Kyrgyz Mokhtasar — Ahzab 33:1 – Mü'min 40:85

Оо, пайгамбар! Сен жана сени менен бирге болгондор Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап такыбалыкка бекем болгула жана жалгыз Андан корккула! Жана каапырлар менен эки жүздүүлөргө алардын напсилери каалаган нерседе баш ийбегиле! Чындыгында Аллах каапырлар менен эки жүздүүлөрдүн айла-амалдарын Билүүчү, Өзүнүн жаратуусунда жана башкаруусунда Даанышман.

Раббиң сага түшүргөн вахийди ээрчи! Чындыгында Аллах силердин кылган иш-аракеттериңерден Кабардар. Ал алардын эч бирин өткөрүп жибербейт. Жакында Ал силерге кылган иш-аракеттериңердин сыйлыгын же жазасын берет.

Жана бардык иштериңде жалгыз Аллахка гана тобокел кыл! Пенделеринен Ага тобокел кылгандарга Аллах Өзү жетиштүү коргоочу.

Аллах Таала бир адамдын көкүрөгүнө эки жүрөктү батырган эмес. Ошондой эле, тыйылчу иштерде аялдарды энелердин ордуна койгон эмес. Бакма балдарды да бел суунан жаралган өз балдарындай кылган эмес. Зихар кылуу (энеси же эже-карындаштары сыяктуу аялын өзүнө арам кылуусу) жана бакма баланы өз баласындай тегине өткөрүп алуу — Ислам дини жокко чыгарган, эски караңгы доордун үрп-адаттарынан. Мына ошол зихар кылуу жана бакма баланы өзүнүн баласындай ата-тегине таандык кылып алуу — бул, эч кандай чындыгы жок курулай сөздөр. Аялы эч качан энесиндей болбойт, бакма баласы да өз баласы болуп калбайт. Аллах Таала пенделери аткарсын үчүн акыйкатты айтат жана туура жолго багыттайт.

Силер балам деп ойлогон бакма балдарыңарды өз аталарынын аттары менен чакыргыла. Аларды өз аталарына таандык кылуу Аллахтын алдында адилеттик. Эгер алардын өз аталарын билбесеңер, анда алар силердин диндеш бир туугандарыңар жана мүмкүн кулчулуктан аларды куткарган кишилериңер. Аларды «оо, ага же ини» же «оо, абамдын баласы» деп чакыргыла. Эгер билбестен өгөй атасынын аты менен чакырып алсаңар күнөөкөр болбойсуңар. Бирок муну билип туруп айтсаңар күнөө аласыңар. Аллах тообо кылган пенделерине Кечиримдүү, аларды катачылык себептүү жазалабаган Ырайымдуу.

Мухаммад пайгамбар момундарды кайсы нерсеге чакырбасын, алардын көңүлү башкага тартып турса да пайгамбар алар үчүн өз жандарынан да артык болуш керек. Ал эми анын аялдары жалпы мусулмандардын энелери. Андыктан пайгамбар өлгөндөн кийин мусулмандар үчүн анын аялдарына үйлөнүү арам. Аллахтын өкүмү боюнча ыймандуулар менен Аллах жолунда көчкөндөргө караганда туугандык катышы барлар бири-биринен мурас алууда акысы жогору. Алар Исламдын баштапкы учурунда бири-биринен мурас алышчу. Бирок кийин көп өтпөй алардын бири-биринен мурас алуу өкүмү жокко чыгарылган. Эй, ыймандуулар! Бирок силерге мураскер болбогон жакын досторуңарга мурас осуят кылсаңар же жакшылык кылсаңар уруксат. Мына ушул өкүм “Сакталынган (тагдыр) Тактада” жазылган. Андыктан аны аткаруу милдет.

Оо, пайгамбар! Эстечи, бир убакта Биз пайгамбарлардан Аллахка эч нерсени шерик кылбастан жалгыз Ага сыйынуу тууралуу жана аларга түшкөн вахийди жеткирүү тууралуу бекем убада алганбыз. Ошондой эле жеке сенден, Нухтан, Ибрахимден, Мусадан жана Мариямдын уулу Исадан да Аллахтын жолдомосун жеткирүү милдеттемесин аткарууга анык убада алганбыз.

Аллах каапырларды айыптоо максатта чынчыл элчилерден алардын чынчылдыгы тууралуу сураш үчүн пайгамбарлардан ушул анык убаданы алды. Аллах Өзүнө жана пайгамбарларына каапырлык кылгандарга кыямат күнү тозок оту болгон кыйноочу азапты даярдап койду.

Оо, Аллахка ыйман келтиргендер жана шариятын аткаргандар! Аллахтын силерге берген жакшылыгын эстегиле, бир кезде каапырлардын аскери силерге каршы согушуш үчүн топ-топ болуп Мединага келишти. Аларды эки жүздүүлөр менен жөөттөр колдошту. Ошондо Биз аларга пайгамбарды жеңишке жеткирген батыштан соккон шамалды жибердик. Ошондой эле аларга көрүнбөгөн периштелер аскерин жибердик. Ошондо каапырлар эч нерсе кыла алышпай качып жөнөштү. Чындыгында Аллах силердин кылып жатканыңарды билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында ал үчүн силерге сыйлыгын же жазасын берет.

Ошондо каапырлар өрөөндүн өйдө тарабынан, батыш менен чыгышындагы ылдый тарабынан келишти. Ошол кезде катуу коркунучтан улам көздөр душман тарапты гана тиктеп калды, жүрөктөр алкымга кептелип калды. Силер Аллах тууралуу ар кандай ойлой баштадыңар, бирде жеңишти ойлосоңор, бирде андан үмүт жок деп ойлоп жаттыңар.

Ыймандуулар мына ошол Хандак согушунда жаалданган душман бастырып келгенде сыналды. Аябагандай коркунуч аларды катуу сестентти. Мына ушул сыноодо ким ыймандуу, ким эки жүздүү экени ачык билинди.

Ошол күнү эки жүздүүлөр жана жүрөгүндө шек-күмөнү бар ыйманы алсыздар: «Аллах менен Анын элчисинин бизди жеңишке жетесиңер, жер бетинде бийлик кыласыңар деген убадасы эч кандай негизи жок жалган экен» – дешти.

Оо, пайгамбар! Эстечи, ошол кезде эки жүздүүлөрдүн бир тобу Мединанын элине: «Эй, Ясрибдин эли! (Ясриб Мединанын Исламга чейинки аталышы) Хандакка жакын жердеги Сала тоосунун этегинде турбай эле койгула! Андан көрө үйүңөргө кайткыла!» – дешти. Ал эми алардын башка бир тобу «үйлөрүбүз душманга ачык калды» деген шылтоо менен пайгамбардан үйлөрүнө кетүүгө уруксат сурашты. Бирок алар ойлогондой ачык калган эмес. Акыйкатта алар бул жалган шылтоо менен душмандан качууну каалашкан.

Эгерде душман Мединанын бүт тарабынан аларды бастырып кирип, алардан Аллахка каапырлык жана ширк кылууга кайткыла деп талап кылса, анда алар душмандын талабын аткарышмак. Алардын бир аз бөлүгү гана каапырлыкка кайтышпайт болчу.

Тиги эки жүздүүлөр "Ухуд" согушу болгон күндө согуштан качкандан кийин Аллахка ант берип: «Эгер Аллах бизди дагы башка согушка туш кылса, биз, албетте душман менен согушабыз, алардан коркуп качпайбыз» - дешти эле. Бирок алар анттарын бузду. Чынында, пенде Аллахка берген убадасы тууралуу суралуучу, жакында ал тууралуу сурак берет.

Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Өлүмдөн же өлтүрүлүүдөн коркуп согуштан качсаңар да силерге качканыңар эч пайда бербейт. Анткени ажал тагдырда жазылган. А эгер ажалыңардын мөөнөтү келе элек болсо, өзү бул жашоодо аз гана убакыт пайдаланып жашайсыңар».

Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Силерди Аллахтан ким коргой алат, эгер Ал силер жаман көргөн өлүмдү же өлтүрүлүүнү силерге каалаган болсо, же силер каалаган амандыкты жана жакшылыкты силерге каалаган болсо, ким тосо алат. Силерди мындан эч ким коргой албайт». Ал эки жүздүүлөр алардын ишин жөнгө салган Аллахтан башка дос таба алышпайт жана аларды Аллахтын азабынан коргогон колдоочу да таба алышпайт».

Силердин араңардагы, Аллахтын элчиси менен бирге душманга каршы согушуудан башкаларды тыйып жаткандарды жана туугандарына: «Бизге кошулгула! Ага кошулуп согушпагыла, жаныңар кыйылат! Чынында, биз силердинжаныңар кыйылат деп коркуп жатабыз» деп азгыргандарды Аллах жакшы билет. Ал саткындар согушка келбейт жана катышпайт, катышса да, сейрек, Аллахты жана Анын элчисин колдоо үчүн эмес, өздөрү намыска калбоо үчүн келишет.

Оо, ыймандуулар жамааты! Алар силерден мал-мүлкүн аяган сараңдар, алар силерге жардам беришпейт. Алар жанына сараңдык кылгандар, силер менен бирге согушпайт. Алар сүйүүсүн аягандар, силерди жакшы көрүшпөйт. Оо, пайгамбар! Душман менен болгон беттеште коркунуч басканда, алардын көздөрү коркоктуктан өлүм алдында жан алакетке түшкөн адамдын көздөрүндөй болуп алаңдап сени жалдырап тиктегендерин көрөсүң. Ал эми алардан коркунуч кетип, тынчтанып калганда заар тилдери менен ар нерсени айтып зыян беришет. Алар олжого ач көз, аны далбастап издешет. Мына ушундай сыпаттагы адамдар чындап ыйман келтиришкен эмес. Ошол себептен Аллах алардын иш-аракеттеринин соопторун жок кылды. Ал жок кылуу Аллах үчүн өтө жеңил.

Ал коркоктор Аллахтын элчиси менен мусулмандарга каршы согушууга келген жоон топтор мусулмандарды кырып жок кылмайын кетишпейт деп ойлошот. Эгер тагдыр болуп, ал жоон топтор дагы бир жолу келишсе, анда ал эки жүздүүлөр силерден: «Душманыңар менен согушкандан кийин силерге эмне болду?» – деп кабар алып арабдар менен Мединадан чыгып кетүүнү каалашмак. Оо, ыймандуулар! Алар силердин араңарда болушса да алардын аз гана бөлүгү силер менен бирге согушмак. Андыктан аларга маани бербегиле, алар үчүн көңүлүңөрдү чөктүрбөгүлө.

Аллахтын элчиси айткан сөздөрдө, аткарган иштерде силер үчүн эң жакшы үлгүлөр бар. Ал улуу башы менен өзү келип согушка катышып атса, ушундан кийин кантип андан өз жаныңарды аяп жатасыңар? Акырет күнүн каалап, ал үчүн аракет кылган жана Аллахты көптөн-көп зикир кылган адам гана Аллахтын элчисин үлгү тутат. Ал эми акырет күнүн каалабаган жана Аллахтын көп зикир кылбаган адам Аллахтын элчисин үлгү тутпайт.

Качан ыймандуулар аларга каршы согушууга бириккен жоон топторду көргөндө айтышты: «Бул Аллахтын жана Анын элчисинин бизге кыйынчылыктар, сыноолор жана жеңиш тууралуу айткан убадасы. Аллах жана Анын элчиси бул нерседе чындыкты айтыптыр. Ошол эми ишке ашып жатат». Алардын жоон топторду көрүүсү Аллахка болгон ыймандарын жана моюн сунууларын гана күчөттү.

Ыймандуулардын арасында ушундай эркектер бар, алар Аллахка чынчыл, анткени алар Аллах жолунда согушууда туруктуулукту, сабырдуулукту көрсөтүп Ага берген убадаларын аткарышты. Алардын арасында өлгөндөрү же Аллах жолунда өлтүрүлгөндөрү бар. Ошондой эле алардын арасында Аллах жолунда шейит болууну күткөндөрү да бар. Ал ыймандуулар Аллахка берген убадаларын эки жүздүүлөр сыяктуу өзгөртүшкөн жок.

Аллах чынчылдарды өз чынчылдыктары жана Ага берген убадаларын аткаргандыктары себептүү аларды сыйлаш үчүн жана убадаларын бузган эки жүздүүлөрдү азапташ үчүн ушундай кылды. Эгер Ал кааласа аларды каапырлыктарына тообо кылышканына чейин өлтүрөт же аларга тообо кылууга ийгилик берип, тооболорун кабыл кылат. Чындыгында Аллах күнөөлөрүнө тообо кылгандарга Кечиримдүү, Ырайымдуу.

Аллах Курайшты, Гатафанды жана алар менен бирге болгондорду өкүнүчтөрү, кайгылары менен артка кайтарды. Анткени алар үмүт кылгандай болбой калды, алардын мусулмандарды кырып жок кылабыз деген каалоолору ишке ашпай калды. Аллах ыймандуулар менен бирге согушууда Өзү жетиштүү. Анткени ал шамалды жиберди жана периштелерди түшүрдү. Аллах Күчтүү, Кудуреттүү, Аны эч ким жеңе албайт.

Жана Аллах аларга жардам беришкен жөөттөрдү душмандарынан коргонгон чептеринен чыгарды. Алардын жандарына коркунуч салды. Эй, ыймандуулар! Силер алардын бир тобун өлтүрдүңөр, бир тобун туткунга алдыңар.

Алар жок кылынгандан кийин Аллах алардын эгин жана курма тигилген бак-талаалары менен жерлерин силерге ээлик кылып берди, алардын үй-жайларын жана башка мал-мүлктөрүн да силерге берди. Ошондой эле силерди Хайбар жерине ээлик кылдырды. Алдын силер бул жерге келген эмессиңер, эми келесиңер. Мына ушул ыймандуулар үчүн берилген убада жана сүйүнүч кабар. Аллах бардык нерсеге Кудуреттүү, Аны эч ким алсыз кыла албайт.

Оо, пайгамбар! Аялдарың сенин шартың болбой турса да сенден ашыкча каржы талап кылган кезде аларга айт: «Эгер силер дүйнө жашоосун жана андагы кооздуктарды кааласаңар, келгиле анда мен силерге талак алган аялдарга берилген нерсени берейин да, эч кандай зыян бербестен, урушпастан силер менен ажырашайын.

А эгер силер Аллахтын ыраазылыгын, Анын элчисинин ыраазылыгын кааласаңар жана акырет жайындагы бейишти кааласаңар, анда ушул акыбалыңарга сабыр кылгыла. Чындыгында Аллах силердин араңардан талаптагыдай сабырдуулук жана жакшы мамиле кылгандарга улуу сыйлыктарды даярдап койду».

Эй, пайгамбардын аялдары! Силерден кимиңер ачык түрдө күнөө иш кылса, анда ага ээлеген орду, кадыр-барктуулугу жана пайгамбардын тарабын коргош максатта кыямат күнү эки эсе көп азап берилет. Антип эселеп берүү Аллах үчүн жеңил.

Силердин араңардан ким Аллахка жана Анын элчисине дайым моюн сунуп, Аллахты ыраазы кылган жакшылык иштерди кылса, ага башка аялдарга берилген сооптон эки эсе жогору кылып беребиз жана ага акыретте бейиш болгон улуу сыйлыкты даярдап коёбуз.

Оо, Мухаммад пайгамбардын аялдары! Силер артыкчылык жана кадыр-барк жактан башка аялдардай эмессиңер. Тескерисинче силер Аллахтын буйруктарына баш ийип, тыйгандарын таштасаңар, анда артыкчылык жана кадыр-барк жактан эч бир аял жете албай турган даражада болосуңар. Андыктан бөтөн эркектерге сөздү жумшартып, үндү назик кылып сүйлөбөгүлө. Мунун себебинен жүрөгүндө эки жүздүүлүк оорусу бар жана арамды эңсеген адам кызыгып калуусу мүмкүн. Зарылдык чекте шектенүүгө түртпөгөндөй тамашалабастан олуттуу сүйлөгүлө.

Үйүңөрдө болгула! Зарылдык болбосо сыртка чыкпагыла! Исламга чейинки аялдардардын кылганындай сулуулуктарыңарды көргөзбөгүлө! Алар муну эркектерди өзүнө тартыш үчүн ачык көргөзүп жүрүшкөн. Намазды талаптагыдай абалда аткаргыла! Мал-мүлкүңөрдөн зекет бергиле! Аллах жана Анын элчисине моюн сунгула! Эй, пайгамбардын аялдары жана анын үй-бүлө мүчөлөрү! Чындыгында Аллах силерден зыянды жана жамандыкты кетирүүнү гана каалайт жана ошондой эле силерди асыл сыпаттарга ээ кылуу менен жана терс сыпаттардан толук арылтып, артынан бир дагы ыпласты калтырбастан силердин жан дүйнөңөрдү тазалоону каалайт.

Үйүңөрдө окулган Аллахтын элчисине түшкөн Анын аяттарын жана Анын элчисинин таза сүннөтүн эскерип (кадырын билип) иш жүзүндө аткаргыла. Чындыгында Аллах силерге Мээримдүү, Ал силерди пайгамбардын үйлөрүндө жашатуу менен чоң жакшылык кылды. Аллах силерден Кабардар, Ал силерди пайгамбардын аялдары жана үммөттөгү жалпы мусулмандардын энелери кылып тандады.

Чынында, Аллахка баш ийүү менен өздөрүн төмөн туткан эркектер жана аялдар, Аллахка чындап ишенген эркектер жана аялдар, Аллахка моюн сунган эркектер жана аялдар, ыйманында, сөзүндө чынчыл эркектер жана аялдар, ибадатка, күнөөгө барбоого, сыноолорго сабыр кылган эркектер жана аялдар, милдеттүү жана ыктыярдуу түрдө өз мал-мүлктөрүнөн садага берген эркектер жана аялдар, Аллах үчүн парз жана напил орозо туткан эркектер жана аялдар, өздөрүнө адал эмес адамдардын алдында авретин көрсөтпөй жапкан, зынадан жана ага чакыра турган себептерден жыныс мүчөсүн сактаган эркектер жана аялдар, Аллахты ачык, жашыруун абалда жүрөгү жана тили менен эстеген эркектер жана аялдар – Аллах алардын күнөөлөрүн кечирүүгө даяр жана аларга Кыямат күнү берилчү чоң сыйды - бейишти даярдап койгон.

Эгерде Аллах жана Анын элчиси кайсы нерсеге өкүм кылса, анда ыймандуу эркекке да, ыймандуу аялга да аны кабыл албоого,четке кагууга эч кандай тандоо берилбейт. Кимде-ким Аллахка жана Анын элчисине баш ийбестик кылса, анда ал туура жолдон ачык адашты.

Оо, пайгамбар! Аллах аны Исламга киргизип жакшылык кылган жана сен аны азат кылып жакшылык кылган адамга (тагыраак айтканда Зейд ибн Хариса сага аялы Зайнаб бинт Жахшка талак берүү тууралуу кеңешейин деп келгенде) сен ага: «Аялыңды кетирбе, ага талак бербе! Аллахтын буйруктарын аткарып, тыюуларын таштап Андан корк» – деп айттың. Оо, пайгамбар! Бирок сен адамдардан коркуп, Аллахтын ага үйлөнүүң жөнүндө сага кылган вахийин жашырып койдуң. Жакында Аллах Зейддин ага талак бергенин жана сенин ага үйлөнөрүңдү ачыкка чыгарат. Бул иште коркууңа Аллах гана татыктуу го. Качан Зейддин ага көңүлү чаппай, жактырбай ага талак бергенде Биз силерди үйлөндүрдүк. Мусулмандардын бакма балдары аялдарына талак берсе жана алардын идда (күтүү) мөөнөтү бүтсө, анда аларга үйлөнүү күнөө эмес. Аллахтын буйругу сөзсүз ишке ашат, аны эч нерсе токтото албайт жана тоскоол боло албайт.

Пайгамбардын өз бакма баласынын аялына үйлөнүүсү сыяктуу Аллах уруксат берген нерселерде ал үчүн эч кандай күнөө же кыжалаттык болбойт. Ал бул нерседе өзүнөн мурунку пайгамбарлардын жолун жолдойт. Ал муну пайгамбарлардан биринчи болуп кылып жаткан жок. Аллахтын бул үйлөнүүнү ишке ашыруусунда жана асыранды баланы өз ата-тегине таандык кылууну жокко чыгаруусунда пайгамбарга ой айтуу же тандоо берилбейт. Аллахтын тагдыр кылган бул өкүмү сөзсүз ишке ашат, ал кайтарылбайт.

Аллахтын түшүргөн жолдомолорун өз элине жеткирген пайгамбарлар Аллахтан башка эч кимден коркушпайт жана Аллах аларга уруксат берген иштерди ишке ашырууда башкалардын (айыптоо, каршы чыгуу менен) айткан сөздөрүнө көңүл бурушпайт. Аллах пенделеринин иш-аракеттерин эсептөөгө Өзү жетиштүү. Алар үчүн пенделеринен сурак алат жана жакшылык иштерине сыйлыгын ал эми, жамандык иштерине жазасын берет.

Мухаммад силердин араңардагы эч бир эркектин атасы эмес. Зейд аялына талак бергенден кийин ага үйлөнүү арам болгудай ал анын атасы да эмес. Бирок ал Аллахтын адамзатка жиберген элчиси, пайгамбарлардын акыркысы, андан кийин эч бир пайгамбар болбойт. Чындыгында Аллах бүткүл нерсени Билүүчү. Пенделеринин иштеринин эч бири Ага жашыруун эмес.

Эй, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын аткаргандар! Аллахты жүрөгүңөр, тилиңер жана дене-мүчөлөрүңөр менен көп-көптөн зикир кылгыла!

Артыкчылыкка ээ болгон тасбих менен келмени айтып күндүн башталышында жана акырында Аны аруулагыла!

Ал силерге ырайым кылат, мактоо айтат жана Анын периштелери силерди каапырлыктын караңгылыгынан ыйман нуруна чыгарсын деп дуба кылышат. Ал ыймандууларга Ырайымдуу. Эгер алар Ага моюн сунушса, аларды азаптабайт. Андыктан Анын буйругуна баш ийгиле, тыйгандарын таштагыла.

Ыймандуулар Раббисине жолуккан күндөгү алардын учурашуулары «Салам!» сөзү болот жана бардык жамандыктардан саламатта болушат. Алар Аллахка моюн сунуп, Ага баш ийбестик кылышпаганы үчүн Ал аларга улуу сыйлык бейишти даярдады.

Оо, пайгамбар! Биз сени адамдарга сага түшкөн нерсени жеткирүүгө күбө болуучу, алардын арасындагы ыймандуулар үчүн Аллах даярдаган бейишти сүйүнчүлөөчү жана каапырларга даярдалган азаптан коркутуучу кылып жибердик.

Жана сени Аллахка гана сыйынууга, Анын буйругуна баш ийүүгө чакыруу үчүн жибердик. Ошондой эле сени туура жолго түшүүнү каалаган ар бир адам үчүн жаркыраган чырак кылып жибердик.

Жана Аллахтын шариятын аткарып Ага ыйман келтиргендерге, алар үчүн Аллах тараптан бул дүйнөдөгү жеңишти жана акыретте бейишке киргизген ийгиликти өзүнө камтыган улуу артыкчылык болору тууралуу сүйүнчү кабарды жеткир.

Аллахтын дининен жүз бурууга чакырган каапырлар менен эки жүздүүлөргө моюн сунба жана алардан баш тарт! Балким бул аларды сен алып келген нерсеге ыйман келтирүүгө түрткү берет. Бүткүл иштериңде, душмандарыңдын үстүнөн жеңишке жетүүдө да Аллахка гана таян! Аллах жетиштүү Коргоочу, пенделери дүйнөдөгү жана акыреттеги бардык иштеринде Ага таянышат.

О, Аллахка ыйман келтирип, Аны шариятын аткаргандар! Эгерде ыймандуу аялдарды никеге алгандан кийин жыныстык мамиле кылбай туруп талагын берсеңер, анда алар мейли айыз мөөнөтү болсун, мейли ай мөөнөтү болсун иддага отурбайт. Анткени, жыныстык мамиле болбогон үчүн алардын боюнда жок. Талактын айынан чөккөн көңүлүн көтөрүп, жоомарттыгыңарга жараша мал-мүлкүңөрдөн бергиле жана аларга зыян тийгизбестен төркүнүнө коё бергиле.

Оо, пайгамбар! Чындыгында Биз сен махр (калың) төлөп алган аялдарыңды сага адал кылдык, Аллах сага олжо кылып берген кол астыңдагы туткун күңдөрдү да адал кылдык, ошондой эле сени менен Мединадан Меккеге көчкөн атаң менен бир тууган кишилердин кыздарына үйлөнүүнү, атаңдын эже-карындаштарынын кыздарына үйлөнүүнү, тайкеңдин кыздарына үйлөнүүнү, таежелериңдин кыздарына үйлөнүүнү сага адал кылдык. Ошондой эле махр (калың) сурабастан өзүн сага сунуштаган ыймандуу аялдарды сага адал кылдык, эгер сен аларга үйлөнүүнү каалаган болсоң. Өзүн белек кылуу никеси пайгамбарга гана тиешелүү, үммөттөн андан башка эч кимге уруксат эмес. Биз ыймандууларга алардын аялдарына тийиштүү парз кылган нерселерди билебиз, аларга төрттөн ашык аял алууга уруксат жок. Жана Биз алардын күндөрүнө тийиштүү шарият өкүмдөрүн да билебиз, алар өздөрүнүн күңдөрүнөн каалагандай ырахаттанууга укуктуу, алардын саны да чектелүү эмес. Жогоруда айтылгандарды сага да адал кылдык жана жалпы мусулмандарга уруксат берилбеген өзгөчөлүктөрдү сага гана уруксат бергенибиздин себеби сени сыгылбасын, кыйналбасын дедик. Чындыгында Аллах тообо кылган пенделерине Кечиримдүү, аларга Ырайымдуу.

Оо, пайгамбар! Сен аялдарыңдан кимисин кааласаң, аныкында түнөбөстөн анын күнүн кечиктире аласың жана алардан кимисин кааласаң, аныкында түнөп аны менен бирге боло аласың. Жана күнүн кечиктирген аялдарыңдын кимисинен бирге болууну талап кылсаң, бул нерседе сага күнөө болбойт. Сага берилген бул тандоо жана кенендик аялдарыңдын көздөрү кубануусуна жана алардын баарына берген нерсеңе ыраазы болуусуна жакыныраак. Анткени алар сени жоопкерчиликти таштабайт, акыларга сараңдык кылбайт деп билишет. Эй, эркектер! Аллах силердин жүрөгүңөрдөгү аялдарыңардын кээ бирлерине көңүлүңөр тартып турганын билет. Чындыгында Аллах пенделеринин иш-аракеттерин Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Ал Токтоо, балким алар тообо кылат деген үмүттө аларды жазалоого шашылбайт.

