Kyrgyz Mokhtasar — Furkan 25:1 – Secde 32:30

Адамзат менен жиндерди Аллахтын азабынан коркутуп аларга пайгамбар болсун деп Өзүнүн пендеси жана элчиси Мухаммадга (ага Аллахтын саламаттыгы-тынчтыгы болсун) акыйкат менен жалганды ажыраткан Куранды түшүргөн Аллах улук жана жакшылыгы көп Зат.

Асмандардын мүлкү жана жердин мүлкү жалгыз Ага таандык. Анын баласы жок жана мүлкүндө Анын шериги жок. Ал бүткүл нерсени жаратып, алардын жаралуусун Өз илими жана даанышмандыгы талап кылгандай ар бирин өзүнө ылайык деңгээлде өлчөп белгилеп койгон.

Мушриктер Аллахтан башка кудайларды тутуп алышты, алар болсо кичине да, чоң да нерсени жарата алышпайт, алар өздөрү жаратылгандар. Аллах аларды жоктон жаратты. Алар өздөрүн зыяндан коргой алышпайт, өздөрүнө пайда да келтире алышпайт, өлүктү тирилте, тирүүнү өлтүрө алышпайт жана өлүктөрдү кабырларынан кайра тирилте алышпайт.

Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылгандар: «Бул Куран анык жалган! Мухаммад аны өзү ойлоп таап, кийин аны жалган жолдо Аллахка тийиштүү кылып койду. Аны ойлоп табууга башка адамдар да жардам беришкен»,– дешти. Ал каапырлар жалган сөздү ойлоп табышты. Куран – бул Аллахтын сөзү. Мындай сөздү адамзат да, жиндер да алып келе алышпайт.

Куранды жалганга чыгарган ошол адамдар айтышты: «Куран – байыркылардын сөздөрү жана алардын жазган жалгандарынан. Мухаммад аны көчүрүп алган. Ал ага эртели-кеч окулуп турат».

Оо, пайгамбар! Ал жалганчыларга айт: «Куранды асмандардагы жана жердеги бүткүл нерсени билген Аллах түшүрдү. Силер ойлогондой ал ойлоп табылган эмес. Андан кийин аларды тообо кылууга чакырып: «Чындыгында Аллах тообо кылган пенделерине Кечиримдүү, аларга Ырайымдуу» – деп айтты».

Пайгамбарды жалганга чыгарган мушриктер айтты: «Өзүн Аллах тараптан келген пайгамбармын деп ойлоп жаткан буга эмне болду? Ал башка адамдар сыяктуу эле тамак-аш жейт, тиричилик кылыш үчүн базарларда жүрөт. Аллах аны менен кошо жүргөн, анын чынчылдыгын тастыктап, ага жардам берип жандаган периште жиберсе болбойт беле?

Же ага асмандан казына түшпөйт беле же мөмөлөрүнөн жеген анын бакчасы болбойт беле? Ошондо ал базарларда ырыскы издеп жүрбөйт эле». Залымдар айтышты: «Эй, ыймандуулар! Силер пайгамбарды ээрчиген жоксуңар! Силер сыйкырланып акылын жоготкон адамды гана ээрчип жүрөсүңөр».

Оо, пайгамбар! Карачы, алар сен тууралуу таң кала тургандай жалган сыпаттарды айтып жатышканын. Сыйкырчы дешти, сыйкырланган дешти, жинди дешти. Ошол себептен алар акыйкаттан адашты. Эми алар туура жолго түшө алышпайт жана сенин чынчылдыгыңды жана аманаткөйлүгүңдү жаманатты кылууга да жол таба алышпайт.

Аллах улуу берекеттүү Зат. Ал кааласа бул дүйнөдө сага алардын сунуштаган нерселеринен да жакшыраак болгон бакчаларды кылат. Андагы хансарайлардын жана бак-дарактардын алдыларынан дарыялар агып турат. Сен алардын мөмөлөрүнөн жейсиң. Ошентип эгер кааласа сен жыргап жашай турган хансарайларды жаратат.

Алардан акыйкатты жана далилдерди издегендей сөздөр чыккан жок! Тескерисинче, алар кыямат күнүн жалганга чыгарышты. Биз кыямат күндү жалганга чыгаргандарга алоолонуп күйүп турган тозокту даярдап койдук.

Качан тозок аны көздөй алыстан айдалып кела жаткан каапырларды көргөндө, алар анын буркулдап кайнаганын жана аларга катуу каарданган коркунучтуу үнүн угушат.

Качан ал каапырлар колдору моюндарына чынжыр менен кишенделген абалда тозоктогу тар жерге ыргытылганда, андан кутулуш үчүн өздөрүнө өлүм тилеп калышат.

Эй, каапырлар! Бүгүн өлүмдү бир эле жолу эмес, көп жолу чакыргыла! Бирок сураганыңарга эч качан жооп берилбейт. Силер кыйноочу азапта түбөлүк каласыңар.

Оо, пайгамбар! Аларга: «Силерге сыпатталып айтылган ушул азап жакшыбы же жыргалчылыгы токтобой дайым уланган түбөлүк бейиш жакшыбы?» – деп айт. Аллах аны ыймандуу пенделеринин ичинен такыбаларына сыйлык жана кыямат күнү алардын кайтып барар жайы болот деп убада кылган.

Алар үчүн бул бейиште каалаган жыргалчылыктар болот. Бул Аллахтын убадасы. Андан такыба пенделери бул тууралуу сурашат. Аллахтын убадасы ишке ашат. Ал убадасын бузбайт.

Ал күндө Аллах жалганчы мушриктерди жана Аны менен катар сыйынылган кудайларын жыйнайт жана сыйынуучуларын айыбын билгизүү максатта ал кудайларына айтат: «Силер пенделеримди өзүңөргө сыйынгыла деп адаштырдыңарбы же алар өздөрү эле адаштыбы?».

Кудайлары айтышат: «Оо, Раббибиз! Сен Өзүңө шерик тутуудан аруусун. Сенден башкаларды башкаруучу-коргоочу тутканыбыз бизге ылайык эмес. Кантип эле Сенин пенделериңди бизге сыйынгыла деп айтмак элек?! Бирок ал мушриктерди жана алардан мурунку ата-бабаларын акырындык менен жазалоо үчүн Сен аларга дүйнө жыргалчылыктарын бергенде алар Сени эстөөнү унутуп коюшту. Кийин Сени менен катар башкаларга сыйынышты жана алар бактысыздыктары себептүү кыйраган коом болушту».

Эй, мушриктер! Силер Аллах менен катар сыйынган кудайларыңар силердин айткан сөздөрүңөрдү жалганга чыгарышты. Эми силер өзүңөрдү азаптан коргой албайсыңар жана алсыздыгыңар үчүн өзүңөргө жардам да бере албайсыңар. Оо, ыймандуулар! Силерден ким Аллахка ширк кылып өзүнө зулумдук келтирсе, Биз айтып өткөн адамдарды азаптагандай ага да катуу азапты таттырабыз.

Оо, пайгамбар! Биз сенден мурун да адамзаттан гана болгон пайгамбарларды жибергенбиз. Алар да тамак жешкен, базарларда жүрүшкөн. Бул нерседе пайгамбарлардан биринчиси эмессиң. Оо, адамдар! Биз силерди байлыкта, кедейликте, саламаттыкта жана ооруда болгон айырмачылыктар себептүү бири-бириңерге сыноо кылып койдук. Силер сыноолорго сабыр кыласыңарбы? Ошондо Аллах силерге сабырдуулугуңар үчүн соопторду берет. Сенин Раббиң сабыр кылганды жана сабыр кылбаганды, моюн сунганды жана моюн сунбаганды Көрүүчү.

Бизге жолугууну үмүт кылбаган жана азабыбыздан коркпогон каапырлар: «Аллах бизге периштелерди түшүрүп, алар бизге Мухаммаддын чынчылдыгын айтышса же биз Раббибизди өз көзүбүз менен көрүп, Ал бизге ал тууралуу кабар берсе болбойт беле?» — деп айтышты. Алардын жан дүйнөсүндө текеберлик күч алып, ал акыры аларды ыймандан тосту жана алар бул сөздөрү менен каапырлыктын жана аша чабуучулуктун чегинен чыгып кетишти.

Каапырлар өлгөндө, кабырда, кайра тирилгенде, суракка жөнөшкөндө жана тозокко киришкенде периштелерди өз көздөрү менен көрүшкөн күнү, ал жайларда алар үчүн ыймандууларга болгондой сүйүнүч кабар болбойт. Периштелер аларга: «Аллахтын сүйүнүч кабары силер үчүн таптакыр арам» – дешет.

Биз каапырлардын бул дүйнөдө кылышкан жакшылык иштерине бет алып келдик жана аларды каапырлыктары себептүү жок кылып, пайдасыз кылганыбыз кудум терезеден кирген күндүн шооласына чагылышып көрүнгөн сапырылган чаңдай кылып салдык.

Ошол күнү бейишке кирген ыймандуулар ал каапырлардан эң жакшы орундарда жана дүйнөдө түшкү эс алуу убагындагыдай эң рахаттуу жайларда болушат. Бул нерсе алардын Аллахка болгон ыйманы жана жакшылык иштери үчүн болду.

Оо, пайгамбар! Асман жарылып сейрек агыш булуттар каптаган жана көп сандагы периштелер сурак майданына түшкөн күндү эстегин.

Кыямат күнүндөгү өзгөрбөс чыныгы бийлик чексиз Ырайымдууга гана таандык. Ал күн каапырлар үчүн оор, ыймандуулар үчүн жеңил болот.

Оо, пайгамбар! Эстегин, ал күнү залым адам пайгамбарды ээрчибегени үчүн катуу өкүнүчтөн эки колун тиштеп: «Аттиң ай! Пайгамбар Раббиси тараптан алып келгенге ээрчип, аны менен бирге кутулуу жолуна түшсөм болмок го!» – деп айтат.

Катуу кайгыргандан өзүнө каршы жамандык тилеп мындай деп айтат: «Шорум куругур ай! Баланча каапырды дос тутпай койсом кана?!

Бул каапыр досум пайгамбар аркылуу жеткен Курандан мени адаштырды». Чындыгында шайтан адамды дайым жардамсыз таштайт. Эгер анын башына кыйынчылыктар түшсө, андан баш тартып кетет.

Ошол күнү пайгамбар өз элинин абалын айтып: «Оо, Раббим! Чындыгында Сен мени жиберген элим бул Куранды таштап, андан баш тартышты» – деп арызданды.

Оо, пайгамбар! Сен өз элиң тараптан зыяндарга жана сенин жолуңдан тосууга туш болгонуң сыяктуу Биз сенден мурунку ар бир пайгамбарга да өз элиндеги күнөөкөрлөрдөн душмандарды кылып койдук. Туура жолго салууга Раббиң Өзү жетиштүү жана Ал душманыңа каршы сага жардам берүүгө да Өзү жетиштүү!

Аллахка каапырлык кылгандар: «Бул Куран пайгамбарга бөлүк-бөлүк болуп түшпөй, чогу бир эле түшсө болбойт беле?» – деп айтышат. Оо, пайгамбар! Биз Куранды биринин артынан бирин түшүрүү менен сенин жүрөгүңдү кубатташ үчүн бөлүк-бөлүк кылып түшүрдүк. Ошондой эле аны жеңил түшүнүп, жеңил жатташ үчүн биринин артынан экинчисин түшүрдүк.

Оо, пайгамбар! Мушриктер сага кандай гана мисалдарды алып келишпесин, Биз сага андан да негиздүү акыйкат жоопту жана эң түшүнүктүүсүн алып келебиз.

Кыямат күнү жүздөрү менен тозокко сүйрөлүп келингендер – мына ошолор эң жаман орундагылар, анткени алардын орду тозокто. Жана алар акыйкаттан алыс жолдогулар, анткени алардын жолу каапырлык менен адашуунун жолу.

Биз Мусага Тооратты бердик жана ага жардамчы болуш үчүн бир тууганы Харунду аны менен бирге элчи кылдык.

Анан ал экөөсүнө: «Биздин аят-белгилерибизди жалганга чыгарган Фараонго жана анын коомуна баргыла» – деп айттык. Алар буйругубузга баш ийишип, аларга барышты. Аларды жалгыз Аллахка сыйынууга чакырышканда аларды жалганга чыгарышты, ошондо Биз аларды тыптыйпыл кылып кыйраттык.

Качан Нухтун эли аны жалганга чыгаруу менен пайгамбарларды жалганга чыгарганда Биз аларды деңизге чөктүрүп жок кылдык. Алардын кыйроосун Биз залымдарды кырып жок кылууга кудуреттүү экенибизге далил кылдык. Жана Биз кыяматта залымдарга кыйноочу азапты даярдап койдук.

Биз Худдун коому Аадды, Салихтин коому Самудду жана кудук ээлерин жок кылдык. Жана ушул үчөөсүнүн ортолорундагы көптөгөн коомдорду жок кылдык.

Бул кыйроого учурагандардын баарына алардан мурунку коомдордун кантип кыйрагандарын жана анын себептерин сабак алышсын деп айтып бергенбиз. Биз баарысын каапырлыктары жана баш ийбестиктери себептүү кырып жок кылдык.

Сенин элиңден болгон жалганчылар Шамга баратканда бузукулук кылгандары үчүн жаза катары таш жааган Луттун коомунун шаарына келишкен эле го! Алар бул шаарды эмне болгонун көрбөй жатышабы, сабак алышпайбы? Же көздөрү бул нерселерге сокур болуп калдыбы? Жок! Бирок алар сурак берерден алдыңкы кайра тирилүүнү күтүшкөн жок.

Оо, пайгамбар! Сени шылдыңдашкан жалганчылар сага жолугуп калышса сени маскара кылып шылдыңдашып мындай деп айтышат: «Аллах бизге пайгамбар кылып жиберген адам ушулбу?

Ал бизди аз жерден кудайларыбызга сыйынуудан буруп жибере жаздады. Эгер биз аларга сыйынууда сабыр кылбаганда, ал бизди өзүнүн далилдери менен буруп жибермек. Жакында алар кабырдагы жана кыяматтагы азапты өз көздөрү менен көрүшкөн кезде алардын кимиси туура жолдон көбүрөөк адашканын билишет, ал бекен же тигилер бекен? Жакында кимиси анык адашканын билишет.

Оо, пайгамбар! Өзүнүн каалоосун кудай кылып, ага моюн сунган адамды көрбөйсүңбү?! Эми сен аны ыйманга келтирген жана аны каапырлыктан сактаган көзөмөлдөөчү болосуңбу?

Оо, пайгамбар! Же сен Аллахка сыйынууга жана Ага моюн сунууга чакырып жаткандардын көбү сени кабыл алып угушат же далилдерге акыл жүгүртүшөт деп ойлоп жатасыңбы? Алар угууда, акыл жүгүртүүдө жана түшүнүүдө айбандарга эле окшош. Жок! Алар (жүргөн жолунда) айбандардан да катуу адашкан.

Оо, пайгамбар! Сен Аллахтын жер бетинде көлөкөнү (таң аткандан күн чыкканга чейинки аралыкта) жайып койгон учурдагы жаратуучулук белгилерин көрбөйсүңбү? Эгер Ал аны жылбай турган болушун кааласа, анда сөзсүз ошондой кылып коймок. Кийин Биз күндү анын узарып кыскарышына белги кылдык.

Кийин Биз көлөкөнү күндүн көтөрүлгөнүнө жараша акырындык менен аз-аздан кыскартып жыйнайбыз.

Аллах силер үчүн түндү силерди жана башка нерселерди жапкан кийим сыяктуу кылды жана силер үчүн уйкуну жумуштарыңардан эс алуу кылды. Ошондой эле Ал силер үчүн күндүздү жумуштарыңарга бара турган убак кылды.

Жана Ал пенделерине карата ырайым болгон жамгырдын жаашын сүйүнчүлөгөн шамалдарды жиберди. Жана Биз асмандан пенделер тазалыкка колдоно турган таза жамгыр суусун түшүрдүк.

Себеби Биз ал түшкөн суу менен чөп чыкпаган кургак жерден түрдүү өсүмдүктөрдү өстүрүп, ал жерди жашылдантып тирилтебиз. Ошондой эле ал суу менен Өзүбүз жараткан көптөгөн адамдарды жана айбанаттарды сугарабыз.

Биз алар сабак алсын деген максатта Куранда далилдерди түр-түрү менен келтирип баяндадык. Бирок көпчүлүк адамдар акыйкатка каапырлык кылып, аны жактырбай баш тартышты.

Эгер Биз каалаганда ар бир шаарга Аллахтын жазасын эскерткен жана андан коркуткан пайгамбар жибермекпиз. Бирок Биз муну каалаган жокпуз. Чындыгында Биз Мухаммадды гана бүткүл адамзатка пайгамбар кылып жибердик.

Андыктан каапырлардын алдамчылык менен сага койгон талаптарына жана айткан сунуштарына моюн сунба. Сен алардан көргөн зыяндарга сабыр кылып, аларды динге чакыруудагы кыйынчылыктарга чыдоо менен сага түшкөн бул Куран аркылуу алар менен катуу күрөш.

Аллах таала эки деңиздин суусун кошуп койду, алардын тузсузуна туздуусун кошту. Жана ортолоруна аларды аралаштырбай, бирин-бири бузбай, бөлүп турган тосмо кылып койду.

Ал эркек менен аялдын бел суусунан адамды жаратты жана Ал адамды жараткан Зат ага тууган-урукту жана куда-сөөктү кылды. Оо, пайгамбар! Сенин Раббиң кудуреттүү, Аны эч бир нерсе алсыз кыла албайт. Анын кудуреттүүлүгүнөн – инсанды эркек менен аялдын бел суусунан жаратуусу.

Каапырлар Аллахтан башка кудайларга сыйынышат. Аларга моюн сунушса пайда бере албайт, баш ийбестик кылышса зыян бере албайт. Чындыгында каапыр адам Аллах тааланын каарын келтирген иштерде шайтанды ээрчүүчү.

Оо, пайгамбар! Биз сени ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылып Аллахка моюн сунгандарга сүйүнүч кабарды жеткирүүчү жана каапырлык кылып, Ага баш ийбестик кылгандарга эскертүүчү кылып жибердик.

Оо, пайгамбар! Айткын: «Мен кабар жеткиргеним үчүн силерден акы сурабаймын. Бирок араңардан ким Аллахтын ыраазылыгына карай садака берүү жолун тандаса, анда ошондой кылсын».

Оо, пайгамбар! Бардык иштериңде эч качан өлбөгөн, түбөлүк Тирүү калуучу Аллахка таян жана Ага мактоолорду айтып аруула. Ал Өзү пенделеринин күнөөлөрүнөн жетиштүү кабардар. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында аларга анын сыйлыгын же жазасын берет.

Ал асмандарды жаратты, жерди жаратты жана алардын ортосундагы нерселерди алты күндө жаратты. Андан соң Өзүнүн улуулугуна жараша Аршка бийиктеди жана көтөрүлдү. Ал – Ырайымдуу! Оо, пайгамбар! Сен ал тууралуу Кабардардан сура! Ал Аллах бүткүл нерсени билет. Ага эч бир нерсе жашыруун эмес.

Эгерде каапырларга: «Ырайымдууга сажда кылгыла» – деп айтылса, алар: «Биз Ырайымдууга сажда кылбайбыз. Ал Ырайымдуу деген эмне? Биз аны билбейбиз, аны моюнга да албайбыз. Биз Аны тааныбасак деле сен сажда кыл десең эле сажда кыла бермек белек?» – деп айтышат. Анын Аллахка сажда кылгыла деген буйругу аларды Аллахка ыйман келтирүүдөн алыстоолорун күчөтөт.

Асманда планеталар менен топ жылдыздардын жайгашкан орундарын жараткан, асманда нур чачкан Күндү жараткан жана күн нурун чагылтып жер бетине жарык чачкан Айды жараткан Зат улуу жана берекеттүү.

Аллах Анын аят-белгилеринен үлгү-насаат алып туура жолго түшүүнү же Анын жакшылыктарына шүгүр кылууну каалагандар үчүн күн менен түндү биринин артынан бири келип алмаша турган кылып койду.

Ал эми Ырайымдуунун ыймандуу пенделери – алар жер бетинде салабаттуулук, кичипейилдик менен басып жүрүшөт. Эгерде аларды наадандар сөзгө тартса, аларга теңелишпейт. Тескерисинче, аларга наадандык кылбастан жакшыны гана сүйлөшөт.

Алар түн ичинде Раббисине маңдайы менен сажда кылгандар жана Аллах үчүн тике туруп намаз окушкандар.

Алар Раббисине дуба кылып айтышат: «Оо, Раббибиз! Бизден тозок азабын алыстат! Чындыгында тозок азабы каапыр болуп өлгөндөрдү өзүнөн куткарбайт.

Чындыгында ал жакта тургандар үчүн ал эң жаман орун жана ал жакта жашагандар үчүн эң жаман жай.

Алар мал-мүлктөрүн сарпташканда ысырапчылык чекке жеткиришпейт жана өздөрү же башкалар сыяктуу аларга камсыздоосу милдеттүү болгон адамдарга сарп кылууда да сараңдык кылышпайт. Алардын сарптоосу ысырапчылык менен сараңдыктын ортосунда адилеттүү чекте болот.

Алар Аллах менен катар башка кудайларга дуба кылышпайт, Аллах өлтүрүүнү арам кылган жанды өлтүрүшпөйт, ал эми, Аллах адам өлтүрүүчүнү, динден баш тартканды жана үй-бүлөлүү зынакорду өлтүрүүгө уруксат берген (топтогу кишилерге жазаларын берүүдө өзү билемдик эмес, шарияттын талаптарынын чегинде аткарышат). Ошондой эле алар зына кылышпайт. Кимде-ким ушул чоң күнөөлөрдү кылса, анда ал кылган күнөөсү үчүн кыямат күнү жазага туш болот.

Ага (жогорудагы күнөөлөрдүн баарын же ширк күнөөсүн кылган кишиге) кыямат күнү азаптар кайра-кайра кайталанып берилет жана ал кордолгон абалда түбөлүк азапта калат.

Бирок ким Аллахка тообо кылса, ыйман келтирсе жана анын тообосу чын экенин билдирген жакшылык иштерди кылса, анда Аллах ошолордун кылган жамандыктарын жакшылыктарга алмаштырат. Чындыгында Аллах тообо кылган пенделерине Кечиримдүү, аларга Ырайымдуу.

Жана ким Аллахка тообо кылса жана ибадаттарды аткарып, күнөөлөрдү таштап тообосунун чын экенин далилдесе, анда анын тообосу кабыл кылынат.

Алар күнөө кылынган жерлер жана арам көңүл ачуу жайлары сыяктуу жалгандарга катышпайт. Эгер маңызсыз жаман сөздөргө жана иштерге кез болуп калышса, анда аларга аралашпастан өз кадырын сактап өтүп кетишет.

Аларга Аллахтын угууга жана көрүүгө мүмкүн болгон аят-белгилери эскертилсе, алар угулган аяттарга кулактарын жабышпайт жана көрүлгөн аят-белгилерди көрмөксөн болушпайт.

Алар Раббисине кылган дубаларында айтышат: «Оо, Раббибиз! Бизге такыбалыгы жана акыйкатка бекемдиги менен көзүбүздү кубанткан жубайларды жана бала-чакаларды бер жана бизди акыйкатта үлгү туткан такыбаларга башчы кыл».

Мына ушул сыпаттагы адамдар Аллахка баш ийүүдө сабырдуулук кылышкандары үчүн бейиштин эң жогорусу болгон Фирдаустагы бийик орундар менен сыйланышат. Аларды ал жайда периштелер саламдашып тосуп алышат жана алар бардык балээлерден аман болушат.

Алар ал жакта түбөлүк болушат. Алар турукташкан жай жана алар жайланышкан жер кандай сонун!

Оо, пайгамбар! Каапырлыктан кайтпаган каапырларга айт: «Раббим силердин баш ийүүңөрдөн Ага кайткан пайдага көңүл бурбайт, эгер Анын сыйынып жана сурап дуба кылган пенделери болбогондо Ал силерге көңүл бурмак эмес. Силер Раббиси тараптан пайгамбардын алып келгенин жалганга чыгардыңар. Эми жакында жалгандын жазасы силер менен бирге болот».

Та-сиим-миим. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Булар акыйкатты жалгандан ачыктап көрсөткөн Куран аяттары.

Оо, пайгамбар! Алар туура жолго түшсүн деп жанталашып, кайгырып жүрүп өзүңдү өлтүрүп албасаң болду.

Эгерде Биз аларга асмандан аят-белгини түшүрүүнү кааласак, аларга түшүрмөкпүз. Ошондо алар ага шылкыйып моюн сунуп калмак. Бирок Биз алар кайыпка ыйман келтирет бекен деп сынаш үчүн муну каалаган жокпуз.

Ал мушриктерге Ырайымдуу (Аллах) тараптан Анын жалгыздыгын жана пайгамбарынын чынчылдыгын билдирген кандай гана жаңы эскертме келбесин, алар ага кулак салуудан жана ага ишенүүдөн баш тартышты.

Алар болсо пайгамбары алып келген нерсени жалганга чыгарышты. Эми жакында аларга шылдыңдаган нерселеринин анык кабарлары келет жана аларга азап түшөт.

