Dagbanice Meal — Muhammed Baba Ghutubo — Nahl 16:1 – Furkan 25:77

1. Naawuni zaligu (Chiyaama yiɣisibu) kana, dinzuɣu miri ya ka yi (Maka chɛfurinim’) bo li yoma. O nam simsiya, ka tibgi ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini binyɛr’ shɛŋajɛmdi maa.

2. O (Naawuni) siɣisirila Malaaikanim’ na ni Ruuhi (Alkur’aani aayanima) O zaligu puuni, ka di sheeri O ni bɔri so zuɣu O daba puuni, (ka yεra): “Tim ya (ninsalinim’) saɣisigu kadama duma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Mani (Naawuni), dinzuɣu zom ya Ma.”

3. O namla sagbana mini tiŋgbani ni yεlimaŋli, O nam duya ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini shɛli n-jεmdi maa.

4. O namla ninsala ni maniyyi (dablim kom), din nyaaŋa ka o (ninsala) leei ŋun ŋmɛri namgbankpeeni ni Naawuni, polo ni.

5. Ni yiŋbiŋkobri, O (Naawuni) nam ba, ka yi mali tulum binyɛra (kamani wɔri nyɛma) bɛ puuni, ni anfaani shɛŋa, ka ŋubri bɛ puuni shεŋa.

6. Yi lahi mali nachinsi bɛ puuni saha shεli yiyi ti zaŋdi ba yi gulibu shee na Zaawuni, ni saha shεli yi ni bahiri ba (yi gulibu shee) Asibaasi.

7. Ka bɛ lahi kpiɣiri yi neentibsa n-zaŋ chaŋ tiŋshee yi ni ku tooi chaŋ ti paai naɣila ni wahala. Achiika! Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana, Zaadali Nambɔzobonaa.

8. Ni yuri mini buntaansi, n-ti pahi buŋsi (Naawuni nam ba mi), domin yi bari ba, ka bɛ lahi nyɛ nachinsi n-tin ya, ka lahi namdi binyɛr’ shɛŋa yi ni ʒi.

9. Yaha! Naawuni n-su kahigibu n-zaŋ chaŋ sochibga, di (soya maa) mi shɛŋa nyɛla din gɔŋda, Omiyi di bɔra, O naan dolsi ya namgbaniyini.

10. Ŋuna n-nyɛŊun siɣisi kom na zuɣusaa, ka di shɛli nyɛ binnyurgu n-tin ya, ka tihi lahi binda di puuni, ka yi mali li n-guli yi biŋkobri.

11. Ka O mali li yihiri bimbila n-tiri ya, ni zaituuni mini dobino, ni inabi (sinsaba), n-ti pahi binwola balibu kam. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-ti ninvuɣu shεbu ban tεhira.

12. Yaha! Ka O balgi yuŋ mini dabsili n-tin ya, n-ti pahi goli mini wuntaŋa, ka saŋmarsi gba nyɛ bɛ ni balgi shεli ni O (Naawuni) zaligu. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban niŋdi haŋkali.

13. Ni O (Naawuni) ni nam shɛli n-tin ya tiŋgbani ni, ka di ŋmahiŋgbana nyɛ koŋkoba. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-ti ninvuɣu shεba ban teeri Naawuni yɛla.

14. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun balgi teeku n-tin ya, domin yi ŋubi nimpalli (zahim) din yi di puuni na, ka yi lahi yihiri nachinsi binyεra di puuni, ka yɛrili, ka a nya ŋarim ka di ŋmari di (kom maa) puuni, domin yi zaŋ li bo O (Naawuni) pini puuni shɛli. Yaha! Achiika! Yi ni leei ninvuɣu shɛba ban paɣira.

15. Yaha! Ka O zaŋ zolikara n-labi tiŋgbani yaaŋa zuɣu, domin di ti mali ya n-damdi zuɣu, ni kulibɔna mini soya, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban dolsi.

16. Ni alaama shεŋa, n-ti pahi saŋmarsi, ka bɛ (ninsalinim’) mali li n­dolsira.

17. Di ni bɔŋɔ, (Duuma so) Ŋun namdi ni ŋmani ŋun bi namda? Di ni bɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla?

