Kyrgyz Mokhtasar — Fussılet 41:1 – Rahman 55:78

Хаа-миим. Ушуга окшогон аяттын түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында келген.

Бул Куран Ырайымдуу, Мээримдүү Аллах тараптан түшүрүлгөн.

Ал аяттары эң толук деңгээлде баяндалган Китеп жана ал билген адамдар үчүн арабча Куран кылынды. Анткени алар анын маанилеринен жана андагы акыйкатка карай багыттамалардан пайда алышат.

Аллахтын ыймандууларга даярдаган улуу сыйлыгын сүйүнчүлөөчү, каапырларды Аллахтын жан кыйнаган азабы менен коркутуучу. Бирок алардын көпчүлүгү жүз буруп кетишти. Алар андагы туура жолду кабыл алуу менен кунт коюп угушпайт.

Алар айтышты: «Биздин жүрөктөрүбүздү тосмолор чулгап калган, алар сен чакырган нерсеге акыл жүгүртө алышпайт. Кулактарыбыз дүлөйлүктөн аны уга алышпайт. Сени менен биздин ортобузда тосмо болгону үчүн сенин айткан сөздөрүн бизге жетпейт. Сен өз жолуңда аракетиңди кыл, биз дагы өз жолубузда аракетибизди кылалы. Биз сени эч качан ээрчибейбиз».

Оо, пайгамбар! Ал каршы чыккандарга айткын: «Чындыгында мен силерге окшогон эле адаммын. Аллах мага: «Силердин чыныгы жалгыз кудайыңар – Аллах» – деп вахий кылды. Андыктан Ага жеткирген жолго түшкүлө жана Андан күнөөлөрүңдү кечирүүсүн сурагыла! Аллахтан башкага сыйынган же башканы Ага шерик кылган мушриктерге кыйроо жана азап болсун!».

Ал эми мал-мүлкүнөн зекет бербегендер болсо түбөлүк жыргалчылыктар жана жан ооруткан азаптар болгон акыретке каапыр болгондор.

Ал эми Аллахка жана пайгамбарларына ыйман келтиргендердин, жакшылык иштерди кылгандардын сыйлыгы эч качан бүтпөгөн түбөлүктүү бейиш болот.

Оо, пайгамбар! Мушриктерди жемелеп мындай деп айт: «Жерди эки күндө, жекшемби жана дүйшөмбү күндөрү жараткан Аллахка эмнеге каапырлык кылып жатасыңар жана Андан башкаларга сыйынып, аларды Ага шерик кылып жатасыңар? Ал бүткүл макулуктардын Раббиси».

Мурдагы эки күнгө б.а. шейшемби жана шаршемби күндөрүнө төрт күн кошуп, ал күндөрү жер үстүнө ал силкинөөсү үчүн бекем тоолорду орнотту жана адамдардын, жан-жаныбарлардын азык-оокаттарын өлчөп белгилеп койду. Муна ал тууралуу суроону каалагандар үчүн (айтты).

Андан соң асманды жаратууга бет алды. Ошол кезде ал түтүн болчу. Ошондо ага жана Жерге кайрылып: «Өз ыктыярыңар менен же мажбур түрдө Менин буйругума моюн сунуп келгиле! Силер мындан кача албайсыңар» – дегенде алар: «Моюн сунуп келдик. Оо, Раббибиз! Биз үчүн Сенин каалооңдон башка каалоо жок» – дешти.

Ошентип Аллах асмандарды жаратууну эки күндө, бейшемби жана жума күндөрү толук бүтүрдү. Асмандар менен жердин жаралуусу ошол экөөсү менен кошо алты күндө толук бүттү. Аллах вахий кылып ар бир асманга өзүнө тийиштүү иштерди белгиледи, ошондой эле милдеттерди жана ибадаттарды буйруду. Жана Биз дүйнө асманын жылдыздар менен кооздоп, алар аркылуу асманды жин-шайтандардын уурдап уккандарынан коргоп койдук. Бул айтылгандардын баарысы эч кимден жеңилбеген Кудуреттүүнүн, жараткандарын Билүүчүнүн тагдыры.

Оо, пайгамбар! Эгер алар сен алып келген нерсеге ыйман келтирүүдөн баш тартышса, анда аларга айт: «Мен силерди Худдун коому Аад жана Салихтин коому Самуд жалганга чыгарышканда алардын башына түшкөн азап сыяктуу азаптын келишинен эскерттим».

Качан аларга пайгамбарлары биринин артынан бири келип, аларды Аллахка гана сыйынгыла деген нерсеге гана чакырганда алардын арасындагы каапырлар айтышты: «Эгерде Раббибиз бизге периштелерди элчилер кылып жиберүүнү каалаганда, анда ал аларды түшүрмөк. Чындыгында биз силер алып келген нерсеге каапырлык кылдык. Анткени силер биз сыяктуу эле адамсыңар».

Ал эми Худдун коому Аад Аллахка каапырлык кылышканы аз келгенсип, жер бетинде эч бир себепсиз текеберленишти, айланасындагыларга зулумдук кылышты жана күч-кубаттуулугуна азгырылып: «Бизден да күчтүү ким бар?» – деп айтышты. Алар бизден күчтүү эч ким жок деп ойлошкон. Ошондо Аллах аларга жооп кылып айтты: «Аларды жараткан жана аларга чектен чыгарган күч-кубатты берген Аллах алардан да күчтүү экенин билишпейби жана көрүшпөйбү?!». Алар Худ пайгамбар алып келген Аллахтын аят-белгилерине каапырлык кылышты.

Кийин Биз аларга дүйнө жашоосунда кордук азабын таттыруу үчүн каргашалуу күндөрдө азап менен коштолгон добулдуу шамалды жибердик. Аларды күткөн акырет азабы андан да кордоочу! Алар азаптан куткарып колдой турган эч кимди таба алышпайт.

Ал эми Салихтин үммөтү Самуд коомуна акыйкат жолду түшүндүрүп, багыт көрсөттүк, бирок алар акыйкаттын ордуна адашууну артык көрүштү. Ошондо каапырлыгы жана күнөөлөрү үчүн аларды кордоочу кыйкырык азабы жок кылды.

Биз Аллахка жана пайгамбарларга ыйман келтиргендерди куткардык. Алар Аллахтан коркуп Анын буйруктарына баш ийишти жана Анын тыюуларынан алысташты. Биз аларды коомуна түшкөн азаптан куткарып калдык.

Аллах ал күнү душмандарын тозокко чогултат жана тозок сакчылары алардын бирин да калтырбай кайтарат. Алар тозоктон качып кете алышпайт.

Алар тозокко айдалып келишкенде дүйнөдө кылгандарын танып башташат. Ошондо аларга кулактары, көздөрү, терилери алардын дүйнөдө кылган каапырлыктарын жана күнөөлөрүн айтып күбөгө өтүшөт.

Каапырлар терилерине: «Эмне үчүн дүйнөдө кылган иштерибизди айтып бизге каршы күбөгө өттүңөр?» – дешкенде, терилер өз ээлерине айтышат: «Бүткүл нерсеге тил берген Аллах бизди да сүйлөттү». Ал силерди дүйнөдө болгонуңарда алгачкы жолу жараткан жана силер акыретте сурак бериш үчүн, жаза-сыйлык алыш үчүн Ага гана кайтасыңар.

Силер күнөө кылган кезде кулактарыңар, көздөрүңөр, терилериңер силерге каршы күбөгө өтпөсүң деп жашынбайт элеңер. Анткени силер өлүмдөн кийинки суракка, жазага жана сыйлыкка ишенчү эмессиңер. Аллах силердин кылганыңардын көбүн билбейт деп ойлогонсуңар, атүгүл Ага белгисиз деп куру ойлорго жетеленгенсиңер.

Силер Раббиңер тууралуу ойлогон мына ушул жаман оюңар силерди кыйроого алып келди. Ошонун айынан силер дүйнөдө жана акыретте жоготууга учурагандардан болдуңар.

Мына ошол кулактары, көздөрү, терилери күбөгө өткөндөр сабыр кылышса да тозок алардын турак жайы жана баш калкалаган жери болот. Алар азапты алууну жана Аллахтын ыраазылыгын сурашса да алар эч качан Анын ыраазылыгына жетишпейт жана бейишке да киришпейт.

Биз ал каапырларга аларды коштоп жүргөн жин-шайтандардан болгон жан жөкөрлөрдү кылып койдук. Ал жин-шайтандар аларга дүйнөдө кылган иш-аракеттерин кооз кылып көргөзүштү жана алардын артындагы акырет иштерин да кооз кылып көргөзүшүп, аларга аны эстөөнү, ал үчүн аракет кылууну унуттурушту. Ошентип аларга да адамзат менен жиндерден болгон мурунку өткөн коомдор менен бирге азап милдет болду. Чындыгында алар кыяматта тозокко кирип өздөрүн жана үй-бүлөлөрүн зыянга учураткандардан болушту.

Качан каапырлар далилге далил менен жооп берүүгө алдары келбей калганда бири-бирине насаат кылып: «Силерге Мухаммад окуп жаткан бул Куранды укпагыла! Андагы айтылгандарга ээрчибегиле! Ал окуп баштаганда эле кыйкырып, ызы-чуу салып баштагыла! Балким ушундай кылуу менен аны жеңесиңер. Ошондо ал силерге окубай калат, даават да кылбай калат, анан андан кутулуп эс аласыңар» – дешти.

Биз Аллахка каапырлык кылып, пайгамбарларды жалганга чыгаргандарга кыяматта оор азапты таттырабыз. Ошондой эле алардын жазасы катары өздөрү кылган ширк жана күнөөлөрдүн эң катаалы менен жазасын беребиз.

Бул айтылган жаза – Аллахка каапырлык кылган, пайгамбарларды жалганга чыгарган Анын душмандарынын жазасы болгон тозок. Алар ал жакта түбөлүк калышат. Бул алардын Аллахтын аят-белгилерин жокко чыгарганынын, анын ачыктыгына жана далили күчтүүлүгүнө карабастан ыйман келтирбегенин жазасы болду.

Аллахка каапырлык кылып, Анын пайгамбарларын жалганга чыгаргандар айтышты: «Раббибиз! Бизди адаштырган жиндер менен адамдарды көргөз, каапырлыкты жана ага үгүттөөнү негиздеген Иблисти жана кан төгүүнү баштаган Адам атанын баласын көргөз, биз ал экөөсүн тозокто эң катуу кордолуп азапталгандардан болушу үчүн алардын үстүнө чыгып буттарыбыз менен тебелеп-тепсейбиз».

Ал эми «Раббим – Аллах! Андан башка Рабби жок» деп айткандарга жана Анын буйруктарына баш ийүүдө, тыюуларын таштоодо түз жолду тутунгандарга өлүм келген кезде периштелер түшүп: «Өлүмдөн жана андан кийинки нерселерден коркпогула жана дүйнөдө артыңарда калтырган нерселерге кайгырбагыла! Аллахка келтирген ыйманыңар, жакшылык иштериңер үчүн дүйнөдө силерге убада кылынган бейишке сүйүнгүлө!.

Биз силердин дүйнө жашооңордогу колдоочуңарбыз. Биз силерди тууралап жана коргоп жүргөнбүз. Ошондой эле силердин акыреттеги колдоочуңарбыз. Биздин колдообуз дайым силерди коштойт. Бейиште силер үчүн жан дүйнөңөр каалаган жыргалчылыктар жана кумарлар бар, ошондой эле силер эңсеп каалаган бүт нерселер бар.

Тообо кылган пенделеринин күнөөлөрүн Кечирүүчү, аларга Мээримдүү Раббинин силерди сыйлаш үчүн даярдап койгон ырыскысы!».

Аллахты жалгыздоого, Анын шариятын иш жүзүндө аткарууга жана Раббисин ыраазы кылган жакшылык иштерди кылууга чакырган, ошондой эле «Мен Аллахка ээрчип моюн сунгандардынмын» деп айткан адамдан да жакшы сүйлөгөн эч ким жок. Кимде-ким ушулардын баарысын кылса, анда ал адамдардан эң жакшы сүйлөгөнү.

Аллахты ыраазы кылган жакшылыктарды, ибадаттарды кылуу менен Анын каарын келтирген жамандыктарды, күнөөлөрдү кылуу бирдей эмес. Сага жамандык кылган адамга эң жакшы мүнөз менен жооп бер! Эгер экөөңөрдүн ортоңордо мурунтан душмандык болуп, сен анын жамандыгына жакшылык менен жооп берсең, анда ал күйүмдүү жакыныңдай болуп калат.

Мактоого арзыган мындай мүнөзгө адамдардын кылган жамандыгына сабыр кылган адам гана жете алат. Мындай мүнөзгө улуу энчиге ээ болгон адам гана жетет. Анткени бул нерседе көптөгөн жакшылыктар жана пайдалар бар.

Эгерде шайтан сени кайсы убакта болбосун жамандыкка азгырса, анда Аллахтан коргоо сура! Чындыгында Ал сенин айткандарыңды Угуучу, абалыңдың Билүүчү.

Күн менен түндүн алмашуусу, Күн жана Ай – Аллахтын улууктугун жана жалгыздыгын билдирген аят-белгилерден. Эй, адамдар! Күнгө сажда кылбагыла жана Айга сажда кылбагыла! Эгер Аллахка чындап сыйынсаңар, анда ошолордун баарын жараткан Аллахка гана сажда кылгыла!

Эгерде алар текеберленип жана жүз буруп Жаратуучу Аллахка сажда кылышпаса, анда Анын алдындагы периштелер күнү-күнү Аны аруулашат, мактоолорду айтышат. Алар Ага сыйынуудан тажашпайт.

Анын улуктугун, жалгыздыгын жана кайра тирилтүүгө болгон кудуреттүүлүгүн билдирген аят-белгилеринен – сен көрүп турган өсүмдүк өспөгөн жер. Эгер Биз ага жамгыр суусун түшүрсөк, ал андагы көмүлгөн дандардын өнгөнүнөн кыймылга келип, көтөрүлө баштайт. Чындыгында ушундай өлүк жерди өсүмдүктөр аркылуу тирилткен Аллах – сурак жана жаза-сыйлык үчүн өлүктөрдү кайрадан тирилте алат. Ал бардык нерсеге кудуреттүү. Өлүк жерди кайра тирилтүү жана өлүктөрдү кабырларынан кайра тирилтүү Аны алсыратпайт.

Ал эми Аллахтын аят-белгилерин четке кагып, жалганга чыгарып жана бурмалап тууралыктан четтеп кеткендердин абалы бизге маалым. Биз аларды билебиз. Тозокко ыргытылган адам жакшыбы же кыяматта азаптан кутулган адамбы? Эй, адамдар! Өзүңөр каалаган жакшылык-жамандык иштерди жасай бергиле. Биз силерге жакшыны да, жаманды да баяндап бердик. Аллах кайсынысын кылып жатканыңарды Көрүүчү. Силердин иш-аракеттериңердин эч бири Ага жашыруун эмес.

Аллах тараптан Куран келгенде ага каапырлык кылгандар кыямат күнү азапталышат. Чындыгында ал ыйык жана улук Китеп. Аны эч ким бурмалай албайт, эч ким өзгөртө да албайт.

Ага кошумчалап же кемитип же өзгөртүп же бурмалап, анын алдынан да, артынан да жалган жолой албайт. Ал китеп бүткүл абалда мактоого арзыган жана жаратууда, тагдыр кылууда, шариятты өкүм кылууда Даанышман тараптан түшкөн.

Оо, пайгамбар! Сага айтылган жалган сөздөр сенден мурунку пайгамбарларга да айтылган. Андыктан сабыр кыл! Чындыгында Раббиң тообо кылган пенделери үчүн Кечиримдүү жана тообо кылбастан күнөө кыла бергендерди катаал Жазалоочу.

Эгерде Биз бул Куранды араб тилинде түшүрбөсөк алардын арасындагы каапырлар: «Бизге түшүнүктүү болуш үчүн аяттарына түшүндүрмө берилсе болмок? Куранды алып келген араб болсо, анан ал өзү башка тилде болмок беле?» – деп айтышмак. Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Бул Куран Аллахка ыйман келтирип, Анын пайгамбарын чынчыл деп тастыктагандар үчүн адашуудан сактаган туура жол, көкүрөктөгү наадыкдыкка жана ушуга окшогон нерселерге шыпаа. Ал эми Аллахка ыйман келтирбегендердин кулактары дүлөй, ага карата көздөрү сокур, ала аны түшүнүшпөйт. Мына ушул сыпаттарга ээ болгондор алыс жерден чакырык салган адамдардай, эми алар чакырган адамды кантип угушсун?».

Биз Мусага Тооратты бердик. Алар ал тууралуу талашып-тартышты, кээ бири ага ыйман келтирди, кээ бири ага каапыр болду. Эгерде Аллахтын алардын талаштары тууралуу кыяматта пенделердин ортосунда өкүм кылам деген убадасы болбогондо, анда Тоорат тууралуу талашып-тартышкандардын ортосунда өкүм кылмак. Кимиси акыйкатта, кимиси жалганда экенин ачыктап, чынчылды урматтамак жана жалганчыны кордомок. Чындыгында каапырлар Куран тууралуу катуу шек-күмөндө.

Кимде-ким жакшылык иш кылса, анда жакшылык ишинин пайдасы өзүнө кайтат. Эч кимдин кылган жакшылык иши Аллахка пайда келтирбейт. Ал эми ким жамандык иш кылса, анда анын зыяны өзүнө кайтат. Макулуктардан эч кимдин кылган күнөөсү Аллахка зыян бербейт. Ар бирине өзү татыктуу болгон сыйлыгын же жазасын берет. Оо, пайгамбар! Раббиң пенделерине зулум кылбайт, алардын жакшылыгын кемитпейт жана күнөөлөрүн көбөйтпөйт.

Кыяматтын илими Аллахтын Өзүнө гана кайтарылат. Ал анын качан болорун Өзү гана билет, аны Андан башка эч ким билбейт. Мөмө-жемиштердин аларды сактоочу бүчүрлөрдөн чыгуусу, ургаачынын боюна бүтүп жана төрөөсү Анын илими менен гана болот. Ал алардын эч бирин өткөрүп жибербейт. Кыяматта Аллах менен катар айкелгендерге сыйынган мушриктерди бул кылгандары үчүн Аллах аларды жемелеп: «Силер шериктер деп ойлогон Менин шериктерим кайда?» – дегенде мушриктер айтышат: «Сенин алдыңда мойнубузга алабыз, Сенин шеригиң бар деп арабыздан азыр эч ким күбөлүккө өтпөйт».

Алар дуба кылышкан айкелдери аларды таштап кетишти жана Аллахтын азабынан качып кутула албастарын анык билишти.

Инсан өзүнө ден-соолук, байлык жана бала-чака сыяктуу жакшылыктарды сурагандан эч тажабайт. Эгер ал кедейликке же ооруга туш болсо, анда ал Аллахтын ырайымынан таптакыр эле үмүт үзүп коёт.

Эгерде Биз ага ден-соолук, байлык берсек жана аны башына түшкөн балээден, оорудан саламат кылсак ал мындай деп гана айтат: «Бул мага буйрук экен. Анткени мен ага татыктуумун. Мен кыямат болот деп эч ойлобойм. Эгер кыямат болуп калчу болсо деле Аллахтын алдында мен үчүн байлык жана мал-мүлк бар. Ал мага аны дүйнөдө татыктуу болгонум себептүү бергени сымал акыретте да мага аларды берет». Биз Аллахка каапырлык кылгандарга алардын кылган каапырлыгы менен күнөөлөрүнүн кабарын сөзсүз айтабыз жана аларга чектен ашкан катаал азапты таттырабыз.

Эгерде Биз инсанга ден-соолук, амандык сыяктуу жакшылыктарды берсек, ал Аллахты эстөөнү жана Ага моюн сунууну унутуп, кырын салып текеберленип калат. А эгер анын башына оору, кедейлик келсе, ал Аллахка башына түшкөн балээден куткар деп арыз-муңун айтып, узак дубаларды кылып баштайт. Ал Раббисинин ага берген жакшылыктарына шүгүр кылбайт жана Анын сыноолоруна сабыр кылбайт.

Оо, пайгамбар! Ал жалганчы мушриктерге айт: «Айткылачы, эгер бул Куран Аллах тараптан болуп, кийин силер ага каапырлык кылып, жалганга чыгарган болсоңор, анда силердин абалыңар кандай болот? Акыйкаттын ачыктыгына жана анын далилдеринин күчтүүлүгүнө карабастан ага баш ийбестик кылган адамдан да көбүрөөк адашкан ким бар?

Биз курайш каапырларынын бул Куран тууралуу шектенүүлөрүн жок кылып, ал шек-күмөнсүз акыйкат экени анык болгонго чейин аларга Аллахтын мусулмандарга ачып койгон жер мейкиндигиндеги аят-белгилерибизди көргөзөбүз жана ошондой эле Биз Меккени багынтуу менен аларга өздөрүндөгү аят-белгилерди көргөзөбүз. Куран Аллах тараптан экендигине Ал Өзү күбө бергени мушриктерге жетиштүү эмеспи? Аллахтан да күчтүү күбөлүккө өтүүчү ким бар? Эгерде алар акыйкатты каалашканда, анда аларга Раббисинин күбөлүгү жетиштүү болмок.

Чындыгында мушриктер кыяматта кайра тирилүүнү жокко чыгарышканы үчүн Раббисине жолугуудан шектенүүдө. Алар акыретке ыйман келтиришпейт. Ошондуктан жакшылык иштерди кылып ага даярдык көрүшпөйт. Акыйкатта Аллах илими жана кудурети менен бүткүл нерсени Өзүнө камтып алат.

Хаа. Миим. Айн. Сиин. Кааф. Ушуга окшогон сөздүн түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында айтылган.

Хаа. Миим. Айн. Сиин. Кааф. Ушуга окшогон сөздүн түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында айтылган.

Оо, пайгамбар! Душмандарынан өч алууда Кудуреттүү, башкаруусунда жана жаратуусунда Даанышман Аллах сага жана сенден мурунку пайгамбарларга ушул сыяктуу вахий түшүрөт.

Жаратуу, бийлик кылуу, башкаруу жактан асмандардагы жана жердеги бүткүл нерселер Аллахка гана таандык. Ал Өз заты, кудурети жана каардуулугу менен Бийик, Өз затында Улук.

Аллахтын улуктугунан эбегейгиз жана бийик асмандар дагы кабат-кабат жердин үстүнөн жарылып кетчүдөй болуп турат. Ал эми периштелер Раббисин аруулашууда, Ага баш ийүү менен мактоолорду айтып улукташууда жана жер бетиндегилер үчүн Аллахтан кечирим сурашууда. Акыйкатта Аллах тообо кылган пенделерин Кечирүүчү, аларга Ырайымдуу.

Ал эми Аллахтан башка айкелдерди жакын тутушуп, Аллах менен катар аларга сыйынгандардын иш-аракеттерин Аллах жазып күзөтүп турат жана ал үчүн аларга жазасын берет. Оо, пайгамбар! Сен алардын иш-аракеттерин сактоого жоопкер эмессиң жана алардын иш-аракеттери үчүн суралбайсың. Сен болгону жеткирүүчүсүң.

Оо, пайгамбар! Сен Меккени жана анын айланасындагы араб шаарларын, ошондой эле бүткүл адамзатты эскертүүң үчүн жана Аллах абалкылар менен акыркыларды сурак жана жаза-сыйлык үчүн бир жайга чогулткан, шек-күмөнсүз боло турган кыямат күнүнөн адамдарды коркутууң үчүн Биз сенден мурунку пайгамбарларга вахий кылганыбыз сыяктуу сага дагы арабча Куранды вахий кылдык. Ал кезде адамдар эки топко бөлүнүшөт: бир тобу бейиштеги ыймандуулар, экинчи тобу тозоктогу каапырлар.

Эгер Аллах аларды Ислам динин тутунган бир үммөт кылууну каалаганда, аларды бир үммөт кылып, алардын баарысын бейишке киргизип коймок. Бирок Анын даанышмандыгынын талабына ылайык Ал Өзү каалаганды Исламга киргизип, аны бейишке киргизет. Ал эми каапырлык жана күнөөлөрдү кылуу менен өздөрүнө зулумдук кылгандар үчүн аларды колдогон колдоочу жана Аллахтын азабынан куткарган жардамчы болбойт.

Бирок мушриктер Аллахтан башкаларды колдоочу кылып алышты. Аллах Өзү гана чыныгы Колдоочу. Андан башкалар пайда да, зыян да келтире алышпайт. Ал өлүктөрдү сурак жана жаза-сыйлык үчүн кайра тирилтет. Аны эч ким алсырата албайт.

Эй, адамдар! Силер дин негиздерине жана анын ичине кирген бөлүмдөргө байланыштуу кайсы бир нерседе талашып калсаңар, анын өкүмү Аллахта. Ал нерседе Анын Китебине же пайгамбарынын сүннөткө кайтсын. Менин Раббим мына ушундай сыпаттарга ээ, бүткүл иштеримде Ага гана таянам жана Ага гана тообо кылып кайтам.

