана баарынан улук. Ал – бүткүл мүлк Ага гана таандык болгон Падыша. Ал Өзү Акыйкат, Анын сөзү да акыйкат. Аллах ар кандай нерслерге сыйынуучулар айтып жаткан сыпаттардан аруу. Оо, пайгамбар! Сага Жебрейил толук жеткирип бүтө электе эле Куранды аны менен кошо окуганга шашылба! Жана «Оо, Раббим! Мага үйрөткөн илимди көбөйткүн» – деп айт!

Биз мурун Адамга бул дарактан жебегин деп тыюу салып, анын акыры эмне болорун айтып осуят кылганбыз. Ал осуятты унутуп, ал дарактан жеп алды, ага сабыр кыла албады. Биз андан осуятыбызды бекем карманууга болгон туруктуулукту көрө албадык.

Оо, пайгамбар! Биз периштелерге: «Адамга саламдашып сажда кылгыла!» – деп айтканыбызды эстегин. Ошондо Иблистен башка баарысы сажда кылышты. Ал ошол кезде алар менен бирге эле, бирок алардан эмес болчу. Ал текеберленип сажда кылбай койду.

Биз айттык: «Оо, Адам! Чындыгында Иблис сага жана аялыңа душман. Ал силерди азгыруу менен өзүнө баш ийдирип аялың экөөңөрдү бейиштен чыгарып жибербесин. Ошондо сен машакат тартып кыйналып каласың».

Чындыгында сен бейиште ач калбайсың, Аллах сени тоюндурат. Жылаңач калбайсың, Ал Аллах сени кийиндирет.

Чаңкабайсың, Ал суусунуңду кандырат. Күндүн ысыгы өтпөйт, Ал сени күндүн ысыгынан калкалайт.

Шайтан Адамды азгырып мындай деди: «Мен сага бир даракты көргөзөйүнбү, ким андан жесе эч качан өлбөйт, түбөлүк тирүү жашайт жана түгөнгүс мүлккө ээ болот?!».

Ошондо Адам менен Хава жегенге тыйылган дарактан жеп алышты. Анан алардын жабылган авраттары ачылып калды. Ошондо алар бейиштеги дарактардын жалбырактарын үзүп авраттарын жаап башташты. Адам дарактан жебөөгө болгон Аллахтын буйругун аткарбай жана да ага уруксат болбогон ишти кылды.

Кийин Аллах аны тандап, тообосун кабыл кылды жана ага туура жолго түшүүгө ийгилик берди.

Аллах Адам менен Хавага айтты: «Экөөңөр Иблис менен кошо бейиштен түшкүлө! Эми ал силерге, силер ага душмансыңар. Эми силерге Менин жолума багыттаган жолдомо келсе жана силерден ким аны ээрчисе, аны аткарса жана андан бурулбаса, анда ал акыйкаттан адашпайт, акыретте азапталып бактысыз калбайт. Аллах аны сөзсүз бейишке киргизет».

Ал эми ким Менин эскертмемден баш тартып кабыл албаса, ага жооп бербесе, анда ага бул дүйнөдө жана кабырда тар жашоо болот жана кыямат күнү аны далилсиз жана сокур абалда сурак майданына алып барабыз.

Эскертмеден баш тарткан адам: «Оо, Раббим! Эмнеге мени сокур кылып тирилттиң? Дүйнөдө менин көзүм көрчү эле го?» – дейт.

Аллах ага жооп кылып айтты: «Сен дагы ушундай кылгансың, дүйнө жашоосунда сага Биздин аяттарыбыз келгенде, андан баш тартып, аларды таштагансың. Ошол сыяктуу эле сен дагы бүгүн азапта ташталасың».

Мына ушундай жаза менен Биз арам кылган напсинин кызыкчылыктарына берилип кеткендерди жана Раббиси тараптан келген ачык-айкын далилдерге ыйман келтирбегендерди жазалайбыз. Акыреттеги Аллахтын азабы – бул дүйнөдөгү жана кабырдагы тар жашоодон да коркунучтуу, оор жана түбөлүк.

Биз алардан мурун жок кылган көптөгөн коомдордун кабары белгилүү болгон жокпу?! Алар кыйраган коомдордун жашаган жайларында басып жүрүшөт го, алар дуушар болгон нерсенин белгилерин көрүп жатышат го?! Чындыгында ошол көптөгөн коомдордун кыйрап жок болушунда акыл ээлери үчүн үлгү-насааттар бар.

Оо, пайгамбар! Эгерде Раббиң тараптан “Аллах далил алып келбестен туруп эч кимди азаптабайт” деген сөз жана Анын алдында алар үчүн белгиленген мөөнөт болбогондо, анда алар татыктуу болгон азапты тездетмек.

Оо, пайгамбар! Сага карата жалган сыпаттарды айтып жаткан жалганчылардын сөздөрүнө сабыр кыл! Аллахтын алдындагы сен ыраазы болгон соопторго жетиш үчүн күн чыкканга чейинки багымдат намазында, күн батканга чейинки асыр намазында, түн убактыларындагы шам менен куптан намаздарында, күндүздүн биринчи тарабынан кийин күн төбөдөн оогондогу бешим намазында, күндүздүн экинчи тарабы бүткөндөн кийин шам намазында Раббиңе мактоолорду айтып аруула!

Биз сыноо максатта кээ бир жалганчылар үчүн кылган бул дүйнө жашоосунун кооздуктарынан болгон жыргалчылыктарга назар салба! Чындыгында Биз аларга кылган нерселер убактылуу. Ал эми сени ыраазы кылып убада кылган Раббиңдин сообу — бул дүйнөдө аларга берилген убактылуу жыргалчылыктардан жакшыраак жана түбөлүктүү.

Оо, пайгамбар! Үй-бүлөңдү намаз окууга буюр жана сен дагы аны аткарууга сабырдуу бол! Биз сенден өзүң жана башкалар үчүн ырыскы сурабайбыз. Сенин ырыскыңа Биз Өзүбүз кепилбиз. Бул дүйнөдөгү жана акыреттеги мактоого татыктуу акыбет –Аллахтан корккон, Анын буйруктарын аткарып, тыюуларын таштаган такыба адамдар үчүн.

Пайгамбарды жалганга чыгарган ал каапырлар: «Мухаммад бизге Раббиси тараптан анын чынчылдыгын жана пайгамбар экендигин далилдеген керемет алып келсе кана?!» — дешти. Ал жалганчыларга асмандан түшкөн мурунку китептерди тастыктаган Куран келди го?!

Эгер Биз пайгамбарды жалганга чыгарган ал жалганчыларды каапырлыктары жана баш ийбестиктери үчүн аларга пайгамбар жибергенге же китеп түшүргөнгө чейин эле азап жибергенибизде, анда алар кыяматта каапырлыктары үчүн кечирим сурап: «Оо, Раббибиз! Дүйнө жашоосунда бизге пайгамбар жибергениңде, Биз ага ыйман келтирип, Сенин азабың себептүү кордукка туш болгонго чейин ал алып келген аяттарга ээрчимекпиз го?!» – деп айтышмак.

Оо, пайгамбар! Ал жалганчыларга айт: «Баардыгыбыз Аллахтын көргөзгөнүн күтөлү. Силер дагы күткүлө! Жакында силер менен биздин кимибиз туура жолдо экендигинин сөзсүз билесиңер».

Адамдар кылган иштери үчүн Кыямат күнү бере турган сурактары жакындап калды. Бирок алар дүйнө менен алек болушканы үчүн акыреттен жүз буруп бейкапар жүрүшөт.

Раббиси тараптан аларга Курандан кандай гана сөз келбесин, алар андагы нерселерге көңүл бурушпай, пайда да алышпай оюнкарактык менен гана угушту.

Аны жүрөктөрү капилет болгон абалда угушту. Каапырлык кылган залимдер өз ара сырдашып: «Мына бу өзүн пайгамбармын деп жаткан адам силерден эч айырмасы жок силерге окшогон эле адам го?! Анын алып келгени сыйкыр. Эми силер анын өзүңөргө окшогон эле адам экенин жана анын алып келгени сыйкыр экенин билип туруп аны ээрчийсиңерби?!» – деп сүйлөшкөн сөздөрүн жашырышты.

Пайгамбар айтты: «Раббим силер жашырган сөздү билет. Ал асмандар менен жердеги айтылган сөздөрдүн баарысын билет. Ал пенделеринин сөздөрүн Угуучу, алардын кылган иш-аракеттерин Билүүчү. Ал аларга кылган иштери үчүн сыйлыгын же жазасын берет».

Тескерисинче, алар Мухаммад алып келген нерсеге шектенип аны бирде: «Чечмелениши жок башаламан түштөр» – десе, бирде: «Жок! Эч кандай негизи жок өзү эле ойлоп тапкан нерсе» – дешти. Ал эми кээде: «Ал акын. Эгер ал айтып жаткан сөзүндө чынчыл болсо, анда абалкы пайгамбарлар алып келгендей керемет алып келсинчи. Алар Мусанын аса таягы, Салихтин төөсү өңдүү кереметтерди алып келишкен» – дешти.

Бул сурап жаткандардан алдын өткөн бир дагы шаардын элдери ушундай аят-белгилерди алып келүүнү сурашканда аларга сураганындай алып келингенде да ыйман келтирген эмес. Алар тескерисинче аны жалганга чыгарышкан, ошондо Биз аларды кыйраттык. Эми ушулар ыйман келтиришмек беле?!

Оо, пайгамбар! Биз сага чейин адамзаттан эркектерди гана пайгамбар кылып жиберип, аларга вахий түшүргөнбүз. Биз аларга периштелерди жиберген эмеспиз. Эгерде муну билбесеңер, анда силерден мурунку Китеп ээлеринен сурагыла.

Биз аларга жиберген пайгамбарларды тамак-аш жебеген денелүү адамдардан кылган жокпуз. Алар дагы башкалар сыяктуу тамак жешет. Жана алар бул дүйнөдө өлбөй түбөлүк калышпайт.

Кийин Биз пайгамбарларга берген убадабызды аткарып, аларды жана ыймандуулардан Өзүбүз каалагандарды кыйроодон куткардык. Жана Аллахка каапырлык кылып чектен чыккандарды жана күнөө кылгандарды кыйратып жок кылдык.

Биз силерге Куранды түшүрдүк. Анын ичинде силердин кадырыңар, сыймыгыңар бар, эгер ага ишенген болсоңор жана андагы айтылгандарды аткарган болсоңор. Ага акыл жүгүртпөйсүңөрбү, ага ыйман келтирүүгө шашылып, андагы келгендерди аткарбайсыңарбы?!

Каапырлык кылып зулумдук кылышканы үчүн Биз нечендеген шаарларды жок кылдык жана алардан кийин башка коомдорду жараттык.

Кыйроого учураган адамдар түп-орду менен жок кылуучу азабыбызды көрөр замат шаардан далбастап качып жөнөштү.

«Качпагыла! Ырахаттанып көңүл ачкан абалыңарга жана үйүңөргө кайткыла! Балким бирөө жарым силердин дүнүйөңөрдөн бир нерсе сурайт чыгар» – деп какшыктап чакырышат.

Күнөөлөрүн моюнга алган ал залимдар айтышты: «Эми өлдүк! Эми кыйрадык! Чындыгында биз Аллахка каапырлык кылган залимдерден болуппуз».

Биз аларды орулган чөп сыяктуу кыймылсыз өлүктөргө айлантканга чейин алар кылган күнөөлөрүн моюнга алышып, кыйрадык деп кыйкырык салган чакырыктарын кайталай беришти.

Биз Асман менен Жерди жана ал экөөнүн оросундагы нерселерди жөн эле оюн үчүн жараткан жокпуз. Биз ал экөөсүн Өзүбүздүн кудуретибизди көрсөтүш үчүн жараттык.

Эгерде Биз бирөөнү аял кылууну же бала кылууну каалаганыбызда, анда Өзүбүздүн алдыбыздан эле кылып алмакпыз. Бирок Биз мындан аруу болгонубуз үчүн аны кылган жокпуз.

Тескерисинче, Биз пайгамбарыбызга вахий кылган акыйкатты каапырлардын жалганынын үстүнө таштайбыз, ал аны жок кылат. Ошентип алардын жалганы жок болот. Эй, Аллахтын аялы жана баласы бар деп айткандар! Аллахка ылайык келбеген сыпаттарды Ага таңуулаганыңар үчүн силерге кыйроо болсун!

Асмандар менен жердин мүлкү жалгыз Аллахка гана таандык. Анын алдындагы периштелер Ага сыйынуудан текеберленишпейт жана чарчашпайт.

Алар Аллахты ар дайым аруулашат жана андан тажашпайт.

Бирок мушриктер Аллахтан башкаларды кудай кылып алышты. Алар өлүктөрдү да тирилте алышпайт. Анан алар ушуну да кыла албагандарга кантип сыйынып жатышат?!

Эгерде асмандар менен жерде башка кудайлар болгондо, анда "кудайлар" бийлик талашып, асмандар менен жер кыйрап калмак. Бирок, жагдай мындай эмес. Арштын Раббиси болгон Аллах мушриктердин Анын шериги бар деген (жалган) сыпаттоосунан таза, аруу.

Аллах Өзү жалгыз бийлик кылат жана Өзү чечет. Ал тагдыр кылган жана чечим чыгарган нерселерде эч ким Андан сурабайт. Тескерисинче, ал пенделеринен иш-аракеттери үчүн сурак алат жана аларга сыйлыгын же жазасын берет.

Бирок алар Аллахтан башкаларды кудай кылып алышты. Оо, пайгамбар! Мушриктерге айт: «Алар сыйынууга татыктуу экендигине далилиңерди алып келгилечи! Мына мага түшкөн китеп жана пайгамбарларга түшкөн китептер. Силер мындан эч кандай далил таппайсыңар». Тескерисинче, мушриктердин көпчүлүгү наадандыкка жана сокур ээрчүүгө таянат. Алар акыйкатты кабыл алуудан жүз бурушкан.

Оо, пайгамбар! Биз сенден мурун жиберген ар бир пайгамбарга: «Менден башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Жалгыз Мага сыйынгыла жана эч нерсени шерик кылбагыла!» – деп вахий кылганбыз.

Мушриктер: «Аллах периштелерди Өзүнө кыз кылып алды» – дешти. Аллах алардын айткан жалгандарынан аруу жана ыйык. Тескерисинче, периштелер Аллахка жакын жана Анын урматтуу кулдары.

Алар Раббисинен мурун сүйлөшпөйт, аларга буйрук берилмейин унчугушпайт, Анын буйруктарын аткарышат жана Анын буйруктарына каршы чыгышпайт.

Ал алардын өткөн жана келечек иштерин билет. Өзү ыраазы болуп уруксат бергендерге гана шапаат сурай алышат. Алар Аллахтан коркуп сактанышат жана Анын буйрук-тыюуларына каршы чыгышпайт.

Мисал катары айтсак, эгерде периштелерден кимиси: «Мен Аллахтан башка кудаймын» – деп айткан болсо, Биз аны ушул сөзү үчүн кыямат күнү жаза катары түбөлүк тозок менен азаптайбыз.Жана ушундай жаза менен каапырлык жана ширк кылган залимдерди да жазалайбыз.

Аллахка каапырлык кылышкандар билишпейби, мурда Асмандар менен Жер бири-бирине жабышып турат эле, ортосунда жамгыр жаай тургандай да боштук жок болчу. Кийин Биз ал экөөсүн бөлүп, Асмандан жерге түшкөн суудан бардык жандыктарды жана өсүмдүктөрдү жараттык. Алар мындан сабак алышпайбы жана жалгыз Аллахка ыйман келтиришпейби?!

Жер өз бетиндегилерди силкибеш үчүн Биз анын үстүнө бекем тоолорду жараттык. Жана анын үстүндө кенен жолдорду кылдык. Балким алар сапарга чыгышканда ошолор аркылуу көздөгөн жерлерине жол таап барышат.

Биз асманды урап калбагыдай кылып, шып сыяктуу устунсуз жараттык. Ошондой эле сөздөрдү угуп уурдабай тургандай коргоп койдук. Ал эми мушриктер асмандагы Күн жана Ай сыяктуу аят-белгилерди көрүп сабак алышпастан жүз үйрүштү.

Аллах жалгыз Өзү түндү эс алуу үчүн, күндүздү тиричилик кылыш үчүн жаратты. Ал эми Күндү күндүздүн белгиси кылды, Айды түндүн белгиси кылды. Күн дагы, Ай дагы өзүнө тийиштүү орбитада жылып жүрөт. Алар андан бурулуп да, ооп да кетишпейт.

Оо, пайгамбар! Биз сенден мурун эч бир адамды бул жашоодо түбөлүк жашай турган кылбадык. Бул жашоодо ажалың жетип сен өлүп, ал эми алар сенден кийин да түбөлүк тирүү калышат бекен?! Андай болбойт!

Ар бир жан, ал ыймандуу болобу же каапыр болобу, бул дүйнөдө өлүмдү татат. Оо, адамдар! Биз силерди бул дүйнө жашоосунда диний милдеттер, жакшылыктар, кыйынчылыктар менен сынайбыз, өлгөнүңөрдөн кийин Бизге гана кайтасыңар. Ошондо Биз силерди кылган иштериңерге жараша сыйлык же жазаңарды беребиз.