Оо, пайгамбар! Сага сенин коргооңдогу аялдарыңдан башка аялдарга үйлөнүүгө уруксат жок жана аларга талак берүүгө же башка аялдарды сулуулугуна кызыгып аларды алыш үчүн кээ бирлерине талак берүүгө да уруксат жок. Бирок санын чектебестен кол астыңа күң аялдарды алсаң болот. Чындыгында Аллах бардык нерсени байкап турат. Бул өкүм ыймандуулардын энелеринин артыкчылыктарын билдирет. Анткени аларга талак берүү жана үйлөнүү тыйылган.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын аткаргандар! Силерди тамакка чакырып, кирүүгө уруксат берилмейинче пайгамбардын үйүнө кирбегиле! Тамактын бышканын күтүп көпкө олтура бербегиле! Бирок тамакка чакырылсаңар, анда киргиле. Жеп бүткөндөн кийин шыр тарап кеткиле. Андан кийин бири-бириңер менен сүйлөшүп сөзгө алаксып олтура бербегиле. Чындыгында бул олтурганыңар пайгамбарды кыжалат кылат. Ал силерди кеткиле деп айткандан уялат. Аллах болсо акыйкатка буйругандан уялбайт. Ал силерге пайгамбарга зыян бербеш үчүн олтурбастан кетүүңөрдү буйруйт. Эгерде силер пайгамбардын аялдарынан идиш-аяк сыяктуу ж.б. керек болгон нерселерди сурасаңар, аны парданын артынан сурагыла. Аллахтын элчисинин урматы үчүн жана аларды коргоо үчүн алар силерди көрө тургандай абалда бетме-бет сурабагыла! Шайтан силердин жана алардын жүрөктөрүнө кирип азгырбоосу үчүн жана күнөөнү кооз кылбашы үчүн ушундай кылып парда артынан сураганыңар силердин жүрөгүңөр үчүн да, алардын жүрөктөрү үчүн да тазараак. Эй, ыймандуулар! Силер үчүн Аллахтын элчисин кыжалат кылып сүйлөшүп олтурганга болбойт, ошондой эле ал дүйнөдөн өткөндөн кийин анын аялдарына үйлөнгөнгө да болбойт. Алар ыймандуулардын энелери. Эч кимге өз энесине үйлөнүүгө уруксат эмес. Чындыгында антип кыжалат кылганыңар, ошондой эле ал өткөндөн кийин аялдарына үйлөнгөнүңөр арам жана Аллахтын алдында чоң күнөө.

Эгер силер кээ бир иш-аракеттериңерди билдирсеңер да, же аны ичиңерде жашырсаңар да, алардын эч бири Аллахка жашыруун эмес. Чындыгында Аллах бүткүл нерсени Билүүчү. Силердин кылган иштериңердин эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында Ал силердин иш-аракеттериңердин сыйлыгын же жазасын берет, жакшылык болсо сыйлыгы, жамандык болсо жазасы болот.

Пайгамбардын аялдарын өз аталары, балдары, ага-инилери, ага-инилеринин балдары, бир тууган жана эмчектеш эже-сиңдилеринин балдары көрүшсө же алар менен тосмосуз сүйлөшсө аларга күнөө болбойт. Ошондой эле алар ыймандуу аялдар менен жана кол астындагы күңдөр менен тосмосуз сүйлөшсө күнөө болбойт. Эй, ыймандуу аялдар! Аллах силерге буйруган жана тыйган нерселерде Андан корккула. Ал силердин эмне кылганыңарды көрүп турат.

Чындыгында Аллах периштелердин алдында Мухаммад пайгамбарды мактайт, периштелер болсо ага дуба кылышып, салам-салават айтышат. Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын аткаргандар! Пайгамбарга салам-салават айткыла!

Чындыгында Аллахка жана Анын элчисине сөзү, иш-аракети менен зыян бергендерди Аллах дүйнөдө жана акыретте Өз ырайым чөлкөмүнөн кууп алыстатты. Жана алар пайгамбарга зыян бергендигинин жазасы катары аларга кордоочу азапты даярдады.

Ыймандуу эркектер менен ыймандуу аялдарга зыян бергенге татыктуу күнөөсү болбосо да аларга сөзү же иш-аракети менен зыян бергендер жалган жалаага жана ачык күнөөгө дуушар болушту.

Оо, пайгамбар! Аялдарыңа, кыздарыңа жана ыймандуулардын аялдарына айткын: «Чоочун эркектердин алдында авраттары көрүнбөш үчүн үстүндө кийип жүргөн оромолдорун ылдый түшүрүшсүн. Бул алар эркин аялдар экен деп билинүүсүнө жакыныраак. Андыктан күндөргө зыян бергендей аларга эч ким зыян берип тийишпейт. Чындыгында Аллах тообо кылган пенделерине Кечиримдүү, аларга Ырайымдуу».

Эгерде ичине каапырлыкты жашырып, сыртынан Исламды көргөзүп эки жүздүүлүк кылган эки жүздүүлөр, напси каалооруна берилген жүрөгүндө бузукулук бар адамдар жана мусулмандарды бөлүп-жарыш үчүн Мединага жалган кабарларды ташып келгендер токтобосо, эй, пайгамбар, Биз сага аларды жазалоону, аларга бийлик кылууну буйруйбуз. Кийин алар Мединада сени менен аз гана мөөнөт жашап калышат, анткени алар кыйрап жок болушат же Жер бетинде бузукулук кылышкан себептүү куулушат.

Алар Аллахтын ырайымынан куулган абалда кай жерде туш келсе, ошол жерден колго түшөт жана аёсуз өлтүрүлөт. Анткени алар эки жүздүүлүк кылышты, Жер бетинде бузукулукту жайышты.

Эки жүздүүлөр өздөрүнүн эки жүздүүлүктөрүн ачыкка чыгарган кезде бул аларга карата аткарылган Аллахтын өкүм жолу. Аллахтын өкүм жолу туруктуу, сен ага эч кандай өзгөрмө таба албайсың.

Оо, пайгамбар! Мушриктер жана ошондой эле жөөттөр четке кагуу менен жана жалганга чыгаруу үчүн сенден: «Анын убактысы качан?» – деп кыямат тууралуу сурашат. Аларга: «Кыямат тууралуу Аллах гана билет. Мен ал тууралуу эч нерсе билбеймин» – деп айткын. Оо, пайгамбар! Сен кандай билмек элең, балким кыяматка аз калгандыр?

Чындыгында Аллах каапырларды Өз ырайымынан алыстатты жана кыямат күнү аларды күткөн жалындаган тозокту даярдады.

Алар үчүн даярдалган ошол тозок азабында алар түбөлүк калышат. Алар ал жайда пайда келтирген дос да, аларды азаптан куткарган колдоочу да таба алышпайт.

Алардын жүздөрү тозок отунда ары-бери оодарылып (азапталган) кыямат күнү алар катуу өкүнүчтөн, катуу күйүттөн мындай деп айтышат: «Аттиң, биз дүйнө жашоосунда Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Ага моюн сунганыбызда жана пайгамбар Раббиси тараптан алып келген нерседе ага моюн сунганыбызда!».

Алар арзыбаган жалган далилди айтып мындай дешет: «Раббибиз! Чындыгында биз өзүбүздүн башчыларыбызга, элибиздеги улуу адамдарга баш ийгенбиз, мына ошолор бизди туура жолдон адаштырышты.

Раббибиз! Бизди туура жолдон адаштырган ал башчыларга жана улууларга бизге берген азаптан эки эсе көп азап бер. Анткени алар бизди адаштырды. Ошондой эле аларды Өз ырайымыңдан өтө алыстат».

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын аткаргандар! Пайгамбарыңарга зыян бербегиле! Болбосо силер Мусага зыян бергендердей болуп каласыңар, алар анын денесин айтып айыпташкан, Аллах аны алардын айткан сөздөрүнөн аруулаган. Ошондон кийин ал алардын айткан сөзүнөн таза экендиги анык болгон. Муса Аллахтын алдында барктуу, анын суранычы кайтарылбайт, анын аракети ийгиликсиз калбайт.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын аткаргандар! Аллахтын буйруктарын аткарып, Анын тыйгандарын таштап Андан корккула жана туура чындык сөздөрдү сүйлөгүлө!

Эгерде силер Аллахтан корксоңор жана туура сөз сүйлөсөңөр, Ал силердин иш-аракеттериңерди оңдойт, аларды кабыл кылат, күнөөлөрүңөрдү өчүрөт, алар үчүн жазалабайт. Кимде-ким Аллахка жана Анын элчисине моюн сунса, анда ал теңдешсиз улуу жеңишке жетиптир. Ал жеңиш Аллахтын ыраазылыгы жана бейишке кирүү.

Чындыгында Биз шарият милдеттерин асмандарга, Жерге жана тоолорго сунуштаганыбызда алар аны моюнга алуудан баш тартышты жана анын акыбетинен коркушту. Бирок аны инсан мойнуна алды. Чындыгында ал мойнуна алган нерсенин акыбетин билбеген өзүнө зыян берүүчү пенде.

Аллах эки жүздүү эркектер менен эки жүздүү аялдарды, мушрик эркектер менен мушрик аялдарды эки жүздүүлүктөрү жана ширк кылышкандыктары себептүү аларды азапташ үчүн, ошондой эле мойнуна алган аманат милдеттерин эң жакшы деңгээлде аткарышкан ыймандуу эркектер менен ыймандуу аялдардын тооболорун кабыл кылыш үчүн Аллахтын тагдыры менен аны инсан мойнуна алды. Чындыгында Аллах тообо кылган пенделеринин күнөөлөрүн Кечирүүчү, аларга Ырайымдуу.

Аллахка мактоолор болсун! Жаратууда, ээлик кылууда жана башкарууда асмандардагы жана Жердеги бүткүл нерселер Ага гана таандык. Жана акыреттеги мактоолор, да Ага гана таандык. Ал Өз жаратуусунда жана башкаруусунда Даанышман, пенделеринин абалдарынан Кабардар. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Ал суу, өсүмдүктөр сыяктуу жерге кирген жана өсүмдүктөр жана башка сыяктуу жерден чыккан нерселердин баарын билет. Ошондой эле жамгыр, периштелер, ырыскы сыяктуу асмандан түшкөн жана периштелер, пенделердин иш-аракеттери, жандары сыяктуу асманга көтөрүлгөн нерселерди билет. Ал ыймандуу пенделерине Ырайымдуу, тообо кылгандарга Кечиримдүү.

Аллахка каапырлык кылгандар: «Бизге эч качан кыямат келбейт» – дешет. Оо, пайгамбар! Аларга айткын: «Жок! Аллахка ант болсун, силер жалганга чыгарган кыямат сөзсүз келет. Бирок анын убактысын Аллах гана билет. Ал кыяматты жана башка кайып нерселердин баарын билет. Асмандар менен Жердеги кумурскадан да аз салмактагы нерселер Аллахтын илиминде белгисиз калбайт. Ал айтылгандан да кичине жана андан чоң болгон нерселер да белгисиз калбайт, алардын баарысы айкын китепте жазылган. Ал сакталган Китеп (Лаухуль Махфуз), анда кыяматка чейин бүткүл боло турган нерселер жазылган.

Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандарга сыйлыгын берүү (Куранда айтылгандай эле сакталган Китепте (Лаухул Махфузда) да белгиленген). Мына ушул сыпаттарга ээ болгондор үчүн Аллах алардын күнөөлөрүнө кечиримди даярдап койду, ал үчүн аларды жазалабайт. Аларга улуу ырыскы бар, ал кыямат күнүндөгү бейиш».

Ал эми Аллах түшүргөн аяттарды жокко чыгарууга аракет кылгандар ал тууралуу «сыйкыр» деп айтышат, пайгамбарыбызды «көзү ачык, сыйкырчы жана акын» дешет. Мына ушул сыпаттардагы адамдарга кыямат күнү эң жаман жана эң катаал азап бар.

Сахабалардын аалымдары жана китеп ээлеринен ыйман келтирген аалымдар Аллахтан сага түшкөн вахий эч кандай шек-күмөнү жок акыйкат, ал эч ким үстөмдүк кыла албаган Кудуреттүүнүн туура жолуна багыттайт жана бул дүйнөдө мактоого татыктуу деп күбөгө өтүшөт.

Аллахка каапырлык кылгандар пайгамбар алып келген нерсеге таң калып жана шылдыңдап бири-бирине айтышат: «Силерге бир кишини көргөзөлүбү, ал силерге өлүп, күкүмдөй майдаланып калсаңар да өлгөнүңөрдөн кийин кайра жараласыңар деп айтат?».

Алар айтышты: «Бу киши Аллахка жалган жалаа жаап, бизди өлгөндөн кийин кайра тирилет деп ойлоп жатабы же ал чындыгы жок нерсени дөөрүгөн жиндиби?». Бул нерсе алар ойлогондой эмес. Бирок нажыйжада акыретке ыйман келтирбегендер кыяматта катуу азапта болушат, дүйнөдө акыйкаттан алыстап адашууда болушат.

Кайра тирилүүнү жалганга чыгаргандар Жердеги бет алдындагы нерселерди, асмандагы арт жагындагы нерселерди көрүшпөй жатабы? Эгерде Биз аларды буттарынын астынан жерге жуткуруп жиберүүнү кааласак, аларды астыларынан жуткуруп жибермекпиз. А эгер алардын үстүнө асмандын бөлүктөрүн кулатууну кааласак, алардын үстүнө кулатып жибермекпиз. Чындыгында бул нерседе ар дайым Раббисине моюн сунууга кайткан пендеси үчүн кескин белгилер бар. Ал муну Аллахтын кудуреттүүлүгүнө далил кылат. Бул нерсеге кудуреттүү Аллах силер өлгөндөн кийин, денеңер ыдырагандан кийин силерди кайрадан тирилтүүгө кудуреттүү.

Биз Даудга Өзүбүз тараптан пайгамбарлык жана бийлик бердик жана тоолорго айттык: «Эй, тоолор! Дауд менен бирге тасбихти кайталагыла». Ошондой эле канаттуу куштарга да ушинтип айттык. Анан ал өзү каалагандай шаймандарды жасаш үчүн Биз ага темирди жумшартып бердик.

Оо, Дауд! Жоокерлериңди душмандын соккусунан коргогон кенен соот кийимдерди жасагын жана мыктарды шакекчелерге ылайыктуу кыл, аларды шалактай тургандай ичке кылба жана ага кирбей тургандай жоон да кылба. Жана жакшылык иштерди кылгыла! Чындыгында Мен силердин кылганыңарды көрүп турам. Силердин иш-аракеттериңердин эч бири Мага жашыруун эмес. Жакында алар үчүн сыйлыгын же жазасын берем.

Биз Дауддун баласы Сулайманга эртең менен бир айлык жолду, кечинде бир айлык жолду басып өткөн шамалды моюн сундурдук. Жана ал өзү каалаган нерсесин жасаш үчүн ага жез булагын агызып койдук. Ошондой эле Раббисинин буйругу менен анын астында иштеген жиндерди ага моюн сундурдук. Ал эми жиндерден кимиси Биз буйруган иштен качса, Биз ага жалындаган тозоктун азабын таттырабыз.

Ал жиндер Сулайманга ал каалагандай намаз үчүн мечиттерди, кан сарайларды, ал каалагандай айкелдерди, ал каалагандай суу сактаган чоң идиштер сыяктуу табактарды, чоңдугунан кыймылдатуу мүмкүн болбогондой бекем орнотулган тамак жасаган казандарды жасашат. Биз аларга айттык: «Оо, Дауддун үй-бүлөсү! Аллахтын силерге кылган жакшылыктарына шүгүр кылуу максатта иш-аракет кылгыла!». Бирок пенделериме берген жакшылыкка алардын азы гана шүгүр кылышат.

Качан Биз Сулайманга өлүмдү өкүм кылганда, анын таянып олтурган таягын жер курту жеди, ошондо гана жиндер анын өлгөнүн билишти. Качан ал жерге кулап түшкөндө, жиндер кайыпты билбестиги анык болду. Эгер алар аны билишкенде Сулайман үчүн оор жумуштарды аткарып кордолгон азапта болушпайт эле. Алар аны тирүү, көрүп турат деп ойлошкон.

Сабаа уруусу жашаган жерде Аллахтын кудуреттүүлүгүнө жана аларга берген жакшылыгына ачык-айкын белги болгон эки бакча бар болчу. Алардын бири оң тарапта, экинчиси сол тарапта эле. Биз аларга айттык: «Раббиңердин ырыскысынан жегиле жана Анын жакшылыктарына шүгүр кылгыла! Бул сонун жер, а Аллах болсо тообо кылгандардын күнөөлөрүн Кечирүүчү Рабби».

Алар Аллахка шүгүр кылуудан жана Анын элчилерине ыйман келтирүүдөн баш тартышты. Ошондо Биз алардын жакшылыктарын балээге айлантып жазаладык, алардын суу тосмосун катуу сел менен талкаладык, эгин талааларын суу астында калтырдык жана алардын мөмөлүү эки бакчаларынын мөмөлөрүн ачуу кылып, дагы ал экөөсүн мөмөсүз жылгын дарагы жана аз сандагы сидр дарактарына алмаштырдык.

Алар жакшылыктарда болгондон кийинки бул абалдын өзгөрүүсү алардын каапырлыктары жана жакшылыктарга шүгүр кылуудан баш тарткандыктары себептүү болду.

Жана Биз Йемендеги Сабаа эли менен Өзүбүз берекелүү кылган Шамдагы шаарлардын ортосунда бири-бирине жакын шаар-айылдарды кылдык. Ошентип алар бир шаардан экинчи шаарга кыйынчылыксыз жол жүрүп Шамга жетишет эле. Жана Биз аларга айттык: «Силер ал жерлерден душмандан, ачкалыктан жана чаңкоодон коопсуз абалда түндөсү болобу же күндүзү болобу, каалаган убакта өтө бергиле».

Аллахтын аларга аралыктарды жакындатып кылган жакшылыгына шүгүр кылышкан жок. Алар айтышты: «Оо, Раббибиз! Сен ал шаарларды жок кылып биздин сапар жолдорубузду алыстат, биз жол түйшүгүн тарталы жана биз минген төөлөрдүн артыкчылыгы да билинсин». Алар Аллахтын жакшылыгын танып, Ага шүгүр кылуудан баш тартышты жана алардан болгон кедейлерге көрө албастык кылып өздөрүнө зулум кылышты. Ошентип Биз аларды кийинкилер кеп кылган сөзгө айландырып койдук, алар бири-бири менен байланыша албай тургандай аларды бытыранды кылып чар тарапка чачтык. Чындыгында Сабаа элине берилген жакшылык, андан соң алардын каапырлыктары жана текеберликтери себептүү аларга келген балээ-азаптарда, Аллахка баш ийген, күнөөлөрдөн алыс болгон, кыйынчылыктарга сабырдуу болгон пенделер үчүн жана Аллахтын жакшылыктарына шүгүр кылгандар үчүн үлгү-сабактар бар.

Чындыгында Иблис аларды азгырам жана акыйкаттан адаштырам деген оюн алардын үстүндө ишке ашырды, алар каапырлыкта жана адашууда аны ээрчип кетишти. Бирок ыймандуулар гана ага ээрчибестен, анын үмүтүн ишке ашырышпады.

Иблистин аларды мажбурлап адаштырууга бийлиги жок, ал болгону (күнөөнү) жакшы көргөзүп, аларды азгырат. Бирок, Биз алардын кимиси акыретке, андагы жаза же сыйга ыйман келтирерин жана кимиси акыреттен шек санарын билүү үчүн шайтанга азгырууга уруксат бердик. О, пайгамбар! Раббиң бардык нерсени Сактоочу. Ал пенделеринин иш-аракеттерин сактап коёт жана ошого жараша аларга сыйын же жазасын көрсөтөт.

Оо, пайгамбар! Мушриктерге айткын: «Силер пайда берет же зыянды кетирет деп Аллахтан башка кудайларыңар деп ойлогондорду чакыргылачы?!». Алар асмандар менен Жердеги кыпындай салмактагы нерсеге да ээлик кыла алышпайт. Алар бул нерседе Аллах менен шериктештиги жок. Аллахка жардам берген жардамчы жок. Ал шериктерге жана жардамчыларга муктаж эмес.

Аллахтын алдында Ал уруксат бергендин гана шапааты пайда берет. Аллах Өз улуктугу менен Өзү ыраазы болгондорго гана шапаат кылууга уруксат берет. Анын улуктуктарынан, эгер Ал асманда сүйлөсө, периштелер Анын сөзүнө бой сунуп канаттарын кагып турушат. Качан алардын жүрөктөрүнөн коркунуч кеткенде периштелер Жебреилден: «Раббиңер эмне айтты?» – деп сурашат. Жебреил: «Ал акыйкатты айтты» – деп жооп берет. Ал Өз Заты жана үстөмдүгү менен Жогору, бүткүл нерсе Анын алдында болгон Улук.

О, пайгамбар! Мушриктерге: «Силерге асмандан жамгыр жаадырып, жерден мөмө-жемишт, эгиндерди өстүрүп ырыскы берген ким?» - деп айткын. Анан: «Силерге асмандан ырыскы берип жаткан - Аллах! Ал эми биз же силер, эй, мушриктер, акыйкат жолдобуз же ал жолдон анык адашуудабыз. Бирөөбүз сөзсүз ушундайбыз. Бирок, шек-күмөн жок, акыйкат жолдогулар - алар, ыймандуулар, ал эми адашкандар - алар, мушриктер».

Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Силер кыямат күнү биздин кылган күнөөлөрүбүз үчүн суралбайсыңар, биз дагы силердин кылган иштериңер үчүн суралбайбыз».

Аларга айт: «Аллах кыямат күнү силер менен бизди чогултуп, анан силер менен биздин ортобузда адилеттик менен өкүм кылып, чынчылды жалганчыдан айырмалап көргөзөт. Ал адилеттик менен өкүм кылган Өкүмдар, Өзү кылган өкүмүн Билүүчү».

Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Аллахка шерик кылып сыйынган шериктериңерди мага көргөзгүлөчү? Жок! Бул нерсе силер Анын шериги бар деп элестеткендей эмес. Ал – Аллах, Аны эч ким жеңе албаган Кудуреттүү, Ал Өз жаратуусунда, тагдырында жана башкаруусунда Даанышман».

Оо, пайгамбар! Биз сени такыба адамдарга сүйүнчү кабарды жеткирүүчү жана каапырларды, бузукуларды тозоктон коркутуучу кылып жалпы адамзатка жибердик. Бирок көпчүлүк адамдар муну билишпейт. Эгер алар муну билишкенде, сени жалганга чыгарышмак эмес.

Мушриктер өздөрү корккон азапты шаштырышып мындай деп айтышат: «Эгерде акыйкат деп айткан сөзүңөрдө чынчыл болсоңор айткылачы, убада кылынган азап качан болот?».

Оо, пайгамбар! Азапты шаштырып жаткандарга айт: «Силерге белгилүү бир күн убада кылынган, ал убакыт силерге кечигип да келбейт, убактысынан эрте да келбейт. Ал күн – кыямат күн».

Аллахка каапырлык кылгандар айтышты: «Биз Мухаммад ага түштү деп ойлоп жаткан бул Куранга эч качан ишенбейбиз жана асмандан түшкөн мурунку китептерге да эч качан ишенбейбиз». Оо, пайгамбар! Сен заалымдардын кыяматта Раббисинин алдында сурак үчүн кармалып тургандарын, алардын ар бири жоопкерчиликти, айыпты башканын мойнуна илип, бири-бирине сөз кайтарып тургандарын көрсөң кана эле! Бул дүйнөдө алсыздыкта өз башчыларына ээрчиген алсыздар аларга айтышат: «Эгер силер бизди адаштырбаганда, биз Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтиргендерден болмокпуз».

Акыйкатка текеберлик кылып өздөрүнө ээрчиткендер аларды ээрчиген алсыздарга айтышты: «Мухаммад силерге алып келген туура жолду ээрчүүдөн силерди биз тоскон белек?! Жок! Силер өзүңөр зулум кылган, бузулган жана бузукулук кылган адамдар болдуңар».

Ал эми аларды ээрчиген алсыздары, чындыкка (муюбай) текеберлик кылган башчыларына минтип айтат: «Жок! Силер күнү-түнү айла-амал кылып бизди туура жолдон тостуңар, бизди Аллахка каапыр болууга, Андан башка нерселерге ибадат кылууга буйрудуңар». Качан алар азапты көргөндө жана азапталарын билгенде бул дүйнөдөгү каапырлыгына ичтеринен өкүнүштү. Биз каапырлардын моюнуна кишен салып койдук. Мындай жазага алардын бул дүйнөдө Аллахтан башкага сыйынып, күнөөгө берилигени гана себеп.

Биз кайсы бир шаарга аларды коркутуш үчүн пайгамбар жибербейли, ал жерде жыргалчылыкта жашаган мансаптуу, атактуу жана бай адамдар: «Эй, пайгамбарлар! Чындыгында биз силерге жиберилген нерсеге каапырлык кылдык» – деп айтышты.

Мактанып бой көтөргөн атактуу адамдар айтышты: «Биздин байлыгыбыз жана балдарыбыз көп. Ал эми силер бизди азапталат деген оюңар жалган. Биз дүйнөдө да, акыретте да азапталбайбыз».

Оо, пайгамбар! Ал берилген жакшылыктарга азгырылгандарга айт: «Менин Раббим Өзү каалаган адамга, ал шүгүр кылабы же танып кетеби деп сынаш үчүн ырыскысын кенен кылат. Ошондой эле Ал Өзү каалаган адамга, ал сабыр кылабы же нааразы болобу деп сынаш үчүн ырыскысын тар кылат». А бирок адамдардын көпчүлүгү Аллах Даанышман Зат экендигин биле беришпейт. Ал эмнени тагдыр кылса, анда терең даанышмандыык бар. Ким аны билсе, билиптир, билбегени билбептир.

Силер мактанып жаткан байлыгыңар жана балдарыңар силерди Аллахтын ыраазылыгына жеткирбейт. Бирок Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандар эселеген сыйлыкка жетишет. Аллах жолунда сарпталган байлыгы жана ага дуба кылган бала-чакасы аны Ага жакындатат. Мына ошолор ыймандуулар, жакшылыктарды кылгандар, аларга кылган жакшылыктары үчүн эселеген сооптор бар. Алар азап, өлүм жана жакшылыктын токтоп калуусу сыяктуу бардык коркунучтардан саламатта болуу менен бейиштин бийик жайларында болушат.

Ал эми өздөрүнүн максаттарын ишке ашырыш үчүн адамдарды Биздин аяттарыбыздан бурууга болгон аракеттерин жумшаган каапырлар бул дүйнөдө кыйроого учурашат, акыретте азапталышат.

Оо, пайгамбар! Айткын: «Чындыгында Раббим Өзү каалаган пендесине ырыскыны кенен кылат, алардан кимисине кааласа аны тар кылат. Силер Аллах жолуна эмнени сарптасаңар, Аллах анын ордуна бул дүйнөдө силерге андан да жакшысын берет жана акыретте көптөгөн соопторду берет. Аллах таала эң жакшы ырыскы берүүчү. Ким ырыскы издесе, анда Ага кайтсын».

Оо, пайгамбар! Аллах алардын баарысын чогулткан күндү эстечи. Анан Ал мушриктерди айыптап периштелерден: «Дүйнө жашоосунда Аллахтан башка силерге сыйынгандар ушуларбы?» – деп айтат.

Периштелер айтышат: «Сен аруусуң жана ыйыксың! Алар эмес, Сен биздин колдоочубузсуң. Биз менен алардын ортобузда эч кандай достук мамиле жок. Тескерисинче ал мушриктер жин-шайтардарга сыйынышкан, аларга периште болуп кубулуп көрүнүшкөн, ошондо алар Аллахтан сырткары аларга сыйынышкан, көпчүлүгү аларга ыйман келтиришкен».

Алар дүйнөдө Аллахтан башка сыйынган кудайчалары аларга жыйын жана сурак күнү пайда бере алышпайт жана зыян да келтире алышпайт. Биз каапырлык жана күнөөлөр себептүү өздөрүнө зулум кылгандарга: «Дүйнөдө силер жалганга чыгарган тозок азабын тарткыла» – айтабыз.

Элчибизге түшкөн эч кандай бүдөмүгү жок ачык-айкын аяттарыбыз мушриктерге окулганда алар айтышты: «Муну алып келген бул киши силерди ата-бабаңардын жолунан бурууну каалаган киши». Дагы алар: «Бул Куран Аллахтын атынан ойлоп табылган жалган гана нерсе» – деп айтышты. Жана Аллахка каапырлык кылгандар Аллахтын алдынан келген Куран күйөө менен аялды, ата менен баланы ажыратканы үчүн «Бул сыйкыр гана!» деп айтышты.

Оо, пайгамбар! Биз аларга бул Куран Мухаммад ойлоп тапкан жалган нерсе деп билдиргендей окуй турган китептерди берген эмеспиз жана Биз сени жибергенге чейин аларды Аллахтын азабынан коркуткан элчини да жиберген эмеспиз.