Аллах асмандар менен жерди мурун болбогондой көрүнүштө Жаратуучу. Ал силерге өзүңөрдөн жубайларды жаратты. Жана силерге төө, уй жана койлорду көбөйтүш үчүн жуп кылып жаратты. Ошондой эле Ал силерди үйлөнүү аркылуу өзүңөрдөн болгон жубайларыңардан жаратат жана силерге жан-жаныбарлардын эттери жана сүттөрү аркылуу жашоо берет. Ага макулуктардын эч бири окшобойт. Ал пенделеринин сөздөрүн Угуучу. Алардын эч бирин өткөрүп жибербейт. Ал жакында аларга иш-аракеттери үчүн сыйлык же жазасын берет. Жакшы болсо жакшы, жаман болсо жаман болот.

Асмандар менен жер казыналарынын ачкычтары жалгыз Ага таандык. Ал пенделери шүгүр кылабы же четке кагабы деп сынаш үчүн Өзү каалаганына ырыскыны кең кылат. Ошондой эле алар сабыр кылабы же Аллахтын тагдырына кажырланабы деп сынаш үчүн Өзү каалаганынын ырыскысын тар кылат. Чындыгында Ал бардык нерсени Билүүчү. Пенделерине пайдалуу болгон нерселердин эч бири Ага жашыруун эмес.

Биз Нухка жеткир жана аны иш жүзүндө аткар деп буйруганыбыз сыяктуу силерге да динди шарият кылдык. Оо, пайгамбар! Биз сага вахий кылган нерселерди да шарият кылдык. Ошондой эле Биз Ибрахимге, Мусага, Исага жеткиргиле жана аны иш жүзүндө аткаргыла, бир сөз менен айтканда: «Динди толук тургузгула жана анда бөлүнүп-жарылбагыла» – деген сыяктуу буйруктарыбызды силерге да шарият кылдык. Силер мушриктерди Аллахка гана сыйынып, Андан башкага сыйынбагыла деген чакырыгыңар алар үчүн оор болду. Аллах пенделеринен Өзү каалагандарын тандап, Өзүнө сыйынууга жана моюн сунууга ийгилик берет, ошондой эле күнөөлөрүнө тообо кылып Ага кайткандарды Өзүнө карай багыттайт.

Каапырлар менен мушриктерге Мухаммад жиберилип, аларга далил коюлгандан кийин бөлүнүп кетишти. Алардын бөлүнүп-жарылуусу чектен чыгуу жана зулумдук себептен гана болду. Эгерде Аллах аларга азапты белгилүү бир мөөнөткө чейин, тагыраак айтканда кыямат күнгө чейин кечиктирет деп алдын ала Анын илиминде жазылбаганда, анда Аллах алардын ортосунда өкүм чыгармак, аларга каапырлыктары жана пайгамбарларды жалганга чыгаргандары себептүү азапты эртелетмек. Ал эми Тооратты мураска алган жөөттөр, ата-бабаларынан кийин Инжилди алган христиандар, алардан кийинки мушриктер Мухаммад алып келген бул Куранга катуу шектеништи жана аны жалганга чыгарышты.

Сен бул туура динге чакыр, Аллах сага буйругандай ага бекем бол, алардын жалган каалоолорун ээрчибе жана алар менен талашып-тартышканда айт: «Мен Аллахка жана Ал пайгамбарларына түшүргөн китептерге ыйман келтирдим. Аллах мага силердин ортоңордо адилеттик менен өкүм кылууну буйруду. Мен сыйынган Аллах – Ал менин да, силердин Раббиңер. Биздин кылган иштерибиз жакшы болсо да, жаман болсо да өзүбүз үчүн. Силердин кылган иштериңер жакшы болсо да, жаман болсо да өзүңөр үчүн. Биздин ортобузда далил ачык-айкын болгондон кийин эч кандай талашып-тартышуу жок. Аллах баарыбызды чогултат. Кыяматта Ага гана кайтабыз. Ошондо Ал ар бирибизге өзүбүз татыктуу болгон сыйлыкты же жазаны берет. Мына ошол кезде чынчылдан алдамчы, акыйкатчыдан жалганчы айырмаланат».

Мухаммадга түшкөн бул динге адамдар жооп бергенден кийин ал тууралуу жалган далилдер менен талашып-тартышкандардын далилдери Раббисинин жана ыймандуулардын алдында пайдасыз жана жокко чыгарылат. Алардын эч таасири болбойт. Аларга каапырлыктары жана акыйкатты четке каккандыктары үчүн Аллахтын каары болот жана кыямат күнү аларды катаал азап күтүп турат.

Аллах Куранды эч кандай шек-күмөнү жок акыйкат менен түшүрдү. Ошондой эле адамдардын ортосунда калыс өкүм кылыш үчүн адилеттикти түшүрдү. Алар жалганга чыгарып жаткан кыямат сааты жакын калган чыгар. Кайсы бир нерсе келе жатса, демек бул анын жакын экенинен кабар берет.

Ага ишенбегендер анын батыраак келишин шаштырышат. Анткени алар суракка, сооп-сыйлыкка жана жазага ишенишпейт. Ал эми Аллахка ыйман келтиргендер болсо ага баруудан коркушат жана алар анын эч кандай шек-күмөнү жок акыйкат экенин анык билишет. Каямат сааты тууралуу талашып-тартышкандар жана анын болору тууралуу шектенгендер акыйкатка туура келбегендей анык адашууда!

Аллах пенделерине Боорукер. Ал Өзү каалаган пендесине ырыскы берип,ырыскысын кенен кылат жана ырайым, даанышандыгы менен Өзү каалаган пендесинин ырыскысын тарытат. Ага эч ким үстөмдүк кыла албайт, Ал душмандарынан өч алууга Кудуреттүү.

Кимде-ким акырет сообуна жетем деп ага ылайык иш-аракеттерди кылса, Биз анын сооп-сыйлыгын эселеп беребиз. Бир жакшылык иш он эседен жети жүз эсеге чейин эселеп-эселеп көбөйтүлөт. Ал эми ким дүйнөнү гана кааласа, Биз ага жазылган насибин беребиз. Бирок ал дүйнөнү артык көргөнү үчүн акыретте эч кандай энчиге ээ болбойт.

Же болбосо ал мушриктердин Аллахтан башка кудайлары барбы жана алар Аллах Өз шариятында уруксат бербеген ширк кылуу, адалды арам же арамды адал кылуу сыяктуу нерселерди аларга динден деп шарият кылып беришеби? Эгер Аллах талашып-тартышкандардын ортосунда өкүм кылууга атайын бир мөөнөттү белгилебегенде жана аларды ошого чейин калтырам дебегенде, анда алардын ортосунда сөзсүз өкүм кылмак. Чындыгында Аллахка ширк жана күнөө кылып өздөрүнө зулумдук кылгандарды кыямат күнү күткөн кыйноочу азап бар.

Оо, пайгамбар! Сен ширк жана күнөө кылып өздөрүнө зулумдук кылгандарды күнөөлөрү себептүү жазалануудан жана сөзсүз ишке ашуучу жазадан коркушкандарын көрөсүң. Аларга тообосуз коркунуч эч пайда бербейт. Ал эми булардан айырмаланып Аллахка, Анын элчилерине ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандар ырахаттанган абалда бейиш бакчаларында болушат. Алар үчүн Раббисинин алдында алар каалагандай түгөнбөс жакшылыктын түрлөрү болот. Мына ушул эч бир жакшылык тең келбегендей улуу жакшылык.

Бул Аллахка жана Анын элчилерине ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандарга Өзүнүн пайгамбары аркылуу сүйүнчүлөгөн улуу куш кабар. Оо, пайгамбар! Айткын: «Мен силерге жеткирген акыйкат үчүн сыйлык сурабайм. Мен силерден пайдасы өзүңөргө гана кайта турган бир гана нерсеси сурайм – силерге болгон жакындыгым үчүн мени жакшы көргүлө». Ким жакшылык кылса, анын сообун эселеп беребиз. Бир жакшылык он эсеге көбөйтүлөт. Чындыгында Аллах тообо кылган пенделерине кечиримдүү, Анын Жүзүн каалап жакшылык иштерди кылгандарга ыраазы болуучу.

Мушриктер Мухаммад бул Куранды өзү ойлоп таап, аны Раббисине таандык кылып жатат деп ойлошот. Аллах аларга жооп кылып айтты: «Эгерде сен жалган жалаа ойлоп табам деп өзүңө айткан болсоң, анда Мен сенин жүрөгүңдү мөөрлөп коймокмун жана жалган жалааны өчүрүп, акыйкатты калтырмакмын. Бирок иштин мындай болбогондугу – Раббиси тараптан вахий кылынган нерседе пайгамбар чынчыл экендигине далил болот. Чындыгында Аллах пенделеринин жүрөгүндөгү нерселерди Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Аллах пенделеринин каапырлык жана күнөөлөрү үчүн кылган тооболорун кабыл кылат жана кылган жамандыктарын кечирет. Ал силердин ар бир кылганыңарды билет. Силердин кылган ишиңердин эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында силерге алардын сыйлыгын же жазасын берет.

Аллахка жана Анын элчилерине ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандардын дубасына Аллах жооп берет жана аларга сурашпаса да Өз жакшылыктарынан көбөйтүп берет. Ал эми Аллахка жана Анын элчисилерине каапырлык кылгандарды кыяматта күткөн катуу азап бар.

Эгерде Аллах бардык пенделерине ырыскыны кенен кылганда, алар жер бетинде чектен чыгып кетишмек. Бирок Аллах ырыскыны Өзү каалаган өлчөмдө көбөйтүп жана азайтып түшүрөт. Чындыгында Аллах пенделеринин абалдары Билүүчү, аларды Көрүүчү. Ошондуктан Ал кандайдыр бир даанышмандык себептүү берет жана кандайдыр бир даанышмандык себептүү алат.

Пенделери жамгыр жаашынан үмүт үзүп калышканда Ал аларга жамгыр жаадырат жана аны жайылтып, жерди өндүрөт. Ал пенделеринин иштерин башкаруучу, бардык абалда мактоого татыктуу.

Асмандар менен жерди жаратуу жана ал экөөсүндө укмуштуудай тирүү жандыктарды таратуу – Аллахтын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын билдирген аят-белгилерден. Ал аларды Өзү каалаганда чогултууга жана аларга сыйлык-жаза берүүгө кудуреттүү. Аларды абалкы учурда жаратуу Аны алсыратпаган сыяктуу бул нерсе да Аны алсырата албайт.

Эй, адамдар! Өзүңөргө же мал-мүлкүңөргө тийиштүү башыңарга түшкөн кыйынчылык өз колуңар менен кылган күнөөлөр себептүү болду. Аллах алардын көпчүлүгүн кечирди жана ал үчүн силерди жазалаган жок.

Эгер Аллах силерди жазалоону кааласа, Анын жазасынан качып кутула албайсыңар. Силер үчүн ишиңерди башкарган Андан башка колдоочу жок жана Ал силерге азапты кааласа, силерди андан сактаган жардамчы да жок.

Аллахтын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын билдирген аят-белгилерден – деңизде тоолордой бийик болгон кемелердин жүрүүсү.

Эгерде Аллах кемелерди жүргүзгөн шамалды токтотууну кааласа, аны токтотуп коймок. Анан алар деңизде кыймылсыз бир ордунда туруп калмак. Чындыгында кемелерди жаратуу жана шамалды моюн сундуруу сыяктуу бул айтылган нерселерде сыноолорго жана кыйынчылыктарга сабыр кылган жана Аллахтын жакшылыктарына шүгүр кылган адамдар үчүн Аллахтын кудуреттүүлүгүнө ачык-айкын далилдер бар.

Же Аллах катуу шамал жиберип ал кемелерди жок кылууну кааласа, анда адамдардын кылган күнөөлөрү себептүү аларды кыйратып жок кылмак. Аллах пенделеринин көптөгөн күнөөлөрүн кечирип, аларды жазалаган жок.

Катуу шамал жиберип ал кемелерди жок кыла турган кезде Аллахтын аят-белгилерин жокко чыгарыш үчүн талашып-тартышкандар, алар үчүн кыйроодон качып кутулуу жок экенин билишет. Ошондо алар Аллахтан башкаларды таштап, Ага гана жалбарышат.

Эй, адамдар! Силерге берилген мал-мүлк же кадыр-барк же бала-чака бул дүйнө жашоосунун убактылуу ырахаттары. Ал эми түбөлүк жыргалчылык – Аллах Өзүнө жана пайгамбарларына ыйман келтирген жана бүткүл иштеринде жалгыз Ага тобокел кылгандарга даярдап койгон бейиш жыргалчылыгы.

Алар чоң жана жийиркеничтүү күнөөлөрдөн алысташат. Эгерде аларга кимдир бирөө сөзү же иши менен зыян берсе, анын каталыгын кечирет жана ал үчүн жазалашпайт. Бул кечиримдүүлүк алардан болгон айкөлдүк, анткени анда жакшылыктар жана пайдалар бар.

Алар Раббисинин буйругун аткарып, тыйгандарын таштоо менен Ага жооп беришет жана намазды талаптагыдай толук аткарышат. Ошондой эле алар үчүн маанилүү болгон иштерде өз ара кеңешишет жана Биз аларга берген ырыскыдан Аллахтын жүзүн каалап сарпташат.

Эгерде аларга зулумдук кылынса жана ал зулумдук кылган адам кечиримге татыксыз болсо, анда алар өз кадырын түшүрбөстөн жеңишке жетишет. Бул анык жеңиш, айрыкча кечирип коюуда эч кандай пайда болбогон болсо.

Кимде-ким өз акысын алууну кааласа, анда ал аны алганга акылуу. Бирок ашырбастан же чектен чыкпастан дал өзүндөй болсун. Ал эми ким ага жамандык кылган адамды кечирсе, ал жамандыгы үчүн аны жазалабаса жана аны менен мусулман бир тууганын жараштырса, анда анын сооп-сыйлыгы Аллахтын алдында. Чындыгында Аллах адамдардын өзүнө же мал-мүлкүнө же абийирине тийишип зулумдук кылгандарды сүйбөйт, атүгүл аларды жек көрөт.

Ким өз таламы үчүн жеңишке жетсе, анда аларга өз акыларын алганы үчүн эч кандай жаза жок.

Чындыгында жазалоо адамдарга зулумдук кылып жана жер бетинде күнөө иштерди кылгандар үчүн. Мына ошолорго акыретте кыйноочу азаптар бар.

Ал эми ким башкалардын зыянына сабыр кылып, аларды кечирсе, анда мындай сабырдуулук өзүнө жана коомго жакшылык алып келет. Бул мактоого татыктуу иш. Буга улуу энчиге ээ болгондор гана жетишет.

Аллах кимге туура жолго түшүүгө колдоо көргөзбөй, аны акыйкаттан адаштырса, анда ал үчүн анын иштерин колго алган Андан башка эч кандай колдоочу болбойт. Сен көрөсүң, каапырлык жана күнөө иштерди кылып өздөрүнө зулумдук кылгандар кыяматта азапты өз көздөрү менен көрүшкөндө: «Дүйнөгө кайра кайтуунун жолу бар бекен, биз кайтып Аллахка тообо кылалы?» – деп үмүттөнө айтышат.

Оо, пайгамбар! Сен ал залымдарды тозокко кордолуп алып келингенде катуу коркунучтан адамдарды кылчактап тиктегендерин көрөсүң. Ошондо Аллахка жана пайгамбарларга ыйман келтиргенде айтышат: «Чыныгы жоготууга учурагандар – алар кыяматта Аллахтын азабына туш болгон себептүү өздөрүн жана үй-бүлөлөрүн жоготууга учураткандар». Чындыгында каапырлык жана күнөөлөрдү кылып өздөрүнө зулумдук кылгандар эч качан бүтпөгөн түбөлүктүү азапта болушат.

Кыяматта аларды Аллахтын азабынан куткарып аларга жардам берген эч бир колдоочу болбойт. Аллах кимди акыйкатка карай жардамсыз таштап адаштырса, анда аны акыйкатка багыттаган эч бир жол болбойт.

Эй, адамдар! Артка кайтаруу мүмкүн болбогон кыямат күн келгенге чейин Раббиңердин буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап жана кийинкиге калтырбай Ага тез жооп бергиле! Ал кезде силер үчүн коргонор эч бир нерсе болбойт жана дүйнөдө кылган күнөөлөрүңөрдү четке кагууга да жол берилбейт.

Оо, пайгамбар! Эгерде алар сенин буйругуңдан баш тартышса, Биз сени алардын иш-аракеттерин сактоочу кылып жиберген эмеспиз. Сен өзүңө буйрулганды гана жеткирүүгө милдеттүүсүң, ал эми аларды суракка алуу Аллахтын милдетинде. Эгерде Биз адам баласына Өзүбүз тараптан байлык, ден-соолук же ушуга окшогон нерселерди берип ырайым кылсак, ал ага сүйүнөт. А эгер анын башына күнөөлөрү себептүү ага жакпагандай кыйынчылыктар келсе, акыйкатта алар табиятынан Аллахтын жакшылыктарын танып кетишет, ага шүгүр кылышпайт жана Аллахтын Өз даанышмандыгы менен тагдыр кылган нерсесине ачууланышат.

Асмандар менен жердин мүлкү Аллахка гана таандык. Ал эркек же ургаачы же башка ушул сыяктуу Өзү каалаган нерсени жаратат. Кимге кааласа кыз берип, уул бербейт жана кимге кааласа уул берип, кыз бербейт. Же кимге кааласа уул да, кыз да берет жана кимди кааласа төрөбөс кылып коёт. Чындыгында Ал болуп жаткан жана келечекте боло турган нерселерди Билүүчү. Бул анын илими менен даанышмандыгы кемчиликсиз экенин билдирет. Ага эч бир нерсе жашыруун эмес жана Аны эч бир нерсе алсырата албайт.

Асмандар менен жердин мүлкү Аллахка гана таандык. Ал эркек же ургаачы же башка ушул сыяктуу Өзү каалаган нерсени жаратат. Кимге кааласа кыз берип, уул бербейт жана кимге кааласа уул берип, кыз бербейт. Же кимге кааласа уул да, кыз да берет жана кимди кааласа төрөбөс кылып коёт. Чындыгында Ал болуп жаткан жана келечекте боло турган нерселерди Билүүчү. Бул анын илими менен даанышмандыгы кемчиликсиз экенин билдирет. Ага эч бир нерсе жашыруун эмес жана Аны эч бир нерсе алсырата албайт.

Аллах адам баласы менен вахийди илхам кылуу аркылуу же Өзүн көргөзбөстөн сөзүн угузуу аркылуу же ага Жебреил периште сыяктуу периштени элчи кылып жиберип, адамзаттан болгон пайгамбарга Аллахтын уруксаты менен Ал каалаганды вахий кылуу аркылуу гана сүйлөшөт. Чындыгында Ал Өз затында жана сыпаттарында Бийик, Өз жаратуусунда, кудуреттүүлүгүндө жана шариятында Даанышман.

Оо, пайгамбар! Биз сенден мурунку пайгамбарларга вахий кылгандай сага дагы Куранды Өз алдыбыздан вахий кылдык. Сен буга чейин пайгамбарларга асмандан түшкөн китептер эмне экенин жана ыйман деген эмне экенин билчи эмессиң. Бирок Биз бул Куранды нур кылып түшүрдүк, Биз аны менен Өзүбүз каалаган пенделерибизди туура жолго салабыз. Чындыгында сен дагы адамдарды туура жол болгон Ислам динине багыттайсың.

Жаратуу, ээлик кылуу жана башкаруу жактан асмандар менен жердеги нерселер Ага гана таандык болгон Аллахтын жолу. Бүткүл иштер тагдыр кылынуу жана башкаруу жактан жалгыз Аллахтын Өзүнө гана кайтат.

Бул тууралуу Бакара сүрөсүнүн башталышында сөз болгон.

Аллах акыйкатка карай багыттоо жолун ачык көргөзгөн Куран менен ант берди.

Эй, силердин тилиңерде Куран түшкөн коом! Силер аны башка коомдорго жеткириш үчүн анын маанилерине акыл жүгүртүп түшүнөт деген үмүттө Биз Куранды араб тилинде кылдык.

Чындыгында бул Куран бийиктикке, улуктукка жана даанышмандыкка ээ болгон Сакталган Тактада (Лаухул Махфузда). Анын буйруктары жана тыюулары тууралуу аяттары бекемделген.

Силер ширк менен күнөөлөрдү көп кылганыңар үчүн эле Биз силерден баш тартып Куранды түшүрбөй коймок белек? Биз андай кылбайбыз. Тескерисинче силерге болгон мээримдүүлүгүбүз мунун карама-каршысын талап кылат.

Биз мурунку коомдорго канчалаган пайгамбарларды жибердик.

Ал коомдорго Аллах тарабынан кандай пайгамбар келсе да, аны шылдыңдашкан.

Анан Биз ал коомдордон да күч-кубаттуу болгондорду жок кылдык. Биз алардан да алсыз коомду жок кылып коюуга күчсүз эмеспиз. Куранда Аад, Самуд, Лут коому жана Мадиян ээлери сыяктуу мурунку коомдор кандай сыпатта жок кылынганы тууралуу өткөн.

Оо, пайгамбар! Жалганчы мушриктерден: «Асмандарды ким жараткан? Жерди ким жараткан?» – деп сурасаң, алар сурооңо жооп кылып: «Аларды эч кимге жеңилбес Кудуреттүү, бүткүл нерсени Билүүчү жараткан» – деп гана айтышат.

Аллах силерге Жерди жайык кылып, аны бутуңар менен басууга ылайыктуу төшөк кылды. Жана силер жол жүргөндө туура багыт алсын деп андагы тоолор менен өрөөндөрдө жолдорду кылып койду.

Ал силерге, малдарыңарга жана эгинзарларыңарга жетиштүү өлчөмдө асмандан суу түшүрдү. Анан Биз аны менен өсүмдүк өспөгөн кургак жерди тирилттик. Аллах өсүмдүк өспөгөн ал кургак жерди тирилткен сыяктуу силерди да кайрадан тирилтет.

Ал түн менен күн, эркек жана ургаачы сыяктуу бардык түрлөрдү жаратты. Ошондой эле силерге сапарларда минген улоолорду жана кемелерди жаратты. Силер деңизде кемелерге, кургактыкта улоолорго олтурасыңар.

Силер сапарларда үстүнө минип жүрөсүңөр деген үмүттө ушунун баарын силер үчүн жаратты. Андан соң Раббиңер силерди алардын үстүнө мингизип, моюн сундуруу менен кылган жакшылыгын эстегиле жана тилиңер менен мындай деп айткыла: «Бизге бул улоону даярдаган жана моюн сундурган Аллах аруу жана ыйык! Эми биз аларды башкара алабыз. Эгерде Аллах аларды бизге моюн сундурбаганда аларды башкара алмак эмеспиз».

Жана биз өлгөндөн кийин сурак бериш үчүн жана сыйлык-жаза алыш үчүн Раббибизге гана кайтабыз.

Мушриктер кээ бир макулуктардын Жаратуучудан төрөлгөн деген ойдо: «Периштелер Аллахтын кыздары» – деп айтышты. Чындыгында ушундай сөздү айтып жаткан инсан – ал анык эле четке каккан жана адашкан шүгүрсүз адам.

Эй, мушриктер! Аллах жараткандардын арасынан Өзүнө кыздарды энчилеп, ал эми силерге уул балдарды ыйгарды деп жатасыңарбы? Силер ойлоп жаткан мындай бөлүштүрүү эмне деген бөлүштүрүү?

Эгерде алардын бирине Аллахка таандык деп жаткан сыяктуу кыздуу болгону жөнүндө сүйүнчүлөнсө, катуу кайгырып капаланганынан жүзү карарып, ачуусу ичине батпай кетет. Анда эмнеге сүйүнчү айтылса өзү кайгырып жаткан нерсени Раббисине таандык кылып жатат?

Алар аялзаты болгону үчүн аны жасантып тарбиялаган жана талаш-талкууда сөзүн ачык айталбаган кыз баланы Раббисине таандык кылып жатышабы?

Алар Ырайымдуунун кулдары болгон периштелерди кыздар деп аташты. Алар кыздар экенин билгидей Аллах аларды жаратып жатканда көрүшүптүрбү? Алардын бул күбөлүктөрүн периштелер жазып коюшат. Ал эми кыямат күнү ал тууралуу суралышат жана жалгандары себептүү азапталышат.

Тагдырды шылтоо кылгандар: «Эгерде Аллах бизди аларга сыйынуубузду каалабаганда, анда биз аларга сыйынбайт элек. Анын бизден ушуну каалоосу – Анын ыраазы экенин билдирет» – деп айтышат. Алардын бул айткан сөзү илимге жатпайт, алар жалганды гана сүйлөп жатышат.