Оо, пайгамбар! Мушриктер сени көрүшкөндө какшыктап шылдыңдашып, жактоочуларына сени жаман көргөзүп: «Силер сыйынган кудайларыңарды сөгүп жаткан адам ушулбу?» – деп айтышат. Алар сени шылдыңдоо менен Аллах аларга түшүргөн Куранды жокко чыгарууда жана аларга берген жакшылыктарга шүгүрсүз кесир болууда. Алар бардык жамандыктарды өзүдөрүнө жыйнагандыгы үчүн айыптоого татыктуу!

Адам табиятынан шашкалак. Ал убагы келе электе эле эртерээк болсо экен деп шаштырат. Мушриктердин да азапты шаштыруусу да ушуга кирет. Эй, Менин азабымды шаштыргандар! Силер шаштырган нерсени жакында көргөзөм. Силер аны эртелет деп шаштырбагыла!

Кайра тирилүүнү жокко чыгарган каапырлар шаштырышып: «Эй, мусулмандар! Эгер силер анык болот деп айтып жаткан нерсеңерде чынчыл болсоңор, жанагы бизге убада кылып жаткан кайра тирилүү качан болот?» – деп айтышат.

Кайра тирилүүнү четке каккан каапырлар жүздөрүнөн жана жондорунан тозок отун тосо албай калганда, аларды азаптан коргой турган колдоочу жок экенин анык билишкенде, азапты анчалык шаштырышмак эмес.

Алар азаптала турган бул тозок оту аларга убакыты анык айтылып келбейт. Тескерисинче, капысынан келет. Ошондо алар аны артка кайтара алышпайт жана алар тооба кылып, ырайымга жетип алышсын деп артка кечиктирилип да коюлбайт.

Оо, пайгамбар! Элиңдин сени шылдыңдаганы жаңылык эмес. Сенден мурунку пайгамбарлар да шылдыңга кабылышкан. Ошондо аларды шылдыңдаган каапырларды азап курчады. Анткени пайгамбарлары аларды бул дүйнөдө азап менен коркутуп-эскертишкенде аны шылдыңга алышкан эле.

Оо, пайгамбар! Мына ошол азапты шаштырып жаткандарга: «Ырайымдуу Аллах тарабынан күндүзү же түнүбү силерге азап түшүрүп, жок кылууну кааласа, андан силерди ким куткара алат?» – деп айткын. Тескерисинче, алар Раббисинин айткан насааттарын же далилдерин эске алуудан жүз бурушту жана наадандыктан улам аларга ой жүгүртүшпөдү.

Же аларды Биздин азабыбыздан коргой турган кудайлары барбы? Алар өздөрүнө да жардам бере алышпайт, пайда да, зыян да келтире алышпайт. Өзүнө жардам бере албаган кантип башкаларга жардам берсин?! Ошондой эле алар Биздин азабыбыздан да коргой алышпайт.

Биз ал каапырларга жана алардын ата-бабаларына аларды акырындык менен жазалаш үчүн Өз жакшылыктарыбызды кенен кылып бердик. Ошентип алардын заманы созулуп, азгырылып кетишти жана каапырлыктан кайтыштады. Биздин (сыноо үчүн берген) жакшылыктарыбызга азгырылгандар, азабыбызды шаштыргандар Биз элдерди баш ийдирип, үстөмдүк кылып алардын жерин ар тараптан кыскартып жатканыбызды көрбөй жатабы?! Башкаларга түшкөн азап алардын да башына түшө электе мындан сабак алышпайбы?! Алар жеңишке жеткендер эмес, алар жеңилгендер.

Оо, пайгамбар! Айткын: «Эй, адамдар! Мага Раббим түшүргөн вахий менен силерди Аллахтын азабынан коркутам. Бирок акыйкатка дүлөй болгон адамдарды Аллахтын азабынан коркутуп акыйкатка чакырса да алар аны кабыл алуу менен угушпайт».

Оо, пайгамбар! Эгерде азапты шаштырып жаткандарга Раббиңдин бир аз эле азабы жеткен болсо, алар ошол кезде: «Курудук ай! Эми өлдүк! Чындыгында биз Аллахка ширк кылып жана Мухаммад (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы жана мактоо дубасы болсун) алып келгенди жалганга чыгарып залимдерден болдук» — дешмек.

Биз кыямат күнү адамдардын иш-аракеттерин өлчөгөнгө адилеттүү таразаларды орнотобуз. Ал күндө эч бир адамга сооптору кемитилип же күнөөлөрү көбөйтүлүп зулумдук кылынбайт. Эгер тартылган нерсе сары кычынын данынчалык кичине болсо дагы аны алып келебиз. Биз пенделерибиздин иш-аракеттерин эсептөөгө жетиштүүбүз.

Биз Муса менен Харунга Тооратты бердик. Ал акыйкат менен жалганды, адал менен арамды ажыратуучу, ага ыйман келтиргендерге туура жол жана Раббисинен корккондорго эскертме.

Алар Раббисинин жазасынан корккондор, Аны көрүшпөсө дагы ыйман келтиргендер жана кыямат кайымдан корккондор.

Мухаммадга (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы жана мактоо дубасы болсун) түшкөн бул Куран үлгү-насаат алам дегендер үчүн эскертме жана көп-пайдалуу, берекелүү китеп. Силер буга карабастан четке кагасыңарбы?! Андагы келгендерди моюнга албай жана иш жүзүндө аткарбай коёсуңарбы?!

Биз Ибрахимге кичинесинде коомуна каршы далилдерди бергенбиз жана Биз аны билгенбиз. Ошондой эле ал коомуна каршы колдонгон далилдердин Биз татыктуу деп эсептегендерди гана бердик.

Бир кезде ал атасы Азарга жана коомуна айтты: «Силер өз колуңар менен жасап алып сыйынып жаткан бул айкелдер эмне?».

Ага коому айтты: «Ата-бабаларыбыз аларга сыйынышкан. Биз дагы аларга ээрчип сыйынып жатабыз».

Ибрахим аларга айтты: «Эй, сокур ээрчүүчүлөр! Силер да, ата-бабаларыңар да акыйкат жолдон анык адашуудасыңар".

Коому ага айтты: «Сен бул сөзүңдү чындап айтып жатасыңбы же тамашалаппы?».

Ибрахим айтты: «Тамашасы жок чындап айтып жатам. Силердин Раббиңер — Ал Асмандар менен Жерди мурун болбогондой көрүнүштө жараткан Раббиси. Ал силердин жана Асмандар менен Жердин Раббиси экенине күбөгө өткөндөрдөнмүн. Силердин айкел-буттарыңардын мында эч кандай тиешеси жок».

Ибрахим коомуна угузбай өзүнчө: «Аллахка ант! Силер майрамга кеткенде айкелдериңерди силерге жакпагандай бир нерсе кыламын» – деди.

Анан Ибрахим алардын айкел-буттарын майдалап талкалап салды. Бирок алар кайтып келишкенде, аларды ким талкалаганын сурашсын деген ниетте чоңуна тийген жок.

Качан алар кайтып келип, айкел-буттары талкаланганын көргөндө бири-биринен сурашты: «Биздин кудайларыбызды ким талкалады? Чындыгында аларды талкалаган адам анык зулум экен. Анткени ал улуктап ыйык тутууга татыктуу болгон нерсеге шек келтирди».

Кээ бирлери айтышты: «Ибрахим деген жаш жигит аларды жамандап,айыптап жүргөнүн укканбыз. Балким ошол талкалаган болуш керек».

Алардын башчысы айтты: «Ибрахимди адамдар күбө болуп көрө турган жерге алып келгиле. Алар анын кылганын мойнуна алганына күбө болушсун. Ал кылганын мойнуна алса, аны өзүнө каршы далил кыласыңар».

Алар Ибрахимди алып келип андан сурашты: «Эй, Ибрахим! Биздин айкел-буттарыбызга мындай маскара ишти сен кылдыңбы?».

Ибрахим адамдардын көз алдында айкел-буттарын алсыздыгын билдириш үчүн жана аларды шылдың болуусу үчүн мындай деп айтты: «Муну мен кылган жокмун. Муну айкел-буттарыңардын чоңу кылды. Эгер айкел-буттарыңар сүйлөй алса, анда ошолордон сурагыла».

Ошондо алар өздөрүнчө ойлонуп калышты. Аларга айкел-буттары пайда да, зыян да бербестиги жана алар Аллахтан башка айкел-буттарынага сыйынып зулумдук кылып жатышкандыгы анык болду.

Кийин кайра көктүккө, баш ийбестикке өтүп: «Эй, Ибрахим! Сен булардын сүйлөбөй турганын өзүң деле билесиң. Анан кантип бизди сура деп жатасың?» – дешти. Алар муну өздөрүн жактап далил кылышкан, бирок өздөрүнө каршы далил болуп калды.

Ибрахим алардын сөзүн четке кагып айтты: «Аллахтан башка айкел-буттарга сыйынып жатасыңарбы? Алар силерге пайда да зыян да бере албайт. Өздөрүнө пайда берүүгө же бир зыянды тосуудан алсыз».

Аллахтан башка сыйынып жаткан айкелдериңер менен кошо куруп кеткиле! Алар пайда да, зыян да бере алышпайт. Ушуга да акылыңар жетпейби?! Сыйынганыңарды токтотпойсуңарбы?!

Качан алар далил менен беттеше албасын билишкенде күч колдонууга киришип: «Ибрахимди отко өрттөгүлө! Ал сындырып талкалаган айкел-буттарыңарга жардам бергиле! Эгерде ага катуу, жолунан кайтаруучу кылып жазалагыңар келсе, ушундай кылгыла!» — деп айтышты.

Анан алар от жагып, аны отко ыргытышты. Ошондо Биз айттык: «Эй, от! Ибрахимге муздак жана зыянсыз бол! – дедик. Ал ошондой болду жана Ибрахим эч кандай зыян тарткан жок».

Ибрахимдин коому аны өрттөйбүз деп ага каршы айлакерлик кылууну каалашты. Бирок Биз алардын айлакерлигин жок кылдык жана алардын өздөрүн кыйратып жеңилүүгө туш кылдык.

Биз аны менен Лут экөөсүн куткардык жана аларды берекелүү кылган Шам жергесине чыгарып жибердик. Себеби Биз ал жакка пайгамбарлардан жибергенбиз жана инсан, жан-жаныбарлар үчүн жакшылыктарды чачып койгонбуз.

Ал Раббисине мага перзент бер деп дуба кылганда Биз ага Исхакты бердик жана кошумча кылып Якубду бердик. Биз Ибрахимди жана анын баласы Исхакты, небереси Якубду баарысын Аллахка моюн сунган салих-жакшы пенделерден кылдык.

Биз аларды адамдар жакшылыкта ээрчий турган башчылардан кылдык. Алар Аллахтын каалоосу менен адамдарды жалгыз Ага гана сыйынууга чакырышат. Биз аларга жакшылыктарды кылгыла, намазды толук түрдө аткаргыла жана зекет бергиле деп вахий кылдык. Алар Бизге моюн сунуучулардан эле.

Биз Лутка жаатташкан тараптардын ортосунда өкүм кылууну жана дин иштерине байланыштуу илим бердик. Эли бузукулук кылган анын шаары Садумга түшүргөн азаптан Биз аны аман алып калдык. Алар Раббисине баш ийбей бузукулук кылган коом эле.

Биз аны коому дуушар болгон азаптан куткарып Өз ырайымыбызга алдык. Чындыгында ал Биздин буйругубузду аткарган, тыйганыбызды таштаган салих-жакшы адамдардан эле.

Оо, пайгамбар! Нухтун окуясын эстечи, ал Ибрахим менен Луттан мурун Аллахка кайрылып дуба кылганда Биз анын сураганын берип дубасына жооп бердик, аны жана ыйман келтирген үй-бүлөсүн чоң кайгыдан куткардык.

Биз аны колдош максатта берген анын чынчыл экенин тастыктаган аят-белгилерибизди жалганга чыгарган коомдун айлакерлигинен аны куткардык. Чындыгында алар бузуку жана ыплас коом эле. Ошондуктан Биз алардын баарын чөктүрүп жок кылдык.

Оо, пайгамбар! Дауд менен Сулаймандын окуясын эстечи, алар келген жаатташкан эки тараптын ортосундагы бир ишке өкүм кылышты. Биринчиси тарабынан койлору түндөсү беркисинин жайытына кирип тебелеп салыптыр. Биз Дауд менен Сулаймандын кылган өкүмүнө күбө болгонбуз. Алардын кылган өкүмүнүн эч бир нерсеси Бизге жашыруун эмес.

Ошондо Даудга эмес, Сулайманга иштин чоо-жайын түшүндүрдүк. Биз Даудга да, Сулайманга да пайгамбарлык жана шарият өкүмдөрү тууралуу илим бергенбиз. Муну жеке Сулайманга эле чектеген эмеспиз. Даудга өзү менен кошулуп Аллахты аруулап улуктаган тоолорду жана канаттуу куштарды моюн сундурдук. Ошондой эле силерге жеңилдик, түшүнүк, өкүм жана илим бердик. Ушунун баарын Биз жасадык.

Биз Сулайманга эмес, Даудга силердин денеңерди куралдын соккусунан сактай турган соот кийимдерди жасоо өнөрүн үйрөттүк. Эй, адамдар! Аллах силерге берген ушул жакшылык үчүн шүгүр кылдыңарбы?

Биз Сулайманга катуу соккон шамалды моюн сундурдук. Ал анын буйругу менен Биз пайгамбарларды чыгарган жана жакшылыктарды мол кылган Шам жергесин карай согуп турат. Биз бардык нерсени билебиз. Алардын эч бири Бизге жашыруун эмес.

Жана ал үчүн деңиздин түбүнө чумкуп берметтерди жана башка нерселерди алып чыккан жана курулуш сыяктуу иштерди кылган жин-шайтандарды ага моюн сундурдук. Биз алардын санын жана кылган иштерин көзөмөлдөөчүбүз. Алардын эч бир нерсесин өткөрүп жиберген жокпуз.

Оо, пайгамбар! Аюбдун окуясын эстечи, ал балээге туш болгондо Раббисине кайрылып: «Оо, Раббим! Чындыгында мен ооруга жана үй-бүлөмдү жоготууга кабылдым. Сен баарына ырайым кылгандардын ырайымдуусусуң. Башыма түшкөн нерседен мени алыстат» – деп дуба кылды.

Биз анын дубасын кабыл кылып, ал зыян тарткан нерседен аны алыстаттык жана ал жоготкон үй-бүлө, бала-чакасын өзүнө кайтарып, алардын үстүнө да ошончо кошуп бердик. Бул нерселерде Аллахка ибадат кылып, баш ийгендерге ийгиликке жетүү үчүн Аюб сабыр кылгандай сабыр кылуу керек деген эскертме-үлгү бар. Ушунун баарын ага Өз ырайымыбызды төккөндүктөн кылдык.

Оо, пайгамбар! Исмаил, Идрис жана Зулкифлди эстечи, алардын баарысы сыноого жана Аллах аларга милдет кылган өкүмдөрдү аткарууда сабырдуулардан болушкан.

Биз аларды Өз ырайымыбызга алып, аларды пайгамбар кылдык жана аларды бейишке киргиздик. Чындыгында алар Раббисине ибадат кылган, ички жана сырты дүйнөсү таза болгон Аллахтын салих-жакшы пенделеринен.

Оо, пайгамбар! Киттин ээси Юнустун (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы болсун) окуясын эстечи, ал элинин баш ийбестигине ачууланып Раббисинин уруксатысыз кетип калган эле. Ал кетип калганы үчүн Биз аны кысымга албайбыз деп ойлогон. Кийин кит аны жуткан кезде катуу кысылып, камакта калып сыналды. Ошондо ал киттин, деңиздин жана түндүн караңгылыктарында күнөөсүн моюнга алып Аллахка тообо кылып: «Сенден башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Сен аруусуң жана ыйыксың. Чындыгында мен залымдардан болдум» – деп дуба кылды.

Биз анын дубасын кабыл кылдык жана аны караңгылыктардан жана киттин ичинен чыгарып чоң кыйынчылыктан куткардык. Биз Юнусту бул кыйынчылыгынан куткарган сыяктуу эле кыйынчылыкка түшүп, Аллахка дуба кылган ыймандууларды да куткарабыз.

Оо, пайгамбар! Закариянын окуясын эстечи, ал Раббисине кайрылып: «Оо, Раббим! Мени баласыз жалгыз калтырба! Сен калуучулардын, жакшылыкты мага калтыруучулардын эң жакшысысың! Мага өзүмдөн кийин кала турган перзент бер» – деп дуба кылды.

Биз анын дубасын кабыл кылып, ага Яхьяны бала кылып бердик жана аялын айыктырдык. Ал төрөбөс аял эле, бирок ошондон кийин төрөй турган болуп калды. Чындыгында Закария, аялы жана баласы жакшылыктарды кылууга шашылгандардан эле. Алар Биздин алдыбыздагы соопторду каалашып жана жазадан коркушуп Бизге дуба кылышат эле. Алар бизге жалынып жалбарышкан моюн сунуучулардан эле.

Оо, пайгамбар! Абийирдүү жерлерин зынадан сактаган Мариямды эстечи, Аллах ага Жебрейилди жиберди. Ал ага рух үйлөгөндө анын боюна Иса бүттү. Ал жана анын баласы Иса экөөсү адамдар үчүн Аллахтын кудуретин билдирген белги болду. Анткени Ал аны атасыз эле жараткандыгы чындыгында Аллахты эч нерсе алсыз кыла албастыгына далил.