Ал көшөргөндөр каапырлыктан кайтышпайт бекен, алар жерди карашпайбы?! Биз анда ар түрдүү кооз жана пайдасы көп өсүмдүктөрдү өстүрүп койдук.

Чындыгында жер бетинде түркүн-түрлүү өсүмдүктөрдү өстүрүүдө – аны өстүргөн Аллах өлүктөрдү кайра тирилтүүгө кудуреттүү экендигине ачык-айкын белгилер бар. Бирок алардын көпчүлүгү ыйман келтиришкен жок.

Оо, пайгамбар! Чындыгында сенин Раббиң эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, пенделерине Ырайымдуу.

Оо, пайгамбар! Эстегин, бир кезде Раббиң Мусага буйруду: «Аллахка каапырлык кылган жана Мусанын элин кул кылган залым коомго бар.

Алар Фараондун коому. Аларга сыпайылык жана жумшактык менен буйру: «Аллахтын буйруктарын аткарып, анын тыйгандарын таштап Андан корккула!».

Муса айтты: «Чындыгында мен Сен тууралуу аларга жеткирген нерседе мени жалганга чыгарууларынан коркомун.

Анан алардын мени жалганга чыгаруусунан көкүрөгүм сыгылып, тилим сөзгө келбей калуусу мүмкүн. Ошон үчүн Сен Жебрейилди бир тууганым Харунга жибер, ал мага жардамчы болсун.

Бир коптту өлтүрүп койгонум үчүн алардын алдында күнөөм бар. Ошол себептен алар мени өлтүрүп коюуларынан коркомун».

Аллах Мусага айтты: «Жок! Алар сени өлтүрө алышпайт. Бир тууганың Харун менен бирге силердин чынчылдыгыңарга далил болгон аят-белгилерибизди алып жөнөгүлө! Чындыгында Биз жардам берип жана колдоп силер менен бирге болобуз, силердин аларга айтканыңарды жана алардын силерге айткандарын угуп турабыз. Биз эч бир нерсени өткөрүп жибербейбиз.

Фараонго баргыла да минтип айткыла: «Чындыгында биз сага бүткүл жандуу-жансыз ааламдын Раббисининен элчи болуп жиберилдик.

Сен Исраил урпактарын биз менен коё бер».

Фараон Мусага айтты: «Биз сени кичинеңден өз алдыбызда тарбияладык, өмүрүңдөн жылдар биз менен чогу жашадың, эми сенин пайгамбармын деген сөзүңө эмне түрткү берди?

Сен өз элиңден болгон адамга болушам деп бир коптту өлтүрүп оор иш кылгансың. Сага кылган жакшылыгымды танган адамдардансың».

Муса моюнга алып Фараонго айтты: «Мен ал адамды билбестиктен өлтүрүп алганым мага вахий келгенге чейин болгон.

Мен аны өлтүрүп алгандан кийин силер ал үчүн мени өлтүрөсүңөр деп Мадиянга качтым. Анан Аллах мага илим берди жана адамдарга жиберген пайгамбарларынан кылды.

Мени Исраил урпактары менен кошо кул кылбастан өз тарбияңа алганың – чындап эле мага кылган жакшылыгың. Бирок бул нерсе мен сени ыйманга чакыруудан тоспойт».

Фараон Мусага айтты: «Сен элчисимин деп ойлоп жаткан ааламдардын Раббиси деген эмне?».

Муса Фараонго жооп кылып: «Ааламдардын Раббиси – ал асмандар менен жердин Раббиси жана алардын ортосундагы нерселердин Раббиси, эгер силер Аны ошолордун Раббиси деп ишенсеңер, анда жалгыз Ага гана сыйынгыла!» – деп айтты.

Фараон өзүнүн айланасындагы эл башчыларына айтты: «Мусанын берген жообун уктуңарбы? Бул анык эле жалган сөз!».

Муса аларга айтты: «Аллах силердин Раббиңер жана мурунку ата-бабаларыңардын Раббиси».

Фараон айтты: «Чындыгында силерге элчи болуп жиберилдим деп ойлоп жаткан адам анык эле жинди, ал кантип жооп беришти билбейт жана өзүнүн акылы жетпеген нерсени айтып жатат».

Муса айтты: «Мен силерди чакырып жаткан Аллах – Ал чыгыштын Раббиси, батыштын Раббиси жана алардын ортосундагылардын Раббиси, эгер силер акылыңарды иштеткен болсоңор».

Фараон Мусага каршы жооп таппай калганда мындай деди: «Эгерде сен менден башка кудайга сыйына турган болсоң, мен сени сөзсүз абактагы адамдарга кошом».

Муса (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы болсун) Фараонго айтты: «Эгер мен сага Аллах тараптан алып келген нерседе чынчылдыгымды далилдеген нерсени алып келсем да мени абактагыларга кошосуңбу?».

Ал айтты: «Кана, сен айтып жаткан, чынчылдыгыңа далил болгон нерсени алып келчи, эгер айтып жаткан сөздөрүңдө чынчыл болсоң».

Ошондо Муса таягын жерге таштады. Ал күтүлбөгөн жерден көз көрүнө чоң жыланга айланды.

Жана ал эч кандай агы жок колун чөнтөгүнө салып кайра чыгарганда ал ала оорусунун агындай эмес нурдуу аппак болуп чыкты. Аны карап тургандар да көрүштү.

Фараон айланасындагы эл башчыларга айтты: «Чындыгында бул адам сыйкырчылыкты абдан билген сыйкырчы.

Ал сыйкыры менен силерди өз жериңерден чыгарууну каалап жатат. Кана, оюңарды айткылачы, буга кандай чара көрөлү?».

Алар ага айтышты: «Аны менен бир тууганына убакыт бер, аларды жазалаганга шашылбай тур жана сыйкырчыларды чогултуп келгенге Мисирдин шаарларына чабармандарды жибер.

Алар (чабармандар) сага сыйкырчылыкты мыкты билген сыйкырчыларды алып келишсин».

Кийин убадалашкан жайда, белгиленген убакта Фараон Муса менен күч сынаштыруу үчүн сыйкырчыларды чогултту.

Адамдарга айтылды: «Кимиси жеңүүчү болорун көрүш үчүн чогулдуңарбы, Мусабы же сыйкырчыларбы?

Үмүтүбүз биз сыйкырчылардын динин ээрчисек, эгер алар Мусаны жеңишкен болсо».

Качан сыйкырчылар Мусаны жеңебиз деп келишкенде Фараонго кайрылып: «Эгерде биз Мусаны жеңсек, бизге матералдык же моралдык сыйлык болобу?» – дешти.

Фараон аларга айтты: «Ооба, сыйлыгыңар бар. Эгерде силер аны жеңе турган болсоңор, анда менин алдымда жакын адамдардан болосуңар, силерге жогорку бийлик орундарын берем».

Муса Аллахтын жардамына ишенип жана андагы нерсе сыйкыр эместигин баяндап аларга мындай деди: «Таштайбыз деген жиптериңерди жана таяктарыңарды таштагыла».

Алар жиптерин жана таяктарын ташташты. Таштап жатканда: «Фараондун күч-кудурети менен биз гана жеңебиз, Муса болсо жеңилет» – дешти.

Муса дагы таягын таштады, ал ошол замат чоң жыланга айланды да капыстан эле алардын сыйкырлык менен адамдарды алдаган нерселерин жутуп баштады.

Качан сыйкырчылар Мусанын таягы алардын сыйкырлык менен таштаган нерселерин жутуп жатканын көргөндө саждага жыгылышты.

Алар мындай дешти:«Биз бүткүл ааламдардын Раббисине ыйман келтирдик.

Муса менен Харундун Раббисине ыйман келтирдик».

Фараон ал сыйкырчылардын ыйман келтиришкенин четке кагып мындай деди: «Менин уруксатымсыз эле Мусага ыйман келтирдиңерби? Чынында Муса силерге сыйкырчылыкты үйрөткөн башчыңар турбайбы. Көрсө силер баарыңар мисирликтерди өз жеринен чыгарайын деп келишкен турбайсыңарбы. Силерге кандай жаза береримди жакында билесиңер. Мен эми ар бириңердин оң буту менен сол колун же сол буту менен оң колун кайчылаш кесемин жана баарыңарды курма дарагынын сөңгөктөрүнө асамын. Бириңерди да калтырбайм».

Сыйкырчылар Фараонго айтышты: «Сенин бул дүйнөдө бизди кесем, дарга асам деп коркутуп жаткан нерселериңдин эч зыяны жок. Сенин азабың убактылуу. Биз болсо Раббибизге кайтабыз жана Ал бизди Өзүнүн түбөлүк ырайымына алат.

Биз Мусага биринчилерден болуп ыйман келтирип жана ага ишенгенибиз себептүү Аллах биздин мурунку кылган күнөөлөрүбүздү өчүрөт деп үмүт кылабыз».

Жана Биз Мусага буйруп: «Исраил урпактарын алып түндө жолго чык. Фараон жана аны менен бирге болгондор силерди кайтарыш үчүн артыңардан түшөт» – деп вахий кылдык.

Фараон Исраил урпактары Мисирден чыгып кетишкенин билгенде аларды артка кайтарыш үчүн аскер жыйнасын деп бир топ жоокерин шаарларга жиберди.

Фараон Исраил урпактарын теңине албай мындай деди: «Алар болгону бир аз топ эле.

Булар биздин ачуубузду күчөйткөн нерсени кылып жатышат.

Эми биз аларга даярданып сак бололу».

Биз Фараон менен анын коомун Мисир жергесинен чыгардык. Ал жерде түшүмдүү бакчалар жана суу аккан булактар бар.

Байлык казыналары жана кооз турак-жайлар бар.

Биз Фараон менен анын коомун мына ушундай жыргалчылыктардан чыгарганыбыз сыяктуу Биз алардан кийин Шам жергесинде мына ошондой эле жакшылыктарды Исраил урпактарына да бердик.

Фараон менен анын коому Исраил урпактарын күн чыккан маалда кууп жетишти.

Качан Фараондун коому менен Мусанын коому бири-бирине жолукканда, алар бири-бирин көрүшкөндө Мусанын шериктери айтты: «Чындыгында Фараон менен анын коому бизди кууп жетерине аз калды. Биз аларга туруштук бере албайбыз».

Муса элине айтты: «Абал силер элестеткендей эмес! Чындыгында Раббим мени менен бирге, Ал колдойт жана жардам берет. Ал мага жол кутулуунун жолун көргөзөт».

Биз Мусага вахий кылып: «Таягың менен деңизди чап!» – деп буйрудук. Ал аны чапканда деңиз экиге бөлүнүп, ал Исраил урпактарынын урууларынын санына барабар он эки жолго айланды. Деңиздин ар бир ачылган бөлүгү бекемдиги менен чоңдугунда улуу тоо сыяктуу болуп, алардан эч кандай суу акпай калды.

Биз Фараон менен анын коомун жакын алып келдик, анан алар жолдон өтсө болот экен деген ойдо деңизге киришти.

Биз Муса жана аны менен бирге болгон Исраил урпактарын куткардык. Алардан бир да адам өлгөн жок.

Андан соң Фараон менен анын коомун деңизге чөктүрүп жок кылдык.

Чындыгында Мусага деңиздин экиге бөлүнүшүндө, анын куткарылышында жана Фараон менен коомунун кыйроосунда Мусанын чынчыл экенин билдирген аят-белгилер бар. Бирок Фараон менен болгондордун көпчүлүгү ыйман келтиришкен жок.

Оо, пайгамбар! Чындыгында сенин Раббиң душмандарынан өч алууга Кудуреттүү, алардын тообо кылгандарына Ырайымдуу.

Оо, пайгамбар! Аларга Ибрахимдин окуясын окуп бер.

Бир кезде ал атасы Азарга жана элине: «Аллахтан башка эмнеге сыйынып жатасыңар?» – деди.

Эли айтты: «Биз айкелдер-буттарга сыйынып жатабыз. Аларга сыйынганыбызды токтотпойбуз жана аларды таштабайбыз».

Ибрахим аларга айтты: «Ал айкелдер-буттарга дуба кылсаңар дубаңарды угушабы?

Же силер аларга моюн сунсаңар пайда келтире алышабы? Же силер аларга баш ийбестик кылсаңар зыян тийгизе алышабы?».

Алар айтышты: «Аларга дуба кылсак бизди угушпайт, аларга моюн сунсак бизге пайда келтире алышпайт, аларга баш ийбестик кылсак бизге зыян тийгизе алышпайт. Бирок биз ата-бабаларыбыздын ушундай кылышкандарын көргөнбүз. Ошондуктан биз аларды ээрчийбиз».

Ибрахим айтты: «Силер ойлонуп көрдүңөр беле, Аллахтан башка эмне деген айкел-буттарга сыйынып жатканыңарды?

Жана силердин илгерки ата-бабаларыңардын эмнелерге сыйынышкандарын?

Чындыгында алардын баарысы – менин душмандарым. Анткени бүткүл ааламдардын Раббиси Аллахтан башкалары жалган.

Ал мени жаратты жана Ал мени дүйнө жана акырет жакшылыктарына багыттайт.

Ал жалгыз Өзү мени тамактандырат, эгер ачка болсом жана Ал мага ичирет, эгер чаңкаган болсом.

Эгер ооруп калсам, Ал жалгыз Өзү мени оорумдан айыктырат. Менин Андан башка айыктыруучум жок.

Ажалым жеткен кезде Ал жалгыз Өзү мени өлтүрөт. Жана Ал мени өлгөндөн кийин кайра тирилтет.

Жана мен сурак күнү жалгыз Андан гана күнөөлөрүмдү кечирүүсүн үмүт кылам.

Ибрахим Раббисине дуба кылып: «Оо, Раббим! Мага динде туура түшүнүк бер жана мени пайгамбарлардан болгон такыбалуулардын катарына кош, алар менен бирге бейишке киргиз» – деди.

Мени кийинки муундар алкыш-мактоо менен эскере тургандай кыл.

Жана мени ыймандуу пенделерин ырахаттанган бейиштеги орундардын мурасчыларынан кыл жана анда жашат.

Атамды кечире көр! Чындыгында ал ширк кылганы себептүү акыйкат жолдон адашкандардан болду. Ибрахимге атасы тозок ээлеринен экендигинин кабары билингенге чейин ал ага дуба кылды. Качан ага бул нерсе анык болгондо ал андан баш тартты жана ага дуба кылбай калды.

Адамдарды сурак үчүн кайра тирилткен күнү мени азап менен шерменде кылба.

Ал күндө адамга дүйнөдө чогулткан байлыгы да, аны колдогон бала-чакасы да пайда бербейт.

Бирок Аллахка эч кандай ширк, эки жүздүүлүк, эл көрсүндүк жана өзүнө-өзү суктануу сыяктуу нерселер болбогон таза жүрөк менен келген адамга гана пайда берет. Ал Аллах жолунда сарптаган байлыгы менен ага дуба кылган бала-чакасынын пайдасын көрөт.

Бейиш Раббисинин буйруктарын аткарып жана тыйгандарын таштаган такыба адамдарга жакын келтирилди.

Ал эми тозок сурак майданында акыйкат динден адашкандарга көргөзүлдү.

Аларга айыптоо максатта айтылды: «Силер сыйынып жүргөн айкел-буттарыңар кайда калды?

Аллахты таштап аларга сыйынган элеңер? Алар силерди Аллахтын азабынан куткарып жардам бере алат бекен же өздөрүнө болсо да жардам бере алат бекен?

Анан алар жана аларды адаштыргандар тозокко биринин үстүнө бири ыргытылат.

Ошондой эле жин-шайтандардан болгон Иблистин жардамчыларынын бири да калбай бүт баарысы ыргытылат.

Аллахтан башкага сыйынып, аларды Ага шерик кылган жана Аны таштап өздөрү сыйынгандар менен талашып-тартышкан мушриктер айтышты:

«Аллахка ант болсун! Көрсө биз акыйкаттан анык адашууда болгон экенбиз.

Биз силерди бүт жаратылгандардын Раббисине теңеп, Ага сыйынгандай силерге сыйыныппыз.

Бизди акыйкат жолдон күнөөкөрлөр гана адаштырды. Алар бизди Аллахтан башкага сыйынууга үгүттөшкөн.

Эми Аллахтын алдында бизди азаптан куткарууга ортомчу боло турган эч бир шапаатчы жок.

Жана бизди коргой турган жана бизге шапаат кыла турган сүйүктүү дос да жок.

Эгерде бизге дүйнө жашоосуна кайтууга мүмкүнчүлүк берилгенде биз Аллахка ыйман келтиргендерден болмокпуз».

Чындыгында Ибрахимдин окуясы жана жалганчылардын акыбети тууралуу бул айтылгандарда адамдар үчүн үлгү-насааттар бар. Бирок алардын көпчүлүгү ыйман келтиришкен жок.

Оо, пайгамбар! Чындыгында сенин Раббиң душмандарынан өч алууга Кудуреттүү, алардын тообо кылгандарына Ырайымдуу.

Нухтун коому да аны жалганга чыгаруу менен бүткүл пайгамбарларды да жалганга чыгарышты.

Бир кезде аларга тектеш тууганы Салих минтип айтты: «Аллахтан коркуп, Андан башка сыйынган нерсеңерди таштап, Ага такыба болбойсуңарбы?!".

Чындыгында мен Аллахтан силерге жиберилген элчимин жана Аллах мага вахий кылганга эч нерсени кошпогон жана кемитпеген аманаткөймүн.

Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула жана мен силерге буйруган жана тыйган нерседе мага моюн сунгула!

Мен силерге Раббим тараптан жеткирген нерсем үчүн силерден сыйлык сурабайм. Мага сыйлыкты башкалар эмес, ааламдардын Раббиси гана берет.

Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула жана мен силерге буйруган жана тыйган нерседе мага моюн сунгула!

Ага эли айтты: «Эй, Нух! Биз сага ыйман келтирип жана сен алып келген нерсени ээрчип, аны аткарат бекенбиз, а сени ээрчигендер болсо төмөнкү катмардагы адамдар, алардын арасында башчылар да, кадырлуулар да жок?!».

Нух аларга айтты: «Мен ал ыймандуулар эмне иш менен алектенгени тууралуу кабарым жок. Мен алардын кылган иштерин санап тургандай көзөмөлдөөчү болгон эмес элем.

Алардын эсеп-кысабын алуу Аллахтын мойнунда. Алардын ички жана сырткы дүйнөсүн мен эмес, Аллах Өзү билет, эгер айткан сөзүңөрдү өзүңөр түшүнгөн болсоңор.

Мен силерди ыйман келтирсин деген ойдо талабыңарды кабыл алып ыймандууларды отурган жайымдан кууп жибербейм.

Мен болгону ачык эскерткен эскертүүчүмүн. Силерге Аллахтын азабын эскертем».

Эли ага айтты: «Эгерде бизди үгүттөп жаткан нерсеңди токтотпосоң, анда сен сөзсүз сөгүшкө калып, ташбараңга алынып өлөсүң».

Нух Раббисине дуба кылып айтты: «Оо, Раббим! Элим мени жалганга чыгарды жана Сен тараптан алып келген нерседе мага ишенишпеди.

Алар жалгандан баш тартышпаганы үчүн биздин ортобузда аларды жок кыла тургандай өкүм чыгар. Ошондой эле мени жана мени менен бирге болгон ыймандууларды элимдеги каапырларды жок кылган нерседен куткар».

Анан Биз анын дубасына жооп бердик жана адамдар менен айбанаттарга толгон кемеде аны менен бирге ыймандууларды куткардык.

Андан соң алардын артында калган Нухтун коомун чөктүрдүк.

Чындыгында бул айтылган Нухтун коому менен болгон окуяда, Нух жана аны менен бирге болгон ыймандуулардын куткарылышында жана коомундагы каапырлардын кыйроосунда адамдар үчүн үлгү-насааттар бар. Бирок алардын көпчүлүгү ыйман келтиришкен жок.

Оо, пайгамбар! Чындыгында сенин Раббиң душмандарынан өч алууга Кудуреттүү, алардын тообо кылгандарына Ырайымдуу.

Аад коому да алардын пайгамбары Худду жалганга чыгаруу менен бүткүл пайгамбарларды жалганга чыгарышты.

Эстегин, бир кезде аларга тектеш тууганы Худ минтип айтты: «Аллахтан коркуп, Андан башка сыйынган нерсеңерди таштап, Ага такыба болбойсуңарбы?!".

Чындыгында мен Аллахтан силерге жиберилген элчимин жана Аллах мага буйруганды ашырбастан жана кемитпестен жеткирген аманаткөймүн.

Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула жана мен силерге буйруган жана тыйган нерседе мага моюн сунгула!

Мен силерге Раббим тараптан жеткирген нерсем үчүн силерден сыйлык сурабайм. Мага сыйлыкты башкалар эмес, ааламдардын Раббиси гана берет.

Силер эмне, дүйнөңөргө жана акыретиңерге пайда алып келбеген имараттарды оюн, белги катары бийик дөбөлүү жерлерге кура бересиңерби?!

Ошондой эле бул дүйнөдө түбөлүк калчудай, андан кетпечүдөй болуп сепилдерди жана сарайларды салып жатасыңар?!

Эгер силер өлтүрүү же уруп-сабоо менен кол салсаңар, анда эч ырайым кылбастан канкордук менен кол саласыңар.

Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула жана мен силерге буйруган жана тыйган нерседе мага моюн сунгула!

Силердин өзүңөргө белгилүү жакшылыктарды берген Аллахтын каарынан корккула!

Ал силерге үй жаныбарларын жана бала-чакаларды берди.

Ал силерге бакчаларды жана аккан булактарды берди.

Оо, элим! Чындыгында мен силер үчүн улуу кыямат күнүндөгү азаптан коркомун.

Эли ага айтты: «Сенин бизге эскерткениң менен эскертпегениң бирдей. Биз сага ыйман келтирбейбиз жана эч качан тутунган жолубуздан кайтпайбыз.

Ал эми бул абалкылардын дини, үрп-адаттары жана адептеринен башка эч нерсе эмес.

Жана биз азапталбайбыз».

Алар Худ пайгамбарды жалганга чыгарганын токтотушпады. Анан Биз аларды жалганга чыгарышканы себептүү катуу шамал менен жок кылдык. Чындыгында бул кыйратып жок кылуубузда адамдар үчүн үлгү-насааттар бар. Бирок алардын көпчүлүгүн ыйман келтиришкен жок.

Оо, пайгамбар! Чындыгында Раббиң душмандарынан өч алууга Кудуреттүү, пенделеринен тообо кылгандарына Ырайымдуу.

Самуд эли да Салих пайгамбарды жалганга чыгаруу менен бүткүл пайгамбарларды да жалганга чыгарышты.

Бир кезде алардын тектеш тууганы Салих айтты: «Аллахтан башка сыйынганыңарды таштап Андан коркпойсуңарбы?!

Чындыгында мен Аллахтан силерге жиберилген элчимин жана Ал тараптан жеткирген нерседе аманаткөймүн, ага эч бир нерсени кошпойм жана кемитпейм.

Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула жана мен силерге буйруган жана тыйган нерседе мага моюн сунгула!

Мен силерге Раббим тараптан жеткирген нерсем үчүн силерден сыйлык сурабайм. Мага сыйлыкты башкалар эмес, ааламдардын Раббиси гана берет.

Силер жакшылык жыргалчылыктарда эч кандай коркунучсуз аман-эсен калабыз деп каалап жатасыңарбы?

Бакчаларда жана аккан булактарда.

Эгинзарларда жана мөмөлөрү эзилип бышкан курмалар арасында.

Ошондой эле өзүңөр жашаш үчүн тоолорду оюп үйлөрдү жасап жатасыңар. Силер тоону ойгон жактан чеберсиңер.

Эми Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула жана мен силерге буйруган жана тыйган нерседе мага моюн сунгула!

Күнөөлөрдү кылып өздөрүнө зыян кылган адамдардын буйругуна баш ийбегиле!

Алар жер бетинде күнөөлөрдү жайылтып бузукулук кылышкандар жана Аллахка моюн сунуу менен өздөрүн оңдобогон адамдар.

Ага эли айтты: «Чындыгында сен көп сыйкырлана берип, акыры сыйкыр анын акылын жоготкон адамдардансың!

Сен бизге окшогон эле адамсың! Бизге пайгамбар болгудай сенин бизден эч кандай артыкчылыгың жок. Эгер пайгамбармын деп айтып жаткан сөзүңдө чынчыл болсоң, анда пайгамбар экениңди далилдеген керемет белги алып келчи?».

Аллах Салихке керемет белги кылып, таштан төөнү чыгарып берди. Ошондо Салих аларга айтты: «Мына бул төө, карагыла жана кармап көргүлө. Суу ичүүдө анын өз кезеги бар, силердин да белгилүү кезегиңер бар. Силердин кезек күнүңөрдө ал суу ичпейт. Анын кезек күнү келгенде силер да суу албайсыңар.

Эми аны союп же уруп ага зыян келтирбегиле, антсеңер, силерге Аллах тараптан азап келет, ал силердин башыңарга балээ түшкөн улуу күндө силерди ошол күнөөңөр үчүн кыйратып жок кылат».

Бирок алар аны соёбуз деп өз ара макулдашып, алардын эң бактысызы аны союп салды. Качан алар азаптын сөзсүз түшөрүн билишкенде бул кылгандарына өкүнүп калышты. Бирок азапты көргөн кезде өкүнүч эч пайда бербейт.