Же Биз Куранга чейин ал мушриктерге Аллахтан башкага сыйынганга уруксат деп айтылган китеп берген бекенбиз? Алар ошол китепти карманып, далил кылып жатышабы.

Жок! Андай болгон жок! Тескерисинче алар ээрчигендерин далил кылып: «Биз мурунку ата-бабаларыбызды ушул динде таптык. Алар айкелдерге сыйынышкан. Эми биз дагы алардын жолун жолдоп, аларга сыйынабыз» – дешет.

Оо, пайгамбар! Булар жалганга чыгарып, ата-бабаларын ээрчүүнү бетке кармашканы сыяктуу Биз сенден мурун кайсы гана шаарга болбосун, элин эскертсин деп пайгамбар жибербейли, алардын бай башчылары жана чоңдору: «Биз ата-бабаларыбызды ушул динде тапканбыз жана биз алардын жолун жолдойбуз» – деп айтышкан. Бул нерседе сенин коомуң биринчи болуп жаткан жок.

Аларга пайгамбары: «Мен силерге ата-бабаларыңардын дининен да жакшысын алып келсем да аларды ээрчийсиңерби?» – деп айтканда алар айтышты: «Чындыгында биз сен алып келген жана сенден мурунку пайгамбарлар алып келишкен нерсеге каапырлык кылдык».

Биз сенден мурунку пайгамбарларды жалганга чыгарган коомдордон өч алып, аларды жок кылдык. Пайгамбарларын жалганга чыгаргандардын акыбети кандай болгонун ойлонуп көрчү. Алардын акыбети өкүнүчтүү болду.

Оо, пайгамбар! Эстечи, бир кезде Ибрахим атасына жана элине мындай деп айтты: «Мен силер Аллахтан башка сыйынып жаткан кудайларыңарга эч катышым жок.

Мени жараткан Аллахка гана сыйынам. Ал мени Өзүнүн туура динине ээрчитип, пайдалуу нерсеге багыттайт».

Ибрахим алар ширкти жана күнөөлөрдү таштап, Аллахка тообо кылып кайтышат деген үмүттө «Лаа илааха иллаллах» деген Аллахты жалгыздоо келмесин өзүнөн кийинки урпактарына калтырып кетти. Алардын арасында Аллахка ширк кылбай, жалгыз Ага сыйынгандар дагы деле бар.

Мен ал жалганчы мушриктерди жок кылууга шашкан жокмун. Тескерисинче аларга Куран жана баяндоочу пайгамбар Мухаммад келгенге чейин Мен аларды бул дүйнөдө жашатып жыргаттым жана алардан мурунку ата-бабаларын да жыргаттым.

Качан аларга эч кандай шек-күмөнү жок бул Куран келгенде алар айтышты: «Бул сыйкыр! Мухаммад аны менен бизди сыйкырлап койду. Биз ага каапырлык кылдык жана эч качан ишенбейбиз».

Жалганчы мушриктер айтты: «Аллах бул Куранды жакыр жана жетим Мухаммадга түшүргөндүн ордуна Мекке же Таифтен болгон эки улуу адамдын бирине түшүрсө болбойт беле?!».

Оо, пайгамбар! Алар Раббиңдин ырайымын өздөрү каалаганга берип, өздөрү каалагандан тыйып койгудай Анын ырайымын алар бөлүштүрөбү же Аллахпы? Биз дүйнөдө алардын ырыскыларын бөлүштүрүп, алар бири-бирине моюн сунсун деп аларды бай-кедей кылдык. Акыретте Раббиңдин пенделерине болгон ырайымы алардын убактылуу дүйнөдө топтогон нерселеринен жакшыраак.

Эгерде адамдардын баарысы каапырлыкта бир коом болбогондо, анда Биз Аллахка каапырлык кылгандардын үйлөрүнүн чатырларын күмүштөн кылып, алар ага чыга тургандай тепкичтерди кылмакпыз.

Биз аларды акырындык менен жазалап жана сынаш үчүн алардын үйлөрүндө эшиктерди жана жөлөнүп отурган сөрүлөрдү кылдык.

Жана Биз аларга алтындарды кылдык. Мына ушулардын баарысы дүйнө жашоосундагы гана ырахаттар. Алар убактылуу болгону үчүн пайдасы аз. Оо, пайгамбар! Ал эми Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштаган такыбалар үчүн Раббиңдин алдындагы акыреттеги жыргалчылыктар жакшыраак.

Кимде-ким Куранга чын көңүлдөн назар салбай, аны жүз бурган абалга жеткирсе, анда ага жаза катары аны шайтанга башкартып коёбуз, ал анын жанынан калбай адашканын күчөтөт.

Курандан жүз бургандардын үстүнөн башкартып коюлган жандооч шайтандар аларды Аллахтын дининен тосушат. Алар Анын буйруктарын аткарышпайт, тыйгандарын ташташпайт жана өздөрүн акыйкат жолдобуз деп ойлошот. Ошол себептен алар адашкандарына тообо кылышпайт.

Аллахты эстөөдөн жүз бурган адам кыяматта акыры Бизге келген кезде үмүттөнө: «Эй, жандоочу! Аттиң, сен экөөбүздүн ортобуздагы аралык чыгыш менен батыштай болгондо кана! Сен эң жаман жандоочусуң!» – деп айтат.

Кыямат күнү Аллах каапырларга айтат: «Силер ширк жана күнөөлөрдү кылып өзүңөргө зулумдук кылдыңар. Бүгүн силерге азапта шериктеш болгонуңар эч пайда бербейт. Ал шериктериңер силердин ордуңарга азабыңарды эч качан көтөрбөйт».

Чындыгында алар акыйкатты угаарга келгенде дүлөй, аны көрөөргө келгенде сокур. Оо, пайгамбар! Сен дүлөйгө угуза аласыңбы же сокурду тууралыкка багыттай аласыңбы же акыйкат жолдон ачык эле адашып кеткенди туура жолго сала аласыңбы?

Эгерде Биз аларды азаптаганга чейин жаныңды алуу менен сени алып кетсек, анда Биз аларды дүйнөдө жана акыретте азаптап өч алабыз.

Же Биз аларга убада кылган кээ бир азаптарды сага көргөзөбүз. Аларга Биздин күчүбүз жетет. Алар Бизге эч бир нерседе үстөмдүк кыла алышпайт.

Оо, пайгамбар! Раббиң сага вахий кылган нерсени бекем карма! Сен эч кандай адашуусу жок акыйкат жолдосуң.

Чындыгында бул Куран сен үчүн жана сенин коомуң үчүн кадыр-барк. Жакында кыямат күнү силер ага ыйман келтиргениңер, анын жол-жобосун ээрчигениңер жана ага даават кылганыңар тууралуу сураласыңар.

Оо, пайгамбар! Биз сенден мурун жиберген пайгамбарлардан сурачы, Биз Ырайымдуудан башка сыйынуу үчүн кудайларды кылган бекенбиз?

Биз Мусаны аят-белгилерибиз менен Фараонго жана анын элиндеги башчыларга жибердик. Ал аларга: «Чындыгында мен бүткүл макулуктардын Раббисинин элчисимин» – деп айтты.

Качан аларга Биздин аят-белгилерибиз келгенде алардын үстүнөн маскаралап жана шылдыңап күлүштү.

Биз Фараон менен анын элиндеги башчыларга Муса алып келген нерсе акыйкат экендигине кандай далилдерди көргөзбөйлү, андан кийинки келген далил андан дагы күчтүү болчу. Биз аларды дүйнөдө азап менен алдык. Балким алар каапырлыктан кайтышар деп үмүт кылдык, бирок эч кандай пайда чыккан жок.

Аларга кээ бир азаптар келгенде Мусага айтышты: «Эй, сыйкырчы! Раббиңдин ыйман келтирсеңер азаптан куткарабыз деп сага айтканы боюнча биз үчүн Ага дуба кылчы. Эгер Ал бизди куткарса, Биз Ага карай туура жолго түшөбүз».

Качан Биз аларды азаптан куткарсак, ошол замат убадаларын бузушту, аны аткарышкан жок.

Фараон бийлигине чиренип элине жар салды: «Эй, элим! Мисирдин бийлиги жана хан сарайларымдын астынан аккан Нил сыяктуу дарыялар мага таандык эмеспи?! Силер бийлигимди көрбөй жатасыңарбы жана улуктугумду тааныбай жатасыңарбы?!

Мен куулган жана алсыз Мусага караганда артыкмын. Ал сөздү да тыңдап сүйлөй албайт.

Аны жиберген Аллах анын элчи экенин көргөзүү үчүн ага алтындан билериктерди такса болбойт беле же бири-бирин ээрчиген периштелерди аны менен жиберсе болбойт беле?!».

Фараон өз элин азгырып алдады. Ошондо алар анын адашуусуна моюн сунушту. Чындыгында алар Аллахка баш ийбеген коом эле.

Качан алар каапырлыктан такыр баш тартпай ачуубузду келтиргенде Биз алардан өч алып, алардын баарысын сууга чөктүрдүк.

Биз Фараон менен анын жан жөкөрлөрүн адамдардан алдын кылдык, ал эми анын каапыр коомун алардан кийин кылдык жана адамдар алардын кылгандарын кылып, алардын башына түшкөн нерсеге кабылбаш үчүн аларды ибарат алгандарга сабак кылдык.

О, пайгамбар! Мушриктер Аллах Тааланын: «Силер жана силер сыйынган Аллахтан башка нерселер силер кире турган тозоктун отуну» деген сөзүнө христиандар сыйынган Иса дагы кирип калат деп ойлошкон. Бирок, Аллах Таала айкелдерге сыйынуудан тыйган сыяктуу Исага да сыйынуудан тыйган эле. Ошондо сенин коомуң кыйкырып чуу чыгарып: «Биздин кудайларыбыз да Исадай болуусуна ыраазыбыз» дешкенде, Аллах аларга жооп кылып: «Ал эми Биз кимге алдын ала жакшылык жазсак, мына ошолор андан алыс болот» – деп айтты.

Алар: «Биздин кудайларыбыз жакшыбы же Исабы?» – деп айтышты. Ибн Аль-Зибаара жана ага окшогондор сага бул мисалды акыйкатка жетүүнү жакшы көрүшкөнү үчүн эмес, талаш-тартышты жакшы көрүшкөнү үчүн келтирди. Алар табиятынан талашып-тартышкан адамдар.

Мариямдын уулу Иса – Аллахтын пенделеринин бири. Биз ага жакшылык кылып пайгамбарчылык менен элчиликти бердик. Биз аны Исраил урпактарына Аллахтын кудуреттүлүгүн далил кылуулары үчүн мисал кылдык. Анткени Аллах Адамды ата-энесиз жараткан сыяктуу аны атасыз жаратты.

Эй, Адам балдары! Эгер Биз силерди жок кылууну каалаганда, силерди жок кылып коймокпуз жана силердин ордуңарга периштелерди жер бетинде орун басар кылып коймокпуз. Алар Аллахка эч нерсени шерик кылбастан сыйынышмак.

Чындыгынды Иса улуу кыяматтын белгилеринен. Ал акыр заман келгенде түшөт. Силер кыямат кайымдын болорунан шек санабагыла. Мен силерге Аллах тараптан алып келген нерседе мени ээрчигиле. Мен силерге алып келген бул нерсе эч кандай бурмалануусу жок туура жол.

Шайтан силерди азрыгуу жана адаштыруу менен туура жолдон чыгарып жибербесиң. Чындыгында ал силерге анык душман.

Иса өз элине анын пайгамбар экендигин билдирген ачык-айкын далилдер менен келгенде аларга айтты: «Мен силерге Аллах тараптан даанышмандык менен жана ошондой эле силер диниңерде талашып-тартышкан кээ бир нерселерди баяндаш үчүн келдим. Эми силер Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула жана мен силерге буйруган жана тыйган нерселерде мага моюн сунгула!

Чындыгында Аллах менин жана силердин Раббиңер. Биз үчүн Андан башка Рабби жок. Андыктан Ага гана чын ыкластан сыйынгыла. Бул жалгыз кудайга сыйынуу – эч кандай бурмалануусу жок туура жол.

Христиан жамааттар Иса тууралуу талашып-тартышты. Кээ бирлери «ал – кудай» дешсе, кээ бирлери «ал кудайдын баласы» дешти, кээ бирлери болсо «ал энеси экөөсү кудай» дешти. Исаны кудай же анын баласы же ыйык үчилтик деп сыпаттоо менен өздөрүнө зыян келтиргендерге кыяматта аларды күткөн кыйноочу азап-тозок болсун!

Иса тууралуу талашып-тартышкан ал жамааттар кыяматтын келгенин сезбей калган абалда аларга капыстан келүүсүн күтүп жатышабы? Эгерде ал алардын каапырлык абалында келсе, анда алардын барар жайы кыйноочу азап болот.

Каапырлыкта жана адашууда дос болгондор кыямат күнү бири-бирине душман болушат. Бирок Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштаган такыбалар гана андай болушпайт. Алардын достугу түбөлүк.

Аллах аларга айтат: «Оо, пенделерим! Бүгүн силерге мындан ары эч кандай коркунуч болбойт жана силер өткөрүп жиберген дүйнө ырахаттары үчүн кайгырбайсыңар.

Алар пайгамбарына түшкөн Куранга ыйман келтиришти жана Куранга ээрчип, анын буйруктарын аткарышты жана тыйгандарын ташташты.

Силер жана силерге окшогон ыймандуулар бейишке киргиле! Силер эч качан бүтпөгөн жана түгөнбөгөн түбөлүктүү жыргалчылыктарды көрүп кубанасыңар.

Аларды кызматчылары алтын идиштер жана кармоочсуз чөйчөктөр менен айланып турушат. Бейиште көңүлдөр самаган, көздөр караганда ырахаттанган нерселер бар. Силер ал жакта түбөлүк жашайсыңар, ал жактан эч качан чыкпайсыңар.

Силерге сыпатталган мына ошол бейиш – Аллах Өз жакшылыгы менен силерге кылган иш-аракеттериңер үчүн мурас кылды.

Ал жакта силер жешиңер үчүн түгөнбөгөн мөмө-жемиштер бар.

Чындыгында каапырлык жана күнөөлөрдү кылган күнөөкөрлөр кыямат күнү тозок азабында түбөлүк болушат.

Аларга азап жеңилдетилбейт жана алар ал нерседе Аллахтын ырайымынан үмүтсүз болушат.

Биз аларды тозокко киргизип зулумдук кылбадык. Бирок алар каапырлык себептүү өздөрүнө зулумдук кылышты.

Алар тозоктун сакчысы Маликти чакырып: «Оо, Малик! Раббиң бизди өлтүрсүнчү, биз азаптан алалы» – дегенде ал аларга мындай деп жооп берет: «Силер өлбөстөн дайым азапта болосуңар, силерге азап токтотулбайт».

Биз силерге дүйнөдө шек-күмөнсүз акыйкат менен келгенбиз, бирок көпчүлүгүңөр акыйкатты жаман көрдүңөр.

Эгерде алар пайгамбарга айлакердик кылышып, ага каршы айла-амал уюштурса, Биз дагы алар үчүн алардыкынан да өткөн айла-амалдарды камдап койдук.

Же Биз алар жүрөктөрүнө каткан сырларын же жашыруун шыбырашкан сыр сөздөрүн угушпайт деп ойлошобу? Албетте, биз алардын баарын угабыз! Алардагы периштелер алардын кылган бардык иш-аракеттерин жазып турушат.

О, элчи! Кыздарды Аллахка таандык кылгандарга айткын: «Аллах алардын сөзүнөн Жогору. жана Ал балалуу болуудан Таза. Аллахка ибадат кылып, Аны аруулоочулардын алгачкысы менмин».

Асмандар менен жердин Раббиси жана Арштын Раббиси мушриктердин Анын шериги, аялы жана баласы бар деген сөздөрүнөн аруу.

Оо, пайгамбар! Аларды тим кой! Алар убада кылынган кыямат күнгө кезиккенге чейин жалганга батып, ойноп жүрө беришсин.

Ал Аллах асмандагы чыныгы кудай жана жердеги чыныгы кудай. Ал Өз жаратуусунда, тагдыр кылуусунда жана башкаруусунда Даанышман, пенделеринин абалдарын Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Асмандар менен жердеги жана алардын ортосундагы бийлик Ага гана таандык болгон Аллахтын жакшылыгы жана берекеси көбөйдү. Кыяматтын болор убактысын Ал гана билет. Аны Андан башка эч ким билбейт. Силер акыретте сурак бериш үчүн жана сыйлык-жаза алыш үчүн Ага гана кайтасыңар.

Мушриктердин Аллахтан башка сыйынгандары Анын алдында шапаат кылууга ээлик кылышпайт. Бирок Иса, Узейр жана периштелер сыяктуу «Аллахтан башка кудай жок» экендигин билип күбө беришкендер гана ээлик кылышат.

Эгер сен алардан: «Силерди ким жараткан?» – деп сурасаң, алар: «Бизди Аллах жараткан» – деп гана айтышат. Анда эмнеге ушинтип моюнга алгандан кийин Ага сыйынуудан четтеп жатасыңар?

Аллах пайгамбарынын аны өз эли жалганга чыгарганы тууралуу арыз-муңун жана ал тууралуу мындай деп айтканын билет: «Оо, Раббим! Чындыгында бул адамдар Сен мен аркылуу жиберген нерсеге ыйман келтиришпеди».

Эми сен алардан жүз бур жана сени жамандыктарынан коргогон сөздү айт: «Силер жакында жазаңарды алганда билесиңер». (Бул окуя Меккеде болгон).

Бул тууралуу Бакара сүрөсүнүн башталышында сөз болгон.

Аллах Туура Жолду баяндоочу Куранга ант берди.

Биз Куранды Кадыр түндө түшүрдүк. Ал жакшылыктарга толгон түн. Чындыгында Биз бул Куран менен коркутуп эскертебиз.

Бул түндө Аллах ошол жылы ишке ашыра турган ырыскы, ажал жана башка нерселерге байланыштуу өкүм кылынган бүткүл иштер чечилет.

Биз Өзүбүз тараптан өкүм кылынган ар бир ишти чечебиз. Чындыгында Биз пайгамбарларды жиберебиз.

Оо, пайгамбар! Биз Раббиң тараптан пайгамбар жибериле тургандарга ырайым катары пайгамбарларды жиберебиз. Чындыгында Ал пенделеринин сөздөрүн Угуучу, алардын иш-аракеттерин жана ниеттерин Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Ал асмандар менен жердин жана алардын ортосундагы нерселердин Раббиси. Эгерде силер буга терең ишенсеңер, анда Менин элчиме ыйман келтиргиле.

Андан башка сыйынууга татыктуу кудай жок. Ал тирилтет жана өлтүрөт. Андан башка тирилтүүчү жана өлтүрүүчү жок. Ал силердин жана мурунку ата-бабаларыңардын Раббиси.

Ал мушриктер буга ишенишпейт. Тескерисинче, алар жалган жолдо болгону себептүү бул нерседен шектенишет жана көңүл да бурушпайт.

О, пайгамбар! Сен элиңе жакындап калган азапты күт. Ал азап асманды түтүн каптаган күнү болот, алар аны катуу коркунучта өз көзү менен көрөт.

Ал элиңдин баарын ороп алат. Аларга айтылат: «Силердин башыңарга түшкөн бул азап – кыйноочу азап».

Ошондо алар Раббисине жалбарып: «Раббибиз! Сен бизге жиберген азапты бизден кетир. Эгер Сен аны бизден кетирсең, биз Сага жана пайгамбарыңа ыйман келтиребиз» – деп дуба кылышат.

Алар кантип эсине келип, Раббисине кайтышмак эле, анткени аларга чынчылдыгы жана аманаткөйлүгү белгилүү жана пайгамбарлыгы анык элчи келди?!

Кийин алар ага ишенүүдөн баш тартышты жана ал тууралуу: «Ага башка бирөөлөр үйрөтөт, ал пайгамбар эмес» – дешти. Ошондой эле аны жинди деп да айтышты.

Чындыгында Биз силерден азапты бир аз кетирген болсок, силер кайра эле каапырлыгыңарга жана жалганыңарга кайтасыңар.

Оо, пайгамбар! Биз коомуңдагы каапырларды күч менен катуу кармаган Бадр күнүн күт. Биз алардан Аллахка кылган каапырлыктары жана пайгамбарды жалганга чыгаргандары үчүн өз алабыз.

Биз алардан мурун Фараондун коомун сынаганбыз. Аларга Аллах тараптан сыйлуу пайгамбар Муса келип, аларды Аллахты жалгыздоого жана Ага сыйынууга чакырды.

Муса Фараон менен анын коомуна айтты: «Аллахтын пенделери болгон Исраилдин урпактарын мага таштагыла. Аларды кул кылууга силердин укугуңар жок. Чындыгында мен силерге Аллах тараптан келген элчимин, Ал мага буйруган нерсени жеткирүүгө ишеничтүүмүн, андан эч бир нерсени кемитпейм жана кошпойм.

Жана силер Аллахка сыйынуудан баш тартып жана пенделерине бой көтөрүп текеберлик кылбагыла. Чындыгында мен силерге ачык-айкын далилди алып келем.

Силер мени ташбараңга алып өлтүрүп коюуңардан менин жана силердин Раббиңерден коргоо сураймын.

Эгер силер мен алып келген нерсеге ишенбесеңер, анда мени тынч койгула жана мага зыян берип жакын жолобогула».

Анан Муса Раббисине: «Фараон жана анын жан жөкөрлөрү – тезинен жаза алууга татыктуу күнөөкөр коом» – деп дуба кылды.

Ошондо Аллах Мусага өз элиң менен түн жамынып жолго чык деп буйруду жана Фараон менен анын коому силердин артыңардан түшөт деп кабар берди.

Ага Исраилдин урпактары менен бирге деңизден өткөндө аны өз калыбында тынч таштап кетүүнү буйруду. Чындыгында Фараон жана анын аскери деңизге чөктүрүлүп жок болушат.

Фараон менен анын коому артында канчалаган бактарды жана аккан булактарды калтырып кетишти.

Канчалаган эгинзарларды жана кооз отурум жайларды калтырып кетишти.

Канчалаган жыргалчылыкка толгон жашоону таштап кетишти.

Силерге сыпаттап айтылган мына ушул нерселер алардын башына түштү. Биз алардын бакчаларын, булактарын, эгинзарларын жана орундуктарын башка коом болгон Исраилдин урпактарына мурас кылдык.

Фараон менен коому сууга чөккөндө алар үчүн асман да, жер да ыйлаган жок жана аларга тообо кылууга мөөнөт да берилген жок.

Биз Исраилдин урпактарын кордоочу азаптан куткардык. Анткени Фараон менен коому алардын бала-чакаларын өлтүрүп, аялдарын тирүү калтырышчу.

Биз аларды Фараондун азабынан сактадык. Чындыгында ал Аллахтын буйруктары менен дининин чегинен чыгып текеберлик кылгандардан болчу.

Биз Өзүбүз билип Исраил урпактарын ал замандагы ааламдардан пайгамбарларынын көптүгү себептүү тандап алганбыз.

Биз аларга Мусаны колдоо максатта берген манна шириндиги, бөдөнө жана башка ушулар сыяктуу ачык жакшылыктарды камтыган далилдерди бердик.

Чындыгында ал жалганчы мушриктер кайра тирилүүнү четке кагып мындай деп айтышат:

«Биз үчүн бир гана өлүм бар, андан кийин эч кандай жашоо жок. Бул өлүмдөн кийин биз кайра тирилбейбиз.

Эй, Мухаммад! Сен жана сени ээрчигендер Аллах өлүктөрдү сурак жана жаза-сыйлык үчүн кайра тирилтет деген сөзүңөрдө чынчыл болсоңор, анда өлгөн ата-бабаларыбызды тирилтип алып келгилечи?!».

Оо, пайгамбар! Күч-кубаттуулук жактан сени жалганга чыгарган мушриктер артыкпы же алардан мурунку Аад жана Самуд сыяктуу Тубба коому артыкпы? Биз алардын баарысын жок кылдык. Чындыгында алар күнөөкөрлөр эле.

Биз асмандар менен жерди жана алардын ортосундагы нерселерди ойноп жараткан жокпуз.

Биз асмандар менен жерди улуу даанышмандык үчүн жараттык. Бирок көпчүлүк мушриктер муну билишпейт.

Аллах пенделеринин ортосунда өкүм кыла турган кыямат күн – Аллах бүт макулуктарды чогултуу үчүн белгилеген убакыт.

Ал күндө жакын жакынына, дос досуна пайда келтире албайт жана алар өздөрүн Аллахтын азабынан коргой алышпайт. Анткени ал күндө бийлик Аллахка гана таандык болот. Эч ким ага ээ экендигин айтып чыга албайт.

Аллах ырайым кылган адамдар гана кылган жакшылык иштеринен пайда алышат. Чындыгында Аллах эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, тообо кылган пенделерине Ырайымдуу.

Аллах тозоктун түбүндө өстүргөн Заккум дарагы.