Эй, адамдар! Чындыгында силердин бул диниңер – бир дин. Ал Аллахты жалгыздоо болгон Ислам дини жана Мен силердин Раббиңермин. Андыктан Мага гана чын ыкластан ибадат кылгыла!

Бирок адамдар бөлүнүп, алардын арасында Аллахты жалгыздагандар, мушриктер, каапырлар жана мусулмандар пайда болду. Мына ошол бөлүнгөндөрдүн баарысы кыямат күнү Бизге гана кайтып келишет. Ошондо Биз аларды кылган иштерине жараша сыйлыгын же жазасын беребиз.

Алардын кимиси Аллахка, пайгамбарларга жана акырет күнүнө ыйман келтирип жакшылык иштерди кылса, анда анын жакшылык иши текке кетпейт. Тескерисинче, Аллах андан ыраазы болуп сообун эселеп берет. Ал кайра тирилген күнү аларды амал китебинен табат жана кубанычка батат.

Каапырлыктары себептүү Биз жок кылган шаарлардын элдери бул дүйнөгө кайтып тообо кылышып жана тооболору кабыл болушу такыр мүмкүн эмес.

Алар Яжуж-Мажуждун тосмосу ачылганга чейин эч качан кайтышпайт. Ошол күнү алар жердин бардык бийик жерлеринен жутунуп чыгышат.

Алардын чыгышы менен кыямат жакындады жана анын коркунучтары менен кыйынчылыктары көрүнүп калды. Ошол кезде катуу коркунучтан каапырлардын көздөрү тостоюп: «Өлдүк эми! Биз дүйнөдө ойноп эле жүрүптүрбүз, бул улуу күнгө эч кандай даярдык да көрбөптүрбүз. Көрсө, биз каапырлык жана күнөө кылып залымдардан болуптурбуз» – дешет.

Эй, мушриктер! Силер жана силер сыйынган Аллахтан башка айкел-буттар, ошондой эле силерди өзүнө сыйынганыңарды туура көргөн адамдар менен жиндер – тозоктун отуну болосуңар. Силер жана кудайларыңар ал жакка сөзсүз киресиңер.

Эгерде алар сыйынууга татыктуу чыныгы кудайлар болгондо, анда алар сыйынгандар менен кошо тозокко киришпейт болчу. Сыйынгандар да, сыйынылгандар да тозокто болушат. Алар ал жакта түбөлүк калышат жана андан чыгышпайт.

Алар ал жайда көргөн азаптардын катаалдыгынан улам оор дем алышып, көкүрөктөрү кысылып, кыйналган үндөрү чыгат. Алар тозокто башына түшкөн катуу коркунучтан үндөрдү да укпай калышат.

Качан мушриктер: «Чындыгында Иса менен периштелер тозокко киришет, анткени башкалар аларга сыйынышты» дешкенде, Аллах айтты: «Чындыгында алдын ала Аллахтын илиминде алар Иса сыяктуу бактылуулардан болот деп жазылгандар гана тозоктон алыс болушат.

Аларга тозоктун үнү да угулбайт. Жана алар көңүлдөрү каалаган жакшылыктарда жана жыргалчылыктарда болушат. Алардын жыргалчылыктары эч качан түгөнбөйт».

Тозокко киргендерди ал чулгап алган учурдагы чоң коркунуч аларды коркунучка салбайт. Периштелер аларга: «Бул силерге дүйнөдө убада кылынган жана андагы силер көрө турган жыргалчылыктарды сүйүнчүлөгөн күнүңөр» – деп саламдашып тосуп алышат.

Биз ал күнү Асманды баракты ичиндегиси менен кошо тоголоктоп орогондой ороп коёбуз. Жана инсан жана жан-жаныбарларды абалкы жолу жараткан абалда чогултабыз. Биздин бул берген убадабыз бузулбайт. Чындыгында Биз берген убадабызды аткарабыз.

Биз сакталган Тагдыр Китебинде жазгандан кийин пайгамбарларга түшүргөн китептерде да «Жерди Аллахка иш жүзүндө баш ийген ыймандуу пенделери мураска алышат» деп жазып койгонбуз.

Чынында, Биз түшүргөн насааттарда Раббисинин шариятына ылайык ибадат кылган адамдар үчүн жеткиликтүү, пайдалуу үлгү-насааттар бар. Мына ошолор андан пайда алышат.

Оо, Мухаммад! Биз сени бүткүл ааламга ырайым болушуң үчүн гана жибердик. Анткени сен адамдардын туура жолго түшүшүнө жана аларды Аллахтын азабынан куткарууга дайыма аракет кыласың.

Оо, пайгамбар! Айткын: «Чындыгында мага Раббим тараптан «Силердин чыныгы кудайыңар – Ал жалгыз кудай. Анын шериги жок. Ал – Аллах» деп вахий кылынды. Андыктан силер Ага ыйман келтирип моюн сунгула жана Ага иш жүзүндө баш ийгиле».

Оо, пайгамбар! Эгерде алар сен алып келген нерседен баш тартышса, айткын: «Ортобуздагы мага да, силерге да бирдей болгон ишти баарыңарга тегиз жеткирдим. Бирок мен Аллах силерге убада кылган азаптын качан түшөрүн билбеймин».

Чындыгында Аллах силер ачык айткан жана жашырган сөздөрдү билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Ал жакында силерге анын жазасын же сыйлыгын берет.

Мен билбейм, силерге азаптын кечигип жатканы балким силерге болгон сыноодур? Же мөөнөт берүү чыгар же Аллахтын илиминде белгиленген убакытка чейин каапырлыгыңарда, адуушууңарда убактылуу жыргалчылыкта жүргүзүп туруудур.

Аллахтын элчиси (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы жана мактоо дубасы болсун) Раббисине кайрылып: «Оо, Раббим! Каапырлыктан кайтпаган коомум менен биздин ортобузда Өзүң акыйкат менен өкүм кыл! Силер айтып жаткан каапырлык жана жалган сөздөрүңөргө каршы Ырайымдуу Раббисибизден жардам сурайбыз».

Эй, адамдар! Раббиңердин буйруктарын аткарып жана тыйгандарын таштап Андан корккула! Чындыгында кыямат менен коштоло турган жер титирөөлөр жана башка коркунучтар – улуу нерсе. Ага Аллах ыраазы болгон иштерди кылып даярдык көрүү милдет.

Ал күндө силер катуу коркунучтан улам бала эмгизген аял баласын унутуп калганын, кош бойлуу аял боюндагысын түшүрүп салганын көрөсүңөр. Ал жердеги катуу коркунучтан адамдарды акылынан адашкан мас адамдардай абалда көрөсүң. Алар арак ичип мас болушкан жок. Бирок Аллахтын азабынын катаалдыгы аларды акылдарынан адаштырып койду.

Адамдардын арасында өлүктөрдү кайра тирилтүүгө болгон Аллахтын кудуреттүүлүгү туурасында таянар илими жок туруп талашкандар бар. Алар өз ишениминде жана сөздөрүндө Раббисине баш ийбеген шайтандарды жана адаштырган башчыларды ээрчишет.

Ал баш ийбеген адам менен шайтандын тагдырына «Ким аларды ээрчисе жана аларга ишенсе, анда алар аны акыйкат жолдон адаштырат, ошондой эле каапырлык жана күнөө кылдырып тозок азабына алып барат» деп жазылган.

Оо, адамдар! Өлүмдөн кийин силерди кайра тирилтүүгө болгон кудуреттүүлүгүбүз тууралуу шектенип жатсаңар, анда өзүңөрдүн жаралганыңарга ой жүгүртүп көргүлөчү. Биз түпкү атаңар Адамды топурактан жараттык. Андан соң анын урпактарын аялдын жатынына атылып куюлган эркектин бел суусунан жараттык. Кийин ал коюу канга айланды, кийин тиштелген этке окшош бир тиштем этке айланды, кийин бир кесим этке айланды, анан толук кандуу түйүлдүк болуп анан тирүү ымыркай болуп төрөлгүчө жатында болду, же толук кандуу түйүлдүк болбой жатындан түшүп калды. Биз муну силерди түрдүү баскычтарда жаратууга кудуреттүү экенибизди баяндоо үчүн кылдык. Жана Биз Өзүбүз каалаган түйүлдүктү белгилүү бир убакка чейин жатында кармайбыз. Ал тогуз ай. Кийин силерди энеңердин курсагынан ымыркай кылып чыгарабыз. Кийин силер толук акылга жана күч-кубатка жетесиңер. Кээ бирөөлөрүңөр ага жетпей кайтыш болот, кээ бирөөлөрүңөр күч-кубаттан жана акылдан алсыраган карылык куракка чейин жетесиңер. Ал кезде силердин абалыңар жаш наристенин абалынан да начар болот. Ага чейин билгенин да билбей калат. Ошондой эле сен жерди өсүмдүк өспөгөн кургак абалда көрөсүң. Эгерде Биз ага жамгыр суусун жаадырсак, өсүмдүктөр өнүп ал ачылат, алардын өнүшү менен ал көөп көтөрүлөт, анан кооз көрүнүштөгү өсүмдүктөрдүн түрлөрүн чыгарат.

Силердин абалкы жаралууңар, анын баскычтары жана араңардан төрөлгөндөрдүн абалдары сыяктуу Биз силерге айтып өткөн нерселерди – чыныгы акыйкат силер сыйынган айкел-буттар эмес, силерди жараткан Аллах чыныгы акыйкат экенине ыйман келтирүүңөр үчүн жана Ал өлүктөрдү тирилтерине, Ал бардык нерсеге кудуреттүү жана Аны эч бир нерсе алсырата албасына ыйман келтирүүңөр үчүн айттык.

Ошондой эле кыямат сөзсүз келерине ыйман келтирүүңөр үчүн айттык. Аллах алардын кылган иштеринин сыйлыгын же жазасын бериш үчүн өлүктөрдү кайра тирилтип кабырларынан чыгарат.

Каапырлардын кээ бирлери акыйкатка жеткирген, тууралыкка жол көргөзгөн илими, Аллах тараптан түшкөн Ага багыттаган нурдуу китеби жок туруп эле, Аллахтын жалгыздыгы туурасында талаша беришет.

Ал адамдарды ыймандан жана Аллахтын динине киришинен буруш үчүн текеберленип моюн толгойт. Ким ушундай сыпатта болсо, анда анын бул дүйнөдөгү жазасы кордук болот. Ал эми акыретте ага күйгүзүүчү тозок азабын таттырабыз.

Ага айтылат: «Бул каапырлык жана күнөө кылганың себептүү көргөн азабың. Аллах адамдардан күнөө кылгандарды гана азаптайт».

Адамдардын арасында Аллахка шектенип ара жолдо сыйынгандар бар. Эгерде ал ден-соолук, байлык сыяктуу жакшылыктарга жетсе, анда ыйман жолунда Аллахка сыйынуусун уланта берет. А эгер оору, кедейлик сыяктуу оор сыноолорго кабылса, анда динин жамандыкка жооруп, андан кайтып кетет. Ал бул дүйнөсүн жоготот, анын каапырлыгы бул дүйнөдө ага жазылбаган насибин эч качан көбөйтпөйт. Жана ал акыретин жоготот, анткени ал Аллахтын азабына дуушар болот. Мына ушул анык жоготуу!

Ал Аллахтан башка айкел-буттарга сыйынат. Алар ага зыян беришпейт, эгер аларга баш ийбестик кылган болсо жана пайда да беришпейт, эгер аларга баш ийген болсо. Анын ошол пайда да, зыян да бербеген айкел-буттарга кылган дубасы – акыйкаттан алыс болгон адашуу.

Айкел-буттарга сыйынган бул каапыр адам жок пайдасынан да анык зыяны болгон кудайларга дуба кылат. Пайда бул жакта турсун, анык эле зыянда турган кудайы кандай жаман! Ал колдоо сурагандарга кандай жаман колдоочу жана ага жанашкандарга кандай жаман дос!

Чындыгында Аллах ыйман келтиргендерди жана жакшылык иштерди кылгандарды хансарайларынын алдынан дарыялар аккан бейиштерге киргизет. Чындыгында Аллах Өзү каалаганды кылат, кимге кааласа ырайым кылат, кимди кааласа жазалайт. Аны эч ким мажбурлай албайт.

Кимде-ким Аллах бул дүйнөдө жана акыретте пайгамбарына жардам бербейт деп ойлосо, анда үйүнүн төбөсүнө узун жип байласын да, кийин өзүн жерден үзүлгөндөй кылып муунтсун. Анан карасын, бул анын ичиндеги кыжырдануусун кетирет бекен. Ал каршы чыккан адам кааласа-каалабаса дагы Аллах пайгамбарына жардам берет.

Биз силерге кайра тирилүүгө ачык-айкын далилдерибизди баяндаган сыяктуу Мухаммадга да Куранды ачык-айкын аяттар түрүндө түшүрдүк. Аллах Өз урматы менен каалаган адамдарына туура жолго ийгилик берет.

Чындыгында бул элдерден Аллахка ыйман келтиргендер, жөөттөр, сабиилер (кээ бир пайгамбарларды ээрчиген топтор), христиандар, отко табынгандар жана айкел-буттарга сыйынгандардын ортосунда Аллах кыямат күнү өкүм кылып, ыймандууларды бейишке киргизет, калгандарын тозокко киргизет. Чындыгында Аллах пенделеринин бардык сөздөрүнө жана иштерине күбө. Алардын эч нерсеси Ага жашыруун эмес жана Ал жакында алардын сыйлыгын же жазасын берет.

Оо, пайгамбар! Билбейсиңби, Аллахка асмандардагы периштелер, жердеги адамдар менен жиндердин ыймандуулары моюн сунуп сажда кылышат, ошондой эле Ага Күн, Ай, асмандардагы жылдыздар, тоо-таштар, бак-дарактар жана жер бетиндеги жан-жаныбарлар Ага моюн сунуп сажда кылышат. Ага көп адамдар баш ийип сажда кылышат жана көп адамдар моюн сунуп сажда кылуудан баш тартышат. Ошолорго каапырлыктары үчүн Аллахтын азабы түшөрү анык. Эгерде Аллах кимдир бирөөгө каапырлыгы себептүү кордукду жана төмөндүктү өкүм кылган болсо, анда аны эч ким урматтабайт. Чындыгында Аллах Өзү каалаганды кылат. Аны эч ким мажбурлай албайт.

Кимибиздики акыйкат деп Раббиси тууралуу талашкан бул эки топ – ыймандуулар менен каапырлар тобу. Каапырлар тобун кийим адамды чулгагандай тозок да аларды чулгап ороп алат жана алардын баштарынан катуу кайнаган суу куюлат.

Анын ушунчалык ысыктыгынан алардын ичиндеги ичеги-карындары эзилип-ээрип кетет жана терилерине жеткенде алар да ылжырап-ээрип кетет.

Тозокто алар үчүн атайын темир союлдар болот. Аны менен периштелер аларды баштарына урушат.

Алар тозоктогу кабылган кыйынчылыктын катаалдыгынан ал жактан чыгууга аракет жасашкан сайын кайра-кайра азапка кайтарылышып жана аларга: «Тозоктун куйкалаган азабын таткыла!» – деп айтылат.

Ал эми ыймандуулар тобу – алар Аллахка ыйман келтиргендер жана жакшылык иштерди кылгандар. Аллах аларды хансарайларынын алдынан дарыялар аккан бейиштерге киргизет. Аллах аларга алтын билериктерди жана берметтерди тагып жасантат. Алар ал жакта жибек кийимдерди кийишет.

Аллах аларды дүйнө жашоосунда күбөлүк келмеси “Лаа илааха иллаллах”, “Аллаху акбар” (Аллахты улуктоо) жана “Алхамдулиллах” (Аллахка мактоолорду айтуу) сыяктуу асыл сөздөргө багыттаган. Ошондой эле мактоого ылайык Ислам жолуна багыттаган.

Аллахка каапырлык кылгандарга жана башкаларды Исламга кирүүдөн бургандарга, ошондой эле адамдарды Худайбия жылындагыдай Аль-Харам мечитинен тоскондорго жакында кыйноочу азапты таттырабыз. Биз адамдар үчүн намаздарында кыбыла кылган жана ажылык менен умранын жөрөлгөлөрүнөн кылган Аль-Харам мечити – ал жерде жашаган меккеликке да, Мекке элинен эмес сырттан келгендерге да бирдей. Ким анын ичинде акыйкаттан бурулуп атайылап күнөө иш кылган болсо, анда Биз ага кыйноочу азапты тартырабыз.

Оо, пайгамбар! Эстечи, Биз Ибрахимге Каабанын жайгашкан жерин жана анын чегарасын айтып бердик. Ал ага чейин белгисиз болуп кеткен. Ошондой эле Биз ага вахий кылдык: «Мага сыйынууда эч кимди шерик кылба, жалгыз Өзүмө гана сыйын жана таваф кылгандар (Каабаны айлангандар) менен намаз окугандар үчүн Үйүмдү ички жана сырткы ыпыластардан тазала».

Адамдарга жар салып, Биз сага кур деп буйруган бул Үйгө аларды ажылык кылууга чакыр! Алар сага жөө жалаң же жол жүрүп арыктап азган төөлөрдү минип келишет. Аларды төөлөрү алыскы жолдордон ташып келет.