Аад, Самуд жана Луттун эли сыяктуу мурда жашаган көп коомдор (динди) жалганга чыгарышкан. Сенин коомуңдагы мушриктер күч, эрк, байлык жана сан жагынан коомдордун ондон бирине да жетпейт. Алардын баары пайгамбарын жалганга чыгарган. Аларга берилген байлыгы, кубаты, саны аларга эч кандай пайдасын тийгизген эмес. Ошентип, алар Менин азабыма кабылды. О, пайгамбар! Мен аларды кандай четке какканымды жана аларды кандай жазалаганымды карачы!

Оо, пайгамбар! Ал мушриктерге айт: «Мен силерге бир сыпатты кеңеш кылам: Аллах үчүн напси каалооңорду таштап эки-экиден же жалгыздан тургула, анан Мухаммаддын жинди эместиги силерге ачык болуш үчүн анын өмүр таржымалы тууралуу, ошондой эле силер билген акылдуулугу, чынчылдыгы жана аманаткөйлүгү тууралуу ойлонуп көргүлө. Силер Аллахка кылган ширкке тообо кылбасаңар ал силерге болгону катуу азаптан алдын ала эскертүүчү».

Оо, пайгамбар! Ал жалганчы мушриктерге айт: «Мен силерге алып келген туура жол жана жакшылык өзүңөрдүн пайдаңарга, ага акы сурабаймын, андан болгон сооп-сыйлыктар өзүңөргө гана насип болот. Ал эми менин сооп-сыйлыгымды Аллах гана берет. Ал бүткүл нерсеге Күбө. Мен силерге жеткиргениме Ал өзү күбө жана силердин иш-аракеттериңерге да күбө, эми алардын сыйлыгын же жазасын Өзү силерге толугу менен берет».

Оо, пайгамбар! Айткын: «Чындыгында Раббим акыйкатты жалгандан үстүн кылып, жалганды жокко чыгарат. Ал кайыптарды Билүүчү. Асмандардагы жана Жердеги эч бир нерсе Ага жашыруун эмес, ошондой эле пенделеринин иш-аракеттери да Ага жашыруун эмес».

Оо, пайгамбар! Ал жалганчы мушриктерге айт: «Акыйкат болгон Ислам келди жана жалган жок болду. Эми жалгандын эч кандай таасири же күчү калбайт жана ал таасирдүүлүгүнө кайтпайт».

Оо, пайгамбар! Ал жалганчы мушриктерге айт: «Эгерде мен силерге жеткирген нерседе акыйкаттан адашкан болсом, анда ал адашуумдун зыянын өзүм гана тартам, силерге анын эч бир нерсеси жетпейт. А эгер ага карай туура жолго түшсөм, анда Раббимдин мага вахий кылган себебинен болду. Чындыгында Ал пенделеринин сөздөрүн Угуучу, Жакын, менин айткан сөздөрүмдү угуу Ал үчүн кыйын эмес».

Оо, пайгамбар! Ал жалганчылар кыямат күнү азапты көргөндө коркушкандарын көрсөң кана! Алар үчүн андан качып кутулуу жок, андан коргонор жай да жок. Алар биринчи жолкусунда эле жакын жерден жеңил эле колго түшүшөт. Эгер аны көргөн болсоң, таң калыштуу ишти көрмөксүң.

Алар барар жайын көрүшкөндө: «Биз кыямат күнүнө ишендик» –дешет. Алар сурак кылынбастан иш-аракет кылына турган дүйнө жайынан иш-аракет кылынбастан сурак бере турган акырет жайына өтүп, ошондой эле ыйман кабыл кылына турган дүйнө жайынан алыстап кетишкен болсо, эми алар кантип ыйман келтирүүгө, аны кабыл кылууга жетишмек эле?!

Алар дүйнө жашоосунда ага каапыр болуп, акыйкатты билбей туруп, алыстан эле Мухаммад (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоо дубасы болсун) тууралуу «сыйкырчы, көзү ачык, акын» деп, ар кандай жалаа жаап жатса, ыйман аларга кантип жетип, кантип кабыл кылынсын?!

Ал жалганчылар өздөрү каалагандай дүйнө жыргалчылыктарына, каапырлыктан тообо кылууга, тозоктон кутулууга жана дүйнө жашоосуна кайтууга жетүүдөн тосулуп калышты. Аларга окшогон мурунку жалганчы коомдорго да ушундай кылынган. Чындыгында алар пайгамбарлар алып келишкен жалгыз Аллахка сыйынуу, кайра тирилүүгө ишенүү сыяктуу нерселерге каапырлыкка алып барган катуу шектенүүдө болушкан.

Асмандар менен Жерди мурун болбогондой көрүнүштө Жаратуучу Аллахка мактоолор болсун! Ал периштелердин арасында тагдыр буйруктарын аткарган элчилерди кылды. Алардын арасында пайгамбарларга вахийди жеткирип, аларды өз аманаттарын аткарууга күч-кубат бергендери бар. Ошондой эле алардын арасында эки, үч, төрт канаттуулары бар. Алардын жардамы менен буйруктарды аткаруу үчүн учушат. Аллах жараткандарына Өзү каалагандай мүчө же сулуулук же үн кошуп берет. Чындыгында Аллах бардык нерсеге Кудуреттүү. Аны эч ким алсыз кыла албайт.

Чынында, бардык нерсенин ачкычы Аллахтын колунда. Ал адамдарга ырыскы, туура жол, бактылуулук эшигин ачса, аны эч ким токтото албайт. Ал эми бул эшиктердин кайсы бирин жаап койсо, аны эч ким ача албайт. Ал эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, жаратууда, тагдыр кылууда жана башкарууда Даанышман.

О, адамдар! Аллахтын силерге берген жакшылыктарын жүрөк, тил жана дене-мүчөңөр менен амал кылып эстегиле. Силерге асмандан жамгыр жаадырып, жерден мөмө-жемиш, эгин өстүрүп ырыскы берген, Андан бөлөк ибадатка татыктуу болбогон Аллахтан башка жаратуучуңар барбы? Ушундан кийин кантип акыйкаттан жүз буруп, Аллахка жалаа жаап жатасыңар?! Ал силерди жаратып, ырыскы берип жатса, силер Анын шериги бар деп ойлоп жатасыңар?!

Оо, пайгамбар! Эгерде элиң сени жалганга чыгарышса, сабыр кыл! Сен өз эли жалганга чыгарган биринчи пайгамбар эмессиң. Сенден мурунку Аад, Самуд жана Луттун эли сыяктуу коомдор да пайгамбарларын жалганга чыгарышкан. Бардык иштер жалгыз Аллахка гана кайтат. Жалганчылар акыры кыйрап жок болот, ал эми пайгамбарлар менен ыймандууларга жеңишти Аллах өзү берет.

Эй, адамдар! Кыямат күнү кайра тирилүү, сыйлык же жаза алуу сыяктуу Аллахтын силерге берген убадасы эч кандай шек-күмөнү жок чындык. Андыктан бул күнгө жакшылык иштерди кылуу менен даярдануудан силерди бул дүйнө жыргалчылыктары жана ырахаттары азгырып койбосун. Ошондой эле шайтан силерге жалганды кооз көргөзүп, дүйнөгө берилтип азгырып койбосун.

Эй, адамдар! Чындыгында шайтан силерге түбөлүк душман. Андыктан ага каршы күрөшүү менен аны душман туткула. Чындыгында шайтан өзүнө ээрчигендерди Аллахка каапырлык кылууга чакырып, алардын акыбети кыяматтагы жалындаган тозок болуусун каалайт.

Шайтанды ээрчип Аллахка каапырлык кылгандар үчүн катуу азап бар. Ал эми Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандар үчүн алардын күнөөлөрүнө кечирим жана аларга бейиш болгон улуу сыйлык бар.

Шайтан анын кылган жаман ишин кооз көргөзүп, ал аны жакшы деп ойлогон адам, Аллах ага акыйкатты кооз көргөзүп, ал аны акыйкат деп ойлогон адам сыяктуу эмес. Чындыгында Аллах Өзү каалаганды адаштырат, Өзү каалаганды туура жолго салат. Аны эч ким мажбурлай албайт. Оо, пайгамбар! Адашкандардын адашканына кайгырып таптакыр эле чөгүп кетпе! Чындыгында Аллах таала алардын кылгандарын билет. Алардын иш-аракеттеринин эч бири Ага жашыруун эмес.

Аллах шамалды жиберди. Ал шамалдар болсо булуттарды кыймылга келтирди. Анан Биз ал булуттарды эч кандай өсүмдүк өспөгөн жерге айдап барып, анын суусу менен кургап калган жерди тирилтип өсүмдүктөрдү өстүрдүк. Биз бул өлүк жерден өсүмдүктөрдү өстүрүп тирилткенибиз сыяктуу кыяматта өлүктөр да ушинтип кайра тирилишет.

Кимде-ким бул дүйнө менен акыреттеги кадыр-баркты кааласа, анда аны Аллахтан гана сурасын. Эки дүйнөдөгү кадыр-барк жалгыз Ага гана таандык. Жакшы эскерүүлөр Анын Өзүнө гана көтөрүлөт. Пенделердин жакшылык иштери, да Ага гана көтөрүлөт. Ал эми пайгамбарды өлтүрүүгө болгон аракеттер сыяктуу жаман айла-амал кылгандар үчүн катуу азап бар. Ал каапырлардын айлакерлиги жокко чыгат жана бузулат, алардын эч бир максаты ишке ашпайт.

Аллах силердин түпкү атаңар Адамды топурактан жаратты, кийин силерди бел суудан жаратты, анан силерди бири-бириңерге жуп болгон эркектер жана аялдар кылды. Кайсы аялдын боюнда болбосун же баласын төрөбөсүн, ал Анын илими менен гана болот. Алардын эч бири Андан жашырылып калбайт. Ал жараткандардын кимисинин өмүрү узарбасын же кемибесин, ал нерсе Сакталган Тактада (Лаухуль Махфуз) жазылган. Чындыгында силердин топурактан жаралышыңар, баскыч-баскыч болуп жаралууңар жана Сакталган Тактада өмүрлөрүңөрдүн жазылуусу сыяктуу бул айтылган нерселер Аллах үчүн жеңил.

Эки деңиз бирдей эмес, алардын бирөөсү тузсуз таза суу, ал тузсуз болгону үчүн аны ичүү жеңил, ал эми экинчиси өтө туздуу болгону үчүн аны ичүү мүмкүн эмес. Силер бул айтылган эки деңиздин ар биринен жумшак эттүү балыктарды жейсиңер жана алардан берметтерди, маржандарды кооздукка тагыныш үчүн чыгарып аласыңар. Эй, назар салуучу! Силер соода-сатык аркылуу Аллахтын жакшылыктарын издеп, деңизди жарып алдыга да, артка да сүзгөн кемелерди көрөсүңөр. Балким силер Аллахтын берген жакшылыктарына шүгүр кыларсыңар.

Аллах түндү күздүзгө киргизип аны узартат жана күндүздү түнгө киргизип аны узартат. Ошондой эле Ал Күн менен Айды моюн сундурду. Алардын ар бири Аллах билген белгилүү бир мөөнөткө чейин жүрүшөт. Ал кыямат күн. Мына ошолордун баарысын силердин Раббиңер Аллах өлчөп белгилейт жана жүргүзөт. Бийлик Ага гана таандык. Андан башка силер сыйынып жаткан кудайлар данектин кабыгындай нерсеге да ээлик кылышпайт, анан Менден башка аларга кантип сыйынып жатасыңар?!

Эгерде силер кудайларыңарга дуба кылсаңар, алар дубаңарды угушпайт. Алар эч нерсени укпаган жансыз заттар. Эгер алар силердин дубаңарды угушат дей турган болсок, алар силерге жооп бере алышпайт. Алар кыямат күнү силердин ширктериңерден жана сыйынганыңардан баш тартышат. Оо, пайгамбар! Сага Аллахтан башка эч ким чындык кабарды айтпайт.

Эй, адамдар! Силер бардык иштериңерде, бүткүл абалдарыңарда Аллахка муктажсыңар. Ал эми Аллах эч бир нерседе силерге муктаж эмес. Ал бул дүйнөдө жана акыретте пенделерине тагдыр кылган нерседе мактоого татыктуу.

Эгерде Ал силерди кыйратып жок кылууну кааласа жок кылып коймок жана силердин ордуңарга Ага сыйынган, Ага эч нерсени шерик кылбаган башка жаңы адамдарды алып келип коймок.

Силерди кыйратып жок кылуу жана ордуңарга жаңы адамдарды алып келүү Аллах үчүн оор эмес.

Эч бир күнөөкөр башка күнөөкөрдүн күнөөлөрүн көтөрбөйт. Ар бир күнөөкөр өз күнөөсүн гана көтөрөт. Эгер оор күнөөлөрү бар адам алардын кээ бирлерин көтөрүшүүгө башкаларды чакырса, анын күнөөлөрүнөн эч бири ага жүктөлбөйт, эгер ал чакырылган адам анын жакыны болсо дагы. Оо, пайгамбар! Чындыгында сен кайыптагы Раббисинен корккон, намазды толук түрдө аткарышкан адамдарды гана Аллахтын азабынан коркута аласың. Мына ошолор гана сенин коркутууңдан пайда алышат. Кимде-ким күнөөлөрдөн (алардын эң чоң ширк кылуу) тазаланган болсо, анда ал өзү үчүн гана тазаланган болот. Анткени мунун пайдасы анын өзүнө кайтат. Аллах анын моюн сунуусуна муктаж эмес жана кыяматта сурак берүү, жаза же сыйлык алуу үчүн кайтуу Аллахка гана болот.

Сокур менен көзү көргөн адам бирдей болбогону сыяктуу каапыр менен ыймандуунун даражалары да бирдей эмес.

Караңгылыктар менен нур бирдей болбогону сыяктуу каапырлык менен ыйман да бирдей эмес.

Көлөкө менен ысык шамал бирдей болбогону сыяктуу бейиш менен тозоктун да таасирлери бирдей эмес.

Тирүүлөр менен өлүктөр бирдей эмес болгону сыяктуу ыймандуулар менен каапырлар да бирдей эмес. Чындыгында Аллах Өзү каалаганга туура жолду угузат. Эй, пайгамбар! Сен кабырлардагы өлүктөр сымал каапырларга угуза албайсың.

Сен болгону аларга Аллахтын азабын эскертүүчүсүң.

Оо, пайгамбар! Биз сени Аллах ыймандууларга даярдап койгон улуу соопторду сүйүнчүлөөчү жана каапырларга даярдап койгон кыйноочу азапты эскертүүчү кылып шек-күмөнсүз акыйкат менен жибердик. Мурунку коомдордун кимиси болбосун, аларга Аллах тараптан Анын азабынан эскертүүчү элчи келген.

Оо, пайгамбар! Эгерде элиң сени жалганга чыгарган болсо, анда сен коому жалганга чыгарган биринчи пайгамбар эмессиң. Аад, Самуд, Луттун эли сыяктуу мурунку коомдор да пайгамбарларын жалганга чыгарышкан. Аларга пайгамбарлары Аллах тараптан алардын чынчылдыгын билдирген ачык-айкын далилдерди алып келишкен, пайгамбарлары баракчаларды жана ой жүгүрткөндөргө нурдуу Китепти алып келишкен эле.

Бирок алар ага карабастан Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылышты, Ал тараптан алып келишкен нерселерге ишенишпеди. Ошондо Мен каапырлык кылгандарды жок кылдым. Оо, пайгамбар! Мен аларды жок кылып четке какканым кандай болгонун карачы!

Оо, пайгамбар! Көрбөдүңбү, Аллах асмандан жамгырдын суусун түшүрдү. Анан Биз ал суунун жардамы менен дарактарды сугаргандан кийин кызыл, жашыл, сары жана башка түркүн түстөгү мөмө-жемиштерди чыгардык. Тоолордун арасында ак жолдор, кызыл жолдор жана капкара жолдор бар.

Ошондой эле адамдар, айбанаттар жана үй жаныбарлары (төө, уй, кой) да жогоруда айтылгандай ар түрдүү өң-түстөрдө болушат. Чындыгында илимдүүлөр гана Аллахтын ордун улукташат жана Андан коркушат. Анткени алар Анын сыпаттарын, шариятын жана кудуретинин белгилерин билишет. Чындыгында Аллах эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, пенделеринен тообо кылгандарынын күнөөлөрүн Кечирүүчү.

Чындыгында Биз пайгамбарыбызга түшүргөн Аллахтын Китебин окугандар, андагыны иш жүзүндө аткаргандар, намазды толук түрдө окугандар, Биз ырыскы кылып берген нерселерден ачык жана жашыруун түрдө зекет ж.б. бергендер бул кылган иш-аракеттери үчүн Аллахтын алдында зыянга учурабаган сооданы үмүт кылышат.

Аллах алардын иш-аракеттеринин соопторун толук бериш үчүн жана аларга Өз жакшылыгын көбөйтүш үчүн. Анткени Ал буга татыктуу. Чындыгында Аллах мына ушул сыпаттарга ээ адамдардын күнөөлөрүн Кечирүүчү, алардын жакшылык иштерине Ыраазы болуучу.

Оо, пайгамбар! Биз сага вахий кылган китеп эч кандай шек-күмөнү жок чындык. Аллах аны мурунку китептерди тастыстап түшүргөн. Чындыгында Аллах пенделеринен Кабардар, аларды Көрүүчү. Ал бардык коомдордун пайгамбарларына өз заманына жараша зарылдуу нерселерди вахий кылып турган.

Кийин Биз башка үммөттөрдөн артык кылып тандап алган Мухаммаддын үммөтүнө Куранды бердик. Алардын арасында арам иштерди кылып, парздарды таштап өзүнө зулум кылгандары бар, ошондой эле алардын арасында парздарды аткарып, арам иштерди таштоо менен бирге кээ бир мустахабдарды таштаган жана кээ бир макрухтарды кылган орточолору бар. Ошондой эле алардын арасында Аллахтын уруксаты менен жакшылыктарда жарышкандар бар. Бул нерсе парз жана мустахаб иштерди аткаруу, арам жана макрух иштерди таштоо менен болот. Бул үммөттү тандоо жана ага Куранды берүү тууралуу айтылган бул нерселер артыкчылыкта ага эч бир нерсе келбеген улуу жакшылык.

Ал тандалгандар кире турган түбөлүктүү бейиш. Алар ал жайда берметтерди, алтын билериктерди тагынып жүрүшөт жана алардын кийимдери жибектен болот.

Алар бейишке киргенден кийин айтышат: «Биз тозокко кирүүдөн коркконубуз себептүү бизден кайгы-капаны жок кылып койгон Аллахка мактоолор болсун! Чындыгында Раббибиз пенделеринен тообо кылгандардын күнөөлөрүн Кечирүүчү, алардын моюн сунгандарына Ыраазы болуучу.

Ал бизди Өз жакшылыгы менен жайгашкандан кийин көчүп кетүү болбогон түбөлүктүү бейишке киргизди. Бул биздин күч-кудуретибиз менен болгон жок. Биз бул жайда чарчоого жана кыйынчылыкка кабылбайбыз.

Ал эми Аллахка каапырлык кылгандар тозок отунда түбөлүк калышат. Алар өлүп кала турганчалык жана азаптан эс ала турганчалык өлүм менен алардын жаны кыйылбайт. Аларга эч бир тозок азабы жеңилдетилбейт. Биз Раббисинин жакшылыктарын четке каккан ар бир адамды мына ушундай жаза менен жазалайбыз.

Алар ал жакта болгон үндөрү менен жардам сурап кыйкырышып: «Раббибиз! Бизди тозоктон чыгара көр, биз Сенин ыраазылыгыңды алып, азабыңдан кутулуш үчүн дүйнөдө кылган иштерибизден башкача жакшылык иштерди кылабыз» – деп айтышат. Аллах аларга жооп кылып айтат: «Биз силерди эсине келүүнү каалаган адам эсине келип, Аллахка тообо кылып жана жакшылык иштерди кылганчалык өмүр берип жашатпадыкпы?! Силерге Аллахтын азабынан эскертүүчү пайгамбар да келген! Силердин эч кандай далилиңер жок, ушунун баарынан кийин кечирим да жок. Андыктан тозоктун азабын тарткыла. Каапырлык жана күнөө кылып өздөрүнө зулум кылгандар үчүн аларды Аллахтын азабынан куткарган же аны алардан жеңилдеткен эч кандай жардамчы жок».

Чындыгында Аллах асмандар менен Жердеги кайыпты Билүүчү. Ал анын эч бирин өткөрүп жибербейт. Чындыгында Ал пенделери көкүрөктөрүндө жашырган жакшылыкты жана жамандыкты Билүүчү.

Эй, адамдар! Ал силерди иш жүзүндө сынаш үчүн жер бетинде бири-бириңерге орун басар кылды. Кимде-ким Аллахка жана пайгамбарлар алып келген нерсеге каапырлык кылса, анда анын каапырлыгынын күнөөсү өзүнө кайтат, анын каапырлыгы Раббисине зыян бербейт. Каапырлардын каапырлыгы Раббисинин алдында ашыкча жек көрүүнү көбөйткөндөн көбөйтө берет жана каапырлардын каапырлыгы зыянга учуроону да көбөйтөт. Эгер алар ыйман келтиришкенде Аллах алар үчүн бейиште даярдап койгон нерселерде зыян тартышмак эмес.

Оо, пайгамбар! Ал мушриктерге айт: «Мага айткылачы, силер Аллахтан башка сыйынган кудайларыңар Жер бетинде эмнени жаратты? Тоолорду жараттыбы? Дарыяларды жараттыбы? Жан-жаныбарларды жараттыбы? Же алар асмандарды жаратууда Аллах менен шериктешпи?». Же Биз аларга кудайларына сыйынуу туура деген далилдерди камтыган китеп бериптирбизби? Алардын эч бири болгон эмес! Тескерисинче каапырлык жана күнөөлөрдү кылып өздөрүнө зулум кылгандардын бири-бирине кылган убадасы алдоо гана.

Чындыгында Аллах асмандар менен Жерди жок болуп кетүүдөн сактап кармап турат. Эгерде ал экөөсү жок болуп кетсин дей турган болсок, анда Аллахтан кийин аны жок болуп кетүүдөн эч ким кармап кала албайт. Чындыгында Ал жазалоого шашылбаган Токтоо, пенделеринен тообо кылгандардын күнөөлөрүн Кечирүүчү.

Ал жалганчы каапырлар эгер аларга Аллах тараптан Анын азабын эскерткен пайгамбар келсе, анда акыйкатка түздөнүүдө жана аны карманууда жөөттөрдөн да, христиандардан да ашып түшөбүз деп катуу ант беришкен. Ал эми качан Мухаммад аларга Раббиси тараптан пайгамбар болуп келип, аларды Аллахтын азабынан коркутканда, анын келиши аларды акыйкаттан алыстатып, жалганды карманууларын күчөттү. Алар мурункулардан да түз жолдо болобуз деп берген бекем анттарын аткарышкан жок.

Алардын Аллахтын аты менен ант беришкени жакшы ниетте жана туура максатта болгон эмес. Тескерисинче Жер бетинде текеберлик кылуу жана адамдарды алдоо үчүн болгон. Бузуку айла-амал айлакерлердин өздөрүн курчап алат. Ал текебер айлакерлер аларга окшогон мурункуларды жок кылгандай аларды да жок кылган Аллахтын өзгөрбөс өкүм жолун күтүп жатышабы?! Сен тебекерлерди жок кылууда Аллахтын өкүм жолу аларга келбей тургандай кылып аны өзгөрткөн же алардан башкаларга буруп жибере тургандай нерсени эч качан таба албайсың. Анткени Аллахтын өкүм жолу өзгөрбөйт.

Курайштагы сени жалганга чыгаргандар жер бетин кезип, алардан мурунку жалганчы коомдордун акыбети кандай болгонун көрүшпөйбү? Алардын акыбети жамандык менен бүттү, анткени Аллах аларды жок кылды. Алар курайштан да күч-кубаттуу эле. Аллах асмандар менен Жердеги эч бир нерсени өткөрүп жибербейт. Чындыгында Ал жалганчылардын иш-аракеттерин Билүүчү, алардын иш-аракеттеринин эч бирин өткөрүп жибербейт. Ал качан кааласа аларды кыйратууга Кудуреттүү.

Эгерде Аллах адамдарды кылган күнөөлөрү жана кылмыштары үчүн жазасын тездете турган болсо, анда жер бетиндеги адамдардын баарысы байлыктары жана мал-жандыктары менен кошо ошол замат кыйроого учурашмак. Бирок Аллах аларды Өз илиминде мөөнөтү белгиленген кыямат күнүнө чейин кечиктирет. Ал эми кыямат күнү келгенде, албетте Аллах пенделерин Көрүүчү, алардын эч бир нерсеси Ага жашыруун эмес. Ошондо аларга иш-аракеттери үчүн сыйлыгын же жазасын берет, жакшы болсо жакшы, жаман болсо жаман болот.

Йаа-сиин. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Аяттары бекемделген жана алдынан да, артынан да жалган келе албаган Куран менен Аллах ант берди.

Оо, пайгамбар! Чындыгында сен Аллах пенделерин жалгыз Өзүнө сыйынууга жана ибадат кылууга буйруу үчүн жиберген пайгамбарлардансың.

Түз жолдо жана туура шариятта. Бул түз жол жана туура шарият эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, ыймандуу пенделерине Ырайымдуу Раббиң тараптан түшкөн.

Түз жолдо жана туура шариятта. Бул түз жол жана туура шарият эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, ыймандуу пенделерине Ырайымдуу Раббиң тараптан түшкөн.

Биз аны сага араб коомун коркутуп, эскертиш үчүн түшүрдүк. Аларга эскертүүчү пайгамбар келген эмес, алар ыйманга жана Аллахка сыйынууга көңүл бурушпайт. Ошондой эле эскертүү жетпеген бардык коомдордун абалы ушундай, алар эскертүүчү пайгамбарларга муктаж.

Алардын көпчүлүгүнө Аллахтын азабы милдет болду. Анткени ага чейин аларга пайгамбардын өз оозу менен Аллахтын акыйкаты жеткен, бирок алар Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтиришкен жок жана аларга келген акыйкатты иш жүзүндө аткарышкан жок.

Алардын бул нерседеги мисалы моюндарына кишен салынып, жаактарынан ылдый моюндары менен кошо колдору байланган адамдар сыяктуу. Алар баштарын асманга көтөрүп турууга аргасыз. Андыктан алар аны ылдый кыла алышпайт. Мына ошолор Аллахка ыйман келтирүүдөн кишенделгендер, алар Ага моюн сунушпайт жана Ал үчүн баштарын да ийишпейт.

Биз аларды алдынан да, артынан да акыйкаттан тосуп койдук жана алардын көздөрүн акыйкатты көрүүдөн бууп койдук. Андыктан алар аны пайда ала тургандай көрө алышпайт. Бул нерсе алар баш ийбестик кылып, каапырлыктан баш тартпагандан кийин болду.

Оо, Мухаммад! Сен акыйкатка каршы чыккан каапырларды коркутасыңбы же коркутпайсыңбы, аларга баары бир. Алар сен Аллах тараптан алып келген нерсеге ыйман келтиришпейт.

Чындыгында сенин эскертмеңден бул Куранды чындык дегендер, андагы келгенге ээрчигендер жана эч ким көрбөй тургандай жалгыз калган учурда Раббисинен корккон адамдар чындап пайда алышат. Мына ушундай сыпаттарга ээ болгондорго аларды кубандырган нерсени кабар бер, Аллах алардын күнөөлөрүн өчүрөт жана кечирет, ошондой эле акыретте аларды улуу сыйлык болгон бейишке кирүү күтүп турат.

Чындыгында Биз кыямат күнү сурак алуу үчүн өлүктөрдү кайра тирилтебиз жана алар дүйнө жашоосунда кылган жакшылык жана жамандык иштерин жазып коёбуз, ошондой эле алар өлгөндөн кийин артында калтырып кеткен сообу улануучу садака же каапырлык сыяктуу жамандыктарын да жазып коёбуз. Биз бүткүл нерселерди анык Китепте (Лаухуль Махфузда) эсептеп жазып койгонбуз.