18. Yaha! Yi yi kali Naawuni yolsigu, (yi yi mali di laasabu) yi ku tooi baŋ di tariga. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

19. Yaha! Naawuni mi yi ni sɔɣiri shɛli, ni yi ni yihiri shεli polo ni.

20. Yaha! Bɛ (chɛfurinim’) ni jεmdi binyεr’ shεŋa din pa Naawuni maa ku tooi nam shɛli, amaa! Ka di nyɛla bɛ (Naawuni) namdi ba mi.

21. Bɛ (buɣa maa) nyɛla kpiimba, bɛ pala ban mali nyɛvuya, bɛ mi ʒi saha shεli bɛ ni yɛn ti neei ba.

22. Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Duuma yino, amaa! Ninvuɣu shεba ban bi ti Chiyaama yεlimaŋli maa, bɛ suhiri nyɛla din zaɣisira (Naawuni gaŋsibu), ka bɛ lahi nyɛla ban tibgi bɛ maŋa.

23. Di nyɛla pali kadama Naawuni mi bɛ (ninsalinim’) ni sɔɣira shɛli, ni bɛ ni yihiri shεli polo ni. Achiika! O bi bɔri ninvuɣu shεba ban tibgiri bɛ maŋa.

24. Yaha! Bɛ yi yεli ba (chɛfurinima): “Bimbo ka yi Duuma (Naawuni) siɣisi na?” Ka bɛ yɛli: “Di (Alkur’aani maa) nyɛla kurumbuninim’ salima.”

25. Domin bɛ ti ʒi bɛ mammaŋ’ taya ka di nyɛla din pali Zaadali, n-ti pahi bɛ ni daa birgi ninvuɣu shεba tayaka di pa nibaŋsim shεli ka bɛ mali a. Achiika! Bɛ ni yɛn ti ʒi ʒili shεŋa nyɛla din be.

26. Achiika! Ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana (Maka chεfurinim’ maa) daa na nabεri, ka Naawuni kana bɛ mee zuɣu di daantalsi polo, ka di mopila lu bɛ zuɣu, ka azaaba kaba na luɣu shεli polo bɛ ni bi mi.

27. Din nyaaŋa, ka O (Naawuni) yɛn ti dihi ba vi Zaadali, ka yεli: “Yapolo ka N nyinta’ shεba yi ni daa zabri taba bɛ zuɣu maa be? Ka ninvuɣu shεba bɛ ni ti baŋsim yεli: “Achiika! Zuŋɔ, filiŋ mini biɛrim be chεfurinim’ zuɣu.”

28. Ninvuɣu shεba Malaaikanim’ ni deeri bɛ nyɛvuya, ka bɛ nyɛla ban di bɛ maŋ’ zualinsi (Dunia ŋɔ), bɛ yɛnti bɔrimi ni bɛ zaŋ bɛ maŋa n-ti Naawuni (bɛ kum saha), ka naan yεli: “Ti daa pala ban tumdi zaɣibiεɣu,” (Ka Malaaikanim’ maa yεli ba): “Kayya! Achiika! Naawuni mi yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.”

29. “Dinzuɣu, kpεm ya ʒahannama dindoya puuni, ka nyɛla ban yɛn kpalim di puuni. Yaha! Ninvuɣu shεba ban tibgi bɛ maŋ’ labbu shee nyɛla din be.”

30. Ka bɛ yεli ninvuɣu shεba ban daa mali wuntia: “Bimbo ka yi Duuma siɣisi na?” Ka bɛ yɛli: “O siɣisiti la din vɛla (Alkur’aani) na.” Ninvuɣu shεba ban viεlgi bɛ tuma sanyoo nyεla zaɣiviεlli (Dunia ŋɔ). Yaha! Chiyaama n-nyɛ din gari. M- bo ni wuntizɔriba yili.

31. Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpe ʒinahigu Daalizanda la, ka kulibona yɛn ti zɔri gindi di gbinni. Bɛ ninya bɛ ni bɔri shɛli di puuni. Lala ka Naawuni yɛn ti yo wuntizɔrba (sanyoviɛlli).

32. Ninvuɣu shεba Malaaikanim’ ni deeri bɛ nyɛvuya, ka bɛ nyɛla ban tum tuunviεla, (Malaaikanim’) yεri ba mi: “Suhudoo be yi zuɣu, kpεm ya Alizanda domin yi ni daa tumdi shɛlila zuɣu.”