Алар күнөөнүн кечирилүүсү, соопторго жетүү жана бирдиктүү сөзгө келүү сыяктуу пайдаларды алып келген нерселерге күбө болушсун. Ошондой эле аларга берилген төө, уй, кой сыяктуу ырыскылары үчүн Аллахка шүгүр келтирүү максатта белгилүү күндөрдө союшкан курмандыктарына Аллахтын атын аташсын. Ал күндөр – Зулхижжа айынын ону жана андан кийинки үч күн. Ал курмандыктардан өзүңөр жегиле жана андан байкуш, кембагалдарды тамактандыргыла!

Андан кийин алар ажылыктын калган жөрөлгөлөрүн аткарышсын, чачтарын жана тырмактарын алышсын, ихрам кийиминде бир нече күндөр жүргөнү себептүү чогулуп калган денелериндеги кирлеринен тазаланышсын. Жана ажылык же умра же курмандык чалуу сыяктуу өздөрүнө милдет кылган убадаларын аткарышсын. Ошондой эле Аллах залымдардын карамагынан чыгарган Үйдү (Каабаны) айланып (парз) тавафын кылышсын.

Биз силерге чачты жана тырмакты алуу, кирлерди кетирүү, өзүнө милдет кылган убадаларды аткаруу жана Үйдү таваф кылуу сыяктуу буйруган нерселерди – Аллах силерге милдет кылды. Аллахтын силерге кылган милдеттерин урматтагыла! Кимде-ким ихрамда жүргөндө Аллах ташта деп буйруган нерселерди таштап, Аллахты улукташ үчүн Анын чектерин карманса жана Ал арам кылган нерселерди адал дебесе, анда бул кылганы Аллахтын алдында ал үчүн дүйнөдө да, акыретте да жакшыраак. Эй, адамдар! Силерге төө, уй жана кой сыяктуу айбандар адал кылынды. Ошондой эле алардын ичинен хами, бахира жана васыла (Исламдан алдынкы доордо жашаган араб мушриктеринде бул аты аталган жаныбарларды буттарына арнап же кайсы бир нерсеге жеткенде пайдаланууга болбойт деп өкүм чыгарып, таштап салышчу. Хами: бул төөнүн эркеги болуп саналат. Андан бир нече жакшы тукум алынса, аны болду, кызматты бүттү дегендей талаага бош коюп жиберишчү. Бахира: эгерде төө жандыгы көп жолу бала тууган болсо анын кулагына белги салып, болду эми аны пайдаланууга болбойт деп таштап коюшчу. Васыла: бул төөнүн ургачысы эгерде удаама-удаа бир нече жолу ургаачы гана ботолорду тууган болсо, аны да кызматы бүттү деп пайдаланбастан талаага бош коюп жиберишчү. Ислам бул туура эмес өкүмдөрдү жокко чыгарган.) төөлөрүн силерге арам кылган эмес. Ал силерге өлүмтүк, кан ж.б.у.с. Куранда арам деп келген нерселерди гана арам кылды. Эми силер ыплас айкел-буттардан алыс болгула! Ошондой эле Аллахка жана Анын жараткандарына карата айтылган жалган жалаа сөздөрдөн алыс болгула!

Силер Аллах Өзү ыраазы болгон динден башка диндерден алыс болуп, сыйынууда Ага эч бир нерсени шерик кылбагыла! Кимде-ким Аллахка ширк кылса, ал асмандан кулап түшкөн же куштар аны эт-сөөгүн апчып жулушкан же шамал аны алыс жактарга учуруп таштаган сыяктуу.

Мына ушулар – Аллахты жалгыздоо, Ага ыкластуу болуу, айкел-буттардан жана жалган сөздөрдөн алыс болуу сыяктуу Аллах буйруган нерселер. Кимде-ким курмандык чалуу, ажылык жөрөлгөлөрүн аткаруу сыяктуу Аллахтын диний белгилерин урматтаса, анда ал урматтаганы жүрөктөрдүн Раббисине болгон такыбалыгынан.

Силер Ыйык Үйдө курмандыкка чалган мал-жандыктарда силер үчүн пайдалар бар. Силер аларды Аллах залымдардын карамагынан чыгарган Өзүнүн Үйүнө жакын жерде сойгонго чейин белгилүү убакыт аралыгында минесиңер, урук аласыңар, жүнүн жана сүтүн пайдаланасыңар.

Биз мурунку бардык үммөттөргө Аллахка жакындаш үчүн кан чыгарууга байланышкан диний жөрөлгөнү кылганбыз. Биз аны аларга берген төө, уй жана кой сыяктуу ырыскылары үчүн Аллахка шүгүр кылуу максатта алар курмандыктарды союп жаткан учурда Аллахтын атын атасын деген үмүттө кылганбыз. Эй, адамдар! Силердин чыныгы кудайыңар жалгыз кудай жана Анын шериги жок. Жалгыз ага гана моюн сунуп баш ийгиле! Эй, пайгамбар! Ыкластууларга, жалбаруучуларга сүйүнчү кабарды жеткир!

Аларга Аллах тууралуу эскертилгенде Анын жазасынан коркот, Анын буйругуна каршы чыкпайт, башына келген балээге сабыр кылат жана намазды жеткиликтүү аткарат. Аллах аларга берген ырыскыдан жакшы жолдорго сарптайт.

Биз Ыйык Үйгө курмандыкка союлган төөлөр менен уйларды силер үчүн диний жөрөлгө жана белги кылдык. Аларда силер үчүн дүйнөлүк жана диний пайдалар бар. Эй, курмандык чалуучулар! Аларды сойордо “Бисмиллах (Аллахтын ысымы менен)” деп айткыла! Ага чейин буттарын түздөп, ал качпаш үчүн тике турган абалында бир бутуна тушоо салгыла. Сойгондон кийин ал капталына жыгылат, андан өзүңөр жегиле, ошондой эле сураган кедейлерге жана суроодон уяттуулугунан тыйылган кембагалдарга бергиле! Ошол сыяктуу эле алар менен жүк ташуу үчүн жана аларды миниш үчүн силерге моюн сундурдук. Жана Аллахка жакындаш үчүн аларды кай жерде сойсоңор да баш бере турган кылып силерге моюн сундуруп койдук. Балким Аллах силерге аларды баш ийдирген жакшылыгына шүгүр кыларсыңар.

Силердин чалган курмандыгыңардын эти да, каны да Аллахка жетпейт жана Ага көтөрүлбөйт. Бирок бул нерседе силердин Аллахтан болгон такыбалыгыңар гана көтөрүлөт. Андыктан Ага жакындаш үчүн баш ийип аткарганыңарды ыкластуулук менен кылгыла. Ошондой эле Аллах силерди туура жолго салганы үчүн Ага шүгүр кылып, Аны улукташыңар үчүн жандыктарды силерге моюн сундурду. Оо, пайгамбар! Раббисине болгон сыйынууда жана адамдар менен болгон мамиледе жакшылык кылгандарга сүйүнчү кабарды жеткир!

Аллах ыйман келтиргендерди душмандарынын жамандыгынан коргойт. Чындыгында Аллах аманатка кыянатчылдарды, Аллахтын жакшылыгын танып, Ага шүгүр кылбагандарды жакшы көрбөйт. Тескерисинче, аларды жек көрөт.

Мушриктердин чабуулуна туш болгон ыймандуулар душмандары тараптан көргөн зулумдуктары үчүн аларга каршы согушууга Аллах уруксат берди. Албетте Аллах ыймандууларга душмандарына каршы согушсуз эле жардам берүүгө кудуреттүү. Бирок Анын даанышмандыгы ыймандууларды каапырларга каршы согуштуруп сыноону талап кылат.

Каапырлар аларды өз мекенинен зулумдук менен алар эч кандай кылмыш кылышпаса да “Раббибиз Аллах, Андан башка Раббибиз жок” деп айткандары үчүн гана кууп чыгышты. Эгерде Аллах пайгамбарларына жана ыймандууларга душмандарга каршы согушууну өкүм кылбаганда, алардын ибадат жайларына кол салышып, кечилдердин ибадатканаларын, христиандардын чиркөөлөрүн, жөөттөрдүн синагогаларын, намаз окуу үчүн даярдалган жана Аллахты көп зикир кылган мусулмандардын мечиттерин талкалашмак. Аллахтын динине жана пайгамбарына жардам бергендерге Аллах сөзсүз жардам берет. Чындыгында Аллах динине жардам бергендерге жардам берүүгө Кубаттуу жана Аны эч ким жеңе албаган Кудуреттүү.

Жардам убада кылынган ал адамдарга эгер Биз душмандарына каршы жардам берип, аларды жер бетинде бийлик кылдырсак, анда алар намазды толук түрдө аткарышат, мал-мүлктөрүнөн зекет беришет, шарият буйруганды буйрушат жана ал тыйганды тыйышат. Сооп же жаза алууда иштердин акыбети жалгыз Аллахка гана кайтат.

Оо, пайгамбар! Эгерде элиң сени жалганга чыгарса, анда сабыр кыл! Сен коому жалганга чыгарган пайгамбарлардын биринчиси эмессиң. Сенин коомуңдан мурун Нухту коому жалганга чыгарган, Аад коому Худду жалганга чыгарган, Самуд коому Салихти жалганга чыгарган.

Ибрахимди коому жалганга чыгарган, Лутту коому жалганга чыгарган.

Мадиян эли Шуайбды жалганга чыгарган, Фараон менен анын коому Мусаны жалганга чыгарган. Мен алардын коомдоруна мөөнөт берип жазаны кечиктирдим, кийин аларды азап менен кармадым. Карачы, Мен алардын каапырлыгын кайтарып азаптап жок кылганымды.

Биз каапырлык себептүү зулум кылган нечендеген шаарларды кыргын азап менен кыйратып жок кылдык. Эми алардын үйлөрү талкаланып, жашоочулары жок ээн калды. Нечендеген кудуктар таштандыда калды, алардан суу алгандар кыйрап жок болду. Нечендеген бийик кооз хансарайлар андагы жашагандарды азаптан коргой албады.

Пайгамбар алып келгенди жалганга чыгаргандар ошол кыйраган шаарлардын урандыларын көрүш үчүн жер бетин кыдырышпайбы? Акыл жүгүртүп үлгү-насаат алышпайбы, алардын окуяларын кабыл алуу менен угуп сабак алышпайбы? Чындыгында көзү көрбөгөндүк сокурлук эмес, чыныгы кыйратуучу сокурлук жүрөктүн, түшүнүктүн сокурлугу. Анткени андай адам үлгү да, сабак да албайт.

Оо, пайгамбар! Коомуңдун каапырларына бул дүйнөнүн эрте азабы жана кийин боло турган акырет азабы эскертилгенде алар сенден аны тездетчи деп шаштырышат. Аллах аларга берген убадасын эч качан бузбайт. Аларга бул дүйнөдө болгон эрте азаптардын бири Бадр күнү болду. Ал эми акыреттеги азаптын бир күнү силер бул дүйнөдө эсептеген жыл санак боюнча миң жылга барабар.

Дагы нечендеген шаарларды алар каапырлык кылып залым болушса да Мен аларга азапты кечиктирдим жана мөөнөт берип аларга азапты тездетпедим. Кийин аларды күтүүсүздөн кыргын азап менен алдым. Кыяматта Мага гана кайтасыңар. Ошондо Мен силерди каапырлыгыңар үчүн түбөлүк азап менен жазалайм.

"Эй, адамдар! Чынында, мен силерге эскертүүчү элемин. Мага берилген динди силерге жеткиремин жана ачык эскертип, (түшүндүрөмүн)" деп айт.

Ал эми ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандар үчүн Раббиси тараптан күнөөлөрүнө болгон кечирим бар жана алар үчүн бейиште эч качан түгөнбөгөн берекелүү ырыскы бар.

Биздин аяттарыбызды жалганга чыгарууга аракеттенип Аллахты алсыратабыз жана Анын азабынан кутулуп кетебиз деп ойлогондор – алар тозок ээлери. Алар тозок менен дос доско жанашкандай бирге болушуп, андан кутулушпайт.

Оо, пайгамбар! Биз сенден мурда кандай элчи же пайгамбар жибербейли, ал Аллахтын китебин окуп жатканда шайтан анын окуган кыраатына аны вахийден дегендей кылып адамдарды чаташтырган нерселерди байкатпай кошкон. Аллах шайтан кошкон нерселерди жок кылат жана Өз аяттарын бекем орнотот. Аллах бардык нерсени Билүүчү. Ага эч бир нерсе жашыруун эмес. Ал жаратууда, тагдыр кылууда жана башкарууда Даанышман.

Шайтан пайгамбардын окуганына кошкон нерселерди Аллах эки жүздүүлөр үчүн жана жүрөктөрү мерез болуп катып калган мушриктер үчүн сыноо кылып койду. Чындыгында эки жүздүүлөрдөн жана мушриктерден болгон залымдар Аллах жана Анын элчиси менен анык душмандыкта жана акыйкат жолдон алыс.

Аллах илим берген адамдар Мухаммадга түшкөн Куран акыйкат экенин анык билишсин. Оо, пайгамбар! Аллах аны сага вахий кылды, ошондо ал себептүү алардын ыймандары күчөдү жана жүрөктөрү Ага моюн сунду. Чындыгында Аллах ыйман келтиргендерди эч кандай бурмаланбаган түз акыйкат жолго салат. Бул алардын Ага моюн сунгандарынын сыйлыгы.

Аллахка каапыр болгондор жана Анын элчисин жалганга чыгаргандар Аллах сага түшүргөн Куранга шектене берет. Алардын бул кылыгы, капыстан Кыямат кайым болгонго чейин же аларга эч кандай жакшылык жана ырайым болбой турган күн келгенге чейин улана берет, бул күн алар үчүн Кыямат болот.

Азап убада кылынгандар билип алышсын: келе турган кыямат күнүндөгү бийлик Аллахка гана таандык. Ал күндө Аны менен эч ким талашып тартышпайт. Ал ыймандуулар менен каапырлардын ортосунда өкүм кылат. Алардын ар бирине өздөрүнө ылайык өкүм кылат. Ошондо Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандар үчүн эч качан бүтпөгөн түбөлүк жыргалчылык бейиштери болгон улуу сооптор бар.

Ал эми Аллахка каапырлык кылып, пайгамбарыбызга түшүргөн аяттарыбызды жалганга чыгаргандар үчүн тозокто Аллах аларды кордогон азап бар.

Аллахтын ыраазылыгын жана динди кубаттоону көздөп өз үй-жайларын жана мекенин таштап, кийин Анын жолунда согушта өлтүрүлгөндөргө же өлгөндөргө Аллах бейиште эч качан түгөнбөгөн эң сонун ырыскыларды берет. Чындыгында Аллах эң жакшы ырыскы берүүчү.

Аллах аларды өздөрү ыраазы болгон бейиш жайларына сөзсүз киргизет. Чындыгында Аллах алардын кылган иш-аракеттерин жана ниеттерин анык Билүүчү. Жана Ал алардын кемчиликтери үчүн жазаны тездетпеген Кең пейил.

Бул айтылгандар, башкача айтканда Аллах жолунда көчкөндөрдү бейишке киргизүү, залымга өзүндөй кылып жооп кайтаруунун уруксаттыгы, ал бул нерседе күнөөкөр болбойт. Эгерде залым кайра дагы зулумдук кыла турган болсо, Аллах залымга каршы ага жардам берет. Чындыгында Аллах ыймандуулардын күнөөлөрүн Кечирүүчү, аларга дайым кечиримдүү.

Бул жапа чеккен адамга болгон колдоо. Анткени Аллах Өзү каалаган нерсеге кудуреттүү. Анын кудуреттүүлүгүнөн — бирин экинчисинен узартып же кыскартып түндү күндүзгө, күндүздү түнгө киргизет. Аллах пенделеринин сөздөрүн Угуучу, иш-аракеттерин Билүүчү. Ага алардын эч бири жашыруун эмес. Жакында аларга сыйлыгын же жазасын берет.

Аллах түндү күндүзгө, күндүздү түнгө киргизгени тууралуу бул айтылгандар Аллахтын Өзү Акыйкат Зат экендигин көргөзүп-билгизет, ошондой эле Анын дини акыйкат, убадасы акыйкат жана ыймандууларды колдоосу акыйкат. Ал эми мушриктер сыйынган Андан башка айкел-буттар эч кандай негизи жок жалган. Жана Аллах Өзүнүн Заты, кудурети жана каардуулугу менен жаратылгандардан Бийик жана Өзүнүн бийик тутуусу, улуктугу жана ыйыктыгы менен Улук.

Оо, пайгамбар! Көрбөйсүңбү, Аллах асмандан жамгырды түшүрүп, ал жааган жамгырдан кийин жерден өсүмдүктөр өнүп чыгып ал жапжашыл болуп калды. Чындыгында Аллах пенделерине Мээримдүү, анткени аларга жамгырды түшүрдү жана жерден өсүмдүктөр чыкты. Ал пенделерине эмне пайдалуу экенин эң жакшы Билүүчү. Алардын эч нерсеси Ага жашыруун эмес.

Асмандардагы жана жердеги бардык мүлк жалгыз Ага гана таандык. Чындыгында Аллах Өзү гана эч бир нерсеге, эч кимге муктаж болбогон Бай, бүткүл абалда Мактоого татыктуу.