Оо, пайгамбар! Ал баш ийбеген каапырларга сабак алчу бир мисалды айтып бер, ал бир шаар элине элчилердин келгендиги тууралуу окуя.

Биз башында аларды Аллахты жалгыздоого жана Ага ибадат кылууга чакырыш үчүн эки элчини жибергенбиз. Алар ал экөөсүн жалганга чыгарышты, анан Биз аларга үчүнчү элчини кошуп кубаттадык. Ошондо үч элчи шаардын элине айтты: «Чындыгында биз үчөөбүз тең силерди Аллахка гана сыйуунуга жана Анын шариятын ээрчүүгө чакыруу үчүн пайгамбар болуп жиберилдик».

Шаардын эли элчилерге айтышты: «Силер бизге окшогон эле адамсыңар, бизден артык эмессиңер. Ырайымдуу силерге эч кандай вахий түшүргөн жок жана силер бул сөзүңөр менен Аллахка жалган жалаа жаап жатасыңар».

Ал үч элчи шаар элинин жалганга чыгарганына жооп кылып айтышты: «Оо, шаар эли! Раббибиз билет, биз силерге Ал тараптан элчи болуп жиберилдик. Ушул нерсе биз үчүн далилге жетиштүү.

Биздин милдет буйрулган нерсени гана силерге ачык-айкын жеткирүү. Ал эми силерди туура жолго салуу биздин колубузда эмес».

Шаар эли элчилерге айтышты: «Биз силерди жамандыкка жоруп жатабыз. Эгер бизди жалгыз Аллахка сыйынгыла деп даават кылганыңарды токтотпосоңор, силерди таш бараң кылып өлтүрөбүз жана бизден аёсуз азапты көрөсүңөр».

Элчилер аларга жооп кылып: «Силер Аллахка каапырлык кылып, Анын элчилерин ээрчүдөн баш тартканыңар себептүү жоруган жамандыгыңар өзүңөргө кайтат. Биз силерге Аллахты эскертсек да жамандыкка жоруйсуңарбы?! Силер каапырлыкта жана күнөө кылууда анык эле чектен чыккан коомсуңар».

Ошондо шаардан алыс жерден бир адам эли элчилерди жалганга чыгарып коюшпасын, аларды өлтүрүп же зыян берип коркутушпасын деп алар үчүн коркуп шашып-бушуп келип мындай деди: «Оо, элим! Бул элчилер алып келген нерсеге ээрчигиле.

Оо, элим! Келген нерсени жеткиргени үчүн силерден акы сурабаган адамдарга ээрчигиле! Алар Аллах тараптан силерге жеткирген нерседе туура жолду тутунгандар. Ким ушундай болсо, анда ал ээрчитүүгө татыктуу.

Ал насаатчы адам айтты: «Мени жараткан Аллахка сыйынуудан мени эмне тосуп жатат?! Силерди жараткан Аллахка сыйынуудан силерди эмне тосуп жатат?! Силер сыйлык же жаза алыш үчүн кайрадан тирилип Ага гана кайтасыңар.

Мен акым жок туруп мени жараткан Аллахтан башкаларды кудай кылып алайынбы?! Эгер мага Ырайымдуу жамандыкты кааласа, мага ал кудайлардын ортомчулугу эч пайда бербейт жана алар мага пайда да, зыян да келтире алышпайт. Ошондой эле мен каапырлыкта өлгөн болсом, Аллах мага каалаган жамандыктан мени куткара алышпайт.

Эгерде мен Аллахтан башкаларды кудай кылып алсам, анда мен анык жаңылган болом. Анткени мен сыйынууга татыктууну таштап, сыйынууга татыктуу эмеске сыйындым.

Оо, элим! Чындыгында мен өзүмдүн жана силердин жалпы Раббибизге ыйман келтирдим, эми мени уккула, мен силердин өлтүрөм деп коркутканыңарга көңүл да бурбайм». Ошондо аны эли өлтүрүп коюшат. Анан Аллах аны бейишке киргизди.

Ал шейит болгондон кийин ага сый көргөзүлүп: «Бейишке кир!» – деп айтылды. Ал бейишке кирип, андагы жыргалчылыкты көргөндө өзүнчө кыялдана: «Аттиң, мени жалганга чыгарган, мени өлтүргөн элим күнөөлөрүмдү кечирилгенин жана Раббим мага кандай сый-урмат көргөзгөнүн билишсе кана, алар мага окшоп ыйман келтирип, мага берилгендей сыйлыкка жетишсе кана!».

Ал шейит болгондон кийин ага сый көргөзүлүп: «Бейишке кир!» – деп айтылды. Ал бейишке кирип, андагы жыргалчылыкты көргөндө өзүнчө кыялдана: «Аттиң, мени жалганга чыгарган, мени өлтүргөн элим күнөөлөрүмдү кечирилгенин жана Раббим мага кандай сый-урмат көргөзгөнүн билишсе кана, алар мага окшоп ыйман келтирип, мага берилгендей сыйлыкка жетишсе кана!».

Аны жалганга чыгарган жана өлтүргөн элине асмандан периштелерден болгон аскер түшүрүп, аларды жок кылууга Биз муктаж эмеспиз. Кайсы бир коомду жок кылганда аларага перителерди түшүргөн эмеспиз, аларды жок кылуу Бизге өтө жеңил. Биз, алардын кыйроосу азап периштелерин түшүрүү менен эмес, асмандан келген катуу кыйкырык аркылуу болсун деп чечтик.

Анын элинин окуясы Биз аларга жиберген бир кыйкырык гана болду. Ошондо алар сулайып өлүштү, алардын эч бири калбады. Алардын мисалы жарк этип күйүп, жалп этип өчкөн оттой болду, алардын артында эч нерсе калбады.

Кыямат күнү азапты көргөндө өкүнүчкө баткан, өкүттө калган кайран гана жалганчы пенделер! Анткени дүйнөдө пайгамбар аларга Аллах тараптан кандай нерсени алып келбесин, аны сөзсүз шылдыңга алып маскаралашкан. Мына ошондуктан кыямат күнү алардын акыбети Аллах тарапка кош көңүл карагандарына өкүнүү болду.

Пайгамбарларды шылдыңдашкан жалганчылар сабак алыш үчүн алардан мурунку коомдорду көрүшпөйбү?! Алар өлүштү, эми дүйнөгө эч качан кайтып келишпейт. Алар кылган иш-аракеттерин көздөй кетишти. Жакында Аллах аларга сыйлыгын же жазасын берет.

Кыяматта бардык коомдор кайра тирилгенден кийин алардын бири да калбастан кылган иш-аракеттеринин сыйлыгын же жазасын алыш үчүн Биздин алдыбызга келишет.

Кайра тирилүүнү жалганга чыгаргандарга анын чындык экендигинин аят-белгиси – бул кургап калган жер. Биз ага асмандан жамгыр жаадырып, түркүн-түрдүү өсүмдүктөрдү өстүрдүк жана адамдар жеш үчүн ар кандай дан азыктарын чыгардык. Жамгыр жаадырып, өсүмдүктөрдү чыгарып бул жерди тирилткен Зат өлүктөрдү да кайра тирилтүүгө кудуреттүү.

Биз жамгыр жаадырган бул жерди курма жана жүзүм бакчаларына айланттык жана аларды сугарууга булактарды чыгардык.

Аллах адамдарга берген ал бакчалардын мөмө-жемиштеринен алар жешсин деп. Бул нерселер алардын аракети менен болгон жок. Эми алар бул жакшылыктарга шүгүр кылуу үчүн жалгыз Аллахка ибадаттарды кылышпайбы, Анын пайгамбарларына ыйман келтиришпейби?!

Түрлүү-түрлүү өсүмдүктөрдү жана бак-дарактарды өстүргөн, адамдардын өздөрүнөн эркектер менен аялдарды жараткан жана ошондой эле кургактык менен деңизде адамдар билбеген Аллахтын башка макулуктарын жараткан Аллах аруу жана ыйык.

Адамдарга Аллахтын жалгыздыгын билдирген белги – Биз күндүз менен кошо жарыкты кетиребиз, күндүздү түндөн ажыратып түндү келтиребиз жана күндүз бүткөндөн кийин караңгылыкты алып келебиз. Ошондо адамдар карыңгылыкка киришет.

Дагы алар үчүн Аллахтын жалгыздыгын билдирген белги – бул Күн. Ал Аллах Өзү билген чектен ашып кетпестен, өз ордунда сүзүп жүрөт. Бул Кудуреттүүнүн белгилеп койгон тагдыры. Аны эч ким жеңе албайт. Ал Билүүчү, Ага макулуктардын эч бир нерсеси жашыруун эмес.

Дагы алар үчүн Аллахтын жалгыздыгын билдирген белги – бул Ай. Биз ар бир түнгө анын өз ордун белгилеп койгонбуз. Ал кичине болуп башталып, улам чоңоё берет, кийин кайра кичирейип баштайт. Ал ичкелигинде, ийилчектигинде, саргычтыгында жана эскилигинде кудум ийилип жок болуп бара жаткан курманын шагы сымал.

Күн, Ай жана түн менен күндүздүн белгилери Аллахтын тагдыры менен белгиленген. Алар белгиленген чектен ашып кетишпейт. Күн Айдын жолун өзгөртүп же анын нурун кетирип, Ага кошулуп кетпейт. Ошондой эле түн дагы күндүздөн ашып кетпейт, анын убактысы бүтө электе эле кирип келбейт. Планеталар, орбиталар ж.б. сыяктуу Аллахтын тагдыры жана коргоосу менен моюн сундурулган бул макулуктардын ар биринин жеке өзүнө тийиштүү жолдору бар.

Ошондой эле аларга Аллахтын жалгыздыгын жана пенделерине кылган жакшылыгынын белгиси – Биз Нухтун заманында топон суудан аман калган Адамдын кээ бир урпактарын Аллахтын макулуктары менен толгон кемеге түшүрдүк. Аллах ага ар бир түркүмдөн бирден жупту түшүрдү.

Дагы аларга Анын жалгыздыгын жана пенделерине кылган жакшылыгынын белгиси – Биз алар үчүн Нухтун кемеси сыяктуу унааларды жараттык.

Эгерде Биз аларды чөктүрүүнү кааласак, чөктүрүп жибермекпиз. Эгер Биз алардын чөгүшүн каалаганда, аларга эч ким жардам бере алмак эмес. Эгер алар Биздин буйругубуз жана чечимибиз менен чөгүшкөндө, аларды эч ким куткара алмак эмес.

Бирок Биз аларды чөгүүдөн куткарып жана алар өтүп кете албагандай белгилүү бир мөөнөткө чейин жашоодон пайдалануулары үчүн аларды кайра кайтарсак, балким ошондо алар сабак алышып ыйман келтирет чыгар.

Эгерде ыймандан жүз бурган мушриктерге: «Аллахтын силерге кылган ырайымын үмүт кылуу менен алдыңардагы акыреттен жана анын азаптарынан сактангыла жана артта калуучу дүйнөдөн сактагыла!» – деп айтылса, алар баш ийишпейт.

Качан ал баш ийбестик кылган мушриктерге Аллахтын жалгыздыгына жана Ал Өзү гана сыйынууна татыктуу экендигине далил болгон аят-белгилер келсе, алар андан сабак албастан туруп жүз бурушат.

Эгер ал баш ийбестерге: «Аллах силерге ырыскы кылган мал-мүлктөн кедей-кембагалдарга да жардам бергиле!» – деп айтылса, ыймандууларды беттен алып мындай дешет: «Аллах Өзү тамактандырууну каалаган адамдарды биз тамактандырмак белек?! Биз анын каалоосуна каршы чыкпайбыз. Эй, момундар! Силер акыйкаттан алыстап, анык эле адашып жатасыңар».

Кайра тирилүүнү жалганга чыгарып, аны мүмкүн эмес деп четке каккан каапырлар айтышат: «Эй, момундар! Силер кайра тирилүү анык болот деген сөзүңөрдө чынчыл болсоңор айткылачы, ал качан болот экен?».

Кайра тирилүүнү мүмкүн эмес деп жалганга чыгаргандар сурнайдын биринчи тартылышын гана күтүп жатышат. Бул катуу кыйкырык алар соода-сатык, сугатчылык, чарбачылык ж.б. башка дүйнө иштери менен алек болуп жатышканда капыстан келет.

Бул кыйкырык аларга күтүүсүз келгенде алар бири-бирине осуят кылганга да жетишпей калат, өз үйлөрүнө жана үй-бүлөлөрүнө да кайтып бара алышпай калат. Алар ошол иштеп жаткан жерлеринде жан беришет.

Кайра тирилүүгө экинчи жолу сурнай тартылганда, алардын баарысы сурак бериш үчүн, сыйлык же жаза алыш үчүн Раббисине карай шашылып кабырларынан чыгышат.

Кайра тирилүүнү жалганга чыгарган каапырлар өкүнгөн абалда: «Шорубуз кургур ай! Бизди ким кабырдан тирилтип чыгарды?» – дегенде, аларга жооп берилет: «Бул Аллахтын берген убадасы. Чындыгында ал сөзсүз ишке ашат. Пайгамбарлар да Раббиси тараптан жеткирген бул нерседе чындыкты айтышкан».

Кабырлардан кайра тирилип чыгуу кернейди бир жолу үйлөгөндө эле болот. Ошондо кыямат күнү сурак бериш үчүн бардык макулуктар Биздин алдыбызга келишет.

Ал күндө адилеттик менен өкүм кылынат. Эй, пенделер! Ошондо силерге күнөөлөрүңөр көбөйтүлүп же соопторуңардан кемитилип зулумдук кылынбайт. Чындыгында силер дүйнө жашоосунда кылган иштериңердин сыйлыгын же жазасын толук түрдө аласыңар.

Кыямат күнү бейиш ээлери түбөлүк жыргалчылыкты жана улуу жеңишти көрүшкөндө башкаларды ойлонбой калышат. Алар кубанычта ошону гана ойлонуп калышат.

Алар жана алардын жубайлары бейиш көлөкөлөрүндө сөрүлөрдүн үстүндө жыргалчылыкта болушат.

Ал бейиште алар үчүн жүзүм, анжир, анар сыяктуу мөмө-жемиштер болот. Ошондой эле алар ырахаттын жана жыргалчылыктын кандай түрүн сурашпасын, ал нерселер аларга берилет.

Алар үчүн бул жакшылыктардан да өткөн жакшылык – аларга Ырайымдуу Раббиси тараптан айтылган салам болот. Эгерде Ал аларга салам айтса, алар бүт тараптан саламатта болушат жана эң жогорку деңгээлдеги саламдашууга жеткен болушат.

Кыямат күнү мушриктерге айтылат: «Ыймандуулардан бөлүнгүлө! Алар силер менен болууга ылайыктуу эмес. Анткени силердин жазаңар менен аларды сыйлыгы, силердин сыпаттарыңар менен алардын сыпаттары ар башка».

Мен силерге пайгамбарларымдын тили менен осуят кылып жана буйруп мындай деп айткан элем го: «Эй, адам баласы! Каапырлыктын жана күнөөлөрдүн түр-түрүн кылып шайтанга баш ийбегиле! Чындыгында шайтан силерге анык душман. Акылы бар адам ага душмандыгын ачык эле көргөзгөн душманына кантип эле баш ийсин?!

Эй, адам баласы! Силерди Мага гана ибадат кылгыла жана Мага эч нерсени шерик кылбагыла деп буйрудум! Жалгыз Мага ибадат кылуу жана баш ийүү – Менин ыраазылыгыма жана бейишке алып барган туура жол. Бирок, силер Менин осуятымды жана буйругумду аткарбадыңар.

Шайтан силерден көптөгөн адамдарды адаштырды. Силерди Раббиңерге баш ийүүгө, жалгыз Ага сыйынууга буйругандай жана силерге ачык эле душмандык кылган шайтанга моюн сунуудан эскерткендей да акылыңар жокпу?!

Мына бул каапырлыгыңар үчүн дүйнөдө убада кылынган тозок. Ал силерге көрүнгөн эмес. Бүгүн болсо аны өз көзүңөр менен көрүп турасыңар.

Бүгүн ал жакка киргиле! Дүйнө жашоосунда Аллахка каапырлык кылганыңар себептүү анын жалындуу ысыгын таткыла!».

Бүгүн Биз алардын ооздоруна мөөр басабыз, алар каапырлыктарын жана күнөөлөрүн четке кагып сүйлөй албай дудук болуп калышат. Бизге алардын кылган иштерин колдору айтып беришет жана алар басып барып кылган күнөөлөрүнө буттары күбө болушат.

Эгер Биз алардын көздөрүн сокур кылып коюуну кааласак, аларды көр кылып коймокпуз, анан алар көрө албай калышмак. Кийин алар Сыраттан бейишке өтүш үчүн жарышышат. Алардын көзү көрбөсө, алар андан кантип өтүшмөк эле?!

Эгерде Биз алардын дене түзүлүшүн өзгөртүүнү жана аларды буттарына отургузуп коюуну кааласак, анда Биз алардын дене түзүлүшүн өзгөртмөкпүз жана аларды буттарына отургузуп коймокпуз. Анан алар ордунан жыла албай калышат жана алдыга да, артка да кете албай калышат.

Биз жашоодо адамдардын кимисинин өмүрүн узун кылсак, аны алсыз куракка кайтарабыз. Алар акыл жүгүртүшпөйбү жана түбөлүк кала турган жай бул дүйнө эмес, акырет экенин аңдап түшүнүшпөйбү?!

Биз Мухаммадга ыр үйрөткөн жокпуз. Бул ага ылайык келбейт. Анткени ал анын табиятында жок жана силердин аны акын деген сөзүңөр туура болгудай табияты аны талап да кылбайт. Биз ага үйрөткөн нерсе ойлонгон адам үчүн ачык-айкын эскертме жана Куран.

Мындан пайда алган жүрөгү тирүү, акылы тунук адамдарга эскертүү үчүн жана каапырларга азапты түшүрүш үчүн. Анткени аларга анын келиши жана дааваттын жетиши менен далил коюлду. Эми алар эч кандай шылтоо айта алышпайт.

Алар көрүшпөйбү, Биз алар үчүн үй жаныбарларын жаратып, алар ал үй жаныбарларына ээлик кылышат, аларды өз кызыкчылыктарына жараша пайдаланышат.

Жана Биз аларды моюн сундуруп, аларга баш ийе турган кылдык. Алардын кээ бирлерин минишет, аларга жүктөрүн артышат жана кээ бирлеринин эттерин жешет.

Жана аларды мингенден жана эттерин жегенден башка дагы пайдалары бар, мисалы, жүндөрү, тыбыттары, кылдары жана майлары. Алардан төшөктөрдү жана кийимдерди тигишет. Ошондой эле алардын сүттөрүн суусундук катары ичишет. Эми алар Аллахтын аларга берген ушундай жакшылыктары үчүн Ага шүгүр кылышпайбы?

Мушриктер Аллахтан башкаларга сыйынып, аларды Анын азабынан куткарууга жардам берет деген үмүттө кудай тутуп алышты.

Алардын кудайлары өздөрүнө да, Аллахты таштап аларга сыйынгандарга да жардам бере алышпайт. Алар жана алардын айкелдеринин баарысы азапка алынып келинет, алардын ар бири бири-биринен баш тартышат.

Оо, пайгамбар! Алардын «сен пайгамбар эмессиң» же «сен акынсың» деген сыяктуу сөздөрү жана башка жалган жалаалары сени капалантпасын. Чындыгында Биз алардын бул тууралуу жашыргандарын да, ачык айткандарын да билебиз. Бизге алардын эч бири жашыруун эмес. Жакында Биз аларга анын сыйлыгын же жазасын беребиз.

Өлүмдөн кийин кайра тирилүүнү четке каккан инсан ойлонбойбу, Биз аны бел суудан жараттык, кийин ал төрөлгөнгө чейин бир нече баскычтардан өттү жана тарбияланды. Кийин ал көп талашып тартышканга өттү. Ал муну кайра тирилүү мүмкүн экендигине далил катары көрбөйбү?!

Бул каапыр унутту жана наадандык кылды, чириген сөөктү кайра тирилүүнүн мүмкүн эмес экендигине далил кылып: «Муну ким кайра тирилте алат?» – деди. Ал өзүнүн жоктон жаралганын көргөн эмес.

Оо, Мухаммад! Ага жооп бер: «Бул чириген сөөктөрдү аны баштапкы жолу жараткан Аллах тирилтет. Аны баштапкы жолу жараткан Зат аны кайрадан тирилтүүгө кудуреттүү. Ал бардык жаратылгандарды Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес».

Оо, адамдар! Ал силерге көк жана суу дарактан отту пайда кылып, силер андан от тутандырып жатасыңар. Көк жана суу дарак менен жалындаган от сыяктуу эки карама-каршылыкты бириктирген Зат өлүктөрдү тирилтүүгө кудуреттүү.

Асмандар менен Жерди жана алардын ортосундагы эбегейсиз чоң нерселерди жараткан Зат өлүктөрдү кайра тирилтүүгө кудуреттүү эмеспи?! Албетте, Ал ага кудуреттүү! Ал бүткүл макулуктарды жараткан Жаратуучу, аларды Билүүчү.

Чындыгында Аллахтын иши, эгер Ал бир нерсени жаратууну кааласа, анда «бол!» деп гана айтат, Анын каалаган нерсеси ошол замат ишке ашат. Бул нерсеге Анын жан салууга, өлтүрүүгө жана кайра тирилтүүгө ж.б. каалоолору да кирет.

Аллах мушриктердин Ага алсыздыкты таңуулап жаткандарынан аруу жана ыйык. Бүткүл нерселердин бийлиги Ага гана таандык. Ал аларды Өзү каалагандай башкарат. Бардык нерселердин ачкысы Анын гана колунда. Силер акыретте жалгыз Ага гана кайтып барасыңар. Ошондо Ал силерге иш-аракеттериңердин сыйлыгын же жазасын берет.

Ал ибадаттарында сап-сап болуп тизилип турган периштелер менен ант берди.

Ал булуттарды айдаган жана Аллах анын түшүүсүн каалаган жерге чейин алып барган периштелер менен ант берди.

Аллахтын сөзүн окуган периштелер менен ант берди.

Оо, адамдар! Чындыгында силердин чыныгы кудайыңар Жалгыз, Анын шериги жок, Ал – Аллах.

Ал асмандардын Раббиси, Жердин Раббиси жана алардын ортосундагылардын Раббиси. Ошондой эле Ал жыл бою чыккан жана баткан Күндүн Раббиси.

Чындыгында Биз Жерге жакын асманды кооз зыйнат болгон жыздыздар менен кооздоп койдук. Аларды бир караганда жаркыраган асыл таштардай көрүнөт.

Жана Биз дүйнө асманын баш ийбес бардык шайтандарга атылган жылдыздар менен сактап койдук.

Ал шайтандар асмандагы периштелерге Раббиси тараптан вахий кылынган шарияты жана тагдыры тууралуу сөздөрүн уга алышпайт. Аларга бүт тараптан кызыган чок жылдыздар атылат.

Аларды угуудан кууп алыстатыш үчүн! Алар үчүн акыретте түбөлүк кыйноочу азап бар.

Бирок шайтандардан кимиси периштелердин ортосунда болгон жер бетиндеги адамдарга илими жете элек нерсе тууралуу бир эле сөздү кулак чалып калса, анда аны жалындаган чок жылдыз кууп жетип күйгүзүп салат. Балким ал уккан сөзүн аны чок жылдыз күйгүзүп жибергенге чейин жан-жөкөрлөрүнө айтканга үлгүрүп, ал сөз көзү ачыктарга жетиши мүмкүн. Анан алар ага кошуп жүз жалганды кошо айтышат.

Оо, Мухаммад! Кайра тирилүүнү четке каккан мушриктерден сурачы: «Алар жаралыш жактан Биз жараткан асмандардан, Жерден жана периштелерден да оорбу, түзүлүшү жактан күчтүүбү, мүчөлүү жактан чоңбу?». Чындыгында Биз аларды жабышчаак ылайдан жараттык. Алар кайра тирилүүнү кантип жокко чыгарып жатышат, алар жабышчаак ылай болгон алсыз нерседен жаралышты го?

Оо, Мухаммад! Сен Аллахтын кудуретине, жараткандарынын иштерин башкаруусуна таң каласың жана кайра тирилүүнү жалганга чыгарган мушриктерге да таң каласың. Ал мушриктер кайра тирилүүнү ашыкча жалганга чыгаргандары себептүү ал тууралуу сенин айткан сөздөрүңдү мазактап күлүшөт.

Эгерде ал мушриктерге кандайдыр бир насаат айтылса, алар андан пайда алышпайт. Анткени алардын жүрөктөрү мерез болуп калган.

Эгерде аларга пайгамбардын чынчыл экендигине далил болгон анын аят-белгилеринен бир аят-белгини көрүшсө, аны аябай шылдыңдашат жана ага таң калышат.

Алар: «Мухаммад алып келген бул нерсе анык эле сыйкыр» – дешет.

Биз өлүп топуракка жана чирип үбөлөнгөн сөөккө айлангандан кийин кайрадан тирилебизби? Мындай болуусу мүмкүн эмес (деп ойлошот).

Бизден мурунку өткөн ата-бабаларыбыз да кайра тирилишеби?

Оо, Мухаммад! Аларга жооп бер: «Ооба. Силер топуракка жана чириген сөөктөргө айландан кийин кайра тирилесиңер жана силердин мурунку ата-бабаларыңар да тирилишет. Баарыңар кор болгон абалда тирилесиңер».

Сурнай (экинчи жолу) бир тартылганда баарысы Аллах аларга эмне кыларын күтүшүп кыяматтын коркунучтарын карап калышат.

Кайра тирилүүнү жалганга чыгарган мушриктер айтышты: «Шорубуз кургур ай! Бул күн Аллах пенделери дүйнө жашоосунда кылган иш-аракеттеринин сыйлыгын же жазасын бере турган сурак күн го!».

Ошондо аларга айтылат: «Бул күн пенделердин ортосунда өкүм кылына турган күн. Силер аны дүйнөдө четке каккансыңар жана аны жалганга чыгаргансыңар».

Ошол күнү периштелерге айтылат: «Ширк кылган залым мушриктерди, аларга окшоп ширк кылгандарды, аларды жалганда колдогондорду жана ошондой эле алар Аллахтан башка сыйынышкан айкелдерин чогулткула да, аларга тозокко карай жолду көргөзгүлө жана ал жакка айдап баргыла. Чындыгында ал алардын бара турган жайы.

Ошол күнү периштелерге айтылат: «Ширк кылган залым мушриктерди, аларга окшоп ширк кылгандарды, аларды жалганда колдогондорду жана ошондой эле алар Аллахтан башка сыйынышкан айкелдерин чогулткула да, аларга тозокко карай жолду көргөзгүлө жана ал жакка айдап баргыла. Чындыгында ал алардын бара турган жайы.

Аларды тозокко киргизерден алдын сурак берүү үчүн кармап тургула. Алар сурак беришет. Анан ошондон кийин гана аларды тозокко алып баргыла».

Аларга жеме иретинде айтылат: «Силерге эмне болду, дүйнөдө бири-бириңерди колдогондой колдобой жатасыңар, кудайларыңар силерди колдойт деп ойлочуңар эле го?».

Жок! Алар бүгүн кордолуп Аллахтын буйругуна баш ийишет. Алар алсыздыктары жана айла-амалдары түгөнгөндүгү себептүү бири-бирин колдой алышпайт.

Алар бири-бирин жемелешип, талашып-тартышат. Ал кезде жеме да, талашуу да пайда бербейт.

Ээрчигендер башчыларына айтышат: «Эй, биздин башчылар! Силер дин жана акыйкат тараптан келип, бизге каапырлыкты, ширкти жана күнөөлөрдү кооз кылып көргөзгөнсүңөр жана Аллах тараптан пайгамбарлар алып келген акыйкаттан бизди алыстаткансыңар».