Чоң күнөө кылгандын тамак-ашы. Ал каапыр анын жийиркеничтүү мөмөсүнөн жейт.

Ал мөмө капкара майдай, ал катуу ысыгандыктан алардын курсагында кайнайт.

Өтө ысык суунун кайнаганы сыяктуу.

Тозоктун сакчыларына айтылат: «Аны кармагыла да, канкордук менен тозоктун ортосуна сүйрөп баргыла.

Анан бул азапталгандын төбөсүнө кайнак суу куйгула. Ал азаптан кутулбайт».

Ага шылдың иретинде айтылат: «Бул кыйноочу азапты тарт! Сен өз элиңде эч кандай зыян тартпаган кадырлуу эмес белең».

Чындыгында силер кыямат күнү боло турган бул азаптан шектенгенсиңер. Эми силер аны көргөнүңөрдөн кийин шек-күмөнүңөр жоголду.

Ал эми Раббисинин буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштаган такыба адамдар эч кандай жамандык жетпеген бейпил жайларда болушат.

Бакчаларда жана аккан булактарда.

Алар бейиште жука жана калың жибек кийимдерди кийип, бири экинчисинин артын көрбөгүдөй бет-маңдай олтурушат.

Биз аларды бул айтылгандар менен сыйлаганыбыз сыяктуу аларды бейиште көзүнүн карасы капкара, агы аппак болгон бакыраң көз чырайлуу аялдарга үйлөндүрөбүз.

Алар ал жайда кызматчыларын чакырып, өздөрү каалаган түгөнгүс жана зыянсыз мөмө-жемиштерди алдырышат.

Ал жакта түбөлүк калышат. Алар дүйнө жашоосундагы биринчи өлүмдөн башка өлүмдү татышпайт. Аллах аларды тозок азабынан коргойт.

Бул Раббиңден болгон айкөлдүк жана жакшылык! Аларды бейишке киргизүү жана тозоктон коргоо сыяктуу бул айтылган нерселер – эч бир жеңиш тең келбеген улуу жеңиш.

Оо, пайгамбар! Чындыгында Биз бул Куранды алар эскерме алышар бекен деп сен сүйлөгөн араб тилинде түшүрүп жеңил кылдык.

Эми сен жеңишиңди жана алардын кыйроосун күт. Алар дагы сенин кыйрооңду күтүп жатышат.

Бул тууралуу Бакара сүрөсүнүн башталышында сөз болгон.

Куран эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, пенделеринин кызыкчылыктарын Билүүчү Аллах тараптан түштү.

Чындыгында асмандар менен жерде ыймандуулар үчүн Аллахтын кудуреттүүлүгүн жана жалгыздыгын билдирген далилдер бар. Анткени ошолор аят-белгилерден сабак алышат.

Оо, адамдар! Силердин бел суудан, кийин бир үзүм эттен, кийин коюу кандан жаралууңарда жана Аллах жер бетиндеги жан-жаныбарларды таркатып жаратуусунда Аллах Жаратуучу экенине ишенген адамдар үчүн Анын жалгыздыгына далилдер бар.

Күн менен түндүн алмашуусунда, Аллах асмандан жамгыр жаадырып эч кандай өсүмдүк өспөгөн өлүк жерди өндүрүп тирилтүүсүндө жана силердин пайдаңар үчүн бирде бул тараптан, бирде тигил тараптан соккон шамалдарды жүргүзүүсүндө акыл жүгүрткөн адамдар үчүн далилдер бар. Алар буларды Аллахтын жалгыздыгына, кайра тирилтүүгө жана бардык нерсеге кудуреттүү экендигине далил кылышат.

Оо, пайгамбар! Биз сага бул аяттар менен далилдерди акыйкат менен окуп беребиз. Эгерде алар пендебизге түшүргөн Аллахтын сөзүнө жана далилдерине ишенишпесе, анда мындан кийин кайсы сөзгө ишенишет, кайсы далилдерди чындык деп билишет?!

Күнөөлөрү көп ар бир жалганчыга Аллах тараптан кыйроо жана азап болсун!

Бул каапыр Курандагы ага окулган Аллахтын аяттарын уккандан кийин да акыйкатты ээрчүүдөн өзүнчө бой көтөрүп каапырлыгын жана күнөөлөрүн уланта берсе, анда ал ага окулган аяттарды укпаган сыяктуу эле. Оо, пайгамбар! Ага акыретте зыян алып келген жан кыйноочу азап күтүп турганын кабарла!

Эгерде ага Курандан бир нерсе жетсе, ал аны шылдыңдап баштайт. Куранды шылдыңга алган сыпаттагы ал адамдарга кыямат күнү кордоочу азап бар.

Аларды акыретте алдынан тозок оту күтүп турат. Аларга тапкан байлыктары Аллахтын алдында эч пайда келтирбейт жана алардын кудай тутуп сыйынган Андан башка айкел кудайлары аларды эч нерседен коргой алышпайт. Алар үчүн кыяматта чоң азап бар.

Биз элчибиз Мухаммадга түшүргөн бул Китеп акыйкат жолго багыттоочу. Ал эми алардын Раббисинин Өз элчисине түшүргөн аяттарына каапырлык кылгандарга катуу кыйноочу азап бар.

Оо, адамдар! Аллах жалгыз Өз буйругу менен кемелер жүрүш үчүн жана силер ар түрдүү адал эмгектер аркылуу Анын жакшылыктарын сурашыңар үчүн силерге деңизди моюн сундурду. Балким силер Аллахтын силерге кылган жакшылыктарына шүгүр кыларсыңар.

Аллах Таала Өзүнүн артыкчыыгы жана жакшылык кылуусу менен силерге асмандагы күн, ай, жылдыздарды жана жердеги дарыя, бак-дарак, тоолорду жана башка нээмттарын моюн сундурду. Чынында, бул нерселерди моюн сундурууда, Аллахтын аят-белгилерине ой жүгүртүп ибарат алгандар үчүн Анын кудуреттүүлүгүнө жана жалгыздыгына далилдер бар.

Оо, пайгамбар! Аллахка ыйман келтирип, Анын элчисин чынчыл деп билгендерге айт: «Аллахтын жакшылыктарына же жамандыктарына көңүл бурбаган каапырлардын силерге келтирген зыяндарын кечиргиле. Чындыгында Аллах сабыр кылган бардык ыймандууларга жана чектен ашкан каапырларга дүйнөдө кылган иштерине жараша сыйлыгын же жазасын берет».

Кимде-ким жакшылык иш кылса, анда анын кылган жакшылык ишинин арты өзүнө пайда. Аллах анын кылган иш-аракетине муктаж эмес. Ал эми ким жамандык иш кылса, анда анын кылган жамандык ишинин арты өзү зыян. Анын кылган жамандыгы Аллахка эч зыян келтирбейт. Кийин акыретте Биз силерге өзүңөр татыктуу болгон сыйлык же жазаны бериш үчүн Бизге гана кайтасыңар.

Биз Исраил урпактарына Тооратты, адамдардын ортосунда аны менен адилеттүү өкүм кылууну бердик, Ибрахимдин урпактары көпчүлүк пайгамбарларды алардан чыгардык, аларга түрлүү-түрлүү адал нерселерди ырыскы кылдык жана аларды өз заманында ааламда артык кылдык.

Жана Биз аларга акыйкатты жалгандан айырмалаган далилдерди бердик. Аларга пайгамбарыбыз Мухаммаддын жиберилиши менен далилдер келгенден кийин гана талашып-тартышышты жана аларды мындай кайым айтышууга бийликке жана кадыр-баркка жанталашуудан улам бири-бирине болгон зулумдук гана түрткү берди. Оо, пайгамбар! Чындыгында Раббиң кыяматта алардын дүйнөдө талашып-тартышкан нерселерине өкүм чыгарып, алардын кимиси акыйкатта, кимиси жалганда болгонун ачыктайт.

Кийин Биз сенден мурунку пайгамбарларыбызга буйруган Өз буйругубуз менен сени ыйманга жана жакшылык иштерге чакырган жолдо кылдык. Эми сен ушул шариятты ээрчи. Акыйкатты билбегендердин каалоолорун ээрчибе. Анткени алардын каалоолору акыйкаттан адаштырат.

Эгерде сен алардын каалоолорун ээрчисең, анда акыйкатты билбегендер Аллахтын азабын сенден тосо алышпайт. Чындыгында бардык диндеги залымдар ыймандууларга каршы бири-бирин колдоп жардам беришет. Аллах болсо Анын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштаган такыбаларды колдойт.

Биз пайгамбарыбызга түшүргөн бул Куран адамдарга акыйкатты жалгандан айырмалап көргөзгөн айкындоочу, акыйкатка багыттоочу жана ишенген адамдар үчүн ырайымдуулук. Анткени мына ошолор Раббисин ыраазы кылуу үчүн ал аркылуу туура жолго түшүшөт.

Дене-мүчөлөрү менен каапырлык жана күнөөлөрдү кылгандар сыйлык же жаза алууда Биз аларды Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандар сыяктуу кылып, аларды дүйнө менен акыретте бирдей кылат деп ойлоп жатышабы? Алардын бул өкүмү кандай жаман!

Аллах асмандар менен жерди улуу даанышмандык үчүн жана ар бир жан өзү кылган жакшылык же жамандык иштин сыйлык-жазасын алыш үчүн жаратты. Аларды жөндөн-жөн эле жараткан эмес. Аллах алардын жакшылыктарын кемитип же күнөөлөрүн көбөйтүп зулумдук кылбайт.

Оо, пайгамбар! Өз напси каалоосун ээрчип, ага каршы чыкпастан аны кудай тутуп алган адамды карабайсыңбы. Аллах аны Өзү билип адаштырып койду. Анткени ал адашууга татыктуу. Анын жүрөгүн мөөрлөп койду, ал пайда ала тургандай деңгээлде укпайт жана анын көзүн акыйкатты көрүүдөн тосуп койду. Аллах аны адаштырып койгондон кийин ким аны акыйкатка баштай алат?! Силер напси каалоону ээрчүүнүн зыяндуулугун жана Аллахтын шариятын ээрчүүнүн пайдалуулугун ойлонбойсуңарбы?!

Кайра тирилүүнү четке каккан каапырлар айтышты: «Бул дүйнөдөгү гана жашообуз бар, андан кийин эч кандай жашоо жок. Муундар өтөт, алар кайра кайтып келишпейт. Муундар жаңырат жана аларды түн менен күндүн алмашуусу гана өлтүрөт». Аларда кайра тирилүүнү жокко чыгаруу тууралуу илим жок. Алар божомол ойлорго гана таянышат. Чындыгында божомол ойлор акыйкатка эч кандай пайда келтирбейт.

Кайра тирилүүнү жокко чыгарган мушриктерге ачык-айкын аяттарыбыз окулганда алардын пайгамбарга жана сахабаларга айткан бул сөздөрүнөн башка келтирер эч кандай далилдери жок: «Биз өлгөндөн кийин кайра тирилебиз деген сөзүңөр чын болсо, анда биздин ата-бабаларыбызды тирилткилечи?!».

Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Аллах силерди жаратып тирилтет, кийин өлтүрөт. Өлгөнүңөрдөн кийин кыяматта сурак жана жаза-сыйлык үчүн силерди чогултат. Ал күн шек-күмөнсүз келет». Бирок көпчүлүк адамдар билишпейт. Ошондуктан ал үчүн жакшылык иштерди кылып даярдык көрүшпөйт.

Асмандар менен жердин мүлкү жалгыз Аллахка таандык. Ал экөөсүндө Андан башка эч ким сыйынууга татыктуу эмес. Аллах өлүктөрдү сурак жана жаза-сыйлык үчүн кайра тирилткен кыямат күнү болгондо Аллахтан башкага сыйынган жана акыйкатты жок кылып, жалганды орнотууга аракет кылгандар жоготууга учурашат.

Оо, пайгамбар! Ал күнү бардык үммөттөр бизге эмне кылынат деп күткөн абалда тизилеп тургандарын көрөсүң. Бардык үммөттөр сакчы периштелер жазып койгон амал китебине чакырылат. Эй, адамдар! Силер бүгүн дүйнөдө кылган жакшылык-жамандык иштериңердин сыйлыгын же жазасын аласыңар.

Биздин периштелер иш-аракеттериңерди жазып койгон бул китебибиз акыйкат менен силерге күбөгө өтөт, эми аны окугула. Чындыгында Биз сакчы периштелерди дүйнөдө кылган иштериңерди жазгыла деп буйруганбыз.

Ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандарды Раббиси Өз ырайымы менен бейишке киргизет. Аллах аларга берген бул сыйлык – эч бир жеңиш тең келбеген анык жеңиш.

Ал эми Аллахка каапырлык кылгандарга жемелеп айтылат: «Силерге Менин аяттарым окулганда, аларга ыйман келтирүүдөн текеберлик кылбадыңар беле? Силер каапырлык жана күнөөлөрдү кылган күнөөкөр коом болчусуңар».

Эгерде силерге: «Чындыгында Аллахтын пенделерине аларды кайра тирилтип, сыйлык-жазаларын берем деген убадасы жана кыяматтын болушу шек-күмөнсүз акыйкат. Эми силер ал үчүн аракет кылгыла» – деп айтылса, силер мындай дедиңер: «Биз бул кыямат дегенди билбейбиз. Биз анын келери тууралуу ара ойдобуз, анын келерине такыр ишенбейбиз».

Алардын дүйнөдө кылган каапырлык жана күнөөлөр сыяктуу жамандык иштери ачыкка чыкты жана аларга эскертилген кезде шылдыңдашкан азап баштарына келди.

Аллах аларга айтты: «Силер бул күнгө кезигериңерди унутканыңар жана ага ыйман келтирип, жакшылык иштерди камдабаганыңар сыяктуу Биз бүгүн силерди тозокко таштайбыз. Силердин баш калкалар жайыңар тозок. Силерди Аллахтын азабынан коргой турган эч бир жардамчы болбойт.

Силер азапталып жаткан бул азаптын себеби, силер Аллахтын аяттарын шылдыңдап азил-тамаша туткансыңар жана силерди жашоо жыргалчылыктары алдап койду. Эми бүгүн Аллахтын аяттарын шылдыңдаган ал каапырлар тозоктон чыгышпайт. Алар ал жакта түбөлүк калышат жана Раббисин ыраазы кыла тургандай жакшылык иштерди кылуу үчүн дүйнө жашоосуна да кайтышпайт.

Асмандардын менен жердин жана бүткүл макулуктардын Раббиси болгон Аллахка гана мактоолор болсун!

Асмандардагы улуулук жана кудуреттүүлүк Ага гана таандык. Ал эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, Өз жаратуусунда, башкаруусунда жана шариятында Даанышман.

Хаа. Миим. Ушуга окшогон сөздүн түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында айтылган.

Куран эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, Өз жаратуусунда, тагдыр кылуусунда жана шариятында Даанышман Аллах тараптан түштү.

Биз асмандар менен жерди жана алардын ортосундагыларды жөн салды жараткан эмеспиз. Биз алардын баарын акыйкаттык менен жеткиликтүү даанышмандыкта жараттык. Ошол даанышмандыктан бири - пенделер ошолор аркылуу Аллахты таанып билүүсү, Ага эч нерсени шерик кылбастан жалгыз Ага ибадат кылуусу, Аллахка гана белгилүү мөөнөткө чейин жер бетинде орун басарлык милдетин аткарып туруусу. Ал эми Аллахка каапыр болгондор Анын китебиндеги эскертүүлөрдөн жүз буруп, көңүл бурбай коюшту.

Оо, пайгамбар! Акыйкаттан жүз бурган мушриктерге айт: «Мага айткылачы, силер Аллахтан башка сыйынып жаткан кудайларыңар жердин кайсы бөлүгүн жаратты? Алар тоолорду жараттыбы? Алар дарыяларды жараттыбы? Же асмандарды жаратууда алардын Аллах менен шериктештиги же энчиси барбы? Кудайларыңар сыйынууга татыктуу деген сөзүңөр чын болсо, анда Аллах тараптан Курандан мурун түшкөн китепти же абалкылардан сакталып калган илимди мага алып келгилечи?».

Кыяматка чейин дубасына жооп бере албаган Аллахтан башка кудайларга сыйынган адамдан өткөн адашуучу жок. Алардын Аллахтан башка сыйынган кудайлары сыйынуучуларына пайда же зыян келтирмек турсун, алардын дубаларын капырына да алышпайт.

Аларга бул дүйнөдө пайда беришпегенине карабастан, кыяматта чогулганда сыйынуучуларына душман болушат, алардан баш тартышат жана алардын сыйынгандары тууралуу билбейбиз деп танып кетишет.

Эгерде аларга пайгамбарыбызга түшкөн аяттар окулса, алардын пайгамбары өз колу менен алып келген Куранга каапырлык кылгандар: «Бул анык эле сыйкыр. Аллах тараптан келген вахий эмес» – деп айтышат.

Ал мушриктер: «Мухаммад бул Куранды өз оюнан чыгарып, аны Аллахка таандык кылып койду» – деп жатышабы? Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Эгерде мен аны өз оюмдан чыгарсам, анда силер Аллахтын мага каалаган азабынан куткаруунун айласын таба алмак эмессиңер. Мен Анын атынан оюмдан чыгарып өзүмдү-өзүм кантип азапка салмак элем? Силер Аллахтын Кураны тууралуу жаман сөздөрдү айтып жана мени жаманатты кылып жатканыңарды Ал жакшы билет. Ал силер менен менин ортобузда күбө болууга Өзү жетиштүү. Ал тообо кылган пенделерине Кечиримдүү, аларга Ырайымдуу».

Оо, пайгамбар! Пайгамбарлыгыңды жалганга чыгарган мушриктерге айт: «Силер кылган дааватыма таң кала тургандай, Аллах тараптан биринчи пайгамбар болуп келип жаткан жокмун. Менден мурун да көптөгөн пайгамбарлар келишкен. Бул дүйнөдө Аллах мени жана силерди эмне кыларын билбеймин. Мен Аллахтын вахий кылган нерсесине гана ээрчийм. Менин айткан ар бир сөзүм, ар бир ишим Анын вахийине туура келет. Мен болгону силерге Аллахтын азабын эскерткен ачык эскертүүчүмүн».

Оо, пайгамбар! Ал жалганчыларга айт: «Айткылачы, эгерде бул Куран Аллах тараптан болуп, бирок силер ага каапырлык кылсаңар жана Исраил урпактарынан бирөөсү ал тууралуу Тооратта келген нерсеге таянып, ал Аллах тараптан экенине күбөгө өтсө жана ага ыйман келтирсе, бирок силер ага ыйман келтирүүдөн текеберлик кылсаңар, мына ошондо силер зулум кылган болбойсуңарбы? Чындыгында Аллах акыйкатка зулумдук кылган коомго ийгилик бербейт».

Куранга жана аларга пайгамбары алып келген нерсеге каапырлык кылгандар ыймандууларга: «Эгерде Мухаммад алып келген нерсе чындап эле жакшылыкка багыттаган болсо, анда тигил кедейлер, кулдар жана алсыздар бизден ашып кетишпейт болчу» – дешет. Анткени алар пайгамбары алып келгенди жолдогон жок жана алар: «Анын бизге алып келген бул нерсеси эски жалгандардан. Биз жалганды ээрчибейбиз» – дешет.

Бул Курандан мурун Аллах Мусага акыйкатта ээрчүүчү жол башчы болгон жана Исраил урпактарынан ага ыйман келтирип, ээрчигендерге ырайым болгон Тоорат китебин түшүрдү. Ал эми Мухаммадга түшкөн бул Куран Аллахка ширк жана күнөөлөрдү кылуу менен өздөрүнө зыян келтиргендерди эскертиш үчүн, ошондой эле Жаратуучусу жана макулуктар менен жакшы мамиледе болгон адамдарга сүйүнчү катары өзүнөн мурунку китептерди тастыктап араб тилинде түштү.

«Раббибиз – Аллах. Биз үчүн Андан башка Рабби жок» – деп айтып, андан соң ыйман жолуна түшүп, жакшылык иштерди кылгандарга келечекте келүүчү акыретте эч кандай коркунуч жок жана алар дүйнөдө өткөрүп жиберген жыргалчылыктарга жана артында таштаган нерселерге кайгырышпайт.

Мына ушундай сыпаттагы адамдар – бейиш адамдары. Алар дүйнөдө кылган жакшылык иштеринин сыйлыгы катары ал жакта түбөлүк калышат.

Биз инсанга ата-энесин тирүү кезинде жана өлгөндөн кийин шариятка каршы келбеген деңгээлде сыйлап, аларга жакшылык кылууга кескин буйрук бердик. Айрыкча энеси аны кыйынчылык менен боюнда көтөрдү жана кыйналып төрөдү. Аны боюнда көтөрүү жана эмчектен чыгаруу мөөнөтү отуз ай созулат. Ошентип ал акыл жана дене жактан кубаттуу болуп кырк жашка толгондо айтты: «Раббим! Сен мага жана ата-энеме кылган жакшылыгыңа шүгүр кылууну жана Сени ыраазы кылган жакшылык иштерди кылууну көңүлүмө сал жана аларды менден кабыл кыл. Бала-чакамды оңдой көр. Мен Сага күнөөлөрүм үчүн тообо кылдым жана Сага баш ийип, буйруктарыңа моюн сунамын».

Биз алардын кылган эң жакшы иш-аракеттерин кабыл кылып, күнөөлөрүн кечиребиз, алар үчүн жазалабайбыз. Алар бейиштик адамдардын катарында болушат. Аларга берилген бул убада – жакында сөзсүз ишке ашуучу чыныгы убада.

Ал эми ата-энесине мындай деп айтканы бар: «Куруп кеткиле! Экөөңөр мени өлгөндөн кийин кабырымдан кайра тирилип чыгат деп ойлоп жатасыңарбы? Канча деген муундар өттү, ал муундарда адамдар өлүштү. Алардан эч ким тирилген жок го?». Ата-энеси Аллахтан аны ыйманга келтирүүгө жардам сурап баласына: «Кайра тирилүүгө ыйман келтирбесең куруп кетесиң. Андыктан ага ыйман келтир. Аллахтын кайра тирилүү тууралуу убадасы шек-күмөнсүз чындык» – дешет. Ошондо ал кайта тирилүүнү дагы четке кагып мындай дейт: «Кайра тирилүү тууралуу айтылган сөздөр байыркылардын жазган китептеринен алынган. Аллахтан экендигини тастыкталган эмес».

Аларга жиндер менен адамдардан болгон коомдордун катарында азап милдет болду. Чындыгында алар өздөрүн жана үй-бүлөлөрүн тозокко киргизип жоготууга учурагандар.

Ар бир топко, тагыраак айтканда бейиш тобу менен тозок тобуна Аллах алардын кылган иш-аракеттеринин сыйлыгын толук бериш үчүн иш-аракеттерине жараша даражалар бар. Бейиштегилердин даражалары бийик, тозоктогулардын даражалары төмөн. Аларга кыямат күнү сооптору кемитилип жана күнөөлөрү көбөйтүлүп зулумдук кылынбайт.

Аллахка каапырлык кылып, пайгамбарларды жалганга чыгаргандар азапталыш үчүн тозокко алып келинген күнү аларга жеме катары мындай деп айтылат: «Силер жакшылыктарыңарды дүйнө жашоосунда короттуңар жана ал жактагы жыргалчылыктарды пайдаландыңар. Эми бүгүн болсо жер бетиндеги себепсиз текеберлигиңер, ошондой эле Аллахка каапырлык жана күнөөлөрдү кылып Ага моюн сунбаганыңар себептүү кордоочу азап менен жазаланасыңар».

Оо, пайгамбар! Ааддын туугандашы Худду эстечи. Ал Араб жарым аралынын түштүгүндөгү кум дөбөлөрдө жайгашкан турак-жайлардагы өз коомун Аллахтын азабынан эскертти. Худга чейин жана андан кийин да өз коомдорун эскерткен пайгамбарлар өтүшкөн. Алар коомдоруна айтышкан: «Аллахка гана сыйынгыла! Аны менен катар башкага сыйынбагыла! Оо, элим! Чындыгында мен силер үчүн улуу кыямат күндөгү азаптан коркомун».

Эли ага айтты: «Сен бизди кудайларыбызга сыйынуудан кайтарганы келдиңби? Эч качан андай болбойт! Эгерде айткан сөзүң чын болсо, бизге убада кылган азапты алып келчи».

Ал айтты: «Азаптын убактысын Аллах гана билет. Мен ал тууралуу билбеймин. Мен силерге жиберилген нерсени гана жеткирүүчү пайгамбармын. Бирок силер наадандык кылып пайдалууну таштап жатасыңар, зыяндууну кылып жатасыңар».

Качан аларга өздөрү шаштырган азап келгенде, асмандан алардын өрөөнүн көздөй бет алган булуттарды көрүп: «Бул бизге жамгыр жаадыруучу кара булут» – дешти. Худ аларга айтты: «Бул силер ойлогондой жамгырлуу булут эмес. Ал силер шаштырган азап. Ал жан кыйноочу азаптуу шамал».