Оо, пайгамбар! Аллах сага жана адамдарга жер бетиндеги жаныбарларды, жансыз заттарды өзүңөрдүн пайдаңар жана муктаждыгыңар үчүн баш ийдирип койгонун, ошондой эле Анын буйругу жана моюн сундуруусу менен бир шаардан экинчи шаарга деңизде сүзгөн кемелерде силер жүргөнгө жеңил кылып койгонун көрбөдүңбү? Ал Өз уруксаты менен асманды жерге кулап кетүүсүнөн кармап турат. Эгер Ал ага кулап кетүүгө уруксат бергенде, ал сөзсүз куламак. Чындыгында Аллах адамдарга Мээримдүү, Ырайымдуу. Анткени Ал адамдардын зулумдугуна карабастан бул нерселерди аларга моюн сундуруп койду.

Аллах силерди жок нерседен жаратып тирилтти. Кийин өмүрүңөр бүткөндө силерди өлтүрөт. Андан соң өлүмдөн кийин кылган иш-аракеттериңерге сурак алыш үчүн жана анын сыйлык же жазасын бериш үчүн силерди кайра тирилтет. Чындыгында инсан Аллахтан башкага сыйынуу менен Анын жакшылыктары ачык-айкын көрүнүп турса да, танып кетүүчү.

Биз ар бир дин ээлерине өзүнчө шарият кылганбыз. Алар өз шарияттарын аткарышкан. Оо, пайгамбар! Мушриктер жана башка диндегилер сенин шариятың тууралуу талашпасын! Сен аларга караганга акыйкатка татыктуусуң. Анткени алар туура эмес жолдогулар. Адамдарды жалгыз Аллахка гана ыкластуулук менен сыйынууга чакыр! Чындыгында сен эч кандай бурмалануусу жок түз жолдосуң.

Эгерде алар буга да көнүшпөй, далилдин ачыктыгынан кийин да сени менен талаша беришсе, анда алардын ишин Аллахка тапшыр да, аларга эскертүү иретинде айт: «Аллах силер кылып жаткан иштериңерди жакшы билет. Кылган иштериңердин эч бири ага жашыруун эмес. Жакында ал үчүн силерге жазасын же сыйлыгын берет».

Аллах кыямат күнү ыймандуулар менен каапырлардын бул дүйнөдөгү динге байланышкан иштердеги талашып тартышкан нерселери тууралуу пенделеринин ортосунда өкүм кылат.

Оо, пайгамбар! Билбейсиңби, Аллах асмандагы жана жердеги нерселердин бардыгын билет. Алардагы эч бир нерсе Ага жашыруун эмес. Чындыгында мунун илими сакталган Тагдыр Китепте жазылган. Бул илимдин баарысы Аллахга жеңил.

Мушриктер Аллахтан башка айкел-буттарга сыйынышат, бирок Аллах китептеринде аларга сыйынууга эч кандай далил түшүргөн эмес. Жана алардын илимден да ага эч кандай далилдери жок. Алардын таянган нерсеси – ата-бабаларына сокур ээрчүүлөрү гана. Залимдерге түшкөн Аллахтын азабын токтоткон эч бир жардамчы, коргоочу болбойт.

Эгерде сен аларга ачык-айкын Куран аяттарын окусаң, Аллахка каапырлык кылышкандар аларды уккан кезде кабагын түйүп жактырбагандарын жүздөрүнөн эле билесиң. Алар катуу ызырынганынан Биздин аяттарыбызды окугандарды мыкчып салгылары келет. Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Силерге бул ызырынганыңардан, кабагыңарды түйгөнүңөрдөн да жаман нерсени айтайынбы? Ал – тозок! Аллах каапырларды ага киргизем деп убада кылган. Ал бара турган жай кандай гана жаман!».

Эй, адамдар! Келтирилген мисалга кулак салгыла, сабак алгыла, чындыгында силер сыйынып жаткан Аллахтан башка айкел-буттар алсыздыктары себептүү кичинекей болгон чымынды да жарата алышпайт. Эгерде алардын баары биригип аны жаратабыз дешсе да жарата алышпайт. А эгер ал чымын айкел-буттардын үстүндөгү атырдан же ошол сыяктуу нерседен алып алса, алар аны андан кайтара да алышпайт. Алар чымынды да жарата алышпаса жана андан өз нерселерин да кайтарып ала алышпаса, анда алар андан чоң нерселерди жарата албашы анык нерсе. Анан Аллахтан башка аларга алсыздыгына карабай кантип сыйынып жатасыңар?! Талап кылуучу да алсыз, ал айкел кудайы, ал чымын алып койгон нерсени да кайтарып ала албайт. Жана талап кылынганы да алсыз, анысы болсо чымын.

Алар Аллах менен катар кээ бир нерселерге сыйынып Аны чындап улукташпады. Чындыгында Аллах өтө Кубаттуу. Асмандар менен жерди жана алардын ортосундагы нерселерди жаратуу Анын күч-кудуреттүүлүгүнөн. Ал Кудуреттүү. Аны эч ким жеңе албайт. Ал эми мушриктердин айкел-буттары эч нерсени жарата албаган алсыз жана төмөн.

Аллах таала периштелерден элчилерди тандап алат жана адамдардан да элчилерди тандап алат. Ал Жебрейил сыяктуу периштелердин кээ бирин адамзаттан болгон пайгамбарларга жиберди. Ошондой эле адамзаттан болгон элчилерди өздөрүнө окшогон инсандарга жиберди. Чындыгында Аллах мушриктердин Анын элчилери тууралуу айтып жаткандарын Угуучу жана элчиликке кимди тандаш керек экенин Билүүчү.

Аллах таала периштелерден жана адамзаттан болгон элчилеринин алар жаралганга чейинки жана өлүмдөн кийинки абалдарын билет. Кыяматта иштер жалгыз Аллахка гана кайтат. Анткени Ал пенделерин кайра тирилтип, алардын кылган иштеринин сыйлыгын же жазасын берет.

О, Аллахка ыйман келтиргендер жана Анын шариятын аткаргандар! Көздөгөнүңөргө жетүү жана коркконуңардан кутулууну үмүт кылсаңар, анда үрүкү жана сажданы жалгыз Аллахка багыштап намаз окугула! Ошондой эле садага берүү, карым-катнаш кылуу сымал жакшы иштерди аткаргыла!

Силер Аллах жолунда Анын ыраазылыгы үчүн гана согушкула! Ал силерди тандады жана диниңерди эч кандай тардыгы, катуулугу болбогон айкөл кылды. Бул айкөл дин – силердин бабаңар Ибрахимдин дини. Пайгамбар өзүнө буйрулган нерсени силерге жеткиргенине күбө болушу үчүн жана силер дагы мурунку пайгамбарлар өз үммөттөрүнө жеткиргенине күбө болууңар үчүн Аллах силерди мурунку китептерде жана Куранда “мусулмандар” деп атады. Эми силер ушул нерселерге намазды толук аткаруу менен Аллахка шүгүр кылгыла! Ошондой эле мал-мүлкүңөрдөн зекет бергиле, Аллахка калкалангыла, бардык ишиңерде Ага гана таянгыла! Ал колдоо сураган ыймандууларга кандай жакшы Колдоочу! Жана Ал жардам сурагандарга кандай жакшы жардам Берүүчү! Аны кожоюн тутсаңар Ал силерди колдойт, Андан жардам сурасаңар Ал жардам берет.

Аллахка ыйман келтиргендер, Анын шариятын аткаргандар көздөгөн максаттарына жетип жана корккон нерселеринен кутулуп жеңишке жетишти.

Алар намаз окушканда өздөрүн төмөн тутушат жана намазда дене-мүчөлөрү тынч алып, жүрөктөрүн эч бир нерсе алаксытпайт.

Алар жалгандан, пайдасыз нерселерден жана күнөө сөздөр менен күнөө иштерден баш тарткандар.

Алар өздөрүн ыплас иштерден таза туткандар жана зекет берип мал-мүлктөрүн тазалагандар.

Алар жыныс мүчөлөрүн зынадан, бачабаздыктан жана бузукулуктан сакташкандар. Алар абийирдүү, таза адамдар.

Бирок никелүү аялдары жана кол астындагы күңдөрү менен жыныстык жана башка жолдор менен ырахат алышканы үчүн айыпталышпайт.

Ал эми ким никелүү аялдарынан жана кол астындагы күңдөрүнөн башкалар менен ырахат алууну издесе, анда ал адал жолду таштап арам жолго өтүп Аллахтын чектеринен чыкты.

Алар Аллахтын жана Анын пенделеринин алдындагы аманаттарын жана убадаларын бузбастан толук аткарышат.

Алар намаздарын дайым өз убагында парздары, важиптери жана мустахабдары менен кошо толук окушат.

Мына ушул сыпаттарга ээ адамдар — ошолор мурас алуучулар.

Алар бейиштин эң бийик жерин мураска алышкандар. Алар ал жакта түбөлүк калышат жана алардын жыргалчылыктары түгөбөйт.

Биз адамзаттын түпкү атасы Адамды ылайдан жараттык. Ал жаратылган топурак жердин топурагы менен суунун аралашмасынан тандалып алынды.

Кийин Биз анын урпактарын төрөт убагына чейин жатында жайланышкан бел суудан жаратып көбөйттүк.

Андан соң ал жатындагы жайгашкан бел суудан кочкул коюу канды жараттык. Кийин ал кочкул коюу канды тиштелген бир кесим эт кылдык. Кийин ал бир кесим эттен катуу сөөктөрдү жараттык. Кийин ал сөөктөргө эт каптадык. Андан соң Биз ага жан салып, башка жаратылышта өстүрө баштап, жашоого чыгардык. Жаратуучулардын эң мыктысы ыйык болгон Аллах.

Эй, адамдар! Андан соң силер ушул жошоонун баскычтарынан өткөндөн кийин ажалыңар жеткенде өлөсүңөр.

Андан соң силер өлгөндөн кийин кылган иштериңерге сурак бериш үчүн кыямат күнү кабырларыңардан кайрадан тирилесиңер.

Эй, адамдар! Биз силердин үстүңөргө кабат-кабат жети асманды жараттык. Биз Өзүбүз жараткан нерселерден бейкапар эмеспиз жана аларды унуткан да жокпуз.

Биз асмандан керектүү өлчөмдө жамгыр суусун түшүрдүк, ал көп болуп зыян бербейт жана аз болуп жетишсиз болбойт. Жана аны адамдар менен жан-жаныбарлар пайдаланышы үчүн жер бетинде тура турган кылдык. Чындыгында Биз аны алар пайдалана албай тургандай кылып кетирип коюуга да кудуретибиз жетет.

Биз ал суу менен курма жана жүзүм ж.б. бактарды өстүрөбүз. Ал бактарда силер үчүн анжир, анар жана алма сыяктуу ар кандай түрдөгү жана түстөгү мөмө-жемиштер бар. Силер андан жейсиңер.

Жана Биз силерге ал суу менен Синай тоосунун аймагында өскөн Зайтун дарагын өстүрдүк. Анын мөмөсүнөн май чыгарылып, аны сыйпанышат жана андан нан малып жечү татымал алынат.

Эй, адамдар! Чындыгында силер үчүн (төө, уй, кой сыяктуу) үй жаныбарларында ибарат-өрнөктөр бар. Силер аларды Аллахтын кудуреттүүлүгүнө жана силерге кылган мээримине далил кыласыңар. Биз силерге алардын ичинен чыккан ичкенге жагымдуу таза сүттү ичиребиз. Силер үчүн аларда көптөгөн пайдалар бар. Силер аларды минесиңер, жүнүн жана тыбытын пайдаланасыңар жана эттеринен жейсиңер.

Кургактыкта үй жаныбарларынан төөлөрдүн үстүндө, ал эми деңизде кемелердин үстүндө жүрөсүңөр.

Биз Нухту Аллах жолуна чакыруу үчүн өз элине жибердик. Ал аларга айтты: «Оо, элим! Жалгыз Аллахка сыйынгыла! Силер үчүн Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Аллахтын буйруктарын аткарып жана тыйгандарын таштап Андан коркпойсуңарбы?!».

Ошондо анын элинен Аллахка каапырлык кылган кадырлуу адамдар менен башчылары өз тарапташтарына жана жалпы элге айтышты: «Мына бу өзүн пайгамбармын деп ойлоп жаткан адам силерге окшогон эле адам. Ал силердин үстүңөрдөн бийлик кылып, башчы болгусу келип жатат. Эгерде Аллах бизге пайгамбар жиберүүнү кааласа, анда адамзаттан эмес, периштелерден жибермек. Биз мунун айткандарын бизден мурун жашап өткөн ата-бабаларыбыздан уккан эмеспиз.

Ал өзү айтканын өзү түшүнбөгөн жин тийген адам. Анын иши адамдарга ачык болгонго чейин аны күтүп тургула!».

Нух (ага Аллахтын саламттыгы-тынчтыгы болсун) айтты: «Оо, Раббим! Алар мени жалганга чыгарганы себептүү алардан өч алып, мага аларга каршы жардам бер!».

Ошондо Биз ага вахий кылдык: «Биздин көз алдыбызда жана Биз сага кантип жасашты үйрөткөндөй кылып кеме кур! Качан аларды жок кылуу тууралуу буйругубуз келгенде тандыр кайнап, жерден күч менен суу атырылып чыкканда, кемеге ар бир тирүү жандыктан андан тукум улаш үчүн эркек-ургаачысынан сал. Ошондой эле үй-бүлөңдү сал, бирок аялың жана балаң сыяктуу Аллах тараптан кыйроого учурайт деп алдын ала жазылгандарды салба. Каапырлыгы менен зулумдук кылышкандарды куткар же кыйроого учуратпа деп Мага кайрылба! Чындыгында алар топон сууга чөктүрүлүп сөзсүз кыйроого учурашат».

Качан сен жана сени менен аман кала турган ыймандуулар кемеге түшкөндө мындай деп айткын: «Каапыр коомду кыйратып, бизди алардан куткарган Аллахка чексиз мактоолор болсун».

Жана айткын: «Оо, Раббим! Мени жер бетиндеги берекелүү жайга түшүр. Сен эң жакшы жайгаштыруучусуң!».

Чындыгында бул айтылгандарда, тагыраак айтканда Нухту жана аны менен бирге болгон ыймандууларды куткарып, каапырларды жок кылууда – Биз пайгамбарларыбызга жардам берүүгө жана аларды жалганга чыгаргандарды жок кылууга кудуреттүү экенибизге ачык-айкын белгилер бар. Чындыгында Биз Нухту элине аны пайгамбар кылып жиберип, ыймандууну каапырдан жана моюн сунганды күнөөкөрдөн айырмалаш үчүн анын коомун сынадык.

Андан соң Нухтун коомун жок кылгандан кийин башка коомду пайда кылдык.

Аларды Аллахка чакырыш үчүн өздөрүнүн арасынан пайгамбар жибердик. Ал аларга айтты: «Жалгыз Аллахка сыйынгыла! Силер үчүн Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Аллахтын тыйгандарын таштап жана буйруктарын аткарып Андан коркпойсуңарбы?!».

Анын элинен Аллахка каапырлык кылган, акыретти жана андагы боло турган сыйлык же жазаны жалганга чыгарган, бул дүйнө жашоосунда Биз аларга кең кылып берген жакшылыктарда аша чапкан кадырлуу адамдар менен башчылары өз тарапташтарына жана жалпы элге айтышты: «Мына бу силерге окшогон эле адам. Ал силер жегенди жейт, силер ичкенди ичет. Ал силерге пайгамбар болуп жиберилгидей эч кандай артыкчылыкка ээ эмес.

Эгерде өзүңөгө окшогон, силерден эч кандай артыкчылыкка ээ болбогон адамга ээрчип, ага баш ийип, кудайларыңарды таштасаңар, анда силер анык зыянга учурап жана да ага баш ийгениңерден эч бир пайда таппайсыңар.

Мына бу өзүн пайгамбармын деп ойлоп жаткан адам: «Силер өлүп топуракка жана чириген сөөккө айлангандан кийин кабырларыңардан тирилип чыгасыңар» – деп силерге убада кылып жатабы? Мунун акылы жайындабы?

Силер өлүп топуракка жана чириген сөөккө айлангандан кийин кабырларыңардан тирилип чыгасыңар деп айткан убадасы өтө алыс!

Бул дүйнө жашоосунан башка жашоо жок! Акырет жашоосу да жок! Бизден тирүүлөр өлөт, алар кайра тирилишпейт. Башкалар төрөлүп, алар жашашат. Биз өлгөндөн кийин кыямат күнү сурак үчүн кайра тирилип чыкпайбыз.

Мына бу өзүн силерге пайгамбармын деп айтып жаткан адам жөнөкөй эле адам. Ал бул сөзү менен Аллахка жалган жалаа жаап жатат. Биз буга ыйман келтирбейбиз.

Пайгамбар айтты: «Оо, Раббим! Булар мени жалганга чыгарганы себептүү алардан өч алып аларга каршы мага жардам бер».

Аллах ага жооп кылып: «Сен алып келген нерсени жалганга чыгарган ал жалганчылар бир аз убакыттан кийин жалганга чыгаргандарына өкүнүшөт» – деп айтты.

Алар баш ийбестиктери үчүн азапка татыктуу болушканы себептүү аларды кыйратуучу ач кыйкырык алып, селдин суусунун үстүндө калкыган, алсыз чырпыктардай жансыз өлүмтүктөргө айландырды. Заалым коомдорго кыйроо болсун!