Башчылар ээрчигендерге айтышат: «Бул иш силер ойлогондой эмес. Силер өзүңөр каапыр болгонсуңар, ыймандуу болгон эмессиңер. Өзүңөр четке каккансыңар».

Эй, ээрчигендер! Биз силерди мажбурлап же үстөмдүк кылып каапырлыкка, ширкке жана күнөөгө түртө тургандай бизге бийлик берилген эмес. Силер өзүңөр каапырлыкта жана ширкте чектен ашкан коом болдуңар.

Эми бизге да, силерге да Аллахтын «Мен тозокту сени жана сени ээрчигендердин баарысы менен толтурам (85-бет)» деген убадасы анык болду. Андыктан биз Раббибиз убада кылган нерсени сөзсүз тартабыз.

Биз силерди адашууга жана каапырлыкка үндөдүк. Чындыгында биз акыйкат жолдон адашкандар элек.

Чындыгында ээрчигендер да, ээрчиткендер да кыямат күнү биргеликте азапта болушат.

Чындыгында Биз аларга азапты тарттырганыбыз сыяктуу алардан башка күнөөлөрдү да ошондой кылабыз.

Эгерде ал мушриктерге дүйнөдө: «Аллахтан башка кудай жок» деп анын талабына ылайык иш-аракет кылгыла жана ага каршы келгенди таштагыла» – деп айтылса, алар акыйкатка текеберлик кылып, бой көтөрүп ага жооп берүүдөн жана моюн сунуудан баш тартышты.

Алар каапырлыктарына далил кылып: «Биз кайдагы бир жинди акындын сөзү үчүн эле кудайларыбызга сыйынганды таштамак белек?» – дешти. Алар бул бул айткан сөзү менен пайгамбарды максат кылышты.

Алардын жалаасы аша чаап кетти. Аллахтын элчиси жинди да, акын да эмес. Ал Аллахтын жалгыздыгынына жана Анын элчисин ээрчүүгө чакырган Куранды алып келди жана ошондой эле пайгамбарлардын Аллах тараптан алып келишкен Аллахты жалгыздоо жана акырет анык экендиги тууралуу нерселерде чынчыл экендиктерин тастыктады жана аларга каршы чыккан жок.

Эй, мушриктер! Силер каапырлыгыңар жана пайгамбарларды жалганга чыгарганыңар себептүү кыямат күнү кыйноочу азапты татасыңар.

Эй, мушриктер! Силер дүйнөдө Аллахка каапырлык жана күнөөлөрдү кылганыңарга жараша жазаңарды аласыңар.

Бирок Аллах аларды сыйынууда ыкластуу кылган жана алар дагы Ага ыкластуулук менен сыйынышкан Анын ыймандуу пенделери – мына ошолор азаптан кутулуучулар.

Ошол ыкластуу пенделерге өз жакшылыгы, кооздугу жана түбөлүктүүлү менен маалым болгон Аллахтын ырыскысы бар.

Алар каалаган жана жеген даамдуу мөмө-жемиштер аларга ырыскы. Буга кошумча алар даражасы көтөрүлүү жана Улуу Аллахтын Жүзүн көрүү менен да сыйланат.

Алар ушулардын баарысына эч качан бүтпөгөн туруктуу, түбөлүктүү жана жыргал бейиштерде жетишет.

Алар сөрүлөргө сүйөнүшүп бет маңдай бири-бирин карап олтурушат.

Аларга аккан суудай таза болгон шарап куюлган кеселер айлантылат.

Өңү аппак, аны ичкен адам болуп көрбөгөндөй ырахат алат.

Ал адамдын акылын кетирип мас кылган дүйнөдөгү шараптай эмес. Аны ичкен адамдын башы оорубайт, денесине жана акылына закаласы тийбейт.

Жана бейиште алардын бакыраң көздүү, абийирдүү аялдары болот, алар күйөөсүнөн башка эч кимге көз салбайт.

Алардын түсүнүн апапакайлыгы эч бир кол тийбей сакталган чымчык жумурткасынын сарысы менен болгон аралашма сымал.

Бейиштегилер бири-биринен дүйнөдөгү өткөн чагы жана кандай окуялар болгондугу тууралуу сурашат.

Ал ыймандуулардан бирөөсү айтат: «Менин бир таанышым бар эле, ал кайра тирилүүнү жокко чыгарчу.

Ал мени жактырбагандай шылдыңдап мындай деди: «Эй, чынчыл! Сен өлүктөрдүн кайра тирилерин чындык деп тастыктагандардын бирисиңби?

Биз өлүп, топуракка жана чириген сөөктөргө айлангандан кийин кайра тирилип, дүйнөдө кылган иштерибиздин жазасын же сыйлыгын алабызбы?

Анын ыймандуу жолдошу бейиштик болгон досторуна айтты: «Жүргүлө мени менен, кайра тирилүүнү жокко чыгарган жанагыл досубузду көрүп келелиби?».

Ал көз чаптырып карады. Ошондо досун тозоктун ортосунан көрдү.

Ал айтты: «Аллахка ант болсун! Эй, досум! Сен мени каапырлыкка жана кайра тирилүүнү жокко чыгарууга чакырып, аз жерден мени да кыйроого учуратып кое жаздаптырсың!

Эгер Аллах мени ыйман жолуна салып, ийгилик берип мага жакшылык кылбаганда, мени дагы сага окшоп азапка түшкөндөрдөн болмок экем».

Биз, бейиш адамдары, өлбөйт экенбиз.

Дүйнө жашоосундагы биринчи өлүмүбүз менен гана өлдүк. Биз бейиште түбөлүк калабыз. Каапырларга окшоп азапталбайбыз».

Чындыгында Раббибиз бизди бейишке киргизип жана тозоктон сактап, ушундай сооп-сыйлыктарды бергени – эч бир жеңиш тең келбеген улуу жеңиш.

Иш-аракет кылгандар ушундай улуу сыйлык үчүн аракет кылышсын. Чындыгында бул кирешелүү соода.

Аллах Өзүнүн чын ыкластан моюн сунган пенделерине даярдап койдум деген бул жакшылык артыкпы же Курандагы каргышка калган Заккум дарагы жакшыбы? Ал адамды семиртпеген жана курсагын да тойгузбаган каапырлардын тамагы.

Чындыгында Биз ал даракты каапырлык жана күнөөлөрдү кылган залымдарды азгырган сыноо кылдык. Ал айтышты: «Чынында от даракты жалмайт. Ал жакта дарак өсүшү мүмкүн эмес».

Чындыгында Заккум дарагы – эң жаман жерден өнүп чыккан дарак. Ал тозоктун түбүнөн өсүп чыгат.

Андан өнүп чыккан мөмөлөр – шайтандардын баштарына окшогон жийиркеничтүү көрүнүштө. Анын сыртынын жийиркеничтүүлүгү ичи да ошондой экенине далил болот. Бул анын мөмөсүнүн даамы жийиркеничтүү экенин билдирет.

Каапырлар ачка болгондо, анын ачуу жана жийиркеничтүү мөмөлөрүнөн курсактары тойгуча жешет.

Кийин алар аны жешкен соң аларга жийиничтүү, кайнак аралашма суусундук берилет.

Андан кийин алар тозок азабына кайтарылат. Ошентип алар азаптан-азапка өтүп жүрө беришет.

Чындыгында ал каапырлар ата-бабаларын акыйкат жолдон адашкан абалда табышып, аларды эч кандай далилсиз үлгү тутуп ээрчишкен.

Алар адашууда ата-бабаларынын изине түшүп, аларды өлүп-талып ээрчишкен.

Алардан мурунку абалкылардын көпчүлүгү да адашкан. Оо, пайгамбар! Сенин коомуң – адашкан коомдордун биринчиси эмес.

Биз ошол алгачкы коомдорго Аллахтын азабынан коркуткан пайгамбарларды жибердик, бирок алар каапыр болушту.

Оо, пайгамбар! Пайгамбарлардын эскертмелерине жооп бербеген коомдордун арты кандай болгонун карабайсыңбы? Чындыгында алардын акыбети – каапырлыктары жана пайгамбарларын жалганга чагаргандыгы себептүү түбөлүк тозокко кирүү болду.

Аллахка чын ыкластан ыйман келтиргендер гана андай болгон жок. Чындыгында алар жалганчы каапырлардын акыбети болгон азаптан кутулушту.

Бир кезде Бизге пайгамбарыбыз Нух аны жалганга чыгарган коомуна каршы дуба кылып кайрылды. Биз кандай жакшы жооп берүүчүбүз! Биз анын коомуна каршы кылган дубасына жооп берүүгө шашылдык.

Биз аны, үй-бүлөсүн жана аны менен болгон ыймандууларды коомунун зыянынан жана андагы каапырларга жиберилген улуу топон сууга чөгүүдөн сактадык.

Биз анын үй-бүлөсүн менен аны ээрчигендерди гана куткардык. Ал эми алардан башка коомундагы каапырларды сууга чөктүрдүк.

Жана келечек муундарда ал тууралуу айтылган мактоо сөздөрдү калтырдык.

Келечек муундарда Нух тууралуу жаман сөздөр айтылуусунан ага саламаттык жана амандык болсун! Тескерисинче, аны эскерип айтылган жакшы сөздөр гана калат.

Биз Нухка бергендей сыйлыкты Аллахка гана сыйынып жакшылыктарды кылгандарга жана Ага моюн сунгандарга да беребиз.

Чындыгында Нух Аллахка моюн сунган ыймандуу пенделерибизден.

Кийин Биз калгандарын аларга жиберген топон сууга чөктүрдүк. Алардан эч ким калган жок.

Чындыгында Ибрахим дагы жалгыз Аллахка чакырууда анын динине туура келген абалда ээрчиген адамдардан болчу.

Эстечи, бир кезде ал Раббисине ширктен тазаланган жүрөк менен жана адамдарга Аллахты насаат кылган абалда келди.

Ошондо ал атасы менен мушрик коомун жемелеп мындай деп айтты: «Аллахтан башка эмнелерге сыйынып жатасыңар?

Аллахтан башка жалган кудайларга сыйынып жатасыңарбы?

Эй, элим! Силер ааламдардын Раббисинен башкага сыйынган абалда Ага жолуккан кезде Ал тууралуу кандай ойлойсуңар?».

Ибрахим эли менен чогу барбастын айласын издеп жылдыздарга бир карады.

Анан эли менен чогу майрамга баргысы келбей шылтоосун айтып: «Мен ооруп жатам» – деди.

Алар аны таштап кетишти.

Анан алардын Аллахтан башка сыйынган кудайларына келип, алардын шылдыңдай мындай деди: «Мушриктер силер үчүн жасаган тамак-аштардан жебейсиңерби?

Эмнеге сүйлөбөйсүңөр? Эмнеге сурагандарга жооп бербейсиңер? Аллахтан башка ушундай нерселерге сыйынган болмок беле?!».

Ибрахим жакын келип аларды оң колу менен сындыра бир чапты.

Ошондо аларга сыйынган адамдар аны көздөй далбастап келишти.

Ибрахим аларды туруктуулук менен кабыл алды. Аларды жемелеп мындай деди: «Өзүңөр чегип жасаган Аллахтан башка кудайларыңарга сыйынасыңарбы?

Аллах таала силерди жана иш-аракетиңерди жаратты. Бул айкелдериңер болсо силердин жасаган ишиңер. Аллах гана ширк кылынбастан сыйынууга татыктуу.

Качан алар ага каршы далил келтире албай калышканда күч колдонууга өтүштү. Алар Ибрахимди эмне кылуу тууралуу ич ара кеңешип мындай дешти: «Ал үчүн имарат кургула да, анын ичин отунга толтургула жана аны күйгүзүп туруп, аны ошого ыргыткыла!».

Ибрахимдин эли аны жок кылып жаныбыз жай алат деп ага жамандыкты каалашты. Бирок Биз отту салкын жана бейпил кылуубуз менен аларды жоготууга учураттык.

Ибрахим айтты: «Мен талаптагыдай сыйыныш үчүн өз эл-жеримди таштап Раббиме кетем. Раббим мени эки дүйнөдөгү жакшылыктарга жолдойт».

«Оо, Раббим! Мага такыба перзент бере көр. Ал мага жат жерде элимдин ордуна эрмек жана жөлөк болсун».

Биз анын дубасына жооп бердик жана ага бой жетип кичи пейил боло турган перзенттүү болору тууралуу сүйүнчү кабарды жеткирдик.

Исмаил бой тартып, атасы менен тең катар басып калганда атасы Ибрахим түш көрдү. Пайгамбарлардын түшү аян. Ибрахим баласына көргөн түшүн жоруп: «Балам! Мен түшүмдө сени курмандыкка чалып жатыпмын. Бул тууралуу кандай ойлойсуң?» – дегенде, Исмаил атасына мындай деди: «Атаке! Аллахтын мени курмандыкка чал деген буйругун аткарыңыз. Мени Аллахтын өкүмүнө ыраазы, сабыр кылган абалда табасыз».

Качан ал экөөсү Аллахка моюн сунган кезде Ибрахим баласын курмандыкка чалуу тууралуу буйрукту аткарыш үчүн аны бешенесинин капталына жаткырды.

Ибрахим баласын курмандыкка чал деген Аллахтын буйругун аткарууга киришкенде Биз: «Оо, Ибрахим!» – деп чакырык салдык.

Сен балаңды курмандыкка чалуу тууралуу көргөн түшүндү экиленбестен аткардың. Чындыгында Биз сени бул чоң сыноодон куткарып сыйлаганыбыз сыяктуу жакшылык кылган адамдарды да сыноолордон жана кыйынчылыктардан куткарабыз.

Акыйкатта бул анык сыноо болчу. Ибрахим андан ийгиликтүү өттү.

Биз Исмаилдин ордуна курмандыкка чалыш үчүн чоң кочкорду тартуу кылдык.

Жана келечек муундарга Ибрахим тууралуу алкыш-мактоо сөздөрдү калтырдык.

Аллахтан ага дубай салам жана бүткүл балээ-кырсыктардан аман болуу тууралуу каалоо-тилектер болсун!

Биз Ибрахимге моюн сунганы үчүн ушундай сыйлык бергенибиз сыяктуу жакшылык кылгандарга да сыйлыктарды тартуулайбыз.

Чындыгында Ибрахим Аллахка кулчулук кылуунун талаптарын аткарган ыймандуу пенделерибизден эле.

Жана ал Аллахка моюн сунуп жалгыз баласы Исмаилди курмандыкка чалгандыгынын сыйлыгы катары Биз ага пайгамбар жана такыба пенде боло турган Исхак аттуу балалуу болорун сүйүнчүлөдүк.

Биз ага жана баласы Исхакка Өзүбүз тараптан береке түшүрдүк жана аларга көп жакшылыктарды бердик. Ал жакшылыктардан – алардын балдарынын көп болуусу. Алардын урпактарынын ичинде Раббисине моюн сунуп жакшылык кылгандары бар жана ошондой эле каапырлык жана күнөөлөрдү кылып өздөрүнө ачык зулумдук кылгандары да бар.

Биз Муса менен анын бир тууганы Харунга пайгамбарлык бердик.

Биз аларды жана алардын коому Исраил урпактарын Фараондун кулчулугунан жана сууга чөгүүдөн сактадык.

Биз аларды Фараонго жана анын аскерине каршы колдодук. Душмандын үстүнөн жеңишке жетүү алар тарапта болду.

Жана Биз Муса менен анын бир тууганы Харунга Аллах тараптан ачык-айкын Тоорат китебин бердик.

Аларды эч кандай бурмалануусу жок туура жолго салдык. Ал -– Жаратуучунун ыраазылыгына жеткирген Ислам дининин жолу.

Жана алар тууралуу келечек муунга алкыш-мактоо сөздөрдү калтырдык.

Аллахтан ал экөөсүнө дубай салам, алкыш-мактоолор жана бүткүл балээ-кырсыктардан аман болуу тууралуу каалоо-тилектер болсун!

Чындыгында Биз Муса менен Харунга ушундай ардактуу сыйлыкты бергенибиз сыяктуу Раббисине моюн сунуп жакшылыктарды кылгандарга да сыйлыктарды беребиз.

Чындыгында Муса менен Харун Аллахтын шариятын аткарган ыймандуу пенделерибизден болчу.

Ошондой эле Илияс дагы Раббиси тараптан жиберилген элчилерибизден эле. Аллах ага пайгамбарчылыкты жана элчиликти тартуу кылды.

Бир кезде ал жиберилген Исраил урпактарына мындай деди: «Оо, элим! Аллахтын жалгыз Ага гана сыйынуу сыяктуу өкүм-буйруктарын аткарып, ширк сыяктуу тыюуларын таштап Андан коркпойсуңарбы?!

Аллахтан башка кудайыңар Баалга сыйынып, эң мыкты Жаратуучу Аллахка сыйынууну таштап коёсуңарбы?!

Аллах силерди жана силерден мурунку ата-бабаларыңарды жараткан Раббиңер. Андан башка пайда да, зыян да бербеген айкелдер эмес, Ал Өзү гана сыйынууга татыктуу.

Аны коому жалганга чыгаргандан башка эч нерсе кылбады. Эми алар жалганга чыгарышканы себептүү азапка топтолуп келишет.

Ал эми анын коомундагы Аллахка чын ыкластан сыйынган ыймандуулар – алар азапка топтолуп келүүдөн аман калышат.

Ал эми келечек муундарга ал тууралуу алкыш-мактоо сөздөрүн калтырдык.

Аллахтан Илияска дубай саламдар жана мактоолор болсун!

Биз Илияска ушундай сыйлык бергенибиз сыяктуу ыймандуу пенделерибиздин жакшылык кылгандарына да сыйлыктарды беребиз.

Чындыгында Илияс Раббисине чындап ыйман келтирген чыныгы ыймандуу пенделерибизден эле.

Лут дагы өз коомдоруна куш кабарчы жана эскертүүчү болуп жиберилген Аллахтын элчилеринен эле.

Биз аны жана бүт үй-бүлөсүн коомуна жиберилген азаптан сактаган кезибизди эстечи.

Бир гана аялынан башкасын. Анткени ал аял коому сыяктуу каапыр болгону үчүн аны да азап алды.

Анан Биз аны жалганга чыгарган жана ал алып келгенге ишенбеген коомунун калгандарын кыйратып жок кылдык.

Эй, Мекке эли! Силер таң эрте Шамга карай сапарларыңарда алардын жерлеринен өтүп жатасыңар го!

Жана ал жерлерден түндөсү да өтүп жатасыңар. Акыл жүгүртпөйсүңөрбү? Алардын жалганынын, каапырлыгынын жана ага чейин болбогондой бузукулук кылгандарынын арты эмне болгонунан сабак албайсыңарбы?

Юнус дагы өз коомдоруна куш кабарчы жана эскертүүчү болуп жиберилген Аллахтын элчилеринен эле.

Бир кезде ал Раббисинин уруксатысыз коомунан качып, жүргүнчүлөргө жана буюмдарга толгон кемеге отурду.

Кеме жүккө толгону үчүн чөгөйүн деп калды. Ошондо жүргүнчүлөр адамдын көптүгүнөн кеме чөгүп кетүүсүнөн коркуп, арасынан кээ бирлерин ыргытыш үчүн чүчү кулак ташташты. Юнус ошол утулгандардын арасында болчу. Аны деңизге ыргытышты.

Качан аны деңизге ыргытканда аны кит жутуп алды. Ал Раббисинин уруксатысыз деңизге кетип калгандыгы үчүн ал өзү жемеге алынган нерсеге туш болду.

Эгер Юнус бул иш болгонго чейин Аллахты көп зикир кылгандардан болбогондо, эгер ал киттин курсагында Аллахты аруулаганы болбогондо

киттин курсагында кыямат күнгө чейин калып калмак. Ал ага кабыр сыяктуу болуп калмак.

Анан Биз аны киттин курсагынан чыгарып, эч кандай бак-дарак, курулуш болбогон жерде таштадык. Ал киттин курсагында канча бир убакыт болгону үчүн анын денеси алсырап калган эле.

Анан Биз ал бош жерге аны көлөкөлөнсүн жана азыктансын деп ашкабак дарагын өстүрдүк.

Биз аны жүз миң же андан көбүрөөк элине пайгамбар кылып жибергенбиз.

Алар ага ыйман келтиришти жана ал алып келгенди акыйкат деп ишеништи. Ошентип Аллах аларга дүйнө жашоосунда алардын ажалы келгенге чейин жакшылыктарды пайдаландырды.

Оо, Мухаммад! Мушриктерден ачуулана сурачы: «Силер өзүңөр жаман көргөн кыз балдарды Аллахка таандык кылып, ал эми уул балдарды өзүңөргө таандык кылып алдыңарбы? Бул эмне деген бөлүштүрүү?!

Алар кандайча периштелерди ургаачы деп ойлоп жатышат, аларды жаратканда катышышкан да эмес, көрүшкөн да эмес го?!

Чынында, мушриктер Аллахка жалган айтып жана Ага жалаа жаап Анын баласы бар дешет. Алар бул жалаасында анык жалганчы.

Чынында, мушриктер Аллахка жалган айтып жана Ага жалаа жаап Анын баласы бар дешет. Алар бул жалаасында анык жалганчы.

Аллах алар жакшы көргөн уул балдарды таштап, Өзү үчүн алар жаман көргөн кыз балдарды тандап алыптырбы? Жок!

Эй, мушриктер! Силерге эмне болду?! Аллахка кыз балдарды таандык кылып, ал эми өзүңөргө уул балдарды таандык кылып, эмнеге мындай адилетсиз өкүм кылып жатасыңар?!

Силер тутунган бул бузук ишенимдин жалгандыгын билип эсиңерге келбейсиңерби?! Силер эсиңерге келгенде мындай сөздү айтпайт болчуңар.

Же силерде бул жөнүндө китепте же пайгамбардан келген ачык далил барбы?

Эгер бул айтып жаткан сөзүңөрдө чынчыл болсоңор, анда силер буга далил кылган китебиңерди алып келгилечи!

Мушриктер Аллах менен алар көрбөгөн периштелердин ортосунда тууганчылык бар деп периштелерди Аллахтын кыздары деп ойлошот. Периштелер болсо Аллах мушриктерди суракка алып келерин билишет.

Мушриктердин Аллахтын баласы бар, шериги бар деп Ага ылайык келбеген сыпаттоолорунан Аллах таала аруу жана таза.

Аллахтын чын ыкластуу пенделери гана Аны Өзүнө ылайык келгендей улуулук жана кемчиликсиз сыпаттар менен сыпатташат.

Эй, мушриктер! Силер жана Аллахтан башка сыйынган кудайларыңар

акыйкат динден эч кимди адаштыра албайсыңар.

Бирок тозок ээлеринен болот деп өкүм кылынгандан башкасын. Анткени Аллах ага Өз өкүмүн жүргүзөт, анан ал каапырлык кылып, тозокко кирет. Ал эми силердин жана кудайларыңардын буга эч кандай күч-кубаты жетпейт.

Периштелер Аллахка болгон кулчулуктарын жана мушриктердин ойлогон ойлоруна катышы жок экендиктерин ачыктап мындай дешет: «Биздин арабызда ким болбосун, анын Аллахка сыйынууда жана моюн сунууда белгилүү орду бар.

Биз, периштелер Аллахка ибадат кылууда жана моюн сунууда саптарга тизилип турабыз. Биз Аллахты Ага ылайык келбеген сыпаттардан аруулайбыз».

Биз, периштелер Аллахка ибадат кылууда жана моюн сунууда саптарга тизилип турабыз. Биз Аллахты Ага ылайык келбеген сыпаттардан аруулайбыз».

Мекке элинен болгон мушриктер Мухаммаддын пайгамбарчылыгына чейин мындай деп айтышчу: «Эгерде бизде да Тоорат сыяктуу абалкылардын китебиндей китеп болгондо биз Аллахка чын ыкластан сыйынмакпыз». Бирок алар бул нерседе жалганчылар. Аларга Мухаммад Куранды алып келди, бирок алар ага каапырлык кылышты. Эми жакында алар кыямат күндөгү катаал азап күтүп турганын билишет.

Мекке элинен болгон мушриктер Мухаммаддын пайгамбарчылыгына чейин мындай деп айтышчу: «Эгерде бизде да Тоорат сыяктуу абалкылардын китебиндей китеп болгондо биз Аллахка чын ыкластан сыйынмакпыз». Бирок алар бул нерседе жалганчылар. Аларга Мухаммад Куранды алып келди, бирок алар ага каапырлык кылышты. Эми жакында алар кыямат күндөгү катаал азап күтүп турганын билишет.

Мекке элинен болгон мушриктер Мухаммаддын пайгамбарчылыгына чейин мындай деп айтышчу: «Эгерде бизде да Тоорат сыяктуу абалкылардын китебиндей китеп болгондо биз Аллахка чын ыкластан сыйынмакпыз». Бирок алар бул нерседе жалганчылар. Аларга Мухаммад Куранды алып келди, бирок алар ага каапырлык кылышты. Эми жакында алар кыямат күндөгү катаал азап күтүп турганын билишет.

Мекке элинен болгон мушриктер Мухаммаддын пайгамбарчылыгына чейин мындай деп айтышчу: «Эгерде бизде да Тоорат сыяктуу абалкылардын китебиндей китеп болгондо биз Аллахка чын ыкластан сыйынмакпыз». Бирок алар бул нерседе жалганчылар. Аларга Мухаммад Куранды алып келди, бирок алар ага каапырлык кылышты. Эми жакында алар кыямат күндөгү катаал азап күтүп турганын билишет.

Пайгамбарларыбызга Биздин сөзүбүз алдын ала айтылган: «Аллах аларга берген далилдер жана күч-кубаттуулук себептүү алар душмандарынын үстүнөн жеңишке жетишет. Жеңиш – Аллахтын сөзү улук болсун деп Анын жолунда согушкан аскерлерибиз тарапта».

Пайгамбарларыбызга Биздин сөзүбүз алдын ала айтылган: «Аллах аларга берген далилдер жана күч-кубаттуулук себептүү алар душмандарынын үстүнөн жеңишке жетишет. Жеңиш – Аллахтын сөзү улук болсун деп Анын жолунда согушкан аскерлерибиз тарапта».

Пайгамбарларыбызга Биздин сөзүбүз алдын ала айтылган: «Аллах аларга берген далилдер жана күч-кубаттуулук себептүү алар душмандарынын үстүнөн жеңишке жетишет. Жеңиш – Аллахтын сөзү улук болсун деп Анын жолунда согушкан аскерлерибиз тарапта».

Оо, пайгамбар! Сен ал каршы чыккан мушриктерден Аллахка белгилүү болгон алардын азап убактысынын мөөнөтү келгенге чейин жүзүңдү бур!

Аларга азап келген учурда аларды карап тур. Жакында алар азапты өз көзү менен көрөт, бирок көрүү эми эч кандай пайда бербейт.

Мушриктер Аллахтын азабын шаштырып жатышабы?

Эгер аларга Аллахтын азабы түшсө, анда ошол таң алар үчүн эң жаман таң болот!

Оо, пайгамбар! Аллах аларга азапты өкүм кылганга чейин алардан жүзүңдү бур!

Аларга Аллахтын азабы жана жазасы келерин карап тур, алар дагы карашсын.

Оо, Мухаммад! Кудуреттүүлүк Ээси болгон Раббиң мушриктер сыпаттап жаткан кемчилик сыпаттардан аруу.

Ардактуу пайгамбарларга Аллахтын саламы жана алкышы болсун!

Бүткүл мактоолор Аллахка гана таандык. Ал Өзү ага татыктуу. Ал бүткүл ааламдын Раббиси. Алардын Андан башка Раббиси жок.

Сод. Ушул сыяктуу бириндеген тамгалар тууралуу бакара сүрөөсүнүн башында келген. Адамдарга дүйнөдө жана акыретте пайда берген эскертмелерди өзүнө камтыган Куран менен ант берилди. Бул нерсе мушриктердин Аллах менен катар шериктери бар деп ойлошконундай эмес.