Аллах ага жок кыл деп буйруган кайсы нерсени жандап өтпөсүн, алардын бүт баарынын таш-талканын чыгарды. Алар кырылып калышты. Алардын бир кезде жашап өткөнүнө күбө болгон үйлөрүнөн башка эч нерсе көрүнбөй калды. Биз каапырлыктан жана күнөөлөрдөн көөшөрүп кайтпаган күнөөкөрлөрдү мына ушундай кыйноочу жаза менен жазалайбыз.

Биз Худдун коомуна силерге бербеген кубаттуулук себептерин бердик. Жана аларга угуш үчүн кулактарды, көрүш үчүн көздөрдү, акыл жүгүртүш үчүн жүрөктөрдү бердик. Бирок аларга кулактары, көздөрү жана акылдары эч пайда келтирген жок жана аларды Аллахтын азабы келгенде коргой алган жок. Анткени алар Аллахтын аяттарына каапырлык кылышты. Аларга пайгамбары Худ эскерткенине карабастан шылдыңдап жатышкан азап баштарына түштү.

Оо, Мекке эли! Биз силердин айланаңардагы шаарларды кыйраттык. Аад, Самуд, Лут коомун жана Мадиян ээлерин жок кылдык. Алар каапырлыктан кайтышат деген үмүттө аларга түрдүү далилдерди келтирдик.

Алар жакындайбыз деп кудай тутуп сыйынган жана курмандык чалган Аллахтан башка кудайлары аларга жардам беришпейби?! Алар эч качан жардам беришкен эмес. Тескерисинче алар өтө муктаж болуп турган учурда жок болуп кетишти. Бул алардын ошол айкелдери жардам берет жана Аллахтын алдында шапаат кылат деп өздөрүн тынчтантып жүргөн жалгандары жана дооматтары.

Оо, пайгамбар! Биз сага түшкөн Куранды угуу үчүн бир топ жиндерди жибергенибизди эстечи. Алар аны угууга келишкенде, бири-бирине: «Тынчтангыла, жакшылап угалы» – дешти. Качан пайгамбар окуп бүткөндө, алар өз коому бул Куранга ыйман келтиришпесе, анда аларга Аллахтын азабы болорун эскертүү үчүн кайтып кетишти.

Аларга айтышты: «Оо, коомубуз! Биз Аллах тараптан түшкөн мурунку китептерди тастыктаган Мусадан кийинки түшкөн китепти уктук. Биз уккан бул китеп акыйкатка жолдойт жана туура жол болгон Ислам жолуна багыттайт.

Оо, коомубуз! Силерди акыйкатка чакырган Мухаммадга жооп бергиле жана ал Раббиси тараптан келген элчи деп ыйман келтиргиле. Ошондо Аллах күнөөлөрүңөрдү кечирет жана силерди жан ооруткан азаптан сактайт. Эгерде силер анын акыйкатка карай чакырыгына жооп бербесеңер жана ал Раббиси тараптан келген элчи деп ыйман келтирбесеңер, анда силерди жан ооруткан азап күтөт.

Ким Мухаммаддын акыйкатка карай чакырыгына жооп бербесе, анда ал жер бетинде Аллахтан качып кутула албайт жана аны азаптан куткара турган Аллахтан башка эч бир жардамчы болбойт. Алар акыйкаттан анык адашууда.

Кайра тирилүүнү жалганга чыгарган мушриктер көрүшпөйбү, асмандар менен жерди жараткан жана алардын чоңдугуна жана кеңдигине карабастан аларды жаратууда алсыздык кылбаган Аллах, сурак жана сыйлык үчүн өлүктөрдү кайра тирилтүүгө кудуреттүү эмеспи? Албетте, аларды тирилтүүгө Кудуреттүү. Чындыгында Ал бардык нерсеге Кудуреттүү. Өлүктөрдү кайра тирилтүүдө Аны эч ким алсыз кыла албайт.

Аллахка жана Анын элчилерине каапырлык кылгандар тозокко азапталыш үчүн алып келинген күнү аларга жеме катары айтылат: «Силер көрүп турган бул азап чындык бекен? Же ал силер дүйнөдө айтып жүргөндөй жалган бекен?». Алар айтышты: «Албетте, Раббибизге ант болсун. Бул анык чындык». Аларга айтылат: «Аллахка каапырлык кылганыңар себептүү азап тарткыла».

Оо, пайгамбар! Элиңдин сени жалганга чыгарганына туруктуулук ээлери болгон Нух, Ибрахим, Муса, Иса пайгамбарлардай болуп сабыр кыл жана аларга азапты шаштырба! Элиңдеги каапырлар аларга убада кылынган акыреттеги азапты көрүшкөндө, аларга берилген азаптын узактыгынан улам дүйнөдө күндүзгү бир сааттай гана жашагандай болушат. Мухаммадга түшүрүлгөн бул Куран жеткирүү жана ал адамзат менен жиндерге жетиштүү. Чындыгында Аллахка каапырлык жана күнөө кылуу менен Ага баш ийбестик кылган коом гана азап менен кыйрап жок болот.

Аллах каапырлык кылгандардын жана адамдарды Анын дининен бургандардын иш-аракеттерин жокко чыгарды.

Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди жасаган жана Аллах Өзүнүн элчиси Мухаммадга түшүргөн нерсени Раббиси тараптан келген акыйкат деп ишенген адамдардын күнөөлөрүн өчүрөт, аларды жазалабайт жана алардын дүйнөлүк жана акыреттик иштерин оңдойт.

Эки топко карата эскерилген бул жаза менен сыйлыктын себеби – Аллахка каапырлык кылгандар жалганды ээрчишти, ал эми Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтиргендер Раббиси тараптан келген акыйкатты ээрчишти. Ошондуктан алардын сыйлыгы менен жазасы аракеттерине жараша айырмаланды. Ошондой эле Аллах ыймандуулар менен каапырлардан болгон эки топтун өкүмүн баяндады. Аллах адамдарга өздөрүнүн мисалдарын келтирет, ар ким өзүнө окшогон менен бирге болот.

Оо, ыймандуулар! Согушчан каапырлар менен беттешсеңер, алардын моюндарын кылычыңар менен кыя чапкыла. Алардан өлгөндөр көбөйүп, алардын күч-кубатын жок кылганга чейин согушту уланткыла. Алардын көпчүлүгүн өлтүргөндөн кийин туткундардын кишендерин бекем байлагыла. Эгерде аларды туткунга түшүрсөңөр, анда пайдасына жараша тандооңор бар, ордуна эч нерсе албай азат кылгыла же акчалай же башка түрдө кун төлөткүлө. Каапырлар Исламды кабыл алуусу же келишим түзүүсү менен согуш аяктаганга чейин алар менен согушууну токтотпогула. Ыймандуулардын каапырлар менен сыналуусу, абалдардын алмашуусу, бири-биринин үстүнөн жеңишке жетүү сыяктуу бул айтылган нерселер – Аллахтын даанышмандыгы. Эгерде Аллах каапырларды согушсуз эле жеңүүнү каалаганда, Ал аларды жеңмек. Бирок Ал аларды бири-бири аркылуу сынаш үчүн согушту өкүм кылды. Ал ыймандуулардан кимиси согушарын, кимиси согушпасын сынайт, ошондой эле каапырды ыймандуу адам аркылуу сынайт. Эгерде ыймандуу өлтүрүлсө, ал бейишке кирет. Эгер ал ыймандуунун колунан өлсө, ал тозокко кирет. Аллах жолунда өлтүрүлгөн адамдардын иш-аракеттерин Аллах эч качан жок кылбайт.

Аларга дүйнө жашоосунда акыйкат жолду ээрчүүгө ийгилик берет жана иштерин оңдойт.

Жана аларды кыямат күнү бейишке киргизет. Аларга дүйнөдө анын сыпаттарын баяндап берген, алар аны билишкен жана акыретте аларга ал жактагы орундарын билдирет.

Оо, ыйман келтиргендер жана шариятты аткаргандар! Эгерде Аллахка Анын пайгамбарын жана динин колдоп жана каапырлар менен согушуп жардам берсеңер, Ал силерди алардын үстүнөн жеңишке жеткирүү менен колдойт жана алар менен согушта беттешкенде кадамдарыңарды бекем кылат.

Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылгандарга кыйроо жана жоготуу болот жана Аллах алардын иш-аракеттеринин сообун жокко чыгарат.

Алар Аллахтын Өз элчисине түшүргөн жана Ага сыйынууну камтыган Куранды жаман көрүшкөнү себептүү аларга ушундай жаза берилди, Аллах алардын иш-аракеттерин жок чыгарды. Ошондуктан алар дүйнөдө жана акыретте кыйроого учурашты.

Ал жалганчылар жер бетин кезип, алардан мурунку жалганга чыгаргандардын акыбети кандай болгонун ойлонуп көрүшпөйбү? Акыбети кейиштүү болгон. Аллах алардын турак-жайларын талкалап, алардын өздөрүн, бала-чакаларын жана байлыктарын кыйратып жок кылган. Каапырлар үчүн бүткүл учурда жана бардык жерде ушундай жазалардын мисалдары бар.

Бул айтылган сыйлык жана жаза эки топтогулар үчүн. Анткени Аллах ыйман келтиргендердин Колдоочусу. Ал эми каапырларга эч кандай колдоочу болбойт.

Чындыгында Аллах Өзүнө жана Анын элчисине ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандарды хан сарайларынын жана бак-дарактарынын алдыларынан дарыялар агып турган бейиштерге киргизет. Ал эми Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылгандар өз каалоолоруна ээрчип дүйнөдө жыргалчылыкка батышат. Алар айбандар жеген сыяктуу жешет. Алар курсактары менен жыныс мүчөлөрүнөн башка эч нерсени ойлонушпайт. Кыямат күнү тозок алардын кире турган турак-жайы болот.

Сени элиң кууп чыккан Меккеден да күч-кубаттуу, байлыгы да, бала-чакасы да көп болгон мурунку коомдордун канчалаган шаарларын, алар пайгамбарларын жалганга чыгарышканда кыйратып жок кылдык. Аларга Аллахтын азабы келгенде аларды куткарган эч бир колдоочу болбоду. Эгерде Биз Мекке элин кыйратууну кааласак, эч ким Бизди алсырата албайт.

Раббиси тараптан ачык-айкын далилге ээ болуп, Ага илимдин негизинде сыйынган адам, шайтан ага жаман иштерин кооз кылып көргөзгөн жана айкелдерге сыйынуу, күнөөлөрдү кылуу, пайгамбарларды жалганга чыгаруу сыяктуу алардын напсилери каалаган нерселерди ээрчиген адам сыяктуу болуп калмак беле?

Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштаган такыбалар кирет деп убада кылынган бейиштин сыпаты – ал жакта туруп калса да жыты жана даамын бузулбаган суу дарыялары бар, даамы өзгөрбөгөн сүт дарыялары бар, ичкендерге жагымдуу шарап дарыялары бар, кошулмалардан тазаланган бал дарыялары бар, ошондой эле алар каалагандай ар түрдүү мөмө-жемиштер бар. Булардан сырткары алар үчүн Аллах тараптан күнөөлөрүнө кечирим бар, аларды ал үчүн жазалабайт. Эми ушундай сыйлыкка ээ болгон адам менен тозокто кала турган адам тең болобу? Ал тозоктон эч качан чыкпайт, ага кайнак суу ичирилет, анын ысыктыгынан курсагындагы ичегилери үзүлүп кетет.

Оо, пайгамбар! Эки жүздүүлөрдүн арасында сенин сөзүңдөн жүз буруп, кабыл албай уккандары бар. Качан алар сенин алдыңдан чыгышканда жүз буруп, билмексен болуп: «Ал жаңы эле сүйлөгөн сөзүндө эмне деп айтты?» – деп Аллах илим бергендерден сурашат. Аллах ошолордун жүрөктөрүнө мөөр басты. Ошондуктан аларга эч кандай жакшылык жетпейт жана алар өз каалоолорун ээрчүүсү аларды акыйкатка көр кылып койду.

Ал эми акыйкат жолго түшүп, пайгамбар алып келген нерсеге ээрчигендерди Раббиси алардын туура жолго түшүүсүн жана жакшылыкка карай ийгилигин дагы көбөйтөт жана аларды тозоктон сактаган иштерди аткарууну көңүлдөрүнө салып коёт.

Каапырлар алдын ала билбестен туруп кыяматтын капыстан келишин гана күтүп жатышабы? Анын белгилери келип калды. Алардын бири пайгамбардын келиши жана Айдын бөлүнүүсү болду. Эгерде аларга кыямат келсе, алар кантип эскеришмек эле?

Оо, пайгамбар! Билгиниң, Аллахтан башка сыйынууга татыктуу кудай жок! Аллахтан өзүңдүн күнөөлөрүң үчүн кечирим сура жана ыймандуу эркектер менен аялдардын күнөөлөрү үчүн кечирим сура. Аллах силердин күндүздү иш-аракеттериңерди билет жана түнкү жайларыңарды билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Ыйман келтиргендер Аллах Өз элчисине согушууну камтыган сүрөөнү түшүрсө экен деп үмүт кылып: «Аллах согушуу тууралуу айткан сүрөө түшүрсө болот эле!» – деп айтышат. Оо, пайгамбар! Качан Аллах согушуу тууралуу сөздү камтыган, баяндоосу жана өкүмдөрү анык сүрөөнү түшүргөндө жүрөктөрүндө шек-күмөнү бар эки жүздүүлөр катуу коркунучтан улам өздөрүн жоготуп сени тиктеп туруп калышканын көрөсүң. Аллах аларга согушуудан кетекчиктеп, андан коркушканы үчүн аларга жакын калган азапты эскертти.

Ошондой эле Аллахтын буйругуна баш ийүүсү жана жамандыкты камтыбаган жакшы сөздөрдү сүйлөөсү алар үчүн жакшыраак. Согуш парз кылынып, иш олуттуу болгон кезде алар Аллахка ыйман келтирүүдө жана Ага моюн сунууда чынчыл болушса, анда бул алар үчүн эки жүздүүлүктөн жана Аллахтын буйруктарына баш ийбестик кылуудан жакшыраак болмок.

Абалыңарга карай турган болсок, силер Аллахка ыйман келтирүүдөн жана Ага баш ийүүдөн баш тартсаңар, анда караңгы доордогу абалыңар сыяктуу жер бетинде каапырлык жана күнөөлөрдү кылып, туугандык мамилелерди үзүп жиберишиңер мүмкүн.

Жер бетинде бузукулукту жайган жана туугандык мамилени үзгөн сыяктуу сыпаттагы адамдарды Аллах Өз ырайымынан алыстатты, кулактарын акыйкатты кабыл алып угуудан дүлөй кылды жана көздөрүн үлгү алып кароодон сокур кылды.

Мына ошол жүз бургандар Куран жөнүндө ойлонушпайбы жана андагы айтылгандарга ой жүгүртүшпөйбү? Эгерде ал тууралуу ой жүгүртүшкөндө, ал аларды жакшылыкка багыттамак жана бардык жамандыктардан алыстатмак. Же алардын жүрөктөрүндө насаатты жеткирбеген, эскертмеден пайда бербеген бекем жабуучу кулпулар барбы?

Аларга далил келип, пайгамбардын чынчылдыгы анык болгондон кийин ыймандан баш тартып, каапырлык менен эки жүздүүлүккө кайткандарга шайтан алардын каапырлыгы менен эки жүздүүлүгүн кооз кылып көргөзүп койду, аны аларга жеңил кылды жана аларды куру кыялдар менен үмүттөндүрүп койду.

Бул адашуунун себеби, алар пайгамбарга түшкөн аян-кабарды жаман көргөн мушриктерге жашыруун сыр кылып: «Биз согушуудан баш тартуу сыяктуу кээ бир иштерде силер менен биргебиз» – дешти. Аллах алардын жаап-жашырган сырларын билет. Ага эч нерсе жашыруун эмес. Ал ал сырлардан Өзү каалаганын пайгамбарына билдирет.

Жан алууга милдеттүү болгон периштелер алардын жандарын алып, аларды жүздөрүнө жана аркаларына темир союл менен уруп жаткандагы алардын азабы жана оор абалы кандай болот деп ойлойсуң?

Бул азаптын себеби, алар Аллахтын ачуусун келтирген каапырлык, эки жүздүүлүк, Аллахка жана Анын элчисине каршы чыгуу сыяктуу бардык нерселерди ээрчишти жана алар Аллахка ыйман келтирүү, Анын элчисин ээрчүү сыяктуу Раббисинин ыраазылыгына жеткирип, Ага жакындаткан нерселерди жаман көрүштү. Мына ошондуктан Аллах алардын иштерин жокко чыгарды.

Жүрөктөрүндө шек-күмөнү бар эки жүздүүлөр, Аллах алардын жек көрүүлөрүн ачыкка чыгарбайт деп ойлоштубу? Ыйман келтирүүдө чынчылды жалганчыдан айырмалаш үчүн, ыймандууну ачыктап, эки жүздүүнүн жүзүн ачыш үчүн Ал аларды сыноолор аркылуу сөзсүз ачыкка чыгарат.

Оо, пайгамбар! Эгерде Биз эки жүздүүлөрдү сага билдирүүнү кааласак, анда билдирип коймокпуз. Анан сен аларды белгилеринен билип алмаксың. Жакында сен аларды сүйлөгөн сөздөрүнөн билип баштайсың. Аллах силердин иш-аракеттериңерди билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында Ал алардын сыйлыгын же жазасын берет.

Оо, ыймандуулар! Биз силердин араңарда Аллах жолунда чындап согушкандарды жана душмандар менен согушууда сабырдуулук кылгандарды билиш үчүн согуш, душмандар менен салгылашуу жана өлтүрүү аркылуу сөзсүз сынайбыз. Ошондой эле силерден ким чынчыл, ким жалганчы экенин билиш үчүн да сынайбыз.

Аллахка жана Анын элчисине каапыр болуп, өзүн жана башкаларды Аллахтын дининен тыйгандар, пайгамбардын пайгамбар экенин билгенден кийин ага каршы чыгып, душман болгондор Аллахка эч кандай зыян келтире албайт. Чынында, алар өздөрүнө гана зыян келтирет. Жакында Аллах алардын иш-аракеттерин жокко чыгарат.

О, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын аткаргандар! Аллахтын жана Анын элчисинин буйруктарын аткарып, тыйганынан тыйылып моюн сунгула. Иш-аракеттериңерди каапыр болуу менен жана элге көрсөтүү үчүн жасап жокко чыгарып албагыла.

Аллахка каапырлык кылгандар, өздөрүн жана адамдарды Аллахтын дининен буруп, андан соң тообо кылбастан каапырлыкта өлгөндөрдүн күнөөлөрүн Аллах эч качан кечирбейт.

Оо, ыймандуулар! Душман менен беттешүүдө алсырабагыла! Алар силерди тынчтык келишимине чакырганга чейин силер аларды чакырбагыла. Силер алардын үстүнөн үстөмсүңөр, жеңүүчүсүңөр. Аллах Өз жардамы жана колдоосу менен силер менен бирге. Ал силердин иштериңердин соопторунан эч нерсени кемитпейт. Тескерисинче, айкөлдүгү жана берешендиги менен көбөйтүп берет.

Чындыгында дүйнө жашоосу оюн жана көңүл ачуу. Андыктан акылы бар адам акырет ишин таштап дүйнө менен алектенбейт. Эгерде силер Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтирсеңер жана Аллахтын буйруктарын аткарып, Анын тыйгандарын таштасаңар, анда Ал иш-аракеттериңердин сообун кемитпестен толук берет. Ал силердин мал-мүлкүңөрдүн баарын талап кылбайт. Чындыгында Ал силерден зекетке милдеттүүсүн гана талап кылат.

Эгерде Ал силердин бардык мал-мүлкүңөрдү талап кылса жана аны талап кылууда айтканынан кайтпаса, анда силер сараңдык кылып баштайсыңар. Анан Аллах силердин жүрөгүңөрдөгү Анын жолунда мал-мүлк сарптоого болгон жек көрүүңөрдү чыгарып коёт. Ошондуктан Ал силерге ырайым кылып аны талап кылган жок.

Мына силер мал-мүлкүңөрдүн бир бөлүгүн Аллах жолуна сарптоого чакырылдыңар, силерден анын баарын сарпта деп талап кылынган жок. Араңарда кээ бирлер сараңдыктан улам талап кылынган өлчөмдү бербейт. Кимде-ким мал-мүлкүнүн бир бөлүгүн Аллах жолуна сарптоого сараңдык кылса, анда ал аныгында сооптон куру калып өзүнө гана сараңдык кылды. Аллах Беймуктаж, Ал силердин сарптаганыңарга муктаж эмес. Силер Ага мужтажсыңар. Эгерде силер Исламдан каапырлыкка кайтсаңар, Ал силерди кыйратып, ордуңарга башка коомду алып келет. Кийин алар силердей болушпайт. Тескерисинче, алар Ага моюн сунушат.

Оо, пайгамбар! Чындыгында Биз сага Худайбия тынчтык келишими аркылуу анык жеңиш бердик.

Аллах сенин бул жеңишке чейинки жана андан кийинки күнөөлөрүңдү кечирип, диниңди колдоо менен сага Өз жакшылыгын толук берип, эч кандай бурмалануусу жок туура жол болгон Ислам жолуна салыш үчүн.

Ошондой эле Аллах сени душмандарыңдын үстүнөн эч ким токтото албагандай уулу жеңишке жеткириш үчүн.

Аллах момундардын ыйманына ыйман кошулуусу үчүн алардын жүрөктөрүнө бекемдикти жана бейпилдикти түшүрдү. Асмандар менен жердин аскери жалгыз Аллахка таандык. Ал аны менен Өзү каалаган пенделерин колдойт. Чындыгында Аллах пенделерине эмне пайдалуу экенин Билүүчү, жеңиш жана жардам берүүдө Даанышман.

Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтирген эркектер менен аялдарды хан сарайларынын жана бак-дарактарынын алдынан дарыялар агып турган бейишке киргизиш үчүн жана аларды жазалабастан күнөөлөрүн кечириш үчүн. Көздөгөн бейишке жетүү жана күнөөлөр себептүү коркунучка салган жазадан кутулуу сыяктуу бул айтылган нерселер Аллахтын алдында эч бир нерсе тең келбегендей улуу жеңиш.

Жана Аллах эки жүздүү эркектер менен аялдарды, Ага ширк кылган эркектер менен аялдарды жана Ал Өзүнүн динин колдобойт, Өзүнүн сөзүн бийик кылбайт деп Ал тууралуу жаман ойлогондорду азапташ үчүн. Алардын башына азап балээси келди. Аллах аларга каапырлыктары жана жаман ойлогондору себептүү каарданды, аларды Өз ырайымынан алыстатты жана аларга акыретте түбөлүк кала турган тозокту даярдап койду. Алардын Ага кайтып баруучу жайы болгон тозок кандай жаман жай!

Асмандар менен жердин аскерлери Аллахка гана таандык. Ал аны менен Өзү каалаган пенделерине жардам берет. Чындыгында Аллах эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, жаратуусунда, тагдыр кылуусунда жана башкаруусунда Даанышман.

Оо, пайгамбар! Биз сени кыямат күнү үммөтүңө күбө болуучу, ыймандууларга алар үчүн даярдалган дүйнөдөгү жеңишти, бийлик жүргүзүүнү жана алар үчүн даярдалган акыреттеги жыргалчылыкты сүйүнчүлөөчү жана каапырларга алар үчүн даярдалган дүйнөдөгү кордукту, ыймандуулардын кол алдында жеңилүүнү жана алар үчүн даярдалып, аларды күткөн акыреттеги кыйноочу азап менен коркутуучу кылып жибердик.

Силерди Аллахка ыйман келтирет, Анын элчисине ыйман келтирет, аны улуктайт жана урматтайт, ошондой эле Аллахты күндүн башталышында жана акырында аруулайт деген үмүттө.

О, пайгамбар! Меккелик мушриктер менен согушууга “Ризван” антын берип антташкандар, чынында Аллах менен антташты. Анткени, Ал Өзү аларды мушриктер менен согушууга буйруган жана аларга сыйлыгын Өзү берет. Антташуу учурунда Аллахтын колу алардын колунун үстүндө болду. Аллах аларды билип турат, алардын эч бир иши Ага жашыруун эмес. Ким антын бузса жана Аллахка берген "Анын динин колдойм" деген убадасын аткарбаса, анда антын бузуп, убадасын аткарбаганынын зыяны өзүнө гана тиет. Анысы Аллахка эч зыян тийгизбейт. Ал эми ким Аллахка берген "Анын динин колдойм" деген убадасын аткарса, анда Ал ага улуу сыйды - бейишти берет.