Ошондо аларга убада кылынган жер титирөө жана ач кыйкырык сыяктуу азап аларды алды. Чындыгында бул айтылган Салихтин окуясында адамдар үчүн үлгү-сабактар бар. Бирок алардын көпчүлүгү ыйман келтиришкен жок.

Оо, пайгамбар! Чындыгында Раббиң душмандарынан өч алууга Кудуреттүү, пенделеринен тообо кылгандарына Ырайымдуу.

Луттун (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы болсун) эли да аны жалганга чыгаруу менен бүткүл пайгамбарларды жалганга чыгарышты.

Бир кезде алардын тектеш тууганы Лут минтип айтты: «Аллахтан коркуп, Ага шерик кылган нерсеңерди таштап, Ага такыба болбойсуңарбы?!".

Чындыгында мен Аллахтан силерге жиберилген элчимин жана Андан силерге жеткирген нерседе аманаткөймүн, ага эч нерсени кошпойм жана кемитпейм.

Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула жана мен силерге буйруган жана тыйган нерседе мага моюн сунгула!

Мен силерге Раббим тараптан жеткирген нерсем үчүн силерден сыйлык сурабайм. Мага сыйлыкты башкалар эмес, ааламдардын Раббиси гана берет.

Силер адамдардын арасынан эркектерге артынан кошулуп жатасыңарбы?!

Аллах силердин кумарыңарды кандырыш үчүн жаратып койгон аялдарыңарды таштайсыңарбы?! Бирок силер бул бузукулук күнөөнү кылуу менен Аллахтын чектеринен чыктыңар».

Эли Лутка айтты: «Эй, Лут! Эгерде бизди бул иштен тыйганыңды токтотпосоң, анда сени жана сени менен бирге болгондорду шаарыбыздан кетиребиз».

Лут аларга айтты: «Чындыгында мен силердин бул кылып жаткан ишиңерден жийиркенем, жек көрөм.

Ал Раббисине кайрылып: «Оо, Раббим! Мени жана үй-бүлөмдү булардын кылып жаткан күнөөсү себептүү баштарына түшө турган азаптан сакта» – деп дуба кылды».

Ошондо Биз анын дубасына жооп бердик, кийин аны жана үй-бүлөсүн толугу менен куткардык.

Бирок аялын гана куткарбадык. Анткени ал каапыр болчу. Ал кыйрап кеткендерден болду.

Андан соң Лут менен үй-бүлөсү Садум шаарынан чыккандан кийин Биз анын артында калган элин тыптыйпыл кылып жок кылдык.

Биз аларга асмандан таштарды жамгырдай жаадырдык. Аларга жааган жамгыр кандай жаман! Лут аларга Аллахтын азабын эскертсе да, алар ага карабастан кылган күнөөлөрүн уланта беришти.

Чындыгында бузукулук кылышканы себептүү Луттун коомуна түшкөн азап тууралуу айтылган нерседе адамдар үчүн үлгү-сабактар бар. Бирок алардын көпчүлүгү ыйман келтиришкен жок.

Оо, пайгамбар! Чындыгында Раббиң Өз душмандарынан өч алууга Кудуреттүү, тообо кылган пенделерине Ырайымдуу.

Мадиянга жакын жайгашкан жыш бак-дарактуу шаардын жашоочулары да пайгамбары Шуайбга ишенбей, жалпы пайгамбарларды жалганга чыгарышты.

Бир кезде аларга пайгамбары Шуайб айтты: «Аллахка ширк кылганыңарды таштап Андан коркпойсуңарбы?!

Чындыгында мен Аллахтан силерге жиберилген элчимин жана Андан силерге жеткирген нерседе аманаткөймүн, Ал мага жеткир деп буйруган нерсеге эч нерсени кошпойм жана кемитпейм.

Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула жана мен силерге буйруган жана тыйган нерседе мага моюн сунгула!

Мен силерге Раббим тараптан жеткирген нерсем үчүн силерден сыйлык сурабайм. Мага сыйлыкты башкалар эмес, ааламдардын Раббиси гана берет.

Соода-сатыкта адамдарга толук өлчөп-ченеп бергиле. Өлчөм-ченемди кемитип жеп калуучулардан болбогула!

Башкаларга тартып бергенде туура тараза менен тарткыла!

Адамдардын акыларын кемитпегиле жана жер бетинде күнөөлөрдү кылып бузукулукту жайбагыла!

Силерди жана мурунку муундарды жараткан Аллахтын силерге жазасы түшүүдөн корккула.

Шуайбдын эли ага айтты: «Чындыгында сен көп жолу сыйкырланып, акыры ал сыйкыр сенин акылыңа үстөмдүк кылып, аны кетирди.

Сен бизге окшогон эле адамсың. Бизден эч кандай артыкчылыгың деле жок. Анан кантип пайгамбар болмок элең? Биз сенин пайгамбармын деп айтып жаткан сөзүңдө анык эле жалганчысың деген ойдобуз.

Эгерде айткан сөзүңдө чынчыл болсоң, анда биздин үстүбүзгө асмандын бир бөлүгүн түшүрүп жиберчи.

Шуайб аларга айтты: «Раббим силер кылып жаткан ширкти жана күнөөлөрдү эң жакшы билет. Силердин кылган ишиңердин эч бири Ага жашыруун эмес».

Алар жалганга чыгарышканын токтоткон жок. Анан аларга аптаптуу күндүн артынан булут көлөкөлөгөн азап келди. Ошондо алардын үстүнөн от жаап, аларды күйгүзүп салды. Чындыгында алар кыйраган күн – чоң коркунучка толгон күн болду.

Чындыгында бул айтылган Шуайбдын элинин кыйроосунда адамдар үчүн үлгү-сабактар бар. Бирок алардын көпчүлүгү ыйман келтиришкен жок.

Оо, пайгамбар! Чындыгында Раббиң Өз душмандарынан өч алууга Кудуреттүү, пенделеринен тообо кылгандарына Ырайымдуу.

Чындыгында Мухаммадга (ага Аллахтын саламы, тынчтыгы жана мактоо дубасы болсун) түшкөн бул Куран – макулуктардын Раббиси тарабынан түштү.

Аны аманаткөй Жебреил алып келди.

Оо, пайгамбар! Ал аны сен адамдарды эскерткен жана аларды Аллахтын азабынан коркуткан пайгамбарлардан болушуң үчүн сенин жүрөгүңө алып келди.

Ал аны ачык-айкын түшүнүктүү болгон араб тилинде алып келди.

Чындыгында бул Куран асмандан түшкөн абалкылардын китептеринде эскерилип, ал тууралуу куш кабарлар айтылган.

Сага түшкөн нерсенин акыйкат экенин Абдуллах ибн Салам сыяктуу Исраил урпактарынын аалымдарынын билүүсү – ал жалганчылар үчүн сенин чынчылдыгыңа далил боло албайбы?

Эгерде Биз бул Куранды араб тилинде сүйлөбөгөн араб эмес элдерге түшүргөн болсок

жана аларга аны окуп берсе, алар ыйман келтиришмек эмес. Себеби алар: «Биз муну түшүнгөн жокпуз» – дешмек. Андыктан алар Аллахка шүгүр кылышсын, анткени аны алардын тилинде түшүрдү.

Ошондой эле Биз күнөөкөрлөрдүн жүрөктөрүнө (Куранга болгон) жалган менен каапырлыкты киргиздик.

Алар кыйноочу азапты көрүшмөйүнчө каапырлыктан кайтышпайт жана ыйман келтиришпейт.

Ал азап аларга капыстан келет. Ал аларга күтүүсүз келгенге чейин алар анын келерин билишпейт.

Аларга азап күтүүсүз келгенде катуу өкүнүчтөн мындай дешет: «Бизге мөөнөт берилер бекен, биз Аллахка тообо кылалы?».

Ал каапырлар Биздин азабыбызды шаштырып: «Сен биздин үстүбүзгө асмандын бир бөлүгүн түшүрмөйүнчө биз сага ыйман келтирбейбиз» – деп жатышабы?!

Оо, пайгамбар! Айтчы Мага, эгерде Биз сен алып келген нерседен баш тарткан каапырларга узак убакыт бою жакшылыктарды берип жыргаткан болсок,

андан соң алар ошол жакшылыктарга жеткен замандан кийин аларга убада кылынган азап келген болсо,

Алардын бул дүйнөдөгү жакшылыктары аларга кандай пайда алып келмек?! Ал жакшылыктар кетти жана эч кандай пайда да келтирген жок.

Биз кайсы элди кыйратып жок кылган болсок, демек аларга пайгамбарлар жиберилип жана китептер түшүрүлүп актанууга себеп калбай калгандан кийин гана болгон.

Аларга сабак жана эскертүү болсун үчүн. Аларга пайгамбарлар жиберилип жана китептер түшүрүлүп актанууга себеп калбай калгандан кийин Биз аларды азаптоо менен залымдардан болгон жокпуз.

Бул Куранды пайгамбардын жүрөгүнө шайтандар алып келген жок.

Анын жүрөгүнө алардын алып келүүсү туура эмес. Буга алардын күч-кудурети да жетпейт.

Алардын буга кудурети жетпейт. Анткени алар асмандагы анын турган жайынан тосулуп, толук бөгөттөлгөн. Анан кантип ага жетип, аны алып түшүшмөк эле?!

Аллахка шерик кылып Аны менен катар башка кудайга сыйынба! Болбосо, мунун себебинен азапталуучулардан болуп каласың.

Оо, пайгамбар! Элиңдин арасынан эң жакындарыңардан баштап эскерт! Эгерде алар ширк кыла беришсе, аларга Аллахтын азабы келет.

Жана сени ээрчиген ыймандууларга мээримдүүлүк, жумшактык кылып иш жүзүндө жана сөз түрүндө жылуу-жумшак мамиле кыл!

Эгер алар сага баш ийбестик кылып, сенин аларга айткан Аллахты жалгыздоо жана Ага моюн сунуу сыяктуу буйруктарыңа жооп беришпесе, анда аларга: «Чындыгында мен силер кылып жаткан ширкке жана күнөөлөргө катышым жок» – деп айткын.

Ар бир ишиңде Өз душмандарынан өч алууга Кудуреттүү, алардын Ага кайткандарына Ырайымдуу Аллахка гана тобокел кыл.

Ал сенин намазга турганыңды көрүп турат.

Жана Ал намаз окугандардын арасында сенин бир абалдан экинчи абалга өткөнүңдү да көрүп турат. Ага сенин жана башкалардын кылган нерселеринин эч бири жашыруун эмес.

Чындыгында Ал сен окуган Куранды жана зикирди Угуучу, сенин ниетиңди Билүүчү.

Силер бул Куранды алып түшкөн деп ойлоп жаткан шайтандар кандай адамдарга түшөрү тууралуу силерге кабар берейинби?

Ал шайтандар көп күнөө кылган жалганчы, көзү ачыктарга окшогондорго түшөт.

Шайтандар бийиктеги периштелер тобунан уурданып сөз тыңшап, кийин аны достору болгон көзү ачыктарга айтышат. Көзү ачыктар дээрлик жалганчылар. Алар бир сөздү чын айтышса да аны менен кошо жүз жалганды айтышат.

Ал эми силер Мухаммадды (ага Аллахтын саламаттыгы, тынчтыгы жана мактоо дубасы болсун) ошолордон деп ойлоп жаткан акындарды болсо, акыйкат жолдон адашкандар ээрчишет. Алар анын айтып жаткандарын ыр деп ойлоп жатышат.

Оо, пайгамбар! Сен алардын ар кайсы өрөөндө темселеп, бирде мактоо угуп, бирде айып угуп же башка нерселерге кабылып жүрүшкөнү алардын адашкандарынын көрүнүштөрүнөн экенин көргөн жоксуңбу?!

Алар жалган сүйлөшөт. Биз муну кылдык дешет, бирок аны кылышкан эмес.

Бирок Хассан ибн Сабитке окшоп ыйман келтирген, жакшылык иштерди кылган, Аллахты көп эскерген жана Аллахтын душмандарынан зулум көргөндөн кийин алардан өч алган акындар андай эмес. Ал эми Аллахка ширк кылып зулумдук кылгандар жана Анын пенделерине зордук-зомбулук көрсөткөндөр жакында кайсы жайга барарын билишет. Анан алар улуу жайга жана кылдат сурак берүүгө кайтып келишет.

Та, сиин. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген. Сага түшүрүлгөн бул аяттар – Куран аяттары жана эч кандай бүдөмүгү жок ачык-айкын Китеп. Ага ой жүгүрткөн адам анын Аллах тараптан экенин билет.

Бул аяттар акыйкат жолго багыттоочу, ошондой эле Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтиргендерге сүйүнчү кабар.

Алар намазды толук түрдө аткарышат, тийиштүү жактарга мал-мүлктөрүнөн сарптап зекет беришет жана алар акыретте боло турган сыйлык жана жазага терең ишенишет.

Ал эми акыреттеги боло турган сыйлык жана жазага ишенбеген каапырларга Биз алардын кылган иштерин кооз кылып көргөзүп койдук. Алар аны кылышкандарын токтоткон жок. Алар тууралыкка да, акыйкатка да келбей дендароо болуп жүрүшөт.

Ушул айтылган сыпаттагы адамдарга бул дүйнөдө өлтүрүү, туткунга түшүү сыяктуу жаман азаптар бар. Ал эми акыретте алар эң чоң жоготууга учураган адамдардан болот. Анткени алар кыяматта өздөрүн да, үй-бүлөсүн да түбөлүк тозокто калтыруу менен кыйроого учуратат.

Оо, пайгамбар! Чындыгында сен бул түшкөн Куранды Даанышман тараптан алып жатасың. Ал Өз жаратуусунда, башкаруусунда жана өкүм чыгаруусунда Даанышман, пенделеринин кызыкчылыктарынын эч бири Ага жашыруун болбогон Билүүчү.

Оо, пайгамбар! Эстечи, бир кезде Муса өз үй-бүлөсүнө: «Мен от көрдүм. Ошол от жаккандардан бизге жолду көргөзүп койгула деп сурап же силерге суукта жылынганга ошол оттон бир аз чок алып келейин» – деди.

Качан ал көргөн от күйгөн жерге жеткенде Аллах ага кайрылып айтты: «Оттун ичиндегиге жана анын айланасындагы периштелерге береке болсун! Ааламдардын Раббиси улук жана Ал адашуучулар айтып жаткан Ага ылайыксыз сыпаттардан аруу!».

Аллах ага айтты: «Оо, Муса! Бул Мен Аллах – эч ким Мени жеңе албаган Кудуреттүүмүн жана жаратуумда, тагдыр жана өкүм кылуумда Даанышманмын.

Таягыңда ташта!». Муса айтканды аткарды. Качан Муса анын жыландай болуп кыймылдап жатканын көргөндө, бурулуп артына карабай качты. Ошондо Аллах ага айтты: «Андан коркпо! Чындыгында Менин алдымда пайгамбарлар жыландан же башка нерселерден коркушпайт.

Бирок ким күнөө кылып өзүнө зулумдук кылса, андан соң тообо кылган болсо, анда Мен ага Кечиримдүүмүн, Ырайымдуумун.

Колуңду моюндан ылдый көйнөгүңдүн ачык жерине сал, аны салгандан кийин ала оорусунун агындай эмес кардай аппак болуп чыгат. Бул Фараодун жана анын коомунун алдында сенин чындылдыгыңды күбөлөндүргөн тогуз керемет белгилерден (кол, таяк, кургакчылык, түшүмдүн жоктугу, суу каптоо, саранчалар, биттер, бакалар, кан). Чындыгында алар каапырлык кылышып Аллахка моюн сунуудан баш тартышкандар.

Качан аларга Биз Өзүбүз колдоп Мусага берген керемет белгилерибиз келгенде алар айтышты: «Муса алып келген бул керемет белгилер анык эле сыйкыр».

Алар бул аят-белгилерге каапыр болушту жана Аллах тараптан экенин билип турушса да зулумдуктары жана акыйкатты кабыл алуудан текеберленишкени себептүү аларды моюнга алышкан жок. Оо, пайгамбар! Ойлонуп көрчү, каапырлык жана күнөө кылып жер бетинде бузукулук кылгандардын акыбети кандай болду эле. Биз алардын бүт баарын тыптыйпыл кылып жок кылдык.

Биз Дауд менен анын уулу Сулайманга илим бердик. Ал илимдин ичинде канаттуулардын тилин билүү да бар. Дауд менен Сулайман Аллах Таалага шүгүр кылып: «Аллахка алкыш-мактоолор болсун! Ал бизге илим, пайгамбарлык берүү менен көп ыймандуу пенделеринен артык кылды» дешти.

Сулайман атасы Дауддан кийин пайгамбарлыкты, илимди жана бийликти мураска алды. Ал Аллахтын ага жана атасына кылган жакшылыгын сөз кылып мындай деди: «Оо, адамдар! Аллах бизге канаттуулардын үндөрүн түшүнүүнү үйрөттү, бизге пайгамбарларга жана падышаларга берген бардык нерседен берди. Чындыгында Аллахтын бизге берген бул нерсеси ачык-айкын артыкчылык».

Жана Сулайманга адамдардан, жиндерден, канаттуу куштардан турган аскерлери чогултулду жана алар тартип менен тизилип турушту.

Алар жол жүрүп отуруп, (Шам жергесиндеги) кумурскалардын өрөөнүнө келишкенде бир кумурска мындай деди: «Эй, кумурскалар! Уяңарга киргиле! Сулайман менен аскерлери силерди байкабай тепселеп өлтүрүп кетишпесин. Эгер алар силерди билишсе, анда тепселешмек эмес».

Качан Сулайман анын бул айткан сөзүн укканда ага жылмайып күлдү жана Раббисине дуба кылып айтты: «Оо, Раббим! Мага жана ата-энеме берген жакшылыктарыңа шүгүр кылууга мага мүмкүнчүлүк бер жана аны көңүлүмө сал! Ошондой эле Сен ыраазы болгон жакшылык иштерди кылууга ийгилик бер жана такыба пенделериң менен биргеликте мени Өз ырайымыңа ал».

Сулайман канаттуу куштарды бир сыйра кароодон өткөрүп жатып үпүптү таппады. Ошондо ал айтты: «Мага эмне болгон, үпүптү көрбөй жатам? Аны көрүүмө бир нерсе тоскоол болуп жатабы же ал бул жерде жокпу?».

Анын жок экени ага маалым болгондо ал айтты: «Мен аны катуу азап менен азаптайм же келбегени үчүн жаза катары аны соём же келбей калганынын себебин ачыктаган анык далил алып келсин».

Үпүптүн жок болгону көпкө созулган жок. Ал келип Сулайманга мындай деди: «Мен сен билбеген нерсени билип келдим. Мен сага Саба элинен эч кандай шеги жок чын кабар менен келдим.

Мен аларды аял башкарганын көрдүм. Ал аялга кубаттуулуктун жана бийликтин бүткүл себептери берилиптир. Анын чоң тактысы бар экен, ал анын үстүнөн туруп элинин көйгөйлөрүн чечет экен.

Мен ал аял менен анын коомун Аллахтан башка күнгө сажда кылып жатышканын көрдүм. Шайтан алардын кылган ширк менен күнөө иштерин кооз кылып көргөзүп, аларды акыйкат жолдон адаштырыптыр жана алар ага түшүшкөн жок.

Шайтан аларды жалгыз Аллахка сажда кылбасын деп ширк менен күнөө иштерди кооздоп көргөзүптүр. Ал асмандагы жашырылган жамгырды жана жердеги жашырылган өсүмдүктөрдү чыгарат. Ал алардын жашырган да, ачык кылган да иштерин билет. Булардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Аллахтан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Ал улуу Арштын Раббиси.

Сулайман үпүпкө айтты: «Айткан сөзүңдүң чын же жалган экенин азыр текшерип көрөбүз».

Ошондо Сулайман кат жазды жана аны сасык үпүпкө берип, мындай деди: «Бул катты алгының да, аны Саба элине ташта, аларга жеткир. Анан четкерээк туруп, кат жөнүндө эмне деп айткандарын тыңшап тур».

Ханыша аял ал катты алып мындай деди: «Оо, кадырмандар! Мага бир олуттуу кат келиптир.

Бул жиберилген кат Сулаймандан экен. Анын мазмуну мындайча башталыптыр: «Ырайымдуу, Мээримдүү Аллахтын ысымы менен баштаймын.

Текеберлик кылбагыла жана мен силерди чакырган нерсеге баш ийип келгиле, жалгыз Аллахка сыйынгыла жана силер Аны менен катар күнгө сыйынуу менен кылып жаткан ширкти таштагыла».

Ханыша айтты: «Оо, башчылар жана кадырмандар! Мага бул иште туура жолду көргөзгүлө. Мен силер катышмайынча жана бул нерседе оюңарды айтмайынча эч бир ишке чечим кылбайм».

Элиндеги кадырмандар айтышты: «Биз чоң күчкө жана согушта эбегейсиз кубаттуулукка ээбиз. Биз сиздин оюңуз менен биргебиз. Бизге кандай буйрук берүүнү ойлонуп көрүңүз. Биз аны аткарууга даярбыз».

Ханыша айтты: «Чындыгында падышалар кайсы бир шаарга басып киришсе, анын таш-талканын чыгарышат, өлтүрүшөт, талап-тоношот. Ага чейин күч-кудуретке ээ башчыларды жана кадырлуу адамдарды кордукка салышат. Ошондой эле падышалар кайсы бир шаардын элин багындырса, алардын жүрөктөрүнө ар дайым коркунуч салышат.

Мен каттын ээсине жана элине белек тартуу кылайын. Анан белектерди тартуу кылгандан кийин элчилер эмне менен кайтарын көрөйүн».

Качан анын элчиси менен жардамчылары Сулайманга белектерди алып келишкенде, ал алардын белек тартуу кылгандарын четке кагып мындай деди: «Мени силерге тийишпесин деп мага мал-мүлк менен жардам берейин дедиңерби? Аллах мага берген пайгамбарлык, бийлик жана байлык силердин берген нерсеңерден жакшыраак. Тескерисинче, силерге бул дүйнөнүн арзыбаган нерселери белек кылынса, сүйүнгөн адамдардансыңар».

Сулайман анын элчисине айтты: «Белектериңди ал дагы, кайра аларга кайтып бар! Эми биз ага жана элине алар туруштук бере албай тургандай аскер менен барып, аларды Сабадан кууп чыгабыз. Эгер алар мага моюн сунуп келишпесе, буга чейинки күч-кубаттуулугун жоготуп, кордукка туш болушат».

Сулайман падышалык башчыларга кайрылып: «Оо, төбөлдөр! Алар мага моюн сунуп келишкенге чейин ким анын бийлик тактысын алып келе алат?» – деди.

Жиндердин дөө-шааларынан болгон бирөөсү айтты: «Мен анын тактысын сен ушул отурган жериңден турганга чейин алып келе алам. Чындыгында мен аны алып келүүгө кудуреттүүмүн, андан эч нерсени кемитпей толук алып келүүгө ишеничтүүмүн».

Сулаймандын алдындагы бир такыба аалым киши айтты. Анын Китептен илими бар эле, анын ичинде Аллахтын улуу ысымы айтылган, аны атап дуба кылынса, жооп берилген. Ошол киши айтты: «Мен аны көзүңдү ирмегенче эле алып келе алам. Мен Аллахка дуба кылам, Ал ошол замат алып келет. Ошондо ал дуба кылды, Аллах анын дубасына жооп берди. Качан Сулайман көз алдында тактынын турганын көргөндө мындай деди: «Бул Раббимдин мени жакшылыктарга шүгүр кылабы же аларды танып кетеби деп сынаш үчүн берген артыкчылыгы. Кимде-ким Аллахка шүгүр кылса, анда анын шүгүр кылганынын пайдасы өзүнө гана кайтат. Аллах Беймуктаж, пенделердин шүгүр кылганы Ага эч нерсени кошпойт. Ал эми ким Аллахтын жакшылыктарын танып, Ага шүгүр кылбаса, анда Раббим анын шүгүр кылуусуна Беймуктаж, Кеңпейил. Жакшылыктарды тангандарга да жоомарттык кылуусу – Анын кең пейилдигинен».

Сулайман айтты: «Анын бийлик тактысын мурунку көрүнүшүнөн башкача кылып өзгөртүп койгула. Көрөлү, ал өз тактысын таанып кетер бекен же өз буюмдарын да тааныбаган адамдардан болот бекен?».

Качан Сабанын ханышасы Сулайманга келгенде, аны сынаш үчүн: «Бул сенин тактыңа окшош бекен?» – деп суралды. Ал: «Дал өзү го!» – деп жооп берди. Ошондо Сулайман айтты: «Аллах бизге андан алдын ушундай нерселерди ишке ашырууга болгон кудуреттүүлүгү тууралуу илимди берген. Биз Аллахтын буйругуна ээрчийбиз, Ага моюн сунабыз».

Ал эми ханышаны жалгыз Аллахка сыйынуудан өз элин ээрчип Андан башкага сыйынып келген нерсеси тосуп турду. Чындыгында ал Аллахка каапырлык кылган коомдордон эле. Ошолор сыяктуу каапыр болчу.