Бирок каапырлар Аллахты жалгыздоодон бой көтөрүп текеберленишти жана Мухаммадга каршы чыгып душмандык кылышты.

Биз алардан мурун пайгамбарларын жалганга чыгарган канчалаган муундарды жок кылдык. Аларга азап түшкөн кезде алар жардам сурап жалбарышты. Бирок ал учур – жалбаргандары пайда берип, азаптан куткара турган учур эмес болчу.

Аларга өздөрүнөн болгон пайгамбар келип Аллахтын азабынан коркуткан кезде алар таң калышты. Алар каапырлыктан да кайтышкан жок. Качан каапырлар Мухаммад алып келген нерсенин чындык экендигине далилдерди көрүшкөндө мындай дешти: «Бул киши адамдарды сыйкырлаган сыйкырчы, Аллах тараптан вахий түшкөн пайгамбармын деп айтып сөзү жалган.

Бул киши Андан башка кудай жок деп көп кудайларды бир кудай кылганы турабы? Чындыгында мунун кылганы өтө таң калыштуу».

Алардын кадырмандары жана башчылары кетип баратканда аларды ээрчигендерге мындай деди: «Бараткан жолуңардан тайбагыла! Мухаммаддын динине кирбегиле! Кудайларыңарга сыйынуу жолунда бекем болгула! Чындыгында Мухаммаддын силерди бир кудайга сыйынууга чакырганынын артында көздөгөн бир нерсеси бар, ал муну менен бизге үстөмдүк кылып, бизди ээрчитүүнү каалап жатат.

Мухаммад бизди үгүттөп жаткан жалгыз кудайга сыйынуу тууралуу ата-бабаларыбыздан жана Исанын дининен да уккан эмеспиз. Биз андан уккан нерсе анык эле калп жана жалаа.

Куран бизге окшогон башчыларга түшпөстөн, арабыздан ушуга гана түшкөнү туурабы? Жок! Ал мушриктер сага түшкөн вахийге шектенүүдө. Алар Аллахтын азабын татпаганы үчүн аларга берилген мөөнөткө азгырылып жатышат. Эгер алар азапты татышканда каапырлыкка, Аллахка ширк кылууга жана сага түшкөн вахийге бет алышпайт болчу.

Же Өзү каалаган адамга каалаганын берген жана эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү Раббиңдин жакшылыктар казынасы мына ошол мушриктерде бекен? Пайгамбарлык да Анын жакшылыктар казынасынан. Ал аны каалаган адамга берет. Алар аны каалаганына берип, каалаганынан тыя тургандай ал алардын колунда эмес.

Же алар бергенге жана тыйганга акысы болгудай асмандар менен жердин мүлкү жана ал экөөсүнүн ортосундагы мүлк алардын колунда бекен? Эгерде алардын ойлору ушундай болсо, анда өздөрү каалаганга берип же тыйып коюу өкүмүн колдоруна алыш үчүн асманга жетүүнүн себептерин кылышсын. Бирок алар эч качан мындай кыла алышпайт.

Мухаммадды жалганга чыгаргандар – пайгамбарларын жалганга чыгарган мурунку аскерлер сыяктуу жеңилген аскерлер.

Алар биринчи болуп жалганга чыгаргандар эмес. Аларга чейин Нухтун коому жалганга чыгарган, Аад жалганга чыгарган жана адамдар азапталуучу устундардын ээси Фараон да жалганга чыгарган.

Самуд жалганга чыгарды, Луттун коому жалганга чыгарды, Шуайбдын коому жалганга чыгарды. Мына ошолор пайгамбарларын жалганга чыгарууга жана алар алып келген нерсеге каапырлык кылууга уюшкан топтор.

Бул топтордун бири да калбай пайгамбарларды жалганга чыгарышты, анан аларга белгилүү бир убакка чейин кечиксе да Аллахтын азабы түшөрү анык болду жана аларга Анын жазасы келди.

Мухаммадды жалганга чыгаргандар кайтаруу мүмкүн эмес болгон сур кернейинин эки жолу тартылышын күтүп жатышат. Эгер алар аны жалганга чыгарган абалда өлүшсө, аларга азап түшөт.

Алар шылдыңдап айтышты: «Оо, Раббибиз! Кыямат күнгө чейин эле бул дүйнө жашоосундагы азап энчибизди эртеле көр».

Оо, пайгамбар! Ал жалганчылардын сага жакпаган сөздөрүнө сабыр кыл. Душмандарына каршы турууда кубаттуу жана Аллахка ибадат кылууда сабырдуу пендебиз Даудду эсте. Чындыгында ал Аллахка көп тообо кылып кайткан жана Ал ыраазы болгон иштердин кылган пенде эле.

Биз ага кечке маал жана таңга маал аны менен кошо Аллахты аруулаган тоолорду моюн сундурдук.

Жана абада калкып турган канаттууларды ага моюн сундурдук. Алардын баарысы анын артынан кошо аруулашып моюн сунушат.

Жана Биз аны айбаттуулук, күч-кудурет жана душмандарынын үстүнөн жеңишке жеткирген бийлик менен кубаттадык. Биз ага пайгамбарлыкты жана иш-аракеттердеги тууралыкты бердик. Ошондой эле Биз ага ар бир көздөгөн нерсесинде жеткиликтүү баяндоону, сөзүндө жана өкүм кылууда калыстыкты бердик.

Оо, пайгамбар! Сага талашып-тартышкан эки адамдын кабары келдиби? Биз кезде алар Дауддун ибадатканасына ашып түшүштү.

Алар Дауддун үстүнө күтүүсүз кирип барышты. Ал алардын адаттан тыш мындай жолдо капыстан кирип келгенинен чоочуп кетти. Качан алар анын коркуп кеткенин билишкенде ага: «Коркпо! Биз экөөбүздүн ортобузда талаш жаралып, экөөбүздүн бирибиз зулумдук кылды. Биздин ортобузда адилеттик менен өкүм чыгарып бер. Өкүм кылганда бизге зулумдук кылба. Жана бизге туура жолго карай туура багыт көргөз».

Талашкандардын бирөөсү Даудга айтты: «Бул киши диндеш бир тууганым. Мунун токсон тогуз кою бар. А меники бирөө эле. Анан бул менден «муну да мага бер» деп талап кылып, мени сөздөн жеңип алды».

Дауд ал экөөнүн ортосунда өкүм кылып доогерге кайрылып мындай деди: «Сенин коюңду өзүнүн койлоруна кошуп алууну талап кылуу менен бул диндеш бир тууганың сага зулумдук кылыптыр. Чынында канча деген шериктер өз ара акысын бербей жана калыстык кылбай аша чабышат. Жакшылык иштерди кылган ыймандуулар гана шериктерине адил мамиле кылат, аларга зулум кылышпайт. Мындай сыпаттагылар өтө сейрек». Ошондо Дауд Биз аны бул талаш-тартыш аркылуу сынап жатканыбызды билип калып, Раббисинен кечирим сурады, Аллахка жакындаш үчүн сажда кылды жана Ага тообо кылды.

Ошондо Биз ага жооп берип, ал кылганын кечирдик. Чындыгында ал Биздин алдыбызда жакындардан эле жана ал үчүн акыретте жакшы акыбет бар.

Оо, Дауд! Биз сени жер бетинде диний жана дүйнөлүк өкүм-буйруктарды ишке ашырууң үчүн орун басар кылдык. Эми сен адамдардын ортосунда адилеттик менен өкүм кыл. Адамдардын ортосунда өкүм кылууда напси каалооңо ээрчибе! Туугандык же достук себептүү эки тараптын бир жагына тартпа же душмандык себептүү экинчи тарапка зыян бербе. Антсең сени напси каалооң Аллахтын туура жолунан адаштырып коёт. Чындыгында Аллахтын туура жолунан адашкандар сурак күнүн унутушканы себептүү аларга катуу азап болот. Эгерде алар аны эстешкенде жана андан коркушканда, анда напси каалоолоруна ээрчишпейт болчу.

Биз асмандар менен жерди жөндөн-жөн эле жараткан жокпуз. Бул каапырлык кылгандардын ойлогону. Эгерде алар каапырлыкта жана Аллах тууралуу жаман ойдо өлгөн болсо, анда ал каапырларга мындай ойлогондору үчүн кыямат күнү тозок азабы болсун.

Биз Аллахка ыйман келтиргендерди, Анын элчисин ээрчигендерди жана жакшылык иштерди кылгандарды жер бетинде каапырлык жана күнөөлөрдү кылгандарга эч качан теңебейбиз. Ошондой эле Раббисинин буйруктарын аткарып, тыюуларын таштап Ага моюн сунгандарды каапырлардай, эки жүздүүлөрдөй жана күнөөгө баткан адамдардай кылбайбыз. Чындыгында аларды теңөө Аллахка ылайык келбегендей зулумдук. Тескерисинче, Аллах таза ыймандууларды бейишке киргизип сыйлайт, ал эми шоордуу каапырларды тозокко киргизип жазалайт. Анткени алар Аллахтын алдында бирдей эмес, алардын сыйлык-жазалары да бирдей болбойт.

Биз сага өзүнө көп жакшылыктарды жана пайдаларды камтыган Куран китепти адамдар анын аяттары менен маанилеринин үстүндө ой жүгүртүш үчүн жана туура акыл жүгүрткөн адамдар сабак алыш үчүн түшүрдүк.

Жана Биз Дауддун көзүн кубантыш үчүн Биздин ага кылган жакшылыгыбыз катары ага Сулайманды бердик. Сулайман кандай жакшы пенде! Ал Аллахка көп тообо кылуучу жана Ага кайтуучу.

Эстечи, асыр маалында ага үч туягы жерге тийгенде, төртүнчүсүн көтөргөн асыл тукум күлүк аттар көргөзүлдү. Ал асыл тукум тулпарларды көрүү менен алек болуп күн да батып кетти.

Ошондо Сулайман айтты: «Мен бул аттар сыяктуу мал-дүйнөнү сүйүүнү Раббимди эскерүүдөн артык көрүптүрмүн. Күн батып, асыр намазынан кечигип калыптырмын.

Мага жанагыл тулпарларды алып келгиле!». Аларды алып келишти. Анан ал алардын буттарын жана моюндарын кылыч менен чаап баштады.

Биз Сулайманды сынап, анын тактысына адам кейпиндеги шайтанды отургузуп койдук. Ал кыска мөөнөткө анын ордуна бийлик жүргүздү. Кийин бийлик кайрадан Сулайманга кайтарылып, ага жин-шайтандар баш ийдирилди.

Сулайман айтты: «Оо, Раббим! Менин күнөөлөрүмдү кечир жана мага менден кийин адамдардын эч кимисинде болбогондой жеке өзүмө гана тийиштүү бийлик бер. Оо, Раббим! Чындыгында Сен Берешенсиң, Жоомартсың».

Биз ага жооп бердик жана анын буйругуна моюн сунган, аны каалаган тарабына алып барган, катуулугуна жана ылдамдуулугуна карабастан сыдырым соккон шамалды ага моюн сундурдук.

Ошондой эле ага буйруктарын аткарган жин-шайтандарды моюн сундурдук. Алардын кээ бирлери куруучулар, кээ бирлери деңиз тереңдиктерине чумкушуп, берметтерди алып чыгышат.

Жана жин-шайтандардын арасындагы баш ийбестерин да ага моюн сундурдук. Алар кишендер менен байланган, эч кыймылдай алышпайт.

Оо, Сулайман! Бул сенин сураганыңа жооп катары Биздин сага болгон белегибиз. Аны каалаганыңа бер, каалагаңан тыйып кой. Бергениң же тыйганың үчүн суралбайсың.

Чындыгында Сулайман Биздин алдыбызда жакындардан эле жана ал үчүн бейиш болгон эң сонун кайтуучу жай бар.

Оо, пайгамбар! Пендебиз Аюбду эстечи, бир кезде ал Раббиси Аллахка кайрылып: «Мен шайтандан азап тарттым, чарчадым чалыктым» – дуба кылды.

Ошондо Биз ага: «Бутуң менен жерди теп» – дедик. Ал буту менен жерди тепкенде ал жерден иче турган жана жуунганда ага зыян берген нерсени кетире турган суу чыкты.

Биз ага жооп берип, анын зыян тарткан нерсесин жок кылдык. Ошондой эле ага үй-бүлөсүн кайтардык жана туура акыл жүгүрткөн адамдар «сабырдуулуктун акыбети – кутулуу жана соопко жетүү» экендиги тууралуу ой жүгүртүүлөрү үчүн Биз ага Өзүбүз тараптан ырайым катары анын үстүнө дагы ошончо бала-чаканы жана неберелерди кошуп бердик.

Качан Аюб аялына ачуусу келип, ага жүз балак урам деп касам ичкенде Биз ага айттык: «Эй, Аюб! Касамыңды ишке ашырыш үчүн колуңа бир ууч курманын ичке сабактарын алып, аны менен аялыңды ур! Касам ичкенден кийин аны бузба». Ошондо ал бир ууч курманын сабагын алып, аны урду. Чындыгында Биз анын сыноолорубузга сабырдуулугун көрдүк. Ал кандай жакшы пенде! Чындыгында ал Аллахка дайым тообо кылып кайтуучу.

Оо, пайгамбар! Сен Биз тандаган пенделер жана Биз жиберген элчилер болгон Ибрахим, Исхак жана Якубду эстечи. Алар Аллахка ибадат кылууда күч-кубаттуу, Анын ыраазылыгын издеген жана акыйкатка чындап көрөгөчтүк кылган адамдар болчу.

Чындыгында Биз аларга өзгөчө касиет бердик. Ал касиет – акыретти эстөө менен жүрөктөрүн тирилтүү, жакшылык иштерди кылып ага даярдык көрүү жана адамдарды аларды аткарууга чакыруу.

Акыйкатта алар Биздин алдыбызда моюн сунуу үчүн, ибадат кылуу үчүн тандап алынган адамдардан. Биз аларга пайгамбарлык милдетти тапшырып, аны адамдарга жеткирүү үчүн тандап алдык.

Оо, пайгамбар! Ибрахимдин баласы Исмаилди, Аль-Ясааны жана Зулкифлди эстегин. Аларга эң сонун мактоолорду айт. Анткени алар ошого татыктуу. Алардын баарысы Аллахтын алдында тандалган пенделерден.

Бул аларга карата айтылган алкыш-мактоолор тууралуу Курандагы эскерүү. Ошондой эле Аллахтын буйруктарын аткарып, тыюуларын таштаган такыбалар үчүн акыретте эң сонун кайтып баруучу жай бар.

Ал кайтып баруучу эң сонун жай – алар кыямат күнү кире турган түбөлүктүү бейиштер. Анын эшиктери аларга салтанаттуу ачылат.

Алар кооздолгон сөрүлөрдө жамбаштап жатышып, кызматчылардан өздөрү каалаган түркүн-түрлүү мөмө-жемиштерди жана шарап сыяктуу алар каалаган суусундуктарды алдырышат.

Алардын алдында күйөөлөрүнөн көзүн албаган, башкаларга көз салбаган жана баары тегиз бир куракта болгон аялдар бар.

Оо, такыбалар! Силер дүйнөдө кылган жакшылык иштериңердин кыяматтагы эң жакшы сыйлыгы катары силерге убада кылынган нерсе – мына ушул.

Чындыгында бул айткан сыйлыгыбыз – Биз берген ырыскы. Биз аны кыямат күнү такыбаларга насип кылабыз. Ал ырыскы дайым уланат, ал эч качан бүтпөйт жана түгөнбөйт.

Биз айткан бул нерсе – такыбалардын сыйлыгы. Ал эми каапырлык жана күнөөлөрдү кылып Аллахтын чектеринен чыккандарга такыбалардын сыйлыгынан айырмаланган жаза бар. Алар үчүн кыяматта эң жаман кайтып баруучу жай бар.

Бул жаза – аларды ороп алуучу тозок. Алар анын ысыгынан жана жалынан азап тартышат. Аларга оттон төшөктөр бар. Алардын төшөгү кандай жаман!

Бул азап – кайнаган ысык суу жана тозокто азапталган адамдардын аккан ириңдери. Аны ичкиле! Бул алардын чаңкоосун кетирбеген суусундуктары.

Алар үчүн бул азапка окшогон башка дагы азаптар бар. Алар акыретте азапталыш үчүн аларга түркүн-түрлүү азаптар даярдалган.

Адамдар тозокко киргенде душмандар сыяктуу бири-бирин сөгүшөт, бири-биринен баш тартып, кээ бирлери: «Бул топ силер менен бирге тозокко кирет» – деп айтышканда, аларга мындай деп жооп беришет: «Алар кош келишпеди! Алар дагы биз сыяктуу тозок азабын тартышат».

Ээрчиген жоон топ өздөрүнүн башчыларына айтышат: «Эй, башчылар! Өзүңөр кош келбедиңер! Силер бизди адаштырып жана азгырып ушул кыйноочу азапка түшүүбүзгө себепчи болдуңар. Бул эмне деген жаман жай! Тозок оту – баарынын турак-жайы».

Ээрчигендер айтышты: «Оо, Раббибиз! Бизге акыйкат келгенден кийин бизди адаштыргандарды тозокто эселеп азапта».

Чектен чыккан текеберлер айтышты: «Эмнеге биз дүйнөдө азапка татыктуу бактысыздар деп эсептеген кишилерди биз менен чогу көрбөй жатабыз?

Биз аларды шылдыңдаганыбыз катачылык болуп, алар азапка татыктуу болбой калыштыбы же биз аларды шылдыңдаганыбыз туура болуп, алар тозокко кириштиби? Биз аларды көрбөй жатабыз го?».

Чындыгында Биз силерге айткан каапырлардын кыяматтагы талашып-тартышуусу эч кандай шек-күмөнү жок акыйкат нерсе.

Оо, Мухаммад! Коомуңдагы каапырларга айт: «Акыйкатта мен болгону силерге каапырлыгыңар жана пайгамбарларды жалганга чыгарганыңар себептүү Аллахтын азабы келип калуусунан эскертүүчүмүн. Аллахтан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Ал Өз улуктугунда жана ысым-сыпаттарында Жалгыз. Ал баарын багынткан жана баш ийдирген Каардуу.

Ал асмандар менен жердин жана алардын ортосундагы нерселердин Раббиси. Ал Өз бийлигинде эч кимден жеңилбеген Кудуреттүү. Ал тообо кылган пенделеринин күнөөлөрүн Кечирүүчү.

Оо, пайгамбар! Ал жалганчыларга айт: «Акыйкатта Куран – улуу мартабалуу кабар.

Силер бул улуу мартабалуу кабарга көңүл бурбастан, андан жүз буруп жатасыңар.

Эгерде Аллах мага вахий түшүрүп, мени үйрөтпөгөндө, анда менде периштелер менен Адамдын жаралуусунун ортосунда болгон сөз тууралуу илим болмок эмес.

Чындыгында Аллах Өзү вахий кылган нерселерди гана мага түшүрдү. Анткени мен силерге Анын азабын ачык эскертүүчүмүн».

Эстегин, бир кезде Раббиң периштелерге айтты: «Мен ылайдан адамды жаратам. Ал – Адам.

Мен анын тулку-боюн түздөп, келбет берип жана ага Өз Рухумдан жан салганда, ага сажда кылгыла».

Периштелер Раббисинин буйругуна баш ийип, баарысы сый-урмат катары сажда кылышты. Алардын арасынан Адамга сажда кылбаган бири да калган жок.

Бир гана Иблис сажда кылуудан текеберленди. Ал Раббисинин буйругуна текеберлик кылганы үчүн каапырлардан болду.

Аллах айтты: «Эй, Иблис! Өзүмдүн эки Колум менен жараткан Адамга сажда кылууга сага эмне тоскоол болду? Сени сажда кылуудан текеберлик тостубу же сен буга чейин эле Раббиңе текеберленип, менменсинип калдың беле?».

Ибилис: «Мен Адамдан артыкмын. Сени мени оттон, аны болсо ылайдан жараттың» – деди. Анын оюнда от топурактан шарапаттуу эле.

Аллах Иблиске айтты: «Бейиштен чык! Эми сен каргышка жана сөгүшкө калдың.

Сен сыйлык жана жаза күн болгон кыяматка чейин бейиштен куулдуң».

Иблис айтты: «Пенделериңди кайра тирилткен күнгө чейин мага мөөнөт бер жана мени өлтүрбө».

Аллах айтты: «Сен мөөнөт берилгендерден болдуң.

Сени жок кылуу үчүн белгилүү бир убакыт келген күнгө чейин».

Иблис айтты: «Сенин кудуреттүүлүгүңө жана каардуулугуңа ант болсун! Мен бүткүл адам баласын адаштырамын.

Сен менин адаштыруумдан коргогондорду жана жалгыз Өзүңө чын ыкластан ибадат кылгандарды гана адаштыра албайм».

Аллах таала айтты: «Акыйкат Менден жана Мен акыйкатты гана айтамын:

Кыямат күнү сен жана сени каапырлыкта ээрчиген бардык адам баласы менен тозокту толтурамын».

Оо, пайгамбар! Ал мушриктерге айт: «Мен силерге жеткирген насааттарым үчүн сыйлык сурабайм жана мен буйрулган нерседен ашыкча сүйлөп убара болгондордон эмесмин».

Куран адамзат менен жиндердин арасынан милдет алгандарына эскертме!

Бул Курандын кабарын жана ал чындык экенин бир аз убакыттан кийин өлгөн кезиңерде сөзсүз билесиңер.

Куран китеби эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү жана жаратуусунда, башкаруусунда жана шариятында Даанышман Аллах тараптан гана түшкөн.

Оо, пайгамбар! Биз сага акыйкатты камтыган Куранды түшүрдүк. Андагы кабарлардын баарысы чындык жана өкүмдөрдүн баарысы адилеттүү. Андыктан ширкти таштап, жалгыз Аллахка гана чын ыкластан сыйын!

Ширктен таза болгон дин Аллахка гана таандык! Ал эми Аллахтан башка кудайларды жана тагуттарды колдоочу тутуп аларга сыйынгандар бул кылгандарынын шылтоосу катары мындай деп айтышат: «Биз аларга бизди Аллахка бир аз болсо да жакындатсын, муктаждыктарыбызды Ага айтсын жана Анын алдында бизге ортомчулук кылышсын деп гана сыйынабыз». Чындыгында Аллах Ага гана сыйынган ыймандуулар менен мушрик каапырлардын ортосундагы Аллахты жалгыздоого байланышкан талаш-тартыштары тууралуу кыяматта өкүм кылат. Аллахтын шериги бар деп жана Анын жакшылыктарын танып кеткендерге Ал акыйкатка карай ийгилик бербейт.

Эгерде Аллах балалуу болушун каалаганда, анда жараткандардын арасынан Өзү каалаганын тандап, аны бала кылып алмак. Аллах мушриктердин айткандарынан аруу! Ал Өз затында, сыпаттарында жана иш-аракеттеринде Жалгыз. Бул нерселерде Анын шериги жок. Ал бүткүл макулуктарды Багынтуучу.

Ал асмандар менен жерди улуу даанышмандык үчүн жаратты. Залымдар айткандай жөндөн-жөн эле жараткан жок. Түндү күндүзгө киргизет, күндүздү түнгө киргизет. Алардын бири келсе, экинчиси кетет. Жана Күндү менен Айды моюн сундурду. Ал экөөсүнүн ар бири бул жашоо бүтө турган белгиленген убакытка чейин жүрөт. Чындыгында Ал Өз душмандарынан өч алган жана эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, тообо кылган пенделеринин күнөөлөрүн Кечирүүчү.

Эй, адамдар! Раббиңер силерди бир жандан – Адамдан жаратты, кийин андан аялы Хаваны жаратты. Ошондой эле силер үчүн төөлөрдү, уйларды, койлорду жана эчкилерди сегиз түр кылып жаратты. Ар бир түрүнөн эркек-ургаачысын жаратты. Аллах силерди энеңердин курсагында үч караңгылыкта – курсакта, жатында жана тондун ичинде баскыч-баскыч кылып жаратты. Мына ошолордун баарысын жараткан Аллах – силердин Раббиңер. Бийлик Ага гана таандык. Андай башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Эмнеге силер Ага сыйынгандын ордуна эч нерсени жараталбаган, тескерисинче өздөрү жаратылган нерселерге сыйынып жатасыңар!

Эй, адамдар! Эгерде Раббиңерге каапырлык кылсаңар, Аллах силердин ыйманыңарга муктаж эмес. Силердин каапырлыгыңар Ага зыян келтирбейт. Анын зыяны өзүңөргө гана кайтат. Ал пенделеринин Ага каапырлык кылууларына ыраазы эмес жана аларды каапырлыкка да буйрубайт. Анткени Аллах букузукулукка жана күнөөгө буйрубайт. Эгерде Аллахтын жакшылыктарына шүгүр кылсаңар жана Ага ыйман келтирсеңер, анда Ал шүгүрчүлүгүңөргө ыраазы болот жана ал үчүн соопторду берет. Эч бир жан башканын күнөөсүн көтөрбөйт. Тескерисинче, ар бир жан кылган ишине жараша кармалып турат. Кийин силер кыяматта жалгыз Раббиңерге кайтасыңар. Ошондо Ал силердин дүйнөдө кылган иштериңердин кабарын берет. Силерге иш-аракеттериңер үчүн сыйлыгын берет. Чындыгында Ал пенделеринин жүрөктөрүндөгү нерселерди Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Эгерде каапыр адам оору, мал-мүлк жоготуу, сууга чөгүү сыяктуу зыянга учураса, ал Раббисине гана кайтып, андагы зыянды кетирүүсүн сурап дуба кылат. Кийин Ал анын башына түшкөн зыянды кетирип жакшылык кылган болсо, анда ага чейин Аллахка жалынганын таштап коёт жана башкаларды Аллахка карай жеткирген жолдон адаштырыш үчүн Ага башкаларды шерик кылып сыйынышат. Оо, пайгамбар! Ушундай абалдагы адамдарга айт: «Калган өмүрүңдө каапырлыгың менен жыргап ал. Ал аз гана убакыт. Чындыгында сен кыяматта дос досту коштогондой тозокко киргендер менен бирге болосуң.

Же болбосо, Аллахка моюн сунуп, түнкү убакыттарды Раббисине сажда кылган, намазда турган абалда өткөргөн, акырет азабынан корккон, Раббисинин ырайымын үмүт кылган адам жакшыбы же кыйналганда гана Аллахка сыйынып, барчылыкта Ага каапырлык кылган жана Аллахка шериктерди кошкон адамбы жакшыбы? Оо, пайгамбар! Аллахты таанып билишкени себептүү аларга милдет болгон нерселерди билгендер менен булардын эч бирин билбегендер тең боло алабы? Чындыгында бул эки топтун айырмачылыгын туура акыл жүгүрткөндөр гана билишет.

Оо, пайгамбар! Мага жана пайгамбарларга ыйман келтирген пенделериме айт: «Раббиңердин буйруктарына баш ийип, тыюуларын таштап Андан корккула! Силерден бул дүйнөдө жакшылык иштерди кылгандар үчүн дүйнө жашоосунда жеңиш, ден-соолук жана байлык сыяктуу жакшылыктар болот. Ал эми акыретте бейиш болот. Аллахтын жери кенен. Андыктан Аллахка сыйынууга тоскоолдук жаратпагандай жер тапканга чейин көчө бергиле! Чындыгында кыямат күнү сабырдууларга берилген сооп-сыйлыктары көптүк жана түрдүүлүк жактан эсепсиз жана ченемсиз болот».

Оо, пайгамбар! Айт: «Аллах мени чын ыкластан Ага гана ибадат кылууга буйруду.

Жана бул үммөттөн мени эң биринчи болуп Ага баш ийип, Аны ээрчигендерден болууга буйруду».

Оо, пайгамбар! Айт: «Эгер мен Аллахка баш ийбестик кылып, Ага моюн сунбасам, анда мага улуу кыямат күндөгү азап жетишинен коркомун».