Кийин Биз аларды кыйратып жок кылган соң Луттун, Шуайбдын, Юнустун коомдору сыяктуу башка коомдорду жана үммөттөрдү пайда кылдык.

Бул жалганчы коомдордун кайсынысы болбосун, аларда кандай каражаттар болсо дагы кыйроосу белгиленген мөөнөтүнөн ашпайт жана кечикпейт.

Кийин Биз пайгамбарларыбызды биринин артынан бирин жибердик. Качандыр ошол коомдордун ар бирине жөнөтүлгөн пайгамбарлары келгенде аларды жалганга чыгарышты. Ошондо Биз дагы аларды биринин артынан бирин кыйраттык жана алар тууралуу эл оозунда айтылган сөздөрдөн башка эч нерсе калбады. Пайгамбарлары Раббиси тараптан алып келген нерсеге ыйман келтирбеген коомдорго кыйроо болсун!

Андан соң Биз Муса менен бир тууганы Харунду тогуз керемет-белгилерибиз (таяк, кол, саранчалар, биттер, бакалар, кан, суу каптоо, кургакчылык, түшүмдүн жоктугу) жана ачык-айкын далилдер менен жибердик.

Ал экөөсүн Фараонго жана элиндеги кадырлуу адамдарга жибергенибизде алар текеберленишти, ал экөөсүнө ыйман келтирип баш ийишкен жок. Алар адамдарды басмырлап, зулумдук кылып өздөрүн алардан жогору койгон адамдар эле.

Алар айтышты: «Бизге эле окшогон, эч кандай артыкчылыгы болбогон бул эки адамга ыйман келтиребизби? Бул экөөнүн эли (Исраил урпактары) бизге баш ийишкендер го?».

Ошондо ал экөөсү Раббиси тараптан алып келген нерсени жалганга чыгарышты. Алар жалганга чыгаргандары себептүү сууга чөктүрүлүп кыйроого учурашты.

Биз Мусага Тооратты эли акыйкат жолго түшсүн жана аны иш жүзүндө аткарсын деген үмүттө бердик.

Жана Биз Ыйса менен анын энеси Мариямды кудуретибизди билдирген белги кылдык. Ал атасыз боюнда болду жана Биз ал экөөсүн жердин отурукташууга ылайыктуу, суу агып турган бийик жеринде калкаладык.

Оо, пайгамбарлар! Мен силерге адал кылган, жегенге жагымдуу нерселерден жегиле жана шариятка туура келген жакшы иштерди кылгыла. Чындыгында Мен силердин ар бир кылган ишиңерди билемин. Мага силердин иштериңердин эч бири жашыруун эмес.

Оо, пайгамбарлар! Чындыгында силердин диниңер – бир дин. Ал Ислам дини. А Мен силердин Раббиңермин, силердин Менден башка Раббиңер жок. Андыктан Менден гана корккула, буйруктарымды аткаркыла жана тыйгандарымды таштагыла!

Бирок аларды ээрчигендер алардан кийин динде топторго бөлүнүп кетишти. Ар бир топ өзү ишенгенин гана туура деп ошону Аллахтын алдында кабыл кылына турган дин деп калышты. Ал эми башкалардыкына көңүл да бурушкан жок.

Оо, пайгамбар! Сен аларды өз наадандыгында жана адашуусунда азап түшө турган убакка чейин тим кой.

Алдындагы нерселерге кубанган ал топтор Биз аларга бул дүйнө жашоосунда берген байлыктарды жана бала-чаканы алар татыктуу болгон жакшылыктын тездеши деп ойлоп жатышабы?! Алар ойлогондой эмес! Чындыгында Биз аны аларга мөөнөт берип, акырындык менен азапташ үчүн берип жатабыз. Алар аны сезишпейт.

Алдындагы нерселерге кубанган ал топтор Биз аларга бул дүйнө жашоосунда берген байлыктарды жана бала-чаканы алар татыктуу болгон жакшылыктын тездеши деп ойлоп жатышабы?! Алар ойлогондой эмес! Чындыгында Биз аны аларга мөөнөт берип, акырындык менен азапташ үчүн берип жатабыз. Алар аны сезишпейт.

Ал эми ыйман келтирип, жакшылыктарды кылуу менен бирге Раббисинен коркушкандар,

Анын Китебиндеги аяттарга ыйман келтиришкендер,

Раббисин жалгыздап Ага эч бир нерсени шерик кылбагандар,

Жакшылыктарды кылууда тырышчаак болгондор, жакшы иш-аракеттер менен Аллахка жакындагандар. Алар кыямат күнү Аллахка кайтканда садакалары жана жакшы иш-аракеттери Аллахтын алдында кабыл кылынбай калуусунан корккондор.

Мына ушундай асыл сыпаттарга ээ адамдар жакшылык иштерди алгачкылардан болуп кылууга умтулушат. Алар ага карай жарышкандар, ал үчүн башкалардан озуп кеткендер.

Биз эч бир жанга анын кудурети жетпеген ишти милдет кылбайбыз. Биздин алдыбызда ар бир адамдын иш-аракети жазылган Китеп бар, ал эч кандай шек-күмөнү жок акыйкатты гана сүйлөйт. Аларга сооптору азайтылып же күнөөлөрү көбөйтүлүп зулумдук кылынбайт.

Тескерисинче, каапырлардын жүрөктөрү акыйкатты сүйлөгөн бул Китептен (Лавхул-Махфуз) жана аларга түшкөн Китептен (Курандан) бейкапар. Алардын каапырлыктан башка дагы кылган иш-аракеттери бар. Алар ошолорду кылышат.

Качан Биз алардын бул дүйнөдө жыргап жашагандарын (күнөөгө баткандарын) кыямат күнү азаптап жазалаганыбызда алар үндөрүн бийик чыгарып жардам сурашат.

Ошондо Аллахтын ырайымына болгон үмүттөрүн үзүп аларга мындай деп айтылат: «Силер бүгүн кыйкырбагыла жана жардам да сурабагыла! Чындыгында силерди Аллахтын азабынан куткара турган эч бир колдоочу жок».

Дүйнө жашоосунда силерге Аллахтын Китебиндеги аяттар окулганда аны угарыңар менен жактырбай жүз буруп качат элеңер.

Силер муну аль-Харамдын ээси бизбиз деген ойдо адамдарга текеберленип кылат элеңер. Силер анын ээси эмессиңер! Анын ээси – такыбалар. Ошондой эле силер анын тегерегинде түнү бою жаман сөздөрдү сүйлөшүп отурчусуңар. Силер аны ыйык туткан жоксуңар.

Аллах Курандагы аяттарды ыйман келтирип, андагы айтылгандарды аткаруу үчүн түшүргөн. Мушриктер бул нерселерге ой жүгүртүшпөйбү же аларга мурунку ата-бабаларына келбеген жаңы нерсе келиптирби?! Бирок алар андан жүз бурушту жана жалганга чыгарышты.

Же алар Аллах пайгамбар кылып жиберген Мухаммадды (ага Аллахтын саламттыгы-тынчтыгы болсун) билишпейби?! Алар аны жакшы таанышат жана анын чынчылдыгын, аманаткөйлүгүн да жакшы билишет. Бирок алар аны четке кагышты.

Алар аны жинди деп жатышат. Алардын сөзү жалган. Тескерисинче, ал аларга Аллах тараптан келгендигинде эч кандай шек жок акыйкат менен келди. Бирок алардын көпчүлүгү акыйкатты жаман көрүшөт, өздөрүндөгү көрө албастыктан жана жалганга катуу берилгендиктен улам аны жек көрүшөт.

Эгер Аллах иштерди алардын напсилери каалагандай кылганда, асмандар менен жер жана андагылар иштердин акыбетин, туура же туура эместигин билбегендиктен кыйрап калмак. А Биз болсо, алардын ызаттуулугун жана кадыр баркын камтыган нерсени: Куранды алып келдик. Алар болсо, андан жүз буруп жатышат.

Оо, пайгамбар! Сен алып келген нерсең үчүн алардан акы сурап жатасыңбы, алар ошон үчүн ыйманга чакырыгыңдан баш тартып жатышабы? Сен андай кылган жоксуң. Раббиңдин сыйлыгы – алардын же башкалардын сыйлыгынан жакшыраак. Ал эң жакшы ырыскы берүүчү.

Оо, пайгамбар! Сен аларды жана башкаларды эч кандай бурмалоосу жок туура жолго чакырып жатасың. Ал Ислам жолу.

Ал эми акыретке жана андагы боло турган суракка, жазага, сыйлыкка ишенбегендер Ислам жолунан чыгып, тозокко алып баруучу бурмаланган жолдорго түшкөндөр.

Эгер Биз аларга ырайым кылып, алардын башына түшкөн кургакчылыкты, ачкачылыкты кетирген болсок да алар акыйкат жолдон адашуусунан баш тартпай темселеп жүрө беришет.

Биз аларды ар кандай кыйынчылыктар менен сынадык. Бирок алар Раббисине моюн сунушкан жок жана аларга түшкөн кыйынчылыктардан куткар деп жалынып дуба да кылышкан жок.

Качан Биз аларга катуу азаптын эшигин ачканда алар бардык жакшылыктан жана кутулуудан үмүттөрүн үзүшөт.

Эй, кайра тирилүүнү жалган дегендер! Аллах силерге угуу үчүн кулакты, көрүү үчүн көздү, түшүнүү үчүн жүрөктү жаратты. Буга карабастан силер бул жакшылыктар үчүн аз гана шүгүр кыласыңар.

Эй, адамдар! Ал силерди жер бетинде жаратты. Жана силер сурак берип, жаза же сыйлык алыш үчүн кыямат күнү жалгыз Ага гана чогултуласыңар.

Ал жалгыз Өзү гана тирилтет, Андан башка тирилтүүчү жок. Ал жалгыз Өзү гана өлтүрөт, Андан башка өлтүрүүчү жок. Ал жалгыз Өзү түн менен күндүн алмашуусундагы караңгылыкты, жарыкты, алардын узундугу менен кыскалыгын белгилейт. Силер Анын кудуреттүүлүгүнө акыл жүгүртпөйсүңөрбү жана жаратуу менен башкаруу Ага гана таандык дебейсиңерби?!

Бирок алар каапырлыкта мурунку ата-бабалары айткан сөздөрдү айтышты.

Мүмкүн эмес дегендей четке кагып мындай дешти: «Биз өлүп топуракка жана чириген сөөккө айлангандан кийин сурак бериш үчүн кайрадан тирилет бекенбиз?!

Өлгөндөн кийин кайра тирилүү тууралуу айтылган бул удада бизге жана бизге чейинки ата-бабаларыбызга да убада кылынган. Биз бул убаданы ишке ашпайт деп ойлойбуз. Бул байыркылардын жомоктору менен уламыштарынан башка эч нерсе эмес.

Оо, пайгамбар! Кайра тирилүүнү четке каккан ал каапырлардан сурачы: «Эгер билсеңер айткылачы, бул Жер жана андагы нерселер кимге таандык?».

Алар: «Жер жана андагы нерселер Аллахка таандык»,– деп жооп беришет. Аларга айт: «Эстебейсиңерби, ошол Жерге жана андагыларга ээлик кылган Аллах силерди өлгөндөн кийин кайра тирилтүүгө кудуреттүү эмеспи?».

Аларга айт: «Жети асмандын Раббиси ким? Аллах жараткандардын эң чоңу болгон улуу Арштын Раббиси ким?».

Алар: «Жети асман жана улуу Арш Аллахтын мүлкү»,– деп жооп беришет. Аларга айт: «Аллахтын азабынан кутулуу үчүн Анын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан коркпойсуңарбы?».

Аларга айт: «Бүткүл нерсенин бийлиги кимдин колунда? Анын бийлигинен эч бир нерсе чыгып кетпейт. Ал Өзү каалаган пендесине жардам берет. Ал кимге жамандыкты кааласа, эч ким аны азаптан куткарып, коргоп кала албайт. Эгер (башка бирөө болсо) билсеңер айткылачы?».

Алар: «Бүткүл нерсенин бийлиги Аллахтын гана колунда»,– дешет. Аларга айт: «Муну мойнуңарга алган болсоңор, анда эмнеге акылыңардан адашып, Андан башка нерселерге сыйынып жатасыңар?»

Алар ойлогондой эмес! Тескерисинче, Биз аларга эч кандай шек-күмөнү болбогон акыйкатты алып келдик. Ал эми алардын Аллахтын шериги жана баласы бар деген ойлору анык жалган. Аллах алардын айткан сөздөрүнөн аруу жана бийик.

Каапырлар ойлогондой Аллах эч кимди Өзүнө бала кылган эмес жана Аны менен катар сыйынууга татыктуу кудай жок. Эгерде Аны менен катар сыйынууга татыктуу кудай болгондо, анда алардын ар бири өзү жараткан нерселерин бөлүп кетмек жана бири-бирине үстөмдүк кылмак, анан ааламдын тартиби бузулмак. Акыйкатта андай нерсе болгон жок. Демек, бул нерсе сыйынууга татыктуу жалгыз кудай – Аллах экендигине далил болот. Аллах мушриктер Ага таңуулап баласы бар жана шериги бар деген сыяктуу Ага туура келбеген сыпаттардан аруу жана ыйык.

Ал инсандарга жана башка жаратылгандарга билинбеген ар бир нерсени Билүүчү. Ошондой эле көрүнгөн, көрүнбөгөн же сезилбеген болсун ар бир нерсени Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Аллах шериктерден аруу.

Оо, пайгамбар! Айткын: «Оо, Раббим! Эгер мага мушриктерге убада кылган азапты көргөзө турган болсоң.

Оо, Раббим! Эгер Сен аларды жазалай турган болсоң жана мен аны көргөн болсом, анда мени алардын арасында калтырба. Аларга түшкөн азап мага да тийип калбасын».

Чындыгында Биз аларга убада кылган азапты сага да көргөзүүгө кудуретибиз жетет. Биз аны да, башкасын да кылууга алсыз эмеспиз.

Оо, пайгамбар! Сага жамандык кылган адамга эң жакшы сыпатта, кечирим менен жооп бер. Анын берген зыянына сабыр кыл. Биз алар сыпаттап жаткан ширк, жалганга чыгарууну, ошондой эле жинди, сыйкырчы деп сага ылайык келбеген сыпаттарды айтып жаткандарын жакшы билебиз.

Айткын: «Оо, Раббим! Мен Өзүң менен жин-шайтандардын азгырыктарынан жана жаман ойлорунан, куулуулуктарынан коргономун.

Оо, Раббим! Алар менин иштериме аралашуусунан Сенден коргоо сураймын».

Качан ал мушриктердин бирине өлүм келип, аны өз көзү менен көргөн кезде ал өткөргөн өмүрүнө жана Аллахтын алдындагы милдеттерин аткарбаганга өкүнүп мындай деп айтат: «Оо, Раббим! Мени дүйнөгө кайтара көр!

"Аттиң, эгер кайра жаралсам, жакшы иштерди кылмакмын" (дейт). Жок, иш ал талап кылгандай болбойт! Чынында, бул жөн эле айтылган сөз. Эгер ал дүйнө жашоосуна кайра кайтарылса да айткан убадасын аткарбайт. Ал өлгөн адамдар кайра тирилүү күнүнө чейин дүйнө менен акыреттин ортосун бөлгөн жайда болот. Алар өткөрүп жиберген ишин кайра аткаруу жана бузуку иштерин кайра оңдоо үчүн дүйнө жашоосуна кайтып келбейт.

Сурнай тартууга жоопкер болгон периште кыяматтын башталганын жар салып экинчи жолу сурнайды тарткан кезде алардын ортосундагы сыймыктанышкан тууганчылыгы да жок болот. Анткени алар акыреттеги коркунучтар менен алек болуп калышат. Ошондой эле аларга түшкөн чоң мүшкүл убайымга салган себептүү алар бири-бирин да сурашпай калат.

Кимдин сооптору күнөөлөрүнөн көптүк кылып таразасы оор болсо, мына ошолор көздөгөнүнө жетип жана коркунучтардан кутулуп ийгиликке жеткендер.

Ал эми кимдин күнөөлөрү соопторунан көптүк кылып таразасы жеңил болсо, мына ошолор зыян иштерди кылып жана пайда берген ыйман менен жакшылык иштерди таштап өздөрүнө зыян кылгандар. Алар тозок отунда болушат, ал жактан чыгышпайт.

Алардын жүздөрү тозокко куйкаланат. Ал жайда алардын беттери катуу тырышканы үчүн алдыңкы жана үстүңкү эриндери тартылып, тиштери көрүнүп калат.

Аларга айптоо менен мындай деп айтылат: «Силерге дүйнө жашоосунда Куран аяттары окулбады беле, а силер болсо аны жалганга чыгаргансыңар?!».

Алар айтышат: «Оо, Раббибиз! Сенин абалкы илимиңде бизге жазылган бактысыздык үстөмдүк кылып, биз акыйкаттан адашкан коом болдук.

Оо, Раббибиз! Бизди тозоктон чыгара көр! Эгер биз кайра каапырлыкка жана адашууга кайта турган болсок, анда өзүбүзгө зулум кылгандардан болобуз. Мына ошондо бизге кечирим болбойт».

Аллах айтат: «Тозокто кор болуп жашагыла жана Мага сүйлөбөгүлө!».

Чындыгында Мага ыйман келтирген пенделеримдин бир тайпасы айтышат: «Оо, Раббибиз! Биз Сага ыйман келтирдик, биздин күнөөлөрүбүздү кечир жана бизге Өзүң ырайым кыл. Сен ырайымдуулардын эң жакшысысың».