Ага: «Хансарайга кириңиз!» – деп айтылды. Ал суунун бетиндей көрүнүштө эле. Аны көргөндө суу экен деп ойлоп, аны кечейин деп кийимин балтырына чейин көтөргөндө Сулайман ага: «Бул хансарай жылмакайлап тегизделген айнектен курулган» – деди. Анан аны Исламды кабыл алууга чакырды. Ал анын чакырыгына жооп берип мындай деди: «Оо, Раббим! Чындыгында мен Сени менен катар башкаларга сыйынып өзүмө зыян келтирип жүрүпмүн. Мен эми Сулайман менен биргеликте бүткүл ааламдардын Жаратуучусу, Башкаруучусу болгон Аллахка моюн сундум».

Биз Самуд эли жалгыз Аллахка гана сыйынышсын деп аларга өздөрүнөн болгон тектеш тууганы Салихти жибердик. Алар анын чакырыгынан кийин эле ыймандуулар жана каапырлар болуп эки топко бөлүнүшүп, кимиси акыйкатта деп өз ара талашып тартыша баштады.

Салих аларга айтты: «Эмнеге силер ырайымдан мурун азапты тездет деп талап кылып жатасыңар? Андан көрө Аллах силерге ырайым кылсын деп күнөөлөрүңөр үчүн Андан кечирим тилесеңер болбойбу?».

Эли акыйкаттан баш тартып ага: «Биз сенден жана сени менен бирге болгон ыймандуулардан бир жамандык болорун жоруп жатабыз» – дешти. Салих (ага Аллахтын саламаттыгы жана тынчтыгы болсун) аларга айтты: «Башыңарга жамандык келет деп ойлоп жаткан жоромолуңардын билими Аллахтын алдында. Анын эч бири Ага жашыруун эмес. Тескерисинче, силерге берилген көптөгөн жакшылыктар жана башыңарга түшкөн жамандыктар себептүү сыналып жаткан коомсуңар».

Хижр шаарында тогуз киши бар эле. Алар жер бетинде каапырлык жана күнөөлөрдү кылып бузулукулук кылышчу. Жана алар ыйман келтирип жана жакшылык иштерди кылып жер бетин оңдошкон эмес.

Алар (Салих пайгамбарды өлтүрмөкчү болгондор) бири-бирине: «Түндө анын үйүнө барып, аларды өлтүрөлү. Ушундай кылууга баарыбыз Аллахка ант берели». Кийин жакын туугандарына: «Биз Салих менен анын үй-бүлөсүнүн өлгөнүнөн кабарыбыз жок. Биз чындыкты сүйлөгөн адамдарбыз» – деп коёбуз» дешти.

Алар Салих жана аны ээрчиген ыймандууларды жок кылуу үчүн жашыруун айла кылышты эле, анан Биз дагы аны колдоп, алардын айла-амалдарынан куткарып жана анын элиндеги каапырларды жок кылыш үчүн айла кылдык. Бирок алар аны билбей калышты.

Оо, пайгамбар! Карачы, алардын айла-амалдарынын акыбети эмне болгонун? Биз аларды Өз азабыбыз менен түп тамыры менен жок кылдык. Алардын бири да калбай жок болду.

Мына алардын үйлөрү, дубалдары бузулуп урап, зулумдук кылышкандары себептүү ээсиз бош калды. Чындыгында алардын зулумдуктары себептүү аларга азаптын түшүүсүндө ыйман келтирген коом үчүн үлгү-сабактар бар. Мына ошолор аят-белгилерден сабак алышат.

Биз Салихтин элинен Аллахка ыйман келтиргендерин сактап калдык. Алар Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан коркушат эле.

Оо, пайгамбар! Лутту эстечи, бир кезде ал коомуна катуу эскертип айтты: «Силер чогулган жайыңарда эле бири-бириңердин көзүңөрчө жийиркеничтүү жорукту (бачабаздыкты) кыла бересиңерби?!

Силер абийирди сактоону, балалуу болууну каалабастан, айбан кумарыңарды кандырыш үчүн аялдарды таштап, эркектер менен кошулуп жатасыңарбы?! Жок! Силер өзүңөргө милдет болгон ыймандан, тазалыктан жана күнөөдөн алыс болуу дегенди билбеген наадан коомсуңар».

Ошондо эли ага жооп кылып ушул гана сөздү айтты: «Луттун үй-бүлөсүн шаарыңардан чыгаргыла! Чындыгында алар ыпылас нерселерден тазаланабыз деген адамдар экен». Алар муну Луттун үй-бүлөсүн шылдыңдоо максатта айтышты. Анткени алардын кылып жаткан бузукулуктарына кошулган жок. Тескерисинче, аларды андай кылуудан эскертишти.

Кийин Биз аны жана үй-бүлөсүн куткардык. Ал эми аялын азапка дуушар болуп, кыйрагандардын катарында болсун деп өкүм кылгандыктан куткарбадык.

Жана Биз аларга асмандан таш жаадырдык. Азап менен коркутулса да жооп бербегендерди ойрон кылуучу жамгыр кандай жаман!

Оо, пайгамбар! Айт: «Жакшылыктар үчүн Аллахка мактоолор болсун жана Лут менен Салихтин коомун азаптаган азабынан пайгамбардын сахабаларына амандык болсун! Бүткүл нерсенин бийлиги Анын колунда болгон сыйынууга татыктуу Аллах жакшыбы, же пайда да, зыян да келтире албаган мушриктер сыйынып жаткан кудайларбы?!

Же болбосо, асмандар менен жерди мурда болбогон көрүнүштө жаратып, силерге асмандан жамгыр суусун түшүргөн Затпы, эй адамдар?! Биз аны менен силер үчүн кооз бакчаларды өстүрдүк. Ал бакчалардагы дарактарды өстүрүү силердин колуңардан келбейт болчу. Аларды Аллах гана өстүрдү. Аллах менен катар ушундай кыла алган кудай бар бекен?! Жок! Бирок алар акыйкаттан чыгып, зулумдук кылып жаратылгандарды Жаратуучуга теңеген коом болушту.

Же болбосо, ким Жерди анын үстүндөгүлөрдү силкибей тургандай туруктуу бекем кылды, анын ичинде дарыяларды агызды, ага бекем тоолорду орнотту, ошондой эле туссуз суу бузулуп ичүүгө жараксыз болбош үчүн туздуу жана тузсуз деңиздин ортосун бөлгөн тосмо кылып койду? Аллах менен катар ушундай кыла алган кудай бар бекен?! Жок! Бирок алардын көпчүлүгү билишпейт. Эгерде алар билишкенде, анда Аллахка жаратылгандарды шерик кылышмак эмес.

Же болбосо, ким иши оорлошуп кыйналгандын дубасына жооп берет, ооруга жана жакырлыкка ж.б. кабылган адамды куткарат, силерди Жер бетине муундан муунга бири-бириңердин ордун баскан орунбасар кылат? Аллах менен катар ушундай кыла алган кудай бар бекен?! Жок! Бирок силер өтө аз үлгү-сабак аласыңар.

Же болбосо, силер үчүн белгилерди жана жылдыздарды жайгаштыруу аркылуу кургактык менен деңиз караңгылыктарында ким силерге жол көргөзөт? Жана пенделерине ырайым кылып жамгырдын жаашын сүйүнчүлөгөн шамалдарды ким жиберет? Аллах менен катар ушундай кыла алган кудай бар бекен?! Аллах алардын кылган ширктеринен аруу жана ыйык!

Же болбосо, инсанды жатында баскыч-баскыч кылып абалкы ирет жаратып, жашоодон өлтүрүп кийин кайра тирилте турган ким? Жана силерге асман тараптан түшкөн жамгыр менен ырыскы берген, Жер бетинде өстүргөн өсүмдүктөр менен ырыскы берген ким? Аллах менен катар ушундай кыла алган кудай бар бекен?! Оо, пайгамбар! Ал мушриктерге айт: «Силер кылып жаткан ширкке далилиңерди алып келгилечи, эгерде биз акыйкаттабыз деп айтып жаткан сөзүңөрдө чынчыл болсоңор».

Оо, пайгамбар! Айт: «Асмандардагы периштелер менен жердеги адамдар кайыпты билишпейт. Бирок жалгыз Аллах гана билет. Алар сурак үчүн кайра качан тирилерин Аллахтан башка асмандардагылардын жана жердегилердин эч кимиси билбейт.

Же алардын акырет тууралуу билими артып, аны анык билишиптирби? Жок! Тескерисинче, алар акырет тууралуу шектенип, дендароо болуп жүрүшөт. А түгүл андан көр болуп калышты».

Каапырлык кылгандар четке кагып мындай дешти: «Биз өлүп топуракка айлангандан кийин кайра кантип тирилмек элек?!

Бизге жана буга чейин ата-бабаларыбызга кайра тирилесиңер деген убадалар айтылган. Бирок биз бул убада ишке ашпайт деп ойлойбуз. Бизге айтылган бул убадалардын баарысы абалкылар китептерине жазып кеткен калп уламыштан башка эч нерсе эмес».

Оо, пайгамбар! Кайра тирилүүнү четке каккандарга айт: «Жердин бүт тарабын кезгиле! Кайра тирилүүнү жалганга чыгарган күнөөкөрлөрдүн акыбети кандай болгонун көргүлө! Алар аны жалганга чыгарганы үчүн Биз аларды жок кылдык».

Мушриктер сенин чакырыгыңдан баш тарткандары үчүн кайгырба жана алардын айла-амалдары үчүн көкүрөгүңдөн сыгылба. Аллах сага алардын үстүнөн жеңиш берет.

Кайра тирилүүнү четке каккан элиңдеги каапырлар айтышат: «Сен жана ыймандуулар бизге убада кылып жаткан азап качан ишке ашат, эгер силер бул айтып жаткан нерсеңерде чынчыл болсоңор?».

Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Силер шаштырып жаткан азаптын кээ бири жакындап калган болушу мүмкүн».

Оо, пайгамбар! Чындыгында сенин Раббиң адамдарга ырайым кылуучу. Анткени алар каапырлык жана күнөө кылышса да аларды жазалоого шашылган жок. Бирок адамдардын көпчүлүгү Аллахтын аларга берген жакшылыктарына шүгүр кылышпайт.

Чындыгында Раббиң пенделеринин жүрөктөрү эмнени жашырып, эмнени ашкере кылганын жакшы билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында анын сыйлыгын же жазасын берет.

Адамдар үчүн асмандар менен Жердеги кандай гана кайып нерсе болбосун, ал анык Китеп Лавхул Махфузда (Сакталган Тактада) жазылган.

Чындыгында Мухаммадга түшкөн бул Куран Исраил урпактарынын талашып-тартышкан көп нерселерин баяндап, алардын адашкандарын ачыктап берет.

Чындыгында Куран андагы келгендерди аткарган ыймандуулар үчүн туура жол жана ырайым.

Оо, пайгамбар! Чындыгында сенин Раббиң кыямат күнү адамдардын ыймандуулары менен каапырларынын ортосунда адилеттүү өкүм жүргүзөт. Ал Өз душмандарынан өч алган, эч ким аны жеңе албаган Кудуреттүү, чынчыл менен жалганчыны жаңылбай айырмалаган Билүүчү.

Эми сен бүткүл ишиңде Аллахка тобокел кыл жана Ага таян. Чындыгында сен анык акыйкаттасың.

О, пайгамбар! Сен, Аллахка каапыр болгону үчүн жүрөгү өлүп калган өлүктөргө угуза албайсың жана Аллах кулактарын дүлөй кылып сен чакырган чындыкты укпай калгандарга да угуза албайсың, анткени алар сенден жүз буруп кайтып кетишкен.

Акыйкатты көрүүдөн көзү көр болуп калгандарды да туура жолго сала албайсың. Алар үчүн кайгырба, өзүңдү кыйнаба. Сен чындыкты Биздин аяттарыбызга ыйман келтиргендерге гана жеткире аласың. Алар Аллахтын буйруктарына баш ийгендер.

Качан алар каапырлыктан жана күнөөлөрүнөн баш тартпаганы себептүү аларга азап милдет болуп, эң жаман адамдар калганда, акыр заман жакындаганда Биз аларга чоң белгилерибизден болгон бир белгини чыгарабыз, ал Жерден чыккан Жаныбар (Даабба). Ал аларга адамдар Биздин пайгамбарга түшкөн аяттарыбызга ишенишкен жок деп алар түшүнө тургандай сүйлөйт.

Оо, пайгамбар! Эстечи, ал күнү Биз ар бир үммөттүн ичинен аяттарыбызды жалганга чыгаргандардан болгон башчылардын топторун чогултабыз, алар абалкысынан акыркысына чейин жыйналып, андан соң сурак берүүгө жөнөшөт.

Алар жүрүп отуруп сурак майданына жеткенде Аллах аларды айыптап мындай деп айтат: «Менин жалгыздыгыма далил болгон жана шариятымды камтыган аяттарымды жалганга чыгардыңарбы жана силер анын кандай экенин анык билбей туруп, аны жалганга чыгаруу уруксат дедиңерби?! Же анын акыйкаттыгын же жалгандыгын тастыкташ үчүн эмне кылдыңар?!».

Алар Аллахка каапырлык кылып, Анын аяттарын жалганга чыгарып зулумдук кылышкандары себептүү аларга азап түштү. Алар өздөрүн коргоп сүйлөй алышпайт, себеби андай кылууга чамасы жетпейт жана далилдери да жалган.

Кайра тирилүүнү жалганга чыгаргандар карашпайбы, Биз алар уктап эс алуулары үчүн түндү жараттык жана алар көрүп, жумуштарын кылуу үчүн күндүздү жарык кылдык. Чындыгында бул кайра-кайра кайталанган өлүмдө жана андан кийин кайра тирилүүдө ыйман келтирген адамдар үчүн ачык-айкын белгилер бар.

Оо, пайгамбар! Эстечи, ал күнү сурнай тартууга жоопкер периште Сур кернейин экинчи жолу тартканда, асмандар менен жердегилер коркунучка түшөт. Бирок Аллах Өз жакшылыгы менен коркунучтан сактагандарга гана андай болбойт. Ал күнү Аллахтын бүткүл жараткандары Ага кор болуп моюн сунган абалда келишет.

Сен ал күнү тоолорду көрүп бир ордунда кыймылсыз турат деп ойлойсуң, бирок аныгында алар булуттардай тез жүрүшөт. Бул Аллахтын жасаганы. Ал аны кыймылга келтирет. Чындыгында Ал силердин кылганыңарды билет. Силердин иштериңердин эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында ал үчүн силерге сыйлыгын же жазасын берет.

Кимде-ким кыямат күнү ыйманы жана жакшылык иштери менен келсе, анда ага бейиш болот. Алар Аллахтын кепилдиги менен кыяматтагы коркунучтан амандыкта болушат.

Ал эми ким каапырлык жана күнөөлөр менен келсе, анда аларга тозок болот. Алар ага жүздөрү менен ыргытылат. Ошондо аларга кордук жана айыптоо катары: «Силер дүйнөдө кылган каапырлык менен күнөөлөрүңөрдүн гана жазасын алып жатпайсыңарбы?» – деп айтылат.

Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Чындыгында мен ыйык болгон Меккенин Раббисине сыйынууга буйрулдум. Ал жерде кан төгүлбөйт, эч кимге зулум кылынбайт, аңчылык айбанаттары өлтүрүлбөйт, дарактары кыйылбайт. Бүткүл мүлк Ага гана таандык. Жана мен Аллахка баш ийип моюн сунууга буйрулдум.

Жана адамдарга Куранды окуп берүүгө буйрулдум. Ким туура жолго түшсө жана андагы айтылгандарды аткарса, анда анын туура жолго түшкөнү өзү үчүн пайда. Ал эми ким андагы айтылгандардан адашса, четке какса жана иш жүзүндө аткарбаса, анда: «Чындыгында мен жөн гана эскертүүчүмүн. Силерге Аллахтын азабын эскертем. Силерди туура жолго салуу менин колумда эмес» – деп айткын.

Оо, пайгамбар! Айт: «Сансыз жакшылыктарды берген Аллахка мактоолор болсун! Жакында Ал силерге Өзүнүн аят-белгилерин өзүңөрдөн, асмандан, Жерден жана ырыскыдан көргөзөт. Ошондо силер аларды таанып билип, алар силерди акыйкатка моюн сунууга багыттайт. Раббиң силердин кылып жатканыңардан бейкапар эмес. Ал аны билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында ал үчүн силерге сыйлыгын же жазасын берет.

Та. Син. Мим. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Бул ачык-айкын Курандын аяттары.

Биз сага эч кандай шеги жок чындык менен Муса менен Фараондун окуясын ыйман келтиргендер үчүн окуп беребиз. Анткени алар андагы айтылгандардан пайда алышат.

Чындыгында Фараон байыркы Египет жеринде бийлик жүргүзүп чектен чыкты. Ал анын элин бытыранды топторго бөлүп, алардын арасынан Исраилдин урпактарын кордукка салды. Аларды ашыкча кордош үчүн уулдарын өлтүрүп, кыздарын кызмат үчүн калтырды. Чындыгында ал жер бетинде зулумдук, канкордук жана текеберлик менен бузукулук кылгандардан болду.

Анан Биз байрыкы Миср жергесинде Фираун кордогон Исраил урпактарынын душманын жок кылып, аларды кордуктан куткаруу аркылуу аларга жакшылык кылууну жана аларды акыйкат жолдо ээрчий турган башчы кылууну кааладык. Ошондой эле Аллах Таала: «Биз кор болгон коомго жердин берекелүү чыгышын жана батышын мураска бердик» – деп айткандай, Фираунду жок кылгандан кийин аларды берекелүү Шам жергесине мураскор кылдык.

Биз аларды бийлик ээлери кылуу менен жер бетинде бекем жайгаштырууну жана Фараон менен анын бийликтеги эң чоң жардамчысы Хаманга жана ал экөөнүн бийлигин колдогон аскерлерине бийликтеринен кол жууп калабыз деп кооптонгон нерселерин жана Исраил урпактарынан төрөлгөн эркек баланын кол астында жок болоорун көрсөтүүнү кааладык.

Биз Мусанын апасына илхам кылдык: «Аны эмгиз! Эгер аны Фараон жана анын аскерлери өлтүрүп коёт деп корксоң, анда аны сандыкка салып Нил дарыясына ташта. Аны чөгүп кетет, Фараондон зыян жетет деп коркпо жана андан айрылганың үчүн кайгырба. Чындыгында Биз аны сага тирүү кайтарып беребиз жана аны Аллахтын адамдарга жиберген пайгамбарларынан кылабыз».

Ошондо ал аны сандыкка салып дарыяга ташта деп илхам кылынган буйрукту аткарды. Кийин аны Фараондун үй-бүлөсү таап алып, Аллахтын Муса Фараонго душман болсун, анын кол астында бийлигин жок кылып, аларды кайгыга батсын деген каалоосун ишке ашырыш үчүн аны колуна алышты. Чындыгында Фараон менен анын вазири Хаман жана ал экөөнүн жардамчылары каапырлык, чектен чыгуу жана жер бетинде бузукулук кылуу себептүү күнөөкөр болушту.

Качан Фараон аны өлтүрүүнү каалаганда анын аялы айтты: «Бул бала мен үчүн да, сен үчүн кубаныч болсун! Аны өлтүрбөй эле койгулачы. Балким ал бизге кызмат кылып пайдасы тиет же аны бала кылып алабыз». Бирок алар бийлиги анын кол астында жок болорун билишкен жок.

Ал эми Мусанын апасынын жүрөгү Мусадан башка бүткүл дүйнө иштерине бопбош болуп аңгырап калды. Эгер Биз аны Раббисине тобокел кылган, Анын жазган тагдырына сабыр кылган ыймандуулардан болушу үчүн анын жүрөгүн кубаттоо жана сабыр кылдыруу менен бекем кылбаганыбызда, ал ага катуу байланганы үчүн сабыры кетип, ал анын баласы экенин айтарына аз эле калган.

Апасы Мусаны дарыяга ыргыткандан кийин анын бир тууган эжесине: «Анын артынан калбай ээрчи! Муну эмне кылышарын бил» – деди. Ал билинип калбаш үчүн аны алыстан карап турду. Фараон менен анын коому ал анын бир тууган эжеси экенин жана ал андан кабар алып жатканын сезишкен жок.

Муса Аллахтын башкаруусу менен аялдарды эмүүдөн баш тартты. Качан анын эжеси аялдар аны эмизүүгө аракет кылып жатканын көргөндө, аларга: «Силерге муну эмизип, ага кам көрүп, тарбия бере турган үй-бүлөнү көргөзөйүнбү?» деди.

Ошентип Биз Мусанын энеси аны жакындан көрүп кубануусу үчүн, андан айрылгандагы кайгысы басылсын жана Аллахтын "балаңды кайтарып берем" деген убадасы шексиз чындык экенин билсин деп аны ага кайтарып бердик. Бирок алардын көпчүлүгү бул убаданы билишпейт эле жана ал аял анын энеси экенин да эч ким билген эмес.

Качан ал күч-кубатка толуп, баралына келгенде, Биз анын пайгамбарлыгына чейин ага Исраил урпактарынын дини тууралуу түшүнүк жана илим бердик. Биз Мусанын моюн сунганына сыйлык бергенибиз сыяктуу бардык жердеги жана бардык замандагы жакшылык кылгандарга да сыйлыктарды беребиз.

Муса адамдар үйлөрүндө эс алып жатышкан маалда шаарга кирди. Анда эки адам чатакташып мушташып жатканын көрдү. Бирөөсү Мусанын коому болгон Исраил урпактарынан, экинчиси болсо Мусанын душманы Фараондун коому болгон копттордон экен. Ошондо өз коомунан болгону анын душмандарынан болгон коптко каршы андан жардам сурады. Ал аны муштуму менен бир урду, ошол замат күчтүү урулган соккудан улам мерт кетти. Муса айтты: «Бул шайтандын кооз көргөзүп, алдаган азгырыктарынан. Чындыгында шайтан аны ээрчигендерди адаштырган ачык душман. Менин бул кылганым анын душмандыгы жана ал мени адаштырууну каалаганы себептүү болду».

Муса кылганын мойнуна алып Раббисине жалбарды: «Оо, Раббим! Мен бул коптту өлтүрүп өзүмө зулум кылдым. Менин күнөөмдү кечир». Аллах бизге Мусага болгон кечиримин баяндап, чындыгында Ал тообо кылган пенделерине Кечиримдүү, аларга Ырайымдуу экенин айтты.

Андан соң Мусанын кылган дубасы тууралуу кабарды улады. Ал мындай деп айткан: «Оо, Раббим! Сен мага жакшылык кылып берген күч-кубат, даанышмандык жана илим себептүү мен кылымышкерлердин күнөөлөрүнө жардамчы болбоймун».

Ал коптту өлтүрүп, болор иш болгондон кийин эртең менен эми эмне болот деп коркуп шаар ичинде бара жатса, капыстан эле кечээ копт душманына каршы жардам сураган киши башка коптко каршы дагы жардамга чакырып калды. Муса ага: «Чындыгында сен анык эле азрыгылып адашкан адам экенсиң» – деди.

Качан Муса исраилдик экөөсүнө душман болгон коптту күч менен кармайын дегенде, ал исраилдик Муса аны кармайын деп жатат деп ойлоду. Качан тигил адам анын: «Чындыгында сен анык азгырылган адам экенсиң» дегенин укканда Мусага мындай деди: «Сен кечээ бир адамды өлтүргөнүң сыяктуу мени да өлтүргөнү жатасыңбы? Сен адамдарды өлтүрүп, зулумдук кылып жер бетинде канкор болууну гана каалайт экенсиң. Сен чатакташкандарды жараштырууну такыр каалабайт турбайсыңбы».

Качан кабар таркаганда Мусанын артынан түшпөсүн деп ага боору ооруган бир адам шаардын алыскы четинен шашып келип мындай деди: «Оо, Муса! Чындыгында Фараондун коомунун төбөлдөрү сени өлтүрүү тууралуу кеңешип жатышат. Шаардан тез чыгып кет! Алар сени кармап өлтүрүп коюшпасын.

Муса ал насаат айткан адамдын сөзүн угуп эми эмне болор экен деп, ал жак бул жакты карап, этияттап, корккон бойдон шаардан чыгып кетти. Ал Раббисине жалбарып: «Оо, Раббим! Мени заалым коомдон куткара көр. Мага алардын жамандыгы жетпесин» – деп дуба кылды.

Качан ал Мадянды көздөй бет алып жөнөгөндө: «Балким Аллах мени эң жакшы жолго жолдойт чыгар. Анан мен андан адашпайм» – деди.

Качан ал Мадяндын суу алган жайына жеткенде бир топ адамдар малдарын сугарып жатышканын көрдү. Алардан нарыраак жерде эки аялды көрдү, алар адамдар сугарып бүткүчө койлорун суудан тосуп жатышты. Муса ал экөөсүнө: «Силер адамдар менен кошо сугарбай эмне турасыңар?» – деди. Ал экөөсү айтты: «Биз буларга аралашуудан сактаныш үчүн адатта койчумандар сугарып кеткенге чейин күтүп турабыз. Атабыз болсо улгайып калган кары адам. Ал сугара албайт. Анан биз койлорду өзүбүз келип сугарганга мажбурбуз».

Анан ал ал экөөсүнө боору ооруп, койлорун сугарып берди. Андан соң көлөкөгө барып эс алды. Жана Раббисине өз муктаждыгын айтып: «Оо, Раббим! Чындыгында Сен мага түшүргөн кандай жакшылык болбосун, мен ага муктажмын» – деп дуба кылды.