Оо, пайгамбар! Айт: «Мен чын ыкластан ибадат кылып Аллахка гана сыйынам. Андан башка эч кимге сыйынбайм.

Эй, мушриктер! Силер дагы Андан башка каалаган кудайларга сыйына бергиле (коркутуу максатта айтылган буйрук)». Оо, пайгамбар! Айт: «Чыныгы жоготууга учурагандар – алар өздөрүн жана үй-бүлөсүн зыянга учураткандар. Алар өздөрү гана бейишке киргени себептүү же алар менен бирге тозокко түшкөнү себептүү алардан бөлөк болгону үчүн аларды жолуктурбайт. Мына ушул эч кандай бүдөмүксүз ачык-айкын адашуу эмеспи!

Алар үчүн үстүлөрүндө түтүн, жалын жана ысыктык болот жана астыларында да түтүн, жалын жана ысыктык болот». Мына ушул айтылган азап менен Аллах пенделерин коркутат. Оо, пенделерим! Менин буйруктарыма баш ийип, тыюуларымды таштап Менден корккула!

Ал эми айкелдерге сыйынуудан жана Аллахтан башка бардык сыйынылган нерселерден алыстагандарга жана тообо кылып Аллахка кайткандарга өлгөндө, кабырда жана кыяматта бейиш тууралуу куш кабар айтылат. Оо, пайгамбар! Пенделериме сүйүнчүлө!

Ал эми сөзгө кулак салып, анын жакшы-жаманын айырмалап, пайдасы бар жакшы сөздөрдү ээрчигендерге – мына ушундай сыпаттагы адамдарга Аллах туура жолго карай ийгилик берет, мына ушулар туура акыл жүгүрткөндөр.

Оо, пайгамбар! Кимге каапырлыктан жана адашуудан баш тартпаганы үчүн азап сөзү милдет болсо, сен аны туура жолго салууга жана ийгилик берүүгө эч кандай айла таба албайсың. Оо, пайгамбар! Сен ушундай сыпаттагы адамды тозоктон куткара аласыңбы?

Бирок Раббисинин буйруктарына баш ийип, тыюуларын таштап Андан корккондор үчүн биринин үстүнө бири курулган бийик бөлмөлөр бар, алардын алдыларынан дарыялар агып турат. Бул Аллахтын аларга берген анык убадасы. Аллах убадасын бузбайт.

Силер көрүп билесиңер, Аллах асмандан жамгыр суусун түшүрүп, аны булактарга жана агындарга киргизди. Кийин ал суу аркылуу түркүн түстөгү эгиндерди чыгарды. Кийин ал кургады. Эй, назар салуучу! Сен аны жапжашыл болгондон кийин саргайганын көрөсүң. Анан аны как кургагандан кийин сынма жана майдаланма кылып койду. Чындыгында бул айтылгандарда жүрөгү тирүү адамдар үчүн эскертмелер бар.

Аллах көкүрөгүн Исламга ачып, Өзүнө карай багыттап, Раббиси тараптан көрөгөчтүк берилген адам Аллахты эстебей жүрөгү мерез болуп калган адам менен тең болобу? Алар эч качан тең болушпайт! Туура жолдогулар куткарылат, ал эми Аллахты эстебей жүрөктөрү мерез болуп калгандар кыйроого туш болушат. Мына ошолор акыйкаттан анык адашууда.

Аллах пайгамбары Мухаммадга эң мыкты сөз болгон Куранды түшүрдү. Ал аны чындыкта, көркөмдүктө жана шайкештикте жана карама-каршылыктардын жоктугунда бири-бирине окшош кылып түшүрдү. Анын ичинде көптөгөн окуялар, өкүмдөр, убадалар, коркутуулар, акыйкат жана жалган жолдогу адамдардын сыпаттары тууралуу айтылган. Раббисинен корккондор андагы келген коркутууларды жана эскертүүлөрдү укканда терилери титирейт. Андан соң эгер алар андагы үмүт жараткан нерселерди жана сүйүнчү кабарларды угушса, Аллахты эстеп алардын терилери жана жүрөктөрү тынч алат. Курандагы бул айтылгандар жана анын таасири – Аллах Өзү каалаганды багыттаган туура жолу. Аллах кимди жардамсыз таштаса жана туура жолго ийлигик бербесе, анда аны эч ким туура жолго сала албайт.

Аллах туура жолго салган, дүйнөдө ийгилик берген жана акыретте бейишке киргизген адам менен каапырлык кылып ошол жолдо өлгөн, колу-буту кишенделип тозокко кирген адам тең болобу? Ал жер сүргөн жүзү менен тозоктон коргоно албайт. Каапырлык жана күнөө кылып өздөрүнө зыян бергендерге жемелөө катары айтылат: «Өзүңөр кылган каапырлык менен күнөөлөрдүн азабын таткыла! Бул силердин жазаңар».

Ал мушриктерден мурунку коомдор да жалганга чыгарышкан. Ошондо алар аны сезип тообо кылып даярдык көрүүгө жетишпей тургандай абалда аларга капыстан азап келген.

Ошондо Аллах аларга бул азап менен дүйнө жашоосунда кордукду, шерменделикти жана маскаралыкты таттырды. Ал эми акыретте аларды күткөн азап мындан да катаал, эгер алар муну билишкенде.

Биз Мухаммадга түшүрүлгөн бул Куранда адамдарга жакшылык менен жамандык, акыйкат менен жалган, ыйман менен каапырлык тууралуу түрдүү мисалдарды келтирдик. Биз муну адамдар мисалдардан үлгү алып, акыйкатты иш жүзүндө аткарып, жалганды таштап сабак алат деген үмүттө кылдык.

Биз аны араб тилиндеги Куран кылдык, анда эч кандай бурмалоо, өзгөртүү жана бүдөмүк нерсе жок. Биз муну алар анын буйруктарына ээрчип жана тыюуларын таштап Аллахтан коркушат деген үмүттө кылдык.

Аллах ширк кылган адам менен Ага гана сыйынган адамды салыштырып мисал келтирди. Ыркы келишпеген эки шериктин бир эркек кулу бар, ал бирөөсүн ыраазы кылса, экинчисин ачуулантат. Ошол себептеп ал эмне кыларын билбей башы маң. Ошондой эле бир эркекке тийиштүү бир кул бар, ал ага өзү гана ээлик кылат, ал анын максатын билет. Анын көңүлү тынч, эч кандай кабатырлануу жок. Эми ушул эки эки эркек тең болобу? Аллахка мактоолор болсун! Бирок алардын көпчүлүгү билишпейт. Ошол себептен Аллахка башкаларды шерик кылышат.

Оо, пайгамбар! Акыйкатта сен дагы, алар дагы сөзсүз өлөсүңөр.

Эй, адамдар! Кийин силер кыяматта Раббиңердин алдында талашып-тартышасыңар. Ошондо чынчыл менен жалганчы ачык билинет.

Шериги бар, аялы бар, баласы бар деп Аллахка ылайык келбеген нерсени Ага тийиштүү кылган адамдан да өткөн залым жок. Ошондой эле Аллахтын элчиси алып келген вахийди жалганга чыгарган адамдан да өткөн залым жок. Аллахка каапыр болгондор үчүн тозокто орун жок бекен? Албетте, бар! Чындыгында алар үчүн ал жакта орун да, жай да бар.

Ал эми сөзүндө, иш-аракеттеринде пайгамбарлардан жана башкалардан акыйкатты алып келген, анын чындык экенине ишенген жана анын талаптарына ылайык иш-аракет кылгандар – мына ошолор Раббисинин буйругуна баш ийип, тыюуларынан алыстаган чыныгы такыбалар.

Алар үчүн Раббисинин алдында өздөрү каалагандай түбөлүк ырахаттар бар. Бул Жаратуучусуна жана адамдарга жакшылык кылгандардын сыйлыгы.

Аллах алардын дүйнөдө кылган эң жаман күнөө иштерин өчүрүш үчүн кылды. Анткени алар тообо кылышты, Раббисине кайтышты. Ошондой эле аларга кылган эң жакшы иштеринине соопторду берет.

Аллах пендеси Мухаммадга дин жана дүйнө иштеринде, ошондой эле аны душмандарынан коргоого Өзү жетиштүү эмеспи?! Албетте, Ал ага Өзү жетиштүү! Оо, пайгамбар! Алар наадандыктан жана кем акылдыктан өздөрү Аллах менен катар сыйынышкан кудайлары сага зыян берет деп сени коркутушат. Аллах кимди жардамсыз таштап, туура жолго түшүүгө ийгилик бербесе, анда аны туура жолго салган, ага ийлигик берген эч ким болбойт.

Ал эми Аллах кимге туура жолго түшүүгө ийгилик берсе, анда аны эч ким адаштыра албайт. Аллах эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү жана Ага каапырлык кылып, баш ийбегендерден өч Алуучу эмеспи?! Албетте, Ал Өзү Кудуреттүү, өч Алуучу!

Оо, пайгамбар! Эгерде мушриктерден: «Асмандар менен Жерди ким жараткан?» – деп сурасаң, алар: «Аны Аллах жараткан» – деп гана айтышат. Аларга кудайларынын алсыздыгын жар салып мындай деп айт: «Силер Аллахтан башка сыйынган кудайларыңар тууралуу мага айткылачы, эгер Аллах мага зыян берүүнү кааласа, алар мени андан куткара алышабы?! Же болбосо, Раббим мага Өз алдынан ырайым тартууласа, алар аны менден тосо алышабы?!». Аларга айткын: «Аллахтын Өзү мага жетиштүү! Бүткүл ишимде Ага гана тобокел кыламын. Тобокел кылган адамдар жалгыз Ага гана таянышат».

Оо, пайгамбар! Айткын: «Оо, элим! Силер өзүңөргө жаккандай абалда Аллахка ширк амалыңарды кыла бергиле. А мен болсо Раббим мага буйруган Аны жалгыздоого чакырып, Ага чын ыкластан ибадатымды кыламын. Жакында ар бир жолдун акыбети кандай экенин билесиңер».

Силер жакында кимге бул дүйнөдө кордукка салган азап келерин жана акыретте эч качан бүтпөгөн түбөлүк азап түшөрүн билесиңер.

Оо, пайгамбар! Биз сени адамдарды эскертсиң деп алар үчүн сага Куранды акыйкат менен түшүрдүк. Ким туура жолго түшсө, анда анын туура жолго түшкөнү өзүнө гана пайда. Анын тууралыкка түшкөнү Аллахка эч кандай пайда келтирбейт. Анткени Ал ага муктаж эмес. Ал эми ким адашса, анда ал адашканынын зыянын өзү гана тартат. Анын адашканы Аллахка эч кандай зыян бербейт. Сен аларды туура жолго салууга кепил эмессиң. Сен өзүңө буйрулганды гана аларга жеткирүүгө милдеттүүсүң.

Аллах жандарды ажалы жеткенде алат. Ошондой ажалы келе элек уйкудагы жандарды да алат, өлөт деп өкүм кылынганын кармап калат, ал эми Аллахтын илиминде белгилүү бир мөөнөткө чейин жашайт деп өкүм кылынгандарды коё берет. Чындыгында жанды алууда, коё берүүдө, өлтүрүүдө жана тирилтүүдө – ушундай нерселерди кылган Аллах адамдарды өлгөндөн кийин сурак, сыйлык же жаза үчүн кайра тирилтүүгө кудуреттүү деп ой жүгүрткөн адамдар үчүн далилдер бар.

Мушриктер Аллахтан башка өздөрүнүн айкел кудайлары пайда берет деген үмүттө аларды шапаатчы кылып алышты. Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Алар силер үчүн жана өздөрү үчүн эч нерсеге ээлик кылбаса да, акыл жүгүртө албаса да аларды шапаатчы кылып алдыңарбы?! Алар сүйлөй албаган, укпаган, көрбөгөн, пайда-зыян бере албаган жансыз заттар».

Оо, пайгамбар! Ал мушриктерге айт: «Бүткүл шапаат Аллахка гана таандык. Анын алдында Анын уруксатысыз эч ким шапаат кыла албайт, Өзү ыраазы болгондор гана шапаат кылышат. Асмандардын жана Жердин мүлкү жалгыз Ага гана таандык. Кийин кыяматта сурак бериш үчүн, сыйлык же жаза алыш үчүн жалгыз Ага гана кайтасыңар. Ал силерге иш-аракеттериңердин сыйлыгын же жазасын берет».

Эгерде Аллахтын Өзү гана эскерилсе, анда акыретке жана андагы кайра тирилүүгө, суракка, жаза-сыйлыкка ишенбеген мушриктердин жүрөгү иренжип баштайт. А эгер Аллахтан башка алар сыйынышкан кудайлары эскерилсе, ошол замат кубанып шаттанышат.

Оо, пайгамбар! Айткын: «Оо, Аллах! Асмандар менен Жерди мурда болбогондон көрүнүштө Жаратуучу, кайыпты да, учурду да Билүүчү. Сага булардын эч бири жашыруун эмес. Пенделер дүйнөдө талашып тартышкан нерселерге кыяматта Өзүн гана өкүм чыгарасың. Ошондо чынчыл менен жалганчы, бактылуу менен бактысыз анык болот».

Эгер ширк жана күнөө кылып өзүнө зулум кылгандарга жер бетиндеги бардык байлыктар жана андан бир нече эсе көп байлык таандык болсо, кайра тирилүүдөн кийин көрө турган катуу азаптан кутулуу үчүн байлыктын баарын садага чаап жибермек. Бирок, аларга андай кылууга уруксат берилбейт. Чындап аларда ошончо мүлкү болсо да, баары бир кабыл кылынбайт. Аллах тараптан алар үчүн күтүлбөгөндөй азаптын түрлөрү ачыкка чыгат.

Алар кылган ширк жана күнөөлөрү ачыкка чыгат жана аларга дүйнөдө коркутуу иретинде айтылганда шылдыңдаган азап аларды ороп алат.

Эгерде каапыр адам ооруга же жакырлыкка кабылса, Биз аны куткарышыбыз үчүн дуба кылат. Кийин Биз ага жакшылык кылып ден-соолук же байлык берсек, ал каапыр: «Аллах мага муну татыктуу экенимди билген үчүн гана берди» – дейт. Чынында бул сыноо жана акырындык менен жазалоо болчу. Бирок каапырлардын көпчүлүгү муну билишпейт. Аллах аларга берген жакшылыктар себептүү куру кыялдарга азгырылышат.

Бул сөздү алардан мурунку каапырлар да айтышкан. Бирок аларга тапкан байлыктары, кадыр-барктары эч кандай пайда берген жок.

Кийин алар кылган ширк жана күнөөлөрдүн жазасын өздөрү тартышты. Ширк жана күнөөлөрдү кылып өздөрүнө зулум кылган азыркы адамдар мурункулардай сыяктуу эле кылган күнөөлөрүн жазасын алышат. Алар Аллахтан эч качан кутула алышпайт жана Ага үстөмдүк да кыла алышпайт.

Ал мушриктер сөз кылып жатышабы, Аллах сынаш үчүн Өзү каалаганга ырыскыны кенен кылып берерин, ошондой эле Аллахтын тагдырына ким сабыр кыларын же кыжырданарын билиш үчүн Өзү каалаганга ырыскысын тарытарын билишпейби?! Чындыгында бул айтылган ырыскынын кенендиги, тарлыгы сыяктуу нерселерде – ыймандуу адамдар үчүн Аллахтын башкаруусун билдирген аят-белгилер бар. Анткени мына ошолор аят-белгилерден пайда алышат. Ал эми каапырлар болсо аларды элес алышпайт жана алардан жүз бурушат.

Оо, пайгамбар! Аллахка ширк кылып жана күнөөлөрдү кылып чектен чыккан пенделериме айт: «Аллахтын ырайымынан жана күнөөлөрүңөрдү кечирүүсүнөн үмүт үзбөгүлө! Чындыгында Аллах тообо кылгандардын бардык күнөөлөрүн кечирет. Чындыгында Ал тообо кылуучулардын күнөөлөрүн Кечирүүчү, аларга Ырайымдуу».

Тообо жана жакшы иштерди кылуу менен Раббиңерге кайткыла жана силерге кыяматтагы азап келишинен мурун Ага ээрчигиле! Болбосо кийин кудайларыңардан жана үй-бүлөңөрдөн силерди азаптан куткарып жардам берген эч кимди таппайсыңар.

Жана Раббиңер Өз элчисине түшүргөн эң сонун Куранды ээрчигиле жана силер тообо кылып даярдык көрө электе сездирбестен, күтүүсүз азап келгенге чейин анын буйруктарын аткаргыла жана тыйгандарын таштагыла.

Силер кыяматта катуу өкүнүчтөн: «Аттиң ай, мен каапырлык жана күнөөлөр себептүү Аллахтын акысына көңүл кош караганым үчүн, ыймандууларды жана Аллахка моюн сунгандарды шылдыңдаганым үчүн мени өкүнүч басты!» – деп айтып калбашыңар үчүн муну аткаргыла.

Же болбосо ал тагдырды бетине кармап: «Эгер Аллах мага ийгилик бергенде мен дагы такыбалардан болмокмун, Анын буйруктарын аткармакмын, тыйгандарын таштамакмын» – деп айтат.

Же болбосо ал азапты өз көзү менен көргөндө: «Эгер мен дүйнөгө кайра кайтсам, мен Аллахка тообо кылмакмын, жакшылык иштерди кылган адамдардын катарында болмокмун» – деп айтат.

Сен туура жолду кыялданып ойлогондой болбойт! Сага Менин аят-белгилерим келгенде сен аны жалганга чыгаргансың, текеберлик кылгансың жана Аллахка, Анын аяттарына жана пайгамбарларына каапырлык кылгансың.

Аллахтын шериги бар, баласы бар деп Ага жалган жалаа жапкандардын жүздөрү кыяматта карарып кеткенин көрөсүң. Бул алардын бактысыз экендигинин белгиси. Аллахка жана Анын пайгамбарларына ыйман келтирүүгө текеберлик кылгандар үчүн тозокто орун жок бекен?! Албетте, алар үчүн орундар бар!

Раббисинин буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккондорду Аллах ийгилик жайы болгон бейишке киргизип азаптан сактайт. Аларга азап тийбейт жана алар дүйнөдө өткөрүп жиберген жыргалчылыктарга эч качан кайгырышпайт.

Аллах бүткүл нерселердин Жаратуучусу, Андан башка Жаратуучу жок. Ал бардык нерсени Сактоочу. Ал иштерди башкарат жана аны Өзү каалагандай жолго салат.

Асмандар менен Жердеги жакшылык казыналарынын ачкычтары жалгыз Ага гана таандык. Ал аны Өзү каалаганга берет, Өзү каалагандан тыйып коёт. Аллахтын аяттарына каапырлык кылгандар – мына ошолор жоготууга учурагандар. Анткени алар дүйнө жашоосунда ыймандан куру калышты жана акыретте түбөлүк тозокко киришти.

Оо, пайгамбар! Сени өздөрүнүн кудайларына сыйынууга азгырып жаткан мушриктерге айт: «Эй, Раббисине наадандык кылгандар! Силер мени Аллахтан башкага сыйынууга буйруп жатасыңарбы?! Жалгыз Аллахтан башка эч ким сыйынууга татыктуу эмес. Мен Андан башкага сыйынбайм».

Оо, пайгамбар! Аллах сага жана сенден мурунку пайгамбарларга: «Эгерде сен Аллах менен катар башкага сыйынсаң, жакшы иштериңдин сооптору жок болуп кетет жана бул дүйнөдө диниңден куру калган, акыретте азапка туш болгон жоготууга учурагандардан болосуң» – деп вахий кылган.

Жалгыз Аллахтын Өзүнө гана сыйын, Ага эч кимди шерик кылба жана сага кылган жакшылыктары үчүн шүгүр кылгандар менен бирге бол!

Мушриктер Аллахка алсыз макулуктарды шерик кылып, Аны талаптагыдай улукташкан жок. Жана алар Аллахтын кудуреттүүлүгүнө көңүл бурушкан жок, Анын кудуреттүүлүгүнүн белгилеринен – жер бетиндеги тоолор, бак-дарактар, дарыялар, деңиздер кыямат күнү Анын чеңгелинде болот жана жети кабат асмандын баарысы Оң Колунда түрмөктөлгөн болот.

Ал күнү Сур кернейди тартууга жоопкер периште аны үйлөйт. Ошондо асмандар менен жердеги бардык жандуулар өлөт. Андан соң кайра тирилтүү үчүн Сурду экинчи жолу үйлөйт. Ошол замат бардык тирүү жан Аллах эми аларды эмне кылар экен деп күтүп туруп калышат.

Пенделердин ортосунда өкүм кылыш үчүн Рабби пайда болгондо Жер жаркырады, адамдардын иш-аракеттери жазылган баракчалар таркатылды, пайгамбарларды алып келишти, ошондой эле пайгамбарлар өз коомдоруна күбө болушу үчүн Мухаммад пайгамбардын үммөтүн да алып келишти. Аллах алардын баарына адилеттик менен өкүм кылды. Ал күнү аларга зулумдук кылынбайт, эч бир адамдын күнөөсү көбөйтүлбөйт жана жакшылыктары азайтылбайт.

Аллах ар бир жандын кылган жакшылык же жамандык иштеринин жаза-сыйлыгын толук берет. Аллах алардын кылып жаткан иштерин билет. Алардын кылган жакшылык, жамандык иштеринин эч бири Ага жашыруун эмес. Ал күн келгенде алар кылган иштеринин сыйлыгын же жазасын алышат.

Периштелер Аллахка каапырлык кылгандарды топ-тобу менен кордогон абалда тозокко алып келишет. Качан алар тозокко келгенде ага сакчылык кылган периштелер анын эшиктерин ачышат жана аларды жемелелеген абалда: «Силерге Раббиңер тараптан түшкөн аяттарды окуп берген, кыямат күндөгү катуу азаптар болгон жолугушуу тууралуу коркутуп эскерткен, өзүңөрдөн болгон пайгамбарлар келген жок беле?» – деп тосуп алышат. Каапырлык кылгандар моюндарына алып: «Ооба, ошонун баарысы болгон. Бирок азап сөзү каапырлардын башына түшөрү милдет экен. Биз каапырлардан болчубуз» – деп айтышат.

Аларды кордош үчүн жана Аллахтын мээриминен жана тозоктон чыгууга үмүтсүз кылыш үчүн аларга айтылат: «Силер түбөлүк кала турган тозоктун эшиктеринен киргиле! Акыйкатка текеберлик кылгандардын жайы кандай жаман!».

Ал эми Раббисинин буйруктарын аткарып, Анын тыйгандарын таштап Андан корккон ыймандууларды периштелер сыпайылык, сый-урмат менен топ-топ кылып бейишке алып келишет. Качан алар бейишке келгенде анын эшиктери ачылат. Жана ага сакчылык кылган периштелер аларга: «Силерге жакпаган бардык нерселерден жана бүткүл жамандыктардан саламаттык болсун! Жүрөгүңөр да, ишиңер да таза болду. Эми силер түбөлүк кала турган бейишке киргиле!» – деп айтышат.

Ыймандуулар бейишке киргенде: «Пайгамбарлардын тили менен бизге берген убадасын аткарган Аллахка мактоолор болсун! Ал бизди бейишке киргизем, бейиш жерине мураскор кылам деп убада кылган. Эми биз анын каалаган жеринен орун алабыз. Раббисинин Жүзүн каалап жакшылык иштерди кылгандардын сыйлыгы кандай сонун!» – деп айтышат.

Бул улуу күндө периштелер Аллахты каапырлардын айткан Ага ылайыксыз сөздөрүнөн аруулап, Аршты тегеректеп турушат жана Аллах бардык макулуктардын ортосунда адилеттик менен өкүм кылат. Каалаганын урматтайт, каалаганын азаптайт. Жана айтылат: «Ыймандууларга ырайымдуулук менен, каапырларга азап менен өкүм кылган бүткүл макулуктардын Раббиси Аллахка мактоолор болсун!».

Хаа-миим. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Курандын баарын үстөм келүүчү Кудуреттүү, пенделеринин пайдасын Билүүчү Аллах тарабынан элчиси Мухаммадка түшүүсү.

Ал күнөөкөрлөрдүн күнөөлөрүн Кечирүүчү, тообо кылган пенделеринин тооболорун кабыл кылуучу, күнөөлөрүнө тообо кылбагандарды катуу жазалоочу, жакшылык жана айкөлдүк Ээси. Жалгыз Өзү гана сыйынууга татыктуу жана кыяматта пенделердин баарысы жалгыз Ага гана кайтып барышат. Ошондо аларга татыктуу болгон жазасын же сыйлыгын берет.

Аллахтын жалгыздыгына жана пайгамбарлардын чынчылдыгына далил болгон аят-белгилерге акылы бузук каапырлар гана каршы чыгып талашышат. Алар үчүн кайгырба жана аларга берилген кенен ырыскыга, жыргалчылыктарга азгырылба! Аларга мөөнөттүн берилиши – бул аларды акырындык менен жазалоо жана аларга карата колдонулган айлакерлик.

Алардан мурун Нухтун эли жалганга чыгарышты, Нухтун коомунан кийин жамааттар жалганга чыгарышкан, Аад жана Самуд коомдору, Луттун коому, Мадиян ээлери жалганга чыгарышты, ошондой эле Фараон да жалганга чыгарды. Ар бир коом аларга келген пайгамбарды кармап өлтүрүүнү көздөштү. Акыйкатты жок кылуу үчүн жалганды айтып талашып-тартышты. Ошондо Мен ошол коомдордун баарысын кармадым. Менин аларды жазалоом кандай болду деп ойлойсуң. Өтө катаал жаза болду.

Оо, пайгамбар! Аллах ал жалганчы коомдордун жок болушун өкүм кылган сыяктуу, аларга Раббиңдин каапырлык кылгандар тозок адамдары деген сөзү милдет болду.

Оо, пайгамбар! Раббиңдин Аршын көтөргөн жана анын айланасында турган периштелер Раббисин Ага ылайык келбеген нерселерден аруулашат, ага ыйман келтиришет жана Аллахка ыйман келтиргендерге кечирим тилеп дуба кылышат: «Раббибиз! Сенин илимиң жана ырайымың бүткүл нерсени камтып турат. Күнөөлөрүнө тообо кылгандарды, диниңди ээрчигендерди кечир жана аларды тозокко тийгизбей сакта!».

Периштелер айтышат: «Раббибиз! Ыймандууларды Өзүң киргизем деп убада кылган бейишке киргиз жана алар менен бирге жакшы иштерди кылган ата-бабаларын, жубайларын жана бала-чакаларын киргиз. Чындыгында Сен эч кимге жеңилбеген Кудуреттүүсүң, тагдыр кылууда жана башкарууда Даанышмансың.

Аларды кылган иштеринин жамандыгынан сакта, амалдары үчүн аларды азаптаба. Кыяматта кимди кылган жаман иштеринин жазасынан сактасаң, демек ага ырайым кылган болосуң. Бул азаптан сактоо жана бейишке кирүү аркылуу ырайымга жетүү мына ушул теңдешсиз улуу жеңиш.

Аллахка жана Анын элчилерине каапырлык кылгандар кыяматта тозокко киргенде өздөрүн жек көрүп, каргыш айтып мындай деп чакырык салышат: «Аллахтын силерге болгон жек көрүүсү – өзүңөрдү жек көргөндөн да күчтүү. Анткени дүйнөдө силерди Аллахка ыйман келтирүүгө чакырганда Ага каапырлык кылдыңар, Аны менен катар башкаларды кудай туттуңар».

Каапырларга тообо кылуу жана моюнга алуу пайда бербеген кезде алар күнөөлөрүн моюндарына алып мындай деп айтышты: «Раббибиз! Сен бизди жок кезибизде эки жолу өлтүрүп, кайра жараттың. Кийин ошол жаратуудан кийин бизди кайра өлтүрдүң. Жана бизди кайра тирилтүү менен жоктон бар кылып эки жолу тирилттиң. Биз кылган күнөөлөрүбүздү мойнубузга алабыз. Биз үчүн тозоктон чыгуунун жолу барбы, биз жашоого кайра кайтып, жакшы иштерди кылалы, ошондо Сен бизден ыраазы болосуң?!».