Силер болсо Раббисине дуба кылган ал ыймандууларды маскаралап шылдыңдай берип, аларды шылдыңдоо менен алек болгонуңар акыры силерге Аллахты эстөөнү унуттуруп койду. Силер болбой эле алардын үстүнөн күлүп шылдыңдап маскаралай бердиңер.

Кыямат күнү Мен ал ыймандууларды бейишке жеткирип сыйлык беремин. Анткени алар Аллахка моюн сунууга жана силерден көргөн зыяндарга сабыр кылышты.

Ал айтты: «Жер бетинде канча жыл жашадыңар? Ал жакта канча убактыңарды текке кетирдиңер?».

Алар: «Бир күн же күндүн бир бөлүгүнчө жашадык. Жакшысы күндөрдү жана айларды эсептегендерден сура»,– деп жооп беришет.

Ал айтты: «Силер дүйнөдө аз гана убакыт болдуңар. Эгер силер канча болгонуңардын ченин билгениңерде, анда Аллахка моюн сунууга сабыр кылуу жеңил болмок.

Эй, адамдар! Биз силерди жаныбарлар сыяктуу сыйлык-жазасы жок максатсыз жаратып жана кыямат күнү сурак бериш үчүн Бизге кайтпайбыз деп ойлоп жатасыңарбы?!».

Жараткандарын Өзү каалагандай башкарган Падыша Аллах аруу. Ал – Өзү акыйкат, убадасы акыйкат, сөзү акыйкат жана Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Ал – жаратылгандардын эң чоңу болгон улуу Арштын Ээси. Эгер ким жаратылгандардын эң чоңунун Раббиси болсо, анда Ал бүткүл жаратылгандардын Раббиси.

Кимде-ким Аллах менен катар сыйынууга татыктуу экенине эч кандай далили жок башка бир кудайга дуба кылса (бул Аллахтан башка бардык кудайчаларга тийиштүү), анда анын бул кылган күнөө ишинин жазасы Раббисинин алдында. Ал Өзү аны азап менен жазалайт. Чындыгында каапырлар көздөгөнүнө жетишпейт жана корккон нерселеринен да кутулушпайт.

Оо, пайгамбар! Айткын: «Оо, Раббим! Күнөөлөрүмдү кечир жана мага Өзүң ырайым кыл! Сен – күнөөкөргө ырайым кылып, тообосун кабыл кылгандардын эң жакшысысың».

Бул сүрөөнү Биз түшүрдүк, андагы өкүмдөрдү аткарууну милдет кылдык жана андагы өкүмдөрдөн сабак алып, аларды аткарат деген үмүттө анын ичинде ачык-айкын аят-белгилерди түшүрдүк.

Үйлөнбөстөн туруп зына кылган аял менен эркектин ар бирине жүз балактан ургула! Аларды жазага тартпай же аларга жеңилдик кылып бооруңарды оорутпагыла жана ырайым кылбагыла, эгер Аллахка жана акырет күнүнө ыйман келтирген болсоңор. Ал экөөнүн кылганын адамдарга жеткириш үчүн жана башкаларга сабак болуш үчүн алардын жазасына бир топ мусулмандар катышсын.

Зынадан коркутуш үчүн Аллах айтты, зынаны адат кылган эркек өзүнө окшогон зынакор же мушрик аялга гана үйлөнүүнү каалайт. Ага үйлөнүү уруксат эместигине карабастан зынадан сактанбайт. Жана зынаны адат кылган аял да өзүнө окшогон зынакор же мушрик эркекке гана турмушка чыгууну каалайт. Аны менен турмуш куруу арам экендигине карабастан зынадан сактанбайт. Ал эми мусулмандар үчүн зынакор аялга үйлөнүү же зынакор эркекке турмушка чыгуу арам кылынды.

Оо, башчылар! Абийирин таза сактаган аялдарды (жана абийири таза эркектерди) бузукулук-зына кылды деп жалаа жаап, андан соң ошол бузукулук-зына кылды деген жалаасына төрт күбө алып келбеген адамдарга сексен балак ургула жана алардын күбөлүгүн эч качан кабыл албагыла! Абийири таза аялдарга жалаа жапкан ошол адамдар — алар Аллахка баш ийбегендер.

Бирок ушул кылгандарынан кийин Аллахка тообо кылып жана туура эмес кылган иштерин оңдогон адамдардын тооболорун жана күбөлүктөрүн Аллах кабыл кылат. Чындыгында Аллах тообо кылган пенделерине Кечиримдүү, Ырайымдуу.

Өз аялдарына зына кылды деп доомат кылып, бирок айткан дооматынын тууралыгына өзүнөн башка күбөсү жок болгон эркектердин ар бири «Аялым зына кылды деген дооматымда чындыкты гана айттым» деп төрт жолу Аллахтын аты менен ант ичип күбөлүк берет.

Ал эми бешинчи жолку күбөлүгүндө «Эгерде мен жалган айтсам, анда Аллахтын каргышына калайын» деп өзүнө каршы дуба кылат.

Ал аял муну менен зына үчүн берилген өкүм жазага татыктуу болот. Эгерде ал аял «Күйөөмдүн мага кылган дооматы жалган» деп Аллахтын аты менен ант ичип төрт жолу күбөлүк берсе, анда ал бул өкүм жазадан кутулат.

Ал эми бешинчи жолку күбөлүгүндө «Эгерде күйөөмдүн айткан дооматы чын болсо, анда мага Аллахтын каары болсун» деп өзүнө каршы дуба кылат.

Эй, адамдар! Эгерде силерге Аллахтын жакшылыгы жана ырайымы болбогондо жана Ал тообо кылган пенделеринин тооболорун кабыл кылуучу, Өз башкаруусунда жана шариятында даанышман болбогондо, анда Ал силерди күнөөлөрүңөр үчүн тезинен жазаламак жана абийириңерди ачмак.

Чындыгында жалган жалаа жапкандар (ыймандуулардын энеси Айшаны (Аллах андан ыраазы болсун) бузукулук кылды дегендер) өзүңөрдөн эле болгон бир тайпа. Оо, ыймандуулар! Силер бул жалган жалааны силер үчүн жамандык деп ойлобогула, тескерисинче бул нерседе ыймандуулар үчүн сооп жана тазалануу, ошондой эле ыймандуулардын энесинин акталуусу сыяктуу жакшылыктар бар. Аны бузукулук кылды деген жалаага шерик болгон ар бир адам үчүн жалган жалаа жаап жасаган күнөөсүнө жаза бар. Ал эми анын көпчүлүгүн аны баштаган адам, тагыраак айтканда эки жүздүүлөрдүн башчысы болгон Убай ибну Салул көтөрөт. Ал үчүн чоң азап бар.

Эмнеге ыймандуу эркектер менен аялдар ошол чоң жалаа жөнүндө угушканда өз мусулман бир туугандарынан болгон, жалаага кабылган адам тууралуу жакшы ойлошуп: «Бул анык жалган!»,– деп айтышкан жок?!

Ыймандуулардын энеси Айшага (Аллах андан ыраазы болсун) жалаа жапкан адамдар алардын айткан жалаасы чындык экенин тастыктаган төрт күбөнү алып келишпейт беле?! Эгер алар төрт күбөнү алып келе алышпаса (бирок алар эч качан алып келе алышпайт), анда алар Аллахтын өкүмүндө жалганчылар.

Оо, ыймандуулар! Эгерде Аллахтын силерге жазаны тездетпей, ичиңерден тообо кылгандардын тообосун кабыл кылган сыяктуу Анын жакшылыгы жана ырайымы болбогондо, анда силер ыймандуулардын энесине карата айткан жалган сөзгө жана жалаага батып кеткениңер үчүн чоң азапка туш болмоксуңар.

Ошол кезде силер аны бири-бириңерге айтып, өзүңөр билбеген нерсени жалгандыгына карабастан аны оозуңар менен жайылттыңар. Силер муну жеңил деп ойлодуңар. Бирок бул Аллахтын алдында оор. Анткени бул нерседе абийирдүү адамга карата жалган сөздөр жана жалаалар бар.

Силер бул жалган жалааны укканда: «Биз бул жийиркеничтүү иш жөнүндө сүйлөгөнгө акыбыз жок. Оо, Раббибиз! Сен аруусуң! Алардын ыймандуулардын энесине жапкан бул жалаасы анык жалган», – десеңер болбойт беле?!

Аллах силерге эскертет жана насаат кылат, ушуга окшогон жалган жалаага дагы кайтып, абийири таза адамды бузукулук кылды деп жалаа жаппагыла, эгер Аллахка ыйман келтирген болсоңор!

Аллах силерге Өзүнүн өкүмдөрүн жана осуяттарын камтыган аяттарды ачыктап баяндайт. Аллах силердин иштериңерди Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Ал жакында силерге жазасын же сыйлыгын берет. Ал Өз башкаруусунда жана шариятында Даанышман.

Ыймандуу адамдар арасында бузукулуктарды, жаман иштерди (анын ичинде зына кылды деп жалаа жабуу, ж.б. бузукулуктарды да бар) жайылтууну жакшы көргөндөргө бул дүйнөдө жалаасынын жазасын алуу аркылуу кыйноочу азап бар жана акыретте тозок азабы бар. Аллах алардын жалгандарын билет, пенделер кылган иштеринин акыбети эмнеге алып бараарын жана аларга эмне пайдалуу экенин билет, силер билбейсиңер.

Эй, жалаа жапкандар жана аларга кошулуп кеткендер! Эгерде силерге Аллахтын жакшылыгы жана ырайымы болбогондо жана Аллах силерге Боорукер, Ырайымдуу болбогондо, анда силерге жазаны тездетмек.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын аткаргандар! Жалганды кооз кылып көргөзгөн шайтандын жолдорун ээрчибегиле! Кимде-ким анын жолдорун ээрчисе, анда ал аны жаман иштерге жана сөздөргө, ошондой эле шарият тыйган нерселерге буйруйт. Оо, ыймандуулар! Эгерде силерге Аллахтын жакшылыгы болбогондо, анда силерден эч ким эгер тообо кылса да эч качан тазаланмак эмес. Бирок Аллах кимди кааласа тообосун кабыл кылып тазалайт. Аллах силердин сөздөрүңөрдү Угуучу, иштериңерди Билүүчү. Алардын эч бири ага жашыруун эмес. Жакында Ал силерге жазасын же сыйлыгын берет.

Динде артыкчылыкка ээ адамдар жана мал-мүлкү кең адамдар өздөрүнүн жакырлыктан муктаж болгон же Аллах жолунда көчкөн туугандарына кылган күнөөлөрү үчүн эле аларга жардам бербейм деп касам ичишпесин! Аларга кечиримдүү болсун жана алардын жамандыгына жакшылык менен жооп берсин. Силер аларды кечирүү менен Аллах силердин күнөөлөрүңөрдү кечирүүсүн каалабайсыңарбы?! Аллах тообо кылган пенделерине Кечиримдүү, аларга Мээримдүү. Андыктан пенделери Аны өрнөк тутсун. Бул аят Абу Бакр ас-Сыддык жалган жалаага катышы бар болгон Мистахка жардам бербейм деп касам ичкенде түшкөн.

Ал эми бузукулукту баамына албаган ыймандуу аялдарга, андан бейкапар, абийири таза аялдарга жалаа жапкан адамдар бул дүйнөдө жана акыретте Аллахтын ырайымынан куру калышат жана алар үчүн акыретте чоң азап бар.

Аларга бул азап кыямат күнү болот. Ал күндө алардын тилдери жалганды сүйлөгөнүн айтып ага каршы күбө болушат жана колу-буттары кылган иштерин айтып ага каршы күбө болушат.

Ошол күнү Аллах алардын жазасын же сыйлыгын адилеттик менен толук берет жана алар Аллах таала акыйкат экенин билишет. Аллах тараптан кандай гана кабар же сыйлык убадасы же азап убадасы келбесин, ал эч күмөнү жок ачык-айкын чындык.

Бардык бузуку эркектер, аялдар, сөздөр жана иштер өздөрү сымал бузукуларга гана ылайыктуу. Ошондой эле бардык тазалар өздөрү сымал тазаларга гана ылайыктуу. Ошол таза эркектер менен таза аялдар – бузуку эркектер менен бузуку аялдар айтып жатышкан нерселерден таза адамдар. Алар үчүн күнөөлөрүн кечирген Аллахтын кечирими бар жана аларга улуу ырыскы бейиш бар.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын аткаргандар! Өз үйүңөрдөн башка үйлөргө анын жашоочуларынан кирүүгө уруксат сурамайынча жана аларга салам бермейинче кирбегиле! Салам берүүдө жана уруксат суроодо «Ассаламу алейкум! Кирсем болобу?» деп айткыла. Силерге буйрук кылынгандай ушинтип уруксат сураганыңар силер үчүн күтүүсүз киргениңерден жакшыраак. Балким силер буйрулган нерседен эскертме алып, аны аткарарсыңар.

Эгерде ал үйлөрдөн эч кимди таппасаңар, анда кирүүгө уруксат бере турган адам силерге уруксат бермейинче кирбегиле. Эгер үй ээлери силерге «кеткиле» деп айтса, кирбестен кайтып кеткиле. Чындыгында ушул силер үчүн Аллахтын алдында тазараак. Аллах силердин эмне кылып жатканыңарды билет. Иштериңердин эч бири Ага жашыруун эмес. Ал жакында силерге алардын жазасын же сыйлыгын берет.

Ал эми эч кимге тиешелүү эмес, жалпы пайдаланууга даярдалган китепкана жана базардагы дүкөндөр сыяктуу жайларга уруксатсыз кирүүңөр күнөө эмес. Аллах силердин ачык жана жашыруун кылган иштериңерди жана абалдарыңарды билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Ал жакында силерге алардын жазасын же сыйлыгын берет.

О, пайгамбар! Ыймандуу эркектерге айткын, көздөрүн аларга адал болбогон аялдарга, аврет жерлерге кароодон тыйсын, жыныс мүчөлөрүн арам иштен жана ачыкка чыгаруудан сактасын. Аллах арам кылган нерселерди кароодон тыйылуу - Аллахтын алдында таза болот. Чынында, Аллах алардын эмне кылганынан кабардар. Алардын ишинен эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында силерге кылган ишиңердин жазасын же сыйын берет.

Ыймандуу аялдарга айткын, көздөрүн аларга адал болбогон уяттуу жерлерди кароодон жана жыныс мүчөлөрүн бузукулуктан жана аны көрсөтүүдөн сакташсын. Кийим сыяктуу жашырууга мүмкүн эмес, көрүнүп турган кооздуктарынан башкасын чоочун эркектерге көрсөтүшпөсүн. Чачтарын, жүздөрүн жана моюндарын жабыш үчүн көйнөгүнүн өйдө жагындагы ачык жерлерин жоолуктары менен жабышсын. Жашыруун кооздуктарын күйөөлөрүнө гана көрсөтүшсүн, ошондой эле аталарына же кайнаталарына же балдарына же күйөөсүнүн балдарына же ага-инилерине же ага-инилеринин балдарына же эже-сиңдилеринин балдарына же мусулман же каапыр болгон ишеничтүү аялдарга же кол астындагы аял же эркек кулдарына же аялдарга кызыгуусу жок кызматчыларына же кичине болгону үчүн аялдардын авратын айырмалап билбеген жаш балдарга көрсөтүшсө күнөө эмес. Аялдар бутуна таккан билерик же ошол сыяктуу жашыруун кооздуктарын билгизиш үчүн буттары менен жерди тебишпесин. Эй, ыймандуулар! Көз караш же башка жол менен кылган күнөөлөрүңөр үчүн баарыңар Аллахка тообо кылгыла! Балким ошондо көздөгөнүңөргө жетесиңер жана коркконуңардан кутуласыңар.

Эй, ыймандуулар! Аялы жок эркектерди жана күйөөсү жок эркин аялдарды үйлөндүргүлө. Ошондой эле кулдарыңардын жана күңдөрүңөрдүн ыймандууларын үйлөндүргүлө. Эгер алар жарды болушса, Аллах аларды кең пейилдиги менен байытат. Аллахтын ырыскысы кенен, бирөөгө байлык берүү менен Анын ырыскысы кемип кетпейт. Ал пенделеринин абалдарын билүүчү.

Жардылыгы себептүү үйлөнө албай жүргөндөр Аллах аларды кең пейилдиги менен байытканга чейин зынадан абийирлерин таза сакташсын. Кулдардын арасынан кимиси кулчулуктан кутулуш үчүн акча төлөп кожоюндары менен азаттык келишимин түзүүнү кааласа жана кожоюндары алардын кутулуп кете аларын жана диндарлыгын билишсе, анда алардын бул сунушун кабыл алышсын. Алар ортодо келишкен төлөмдүн бир бөлүгүн алардан кечип Аллахтын аларга берген мүлктөрүнөн беришсин. Жана күңдөрүңөр өз абийирин сатып тапканын алыш үчүн аларды акча тап деп зына кылууга мажбурлабагыла! (Абдуллах ибну Убайдын эки күңү бузукулуктан алыс болобуз, абийирибизди сактайбыз деп айтышса да ага карабай күңдөрүн мажбурлаган). Араңардан ким аларды ушундай кылууга мажбурласа, акыйкатта Аллах алар мажбурланууга кабылган соң ал күңдөрдүн күнөөлөрүн Кечирүүчү, аларга Ырайымдуу. Анткени алар зордоого кабылышты жана күнөөсүн зордогондор көтөрөт.