Ал экөөсү барып атасына ал тууралуу айтышты. Ошондо бирөөсүн аны чакырып келгенге жиберди. Ал ага уялып басып келип: «Атам сизди бизге сугарышканыңыз үчүн сыйлайм деп чакырып жатат» – деди. Муса алардын атасына келип, башынан өткөндөрдү айтып бергенде ал аны жоошута: «Коркпо! Сен Фараон жана анын жан-жөкөрлөрү болгон заалым коомдон кутулдуң. Алар Мадиянда бийлик кылышпайт. Эми алар сага эч кандай зыян келтире алышпайт» – деди.

Эки кызынын бирөөсү айтты: «Оо, атаке! Аны койлорубузду жайганга жалдабайсызбы? Ал жалдаганга татыктуу экен. Анткени ал күчтүү жана аманаткөй экен. Ал күчү менен милдеттерин аткарат, аманаткөйлүгү менен ага берилген аманатты сактайт».

Алардын атасы Мусага кайрылып мындай деди: «Мен сага бул эки кызымдын бирөөсүн никелеп берейин. Сен анын калыңынын (кызга берилүүчү белектин) ордуна биздин койлорубузду сегиз жыл жайып бер. Эгер мөөнөттү он жылга толуктасаң, анда бул сенин жакшылыгың болот. Бирок бул милдеттүү түрдө эмес. Анткени ортодогу келишим сегиз жылга гана түзүлгөн. Андан ашыгы ыктыярдуу. Мен сага ашыкча түйшүктү милдет кылууну каалабайм. Кудай буйруса, сен жакында мени убадасын бузбай аткарган жакшы адамдардан экенимди билесиң».

Муса айтты: «Бул сиз экөөбүздүн ортобуздагы келишим болсун. Мен сизге бул эки мөөнөттүн кайсынысын аткарбайын, сегиз жылбы же он жылбы, мен мойнумдагы милдетти толук өтөйм. Мага мындан ашыгын талап кылбаңыз. Биздин келишимге Аллах Өзү кепил жана күбө».

Муса он жылдык мөөнөттү толук өтөгөндөн кийин үй-бүлөсү менен Мадияндан Мисирге чыкты. Тур тоосунун капталынан от көрдү. Үй-бүлөсүнө айтты: «Туруп тургула! Мен от көрдүм. Балким ал жерге барып кабар алып келейин же от тутантыш үчүн чок алып келейин, жылынып аларсыңар».

Муса көргөн отко жакын келгенде берекелүү жердеги өрөөндүн оң жагындагы дарак тараптан Аллах аны менен сүйлөшүп, мындай деди: «Оо, Муса! Акыйкатта, Мен Аллах – бүткүл ааламдардын Раббисимин.

Таягыңды ташта!». Ал Раббисинин буйругун аткарып аны таштады. Качан анын жыландай болуп тез кыймылдап жатканын көргөндө, коркконунан артын карабай качып жөнөдү. Ал кайра артка келген жок. Ошондо Раббиси аны чакырды: «Оо, Муса! Бери кел, андан коркпо! Сен андан жана башка сен корккон нерселерден саламатта болосуң».

Оң колуңду моюндан ылдый көйгөнүңдүн ачык жерине сал, ал ала оорусунун агындай эмес кардай аппак болуп чыгат. Муса колун салып кайра чыгарганда кардай аппак болуп чыкты. Коркконуң кетиш үчүн колуңдү өзүңө кыс. Ошондо Муса колун өзүнө кысты, коркунучу тарап кетти. Мына ушул айтылган эки нерсе (таяк менен кол) Раббиң тараптан Фараон менен анын төбөлдөрүнө жиберилген далилдер. Чындыгында алар каапырлык жана күнөөлөрдү кылып Аллахка моюн сунуудан баш тартышкан эле».

Муса Раббисине жалбарып мындай деди: «Чындыгында мен алардан бирөөнү өлтүрүп койгонмун. Эми мен Сенин жолдомоңду аларга жеткирип барсам, алар мени ошол себептүү өлтүрүп коюшунан коркомун.

Бир тууганым Харун мага караганда жакшы сүйлөйт. Аны жардамчы кылып мени менен жибер. Эгерде Фараон жана анын коому мени жалганга чыгарышса, ал сөзүмдү кубаттап коштоп турат. Чындыгында менден мурунку пайгамбарлар жиберилип, аларды жалганга чыгарган элдердин адатынча алар да мени жалганга чыгарууларынан коркомун».

Аллах анын дубасына жооп кылып: «Оо, Муса! Биз бир тууганыңды сени менен кошо жардамчы пайгамбар кылып жиберип сени кубаттайбыз жана силерге далилдерди берип, колдоо көрсөтөбүз. Ошондо алар силерге жакпагандай жамандык жеткире алышпайт. Биз силер аркылуу жиберген аят-белгилерибиз себептүү силерди жана силерди ээрчиген ыймандууларды жеңүүчү кылабыз».

Качан Муса аларга Биздин ачык аят-белгилерибиз менен келгенде алар: «Бул Муса ойлоп тапкан жалгандан башка эч нерсе эмес. Биз мындайды мурунку ата-бабаларыбыздан уккан эмеспиз» – дешти.

Муса Фараонго кайрылып: «Раббим Өз алдынан туура жолду алып келген чынчылды жакшы билет жана акыретте мактоого татырлык акыбет кимге болорун да жакшы билет. Чындыгында заалымдар көздөгөнүнө жетишпейт жана корккон нерселеринен да кутулушпайт» – деди.

Фараон коомундагы төбөлдөргө кайрылып мындай деди: «Эй, кадырмандар! Мен силер үчүн өзүмдөн башка кудай бар экенин билбейм. Эй, Хаман! От жагып ылайды катканча бышыр. Анан аны менен мага бийик мунара кур. Мен ага чыгып туруп Мусанын Кудайын көрөйүн. Чындыгында мен Мусанын мага жана коомума пайгамбар болуп жиберилдим деген сөзүндө жалганчы деп ойлойм».

Фараон менен анын аскеринин текеберлиги күч алып, Мисир жеринде акыйкатсыздык менен үстөм кылууга өтүштү жана кайра тирилүүнү жокко чыгарышты. Алар кыямат күнү сурак жана жаза үчүн Бизге кайтпайбыз деп ойлошту.

Анан Биз аны жана аскерин кармап, бүт баарысын деңизге чөктүрүп жок кылдык. Оо, пайгамбар! Карачы, залимдердин акыбети кандай болуп бүткөнүн! Алардын акыбети кыйроо болду.

Биз аларды чектен чыккандарга жана адашкандарга үлгү кылдык. Аларды өздөрү жайылткан каапырлык жана адашуу менен тозокко чакырышат. Ал эми кыямат күнү аларды азаптан куткарып жардам бере алышпайт. Тескерисинче, аларга эселеп азаптар берилет. Анткени алар жаман жолдорду түзүшкөн, адашуу менен аларга үндөшкөн. Ошондуктан аларга өздөрү кылгандын күнөөсү жана аларды ээрчип кылгандардын күнөөлөрү жазылат.

Жана Биз аларга кошумча жаза катары бул дүйнөдө кордук менен куугунтук ээрчий турган кылып койдук. Ал эми кыямат күнү алар Аллахтын ырайымынан алыстап, жаман адамдардан болушат.

Биз мурунку коомдорго пайгамбарларды жибергенде аларды жалганга чыгарышты, анан Биз аларды жалганга чыгаргандары себептүү жок кылгандан кийин Мусага Тооратты бердик. Анын ичинде адамдарга пайдалууну көрсөткөн нерселер бар, аларды аткарышат жана зыяндууну көрсөткөн нерселер бар, аларды ташташат. Жана анын ичинде аларды жакшылыкка багыттоо жана эки дүйнө жакшылыктарын камтыган ырайымдуулук бар. Балким алар Аллахтын берген жакшылыктарын эстеп, Ага шүгүр кылышат жана Ага ыйман келтиришет.

Оо, пайгамбар! Биз Мусаны Фараон менен анын жан-жөкөрлөрүнө жиберүү тууралуу ишти ага толук тапшырган мезгилде сен Мусанын батыш тарабындагы тоонун капталында жок болчусуң. Жана сен бул окуяны билип, адамдарга айтып бергидей ага күбө да болгон эмессиң. Сен аларга айтып берген нерсе сага Аллах тараптан түшкөн вахий.

Бирок Биз Мусадан кийин үммөттөрдү, коомдорду жараттык. Арадан көп замандар өтүп, алар Аллахтын убадасын унутуп коюшту. Сен Мадян элинин арасында туруп, аларга Биздин аяттарыбызды окуп берген да эмес болчусуң. Бирок Биз сени Өз алдыбыздан жиберип, сага Мусанын окуясын жана анын Мадянда жашаганын вахий кылдык. Эми сен Аллах сага вахий кылгандарды адамдарга айтып жатасың.

Биз Мусага чакырык таштап, ага вахий кылган кезде сен муну айтып бериш үчүн Тур тоосунун жанында жок болчусуң. Бирок Биз сени адамдарга Раббиң тараптан ырайым иретинде жибердик жана сенден мурун аларга эскертүүчү пайгамбар келбеген коомго эскертишиң үчүн мунун кабарын сага вахий кылдык. Балким алар үлгү-сабак алышып, Аллах таала тараптан сен аларга алып келген нерсеге ыйман келтиришет.

А эгер аларга каапырлык жана күнөөлөр себептүү Аллахтын жазасы түшкөндө, анда алар пайгамбар жиберилбегенин бетке кармап: «Эмнеге Сен бизге пайгамбар жибербедиң, биз Сенин аяттарыңды ээрчип, аны аткармакпыз жана Раббисинин буйругун аткарган ыймандуулардан болмокпуз?» – деп айтышмак. Эгер ушул болбогондо Биз аларды тезинен жазаламакпыз. Бирок Биз аларга пайгамбар жибергенге чейин алардын жазасын кечиктирдик.

Качан Мухаммад Раббиси тараптан Курайш уруусуна пайгамбарлыкты алып келгенде алар жөөттөрдөн ал тууралуу сурашты. Ошондо алар ушуну далил кылып: «Эмнеге Мухаммадга анын пайгамбар экенин далилдеген Мусага берилгендей таяк жана кол сыяктуу аят-белгилер берилген жок?» – дешти. Оо, Мухаммад! Аларга жооп иретинде айт: «Буга чейин жөөттөр Мусага түшкөн нерсеге каапырлык кылышпады беле? Алар Тоорат жана Куран тууралуу: «Чындыгында бул экөөсү бири-бирин кубаттаган сыйкыр» – дешкен. Ошондой эле айтышты: «Биз Тооратка да, Куранга да ишенбейбиз».

Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Эгерде силер Тоорат менен Куранды сыйкыр деген сөзүңөрдө чынчыл болсоңор, анда Аллах тараптан Тоорат менен Курандан да туурараак китеп алып келгиле. Эгер алып келсеңер, мен аны ээрчийм».

Эгер Курайш сенин аларга Тоорат менен Курандан да туурараак китепти алып келгиле деп айтканыңа жооп бере алышпаса, анда ал экөөсүн жалганга чыгаргандары далилдин негизинде болгон жок. Бул напсинин каалоолоруна ээрчигендиктен гана болду. Аллахтын туура жолуна ээрчибей өз напси каалоосуна ээрчиген адамдан да катуу адашкан эч ким жок. Чындыгында Аллахка каапырлык кылып өздөрүнө зыян кылган залим коомго Аллах туура жолго түшүүгө ийгилик бербейт.

Биз мушриктер менен Исраил урпактарынан болгон жөөттөргө мурунку коомдордун окуялары тууралуу сөздү жеткирдик. Алар Биздин пайгамбарларды жалганга чыгарганда, балким алар мындан сабак алышабы, алардын башына түшкөн нерсе келгенге чейин ыйман келтиришеби деген үмүттө Биз аларга азапты милдет кылган жокпуз.

Куран түшкөнгө чейин Тооратка бекем ыйман келтиргендер – алар өз китептеринен ал тууралуу жана анын сыпаттары тууралуу келген нерселерди табышканда Куранга да ыйман келтиришет.

Эгерде аларга окуп берилсе алар айтышат: «Биз буга ыйман келтирдик. Чындыгында бул Раббибиз тараптан түшкөн эч кандай шек-күмөнү жок акыйкат. Биз бул Куранга чейин эле пайгамбарлар алып келген нерселерге ыйман келтирген мусулмандардан болгонбуз».

Мына ушул айтылган сыпаттагы адамдарга Аллах алардын кылган иштерине эки эсе сооп берет. Себеби алар өздөрүнүн китебине ыйман келтирип, ал жолдо сабыр кылышты жана Мухаммад жиберилгенде ага ыйман келтиришти. Ошондой эле күнөө иштерин жакшылык иштери менен кетирип турушту жана Биз аларга берген ырыскыдан жакшылык жолдорго сарпташты.

Эгерде китеп ээлеринен болгон ыймандуулар жалган сөздү угушса, ага көңүл бурбастан жүз буруп, аны айткандарга кайрылып: «Биз өз ишибиздин сыйлыгын алабыз, силер өз ишиңердин жазасын аласыңар. Силер бизден сөгүш укпайсыңар жана зыян тартпайсыңар. Биз наадан адамдар менен жанашпайбыз. Анткени бул нерсе динге да, дүйнөгө да зыян берет» – дешти.

Оо, пайгамбар! Чындыгында сен Абу Талиб жана башка өзүң жакшы көргөн адамдарды ыйманга келтирип, туура жолго сала албайсың. Бирок Аллах жалгыз Өзү каалаган адамдарды гана туура жолго салат. Ал Өзүнүн абалкы илиминде ким туура жолго түшүүчүлөрдөн болорун жакшы билет.

Мекке элинен болгон мушриктер Исламды ээрчий албайбыз, ага ыйман келтире албайбыз деп үзүрлөрүн айтышып: «Эгер биз сен алып келген бул Исламды ээрчисек, анда душмандарыбыз кээ бир жерлерибизди тез эле тартып алышат» – дешти. Биз ал мушриктерди ыйык жерге отурукташтырдык го? Ал жерде кан төгүү, зулумдук кылуу арам кылынган. Алар ал жерде башкалардын басып кирүүсүнөн коркушпайт жана Биз Өз алдыбыздан ал жерге ар кандай мөмө-жемиштерди ырыскы кылып алып келдик. Бирок алардын көпчүлүгү Аллахтын берген жакшылыктарын билип шүгүр кылышпайт.

Күнөөгө батып Аллахтын жакшылыктарын танган нечендеген шаарларга Биз азап жиберип, аларды кырып жок кылдык. Мынакей алардын бузулуп жок болгон турак жайлары. Адамдар ал жерден кесип өтүшөт, анда-санда гана кээ бир жолоочулардын турганы эле болбосо, ал жерде алардан кийин эч ким жашаган жок. Аларга асмандар менен Жерди жана алардын ортосундагыларга ээлик кылган Биз мураскер болдук.

Оо, пайгамбар! Раббиң сени шаарлардын энеси болгон Меккеге жиберген сыяктуу кайсы бир чоң шаардын эли шылтоо кылбаш үчүн аларга пайгамбар жибермейинче ал шаарларды кыйратып жок кылбайт. Ошондой эле шаарлардын эли акыйкат жолдо болушса, Биз аларды кыйратып жок кылбайбыз. Алар каапырлык жана күнөө кылып зулумдук кылышса гана Биз аларды жок кылабыз.

Раббиңер силерге берген нерселер бул дүйнө жашоосунда силер пайдаланган жана кооздонгон нерселер, кийин ал бүтөт. Ал эми акыреттеги Аллахтын алдындагы улуу сооптор – бул дүйнөдө силер пайдаланган нерселерден жана кооздуктардан жакшыраак жана түбөлүктүү. Буга акыл жүгүртпөйсүңөрбү, силер түбөлүктүү нерседен убактылууну артык көрүп жатасыңар?!

Биз акыреттеги бейишти жана андагы түбөлүктүү жыргалды убада кылган адам менен, бул дүйнө жашоосунда пайдаланчу байлык жана ырахат берип, анын жыргалына батып, кийин кыямат күнү тозокко келүүчүлөрдөн болгон адам бирдейби?!

Ал күнү алардын Раббиси чакырык таштап: «Силер Менден башка сыйынган жана аларды Мага шерик деп ойлогон шериктерим кайда?» – деп айтат.

Каапырлыкка чакырган, башына азап келери анык болгон адамдар: «О, Раббибиз! Биз буларды өзүбүз адашкан сыяктуу адаштырганбыз, Сага алардын бизге катышы жок деп айтабыз. Алар бизге сыйынган эмес, алар шайтандарга сыйынган».

Аларга: «Шериктериңерди чакыргыла, алар силерди кордуктан куткарсын!» – деп айтылат. Алар шериктерин чакырышат, бирок алар чакырыктарына жооп беришпейт. Кийин алар үчүн даярдалган азапты көрүшөт. Ошондо алар дүйнөдө акыйкатты ээрчигендер болсок кана дешет.

Ал күнү алардын Раббиси чакырык таштап: «Мен силерге жиберген пайгамбарларга эмне деп жооп бердиңер эле?» – деп айтат.

Алар далил кылган нерселер бүдөмүк болуп, эч бирин эстей алышпайт жана бири-биринен да сурашпайт. Анткени алар азапка көздөй баратышканын анык билишкени себептүү аларды коркунуч басат.

Ал эми мушриктерден кимиси каапырлыгынан тообо кылып, Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтирсе, жакшылык иштерди кылса, балким ошондо ал көздөгөнүнө жеткен жеңүүчүлөрдөн жана коркконунан кутулгандардан болот.

Оо, пайгамбар! Раббиң Өзү каалаган нерсени жаратат жана Өзүнө моюн сунууга жана пайгамбар кылууга Өзү каалаганды тандайт. Мушриктер Аллахка каршы чыккандай аларда ыктыяр жок. Аллах алар сыйынган шериктерден аруу жана ыйык.

Жана Раббиң алардын көкүрөктөрү жашырган жана ашкере кылган нерселерди билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында ал үчүн аларга сыйлыгын же жазасын берет.

Ал – Аллах! Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Бул дүйнөдө жана акыретте мактоо жалгыз Ага гана таандык. Өкүм жүргүзүү, да Ага гана таандык, ал эч кайтарылбайт. Жана кыямат күнү сурак бериш үчүн, сыйлык же жаза алыш үчүн Ага гана кайтарыласыңар.

Оо, пайгамбар! Ал мушриктерге айт: «Айткылачы, эгер Аллах силерге түндү кыяматка чейин үзүлбөй дайым улана турган кылып койсо, анда Аллахтан башка кайсы кудай силерге күндүзгүдөй жарыкты алып келе алат? Бул далилдерге кулак салбайсыңарбы жана муну Аллахтан башка эч бир кудай алып келе албасын билбейсиңерби?».

Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Айткылачы, эгер Аллах силерге күндүздү кыяматка чейин дайым улана турган кылып койсо, анда силер күндүзгү иштен чарчап эс алууңар үчүн силерге түндү Аллахтан башка кайсы кудай алып келе алат? Силер бул аят-белгилерди көрбөйсүңөрбү жана мунун баарын Аллахтан башка эч бир кудай алып келе албасын билбейсиңерби?».

Оо, адамдар! Силер күндүзгү иштен чарчагандан кийин эс алууңар үчүн Аллах силерге түндү караңгы кылуусу жана ырыскы издешиңер үчүн күндүздү жарык кылуусу Анын ырайымдуулугунан. Балким силер Аллахтын силерге берген жакшылыктарын четке какпастан Ага шүгүр кыласыңар.

Ал күнү аларга Раббиси чакырык таштап: «Силер Менден башка сыйынган жана Мага шерик деп ойлогон шериктерим кайда?» – деп айтат.

Биз ар бир үммөттөн өз пайгамбарын алып келебиз. Пайгамбарлар алардын каапырлыктары менен жалганга чыгаргандарына күбө болушат. Биз ошол үммөттөрдөн жалганга чыгаргандарга: «Силер кылган каапырлыгыңарга жана жалганга чыгарууңарга далилдериңерди алып келгиле» — дейбиз. Алар далил алып келе алышпайт. Ошондо алар эч кандай шеги жок акыйкат Аллахка таандык экенин анык билишет жана алардын Аллахка карата ойлоп тапкан шериктери жок болуп кетет.

Чындыгында Карун Мусанын коомунан эле. Ал аларга текеберлик кылды. Биз ага казыналарынын эле ачкычтары алдуу-күчтүү жамаат көтөрсө оор жүк болчудай байлык казыналарын бергенбиз. Коому ага айтты: «Текеберлик кылып кубанбай эле кой. Чындыгында Аллах текеберленип кубангандарды жакшы көрбөйт. Тескерисинче аларды жек көрөт жана ал үчүн аларды азаптайт».

Аллах сага берген байлыктан жакшылык жолдорго сарптап акыреттеги соопторду талап кылбайсыңбы. Бирок ысырап жана текеберлик кылбастан жеп-ичүү, кийинүү жана башка ушу сыяктуу жакшылыктардан өз насибиңди унутпа. Аллах сага жакшылык кылгандай сен дагы Раббиң жана Анын пенделери менен мамилеңди оңдо. Жана күнөө кылып, ибадаттарды таштап жер бетинде бузукулук кылба. Чындыгында Аллах жер бетинде бузукулук кылгандарды сүйбөйт, тескерисинче аларды жек көрөт.

Карун айтты: «Мага бул байлыктар мендеги билим жана жөндөм себептүү берилди. Мен ага татыктуумун». Карун билбейт бекен, Аллах андан мурунку коомдордон андан да күчтүү, андан да көп байлык чогулткан адамдарды жок кылганын?! Аларга күч-кубаты да, байлыктары да пайда берген жок. Кыямат күнү Аллах күнөөкөрлөрдүн күнөөлөрүн билгени себептүү ал тууралуу суралышпайт. Алардын суралуусу айыптоо, ыйлатуу иретинеде болот.

Карун улуулугун көрсөтүп зыйнаттары менен чыкканда, дүйнө жашоосунун кооздуктарын каалаган анын жоро-жолдоштору: «Аттиң, бизге да Карунга берилгендей нерселер берилсе! Чындыгында Карун эбегейсиз мол насипке ээ адам».

Ал эми илимдүүлөр зыйнаттары менен чыккан Карунду көргөндө жана анын жоро-жолдошторунун каалагандарын укканда мындай дешти: «Силер куруп кеткиле! Аллахтын акыреттеги сооп-сыйлыктары жана Ага ыйман келтирип, жакшы иштерди кылгандар үчүн даярдаган нерселери Карунга берилген дүйнө кооздуктарынан жакшыраак. Мындай сөздү айтуу жана анын талабына ылайык иш-аракет кылуу сабырдууларга гана насип кылынган. Алар бул дүйнөнүн убактылуу ырахаттарынан да Аллахтын алдындагы сооп-сыйлыктарды артык көрүп сабыр кылгандар».

Анан Биз аны чектен чыкканы үчүн өч алуу максатта аны үй-жайы жана андагылар менен кошо жерге жуткуруп жибердик. Ага Аллахтан башка жардам берген эч бир жамаат болбоду жана ал өзүнө да жардам бере алган жок.

Аны жер жутканга чейин анын байлыгын жана зыйнаттарын каалап жаткандар өкүнүп, эстерине келип, мындай деп айта баштады: «Аллах пенделеринен Өзү каалаганына ырыскыны кенен кылып жана Өзү каалаганына тар кылып берерин билбептирбиз?! Эгер бизге Аллахтын ырайымы болбогондо бизди да Карунга окшоп жер жутуп кетмек. Ал бизди айткан сөзүбүз үчүн жазалаган жок. Чындыгында каапырлар бул дүйнөдө да, акыретте да жеңишке жетишпейт. Тескерисинче алардын акыры эки дүйнөдө зыянга учуроо менен бүтөт».

Биз тигил жактагы акырет жайын жер бетинде акыйкатка ыйман келтирип, аны ээрчүүдөн текеберлик кылууну жана бузукулук кылууну каалабаган адамдар үчүн жыргалчылык жана сый-урмат жайы кылабыз. Мактоого татырлык акыбет – Раббисинин буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштаган такыбалар үчүн берилген бейиштеги жыргалчылык жана андагы Аллахтын ыраазылыгынан болгон нерселерге жетүү.

Кимде-ким кыямат күнү намаз, зекет, орозо ж.б. жакшылыктар менен келсе, анда ага ал жакшылыктардан да артык сыйлыктар берилет, бир жакшылыгы он эсеге көбөйтүлөт. Ал эми ким кыямат күнү каапырлык, сүткорлук, зына ж.б. жамандыктар менен келсе, анда ал жамандыктарды кылгандар өз кылгандарына жараша ашырбастан жазаларын алышат.

Чындыгында сага Куранды түшүрүп, аны жеткирүүнү жана андагы келгендерди аткарууну сага парз кылган Зат сени Меккеге аны багынтуу үчүн кайтарат. Оо, пайгамбар! Айт: «Менин Раббим ким туура жол алып келгенин жана ким акыйкаттан анык адашууда экенин жакшы билет».

Оо, пайгамбар! Ойлонуп көрчү, сен пайгамбарлыкка чейин Аллах тараптан сага Куран вахий кылынат деп күткөн эмессиң. Бирок Анын ырайымдуулугу сага аны түшүрүүнү талап кылды. Эми сен каапырлардын адашууларында аларга жардамчы болбо!