Силерге берилген азаптын себеби – силерди Аллахка эч кимди шерик кылбастан, Ага гана сыйынууга чакырганда, Ага каапырлык кылдыңар, Ага шериктерди коштуңар. Эгерде Аллах менен катар кайсы бир шерикке сыйынган болсо, ага ишендиңер. Өкүм кылуу жалгыз Аллахтын Өзүнө гана таандык. Ал Өз Заты, кудурети, үстөмдүгү менен Бийик, бүткүл нерседен жогору болгон Улук.

Аллах силерге Өзүнүн кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын билдириш үчүн мейкиндикте жана өзүңөрдө аят-белгилерди көргөзөт. Ошондой эле өсүмдүктөр жана эгинзарлар сыяктуу ырыскыңарга себеп болуш үчүн асмандан жамгыр суусун түшүрдү. Аллахтын аят-белгилеринен Ага чын ыкластан тообо кылып кайткан адамдар гана сабак алышат.

Оо, ыймандуулар! Каапырлар жаман көрүп, кыжырланса да Аллахка ширк кылбастан, Ага чын ыкластан баш ийип жана дуба кылып жалбаргыла.

Ал – адамдардын Ага чын ыкластан дуба кылып кайрылуусуна жана баш ийүүсүнө татыктуу. Ал бүткүл макулуктардан даражасы Бийик жана улуу Арштын Ээси. Ал пенделерин жандантуу үчүн жана алар башкаларды жандандыруулары үчүн, ошондой эле абалкылар менен акыркылар чогулган кыямат күнүнөн адамдарды коркутуш үчүн пенделеринен Өзү каалаганына вахий түшүрөт.

Ал күнү алар ачык түрдө бир жерге чогулушат. Аллахка алардын эч бир нерсеси жашыруун болбойт, өздөрү да, иштери да, сыйлык-жазалары да жашыруун болбойт. Ал: «Бүгүн бийлик кимге таандык?» – деп сурайт. Ошондо анын бир гана жообу болот: «Бийлик Өз Затында, сыпаттарында жана иш-аракеттеринде Жалгыз болгон жана бүткүл нерсеге үстөмдүк кылган, бүткүл нерселер Ага гана баш ийген Каардуу Аллахка гана таандык».

Ал күнү ар бир жан кылган ишине жараша жазасын алат, жакшылык болсо жакшылык, жамандык болсо жамандык. Ал күнү эч кандай зулумдук болбойт. Анткени өкүм кылуу адилеттүү Аллах. Чындыгында Аллах пенделерин толук билгени себептүү аларды тездик менен суракка алуучу.

Оо, пайгамбар! Аларды кыямат күнү менен коркут. Ал жакындап калган кыямат келет, ал эми келери күтүлгөн ар бир нерсе жакын. Ал күндө жүрөктөр катуу коркунучтан улам адамдардын алкымына тыгылып, Ырайымдуу алардын арасынан уруксат бергендери гана сүйлөй алышат. Ширк жана күнөө кылып өздөрүнө зыян берген залымдар үчүн эч кандай дос, жакын жана ага өз эрки менен шапаат кылуучу болбойт.

Аллах адамдардын байкатпай тиктеген кыянат көз карашын да билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Аллах адилеттик менен өкүм кылат. Эч кимге кылган жакшылыктары кемитилип же күнөөлөрү көбөйтүлүп зулумдук кылынбайт. Ал эми мушриктер сыйынган Аллахтан башка кудайлары эч нерсени өкүм кыла алышпайт. Анткени алар эч бир нерсеге ээ эмес. Чындыгында Аллах пенделеринин сөздөрүн Угуучу, алардын ниеттерин жана иштерин Көрүүчү. Жакында ал үчүн аларга сыйлыгын же жазасын берет.

Мушриктер жер бетин кезип, алардан мурунку жалганчы коомдордун акыбети кандай болгонун ойлонуп көрүшпөйбү? Алардын акыбети жамандык менен бүткөн. Ал коомдор булардан кыйла күчтүү болушкан жана булар калтырбагандай имараттарды калтырышкан. Аллах аларды күнөөлөрү себептүү жок кылды. Аларды Аллахтын жазасынан эч бир нерсе коргоп кала алган жок.

Алардын башына түшкөн ал азаптын себеби – аларга Аллах тараптан ачык-айкын далилдер менен пайгамбарлар келишкен, бирок алар Аллахка каапырлык кылышты жана пайгамбарларын жалганга чыгарышты. Алардын ошончолук күчтүүлүгүнө карабастан, Аллах аларды кармап туруп жок кылды. Чындыгында Ал каапырлык кылгандарга жана пайгамбарларын жалганга чыгаргандарга Кубаттуу жана жазасы катаал.

Биз Мусаны ачык аят-белгилерибиз менен, кескин далилдерибиз менен жибердик.

Аны Фараонго, анын вазири Хаманга жана Карунга жибердик. Алар: «Муса сыйкырчы жана пайгамбармын деп айтып жаткан сөзүндө жалганчы» – дешти.

Качан Муса аларга өзүнүн чынчылдыгын билдирген далил менен келгенде Фараон: «Муну менен бирге ыйман келтиргендин балдарын өлтүргүлө, алар үчүн кордук катары аялдарын тирүү калтыргыла» – деди. Каапырлардын ыймандуулардын санын азайткыла деп буйруп айла-амал кылышканы эч нерсеге жарабайт, таасири да болбойт.

Фараон айтты: «Мени тоспогула, мен Мусаны өзүм жазалап өлтүрөм. Эми ал Раббисине сакта деп жалбарсын. Бирок мен анын жалбарганына карабайм. Менин коркконум – ал силердин тутунган диниңерди өзгөртүп жиберет же жер бетинде өлтүрүү, талкалоо сыяктуу бузукулуктар жайылат».

Качан Муса Фараондун аны коркутканын билгенде мындай деди: «Мен өзүмдүн Раббимден жана силердин Раббиңерден акыйкатка жана ага ишенүүгө текеберлик кылган, кыямат күнүндөгү сурак жана жазага ыйман келтирбеген адамдардан коргоосун сураймын».

Ошондо Фараондун туугандарынан болгон, адамдардан ыйманын жашырып жүргөн бир киши алардын Мусаны өлтүрөбүз деген ойлорун четке кагып мындай деди: «Силер эч кандай күнөөсү болбогон, Раббим – Аллах дегени үчүн эле адамды өлтүрө бересиңерби?! Ал силерге Аллах тараптан келген элчимин деген сөзүнүн чындык экендигин тастыктаган далилдерди алып келди го?! Эгерде ал жалган айткан болсо, анда жалганынын зыяны өзүнө тиет. А эгер айткан сөзү чын болсо, анда ал силерге убада кылып жаткан кээ бир азаптар көп өтпөй өз башыңарга түшүп жүрбөсүн. Чындыгында Аллах Анын чектеринен чыккандарды, Ага жана пайгамбарларына жалаа жапкандарды акыйкат жолго салбайт.

Оо, элим! Мисир жериндеги үстөм бийлик силердин гана колуңарда. Эгер Мусаны өлтүргөн үчүн бизге Аллахтын азабы келсе, бизди андан ким куткарат?». Фараон айтты: «Менин оюм – чечүүчү ой, менин өкүмүм – чечүүчү өкүм. Менин оюм – жамандыкты жана бузукулукту тосуш үчүн Мусаны өлтүрүш керек. Мен силерди туура нерсеге гана багыттайм».

Ыйман келтирген адам элине наасат кылып айтты: «Эгерде силер зулумдук, канкордук кылып Мусаны өлтүрчү болсоңор, анда мен силердин башыңарга мурункулар сыяктуу жамаат-жамаат болуп пайгамбарларына каршы биригишип, кийин Аллах аларды жок кылгандай азап келүүсүнөн коркомун.

Нух коому, Аад жана Самуд, ошондой эле алардан кийинки келгендер сыяктуу каапырлык кылгандарды жана пайгамбарларды жалганга чыгаргандарды – каапырлыктары жана пайгамбарларды жалганга чыгарышканы үчүн Аллах аларды жок кылды. Аллах пенделерине зулумдукту каалабайт. Ал аларга өздөрүнө ылайык жаза берип, күнөөлөрү үчүн гана азаптайт.

Оо, элим! Чындыгында мен силер үчүн кыямат күнүнөн коркомун. Ал күнү адамдар туугандыгы же кадыр-барктуулугу ошондой коркунучтуу абалда аларга жардам берет деген ойдо бири-бирин атап чакырышат.

Силер ал күнү тозоктон артыңарды карабай жандалбастап качасыңар. Силерди Аллахтын азабынан коргоп кала тургандай эч бир нерсе болбойт. Аллах кимди жардамсыз таштап, ыйман келтирүүгө ийгилик бербесе, анда аны эч ким туура жолго сала албайт. Анткени туура жолго ийгилик берүү Аллахтын гана колунда.

Мусага чейин Юсуф да силерге Аллахтын жалгыздыгына ачык далилдерди алып келген. Силер болсо ал алып келген нерсеге шектенип, жалганга чыгардыңар. Качан ал өлгөндө шек-күмөн кылууңар күч алып: «Аллах андан кийин пайгамбар жибербейт» – дедиңер. Силердин акыйкаттан адашканыңар сыяктуу Аллах бардык чектен чыккандарды, Анын жалгыздыгына шектенгендерди адаштырат.

Аллахтын аят-белгилерин жокко чыгаруу үчүн далилсиз талашып-тартышкандардын бул кылганы – Аллахтын алдында, Ага жана пайгамбарларга ыйман келтиргендердин алдында ушунчалык жек көрүндү иш. Биздин аят-белгилерибизди жокко чыгаруу максатта талашып-тартышкандын жүрөктөрүнө Аллах мөөр баскан сыяктуу акыйкатка текеберлик кылгандардын да жүрөктөрүнө мөөр басты. Ал аларды тууралыкка багыттабайт жана жакшылыкка жол көргөзбөйт.

Фараон вазири Хаманга айтты: «Эй, Хаман! Мага бийик имарат курчу, мен жолдорго жетсем дейм.

Балким асмандарга жеткирген жолдорго жетсем, Мусанын чыныгы сыйынууга татыктуу деген кудайын көрөт элем. Бирок мен Мусанын айтып жаткан сөздөрүн жалган деп ойлойм». Качан Фараон Хамандан ошону талап кылганда анын кылган ишинин жамандыгы ага кооз көргөзүлдү жана акыйкат жолдон чыгып, адашуу жолуна түштү. Фараондун жалганды үстөм кылам, Муса алып келген акыйкатты жокко чыгарам деген айла-амалы жокко учурады. Анткени анын акыбети – ишинин оңунан чыкпашына, аракетинин жокко учурашына жана эч качан бүтпөгөн бактысыздыкка алып барат.

Фараондун туугандарынан болгон ыймандуу адам өз коомуна насаат кылып, аларды акыйкат жолго багыттап мындай деп айтты: «Оо, элим! Мени ээрчигиле, мен силерге туура жолду жана акыйкатка карай багытты көргөзөм.

Оо, элим! Чындыгында бул дүйнө жашоосу убактылуу гана ырахат. Андыктан ал силерди убактылуу ырахаттар менен алдап койбосун. Ал эми акырет жайы – эч качан түгөнбөгөн жыргалчылыктарга толгон, түбөлүк кала турган жай. Аллахка моюн сунуу менен ага жетүүгө аракет кылгыла жана акырет иштерин таштап, дүйнө жашоосу менен гана алек болуудан сак болгула.

Кимде-ким күнөө иш кылса, анда ал ошол ишине жараша гана жазасын алат, ага ашыкча жаза берилбейт. Ал эми эркек болобу же аял болобу, Аллахка жана пайгамбарларга ыйман келтирип, Анын жүзүн каалап жакшылык иш кылса, анда ушундай асыл сыпаттарга ээ болгон адамдар кыямат күнү бейишке киришет. Ал жайда Аллах аларга Өзү даярдап койгон мөмө-жемиштерден жана түгөнбөгөн түбөлүк жыргалчылыктардан эсепсиз ырыскы кылып берет.

Оо, элим! Мен силерди бул дүйнөдө жана акыретте Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылып кыйроодон аман калууга чыкырып жатсам, анда эмнеге силер мени Аллахка каапырлык кылууга, Ага баш ийбестикке үндөп тозокко кирүүгө чакырып жатасыңар?!

Силер мени Аллахка каапыр болуп, Аны менен катар сыйынууга туура келер-келбестигин билбестен туруп Андан башкага сыйынат деген үмүттө мени жалганыңарга чакырып жатасыңар. А мен болсо силерди жеңилбес Кудуреттүү, пенделерине чексиз Кечиримдүү Аллахка ыйман келтирүүгө чакырып жатам.

Акыйкатта силер мени ыйман келтирүүгө жана моюн сунууга чакырып жаткан кудайыңар бул дүйнөдө жана акыретте бир да жолу дуба кылынууга татыктуу эмес, ал дуба кылгандарга жооп да бере албайт. Жана баарыбыз Аллахтын Өзүнө кайтып барабыз, ал эми каапырлыкта, жана күнөө кылууда чектен чыккандар – мына ошолор кыямат күнү тозокко түшө турган адамдар».

Алар анын насаатын кабылдашкан жок. Ошондо ал айтты: «Менин силерге айткан насаатымды кийин эстейсиңер, кабыл албай койгонуңарга катуу өкүнөсүңөр. Мен бүткүл ишимди Аллахка гана тапшырам. Чындыгында пенделердин кылган иштеринин эч бири Аллахка жашыруун эмес».

Алар аны өлтүрөбүз дешкенде Аллах аны алардын айла-амалдарынан сактап калды. Ал эми Фараондун үй-бүлөсүн сууга чөктүрүү азабы ороп алды. Аллах аны жана бардык аскерин бул дүйнөдө сууга чөктүрдү.

Алар өлгөндөн кийин эртең менен жана кечинде алардын кабырларында тозок оту көргөзүлүп турат. Ал эми кыямат күнү айтылат: «Фараонду ээрчигендерди катуу жана катаал азапка киргизгиле! Анткени алар каапырлык кылышты, жалганга чыгарышты жана Аллахтын жолунан тосушту».

Оо, пайгамбар! Эстечи, тозокко түшкөндөрдөн болгон ээрчигендер жана ээрчиткендер өз ара талашып-тартышышат. Ошондо ээрчиген алсыздар аларды ээрчиткен текебер жол башчыларына айтышат: «Чындыгында биз дүйнөдө адашууда силерди ээрчигенбиз. Эми силер бизди Аллахтын азабынан бир аз болсо да арылта аласыңарбы?».

Ээрчиткен тебекер жол башчылары айтышты: «Чындыгында ээрчиткендерибиз да, ээрчигендерибиз да тозоктобуз. Арабыздан эч ким башканын азабын көтөрбөйт. Чындыгында Аллах пенделеринин ортосунда өкүм кылып, алардын ар бирине тытыктуу болгон азапты берди».

Тозокто азапталып жаткандардын арасынан ээрчигендери да, ээрчиткендери да тозоктон чыгуудан жана дүйнө жашоосуна кайтып тообо кылуудан үмүт үзүшкөндө тозоктун сакчы периштелерине айтышты: «Раббиңерден биздеги түбөлүк азапты бир күнгө болсо да жеңилдетсин деп жалбарып сурагылачы».

Тозок сакчылары каапырларга: «Силерге пайгамбарларыңар ачык-айкын далилдер менен келген жок беле?» – деп сурашканда каапырлар айтышты: «Ооба, алар бизге ачык-айкын далилдер менен келишкен». Сакчылар аларды шылдыңдап: «Анда өзүңөр жалбаргыла! Биз каапырларга ортомчу боло албайбыз. Каапырлардын жалынып-жалбаргандары алардын каапырлыгы себептүү кабыл кылынбастан текке кетет» – деп айтышты.

Чындыгында Биз пайгамбарларды жана бул дүйнөдө Аллахка жана Анын элчилерине ыйман келтиргендерди далилдерин үстөм кылып, аларды душмандарына каршы колдоп жардам беребиз. Ошондой эле аларга колдоо көргөзүп, аларды бейишке киргизебиз, душмандарын бул дүйнөдө жазалайбыз жана акыретте аларга пайгамбарларды, периштелерди жана ыймандууларды дааваттын жеткенине жана алардын жалганга чыгаргандарына күбө кылып тозокко киргизебиз.

Ал күндө каапырлык жана күнөө кылып өздөрүнө зулумдук кылгандарга ал тууралуу шылтоолору пайда бербейт. Алар ал күнү Аллахтын ырайымынан кууп салынат жана акыретте алар үчүн жан кыйнаган азапка туш кылуучу эң жаман жай бар.

Биз Мусага Исраил урпактарын акыйкатка багыттаган илимди бердик жана Тооратты муундан-муунга мурас болуп өткөн китеп кылып койдук.

Ал акыйкат жолго карай багыт жана туура акыл жүгүрткөндөр үчүн эскертме.

Оо, пайгамбар! Элиңдин сени жалганга чыгарганына жана алардын зыяндарына сабыр кыл! Чындыгында Аллахтын сени колдойм жана жеңишке жеткирем деген убадасы шек-күмөнсүз чындык. Ошондой эле күнөөң үчүн кечирим сура жана эртең менен жана кечинде Раббиңе мактоолорду айтып аруула!

Аллахтын аят-белгилерин эч дайын-далилсиз эле жокко чыгарууга аракет кылып талашып-тартышкандардын мындай ишке баруусуна, алардын бой көтөрүүсү жана акыйкатты моюндабаган текеберлиги түртүп жатат. Алар бой көтөрүү менен көздөгөнүнө жете албайт. О, пайгамбар! Аллахтан коргоо сурагын! Чынында, Ал пенделеринин сөздөрүн Угуучу, иш-аракеттерин Көрүүчү. Амалдардын эч бири Ага билинбей калбайт, жана ошол амалына жараша аларга сыйын же жазасын берет.

Акыйкатта эбегейсиз чоң жана кең болгон асмандар менен жерди жаратуу – адамдарды жараткандан да улуу нерсе. Ал экөөсүнүн улуулугуна карабастан аларды жараткан Аллах – өлүктөрдү да кабырларынан сурак жана жаза-сыйлык үчүн кайрадан тирилтүүгө кудуреттүү. Бирок адамдардын көпчүлүгү билишпейт, сабак алышпайт жана муну айкындыгына карабастан кайра тирилүүгө далил кылышпайт.

Көзү көргөн адам менен көрбөгөн адам тең эмес. Ошондой эле Аллахка ыйман келтирип, пайгамбарлардын чынчылдыгын тастыктап, жакшылык иштерди кылгандар менен бузуку ишеним жана күнөөлөр себептүү жамандык иштерди кылгандар тең эмес. Силер өтө аз гана үлгү аласыңар. Эгер силер үлгү алганыңарда, анда бул эки топтун айырмасын билмексиңер, Аллахтын ыраазылыгын көздөп ыйман келтиргендерден жана жакшылык иштерди кылгандардан болууга жанталашмаксыңар.

Чындыгында Аллах сурак жана жаза-сыйлык үчүн өлүктөрдү кайра тирилткен Саат сөзсүз келет. Бирок көпчүлүк адамдар анын келишине ишенишпейт. Ошондуктан ага даярдык көрүшпөйт.

Эй, адамдар! Раббиңер айтты: «Жалгыз Мага сыйынгыла жана Менден сурагыла, Мен силердин дубаңарга жооп берем, силерди кечирем жана ырайым кылам. Чындыгында Мага гана сыйынбастан текеберлик кылгандар кыяматта кор болгон абалда тозокко киришет».

Аллах силер эс алууңар үчүн түндү караңгы кылып койду жана тиричилик кылууңар үчүн күндүздү жарык кылып койду. Чындыгында Аллах адамдарга жалпы жана жеке жакшылыктарды берген улуу артыкчылык Ээси. Бирок адамдардын көпчүлүгү Аллахтын аларга берген жакшылыктарына шүгүр кылышпайт.

Силерге жакшылыктарды берген ушул Аллах – Ал бүткүл нерселердин Жаратуучусу, Андан башка Жаратуучу жок, Ал Өзү гана сыйынууга татыктуу. Анан кандайча силер Аллахка сыйынбастан туруп, кайдагы бир пайда да, зыян да бере албаган башка нерселерге сыйынып жатасыңар?!

Ал аларды Аллахка ыйман келтирип, жалгыз Ага сыйынуудан бурганы сымал, Аллахтын жалгыздыгын билдирген аят-белгилерди четке каккандарды да бардык жерде, бардык учурда андан буруп коёт, аларды акыйкатка багыттабайт жана тууралыкка ийгилик бербейт.

Оо, адамдар! Аллах силерге жерди жайланышууга ыңгайлуу жай кылып койду жана үстүңөрдөгү асманды урап кетпей тургандай бекем кылып куруп койду. Ошондой эле силерди энеңердин курсагында эң сонун келбетте жаратты. Силерге тамак-аштын адалын жана тазасын ырыскы кылды. Силерге ушундай жакшылыктарды берген – Раббиңер Аллах. Бүткүл макулуктардын Раббиси Аллах ыйык болду. Алардын Андан башка Раббиси жок.

Ал түбөлүк Тирүү, эч качан өлбөйт. Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Андыктан Анын гана Жүзүн каалап, Ага сыйынып жана сурап дуба кылгыла! Ага макулуктарды теңеп ширк кылбагыла! Макулуктардын Раббиси Аллахка мактоолор болсун!

Оо, пайгамбар! Айткын: «Мага кудайларыңарга сыйынуунун жалган экендигине ачык-айкын далилдер келген кезде Аллах мени силер Аны менен катар сыйынган, пайда да зыян да бере албаган айкелдериңерге сыйынуумду тыйды жана жалгыз Ага гана сыйынып моюн сунуумду буйруду. Ал бүткүл макулуктардын Раббиси, алардын Андан башка Раббиси жок.

Ал силердин түпкү атаңар Адамды топурактан жаратты. Андан кийин силерди бел суудан, андан соң уюган кандан жаратып, кийин силерди кичинекей ымыркай кылып энеңердин курсагынан чыгарды. Андан соң денеңер күчкө толгон куракка жеттиңер, кийин чоңоюп отуруп карылык куракка келдиңер, араңардан кээ бирлер ага жетпей өлгөндөр болот. Ошондой эле Аллахтын илиминде белгилүү мөөнөткө чейин жеттиңер, андан кемиген да жок, ага кошулган да жок. Балким силер Аллахтын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын билдирген ушул далилдерден пайда аларсыңар.

Тирилтүү да, өлтүрүү да Анын гана колунда. Эгерде Ал бир ишке өкүм кылса, анда ал ишке «бол!» деп гана айтат, ал ошол замат ишке ашат.

Оо, пайгамбар! Аллахтын аят-белгилеринин ачык-айкындыгына карабастан аларды жалган деп талашып-тартышкандарды карабайсыңбы?! Алардын ачык келген акыйкаттан жүз бурган абалдарына таң каласың!

Алар Куранды жана пайгамбарларыбызга жиберген акыйкатты жалганга чыгарышты. Жакында ал жалганчылар жалгандын акыбети кандай болорун билишет, анын арты жаман экенин көрүшөт.

Алар анын акыбетин моюндары кишенделгенде, буттары чынжырланганда жана азап периштелери сүйрөгөндө билишет.

Аларды буркулдап кайнаган ысык сууга сүйрөшөт. Кийин тозокто күйүшөт.

Кийин аларга жеме катары мындай деп айтылат: «Силер шерик кылып сыйынган жалган кудайларыңар кайда?

Пайда да, зыян да бере албаган Аллахтан башка айкелдериңер?». Каапырлар айтышты: «Алар бизге көрүнбөй жок болуп кетишти. Биз дүйнөдө сыйынууга татыктуу деп эч кимге сыйынган эмеспиз». Аллах ошолорду адаштырганы сыяктуу каапырларды да бардык жерде жана заманда акыйкаттан адаштырат.

Аларга айтылат: «Силер тарткан бул азап – ширк кылганыңар жана ашыкча кутуруп сүйүнүчкө батканыңар себептүү берилди.

Силер түбөлүк кала турган тозоктун эшиктеринен киргиле! Акыйкатка текеберлик кылгандардын жайы кандай жаман!».

Оо, пайгамбар! Элиңдин сага көргөзгөн запкысына жана жалгандарына сабыр кыл! Чындыгында Аллахтын сага убада кылган жеңиши шексиз чындык. Биз сага Бадр күнүндөгүдөй аларга убадаланган азаптын кээ бирлерин тирүүңдө көргөзөбүз же ага чейин эле жаныңды алабыз. Силер кыяматта Бизге гана кайтып келесиңер, ошондо Биз алардын иш-аракеттеринин жазасын берип, аларды түбөлүк тозокко киргизебиз.

О, пайгамбар! Биз сага чейин көптөгөн пайгамбарларды өзүнүн үммөттөрүнө жибергенбиз. Алар пайгамбарларды жалганга чыгарып, ыза беришти, бирок алардын кылыгына, запкыларына пайгамбарлар сабыр кылышты. Ошол пайгамбарлардын кээ бирлери тууралуу сага айтып бердик, кээ бирлерин айткан жокпуз. Эч бир пайгамбар Раббиси кааламайынча өз элине керемет-мөөжүза көрсөтө албайт. Каапырлардын өз коомдоруна керемет-мөжиза алып келсин деген талабы - зулумдук. Эгерде Аллах тараптан пайгамбарлар менен коомдорунун ортосун ажыратуу же жеңиш берүү тууралуу буйрук келсе, анда Ал алардын ортосун адилеттик менен ажыратып, каапырларды жок кылат жана пайгамбарларды сактап калат. Пенделердин ортосу ажыратылган ошол убакта жалганчылар каапырлыгынын айынан өздөрүн кыйроого туш кылышат.

Аллах силер үчүн төөлөрдү, уйларды жана койлорду жаратты, алардын кээ бирлерин минесиңер, кээ бирлеринин этин жейсиңер.

Бул жандыктарда силер үчүн ар бир заманда жаңырып турган түрдүү пайдалар бар. Силер алар аркылуу өзүңөрдөгү каалаган муктаждыктарга жетесиңер. Алардын эң белгилүүсү — деңизде жана кургактыкта минип жүрөсүңөр.

Аллах силерге Анын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын билдирген аят-белгилерди көргөзөт. Силер Аллахтын аят-белгиси экенине ынангандан кийин алардын кайсы бирин мойнуңарга албай коёсуңар?

Ал жалганчылар жер бетин кезишпейби, алардан мурунку жалганчы коомдордун арты кандай бүткөнүнө ой жүгүртүп, алардан сабак алышпайбы?! Ал коомдор булардан да бай, күч-кубаттуу болушкан, жер бетинде алардан көп тарыхый эстеликтерди калган. Аларга Аллахтын кыйратуучу азабы келгенде күч-кубаттуулугу аларга эч пайда берген жок.

Качан аларга пайгамбарлары ачык-айкын далилдер менен келишкенде аларды жалганга чыгарышты жана пайгамбарлар алып келгенге каршы келген өздөрүндөгү илимди гана карманууга ыраазы болушту. Аларды пайгамбарлары коркутканда маскаралап күлүшкөн азап алардын башына түштү.

Качан алар азабыбызды көргөндө эч кандай ишеним пайда бербеген учурда моюндарына алып: «Биз жалгыз Аллахка ыйман келтирдик жана Андан башка сыйынган шериктертерге жана айкелдерге каапырлык кылдык» – деп айтышат.

Бирок алар Биздин азабыбызды өз көзү менен көргөндө ыйман келтиргендери эч пайда бербейт. Алар азапты көргөн кезде ыймандары пайда бербейт деген – Аллахтын пенделерине жүргөн өкүм жолу. Каапырлар Аллахка каапырлык кылышканы себептүү жана азапты көргөнгө чейин тообо кылышпаганы себептүү азап түшкөн кезде өздөрүн кыйроого учуратышты.