Оо, пайгамбар! Сени менен бирге Меккеге сапарга чыкпаган, Аллах калтырып койгон арабдарды жемелегең болсоң, алар сага: «Бизди сени менен бирге чыгуудан мал-мүлк жана бала-чака тиричиликтери алек кылып койду. Биздин күнөөлөрүбүз үчүн Аллахтан кечирим сур໬ – деп айтышат. Алар пайгамбардан алар үчүн кечирим сура деп жүрөгүндөгү болбогон нерсени тилдери менен айтышат. Анткени алар күнөөлөрүнө тообо кылышкан жок. Аларга айт: «Эгерде Аллах силерге жакшылык же жамандык кааласа, анда Аллах тараптан силерге эч ким эч нерсеге ээлик кыла албайт». Тескерисинче, Аллах силердин кылган иш-аракеттериңерден кабардар. Иш-аракеттериңерди канчалык жашырсаңар да алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Силердин "мал-мүлк жана бала-чака тирилиги менен алек болуп калдык" деген шылтооңор силердин пайгамбар менен барбай койгуңардын негизги себеби эмес. Тескерисинче, силер пайгамбар жана сахабалардын баары кырылып, Мединага үй-бүлөлөрүнө кайтып келбейт деп ойлогонсуңар. Шайтан бул ишти силердин жүрөгүңөргө кооз кылып көрсөттү жана Раббиси пайгамбарына жардам бербейт деп Ал тууралуу жаман ойлодуңар. Аллах тууралуу жаман ойлогонуңар жана Анын элчиси менен бирге барбаганыңар үчүн силер кыйроого учураган коом болдуңар.

Кимде-ким Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтирбесе, ал каапыр болот. Биз кыямат күнү Аллахка каапырлык кылгандар азаптала турган алоолонгон отту даярдап койдук.

Асмандар менен жердин бийлиги жалгыз Аллахка таандык. Ал Өзү каалаган пендесинин күнөөлөрүн кечирип, аны Өз жакшылыгы менен бейишке киргизет жана Өз адилеттиги менен Өзү каалаган пендесин азаптайт. Аллах тообо кылган пенделеринин күнөөлөрүн Кечирүүчү, аларга Ырайымдуу.

Оо, ыймандуулар! Силер Худайбия келишиминен кийин Аллах убада кылган Хайбардагы олжону алууңар үчүн жөнөгөнүңөрдө Аллах артта калтырган адамдар: «Биз деле силер менен барып, алчубузду алалы» – дешет. Ал артта калгандар бул суранычтары менен Аллахтын Худайбия келишиминен кийин Хайбар олжосун ыймандууларга гана берем деген убадасын өзгөртүүнү каалап жатышабы. Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Ал олжолорго биз менен барбайсыңар. Анткени Аллах Хайбар олжосун Худайбияга катышкандарга гана берем деп убада кылган». Алар айтышат: «Биз менен барбайсыңар деп жатканыңар Аллахтан келген буйрук эмес. Мунун себеби силердин бизге болгон көрө албастыгыңардан». Бул иш артта калгандар ойлогондой эмес. Тескерисинче, алардын Аллахтын буйруктарын жана тыюуларын тайкы түшүнгөндүктөрүнөн. Ошондуктан алар Ага баш ийбестик кылышты.

Оо, пайгамбар! Сени менен бирге Меккеге барбаган арабдарды сынап мындай деп айт: «Жакында силер согушта күч-кубаттуулукка ээ болгон элдер менен согушууга чакырыласыңар. Алар менен Аллах жолунда согушасыңар же болбосо алар Исламды согушсуз кабыл алышат. Эгерде силер Аллахтын согуш тууралуу чакырыгына моюн сунсаңар, Ал силерге бейиш болгон улуу сыйлыкты берет. А эгер пайгамбар менен бирге Меккеге барбай койгонуңар сыяктуу Ага моюн сунуудан баш тартсаңар, анда кыйноочу азап менен азаптайт».

Көзү сокур же чолок же оорулуу сыяктуу үзүрү барлар Аллах жолунда согушууга барбай калса күнөөкөр болушпайт. Кимде-ким Аллахка жана Анын элчисине моюн сунса, анда аны хан сарайларынын жана бак-дарактарынын алдынан дарыялар агып турган бейиштерге киргизет. Ал эми ким ал экөөсүнө моюн сунуудан баш тартса, анда Аллах аны кыйноочу азап менен азаптайт.

Аллах Худайбиядагы дарактын астында Ризван антын берип антташкан ыймандуулардан ыраазы болду. Ал алардын жүрөгүндөгү ыйманды, ыкластуулукту жана чынчылдыкты билип, алардын жүрөктөрүнө бейпилдик орнотту жана анын сыйлыгы катары аларга Хайбарды багынтуу болгон жакынкы жеңишти берди.

Жана аларга Хайбардын жашоочуларынан алына турган көптөгөн олжолорду берди. Аллах эч кимге жеңилбес Кудуреттүү, Өз жаратуусунда, тагдыр кылуусунда жана башкаруусунда Даанышман.

Оо, ыймандуулар! Аллах силерге келечекте Ислам жеңиштеринде ала турган көптөгөн олжолорду убада кылды. Ошентип Ал силерге Хайбар олжолорун тездетти жана бул тездетилген олжолор Аллахтын силерге болгон жардамы менен коргоосунун белгиси болсун үчүн жана Аллах силерди эч кандай бурмалануусу жок туура жолго салуусу үчүн Ал силердин артыңардагы үй-бүлөңөрдү жөөттөрдүн кол салуусунан коргоду.

Ошондой эле Аллах силерге азыркы учурда кудуретиңер жетпеген башка дагы олжолорду убада кылды. Бир гана Аллах ага кудуреттүү. Ал Анын илиминде жана башкаруусунда. Аллах бүткүл нерсеге кудуреттүү. Аны эч бир нерсе алсырата албайт.

Оо, ыймандуулар! Эгерде Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылгандар силер менен согушкан болсо, анда алар көз алдыңарда жеңилген абалда качып жөнөшмөк. Андан соң алардын ишин колго алган эч бир колдоочу табышмак эмес жана аларга согушууга жардам берген эч бир жардамчы табышмак эмес.

Ыймандуулардын жеңишке жетүүсү жана каапырлардын жеңилүүсү бүткүл заманда жана бардык жерде ишке ашары анык. Бул нерсе жалганчылардан мурун өткөн коомдордон бери келе жаткан Аллахтын жолу. Оо, пайгамбар! Сен Аллахтын жолун өзгөртө турган эч бир нерсе таппайсың.

Мушриктерден сексендей адам Худайбияда силерге зыян берүүнү каалап келишкенде Ал алардын колун силерден тыйып койду жана силердин колуңарды да алардан тыйды. Ошондуктан аларды өлтүрбөдүңөр жана аларга зыян келтирбедиңер. Атүгүл аларды туткундап алганга кудуретиңер жетип турса да аларды бош коё бердиңер. Аллах силердин кылып жатканыңарды Көрүүчү. Ага силердин эч бир ишиңер жашыруун эмес.

Алар Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылгандар жана силерди Аль-Харам мечитинен жана курмандык чалуудан тоскондор. Ошол себептен алар Аль-Харамдагы курмандык чалынуучу жайына жетпей калып кетишти. Эгерде ал жакта силер тааныбаган Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтирген эркектер менен аялдар бар болбогондо жана аларды каапырларга кошуп өлтүрүп алуу жана билбестен өлтүргөнүңөр үчүн күнөө алып, кун төлөө болбогондо, анда Аллах Меккедеги ыймандуулар сыяктуу адамдарды Өз ырайымына алуу үчүн силерге Меккени алууга сөзсүз уруксат бермек. Эгерде Меккедеги каапырлар менен ыймандуулар айырмаланып турганда, анда Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылгандарды катуу азаптамакпыз.

Ошондо Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылгандар жүрөктөрүндө акыйкатты таанууга эмес, өз каалоолоруна байланышкан караңгылык доордогу текеберликти пайда кылышты жана Аллахтын элчиси аларды жеңиптир деген айып сөздөн коркуп, аны Худайбия жылында аларга кирүүдөн тыйышты. Аллах болсо Өз элчисине жана ыймандууларга Өз алдынан бейпилдикти түшүрдү жана алардын кыжырдануусу мушриктерге өздөрүндөй кылып жооп берүүгө жеткирген жок. Аллах ыймандууларга «Лаа илааха иллаллах (Аллахтан башка сыйынууга татыктуу кудай жок)» акыйкат сөзүн жана анын шарттарын аткарууну милдет кылды, алар аны аткарышты. Качан Аллах ыймандуулардын жүрөгүндөгү жакшылыкты билгенде алар башкаларга караганда бул сөзгө көбүрөөк акылуу жана татыктуу болушту. Аллах бардык нерселерди Билүүчү. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Аллах Өз элчиси түшүндө көргөн нерсени чындыкка айлантты. Ал тууралуу сахабаларына айтып берген. Ал түшүндө сахабалары менен бирге Аллахтын ыйык Үйүнө душмандардан зыян тартпастан кирип жатышкан экен. Диний жөрөлгөлөрдүн бүтүшүн жар салыш максатта алардын кээ бирлеринин чачтары кырылган, кээ бирлериники кыскартылган экен. Оо, ыймандуулар! Аллах силердин пайдаңарга тийиштүү силер билбеген нерсени билди. Ал ошол жылы Меккеге кирүү тууралуу түштү чындыкка айлантуудан тышкары жакында болуучу жеңишти кылды. Ал Аллахтын Худайбия келишимин иш жүзөгө ашыруусу жана андан соң Худайбияга келген ыймандуулардын кол астында Хайбардын багынып берүүсү.

Ислам дини бардык диндерден үстөм болуш үчүн Аллах Өз элчиси Мухаммадды ачык-айкын баяндоо жана акыйкат Ислам дини менен жиберди. Аллах Өзү буга күбө болду жана Аллахтын күбөлүгү жетиштүү.

Мухаммад – Аллахтын элчиси. Аны менен бирге болгон сахабалар согушчан каапырларга катаал, бири-бирине мээримдүү, жумшак жана жан тартуучу. Оо, назар салуучу! Сен аларды Аллах таалага рүкү-сажда кылган абалда Андан көптөгөн кечиримди, улуу соопторду жана алардан ыраазы болуусун сурап жатышкандарын көрөсүң. Тууралыктан, сын-сыпаттуулуктан жана жүздөрүндөгү намаздын нурунан пайда болгон алардын маңдайындагы сажданын издери –алардын белгиси. Бул алардын Мусага түшкөн Тоорат китебинде келген сыпаттары. Ал эми Исага түшкөн Инжилдеги мисалы – алар бири-бирине жардам берүүдө жана толуктукта эгинзар сыяктуу. Ал кичине болуп чыгып, кийин катат, анан жооноюп сабагы түздөлөт. Дыйкандар анын бекемдигине жана толуктугуна суктанышат. Аллах бул мисалды каапырлар алардын күч-кубатын, бекемдигин жана толуктугун көрүп кыжырлары келиш үчүн айтты. Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылган сахабалар Аллах аларды жазалабастан күнөөлөрүн кечирүүнү жана Өз алдындагы бейиш болгон улуу сыйлыкты убада кылды.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын ээрчигендер! Сөз же иш-аракет менен Аллах жана Анын элчисинен озбогула жана Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула. Чындыгында Аллах силердин сөздөрүңөрдү Угуучу, иш-аракеттериңерди Билүүчү. Ал алардын эч бирин өткөрүп жибербейт. Жакында алардын сыйлыгын же жазасын берет.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын ээрчигендер! Анын элчиси менен болгон мамиледе адепти кармангыла. Ага кайрылганда үнүңөрдү анын үнүнөн бийик көтөрбөгүлө жана бири-бириңерди чакыргандай аны атынан атап чакырбагыла. Бул себептүү иш-аракетиңердин сообу силер билбеген абалда күйүп кетпеш үчүн аны сылыктык менен пайгамбар же элчи деп чакыргыла.

Чындыгында Аллах Анын элчисинин алдында үнүн жай чыгаргандардын жүрөгүндөгү такыбалыкты жана ыкластуулукту сынады. Мына ошолордун күнөөлөрүнө жазасыз кечирим жана кыяматта Аллах аларды бейишке киргизген улуу сооптор бар.

Оо, пайгамбар! Сага аялдарыңдын бөлмөлөрүнүн сыртынан сени чакырып кыйкырган арабдардын көпчүлүгү акыл жүгүртүшпөйт.

Оо, пайгамбар! Аялдарыңдын бөлмөлөрүнүн сыртынан сени чакырып жаткандар сен чыкканга чейин чакырбастан сабыр кылып турушканда жана сага үндөрүн жай чыгарып кайрылганда, бул нерсе алар үчүн сырттан чакырып турганга караганда жакшыраак болмок. Анткени бул нерседе урматтап сыйлоо жана таазим кылуу бар. Аллах тообо кылган пенделеринин жана башкалардын күнөөлөрүн Кечирүүчү, алардын наадандыгын да Кечирүүчү, аларга Ырайымдуу.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын аткаргандар! Эгерде силерге бир бузуку адам кайсы бир адамдар тууралуу кабар алып келсе, ал кабардын тууралыгын тактагыла жана ага ишенгенге шашылбагыла. Эгерде тактабастан туруп анын кабарына ишенсеңер, анда иштин чоо жайын билбестен адамдарды күнөө ишке кириптер кылуу коркунучу бар. Кийин силер анын кабары жалган экенин билип калсаңар, бул кылганыңарга өкүнүп каласыңар.

Оо, ыймандуулар! Билгиле, араңарда вахий түшүп турган Аллахтын элчиси бар. Жалган айтуудан сак болгула. Болбосо ага силердин жалганыңар тууралуу кабар берген вахий түшпөсүн. Ал силерге эмне пайдалуу экенин жакшы билет. Эгерде ал силердин сунуштарыңардын көпчүлүгүнө макул боло берсе, анда ал силерге ыраа көрбөгөндөй кыйынчылыктарга түшүп каласыңар. Бирок Аллах Өз жакшылыгы менен силерге ыйманды сүйүктүү кылды жана аны жүрөгүңөрдө кооз кылды, анан силер ыйман келтирдиңер. Жана силерге каапырлыкты, Ага баш ийбестикти жана Ага күнөө кылууну жаман көргөздү. Мына ушул сыпаттарга ээ болгон адамдар туура жолго түшкөндөр.

Жүрөгүңөргө жакшылыктын кооз көрүнүшү, жамандыктын жек көрүнүшү, чындыгында бул Аллахтын силерге кылган айкөлдүгү жана жакшылыгы. Аллах шүгүр кылган пенделерин Билүүчү, Ал аларга ийгилик берет. Ал бардык нерсени өзүнө ылайык орунга койгон Даанышман.

Оо, ыймандуулар! Эгерде момундардан эки тайпа өз ара согушуп кетсе, анда алардын ортосундагы талаш-тартышты Аллахтын шарияты менен чечүүгө чакырып аларды жараштыргыла. Эгер алардын бири келишүүдөн баш тартып чектен чыкса, анда чектен ашкан тарап Аллахтын өкүмүнө кайтканга чейин аны менен согушкула. А эгер Аллахтын өкүмүнө кайтса, анда аларды бири- бири менен адилеттик жана калыстык менен жараштыргыла жана алардын ортосунда өкүм кылууда адилеттүү болгула. Чындыгында Аллах адилеттүү өкүм кылгандарды жакшы көрөт.

Чындыгында ыймандуулар – Исламда бир туугандар. Оо, ыймандуулар! Исламдагы бир туугандык силерден урушуп кеткен эки мусулман бир тууганыңарды жараштырууну талап кылат. Силер Аллахтын ырайымын үмүт кылуу менен Анын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын аткаргандар! Араңардан бир адамдар башка адамдарды шылдыңдабасын. Балким шылдыңга кабылгандар Аллахтын алдында жакшыраактыр. Эң негизгиси – Аллахтын алдындагы нерсе. Ошондой эле аялдар да башка аялдарды шылдыңдабасын. Балким шылдыңга кабылгандар Аллахтын алдында жакшыраактыр. Мусулман бир туугандарыңарды айыптабагыла, анткени алар силер менен бирдей деңгээлде. Пайгамбар келгенге чейин кээ бир ансарлардын абалы сыяктуу бири-бириңерди жаман аттар менен атабагыла. Араңардан ким ушундай кылса, анда ал бузуку. Ыйман келтиргенден кийин бузукулук сыпатта болуу кандай жаман! Ким бул күнөөлөргө тообо кылбаса, анда алар күнөө кылуу менен өздөрүн кыйроого учуратып өзүнө өзү зыян келтиргендер.

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятын аткаргандар! Эч кандай себептерге жана далилдерге негизделбеген көпчүлүк айыптоолордон алыс болгула. Чындыгында кээ бир күмөн ойлор күнөө. Мисалы, сыртынан жакшы көрүнгөн адам тууралуу жаман ойлоо сыяктуу. Ошондой эле ыймандуулардын артынан түшүп айып-кемчиликтерин издебегиле жана араңардан эч ким мусулман бир тууганы тууралуу ага жакпагандай сөздөрдү айтпасын. Чындыгында анын ага жакпагандай сөз айтканы өлүмтүктүн этин жеген сыяктуу. Өлгөн мусулман бир тууганынын этин жеш кимиңерге жакмак эле? Ушул сыяктуу эле ал тууралуу ушак айтууну жаман көргүлө. Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккула. Чындыгында Аллах тообо кылган пенделеринин тооболорун Кабыл кылуучу, аларга Ырайымдуу.

Оо, адамдар! Чындыгында Биз силерди Адам атаңар болгон бир эркектен жана Хава энеңер болгон бир аялдан жараттык. Ата-тегиңерди айтып бири-бириңерге мактанбагыла. Андан соң Биз силерди мактанышыңар үчүн эмес, өз ара таанышууңар үчүн көптөгөн элдер жана чачыранды уруулар кылдык. Себеби артыкчылык такыбалык менен гана болот. Ошондуктан Ал: «Аллахтын алдында эң урматтууңар – эң такыбаңар» – деп айтты. Чындыгында Аллах силердин абалдарыңарды Билүүчү, силердеги артыкчылыктар менен кемчиликтер тууралуу Кабардар. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Кээ бир чөлдүк арабдар пайгамбарга келип: «Биз Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтирдик» – деп айтышты. Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Силер ыйман келтирген жоксуңар». Андан көрө: «Биз моюн сундук жана баш ийдик» – дегиле. Анткени силердин жүрөгүңөргө ыйман али кире элек жана ал бара-бара кирет. Оо, арабдар! Эгерде силер ыйман келтирүүдө жана жакшылык иштерди кылууда Аллахка жана Анын элчисине моюн сунсаңар, анда Аллах силердин кылган иш-аракеттериңердин соопторун кемитпейт. Чындыгында Аллах тообо кылган пенделерин Кечирүүчү, аларга Ырайымдуу.

Чыныгы ыймандуулар – Аллахка жана Анын элчисине ыйман келтирип, андан соң ыймандарына эч кандай шек-күмөн аралашпагандар, мал-мүлкүн жана жанын аябастан Аллах жолунда согушкандар. Мына ушундай сыпаттагы адамдар өз ыймандарында чынчыл адамдар.

Оо, пайгамбар! Ошол арабдарга айт: «Силер Аллахка диниңерди билдирип жана сездирип коёюн дедиңерби? Аллах асмандардагы нерселерди билет жана жердеги нерселерди билет. Аллах бүткүл нерселерди билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Ал силердин диниңерди билдирүүңөргө муктаж эмес».

Оо, пайгамбар! Ал арабдар сага Исламга киргендерин милдет кылышат. Аларга айт: «Аллахтын динине киргениңерди милдет кылбагыла! Анын пайдасы өзүңөргө гана кайтат. Тескерисинче, Аллах силерге ыйманга келүүңөргө ийгилик берип ырайымдуулук кылды, эгер силер Исламга кирдик деп айткан сөзүңөрдө чынчыл болсоңор».

Чындыгында Аллах асмандардагы жана жердеги кайыпты билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес. Аллах силердин кылып жатканыңарды Көрүүчү. Силердин иш-аракеттериңердин эч бири Ага жашыруун эмес. Жакында Ал алардын жакшысынын сыйлыгын жана жаманынын жазасын берет.

Каф. Ушуга окшогон сөздүн түшүндүрмөсү бакара сүрөөсүнүн башында айтылган. Аллах маанилерди, көптөгөн жакшылыктар менен берекени камтыган ыйык Куран менен ант берди. Силер кыямат күндөгү сурак, сыйлык жана жаза үчүн сөзсүз тирилтилесиңер.

Алардын баш тартуусунун себеби, алар сени калп айтат деп күтүшкөн эмес, анткени алар сенин чынчылдыгыңды билишет, тескерисинче, аларга периштелерден эмес, өздөрүнөн болгон пайгамбар келгенине таң калышты. Алар таң калып айтышты: «Бизге адамзаттан пайгамбардын келиши таң калыштуу!

Биз өлүп, топуракка айлангандан кийин кайра тирилебизби? Ошол кайра тирилүү жана денебиз чиригенден кийин ага жашоонун кайра кайтуусу мүмкүн эмес нерсе, андай болбойт».

Биз алар өлүп жок болгондон кийин алардын денелерин жер жегенин билебиз. Алардын эч бири Бизге жашыруун эмес. Биздин алдыбызда Аллах алардын жашоосундагы жана өлгөндөн кийинки тагдыр кылган бүткүл нерселерди сактоочу Китеп бар.

Бирок ал мушриктер пайгамбар алып келген Куранды жалганга чыгарышты. Алар оңтойсуз абалда турушат. Ал тууралуу эч нерсени далилдей алышпады.

Кайра тирилүүнү жалганга чыгаргандар үстүндөгү асман тууралуу ой жүгүртүшпөйбү, Биз аны кантип жараттык, кантип курдук жана жылдыздарды жайгаштырып кантип кооздодук? Аны кемчилдүү кылган эч кандай жаракалары жок. Ушундай асманды жараткан Аллах өлүктөрдү кайра тирилтүүгө кудуреттүү.

Биз жерди жашоого ыңгайлаштырып кең кылдык, ал термелбеш үчүн бекем тоолорду орноттук жана көзгө жагымдуу түрдүү-түрдүү өсүмдүктөрдү жана бак-дарактарды өстүрдүк.

Биз булардын баарысын Раббисине моюн сунуп кайткан пенделерге түшүнүк жана эскертүү болсун деп жараттык.

Биз асмандан көптөгөн пайдалары жана жакшылыктары бар суу түшүрдүк, ошол суу менен бактарды өстүрдүк жана силер түшүмүн жыйнаган арпанын данын жана башка нерселерди өстүрдүк.

Жана сабактары бири-биринин үстүнө төшөлгөн бийик курма дарактарын өстүрдүк.

Биз бул өстүргөн нерселерди пенделер жей турган ырыскы болуш үчүн өстүрдүк. Жана аны менен өсүмдүк өспөгөн жерди тирилттик. Биз бул жамгыр менен өсүмдүк өспөгөн жерди тирилткен сыяктуу өлүктөрдү да тирилтебиз, алар тирилип чыгышат.

Оо, пайгамбар! Сени жалганга чыгаргандардан мурунку коомдор да өз пайгамбарларын жалганга чыгарышкан. Нухтун коому, кудук ээлери жана Самуд коому жалганга чыгарышты.

Аад коому, Фараон жана Луттун коому жалганга чыгарышты.

Айка жана Йемендеги Туббъа коому пайгамбары Шуаъйбды жалганга чыгарды, бул коомдордун баары аларга Аллах жиберген пайгамбарларды жалганга чыгарышты жана аларга Аллах убада кылган азапка кабылышты.

Биз кайра тирилтүүдө алсыздык кылчудай силерди биринчи жаратканда алсыздык кылыптырбызбы? Бирок алардын биринчи жаралуудан кийин кайра жаралуу тууралуу баштары катып жатат.

Биз инсанды жараттык жана ал дилинде сүйлөгөн сөздөрдү жана ой толгоолорду билебиз. Биз ага жүрөк менен байланышкан моюндагы күрөө тамырынан да жакынбыз.

Анын иш-аракеттерин кабыл алуучу эки периште бар, алардын бири оң тарабында, экинчиси сол тарабында олтурат.

Ал кандай гана сөз айтпасын, анын сүйлөгөндөрүн күзөтүп туруучу даяр периште бар.

Качып кутулуу мүмкүн болбогон өлүм кыйынчылыгы акыйкат менен келди. Оо, бейкапар инсан! Бул сен алыстап качып жүргөн нерсе.

Керней тартууга жоопкер периште кернейди экинчи жолу тартты. Мына ушул кыямат күн. Каапырлар менен күнөөкөрлөргө азап убада кылынган күн.

Ар бир жанды бир периште коштоп алып келет. Ал периште анын кылган иш-аракеттерине күбө болот.

Ал алып келинген инсанга айтылат: «Сен дүйнөдө кумарларга жана жыргалчылыктарга азгырылганың себептүү бул күндөн бейкапар болчусуң. Эми Биз сен тарткан азап менен кыйынчылыктар себептүү сенин бейкапарлыгыңды кетирип койдук. Бүгүн болсо сен капырыңа албай жүргөн нерселерди көрө турганчалык көзүң курч.