Сага Аллахтын аяттары түшкөндөн кийин ал мушриктер сени андан буруп жиберишпесин, анан сен аны окууну жана жеткирүүнү таштап койбо. Адамдарды Аллахка ыйман келтирүүгө, Аны жалгыздоого жана Анын шариятын аткарууга чакыр. Жана Аллах менен катар башка кудайларга сыйынган мушриктерден болбо. Жалгыз Аллахка гана сыйынган адамдардан бол!

Аллах менен катар башка кудайга сыйынба! Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Анын Жүзүнөн — Өзүнөн башка бардык нерселер жок болот. Өкүм кылуу Ага гана таандык, Ал Өзү каалаганды өкүм кылат. Кыямат күнү сурак бериш үчүн жана сыйлык же жаза алыш үчүн жалгыз Ага гана кайтасыңар.

Алиф. Лам. Мим. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Адамдар «Аллахка ыйман келтирдик» деп айтып коюшса эле, алардын айткан сөзүнөн «алар чындап эле ыймандуу бекен?» деп анын чындыгын аныктабастан туруп, аларды сыноосуз таштап коёт деп ойлоп жатышабы? Бул иш алар ойлогондой эмес.

Биз алардан мурункуларды да сынаганбыз. Аллах чындап ыйман келтиргендердин чындыгын жана жалган ыйман келтиргендин жалганын сөзсүз билет жана аны силерге билдирет.

Ширк жана башка ушул сыяктуу күнөөлөрдү кылгандар Бизге жеткирбей жазабыздан кутулуп кетебиз деп ойлоп жатышабы? Алардын кылган чечими кандай жаман чечим! Алар Аллахты алсыз кыла алышпайт жана Анын жазасынан да кутулушпайт, эгер каапыр болуп өлүшкөн болсо.

Кимде-ким кыямат күнү Аллахтын сыйлыгына жетиш үчүн Ага жолугууну үмүт кылса, анда Аллах ал үчүн белгилеген мөөнөт жакында сөзсүз келет. Ал пенделеринин сөздөрүн Угуучу, алардын иш-аракеттерин Билүүчү. Алардын баарысы Ага белгилүү. Жакында ал үчүн сыйлыгын же жазасын берет.

Ал эми ким ибадат кылууда, күнөөлөрдөн алыс болууда өз напсиси менен күрөшсө жана Аллах жолунда согушса, анда ал өзү үчүн гана күрөшкөн болот. Анткени анын пайдасы өзүнө кайтат. Аллах жаратылгандардын эч бирине муктаж эмес. Алардын кылган ибадаттары Ага эч нерсени кошпойт жана алардын күнөөлөрү Андан эч нерсени кемитпейт.

Ыйман келтирип, сыноолорубузга сабыр кылып жана жакшылык иштерди кылгандарга Биз алардын кылган жакшылык иштери себептүү күнөөлөрүн өчүрөбүз жана акыретте алардын бул дүйнөдө кылган жакшы иштерине соопторун эң жакшы кылып беребиз.

Биз инсанга ата-энесин урматтап, аларга жакшылык кылуусун буйрудук. Эй, инсан! Эгерде ата-энең Саад ибн Абу Ваккастын энесиндей болуп сени өзүң билбеген нерсени Мага шерик кыл деп кыйнаса, анда бул нерседе аларга моюн сунба! Аллахтын алдында күнөө болгон иште адамдарга моюн сунулбайт. Кыямат күнү Мага гана кайтасыңар. Ошондо Мен силердин дүйнөдө кылган иштериңердин кабарын берем жана алардын сыйлыгын же жазасын берем.

Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандарды кыямат күнү жакшы иш жасаган адамдарга кошобуз, алар менен бирге чогултабыз жана алардын сообундай соопторду беребиз.

Адамдардын кээ бирлери «Аллахка ыйман келтирдик» – дешет. Эгер каапырлар аны ыйманы себептүү кыйнашчу болсо, алардын азаптаганын Аллахтын азаптаганындай кабыл алып, каапырларды туура көрүп ыймандан баш тартат. Оо, пайгамбар! Эгерде Раббиң тараптан сага жеңиш келсе алар: «Оо, ыймандуулар! Чындыгында биз ыйманда силер менен бирге болчубуз» – дешет. Аллах адамдардын көкүрөгүндөгүнү билбейт бекен?! Ага андагы каапырлыктын жана ыймандын бири да жашыруун эмес. Аллах алардын жүрөгүндөгү нерсени алардан да жакшы билген болсо, анда алар кантип жүрөктөрүндөгү нерсени Аллахка айтып жатышат?!

Аллах чындап ыйман келтиргендерди жакшы билет жана сыртынан ыймандуу көрүнүп, ичинде каапырлыкты жашырган эки жүздүүлөрдү да жакшы билет.

Каапырлар жалгыз Аллахка ыйман келтиргендерге: «Биздин динибизди жана жолубузду ээрчигиле. Биз силердин күнөөңөрдү көтөрөбүз жана жазасын да өзүбүз тартабыз» – дешет. Алар силердин эч бир күнөөңөрдү көтөрбөйт. Чындыгында алар бул айткан сөздөрүндө жалганчылар.

Жалганга чакырган ал мушриктер өздөрү кылган күнөөлөрүн көтөрөт, алардын чакырыгына ээрчигендердин күнөөлөрүн да көтөрөт, бирок аларды ээрчигендердин күнөөлөрүнөн эч бир нерсе кемитилбейт. Ошондой эле кыямат күнү бул дүйнөдө ойлоп тапкан жалгандары үчүн суралышат.

Биз Нухту өз элине пайгамбар кылып жибердик. Ал алардын арасында тогуз жүз элүү жыл туруп, аларды Аллахка гана сыйынууга чакырды. Алар аны жалганга чыгарышты жана каапырлыктарын уланта беришти. Алар Аллахка каапырлык кылышканы жана Анын пайгамбарларын жалганга чыгарышканы себептүү аларды топон суу алып, сууга чөгүп жок болушту.

Кийин Биз Нухту жана аны менен бирге болгон ыймандууларды чөктүрүп жок кылбастан кемеде куткардык жана кемени адамдар сабак алыш үчүн эскертме кылдык.

Оо, пайгамбар! Ибрахимдин окуясын эстечи, бир кезде ал элине айтты: «Жалгыз Аллахка сыйынгыла! Анын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштоо менен Анын жазасынан корккула! Эгер билсеңер, силерге буйрулган ушул нерсе силер үчүн жакшы».

Эй, мушриктер! Чындыгында силер сыйынган айкелдер пайда да, зыян да бере алышпайт. Силер аларды сыйынууга татыктуу деп ойлоо менен жалганды ойлоп таап жатасыңар. Чындыгында силер Аллахтан башка сыйынып жаткан нерселер силерге ырыскы бере алышпайт. Ырыскыны Аллахтан сурагыла, Ал ырыскы Берүүчү. Ага гана сыйынгыла жана Ал силерге берген ырыскы үчүн Ага шүгүр кылгыла. Кыямат күнү сурак бериш үчүн, сыйлык же жаза алыш үчүн айкелдериңерге эмес, жалгыз Ага гана кайтасыңар.

Эй, мушриктер! Эгерде Мухаммад (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы жана мактоо дубасы болсун) силерге алып келгенди жалганга чыгарсаңар, силерден алдыңкы коомдор да өзүлөрүнө келген пайгамбарларды жалганга чыгарышкан. Мисал катары Нух, Аад, Самуд коомдору сыяктуу. Пайгамбар ачык-айкын жеткирүүгө гана милдеттүү. Ал силерге Раббиси буйруган нерсени жеткирди.

Ал жалганчылар Аллах жаратылгандарды алгач ирет кандай жаратарын, кийин ал жок болуп кеткенден кийин аны кайрадан жаратканын көрүшпөйбү? Чындыгында бул нерсе Аллах үчүн жеңил. Ал кудуреттүү, Аны эч ким алсыз кыла албайт.

Оо, пайгамбар! Кайра жаралууну жалганга чыгаргандарга айт: «Жер бетин кезгиле, Аллах жаратылгандарды баштапкы жолу кантип жаратканына назар салгыла. Кийин Аллах адамдар өлгөндөн кийин аларды сурак бериш үчүн экинчи жашоого кайрадан тирилтет. Чындыгында Аллах бардык нерсеге Кудуреттүү. Аны эч бир нерсе алсыз кыла албайт. Ал адамдарды алгачкы ирет жаратууда алсыз болбогону сыяктуу аларды кайрадан тирилтүүгө да алсыз эмес».

Ал жараткандарынан Өзү каалаганын адилеттиги менен азаптайт, Өзү каалаганына айкөлдүгү менен ырайым кылат. Ал силерди кыямат күнү кабырларыңардан кайра тирилткенде силер сурак бериш үчүн жалгыз Ага гана кайтасыңар.

Силер Раббиңерден кутула албайсыңар, жер бетинде жана асманда Анын жазасынан качып кете албайсыңар. Силер үчүн ишиңерди жөнгө сала тургандай Аллахтан башка колдоочу жок жана силерди Анын азабынан куткара тургандай Андан башка жардамчы да жок.

Аллахтын аят-белгилерине жана кыяматта Аны менен жолугууга каапырлык кылган адамдар – мына ошолор Менин ырайымымдан үмүт үзгөндөр. Алар каапырлыктары себептүү эч качан бейишке киришпейт. Мына ошолорду акыретте күтүп турган кыйноочу азап бар.

Ибрахим элин жалгыз Аллахка гана сыйынууга жана Андан башка сыйынган кудайларды таштоону буйругандан кийин алардын ага берген жообу ушул болду: «Кудайларыңарды колдоп аны өлтүргүлө же аны отко ыргыткыла!». Бирок Аллах аны оттон сактады. Чындыгында отко ыргытылгандан кийин анын аман калуусунда ыйман келтирген коом үчүн үлгү-сабактар бар. Анткени ошолор гана үлгү-сабактардан пайда алышат.

Ибрахим элине айтты: «Силер дүйнө жашоосунда айкел-буттарга сыйынууда бири-бириңерди жакшы көргөнүңөр үчүн жана тааныганыңар үчүн аларды кудай кылып сыйынып жатасыңар. Кийин кыямат күнү ортоңордогу ал сүйүү жок болот, азапты көргөндө бири-бириңерден баш тартасыңар, бири-бириңерге каргыш айтасыңар. Силердин баш калкалар жайыңар тозок болот. Силердин Аллахтан башка сыйынган айкелдериңерден жана алардан башкаларынан да силерди Аллахтын азабынан сактаган эч бир жардамчы болбойт».

Ага Лут ыйман келтирди. Жана Ибрахим айтты: «Чындыгында мен Раббиме, берекелүү Шам жергесине көчөмүн. Чындыгында Ал Кудуреттүү, Ага көчкөн адам жеңилбейт жана кордолбойт. Ал Өз башкаруусунда жана тагдыр кылуусунда Даанышман».

Жана Биз Ибрахимге Исхак менен анын уулу Яькубду берип, анын белек кылып урпактарына пайгамбарлык жана Аллах тараптан түшкөн китептерди бердик. Ошондой эле ага бул дүйнөдө акыйкатка сабыр кылганынын сыйлыгы катары таза урпак жана ага эң жакшы алкыш-мактоолор айтылуучу кылдык. Чындыгында ал акыретте жакшы-такыбалуулардын сыйлыгындай сыйлык алат. Бул дүйнөдө ага берилген нерселер акыретте ал үчүн даярдалган улуу сыйлыкты кемитпейт.

Оо, пайгамбар! Лутту эстечи, бир кезде ал элине айтты: «Силер өзүңөрдөн мурун ааламдардан эч ким кылбаган жаман күнөөнү кылып жатасыңар. Адамдын табияты жийиркенген бул күнөөнү эң биринчи силер баштадыңар.

Силер кумарыңарды кандырыш үчүн эркектердин артынан кошулуп жатасыңарбы?! Жолоочулардын жолун тосуп жатасыңарбы?! Алар силердин кылган бузукулугуңардан коркуп өтпөй калышты го. Ошондой эле чогулган жериңерде жылаңачтануу жана жаныңардан өткөндөргө сөзүңөр жана ишиңер менен зыян берип күнөө иштерди кылып жатасыңарбы?!». Ал элин күнөөлөрдү кылуудан тыйгандан кийин алардын ага айткан сөзү ушул болду: «Эгерде айтып жатканың чын болсо, анда бизди коркутуп жаткан Аллахтын азабын алып келчи».

Луттун эли ага көшөрүүчүлүк кылып, аны шылдыңдай азапты алып келчи дегенден кийин ал Раббисине дуба кылып: «Оо, Раббим! Жер бетинде каапырлыкты жана жийиркеничтүү күнөөлөрдү жайып бузукулук кылган коомго каршы мага жардам бер!» – деди.

Качан Биз жиберген периштелер Ибрахимге Исхак жана анын уулу Яькуб тууралуу сүйүнчүлөп келишкенде алар ага айтышты: «Чындыгында биз Луттун шаары Садумду жок кылабыз. Чындыгында анын эли бузукулук кылып заалым болушту».

Ибрахим (ага Аллахтын тынчтыгы, саламаттыгы болсун) периштелерге: «Силер жок кылабыз деген шаарда Лут бар го. Ал заалымдардан эмес» – деди. Периштелер айтышты: «Биз ал жакта кимдер бар экенин жакшы билебиз. Биз аны жана үй-бүлөсүн шаар элине түшкөн кыйроодон куткарабыз. Бирок анын аялын куткарбайбыз. Ал ошол жерде калган кыйроочулардан болот, аны алар менен кошо жок кылабыз».

Биз Луттун коомун жок кылуу үчүн жиберген периштелер ага келишкенде ал алар үчүн элинин бузукулугунан коркуп жаман абалга түштү, алардын келгенине кыжалат болду. Анткени ал периштелер эркектердин келбетинде келишкен эле. Коому болсо аялдардан эмес, эркектерден жыныстык кумарларын кандырышчу. Периштелер ага айтышты: «Коркпо! Элиң сага эч кандай зыян бере албайт. Биз аларды кыйратып жок кылабыз дегенибиз үчүн кайгырба! Биз сени жана үй-бүлөңдү куткарабыз. Аялың гана кыйрагандар менен кошо калат. Биз аны алар менен бирге жок кылабыз.

Биз бузукулуктарды кылган бул калаанын элине асмандан бышкан чопо таштарды жаадырып азап түшүрөбүз. Аларга берилген бул жаза Аллахка баш ийбестик кылышканы үчүн болду. Анткени алар аялдарга эмес, эркектерге кошулуп жийиркеничтүү бузукулук кылышты.

Биз ал жок кылган калаадан акыл жүгүрткөн адамдар үчүн аят-белгилерди калтырдык. Анткени ошолор аят-белгилерден сабак алышат.

Жана Биз Мадиянга алардын тектеш тууганы Шуайбды пайгамбар кылып жибердик. Ал айтты: «Оо, элим! Аллахка гана сыйынгыла. Кылган ибадатыңар менен акырет күндөгү Анын сыйлыгын гана үмүт кылгыла. Жана жер бетинде күнөөлөрдү кылуу жана жаюу менен бузукулук кылбагыла».

Эли аны жалганга чыгарды. Ошондо аларга жер титирөө келип тийип, өз турак-жайларында жүзү менен жер сүзгөн абалда кыймылсыз сулап жатып калышты.

Ошондой эле Салихтин коому "Аадды" жана Худдун коому "Самудду" да кыйратып жок кылдык. Эй, Мекке эли! Силерге алардын кыйраганын билдирген белгилер Хадрамаут тараптагы Аль-Хижр менен Аль-Шихрдеги турак-жайларынан көрүнүп турат го. Алардын бош калган турак-жайлары алардын кыйрап жок болгонуна далил. Шайтан алардын каапырлыктарын жана күнөөлөрүн аларга кооз көргөзүп, аларды туура жолдон адаштырды. Аларга пайгамбарлары үйрөткөндүктөн, алар акыйкат менен жалганды, туура жол менен адашууну айырмалай билген адамдар болгон. Бирок, туура жолду эрчибей, напсинин бузулган каалоосуна ээрчип кетишти.

Жана Биз Мусанын элине зомбулук көргөзгөн Карунду турак-жайы менен кошо жерге жуткуруп жок кылдык. Ошондой эле Фараон менен анын вазири Хаманды деңизге чөктүрүп жок кылдык. Муса аларга анын чынчылдыгын билдирген аят-белгилерди алып келген. Бирок алар Байыркы Египет жеринде ага ыйман келтирүүдөн текеберленишти. Алар Биздин азабыбыздан качып кутулушкан жок.

Жогоруда айтылгандардын баарысын кыйратуучу азабыбыз менен алдык. Луттун коомуна чокморлошуп бышкан чопо таштарды жаадырдык, Салих менен Шуайбдын коомдорун катуу кыйкырык алды, Карунду турак-жайы менен кошо жерге жуткурдук, ал эми Нухтун, Фараондун жана Хамандын коомдорун сууга чөктүрдүк. Аллах аларды күнөөсүз эле кыйратып жок кылган жок. Бирок алар күнөөлөрдү кылуу менен өздөрүнө зулум кылышты. Ошон үчүн азапка татыктуу болушту.

Аллахтан башка айкел-буттарды пайда келтирет же шапаат кылат деп кудай кылып сыйынган мушриктердин мисалы – зыяндан коргонуш үчүн өзүнө үй жасаган жөргөмүш сымал. Чындыгында эң начар үй жөргөмүштүн үйү. Ал аны душмандан коргой албайт. Ошол сыяктуу эле алардын айкелдери пайда да, зыян да келтире алышпайт жана шапаат да кылышпайт. Эгерде мушриктер муну билишкенде Аллахтан башка айкел-буттарды кудай кылып сыйынышпайт эле.

Албетте Аллах алардын башкаларга сыйынып жаткандарын билет. Мунун эч бири Ага жашыруун эмес. Ал жеңилбеген Кудуреттүү. Өз жаратуусунда, тагдыр кылуусунда жана башкаруусунда Даанышман.

Биз, адамдарды ойготуу, аларга акыйкатты көргөзүп, ага багыттоо үчүн ушундай мисалдарды келтиребиз. Аны Аллахтын шариятын жана шарият сырларын билген илимдүү адамдар гана талаптагыдай түшүнөт.

Аллах таала асмандар менен Жерди акыйкат менен жаратты. Аны жалгандан же жөн эле жараткан жок. Чындыгында бул жаратууда ыймандуулар үчүн Аллахтын кудуреттүүлүгүнө ачык-айкын далилдер бар. Анткени ошолор Аллахтын жараткандары аркылуу Жаратуучунун бар экенин далил кылышат. Ал эми каапырлар ааламдагы жана өздөрүндөгү аят-белгилерди көргөндө Жаратуучунун улуктугуна жана кудуреттүүлүгүнө көңүл бурушпайт.

Оо, пайгамбар! Аллах сага вахий кылган Куранды адамдарга окуп бер жана намазды толук түрдө аткар. Чындыгында толук сыпатта аткарылган намаз адамды күнөөлөрдү, жамандыктарды кылуудан тыят. Анткени ал жүрөктө күнөө кылуудан тоскон нурду пайда кылат жана жакшылык иштерге багыттайт. Аллахты зикир кылуу бүткүл нерседен да улук жана бийик. Аллах силердин эмне кылып жатканыңарды билет. Силердин иштериңердин эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында Ал силерге иштериңердин сыйлыгын же жазасын берет, жакшы болсо жакшысын, жаман болсо жаманын берет.

Эй, ыймандуулар! Жөөттөр жана христиандар менен эң жакшы ыкмада жана үлгү болорлук жолдо гана талкууга түшүп, талашып-тартышкыла. Ал анык далилдерди келтирүү жана насаат айтуунун негизинде үгүт кылуу жолу. Бирок алардан ким баш ийбестик жана текеберлик менен зулумдук кылса жана силерге согуш жарыяласа, анда алар Исламды кабыл алып же кор болуп өз колу менен салык төлөмөйүнчө аларга каршы согушкула. Жөөттөр менен христиандарга айткыла: «Аллах бизге түшүргөн Куранга ыйман келтирдик жана силерге түшкөн Тоорат менен Инжилге да ыйман келтирдик. Биздин кудай менен силердин кудайыңар бир кудай. Сыйынууда, жаратууда жана толуктукта Анын шериги жок. Биз жалгыз Ага гана моюн сунуп, баш ийебиз.

Биз сенден мурун Китептерди түшүргөнүбүз сыяктуу сага да Куранды түшүрдүк. Алардан Абдуллах ибн Салам сыяктуу Тооратты окуган кээ бирлери өз китептеринен Курандын сыпаттарын табышканы үчүн ага ыйман келтиришти. Мушриктердин арасында да ага ыйман келтиргендер бар. Биздин аяттарыбызга каапырлыкты жана акыйкатты көрүп туруп четке какканды адат кылган каапырлар гана каапырлык кылышат.

Оо, пайгамбар! Сен Куранга чейин эч бир китеп окуган эмессиң жана оң колуң менен эч нерсе жазган эмессиң. Анткени сен окуганды да, жазганды да билбеген кат-сабаты жоюлбаган адамсың. Эгерде сен окуганды жана жазганды билгениңде, анда адамдардын арасындагы наадандар сенин пайгамбарлыгың тууралуу шектенишип, сени мурунку Китептерден жазып алды деп айтып чыгышмак.

Тескерисинче сага түшкөн Куран ыймандуулардын арасында илим берилгендердин көкүрөгүндөгү ачык-айкын аяттар. Биздин аяттарыбызды Аллахка каапырлык жана ширк кылып өздөрүнө зулумдук кылгандар гана четке кагышат.

Мушриктер: «Эмнеге Мухаммадга Раббиси тараптан мурунку пайгамбарларга түшкөндөй аят-белгилер түшкөн жок?» – дешет. Оо, пайгамбар! Ал сурагандарга айт: «Чындыгында аят-белгилер Аллахтын гана колунда. Ал аны качан кааласа түшүрөт. Аны түшүрүү менин ыктыярымда эмес. Мен болгону силерге Аллахтын жазасын ачык эскертүүчүмүн».

Оо, пайгамбар! Ал аят-белгилерди сурагандарга Биз сага түшүргөн, аларга окулуп жаткан Куран жетиштүү эмес бекен? Чындыгында аларга түшүрүлгөн Куранда ыйман келтирген коом үчүн ырайымдуулук жана насааттар бар. Мына ошолор андагы келгендерден пайда алышат. Аларга түшүрүлгөн нерсе ага чейинки пайгамбарларга түшүрүлгөндөй нерсени сурагандарына караганда жакшыраак.

Оо, пайгамбар! Айт: «Мен силерге алып келген нерседе чынчыл экениме жана силердин аны жалганга чыгарууңарга Аллах Өзү күбө болууга жетиштүү. Ал асмандар менен Жердегини билет жана ал экөөсүндөгү эч бир нерсе Ага жашыруун эмес. Ал эми Аллахтан башка сыйынылган бүткүл жалган нерселерге ишенгендер жана сыйынууга Өзү гана татыктуу болгон Аллахка каапырлык кылгандар – мына ошолор кыйроого учурагандар. Анткени алар ыйманды каапырлыкка алмаштырышты».

Оо, пайгамбар! Сен мушриктерге эскерткен азапты алар сенден шаштырып жатышат. Эгерде аларга кечикпеген, алдыга да жылбаган Аллах белгилеген убакыт болбогондо, анда алар талап кылган азап аларга келмек. Азап өз кезинде алар күтпөгөн абалда, капыстан келет.

Сен аларга убада кылган азапты сенден шаштырып жатышат. Чындыгында Аллах каапырларга убада кылган тозок аларды ороп-чулгап алат. Алар анын азабынан качып кете алышпайт.

Ал күнү азап аларды үстүлөрүнөн жана буттарынын астына төшөлүп ороп-чулгап алат. Аллах аларды айыптап: «Силер кылган ширк менен күнөөлөрдүн жазасын таткыла» – деп айтат.

Оо, Мага ыйман келтирген пенделерим! Мага ибадат кылуу мүмкүн болбой калган жерден көчкүлө. Чындыгында Менин жерим кенен. Мага гана сыйынгыла жана Мага эч кимди шерик кылбагыла!

Силерди өлүмдөн болгон коркунуч көчүүдөн тосуп койбосун. Ар бир жан өлүм даамын татат. Кийин кыямат күнү сурак бериш үчүн, сыйлык же жаза алыш үчүн Бизге гана кайтасыңар.

Аллахка ыйман келтирип жана Ага жакындаткан жакшылык иштерди кылгандарды Бейиштеги эң бийик орундарга жайгаштырабыз. Алардын астынан дарыялар агып турат. Алар ал жакта түбөлүк калышат жана эч качан жок болушпайт. Аллахка ибадат кылгандардын бул сыйлыгы кандай сонун сыйлык!

Аллахка ибадат кылгандардын сыйлыгы кандай жакшы! Алар Ага моюн сунууга жана Ага күнөө кылуудан тыйылууга сабыр кылышып, бардык иштеринде жалгыз Раббисине гана таянышат.

Бүткүл жан-жаныбарлар көптүгүнө карабастан өз азыктарын жыйнап, камдай алышпайт. Аллах аларга да, силерге да ырыскы берет. Андыктан ачкалыктан коркуп көчүүнү таштооңорго кечиримдүү себеп жок. Ал силердин сөздөрүңөрдү Угуучу, ниеттериңерди жана иш-аракеттериңерди Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында алар үчүн силерге сыйлыгын же жазасын берет.