Эй, адамдар! Биз силерге эч кандай бүдөмүгү жок ачык-айкын аяттарды түшүрдүк. Силерден мурун жашап өткөн ыймандуулардын жана каапырлардын окуяларын түшүрдүк. Ошондой эле Раббисинин буйруктарын аткарып, тыйганынан тыйылган такыбалар сабак ала турган насааттарды түшүрдүк.

Аллах асмандар менен жердин нуру жана алардын ортосундагы нерселерди туура багытка жолдоочу. Ыймандуу адамдын жүрөгүндөгү Анын нуру – чырак коюлган дубал боорундагы оюк текче сыяктуу. Чырак болсо каухардай жаркырак жылдыз сымал жаркыраган шишенин ичинде. Ал чырак берекелүү дарактын майы менен күйөт. Ал зайтун дарагы. Ал даракты эртели-кеч күндөн эч бир нерсе тоспойт. Анын майына от тийбесе да тунуктугунан эле жаркырайын деп турат. А эгер тийсе кандай болот?! Чырактын нуруна шишенин нуру кошулду. Ыймандуунун жүрөгү да ушундай, эгер анын ичинде хидаят нуру жаркырай турган болсо. Аллах пенделеринен кимди кааласа Куранды ээрчүүгө ийгилик берет. Аллах кээ бир нерселерге өздөрүнө окшош нерселерди айтып мисалдарды келтирет. Аллах бардык нерсени Билүүчү. Ага анын эч бири жашыруун эмес.

Бул чырак кадыры жана курулушу бийик болсун деп Аллах буйруган мечиттерде күйүп турат. Ал жайларда Анын ысымы азан, зикир жана намаз аркылуу эскерилип турат жана эртели-кеч Аллахтын ыраазылыгы үчүн намаз окулат.

Ал эркектерди Аллахты эстөөдөн, намазды толук аткаруудан жана тийиштүү тараптарга зекетти берүүдөн соода кылуу да, алуу-сатуу да алаксыта албайт. Анткени алар кыямат күнүнөн коркушат. Ал күндө жүрөктөр азаптан кутулууну каалоо менен коркунучтун ортосунда термелип калат жана көздөр кай жактан эмне болот экен деп туш келди тарапты карап калат.

Алар муну Аллах алардын кылган иш-аракеттери үчүн соопторду эң жакшы кылып берип, сыйлык катары аларга Аллах жакшылыктарын көбөйтүүсү үчүн кылышат. Аллах алардын иш-аракеттерине жараша Өзү каалаганына кылган иштеринен да көп кылып эсепсиз ырыскы берет.

Аллахка каапырлык кылгандардын соопсуз иш-аракеттери ылдый жерде көрүнгөн закым сымал. Суусаган адам аны көргөндө суу деп ойлойт. Качан анын жанына келгенде сууну таппай калат. Ошол сыяктуу каапыр дагы анын иш-аракеттери ага пайда берет деп ойлойт. Качан ал өлүп, кийин кайра тирилгенде алардын сообун таппай калат. Ал бет алдында Аллахты табат. Ошондо Ал анын иш-аракеттеринин эсебин толук кылып эсептейт. Аллах тез сурак алуучу.

Же болбосо алардын иш-аракеттери терең деңиздеги караңгылыктарга окшош. Анын үстүн толкундар каптап турат. Ал толкундар үстүндө дагы башка толкундар бар. Анын үстүндө жол көргөзгөн жылдыздарды тоскон булуттар бар. Кабат-кабат жайгашкан караңгылыктар. Эгерде бул караңгылыкка түшкөн адам колун чыгарса, катуу караңгылыктан улам колун да көрө албайт. Каапыр да ушул сыяктуу. Анын үстүн наадандык, шектенүү, темселөө жана жүрөгүнө мөөр басылуу сыяктуу караңгылыктар каптаган. Аллах кимге адашуудан туура жолго түшүүнү жана Өз китебин үйрөнүүнү насип кылбаса, анда ал үчүн тутуна турган туура жол да, ага жарык бере турган китеп да жок.

Оо, пайгамбар! Асмандардагы жана жердеги бүткүл жандыктар, мейкиндикте канаттарын жайган куштар Аллахты аруулашарын билбейсиңби? Аллах таала мына ушул жандыктардын ар бирин: адам сыяктуу намаз окуганын да куштар сыяктуу аруулаганын да билет. Аллах алардын кылып жаткандарын баарын билет. Алардын кылган иштеринин эч бири Ага жашыруун эмес.

Асмандардагы бийлик жана жердеги бийлик жалгыз Аллахка гана таандык. Кыямат күнү сурак берүү, жаза же сыйлык алуу үчүн кайтуу жалгыз Ага гана болот.

Оо, пайгамбар! Көрбөйсүңбү, Аллах булуттарды айдап, кийин аларды бири-бирине кошот, кийин катмарлуу түрмөк-түрмөк кылат. Анан сен булуттардын арасынан жамгыр чыкканын көрөсүң. Ошондой эле Ал асман тараптагы улуу тоолорго окшогон коюуланган булуттардан майда таштар сыяктуу мөндүрдү жаадырып, аны менен Өзү каалаган пенделерине пайда же зыян жеткирет жана Өзү каалаган пенделеринен аны буруп жиберет. Булуттан чыккан чагылгандын жарыгы ушунчалык жарыктыгынан көздөрдү көр кылып жиберчүдөй болот.

Аллах түн менен күндүздү узактыгына жана кыскалыгына, башталышына жана бүтүшүнө карап алмаштырып турат. Чындыгында бул айтылгандарда Аллахтын жаратуучулугуна далил болгон аят-белгилерде акыл ээлери үчүн Аллахтын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын көрсөткөн сабактар бар.

Аллах жер бетинде жүргөн бардык жан-жаныбарларды бел суудан жаратты. Алардын арасында жылан сыяктуу курсагы менен сойлоп жүргөндөрү бар, инсан же куш сыяктуу эки буту менен басып жүргөндөрү бар, үй жаныбарлары сыяктуу төрт буттап басып жүргөндөрү бар. Аллах айтылгандардан жана айтылбагандардан Өзү каалаганын жаратат. Чындыгында Аллах бардык нерсеге кудуреттүү, Аны эч бир нерсе алсырата албайт.

Биз Мухаммадга (ага Аллахтын саламаттыгы-тынчтыгы болсун) эч кандай бүдөмүгү жок ачык-айкын аят-белгилерди түшүрдүк. Аллах Өзү каалаган адамга бурмалануусу жок туура жолго түшүүгө ийгилик берет. Ал жол аны бейишке жеткирет.

Эки жүздүүлөр: «Биз Аллахка жана пайгамбарга ыйман келтирдик, Аллахка жана пайгамбарга моюн сундук»,– деп айтышат. Кийин алардын бир тобу жүз буруп кетишет. Алар Аллахтын жана Анын элчисинин Анын жолунда согушуу ж.б. тууралуу келген буйругуна баш ийишпейт. Бирок алар ага чейин Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтирдик, моюн сундук деп ойлошкон эле. Аллахка жана Анын элчисине моюн сунуудан баш тарткан ал адамдар өздөрүн ыймандуубуз дешсе дагы алар ыймандуу эмес.

Эгерде ал эки жүздүүлөрдүн арасындагы талаш-тартыштарга пайгамбар өкүм кылсын деп аларды Аллахка жана Анын элчисине чакырса, алар эки жүздүүлүктөрү себептүү ошол замат анын өкүмүнөн баш тартып кетишет.

Эгерде чындык алар тарапта экенин жана ал алардын кызыкчылыгына карап өкүм кыларын билишсе, алар ага моюн сунуп келишет.

Алардын жүрөгүндө айыкпас оору барбы? Же алар анын Аллахтын элчиси экендигине шектенип жатышабы? Же Аллах менен Анын элчиси аларга адилетсиз өкүм кылат деп коркуп жатышабы? Мындай кылышканы бул айтылган нерселер үчүн эмес! Тескерисинче, алар анын өкүмүнөн баш тартып, ага баш ийбестик кылышканы себептүү өздөрүндөгү оору бар үчүн ушундай!

Ал эми ал ыймандуулардын арасында өкүм кылуу үчүн алар Аллахка жана пайгамбарга чакырылса, алар: «Биз анын сөзүн уктук жана буйругуна моюн сундук» – деген сөздү гана айтышат. Ушул сыпаттарга ээ адамдар – мына ошолор бул дүйнөдө жана акыретте жеңишке жеткендер.

Ким Аллахка жана Анын элчисине моюн сунса, алардын өкүмүн кабыл алса, күнөө жолдордон корксо, Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Анын азабынан коргонсо, мына ошолор гана бул дүйнө менен акырет жакшылыктарына жеткен жеңүүчүлөр.

Эки жүздүүлөр Аллахтын аты менен чамалары жетишинче аябай бекемделген ант беришип: «Эгер сен бизди согушка чыгууга буйрусаң, сөзсүз чыгабыз»,– дешет. Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Ант ичпегиле! Силердин жалганыңар белгилүү. Баш ийип жатабыз дегениңер да белгилүү. Аллах силердин кылганыңардан кабардар. Силер иштериңерди канчалык жашырсаңар да алардын эч бири Ага жашыруун эмес».

Оо, пайгамбар! Ал эки жүздүүлөргө айт: «Ичиңерден да, сыртыңардан да Аллахка жана пайгамбарга моюн сунгула». Эгерде силер моюн сунгула деген буйруктан жүз бурсаңар, анда жеткирүү милдети пайгамбардын мойнунда, ал эми ал алып келгенге баш ийүү жана аны аткаруу милдети силердин мойнуңарда. А эгер силер анын буйруганын аткарып, тыйганын таштап ага баш ийсеңер, акыйкат жолго түшөсүңөр. Пайгамбардын милдети ачыктап жеткирүү гана! Ал силерди туура жолго сала албайт жана ага мажбурлай да албайт.

Аллах силердин араңардагы Аллахка ыйман келтирген жана жакшылык иштерди кылгандарга душмандарына каршы жардам берем жана алардан мурунку ыймандууларды жер бетине башкаруучу кылган сыяктуу аларды да жер бетинде башкаруучу кылам деп убада берди. Жана аларга Өзү ыраазы болуп берген Ислам динин бекем кубаттуу кылам деп убада берди. Ошондой эле алардын коркунучтарын кийин тынчтыкка алмаштырам деп убада берди. Алар Мага эч кимди шерик кылбай жалгыз Өзүмө гана сыйынышат. Ким ушундай жакшылыктардан кийин каапырлык кылса, ошолор Аллахка баш ийбестик кылгандар.

Силер намазды толук түрдө аткаргыла, мал-мүлкүңөрдөн зекет бергиле жана пайгамбардын силерге буйруганын аткарып, тыйганынан тыйылып ага моюн сунгула. Ошондо үмүт болот Аллахтын ырайымына жетүүңөргө.

Оо, пайгамбар! Аллахка каапырлык кылгандарга азап түшүрүүнү кааласам, алар Менден качып кутулуп кетишет деп ойлобо. Кыямат күнү алардын барар жайы тозок болот. Алардын бара турган жайы болгон тозок кандай жаман жай.

О, Аллахка ыйман келтиргендер жана Анын шариятын аткаргандар! Кулдарыңар, күңдөрүңөр жана балакат курагына жетпеген жаш балдар силерге кирүүдө үч убакта уруксат сурасын: багымдат намазына чейинки, түнкү кийимди сырт кийимге алмаштырган убакта. Чак түштө уктоо үчүн кийимиңерди чечкен убакта. Куптан намазынан кийинки убакта. Анткени, бул убак уйкуга жатуучу жана сырт кийимди чечип алмаштырчу убак. Ушул үч убак авретиңер ачык болушу ыктымал. Ушул убактарда аларга уруксат бергенден кийин гана киришсин. Ал эми башка убактарда уруксатсыз кирсе, силерге да, аларга да күнөө эмес. Алар көп кирип-чыгып туруучулар. Ошол себептен аларды дайыма уруксат сурап кирүүгө көндүрүү керек. Аллах силерге уруксат суроонун өкүмдөрүн баяндаган сыяктуу, шарияттын башка кээ бир өкүмдөрүн билдирген аяттарды да баяндайт. Аллах пенделерине эмне пайдалуу экенин Билүүчү, аларга өкүмдөрдү шарият кылууда Даанышман.

Эгерде силерден болгон жаш балдар балагатка жетсе, алар үйлөргө киргенде мурда чоңдорго байланыштуу айтылгандай алар дагы ар дайым уруксат сурап киришсин деп айткыла. Аллах силерге уруксат суроо өкүмдөрүн баяндаган сыяктуу Ал силерге Өзүнүн аяттарын да баяндайт. Аллах пенделерине эмне пайдалуу экенин Билүүчү, аларга өкүмдөрдү шарият кылууда Даанышман.

Карылык себептүү айызы жана төрөтү токтоп, турмушка чыгууга каалоосу жок улгайган аялдар жаап жашырууга буйрулган жашыруун кооздуктарын көрсөтпөстөн, чепкен же жүзүн тоскон жоолук сыяктуу кээ бир тыш кийимдерин чечсе күнөө эмес. Бирок ал үчүн тыш кийимдерин чечкенге караганда жамынууга жана абийирдүүлүккө көңүл буруп чечпегени жакшыраак. Аллах алардын сөздөрүн Угуучу, иш-аракеттерин Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Ал жакында алардын жазасын же сыйлыгын берет.

Көзү көрбөгөн сокурга күнөө болбойт, чолокко күнөө болбойт, оорулууга күнөө болбойт, эгер алар Аллах жолунда согушуу сыяктуу милдеттерди аткара албай калышкан болсо. Оо, ыймандуулар! Силер үчүн өз үйүңөрдөн тамак жесеңер күнөө болбойт же балдарыңардын үйүнөн же атаңардын үйүнөн же апаңардын үйүнөн же ага-инилериңердин үйүнөн же эже-карындаштарыңардын үйүнөн же абаларыңардын үйүнөн же эжелериңердин (атаңардын эже-карандаштарынын) үйүнөн же таякелериңердин үйүнөн же таежелериңердин үйүнөн же бакчанын кароолу сыяктуу силерге кароого тапшырылган үйлөрдөн жана адатта бул нерсени жаман көрбөгөн досторуңардын үйүнөн тамак жесеңер күнөө эмес. Силер үчүн чогу же өз-өзүнчө тамактанууда күнөө болбойт. Эгерде силер жогоруда айтылган сыяктуу үйлөргө же башкаларына кирсеңер, андагы адамдарга «Ассаламу алейкум (силерге тынчтык болсун!)» деп салам айткыла. А эгер эч ким болбосо, анда өзүңөргө «Бизге жана Аллахтын такыба пенделерине тынчтык болсун» деп салам айткыла. Аллах тараптан силерге шарият кылынган бул саламдашуу берекелүү, анткени ал силердин ортоңордо сүйүүнү жана жакындыкты таратат, ошондой эле ал уккан адамдын жан дүйнөсүнө жагымдуу. Сүрөөдөгү келген жогорудагы баяндоо сыяктуу Аллах аяттарды баяндайт. Балким акыл жүгүртөсүңөр жана андагы айтылгандарды аткарасыңар.

Өз ыймандарында чыныгы ыймандуу адамдар – Аллахка ыйман келтиргендер жана Анын элчисине ыйман келтиргендер. Эгерде алар мусулмандардын пайдасы үчүн бир иште пайгамбар менен чогу болушса, андан уруксат сурамайынча кетишпейт. Оо, пайгамбар! Чындыгында сенден кеткенге уруксат сурагандар – ошолор Аллахка жана Анын элчисине чындап ыйман келтиргендер. Эгерде алар иштери чыгып сенден уруксат сурашса, алардан өзүң каалаганына кетүүгө уруксат бер жана алардын күнөөлөрү үчүн кечирим сура. Чындыгында Аллах тообо кылган пенделеринин күнөөлөрүн Кечирүүчү, аларга Мээримдүү.

О, ыймандуулар! Аллахтын элчисин сыйлагыла! Ага кайрылганда, бири-бириңерге кайрылгандай аны: «Мухаммад» деп, же атасынын атынан айтып: «Абдуллахтын баласы» деп чакырбагыла! Ага: «Аллахтын элчиси! Аллахтын пайгамбары» деп кайрылгыла. Эгер ал силерди жалпы ишке чакырса, анын чакырыгын бири-бириңерди чакыргандай кабыл кылбагыла. Тескерисинче, ага тез жооп берүүгө шашылгыла. Аллах силердин араңардан уруксатсыз, байкатпай кетип калгандарды жакшы билет. Андыктан, Аллахтын элчисинин буйругуна каршы чыккандар, Аллах алардын башына балээ түшүрүүсүнөн же алар чыдабаган оор азапка кириптер кылуусунан сак болушсун!

Асмандар менен жердеги жаратуу, бийлик кылуу жана башкаруу жалгыз Аллахка гана таандык. Оо, адамдар! Ал силердин абалдарыңарды билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Качан алар өлүмдөн кийин кайра тирилип Ага кайткан кыямат күнү аларга дүйнөдө кандай иштерди кылышкандыгынын кабарын берет. Аллах бүткүл нерсени Билүүчү. Асмандар менен жердеги эч бир нерсе Ага жашыруун эмес.