Периштелерден болгон ага жоопкер жандоочусу айтты: «Мына менде анын кылган иштери алымча-кошумчасы жок даяр турат».

Аллах ал эки периштеге, коштоочу менен күбөгө өтүүчүгө айтты: «Акыйкатты четке кагып, ага баш ийбегендердин баарысын тозокко ыргыткыла.

Ал Аллахтын ага жүктөгөн милдеттеринен көп баш тарткан, Аллахтын чектеринен чыккан жана ага айтылган убада же азап тууралуу шектенген.

Ал Аллахка сыйынууда Аны менен катар башка нерселерди кудай тутуп алган. Аны катуу азапка таштагыла».

Анын шайтандардан болгон жандоочусу андан баш тартып айтты: «Раббибиз! Мен аны адаштырган жокмун. Бирок ал өзү акыйкаттан алыстап адашууга түштү».

Аллах айтты: «Менин алдымда талашпагыла! Мындан эч пайда чыкпайт. Мен силерге дүйнөдө пайгамбарларым алып келген нерсе аркылуу Мага каапырлык жана баш ийбестик кылган адамга катаал азап убада кылынганын алдын ала эскерткем.

Менин алдымда сөз өзгөрбөйт жана убадам бузулбайт. Мен пенделеримдин жакшылыктарын кемитип, күнөөлөрүн көбөйтүп аларга зыян келтирбеймин. Тескерисинче, Мен алардын кылган иштерине жараша сыйлыгын же жазасын беремин».

Биз ошол күнү тозоктон: «Сага ыртыгылган каапырлар менен күнөөлөргө толдуңбу?» – деп сурайбыз. Ошондо ал Раббисине: «Дагы барбы?» – деп Раббиси үчүн ачууланып кошумча талап кылып сурайт.

Раббисинин буйруктарын аткарып жана тыйгандарын таштап Андан корккондорго бейиш жакындатылды. Алар андагы жыргалчылыктарды анчалык алыс эмес жерден көрүштү.

Аларга айтылат: «Мына ушул Раббисине дайым тообо кылып кайткан, Анын ага жүктөгөн милдеттерин аткарган ар бир адамга берилет деп Аллахтын силерге берген убадасы.

Кимде-ким Аллах гана көрө тургандай жашыруун абалда Андан корксо жана Ага бет алуу менен дайым Ага кайтып, таза жүрөк менен жолукса,

Ошолорго айтылат: «Силер жаман көргөн нерседен саламатта бейишке киргиле! Бул эч качан бүтпөгөн түбөлүктүү күн».

Алар үчүн ал жакта эч качан түгүнбөгөн, алар каалагандай жыргалчылыктар бар. Ошондой эле Биздин алдыбызда эч бир көз көрбөгөн, эч бир кулак укпаган, адам баласынын жүрөгү туйбаган жыргалчылыктар бар. Мына ошолордун бири – Аллах тааланы көрүү.

Мекке элинен чыккан жалганчы мушриктерден мурун аларга караганда алд канча кубаттуу болгон канчалаган коомдорду кыйратып жок кылганбыз. Алар шаарларында ары-бери качып, азаптан сактоочу жай издеди, бирок таба албады.

Чындыгында мурунку коомдордун кыйроосу тууралуу айтылган бул нерседе акыл жүгүртүүчү жүрөгү бар же бейкапар болбостон, жүрөгү менен туюп кулак салган адамдар үчүн эскертүүлөр жана сабакбар бар.

Биз асмандарды, жерди жана алардын ортосундагы нерселерди көз ирмемде жаратып коюуга кудуреттүү болгонубузга карабай алты күндө жараттык жана жөөттөр айтышкандай Биз алсыраган жокпуз.

Оо, пайгамбар! Жөөттөрдүн жана башкалардын айткандарына сабыр кыл. Раббиңе мактоолорду айтып Ал үчүн күн чыкканга чейин багымдат намазын оку жана күн батканга чейин асыр намазын оку.

Түндүн бир бөлүгүндө Ал үчүн намаз оку жана намаздардан кийин Аны аруула.

Оо, пайгамбар! Уккун, ал күнү сурнай тартууга жоопкер периште жакын жерде сурнайды экинчи жолу тартып жар салат.

Ал күнү бардык макулуктар шек-күмөнсүз акыйкат менен кайра тирилүүнүн кыйкырык үнүн угушат. Аны угушкан күн – өлүктөр сурак, жаза жана сыйлык үчүн кабырларынан чыккан күн.

Чындыгында Биз тирилтебиз жана өлтүрөбүз. Бизден башка тирилтүүчү жана өлтүрүүчү жок. Кыямат күнү пенделер сурак, жаза жана сыйлык үчүн Бизге гана кайтып келишет.

Ал күнү жер ачылып, алар андан шашылган абалда чыгышат. Бул чогултуу Биз үчүн оңой.

Биз ал жалганчылардын эмне деп жатышкандарын жакшы билебиз. Оо, пайгамбар! Сен аларды ыйманга мажбурлай тургандай алардын үстүнөн башкаруучу эмессиң. Сен болгону Аллахтын буйругун гана жеткирүүчүсүң. Андыктан сен Менин азабын тууралуу убадаларымдан корккон каапырларды жана күнөөкөрлөрдү Куран менен эскерт.

Аллах топуракты сапырган шамал менен ант берди.

Мол сууну көтөрүп жүргөн булуттар менен ант берди.

Деңизде кыйынчылыксыз сүзүп жүргөн кемелер менен ант берди.

Пенделердин иштерине байланыштуу Аллахтын буйругун бөлүштүргөн периштелер менен ант берди.

Чындыгында Раббиңердин сурак, жаза жана сыйлык тууралуу силерге берген убадасы шек-күмөнсүз акыйкат.

Кыямат күнү пенделердин сурагы сөзсүз болот.

Аллах жолдору бар кооз жаратылган асман менен ант берди.

Эй, Мекке калкы! Силердин айткан сөзүңөр бири-бирине каршы келет, кээде «Куран сыйкыр» дейсиңер, кээде аны «поэзия» дейсиңер, кээде «Мухаммад сыйкырчы» дейсиңер, кээде аны акын дейсиңер.

Куранга жана пайгамбарга ыйман келтирүүдөн бурулган адам Аллахтын илиминде да андан бурулган. Анткени Ал анын ыйман келтирбесин билген. Ошондуктан ага туура жолго түшүүгө ийгилик берген жок.

Куран жана пайгамбар тууралуу ар кандай сөздөрдү айткан жалганчыларга каргыш болсун!

Алар акырет жайы тууралуу бейкапар наадандыкта, ага көңүл да бурушпайт.

Алар: «Жаза жана сыйлык күн качан?» – деп сурашат. Бирок ал үчүн эч кандай аракет деле кылышпайт.

Аллах алардын суроосуна жооп кылып айтты: «Алар тозокто азапталган күн».

Аларга: «Азабыңарды тарткыла! Силерге эскертилген кезде аны эртелет деп шылдыңдап сураганыңар – мына ушул» – деп айтылат.

Ал эми Раббисинин буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккондор кыямат күнү бакчаларда жана агып туруучу булактарда болушат.

Алар Раббиси берген улуу сыйлыкты алышат. Анткени алар бул улуу сыйлыкка чейин дүйнөдө жакшылыктарды кылгандар эле.

Алар түндөсү намаз окуп, аз гана убакыт укташат эле.

Ал эми таң заарларда күнөөлөрү үчүн Аллахтан кечирим сурашат эле.

Алар сурап келген адамга жана кандайдыр бир себептертен улам ырыскысынан куру калса да сурай албаган адамдарга мал-мүлкүнөн ыктыярдуу түрдө алардын акысын берчи.

Жерде жана Аллах ага жайгаштырган тоолордо, деңиздерде, дарыяларда, бак-дарактарда, өсүмдүктөрдө жана жаныбарларда Аллах келбет Берүүчү, Жаратуучу деп терең ишенгендер үчүн Анын кудуреттүүлүгүнө белгилер бар.

Оо, адамдар! Өзүңөрдө да Аллахтын кудуреттүүлүгүнө белгилер бар. Сабак алыш үчүн назар салбайсыңарбы?

Асманда силердин дүйнөгө жана динге байланыштуу ырыскыңар бар жана силерге убада кылынган жакшылыктар же жамандыктар бар.

Асман менен жердин Раббисине ант! Чындыгында кайра тирилүү силердин сүйлөп жатканыңардай эле шек-күмөнсүз акыйкат.

О, пайгамбар! Сага Ибрахимге сыйлуу конок болуп келген периштелер тууралуу кабар берилдиби?

Качан алар анын үстүнө киршкенде: «Салам» – дешти. Ибрахим аларга: «Салам» – алик алып, ичинен: «Булар бейтааныш адамдар го» – деди.

Ал үй-бүлөсүнө жашыруун барып, ал жактан толук семиз музоону алып келди. Ал аларды адамзат деп ойлогон.

Анан музоону аларга жакындатып, жумшактык менен кайрылып: «Алдыңарга коюлган тамактаң жебейсиңерби?» – деди.

Алардын жебегенин көргөндө ичинен коркуп кетти. Алар аны сезип, анын көңүлүн тынчтантып: «Коркпо! Биз Аллахтын алдынан келген элчилербиз» – дешти. Жана ага көптөгөн илимге ээ болгон перзенттүү балалуу болорун сүйүнчүлөштү. Ал сүйүнчүлөнгөн бала Исхак болчу.

Качан анын аялы сүйүнчүнү укканда кубанганынан кыйкырып келип, өзүн жүзүнө чапкылап, таң калган абалда: «Кемпир дагы төрөйбү?» – деди. Ал буга чейин төрөгөн эмес эле.

Ага периштелер айтышты: «Биз сага айткан кабарды Раббиң Өзү айтты. Ал эмнени айтса, аны эч ким кайтара албайт. Чындыгында Ал жаратуусунда жана тагдыр кылуусунда Даанышман, пенделерине эмне пайдалуу экенин Билүүчү».

Ибрахим алайхи салам периштелерге: силерге эмне болду? эмнени максат кылып жатасыңар - деди.

Периштелер ага жооп кылып айтышты: бизди Аллах ыплас күнөөлөрдү аткарган күнөөкөр коомго жиберди.

Алардын үстүнө катуу чопо-таштарды жаадырыш үчүн

Оо, Ибрахим ал сенин Раббыңдын алдында Аллахтын чегинен ашып, каапырлык жана күнөө иштерге чуңкуп киргендерге белгиленип коюлган.

Лут коому (жашаган) айылдагы ыймандууларды күнөөкөрлөргө жеткен азап жетпеши үчүн чыгардык.

Алардын айлында бир үйдөн башка мусулмандарды таппадык. Алар Лут алайхи саламдын үй-бүлөсү эле.

Луттун коому (жашаган) айылга түшкөн жан чыдагыс азаптан коркуп, үлгү алып, андан кутулуу үчүн ал жолго барбай тургандарга далил боло турган белгилерди калтырдык.

Мусаны Фараонго ачык далилдер менен жибергенибизде да жан чыдагыс азаптан корккондор үчүн белгилер бар.

Фараон кубатына жана аскерлерине ишенип, акыйкаттан жүз бурду да Муса алайхи салам жөнүндө мындай деди: ал адамдарды сыйкырлаган сыйкырчы жана тушүнүксүз сөздөрдү сүйлөгөн жинди.

Аны, аскерлерин баарын азаптап деңизге таштадык. Алар чөгүп өлүштү. Фараон (элчини) жалганга чыгарып, Кудайлыкты даава кылып айыпталуучу иш кылды.

Худ коому Аадка түшкөн жан чыдагыс азаптан корккондор үчүн үлгү (сабак) бар. Биз аларга жамгыр көтөрбөгөн, дарак чаңдаштырбаган берекесиз шамал жибергенбиз.

Эч бир жанды да малды да андан башкасын да калтырбай, баарын талкалап, чирип майдаланган (сөөк) сыяктуу кылып койду.

Салих алайхи саламдын коому Самудка (бул дүйнө) жашооңорду ажалыңар келгенче пайдаланып калгыла деп айтылганда түшкөн жан чыдагыс азаптан корккондор үчүн үлгү (сабак) бар.

Раббыларынын ыйман келтирип, баш ийгиле деген буйругуна текеберденип каршы чыгышты. Ошондо аларды ач айкырык азабы кармады. Алар анын түшөөрүн күтүп турушкан эле. Анткени, (ал азап) аларга үч күн мурда убада кылынган эле.

Өздөрүнө түшкөн азапты кетире алышпады. Андан коргоно турган күчтөрү деле жок эле.

Чынында алардан (Аад, Самуд жана Фараондон) мурда Нух коомун да чөктүрүп жок кылганбыз. Алар Аллахка баш ийбей, жазага татыктуу болушкан.

Биз асманды мыктылап, бекемдеп курдук жана анын айланасын кеңейте беребиз.

Жерди анын бетинде жашагандарга төшөк сымал тегиз кылып даярдадык. Биз кандай жакшы даярдоочубуз, себеби аны аларга тегиз кылып даярдадык.

Аллахтын жалгыздыгын жана кудуретин эскерүүңөр үчүн эркек-ургаачы, асман-жер, кургактык-деңиз сыяктуу ар бир нерсени жубу менен жараттык.

Аллахка күнөөкөр болбой, Ага баш ийип, Анын жазасынан сообуна качкыла (шашылгыла). Оо, адамдар! Мен силерге Анын жазасынан ачык эскертүүчүмүн.

Аллах менен бирге (өзүңөргө) андан башка сыйынган кудай кылып албагыла! Мен силерге Андан (жиберилген) анык эстетүүчүмүн!

Меккеликтер (пайгамбарды) жалганга чыгарган сыяктуу мурдакы коомдор деле жалганга чыгарышкан. Аллах тарбынан кандай элчи келсе да, «ал жалганчы» же «жинди» - деп айтышкан.

Мурдакы жана кийинки каапырлар элчилерди жалганга чыгарууга бири-бирине осуят кылышты беле?! Жок, алардын баары (каапырлыкта) чектеринен ашкан элдер.

Оо, элчи! Ал жалганга чыгаргандардан жүз бургун. Ага сен айыптуу эмессиң. Чынында сен аларга жиберилген нерсени жеткирдиң.

Алардан жүз бурууң аларга насаат кылып, эскертүүдөн тосуп койбосун. Аларга насаат айтып, эскерткин! Анткени, эскертүү Аллахка ыйман келтиргендерге пайда берет.

Жин менен инсанды жалгыз Мага гана ибадат кылуулары үчүн жараттым. Мага шерик кошуулары үчүн жаратпадым.

Алардан ырыскы да Мени тамактандырууларын да каалабаймын.

Чынында, Аллах пенделерине ырыскы берүүчү, жаралгандын баары Анын ырыскысына муктаж. Ал эч ким жана эч нерсе үстөм боло албаган бекем кубат ээси. Жин жана инсандардын баары Анын кубатына баш ийишет.

Оо, элчи, сени жалганчыга чыгарып, өз жандарына зулумдук кылгандарга өздөрүнөн мурдакы шериктеринин үлүшүндөй азаптан болгон үлүштөрү бар. Анын белгиленген убактысы бар. Убактысы келмейинче аны Менден эртелетүүнү талап кылышпасын!

Аллахка каапыр болуп, элчилерин жалганга чыгарган адамдарга аларга азап түшүүсү убада кылынган Кыямат Күндө өлүм, зыянга учуроо болсун!

Аллах Муса алайхи саламга сүйлөгөндө Муса турган тоого ант берди.

Жазылган китепке ант берди

Түшкөн китептер сыяктуу ачык, ачылган баракка

Периштелер Аллахка ибадат кылып абад кылган асмандагы үйгө ант берди.

Жердин шыбы болгон көтөрүлгөн асманга ант берди.

Толуп-ташкан деңизге ант берди.

Оо, элчи! Раббыңдын азабы каапырларга сөзсүз болот. Анда шек жок.

Ал азапты алардан эч бир кайтаруучу-тосуучу жок.

Кыяматтын болоорун кабарлап асман катуу титиреген күндө.

жана тоолор ордуларынан жылып учканда

Ал күнү Аллахтын каапырларга убада кылган азабын жалганга чыгаргандарга өлүм, зыянга учуроо болсун!

Алар кайра тирилүүнү да чогултулууну да эске албай (көңүл бурбай), жалган нерселерге чумкуп кирип, ойношот.

Ал күнү алар тозок отуна өтө катуу, оройлук түртүлүп киргизилет.

Аларды жемелеп айтылат: элчилериңер силерди коркутуп (эскерткенде) жалганга чыгарган тозок - ушул!

Силер өз көзүңөр менен көрүп жаткан бул азап сыйкыр бекен? Же силер аны көрбөй жатасыңарбы?

Анын ысыктык азабына сабыр кылгыла же кылбагыла, силердин сабыр кылганыңар менен кылбаганыңар баары бир. Бүгүн силер дүйнөдө кылган каапырлыгыңар менен күнөөлөрүңөрдүн жазасың аласыңар.

Раббисинин буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап Андан корккондор бейиштерде жана түбөлүктүү улуу жыргалчылыктарда болушат.

Алар Аллах берген тамак-аш, суусундук жана нике ырахаттары себептүү, ошондой эле Раббиси аларды тозок азабынан куткаргандыгы себептүү кубанышат. Анткени алар каалаган жыргалчылыктарга жетип жана кайгы-капалардан коргоодо болуп жеңишке жетишти.

Аларга айтылат: «Көңүлүңөр каалаган сиңимдүү нерселерден жегиле жана ичкиле. Жеген же ичкен нерселерди зыяндуу деп коркпогула. Бул силердин дүйнөдө кылган жакшы иш-аракеттериңерди сыйлыгы».

Алар бири-бирине бет маңдай жайгашкан жасалгалуу сөрүлөргө сүйөнүп олтурушат. Жана Биз аларды бакыраң көз апапакай аялдарга үйлөндүрөбүз.

Ыйман келтиргендерди жана аларды ыйманда ээрчиген бала-чакаларын, аларды көргөндө көздөрү кубануулары үчүн алар менен бирге кылабыз. Алардын иш-аракеттери алардыкына жетпесе дагы, Биз алардын иш-аракеттеринин соопторунан эч нерсени кемитпейбиз. Ар бир адам кылган жамандык иши себептүү кармалып турат. Башка эч ким анын иш-аракеттерин көтөрбөйт.

Жана Биз бейиштегилерди түрдүү мөмө-жемиштер менен жана алар каалаган эттер менен камсыздайбыз.

Алар бейиште бири-бирине чөйчөктөрдү сунушат. Аны ичкенде дүйнөдөгүдөй мас абалынан улам жалган сүйлөө же күнөө кылуу сыяктуу нерселер болбойт.

Аларга кызмат кылууга дайындалган жаш жигиттер аларды айланып турушат. Алардын терилеринин тунуктугу жана актыгы седепте сакталган берметтер сыяктуу.

Жана бейиштегилердин кээ бирлери башкаларына кайрылып, бири-биринен дүйнөдөгү абалдары жөнүндө сурашты.

Аларга мындай деп жооп беришет: «Биз дүйнөдө үй-бүлөбүздүн арасында Аллахтын азабынан корккон абалда элек.

Анан Аллах бизге Исламга карай туура жолду тартуулады жана бизди өтө ысыган азаптан сактады.

Биз дүйнө жашоосунда Ага сыйынып, бизди тозок азабынан сакта деп дуба кылат элек. Чындыгында Ал жакшылык Кылуучу, пенделерине берген убадасына Чынчыл, аларга Ырайымдуу. Ал бизди ыйман жолуна салып, бейишке киргизгени жана тозоктон алыстатканы – бизге кылган жакшылыгы жана мээрими».

Оо, пайгамбар! Куран менен эскерткин! Аллах сага берген ыйман жана акыл себептүү сен жин-шайтандары бар көзү ачык эмессиң, жинди да эмессиң.

Же ал жалганчылар: «Мухаммад элчи эмес, ал акын. Биз анын өлүмү келгенче күтүп, андан кутулуп эс алалы» – дешеби?

Оо, пайгамбар! Аларга айт: «Өлүмүмдү күткүлө! Мен дагы силер мени жалганга чыгарганыңар үчүн силерге келе турган азапты күтөмүн».

Тескерисинче, акылдары аларга: «Ал көзү ачык жана жинди» – деп буйрук кылабы? Ошентип алар бир адамда болбогон нерсени бириктиришет. Алар чектен чыккан коом. Андыктан алар шариятка да, акылга да кайтышпайт.

Же алар: «Мухаммад бул Куранды ойлоп тапкан, ал ага вахий кылынган эмес» – деп айтышабы? Жок! Алар ага ыйман келтиришпестен: «Ал аны ойлоп тапкан» – деп айтышат.

Эгер алар ойлоп тапты деген сөздөрүндө чынчыл болушса, анда ушундай сөздү өздөрү ойлоп таап болсо да алып келишсинчи?!

Же алар Жаратуучусу жок эле жаралып калышканбы? Же өздөрүн өздөрү жаратканбы? Жаратуучусуз эч бир макулук болушу мүмкүн эмес жана эч бир макулук жарата да албайт. Эми эмнеге алар Жаратуучусуна сыйынбай жатышат?

Же алар асмандар менен жерди жаратты беле? Жок! Алар Аллах Жаратуучусу экенине ишенишпейт. Эгер алар муну анык билишкенде, Аны жалгыздашмак жана Анын элчисине ыйман келтиришмек.

Же алар өздөрү каалаганга ырыскы берип, өздөрү каалаганга пайгамбарчылыкты берип же тыйып койгудай Раббиңдин казынасы алардын колундабы? Же алар өздөрүнүн каалоолоруна жараша иш кылып, бийлик жүргүзгөрдөрбү?

Же алар акыйкат жолдо деген Аллахтын вахийин уккудай асманга карай көтөрүлгөн тепкечи барбы? Алардын кимиси ал вахийди уккан болсо, анда алардын акыйкат жолдобуз деп айткан сөздөрүн тастыктаган ачык-айкын далил алып келсин.

Же силер жаман көргөн кыз балдар Аллахка, ал эми силер жакшы көргөн уул балдар силерге таандыкпы?

Оо, пайгамбар! Же сен Раббиң тараптан жеткирген нерсең үчүн алардан сыйлык акы сурап жатасыңбы? Ушундан улам алар чамасы жетпеген жүктү көтөрүшөт.

Же аларда кайып илими бар бекен, алар кайыптан билген нерселерди адамдарга жазып берип, алардын ичинен өздөрү каалагандарын гана кабарлайбы?

Же ал жалганчылар сага жана диниңе каршы айла-амал кылып жатышабы? Сен эмес, Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылгандар айласы куругандар.

Же алардын Аллахтан башка сыйынууга татыктуу кудайы барбы? Аллах алардын кошкон шериктеринен аруу жана ыйык. Жогоруда келгендердин бири да болгон эмес жана аны элестетүү да мүмкүн эмес.

Эгер алар асман бөлүктөрү кулап келе жатканын көрүшсө: «Бул кадимки эле кармарлуу булуттар» – деп айтышат. Алар сабак алышпайт жана ыйман да келтиришпейт.

Оо, пайгамбар! Аларды азаптала турган кыямат күнгө чейин баш ийбестик кылып, каршы чыккан абалдарында тим кой.

Ал күнү аз болобу же көп болобу, алардын айла-амалдары пайда келтирбейт жана аларды азаптан куткаруу аркылуу жардам да көрсөтүлбөйт.

Ал эми өздөрүнө ширк жана күнөөлөрдү кылып зыян келтиргендерге акырет азабынан мурун бул дүйнөдө өлтүрүү жана туткунга алуу сыяктуу азаптар бар жана барзахта кабыр азабы бар. Бирок алардын көпчүлүгү муну билишпейт. Ошол себептен каапырлыктан кайтышпайт.

Оо, пайгамбар! Раббиңдин чечимине жана шарият өкүмүнө сабыр кыл! Чындыгында сен Биздин көз алдыбыздасың жана коргообуздасың. Уйкудан турганда Раббиңе мактоолорду айтып аруула.

Түн ичинде Раббиңди аруула, Ал үчүн намаз оку жана күндүн жарыгы менен жылдыздар өчүп бараткан мезгилде багымдат намазын оку.

Аллах кулаган жылдыз менен ант берди.

Аллахтын элчиси Мухаммад акыйкат жолдон тайган эмес жана адашкан да эмес, ал туура жолдо.

Жана ал бул Куранды өз каалоосуна ээрчип сүйлөбөйт.

Бул Куран – Аллах ага Жебреил периште аркылуу түшүргөн вахий гана.

Аны ага абдан кубаттуу Жебреил периште үйрөткөн.

Жебреил сулуу келбет ээси, ал пайгамбарга Аллах аны жараткан келбетте пайда болуп тике турду.

Жана Жебреил асмандын бийик мейкиндигинде.

Андан соң Жебреил пайгамбарга жакындады, кийин дагы жакындады.

Анын ага жакындыгы эки жаанын өлчөмүндөй же андан да жакын болду.