Оо, пайгамбар! Эгерде сен ал мушриктерден: «Асмандарды ким жараткан? Жерди ким жараткан? Өз ара алмашып турган Күн менен Айды ким моюн сундурган?» – деп сурасаң, алар: «Аларды Аллах жараткан» – деп гана айтышат. Анда эмнеге Аллахка гана ыйман келтирүүдөн жүз буруп, аларга пайда да, зыян да келтире албаган Андан башка кудайларга сыйынып жатышат?

Аллах пенделеринен Өзү каалаганына ырыскыны кенен кылат, Өзү каалаганына тар кылат. Бул нерселер Анын даанышмандыгы менен гана болот. Чындыгында Аллах бардык нерсени Билүүчү. Ага эч бир нерсе жашыруун эмес. Пенделерин башкарууда аларга эмне пайдалуу экени Ага жашыруун эмес.

Оо, пайгамбар! Эгерде сен мушриктерден: «Ким асмандан сууну түшүрүп, аны менен кургап калган жерди гүлдөтүп өстүрдү?» – деп сурасаң, алар: «Асмандан жамгырды түшүрүп, аны менен жерди гүлдөтүп өстүргөн Аллах» – деп гана айтышат. Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Силерге далилди ачыктап көргөзгөн Аллахка мактоо болсун! Бирок акыр-аягы алардын көпчүлүгү акыл жүгүртүшкөн жок. Эгер алар акыл жүгүртүшкөндө, анда аларга пайда да, зыян да келтире албаган айкелдерди Аллахка шерик кылышмак эмес».

Бул дүйнө жашоосу андагы кумарлар жана ырахат тартуулаган нерселер – ага байланган жүрөктөр үчүн көңүл ачуудан жана оюн-зооктон башка эч нерсе эмес. Ал тез эле өтүп кетет. Ал эми акырет жайы – ал түбөлүк калуучу чыныгы жашоо. Эгер алар билишкенде, анда убактылууну түбөлүктүүдөн артык көрүшмөк эмес.

Эгерде мушриктер деңизде кемелерге отурушса, бизди чөгүп кетүүдөн сакта деп чын ыкластан Аллахка гана жалбарып сыйынышат. Ал эми Аллах аларды чөктүрбөй куткарса, кайрадан кудайларына сыйынып ширк кыла башташат.

Биз аларга берген жакшылыктарды танып, аларга берилген дүйнө жашоосунун кооздуктары менен жыргалга батуулары үчүн алар мушрик болуп кетишти. Жакында алар өлгөндө алардын акыбети жаман экенин билишет.

Аллахтын жакшылыктарын жокко чыгаргандар (Аллах аларды сууга чөгүүдөн куткарганын) көрүшпөйбү? Дагы башка бир жакшылык, Биз алар үчүн Меккени ыйык кылдык, алар ал жерде каны төгүлүүдөн жана мал-мүлктөрү талап-тонолуудан коопсуз, ошол эле учурда алардан башкаларга туш тараптан кол салынып өлтүрүлүүдө, өздөрү, аялдары, бала-чакалары туткундалууда жана мал-мүлктөрү тонолууда. Ушунун баарын көрүп туруп алар ойлошкон жалган кудайларына ыйман келтиришеби жана Аллахтын аларга берген жакшылыктарына шүгүр кылышпай танып кетишеби?!

Аллахка шерик кошуп же Анын элчиси алып келген акыйкатты жалганга чыгарып Ага карата жалганды ойлоп тапкан адамдан да өткөн заалым адам жок. Тозок каапырлар жана аларга окшогон адамдар үчүн турак-жай экендигинде шек жок.

Биздин ыраазылыктарды каалап, жаман напсилери, шайтан, Аллахтын душмандары менен күрөшүп, Биздин жолго аракеттенип, умтулган адамдарды туура жолго түшүүгө ийгилик беребиз. Чындыгында Аллах Өз жардамы, колдоосу жана туура жолго салуусу менен жакшылык кылуучулар менен бирге.

Алиф. Лаам. Миим. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Перстер Римди жеңди.

Перстердин мамлекетине карай Шам жергесине жакын жерде. Римдиктер перстерден жеңилгенден кийин көп өтпөй кайра жеңишке жетишет.

Үч жылдан кем эмес, он жылдан ашык эмес аралыкта. Рим жеңишке жеткенге чейин да, андан кийин да өкүм кылуу Аллахка гана таандык. Римдиктер перстерди жеңген күнү ыймандуулар сүйүнүшөт.

Аллахтын римдиктерге жардам бергенине сүйүнүшөт. Анткени алар Китеп ээлери. Аллах кимдин үстүнөн кимге кааласа жеңиш берет. Ал жеңилбеген Кудуреттүү, ыймандуу пенделерине Ырайымдуу.

Бул жардам Аллахтын берген убадасы болчу. Аллах убадасын аткарбай койбойт. Убаданын ишке ашуусу менен, Аллахтын жардамы тууралуу берген убадасына ыймандуулардын ишеними күчөйт. Бирок, адамдардын көбү каапырлыгы себептүү муну түшүнбөйт.

Алар ыйманды жана шарият өкүмдөрүн билишпейт. Чындыгында алар тиричилик кылуу жана материалдык цивилизацияны куруу сыяктуу дүйнө жашоосунун сырткы көрүнүшүн гана билишет. Алар чыныгы жашоонун жайы болгон акыреттен баш таштышат жана ага көңүл да бурушпайт.

Жалганчы мушриктер Аллах аларды кантип жаратканын жана дене келбетин мыкты, ар тарабынан келишимдүү кылганын ойлонбойбу? Аллах асмандар менен Жерди жана алардын ортосундагы нерселерди акыйкаттык менен жаратты. Аларды жөндөн-жөн эле жаратып койгон жок. Ошондой эле асман-жердин бул дүйнөдө сакталып туруусуна бир мөөнөттү чектеп койду. Чынында, адамдардын көпчүлүгү кыямат күнү Раббисине жолугууга ишенишпеди. Ошондуктан, алар Раббиси ыраазы боло турган жакшылык иштерди кылуу аркылуу кайра тирилүүгө даярданбайт.

Алар жер жүзүн кезип, алардан мурунку акыйкатты жалганга чыгарган коомдордун акыбети кандай болгонун көрүшпөйбү? Ал коомдор алардан да күчтүү болушкан, жерлерди айдоо эгинзарларга айландырышып,курулуштарды салып жерди өзгөртүшкөн жана аны алардан да жакшы гүлдөтүшкөн. Кийин аларга пайгамбарлары Аллахтын жалгыздыгына ачык-айкын далилдер менен келишкенде аларды жалганга чыгарышты. Аллах аларды кыйратып жок кылууда аларга зулумдук кылган жок. Бирок алар каапырлык кылуу менен кыйроого туш болуп өздөрүнө зулумдук кылышты.

Кийин Аллахка ширк жана күнөөлөрдү кылып жаман иштерди жасагандардын акыбети эң жаман акыбет болду! Анткени алар Аллахтын аяттарын жалганга чыгарышты жана аларды маскара кылып, шылдыңга алышты.

Аллах жан-жаратылышты мурун болбогондой көрүнүштө абалкы ирет жаратат. Кийин аларды кайрадан жаратат. Кийин силер кыямат күнү сурак бериш үчүн, сыйлык же жаза алыш үчүн Ага гана кайтасыңар.

Кыямат кайым болгон күнү күнөөкөрлөр Аллахтын ырайымынан үмүттөрүн үзүшөт. Алар Аллахка каапырлык кылышкандарына далил таба албагандыгы себептүү үмүттөрү үзүлөт.

Алардын бул дүйнөдө сыйынышкан кудайларынан эч кимиси аларды азаптан куткаруу үчүн шапаат кылбайт. Анан алар кудайларына каапыр (каршы) болушат. Аларды муктаж болуп турган учурда жардамсыз таштап кетишти. Анткени алардын баарысы кыйроодо бирдей.

Кыямат кайым башталган күнү адамдар сыйлык же жаза алууда дүйнөдөгү кылган иш-аракеттерине жараша бөлүнүшөт, алардын арасында бейиштеги даражаларга көтөрүлгөндөрү жана эң төмөн даражага түшкөндөрү болот.

Ал эми Аллахка ыйман келтирип, Ал ыраазы болгон жакшылык иштерди кылгандар бейиште болушат. Алар андагы түгөнбөгөн түбөлүк жыргалчылыктар себептүү кубанычка батышат.

Ал эми Аллахка каапырлык кылгандар, пайгамбарыбызга түшкөн аяттарыбызды жалганга чыгаргандар жана кайра тирилүүнү, сурак берүүнү жалган дегендер — мына ошолор азапка алып келинет, алар анда калуучулар.

Кеч киргенде шам менен куптан намазынын убагында Аллахты аруулагыла жана таңга маал багымдат намазынын убагында Аллахты аруулагыла.

Мактоолор жалгыз Аллахка гана таандык. Асмандагы периштелер Ага мактоо айтышат жана жердеги жан-жаратылыш да Ага мактоо айтышат. Кечке маал асыр намазынын убагында Аны аруулагыла. Ошондой эле бешим убагында Аны аруулагыла.

Ал бел суудан инсанды, жумурткадан жөжөнү чыгарган сыяктуу өлүктөн тирүүнү чыгарат жана инсандан бел сууну, тооктон жумуртканы чыгарган сыяктуу тирүүдөн өлүктү чыгарат. Ошондой эле жерди кургап калгандан кийин жамгыр жаадырып жана аны өндүрүп тирилтет. Жерди өндүрүп тирилткен сыяктуу силер дагы сурак берүү үчүн, сыйлык же жаза алыш үчүн кабырларыңардан чыгарыласыңар.

Эй, адамдар! Аллах Тааланын түпкү атаңар Адамды топурактан жаратканы, андан соң силердин тукум улап көбөйгөнүңөр, жердин батыш-чыгышына таркооңор — Анын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын даңазалаган улуу аят-белгилерден.

Эй, эркектер! Ошондой эле силер бейпил-тынч болууңар үчүн өз ара окшоштук себептүү өзүңөрдөн жуптарды жаратуусу жана ортоңордо сүйүү менен мээримди пайда кылуусу — Анын жалгыздыгын жана кудуреттүүлүгүн билдирген аят-белгилерден. Чындыгында бул айтылгандарда акыл жүгүрткөн коом үчүн ачык-айкын далилдер бар. Анткени алар акыл жүгүртүүдөн пайда алышат.

Жана Аллах асмандар менен жерди жаратуусу, тилдердин жана түстөрдүн ар түрдүү болуусу – Анын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын билдирген улуу аят-белгилерден. Чындыгында бул айтылгандарда илим жана көрөгөч ээлери үчүн далилдер бар.

Жана силер түндөсү жана күндүзү иштен чарчаганыңардан эс алууңар үчүн укташыңар – Анын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын билдирген аят-белгилерден. Ошондой эле силер ар тарапка таркап Раббиңерден ырыскы издешиңер үчүн күндүздү кылуусу да Анын аят-белгилеринен. Чындыгында бул айтылгандарда ой жүгүртүп, кабыл алуу менен уккан коом үчүн далилдер бар.

Жана силерге асмандан чагылганды көргөзүүсү, силер анын соккусунан коркуу менен бирге андан жамгырды үмүт кылууңар, силерге асмандан жамгыр суусун түшүрүүсү жана жерди кургап калгандан кийин өсүмдүктөрдү өстүрүп аны тирилтүүсү – Анын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын билдирген улуу аят-белгилерден. Чындыгында бул нерселерде акыл жүгүрткөн коом үчүн ачык-айкын далилдер бар. Алар бул нерселерди өлүмдөн кийин сурак бериш үчүн, сыйлык же жаза алыш үчүн кайра тирилүүгө далил кылышат.

Жана Аллахтын буйругу менен асмандын кулабай, жердин урабай кармалып туруусу – Анын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын билдирген аят-белгилерден. Кийин сур кернейин периштеге тарттыруу менен Аллах силерге жерден бир жолу чакырык таштаганда силер кабырларыңардан сурак берүү үчүн, сыйлык же жаза алуу үчүн чыгасыңар.

Асмандардагы жана жердеги бийлик кылуу, жаратуу жана тагдыр кылуу Ага гана таандык. Асмандар менен жердеги бүткүл нерселер Анын жараткандары. Алар Анын буйругуна моюн сунушат.

Ал дүйнө-ааламды мурун болбогондой көрүнүштө абалкы жолу жараткан жана жок болгондон кийин аларды кайрадан жаратат. Кайрадан жаратуу абалкы жаратуудан жеңил. Экөөсү тең Ага жеңил. Анткени Ал бир нерсени кааласа, анда ага «бол» деп айтат, ал ошол замат болот. Бүткүл нерседеги улуулук жана толуктук сыпаттары менен сыпатталган эң жогорку сыпаттоолор Ага гана таандык. Ал жеңилбеген Кудуреттүү. Өз жаратуусунда жана башкаруусунда Даанышман.

Эй, мушриктер! Аллах силерге өзүңөрдөн мисал келтирди. Силердин кулдарыңардын арасында мал-мүлкүңөргө силер менен бирдей деңгээлде шерик болгондору барбы? Силер алар менен мал-мүлкүңөрдү бөлүшүүдөн кудум араңардан кээ бириңер эркин киши менен мал-мүлктү бөлүшүүдөн корккон сыяктуу коркосуңар. Силер кулдарыңарга ушундай болуусун ыраазы болуп кабыл алат белеңер? Шек жок, силер буга ыраазы болбойсуңар. Андай болсо Аллах Өз жараткандарына жана кулдарына ээлик кылууда шериги жок болууга эң татыктуу! Биз ушул сыяктуу мисалдарды келтирүү менен акыл жүгүрткөн коом үчүн түрдүү-түрдүү далилдерди баяндайбыз. Анткени алар мындан пайда алышат.

Алардын адашуусу далилдердин жетишсиздигинен, же аны түшүндүрбөй коюудан улам болгон жок. Напси каалоосун жана ата-бабаларын сокур ээрчигендиктен улам болду. Аллах адаштырган адамды туура жолго ким багттай алат? Эч ким. Аларды Аллахтын азабынан куткара ала турган эч кандай жардамчы болбойт.

Оо, пайгамбар! Сен жана сени менен бирге болгондор башка диндерден четтеп, Аллах сени багыттаган, адамдардын түпкү таза табиятына салган Ислам динине жүзүңөрдү бургула! Аллахтын жаратканын өзгөртүү мүмкүн эмес. Ал эч кандай бурмалануусу жок туура дин. Бирок адамдардын көпчүлүгү бул дин акыйкат дин экенин билишпейт.

Күнөөңөргө тообо кылып Ага кайткыла, Анын буйруктарын аткаруу, тыйгандарын таштоо менен Ага такыбалык кылгыла жана намазды толук түрдө аткаргыла! Аллах менен катар башкаларга сыйынып, түпкү таза табиятка каршы чыккан мушриктерден болбогула!

Өздөрүнүн динин өзгөрткөн мушриктерден болбогула! Алар анын кээ бирине ыйман келтирип, кээ бирине каапырлык кылышты жана топторго бөлүнүп кетишти. Ар бир топ өздөрү тутунган жалгандары менен кубанып, биз гана акыйкаттабыз, а башкалар болсо жалганда деп ойлошот.

Эгерде мушриктердин башына оору, жакырчылык, кургакчылык сыяктуу балээлер түшсө, алар андан кутулуу үчүн Раббисине гана кайтуу менен жалбарып дуба кылышат. Кийин Ал аларды андан куткарып ырайым кылган болсо, алардын бир тобу кайрадан Аллахка башкаларды теңеп, шерик кылып, ал нерселерден дуба кылып сурай башташат.

Алар Аллахтын жакшылыктарына (анын ичинде кыйынчылыктан куткаруу жакшылыгы да бар) каапырлык кылып, бул жашоодогу кол астындагы нерселерди жыргап пайдалана беришсин. Алар жакында кыямат күнү ачык адашууда болгондорун өз көздөрү менен көрүшөт.

Аларга эч кандай далилдери жок туруп Аллахка ширк кылууга эмне түрткү берди? Алар Аллахка ширк кылууга далил кыла тургандай Биз аларга китептен эч кандай далил түшүргөн эмеспиз. Ошондой эле алардын колунда алар кылган ширктери тууралуу айтылган жана алардын каапырлыгын туура деп тастыктаган эч кандай китеп жок.

Эгерде Биз адамдарга ден-соолук, байлык сыяктуу жакшылыктарыбыздан берген болсок, алар ага чиренип кубанычка батышат жана теберленишет. А эгер аларга өз колдору менен кылган күнөөлөрү себептүү аларга жакпагандай оору, жакырчылык келген болсо, алар дароо Аллахтын ырайымынан жана аларга жеткен жамандыктан кутулуудан үмүттөрүн үзүшөт.

Алар көрүшкөн жокпу, Аллах пенделери шүгүр кылабы же танып кетеби деп сынаш үчүн алардан Өзү каалаганына ырыскысын кенен кылды, ошондой эле алар сабыр кылабы же нааразы болобу деп сынаш үчүн алардан Өзү каалаганынын ырыскысын тар кылды? Чындыгында кээ бирлерге ырыскынын көп берилип, кээ бирлерге аз берилишинде ыймандуулар үчүн Аллахтын ырайымдуулугуна белгилер бар.

Эй, мусулман! Тууганыңа, ага ылайыктуу жакшылык кыл жана аны менен катташкын. Муктаж адамды муктаждыгынан чыгар, өз жеринен алыста жүргөн мусапырга (жардам) бер. Ушундай жакшылыктарды кылуу – Аллахтын ыраазылыгын каалагандар үчүн жакшы. Алар ушундай жардам берип, адамдардын акысын өтөп өз милдеттерин аткарышат. Мына ошолор көздөгөн бейишине жетип, корккон тозогунан кутулуп, ийгиликке жеткендер.

Силер ашыгы менен кайтарып алуу максатта кээ бир адамдарга берген мал-мүлкүңөрдүн Аллахтын алдында сообу көбөйбөйт. Ал эми силер кадыр-баркка жана адамдардан сыйлыкка жетүүнү көздөбөстөн, Аллахтын гана Жүзүн каалап муктаж болгон адамдарга мал-мүлкүңөрдөн берсеңер, мына ошолорго Аллахтын алдында сооптор эселеп көбөйтүлүп берилет.

Аллах жалгыз Өзү силерди жаратты, кийин силерге ырыскыңарды берди. Андан соң силерди өлтүрүп, кийин кайра тирилтет. Силер Аны менен катар сыйынып жаткан кудайларыңардан кимиси ушуларды кыла алат? Аллах мушриктердин айткан сөздөрүнөн жана ойлогон ойлорунан Аруу жана Ыйык.

Адамдар колу менен жасаган күнөөлөрүнүн айынан, алардын жашоосунда жетишпестик, ар кандай жугуштуу, жаман оорулар, кургакта да, деңизде да түрдүү бузукулуктар пайда болду. Аллах Таала мындай нерселерди адамдардын кээ бир күнөөлөрүнө жараша аларды бул дүйнө жашоосунда жазалоо үчүн жана алар тообо кылабы деген үмүттө жасады.

Оо, пайгамбар! Ал мушриктерге айт: «Жер жүзүн кезип, силерден мурунку жалганчы коомдордун акыбети кандай болгонун карап ага ой жүгүрткүлө. Алардын арты жамандык менен бүткөн. Алардын көпчүлүгү Аллах менен катар башка нерселерге сыйынып ширк кылышкан. Ошондуктан алар Аллахка ширк кылышканы себептүү кыйрап жок болушкан.

Оо, пайгамбар! Анын келүүсүн эч ким токтото албаган кыямат күнү келгенге чейин эч кандай бурмалануусу жок туура Ислам динине жүзүңдү бур! Ал күнү адамдар бөлүнүп калышат, бир тобу бейиште жыргалчылыкта болушат, экинчи тобу тозокто азапталышат.

Кимде-ким Аллахка каапырлык кылса, анда анын каапырлыгынын зыяны өзүнө кайтат, ал тозокто түбөлүк калат. Ал эми ким Аллахтын Жүзүн каалап жакшылык иштерди кылса, анда алар өздөрү үчүн бейишке кирүүнү жана андагы жыргалчылыктарды даярдаптыр, алар ал жакта түбөлүк калышат.

Ал, Аллахка ыйман келтирип, Раббисин ыраазы кыла турган жакшы иштерди кылгандарды сыйлоо үчүн ушинтет. Чынында, Аллах Ага жана Анын элчилерине каапыр болгондорду сүйбөйт. Тескерисинче, аларды аябай катуу жек көрөт жана кыямат күнү катуу азаптайт.

Эй, адамдар! Жамгырдан кийинки пайда болгон түшүмдүүлүк жана бакубатчылык аркылуу силерге Өз ырайымын сездириш үчүн жана Өз каалоосу менен деңизде кемелерди жүргүзүш үчүн жана ошондой эле деңизде соода-сатык кылып Анын жакшылыктарын сурашыңар үчүн пенделерге жамгырдын жаашын сүйүнчүлөгөн шамалдарды жиберүүсү – Анын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын билдирген улуу аят-белгилерден.

Оо, пайгамбар! Биз сенден мурун да элчилерди өз коомдоруна жиберип, аларга чынчылдыктарын билдирген далилдерди алып келишкен. Ошондо алар элчилери алып келген нерселерди жалганга чыгарышты. Анан Биз күнөөлөрдү кылгандардан өч алдык жана аларды Өз азабыбыз менен кыйратып жок кылдык. Ал эми элчилерди жана аларга ыйман келтиргендерди кыйроодон сактак калдык. Ыймандууларды куткаруу жана аларга жардам берүүнү – Биз Өзүбүгө милдет кылганбыз.

Аллах Таала шамал соктурат. Шамал булуттарды козгоп айдайт. Анан аларды асманда Өзү каалагандай, же аз, же көп кылып жаят жана бөлөк-бөлөк кылып таркатат. Анан сен, эй, карап турган адам, булут арасынан чыккан жамгырды көрөсүң. Ал Өзү каалаган пенделеринин үстүнө жамгыр жаадырганда, алар Аллахтын ырайымы менен жааган жамгырга сүйүнүшөт. Анткени, жамгырдан кийин жер бетине алардын өзүнө жана үй жаныбарларына керек болгон азык-тоюттар өнүп чыгат.

Аллах аларга жамгыр жаадырганга чейин алар андан үмүтсүз болуп калышкан эле.

Оо, пайгамбар! Аллах Өз пенделерине ырайым кылып түшүргөн жамгырдын белгилерин кара, Аллах жер бети кургап калгандан кийин түрдүү өсүмдүктөрдү өстүрүп аны кантип тирилткенин кара! Чындыгында ал кургак жерди тирилткен Аллах өлүктөрдү кайра тирилте алат. Ал бардык нерсеге кудуреттүү. Аны эч ким алсыз кыла албайт.

Эгерде Биз алардын эгиндерине жана жашылча-жемиштерине зыян келтире тургандай шамал жиберип, ага чейин жапжашыл болуп турган эгиндери саргайып кеткендерин көрүшсө, анда аны көрүшкөндөн кийин Аллахтын аларга мурун берген көптөгөн жакшылыктарын танып кетишет.

Сен өлүктөргө сөзүңдү угуза албаган сыяктуу дүлөйлөргө да сөзүңдү угуза албайсың. Алардын укпастыгы анык болуш үчүн алар сенден алыстап кетишти. Ошол сыяктуу эле сен аларга окшоп баш тарткандарды жана пайда албагандарды туура жолго сала албайсың.

Ошондой эле сен түз жолдон адашкандарды акыйкат жолго түшүрө албайсың. Биздин аяттарыбызга ыйман келтирип, пайда алуу үчүн уккан адамга гана угуза аласың. Анткени ал сенин айткан сөзүңдөн пайда алат. Мына ошолор Биздин буйруктарыбызга ээрчип, баш ийгендер.

Эй, адамдар! Аллах силерди алсыз суудан жаратты. Андан соң балалык кездеги алсыздыктан кийин киши курактагы күч-кубаттуулукту берди. Андан соң киши курактагы күч-кубаттуулуктан кийин карылык кездеги алсыздыкты берди. Аллах алсыздыктан жана күч-кубаттуулуктан Өзү каалаганды жаратат. Ал бүткүл нерселерди Билүүчү, Ага эч бир нерсе жашыруун эмес. Ал Кудуреттүү, Аны эч ким алсыз кыла албайт.

Кыямат күн болгондо күнөөкөрлөр кабырларында аз гана убакыт болдук деп касам ичишет. Алар дүйнөдө акыйкаттан адашып кетишкени сыяктуу аларга кабырларында канча убакыт болгондорун билүүдө да адашышты.

Аллах илим берген пайгамбарлар жана периштелер минтип айтышат: «Силер Аллах Таала илими менен жазган алгачкы жаралган күнүңөрдөн баштап, өзүңөр ишенбей четке каккан кайра тирилүү күнүңөргө чейин турдуңар. Бирок, силер кайра тирилүүнү билбей туруп, ага каапыр болгонсуңар".

Ал күнү Аллах бүткүл адамдарды, жиндерди, жан-жаныбарларды сурак үчүн жана сыйлык же жаза бериш үчүн кайра тирилтет. Заалымдарга алар ойлоп тапкан шылтоолору пайда бербейт жана алардан Аллахты ыраазы кылыш үчүн тообо кылуу да, Ага кайтуу да талап кылынбайт. Анткени анын убактысы өтүп кеткен.