Анан Жебреил Аллахтын кулу Мухаммадга вахий кылды.

Мухаммаддын жүрөгү көзү менен көргөн нерсени жалганга чыгарган жок.

Эй, мушриктер! Ал асманга көтөрүлгөн түнү Аллах ага көргөзгөн нерселер тууралуу талашып тартышасыңарбы?

Мухаммад асманга көтөрүлгөн түнү Жебрейилди дагы бир жолу өз келбетинде көрдү.

Жетинчи асмандагы эбегейсиз чоң дарак Сидра аль-Мунтаханын алдында.

Анын алдында Маъва бейиши бар.

Капыстан Аллахтын буйругу менен Сидраны бир улуу нерсе ороп алды. Анын акыйкатын Аллах гана билет.

Мухаммаддын көздөрү оңгө да, солго да бурулган жок жана ал белгиленген чектен да ашкан жок.

Мухаммад асманга көтөрүлгөн түнү Раббисинин кудуреттүлүгүн билдирген улуу аят-белгилерди көрдү, бейиш менен тозокту көрдү жана алардан башкасын да көрдү.

Эй, мушриктер! Силер Аллахтан башка сыйынган Лат менен Узза айкелдерин көрбөдүңөрбү?

Жана силердин айкелдериңердин үчүнчүсү Манатты дагы. Айткылачы мага, алар силерге пайда же зыян келтире алдыбы?

Эй, мушриктер! Силерге өзүңөр жакшы көргөн уул балдар, ал эми жаман көргөн кыз балдар Аллахка таандыкпы?

Өз каалооңорго карап мындай бөлгөнүңөр адилетсиз бөлүү.

Бул айкелдер жөн гана маанисиз аталыштар. Алар кудайлык сыпаттарга ээ эмес. Аларды өзүңөр жана ата-бабаларыңар эле атап алгансыңар. Аллах буга эч кандай далил түшүргөн эмес. Мушриктер өз ишенимдеринде божомолго гана ээрчишет жана шайтан алардын жүрөктөрүндө кооз кылып көргөзгөн нерселерди каалашат. Аларга пайгамбардын тилинде Раббиси тараптан акыйкат келди. Бирок алар ал жолго түшүшкөн жок.

Же инсан үчүн Аллахтын алдында ал каалагандай айкелдердин шапааты бар бекен?

Жок! Анын каалаганы болбойт. Акырет жана дүйнө жалгыз Аллахка таандык. Алардан Өзү каалаган нерсесин берет, каалабаган нерсесин бербейт.

Асмандарда канчалаган периштелер бар, алардын шапааты эч пайда келтирбейт. Эгерде алар кимдир бирөөгө шапаат кылууну каалашса, анда Аллах Өзү каалагандарга шапаат кылууга уруксат берип жана шапаат кылынгандарга ыраазы болгондон кийин гана шапаат кыла алышат. Аллах шерик кылынгандарга эч качан шапаат кылууга уруксат бербейт жана Аллахтан башка ага сыйынгандардан эч качан ыраазы болбойт.

Акыреттеги тирилүүгө ыйман келтирбегендер периштелерди Аллахтын кыздары деген ишенимден улам аларды аялдардын аттары менен аташат. Аллах алардын айткан сөздөрүнөн жогору турат.

Периштелерди аялдардын аттары менен атоодо алардын таянар илими жок. Алар бул нерседе божомол жана күмөнгө гана ээрчишет. Чындыгында күмөн акыйкаттын ордун баскыдай эч кандай пайда келтире албайт.

Оо, пайгамбар! Аллахты эстөөдөн баш тарткан, ага маани бербеген жана дүйнө жашоосун гана каалаган адамдан жүз бур. Ал акырети үчүн аракет кылбайт. Себеби ал ага ишенбейт.

Мушриктердин периштелерди аялдардын аттары менен атап айткан бул сөздөрү — алар жеткен илимдин чеги. Анткени алар сабатсыз, алар терең ишенимге жетишкен эмес. Оо, пайгамбар! Чындыгында Раббиң акыйкат жолдон четтегендерди жакшы билет жана Анын жолуна түшкөндөрдү да жакшы билет. Алардын эч бири Ага жашыруун эмес.

Ээлик кылууда, жаратууда жана башкарууда асмандардагы жана жердеги нерселер жалгыз Аллахка таандык. Ошон үчүн Ал дүйнөдө жамандык иштерди кылгандарды азап менен татыктуу жазасын берет жана жакшылык кылган ыймандууларга бейишти сыйлык кылат.

Чоң күнөөлөрдөн жана бузуку иштерден сактангандардын кичине күнөөлөрү, чоң күнөөдөн сактанып, көп ибадат кылганы себептүү кечирилет. О, пайгамбар! Чынында, Раббиңдин кечиримдүүлүгү чексиз. Ал пенделери тобо кылса, күнөөлөрүн кечирет. Ал силерди атаңар Адамды топурактан жараткандан (баштап) энеңердин ичинде улам өөрчүгөн түйүлдүк кездеги абалыңарды жана (кийинки) жасаган иштериңерди жакшы билет. Ага ч нерсе жашыруун эмес. Андыктан, өзүңөрдү такыбамын деп мактабагыла. Аллах Тала анын буйруктарын аткарып, тыйганынан тыйылган такыбаларды жакшы билет.

Исламга жакындагандан кийин жүз бурган адамдын жийиркеничтүү абалын көрбөдүңбү?

Ал болбогон мал-мүлк берди, кийин токтотту. Анткени сараңдык анын табияты. Бирок ал ага карабастан өзүн мактайт.

Ал көрүп же сүйлөп бергидей анда кайып илими барбы?

Же ал Аллахка жалаа жабуучубу? Же бул жалакорго Аллах Мусага түшүргөн байыркы баракчалар тууралуу кабар берилген жок беле?

Жана Ибрахимдин баракчаларычы, ал Раббиси тапшырган нерселердин баарын аткарып, аны аягына чыгарды.

Эч бир инсан башканын күнөөсүн көтөрбөйт.

Жана инсан өзү кылган иш-аракетинин сыйлыгын гана алат.

Ал кыямат күнү иш-аракеттерин өз көзү менен көрөт.

Кийин анын иштеринин сыйлыгын кемитпестен толук берет.

Оо, пайгамбар! Пенделер өлүмдөн кийин Раббиңе кайтышат.

Ал Өзү каалаганын кубандырып күлдүрөт жана Өзү каалаганын кайгыга салып ыйлатат.

Ал дүйнөдө тирүүлөрдү өлтүрөт жана өлүктөрдү кайра тирилтет.

Ал эркек жана ургаачы кылып жуптарды жаратты.

Жатынга жайгашкан бел суудан.

Аларды өлгөндөн кийин кайра жаратуу Анын милдети.

Ал Өзү каалаганын мал-мүлккө ээ кылып байытты жана адамдар ээлик кылган мал-мүлктөн берди.

Ал кээ бир мушриктер Аллах менен катар сыйынган Сириус жылдызынын да Раббиси.

Ал Худдун коому болгон байыркы Аадды каапырлыктан кайтпагандыгы үчүн жок кылды.

Жана Салихтин коому Самудду да жок кылды. Алардан эч ким калган жок.

Ал Аад менен Самудга чейин Нухтун коомун жок кылган. Чындыгында Нухтун коому Аад менен Самуддан өткөн залым жана чектен чыккандардан эле. Анткени Нух алардын арасында 950 жыл жашап, аларды жалгыз Аллахка сыйынууга чакырган. Бирок алар ага жооп беришкен эмес.

Ал Лут коомунун шаарын асманга көтөрүп, кийин аны оодарып туруп жерге таштаган.

Ал асманга көтөрүлүп, кайра жерге түшкөндө анын үстүн жаап калды жана таштар жаады.

Эй, инсан! Раббиңдин кудуреттүүлүгүн көргөзгөн кайсы аят-белгилери тууралуу талашып тартышып, алардан сабак албай жатасың?

Силерге жиберилген бул элчи абалкы элчилердин эле бири.

Жакындоочу кыямат жакындап калды.

Аны Аллахтан башка эч ким кайтара албайт жана эч ким биле албайт.

Силерге окулуп жаткан бул Куран Аллахтан экенине таң калып жатасыңарбы?

Силер андагы осуяттарды укканда ыйлагандын ордуна анын үстүнөн күлүп шылдыңдап жатасыңарбы?

Силер ага жеңил карап, көңүл бурбай жатасыңарбы?

Аллахка гана сажда кылгыла жана Ага чын ыкластан ибадат кылгыла!

Кыяматтын келиши жакындап калды. Жана пайгамбардын заманында Ай экиге бөлүндү. Айдын бөлүнүшү анын көрүнүктүү аят-белгилеринен болду.

Мушриктер анын чынчылдыгынын далилдерин көрүшсө да, аны кабыл алуудан баш тартышты жана айтышты: «Биз андан көргөн далилдер чындыкка дал келбеген сыйкыр».

Ошондой эле аларга келген акыйкатты жалганга чыгарышты жана жалганга чыгарууда өз каалоолорун ээрчишти. Кыямат күнү кандай гана жакшы же жаман иш болбосун, ал өзүнө татыктуусун табат.

Аларды каапырлыктан жана зулумдуктан кайтарууга жетиштүү болгон, Аллах каапырлыктары жана зулумдуктары себептүү жок кылган коомдордун кабарлары келген эле.

Аларга каршы далил болсун үчүн келген нерсе – кемчиликсиз даанышмандык. Ал эми Аллахка жана акырет күнгө ыйман келтирбегендерге эскертмелер пайда келтирбейт.

Оо, пайгамбар! Эгерде алар туура жолго түшпөсө, анда сурнай тартууга милдеттүү периште ага чейин эч бир макулук билбеген коркунучтуу ишке чакырган күндү күткөн абалда аларды ташта жана алардан жүзүңдү бур.

Алар кабырдан басынган көз караш менен чыгышат, алардын сурак жайына жөнөп бараткан абалы каптаган чегирткелер сыяктуу.

Ошол жайды көздөй чакыруучуга шашылган каапырлар: «Бул өтө оор күн» – дешет. Анткени анда кыйынчылыктар жана коркунучтар бар.

Оо, пайгамбар! Ал жалганчылардан мурун сенин дааватыңды Нухтун коому жалганга чыгарган. Биз аларга кулубуз Нухту жибергенде аны жалганга чыгарышты. Аны жинди деп айтышты. Эгерде дааватын таштабаса, аны ар кандай сөгүш сөздөр, мазактоо жана коркутуу менен жемелешти.

Ошондо Нух Раббисине жалбарып: «Чындыгында элим мага үстөмдүк кылып, мага жооп бербеди. Эми Өзүң аларга жазаңды берип, өч ал» – деди.

Анан Биз тынымсыз төккөн суу менен асман эшиктерин ачтык.

Жана Биз жерди жарып, ал суу атылып чыккан булактарга айланды. Анан абалкы тагдырда жазылган Аллахтын буйругунун негизинде асмандан түшкөн суу менен жерден чыккан суу кошулуп, Аллах сактап калгандардан башка бүт баарысын сууга чөктүрдү.

Биз Нухту тактай жана мыктары бар кемеге түшүрүп, аны жана аны менен бирге болгондорду сууга чөгүүдөн сактап калдык.

Ал кеме Биздин көз алдыбызда жана камкордугубузда, Нухту жалганга чыгарган жана Аллах тараптан алып келген нерсеге каапырлык кылган коомуна каршы аны колдоо максатта бири-бирине урунган суу толкундарында сүзүп бара жатты.

Биз аларга берген бул жазаны сабак жана осуят кылып калтырдык. Эми андан сабак ала тургандар бар бекен?

Жалганчылар үчүн азабым кандай болду жана аларды жок кылам деген эскертүүм кандай болду?

Биз Куранды эскерүү жана сабак алуу үчүн жеңил кылдык. Эми андагы осуяттардан сабак ала тургандар бар бекен?

Аад коому Худ пайгамбарды жалганга чыгарды. Ойлонгула, эй, Мекке калкы! Менин азабым алар үчүн кандай болду? Менин башкаларга азап тууралуу эскертмем кандай болду?

Биз аларга жаман жана каргашалуу күндө алар тозокко барганга чейин токтобогон ызгаардуу шамал жибердик.

Ал адамдарды жерден жулуп алып, аларды тамыры менен жулунган курмалар сыяктуу башы менен жерге ыргытты.

Ойлонгула, эй, Мекке калкы! Менин азабым алар үчүн кандай болду? Менин башкаларга азап тууралуу эскертмем кандай болду?

Биз Куранды эскерүү жана сабак алуу үчүн жеңил кылдык. Эми андагы осуяттардан сабак ала тургандар бар бекен?

Самуд дагы Салих пайгамбардын эскертмесин жалганга чыгарды.

Алар жактырбагандай айтышты: «Биз өзүбүздөн эле болгон бир адамды ээрчимек белек? Эгерде биз бул абалда аны ээрчисек, анда тууралыктан алыстап, четтеп кетебиз жана кыйынчылыкка кабылабыз.

Вахий жалгыз ага эле түштүбү жана ал баарыбыздан өзгөчөбү? Жок! Ал жеткен жалганчы, текебер».

Алар кыямат күнү ким жеткен жалганчы, текебер экенин, ал менен тигилердин кимиси жакшы экенин билишет.

Биз таштан төөнү чыгардык жана аны аларга сыноо үчүн жибердик. Оо, Салих! Эми сен алар аны эмне кыларын жана аларга эмне болорун көз салып күт жана алардын зыяндарына сабыр кыл!

Аларга кабар бер, кудуктун суусу алар менен төөнүн ортосунда бөлүндү, бир күн алар үчүн, бир күн төө үчүн. Ар бири өз үлүшү үчүн өзүнүн күнүндө келет.

Анан алар төөнү өлтүрүүгө шеригин чакырышты. Ал элинин буйругун аткарыш үчүн кылычты алды да, төөнү өлтүрүп салды.

Ойлонгула, эй, Мекке калкы! Менин азабым алар үчүн кандай болду? Менин башкаларга азап тууралуу эскертмем кандай болду?

Биз аларды бир кыйкырып жиберип жок кылдык. Алар коргончу кой короосун тоскон как чырпыктай болуп калышты.

Биз Куранды эстөө жана сабак алуу үчүн жеңил кылдык. Эми андагы үлгү-насааттардан сабак алуучулар барбы?

Луттун коому пайгамбары Лут эскерткен нерсени жалганга чыгарышты.

Биз аларга таш жаадырган шамал жибердик. Луттун үй-бүлөсү гана азапка дуушар болгон жок. Биз аларды андан куткардык. Ал алар менен бирге азап түшкөнгө чейин түндүн акырында жолго чыгышты.

Биз аларды Өз жакшылыгыбыз менен азаптан куткардык. Биз Лутка бергендей сыйлыкты Аллахтын жакшылыктарына шүгүр кылгандарга да беребиз.

Лут аларды Биздин азабыбыз менен коркутту, бирок алар анын эскертүүсү тууралуу талашып тартышты жана аны четке кагышты.

Луттун коому андан бузукулук максатта периштелерден болгон конокторун алар менен жалгыз калтыруусун талап кылышты. Ошондо Биз алардын көздөрүн бууп койдук, алар көрбөй калышты. Жана Биз аларга: «Менин азабымды жана силерге айткан эскертмемдин акыбетин тарткыла» – деп айттык.

Эртең менен аларга акыретке барышканга чейин токтобогон азап келди жана акырет азабы да келет.

Аларга айтылат: «Мен силерге түшүргөн азапты жана Луттун силерге берген эскертмесинин акыбетин тарткыла».

Биз Куранды эскерүү жана сабак алуу үчүн жеңил кылдык. Эми андагы осуяттардан сабак ала тургандар бар бекен?

Фараондун үй-бүлөсүнө эскертүүбүз Муса менен Харундун тили аркылуу келди.

Алар Биз тараптан келген далилдерди жалганга чыгарышты. Анан Биз аларды жалгандары себептүү эч ким үстөм кыла албаган Жеңилгис, эч ким алсырата албаган Кудуреттүүнүн жазасы менен жазаладык.

Оо, Мекке калкы! Силердин каапырларыңар жогоруда айтылган Нухтун коому, Аад, Самуд, Луттун коому жана Фараондун коомундагы каапырлардан жакшыраакпы? Же силерде асман китептеринде келген Аллахтын азабынан кутулуу барбы?

Же болбосо Мекке калкынан болгон каапырлар: «Биз жамандык каалагандардын жана биздин жамаатты бөлүп жарууну каалагандардын баарысын жеңебиз» – деп айтышабы?

Ал каапырлардын жамааты жакында жеңилет жана ыймандуулардын алдында артка карай качышат. Бул Бадр күнү болгон.

Алар жалганга чыгарган кыямат – алар азапталуучу убадаланган убакыт. Кыямат – алар Бадр күнү тарткан дүйнө азабынан да оор жана катаал.

Чындыгында каапырлык жана күнөөлөрдү кылган күнөөкөрлөр акыйкаттан адашууда, азапта жана кыйынчылыкта.

Алар жүздөрү менен тозокко сүйрөлгөн күнү аларга жеме катары: «Тозок азабын таткыла» – деп айтылат.

Чындыгында Биз ааламдагы бүткүл нерсени Өзүбүздүн мурунку тагдырдын негизинде, илимибизге жана каалообузга ылайык жана ошондой эле Сакталган Тактада жазганыбыздай жараттык.

Эгерде Биз бир нерсени кааласак «бол!» деген сөздү гана айтып буйрук беребиз, ошондо ал каалаган нерсебиз көз ирмегенчелик тез ишке ашат.

Биз каапырлыкта силерге окшогон мурунку коомдорду жок кылганбыз. Эми андан сабак алып, каапырлыкты таштаган бирөө жарым барбы?

Пенделердин кылган бүткүл иш-аракеттери сактоочу периштелердин китептеринде жазылган. Алар анын бирин дагы калтырбайт.

Майда жана чоң иш-аракеттер менен сөздөрдүн бүт баарысы Сакталган Тактадагы иш-аракеттер баракчаларында жазылган. Жакында алар анын сыйлыгын же жазасын алышат.

Чындыгында Раббисинин буйруктарын аткарган жана тыйгандарын таштаган такыба адамдар бейиштерде жана аккан дарыялардын боюнда жыргалчылыкка батышат.

Алар бүткүл нерсеге ээлик кылган Падышанын жана эч бир нерсеге алсыз болбогон Кудуреттүүнүн алдында курулай сөз же күнөө болбогон акыйкат отурумда болушат. Эми сен алар Андан алышкан түбөлүктүү жыргалчылык жөнүндө сурабай эле кой.

Мээримдүү – чексиз ырайым Ээси.

Ал адамдарга Куранды жаттоону жана анын маанилерин түшүнүүнү жеңил кылуу менен үйрөттү.

Ал инсанды түз жана эң сулуу келбетте жаратты.

Ал ага ичиндегисин оозеки жана жазуу түрүндө кантип жеткирүүнү үйрөттү.

Ал Күн менен Айды адамдар жылдардын эсебин жана санакты билиш үчүн өлчөп белгилеп койду, ал экөөсү так эсеп менен жүрүшөт.

Кандай гана өсүмдүктүн жана дарактын сабагы болбосун, алар Аллахка моюн сунуп сажда кылышат.

Ал асманды жер үстүндө чатыр кылып көтөрдү, жерде адилеттикти орнотту жана аны пенделерине буйруду.

Оо, адамдар! Ал зулумдук жана кыянаттык кылбашыңар үчүн таразада жана өлчөмдө адилеттикти орнотту.

Ортоңордо адилеттик менен таразалагыла жана башкаларга таразага тартканда же өлчөгөндө кемитпегиле.

Ал Жерди макулуктар жайланышууга ылайыктуу кылып орнотту.

Анда мөмөлүү дарактар бар жана курма болгон бүчүрлүү курма дарактары бар.

Анда буудай менен арпа сыяктуу самандуу дандар бар жана жыты жагымдуу өсүмдүктөр бар.

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Ал Адамды бышкан чопо сыяктуу чыңкылдаган үн угулган кургак ылайдай жаратты.

Ал эми жиндердин түпкү атасын түтүндүү таза жалындан жаратты.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Ал жайы-кышы Күндүн эки чыгышы менен эки батышынын Раббиси.

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Аллах туздуу жана тузсуз эки деңизди аралаштырды, алар көзгө көрүнгөн абалда жолугушат.

Алардын туздуусу туздуу бойдон, тузсузу тузсуз бойдон калуулары үчүн ал экөөнүн ортосунда бири-бирине өтүп кетүүгө тоскоол болгон тосмо бар.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Ал эки деңизден тең чоң жана кичине берметтер чыгат.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Деңизде сүзгөн тоодой кемелерди башкаруу да жалгыз Аллах таалага таандык.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Жер бетиндеги бүткүл макулуктар сөзсүз жок болот.

Оо, пайгамбар! Улуулук, жакшылык жана пенделерине карата айкөлдүк Ээси болгон Раббиңдин Жүзү түбөлүк калат. Ал эч качан жок болбойт.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Асмандагы периштелердин жана жердеги жиндер менен адамдардын баарысы муктаждыктарын Андан сурашат. Ал күн сайын тирилтүү, өлтүрүү, ырыскы берүү жана башка ушул сыяктуу пенделеринин иштери менен алек.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Оо, адамдар жана жиндер! Биз силерди суракка алуу үчүн бошойбуз жана ар бирине татыктуу болгон сыйлыкты же жазаны беребиз.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Аллах кыямат күнү жиндер менен адамзатты чогултканда айтат: «Эй, жиндер жана адамзат жамааты! Эгерде силер асмандар менен жердин бир тарабынан чыгуунун жолун тапсаңар, анда ошондой кылгыла. Бирок силер муну күчсүз жана далилсиз эч качан кыла албайсыңар. Силер муну кантип кылмак элеңер?».

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Эй, жиндер жана адамдар! Ал силерге түтүнсүз оттун жалынын жана жалынсыз түтүндү жиберет. Силер андан коргоно албай каласыңар.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Периштелер түшүүсү үчүн асман жарылганда, ал ачык түстөгү май сыяктуу кызыл болуп калат.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Ошол улуу күнү адамдардан да, жиндерден да күнөөлөрү тууралуу суралбайт. Анткени Аллах алардын иш-аракеттерин билет.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Кыяматта күнөөкөрлөр жүздөрү карайган жана көздөрү көк болгон белгилери менен таанылып турат. Алар маңдай көкүлүнөн таманына чейин бүктөлүп, тозокко ыргытылат.

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Аларга жемелөө катары айтылат: «Каапырлар дүйнөдө жалганга чыгарышкан мына бул тозок – алардын көз алдында турат, алар аны четке кага алышпайт».

Алар аны менен катуу кайнаган суунун ортосунда ары-бери жүрүшөт.

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Акыретте Раббисинин алдында туруудан корккон, ыйман келтирген жана жакшылык иштерди кылгандар үчүн эки бакча даярдалган.

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Бул эки бакчанын жапжашыл жана мөмөлүү чоң бутакчалары бар.

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Ал эки бакчада агып турган эки булак бар.

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Ал экөөндө жей турган бардык мөмө-жемиштердин эки түрү бар.

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Алар ички бети майда жибектен болгон төшөктөргө жөлөнүп отурушат. Ал эми эки бакчанын бышкан мөмө-жемиштерин үзүп алуу турган, олтурган жана жамбаштап жаткан адам үчүн жакын.

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Ал жакта күйөөлөрүн гана караган аялдар бар. Алардын кыздык абийирине күйөөлөрүнөн мурда адам да, жин да тийген эмес.

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Алар сулуулук жана тунуктук жактан жакут менен маржан сыяктуу.

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Раббисине моюн сунуп жакшылык кылган адамдын сыйлыгы – Аллахтын ага кылган эң жакшы сыйлыгы менен гана болот эмеспи?

Оо, адамзат жана жиндер жамааты! Аллахтын силерге берген көптөгөн жакшылыктарынын кайсы бирин жалган дей аласыңар?!

Бул айтылган эки бакчанын алдында башка дагы эки бакча бар.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Ал экөө тең кочкул жашыл түстө.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Бул эки бакчада суусу атылып чыккан эки булак бар. Алардын суусунун буркулдаганы токтобойт.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Бул эки бакчада көптөгөн жемиштер, чоң курмалар жана анарлар бар.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Ал эки бакчада адеп-ахлактуу, сулуу жүздүү аялдар бар.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Коргоо үчүн чатырларда жашырылган хур кыздар.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Аларга күйөөлөрүнөн мурда эч бир адам жана жин жакындаган эмес.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Алар жашыл тыштуу жаздыктарда, кооз төшөктөрдө жөлөнүп жатышат.

Оо, жиндердин жана адамдардын тобу, Аллахтын көп нээматтарынан кайсы бирин жалганга чыгарасыңар?!

Улуулук жана пенделерине карата жакшылык жана айкөлдүк Ээси болгон Раббиңдин ысымы улуу жана берекеттүү болду.