Биз адамдарга камкордук кылып, аларга акыйкат жалгандан айырмаланып билинүүсү үчүн бул Куранда ар түрдүү мисалдарды келтирдик. Оо, пайгамбар! Эгерде сен аларга чындылдыгыңды билдирген далил алып келсең, Аллахка каапырлык кылгандар: «Силер өзүңөр алып келген нерседе анык жалганчысыңар» – деп айтышат.

Сен алып келген аятка ыйман келтирбегендердин жүрөктөрүнө мөөр басылган сыяктуу Аллах сен аларга алып келгенди акыйкат деп билбеген бардык адамдардын жүрөктөрүнө мөөр басат.

Оо, пайгамбар! Элиңдин сени жалганга чыгарганына сабыр кыл! Чындыгында Аллах сени жеңишке, кубаттуулукка жеткирип, диниңди бекем орнотуу тууралуу убадасы шексиз ишке ашат. Андыктан кайра тирилүүгө ишенбегендер сени шаштырууга жана сабырсыздык кылууга түртпөсүн.

Алиф. Лаам. Миим. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Оо, пайгамбар! Сага түшкөн бул аяттар – даанышмандык менен сүйлөгөн китеп аяттары.

Ал Раббисинин жана Анын пенделеринин алдындагы милдеттерди аткарып жакшы иш-аракеттерди кылгандар үчүн туура жол жана ырайым.

Алар намазды толук түрдө аткарышат, мал-мүлктөрүнөн зекет беришет жана акыреттеги кайра тирилүү, сурак берүү, сооп же жаза алуу сыяктуу нерселерге анык ишенишет.

Мына ушул сыпаттарга ээ адамдар Раббиси тараптан болгон туура жолдо жана ошолор көздөгөндөрүнө жетип жана корккондорунан алыстап жеңишке жеткендер.

Адамдардын арасында Надр ибн аль-Хариске окшогондор сабатсыздыктан улам Аллахтын дининен адамдарды алаксытыш үчүн маанисиз-бекерчи сөздөрдү тандашат жана Аллахтын аяттарын шылдыңдап күлүшөт. Мына ушул сыпаттарга ээ адамдарга акыретте кордоочу азап бар.

Эгерде ага Биздин аяттарыбыз окулса, аны укпагандай, кулагында дүлөйлүгү бардай аны укпастан текеберленип бурулуп кетет. Оо, пайгамбар! Ага аны күткөн кыйноочу азаптын кабарын берип кой.

Ал эми Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандарга жыргалчылык бейиштери бар. Алар ал жакта Аллах алар үчүн даярдап койгон жыргалчылыкта болушат.

Алар анда түбөлүк калышат. Аллах муну аларга Өзү убада кылды, мында эч кандай шек жок. Ал эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү. Ал Өз жаратуусунда, башкаруусунда жана шариятында Даанышман.

Аллах таала асмандарды түркүксүз көтөрүлгөн абалда жаратты жана силерди чайпалтпасын деп Жер бетине бекем тоолорду орнотту. Ошондой эле Жер жүзүнө түрдүү жан-жаныбарларды таратты. Жана Биз асмандан жамгыр суусун түшүрүп, Жер бетинде ар кандай түрдөгү кооз көрүнүштөгү өсүмдүктөрдү өстүрдүк. Аларды адамдар жана жаныбарлар пайдаланат.

Бул айтылгандар Аллахтын жараткандары. Эй, мушриктер! Кана мага көрсөткүлөчү, силер Аллахтан башка сыйынганыңар эмнелерди жаратты?! Тескерисинче заалымдар акыйкаттан анык адашууда. Анткени алар эч нерсени жарата албаган, өздөрү жаратылган нерселерди Раббисине шерик кылып жатышат.

Биз Лукманга диндеги туура түшүнүктү жана иштердин тууралыгын билүүнү бердик жана ага айттык: «Эй, Лукман! Раббиң сени Өзүнө моюн сунууга ийгилик берип кылган жакшылыгына шүгүр кыл! Кимде-ким Раббисине шүгүр кылса, чындыгында анын кылган шүгүрү өзүнө гана кайтат. Аллах анын шүгүрүнө муктаж эмес. Ал эми ким Аллахтын берген жакшылыгын четке кагып, Ага каапырлык кылса, чындыгында анын каапырлыгынын зыянын өзү тартат. Ал Аллахка эч кандай зыян бербейт. Ал жаратылгандардын эч бирине муктаж эмес жана бүткүл абалда мактоого татыктуу».

Оо, пайгамбар! Эстечи, бир кезде Лукман баласын жакшылыкка үндөп, жамандыктан эскертип мындай деди: «Оо, балам! Аллах менен катар башкага сыйынба! Чындыгында Аллах менен катар башка кудайларга сыйынуу – адамдын чоң зулумдугу. Анткени ал түбөлүк тозокко алып бара турган чоң күнөөнү кылды».

Биз инсанга Аллахтын алдында күнөө болбогон иште ата-энесине баш ийүүнү, аларга жакшылык кылууну осуят кылдык. Энеси аны өз курсагында кыйынчылык артынан кыйынчылык тартып көтөрдү жана аны эмчектен чыгаруу эки жыл. Биз ага айттык: «Аллах сага кылган жакшылыктар үчүн Ага шүгүр кыл жана сага тарбия берген, камкордук кылган ата-энеңе шүгүр кыл! Мага гана кайтасыңар, ошондо Мен ар бириңерге татыктуу сыйлыгын же жазасын берем».

Эгерде ата-энең күчкө салып сени Аллахка ширк кылдырууга болушунча аракет кылып мажбурлашса да, сен бул нерседе аларга баш ийбе! Анткени Жаратуучунун алдында күнөө болгон иште инсанга, пендеге баш ийүү жок. А, бирок дүйнөдө ал экөөсүн урматтап сыйла, мамилеңди бекемде жана жакшылык кыл! Мени жалгыз деп билген жана баш ийүү менен Мага кайткан адамдардын жолун ээрчи! Кийин кыямат күнү баарыңар Мага гана кайтасыңар. Ошондо Мен силерге бул дүйнөдө кылган иштериңердин кабарын билдирем жана анын сыйлыгын же жазасын берем.

Оо, балам! Чындыгында жакшылык же жамандык иш сары кычынын данынын салмагындай кичине болуп, эч ким көрбөгөн аска таштын ичинде болсо да, же болбосо асмандардын же Жердин кайсы жеринде болбосун, Аллах аны кыямат күнү сөзсүз алып келет жана пендеге анын сыйлыгын же жазасын берет. Чындыгында Аллах Баамчыл, Ага бүткүл нерселер ийне-жибине чейин белгилүү. Ал Кабардар, бүткүл нерселердин акыйкатын жана ордун билет.

Оо, балам! Намазды толук түрдө аткар, жакшылыкка чакыр, жамандыктан кайтар жана бул нерседе сага жеткен кыйынчылыктарга сабыр кыл. Чындыгында сага буйрулган бул нерселерди Аллах сенин аткарууңду буйурду жана сага бул нерседе эч кандай тандоо бербеди.

Жана текеберленип адамдардан жүзүңдү бурба! Ошондой эле жер үстүндө менменсинип керсейип баспа! Чындыгында берилген жакшылыктар менен адамдарга текеберленип, ал үчүн Аллахка шүгүр кылбай мактанып менменсинген адамдардын эч бирин Аллах жакшы көрбөйт.

Шашылбастан, өтө жай да эмес салабаттуулукту көрсөтүп бир калыпта бас жана зыян бере турганчалык үнүңдү катуу чыгарба! Чындыгында үндөрдүн эң жаманы – эшектин айкырганы. Анткени анын үнү катуу чыгат.

Эй, адамдар! Көрбөй жатасыңарбы, Аллах силерге Күн, Ай, жылдыздар сыяктуу асмандардагы нерселерди пайдаланууну жеңил кылып койду. Ошондой эле силерге жан-жаныбарлар, бак-дарактар, өсүмдүктөр сыяктуу Жердеги нерселерди пайдаланууну да жеңил кылды. Жана силерге көзгө көрүнгөн сулуу келбет, келишимдүү турпат жана көзгө көрүнбөгөн акыл, илим сыяктуу Өз жакшылыктарын толук кылып берди. Мына ушундай жакшылыктарга карабастан, кээ бир адамдар эч кандай илими жок туруп, Аллахтан келген вахийге же тунук акылга же Аллах тараптан түшкөн ачык китепке таянбастан, Аллахтын жалгыз Зат экендигин кайтарып, талашып-тартышат.

Эгер ошол Аллахтын жалгыздыгы тууралуу талашып-тартышкандарга: «Аллах Өз элчисине түшүргөн жолго ээрчигиле!» – деп айтылса, алар: «Биз аны ээрчибейбиз, тескерисинче биз бут-кудайларыбызга сыйынган ата-бабаларыбызды ээрчийбиз» – дешет. Шайтан аларды бут-кудайларга сыйындырып адаштыруу менен кыямат күнүндөгү тозок азабына чакырып жатса дагы алар ата-бабаларын ээрчишеби?!

Кимде-ким Аллахка чын ыкластан сыйынып, жакшылык иштерди аткарып Ага бет алса, анда ал кутулууну каалаган адам үзүлүп кетет деп коркпой турган бекем нерсени кармаптыр. Иштердин жүрүшү, акыбети жалгыз Аллахка гана кайтат. Ал баарына өзүнө жараша сыйлыгын же жазасын берет.

Оо, пайгамбар! Аллахка каапырлык кылгандардын каапырлыгы сени капалантпасын. Алар кыямат күнү Бизге гана кайтып келишет. Ошондо Биз алардын дүйнөдө кылган жамандыктарынын кабарын угузуп, ага жазасын беребиз. Чындыгында Аллах көкүрөктөрдөгү нерселерди Билүүчү, алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Биз аларга дүйнө жыргалчылыктарын берип болор-болбос убакыт жыргатабыз. Кийин кыямат күнү аларды тозок азабы болгон катуу азапка салабыз.

Оо, пайгамбар! Эгер сен мушриктерден: «Асмандарды ким жаратты, жерди ким жаратты?» – деп сурасаң: «Аларды Аллах жаратты» – дешет. Аларга айткын: «Силерге далилди ачык көргөзгөн Аллахка мактоолор болсун». Бирок алардын көпчүлүгү наадандыктары себептүү мактоого ким татыктуу экендигин билишпейт.

Асмандардагы жана жердеги нерселердин жаралуусу, ээлиги жана башкаруусу жалгыз Аллахка гана таандык. Чындыгында Аллах жаратылгандардын эч бирине муктаж эмес, Ал бул дүйнөдө жана акыретте мактоого татыктуу.

Эгерде жер бетиндеги дарактар кесилип, калемсап болуп учталса жана деңиз ага сыя болуп, ага дагы жети деңиз кошумча берилсе да Аллахтын сөздөрүнүн акыры жок болгону себептүү алар эч качан түгөнбөйт. Чындыгында Аллах Кудуреттүү, Аны эч ким жеңе албайт. Ал Өз жаратуусунда жана башкаруусунда Даанышман.

Эй, адамдар! Силердин жаралууңар жана кыямат күнү сурак берүү, сыйлык же жаза алуу үчүн кайра тирилүүңөр бир жанды жараткан сыяктуу, аны кайра тирилтүү оңой. Чындыгында Аллах Угуучу, бир үндү угууда ага башка үндөр тоскоолдук жаратпайт. Ал Көрүүчү, бир нерсени көрүүдө ага башка нерселер жолтоо болбойт. Ошол сыяктуу эле бир жанды жаратууда же аны кайра тирилтүүдө Аны башка жанды жаратуу же кайра тирилтүү алаксытпайт.

Көрбөдүңбү, Аллах күн узак болуш үчүн түндү кыскартты жана түн узак болуш үчүн күндү кыскартты. Ошондой эле Күн менен Айдын жүрүшүн белгилеп койду. Ал экөөсү өз орбитасында белгилүү мөөнөттө айланышат. Чындыгында Аллах силердин кылганыңардан кабардар. Силердин иш-аракеттериңердин эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында ал үчүн силерге сыйлыгын же жазасын берет.

Мына ушул башкаруу жана өлчөө Аллахтын жалгыз акыйкат экенине күбө болот. Ал Өз Затында, сыпаттарында жана иш-аракеттеринде акыйкат. Ал эми мушриктер сыйынган Андан башка нерселер эч кандай негизи жок жалган. Аллах гана бүткүл жаратылыштан Өз Заты, үстөмдүгү жана урматы менен Бийик. Андан бийик эч нерсе жок, Ал бардык нерседен Улук.

Кемелер деңизде Анын мээримдүүлүгү жана жеңилдетүүсү менен сүзүп жүргөнүн көрбөдүңбү?! Эй, адамдар! Ал муну силерге Өзүнүн кудуреттүүлүгүн жана мээримин билдирген керемет-белгилерин көргөзүш үчүн кылды. Чындыгында бул нерседе кыйынчылыкта сабыр кылуучулар жана жакшылыкта шүгүр кылуучулар үчүн Анын кудуреттүүлүгүн билдирген далилдер бар.

Качан аларды бүт тараптан тоолордой жана булуттардай толкундар ороп калганда гана алар жалгыз Аллахка чын ыкластан дуба кылып жана сыйынып жалбарышат. Качан Аллах алардын дубасына жооп берип, аларды чөгүүдөн сактап, кургактыкка чыгарса, алардын кээ бирлери ортолукту карманып, аларга милдет болгондой толук түрдө шүгүр кылышпайт, ал эми кээ бирлери Аллахтын жакшылыгын четке кагышат. Биздин керемет-белгилерибизди бардык кыянатчылар (мисалы, эгер Аллах бизди куткарса, анда сөзсүз шүгүр келтирүүчүлөрдөн болобуз деп убада кылгандар), Аллахтын берген жакшылыктарына шүгүр кылбай аларды четке каккандар гана жокко чыгарышат.

Эй, адамдар! Раббиңердин буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштоо менен Андан корккула! Жана атасы баласына, баласы атасына эч пайда келтире албаган күндүн азабынан корккула! Чындыгында Аллахтын кыямат күнүндөгү сыйлык же жаза тууралуу берген убадасы анык жана сөзсүз болот. Андыктан силерди дүйнө жашоосунун ырахаттары жана жыргалчылыктары азгырып койбосун жана шайтан силерди Аллахтын токтоолугу жана азапты кечиктирүүсү менен алдап койбосун.

Чындыгында кыяматтын качан болорун жалгыз Аллах гана билет. Ал качан кааласа жамгыр жаадырат. Жана жатындагы түйүлдүк бала же кыз экенин, бактылуу же бактысыз экенин Өзү билет. Эч бир жан эртең кандай жакшылык же жамандык кыларын билбейт. Эч бир жан кайсы жерде өлөрүн да билбейт. Мунун баарын Аллах гана билет. Чындыгында Аллах бүткүл нерсени Билүүчү, Кабардар. Булардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Алиф. Лаам. Миим. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Мухаммад алып келген бул Куран ааламдардын Раббиси тараптан түшкөн. Мында эч кандай шек жок.

Ал каапырлар: «Чындыгында Мухаммад муну Раббисинин атынан өзү ойлоп тапкан» – дешет. Бул иш алар айткандай эмес. Тескерисинче бул Раббиң тараптан түшкөн эч кандай шек-күмөнү жок акыйкат. Эй, пайгамбар! Сенден мурун аларга Аллахтын азабынан коркуткан пайгамбар келбеген коомду эскерткин. Балким алар акыйкатка түшүп, аны ээрчишет жана аны аткарышат.

Аллах Өзү асмандар менен жерди жаратты жана ал экөөсүнүн арасындагыларды алты күндө жаратты. Ал аны бир көз ирмемден да аз убакытта жаратып коюуга кудуреттүү. Кийин Ал Өзүнүн улуулугуна ылайык деңгээлде Аршка бийиктеди жана көтөрүлдү. Эй, адамдар! Силер үчүн Раббиңердин алдында ишиңерди колго алган колдоочу да, ортомчу болгон шапаат кылуучу да жок. Ойлонбойсуңарбы, башкаларга сыйынбай силерди жараткан Аллахка сыйынбайсыңарбы?!

Аллах асмандар менен жердеги бүткүл жандуу-жансыздардын иштерин Өзү башкарып турат. Эй, адамдар! Кийин силердин эсебиңерде миң жылга тете болгон бир күндө ал иштер Ага карай көтөрүлөт.

Мына ошонун баарын башкарып туруучу – Ал кайыпты да, ашкерени да Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Ал Кудуреттүү, ага эч ким үстөмдүк кыла албайт, Ал өз душмандарынан өч алам десе, эч ким тосо албайт. Ал Өзүнүн ыймандуу пенделерине Ырайымдуу.

Ал бүткүл нерселерди эң сонун көрүнүштө жараткан жана Адамды мурда болбогондой калыпта ылайдан жаратып баштаган.

Кийин аны улай урпактарын андан бөлүнүп чыккан бел суудан жаратты.

Кийин инсанды толук көркөм келбетте жаратты жана жан салууга жоопкер болгон периштеге буйруу менен ага Өз рухунан үйлөп жан салды. Эй, адамдар! Ал силерге угуш үчүн кулактарды, көрүш үчүн көздөрдү, акыл жүгүртүш үчүн жүрөктөрдү берди. Аллахтын силерге берген бул жакшылыктарына аз шүгүр кылып жатасыңар.

Кайра тирилүүнү жалганга чыгарган мушриктер айтышат: «Биз өлүп, жерге көмүлүп, денелерибиз топуракка айланып кетсе, анан кантип кайрадан тирилмек элек?!». Буга акылдары жетпейт. Тескерисинче алар акыйкатта кайра тирилүүгө ыйман келтирбей каапырлык кылышкандар.

Эй, пайгамбар! Кайра тирилүүнү жалганга чыгарган мушриктерге айт: «Аллах силердин жаныңарды алууга дайындаган өлүм периштеси жаныңарды алат. Андан соң кыямат күнү сурак бериш үчүн, сыйлык же жаза алыш үчүн бизге гана кайтып келесиңер».

Жакында кыямат күнү күнөөкөрлөргө баары ачык болгондо, алар кайра тирилүүгө каапырлык кылышканы себептүү кордуктан баштарын жерге салып кордолгон абалда турушканда айтышат: «Раббибиз! Биз жалганга чыгарган кайра тирилүүнү өз көзүбүз менен көрдүк, Сен тараптан пайгамбарлар алып келген нерселердин чындык экенин өз кулагыбыз менен уктук. Эми бизди дүйнө жашоосуна кайтар, биз Сени ыраазы кылган жакшылык иштерди кылалы. Биз кайра тирилүүгө жана пайгамбарлар алып келген нерселердин чындык экенине эми ишендик». Эгер сен күнөөкөрлөрдүн мына ошондой абалда болгондорун көрсөң, абалдары кандай гана оор болгондугун көрөсүң.

Эгер Биз ар бир жанга тууралыкты, ийгиликти берүүнү кааласак, анда Биз аны ошого алып бармакпыз. Бирок даанышмандыктан жана адилеттиктен Менин: «Кыямат күнү тозокту каапыр адамдар жана каапыр жиндер менен сөзсүз толтурамын. Анткени алар ыйман жана тууралык жолду таштап, каапырлык жана адашуу жолун тандашты» деген сөзүм сөзсүз ишке ашат.

Кыямат күнү айыптоо максатта аларга мындай деп айтылат: «Кыямат күнүндө сурак бериш үчүн Аллах менен жолугушууну дүйнө жашоосунда унутканыңар себептүү азапты тарткыла! Чындыгында Биз силерди кыйналганыңарга карабастан азапка таштайбыз. Дүйнөдө күнөөлөрдү, каапырлыкты кылганыңар себептүү эч качан бүтпөгөн түбөлүк азапты тарткыла».

Чындыгында Биз пайгамбарларыбызга түшүргөн аяттарыбызга, алар насаат кылынганда Аллахты мактоо менен аруулап сажда кылгандар, Аллахка сыйынуудан жана кандай абалда болсо да сажда кылуудан текеберлик кылбагандар ыйман келтиришет.

Алар уйкусунан ойгонуп капталдап жаткан жеринен төшөктөн турушат жана Аллахка бет алышып, намаздарында жана башка ибадаттарында Анын азабынан коркуу менен, Анын ырайымын үмүт кылуу менен дуба кылышат. Ошондой эле алар Биз берген мал-мүлктөрдү Аллах жолунда сарпташат.

Алардын дүйнөдө кылган жакшылык иштеринин сыйлыгы катары Аллах алар үчүн көздөрдү кубанткан кандай гана нерселерди даярдап койгондугун эч бир жан билбейт. Ал сыйлык аябагандай бийик-чоң, Анын акыйкатын бир гана Аллах билет.

Аллахка ыйман келтирип, Анын буйруктарын аткарган жана тыйгандарын таштаган адам Ага моюн сунуудан баш тарткан адамдай эмес. Бул эки тарап сыйлык же жаза алууда Аллахтын алдында бирдей эмес.

Ал эми Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандарга даярдалган алардын сыйлыгы бейиштер болот. Алар ал жайда Аллахтын берешендиги менен туруктуу жашашат. Бул алардын дүйнөдө кылган жакшылык иштеринин сыйлыгы.

Ал эми каапырлык жана күнөөлөрдү кылуу менен Аллахка баш ийбегендер үчүн кыямат күнү даярдалган жайлары тозок болот. Алар ал жакта түбөлүк калышат. Алар ал жерден чыгууга аракет кылышса, кайра ага кайтарылат жана айыптоо катары аларга айтылат: «Дүйнөдө пайгамбарларыңар силерди эскерткен кезде аны жалганга чыгарган тозок азабын тарткыла».

Биз Аллахка баш ийбеген ал жалганчыларды эгер алар тообо кылышпаса, акыретте даярдалган чоң азапка чейин бул дүйнөдө кыйынчылыктарды жана балээлерди тарттырабыз. Балким алар Раббисине баш ийип кайтышар.

Аллахтын аяттары эскертүү катары айтылганда андан сабак албастан, көңүл бурбастан жүз бурган адамдан өткөн залым эч ким жок. Чындыгында Биз Аллахтын аяттарынан жүз буруп каапырлык жана күнөөлөрдү кылган кылмышкерлерден сөзсүз өч алабыз.

Биз Мусага Тооратты бердик. Эй, пайгамбар! Сен Исра жана Мираж түнүндө Муса менен жолукканыңа шектенбегин. Биз Мусага түшкөн китепти Исраил урпактарын адашуудан туура жолго багыттоочу кылдык.

Биз, Исраил урпактарынан адамдар аларды акыйкат жолунда ээрчий турган, өздөрү да акыйкат жолго баштай турган башчыларды кылдык. Анткени, алар Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйганынан тыйылып, ыйманга чакыруудагы кыйынчылыктарга сабыр кылышкан. Алар пайгамбарларына түшкөн Аллахтын аяттары чындык экенине толук ишенишкен.

Эй, пайгамбар! Чындыгында Раббиң алардын бул дүйнөдө талашып тартышкан маселелерин кыямат күнү калыстык менен чечип берет. Кимиси чынчыл, кимиси жалганчы экенин ачык билдирет жана ар бирине татыктуу сыйлыгын же жазасын берет.

Эмне алар Биз мурунку коомдорду жок кылганыбызды көрүшпөй сокур болуп калыштыбы?! Мына ошолордун жок кылынганга чейинки жашашкан турак-жайларында басып жүрүшөт го! Алардын абалдарын көрүп сабак алышкан жок. Чындыгында ал коомдор каапырлыктары жана күнөөлөрү себептүү жок кылынуусунда үлгү-сабактар бар. Бул аларга пайгамбарлары Аллах тараптан алып келген нерсе чындык экендигине далил болот. Ал жалганчылар Аллахтын аяттарын кабыл алуу жана үлгү алуу менен угушпайбы?!

Кайра тирилүүнү жалганга чыгаргандар көрүшпөйбү, Биз эч кандай өсүмдүк өспөгөн кургак жерге жамгырдын суусун жаадырып, ал суу менен алардын төөлөрү, уйлары, койлору жана алар өздөрү да жеген эгиндерди чыгардык го?! Алар муну көрүшпөйбү, кургак жерди өндүргөн Аллах өлүктөрдү кайра тирилтүүгө кудуреттүү экенин аңдап билишпейби?!

Кайра тирилүүнү жалганга чыгаргандар азапты шаштырып мындай дешет: «Кыямат күнү биз менен силердин ортобузду бөлөт, анан биз тозокко түшүп, силерди бейишке киргизет деп силер ойлоп жаткан өкүм качан болот?».

Эй, пайгамбар! Аларга айт: «Бул убада кыямат күнү болот. Чындыгында ал пенделердин ортосун бөлгөн күн. Ал кезде дүйнөдө Аллахка каапырлык кылгандар кыямат күнүн өз көзү менен көргөндөн кийин чындыкты тастыктагандары аларга пайда бербейт жана алар Раббисине тообо кылып кайтуулары үчүн мөөнөт да берилбейт».

Эй, пайгамбар! Алар адашууга батып кеткен соң сен алардан жүзүңдү бур жана алардын башына түшө турган нерсени күт! Алар да убада кылынган азапты күтүшсүн.