33. Di ni bɔŋɔ,bɛ (chεfurinim’ maa) guhirimi ni shee Malaaikanim’ ti kaba na (ni bɛ ti deei bɛ nyɛvuya), bee ka a Duuma zaligu (azaaba) ti kaba na? Tɔ! Lala ka ban daa kana pɔi ni bana maa daa niŋ. Dinzuɣu, Naawuni daa bi di ba zualinsi, amaa! Bana n-daa nyɛ ban di bɛ maŋ’ zualinsi.

34.Ka bɛ tuumbe’ shεŋabɛ ni daa tum maa (sanyoo) paai ba, ka bɛ ni daa maandi shɛli (azaaba) ansarsi maa ti shee bɛ zuɣu.

35. Ka ninvuɣu shεba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu n-jεmdi maa yεli: “Naawuni yi di bɔra, ti naan ku jεm shɛlim-pahi O zuɣu, tinim’ bee ti banima, ti mi naan ku tooi mɔŋ shɛlika di pa ni Ŋuna.” Tɔ! Lala ka ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana maa daa niŋ. Di ni bɔŋɔ, talahi shɛli m-be tuumba zuɣu m-pahila bɛ ti tuuntali polo ni?

36. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) timla tumo na niriba kam puuni. (ka yεli ba): “Jεmmi ya Naawuni, ka niŋ ya katiŋ’ ka chɛ taaguuti.”[1] Dinzuɣu, bɛ (ninsalinim’) puuni so beni ka Naawuni dolsi o, ka bɛ puuni so mi beni ka bɔrginsim niŋ talahi o zuɣu. Dinzuɣu, gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka nya ninvuɣu shεba ban labsi ʒiri niŋ (Naawuni tuumba) noya ni maa bahigu ni daa nyɛ shɛm. ——— [1] Taaguuti nyɛla binshɛɣu kamninsala nitibgihaliti zaŋ lizalika di nyɛ o ni jɛmdi shɛli.

37. (Yaa nyini Annabi)! A yi mali tamaha ni bɛ (chεfurinim’ maa) dolsigu, tɔ! Nyini baŋmi ni achiika! Naawuni bi dolsiri ŋun bɔrgi. Yaha! Bɛ ti ka sɔŋdiba (Zaadali).

38. Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan po Naawuni ni bɛ pɔri tariga, (kadama) Naawuni bɛ yɛn neei kpiimba. Achiika! Di nyɛla alikauli shɛli din yɛn niŋ. Amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.

39. Domin O kahigi ba bɛ ni niŋdi namgbankpeeni shɛli zuɣu maa. Yaha! Ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa baŋ ni achiika! Bɛ daa nyɛla ʒirinima.

40. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) yi yu shɛli niŋbu, ti yεri li mi: “Leema, ka di leei.”

41. Yaha! Ninvuɣu shεba ban zo hiʒira Naawuni zuɣubɛ ni di ba zualinsi nyaaŋa, tɔ! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn ʒili ba ʒiishesuma Dunia ŋɔ, amaa! Zaadali sanyoo n-nyɛ din gari, bɛ yi di nyɛla bɛ (ninsalinim’) mi mi.

42. Ninvuɣu shεba ban niŋ suɣulo, ka nyɛla ban zaŋdi bɛ maŋa n­dalindi bɛ Duuma (Naawuni).

43. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim (tuun’ so) na pɔi ni nyini, naɣila bɛ (tuumba maa) nyɛla ninsalinima, ka Ti timdi wahayi na bɛ sani. Dinzuɣu, bɔhimi ya baŋdiba, di yi niŋ ka yinyɛla ban ʒi.

44. Ni dalirinim’ din be polo ni (ka Ti timdi tuumba na), ni litaafinima. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ka Ti siɣisi teebu (Alkur’aani) na n-ti ti a, domin a kahigi ninsalinim’ bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti ba, domin achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn niŋ tεha.

45. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban na nabɛri maa niŋla yεmbahiga ni Naawuni lebi tiŋgbani m-pili ba, bee ka azaaba ka ba na luɣushεli polo bɛ ni bi mi.

46. Bee ka O gbaai ba bɛ zo n-gili (daabilim) puuni, bɛ mi pala ban yɛn tooi nyɛŋ Naawuni.

47. Bee ka O gbaai ba ka bɛ nyɛla ban kuli ʒiya n-guhiri ni dabɛm. Achiika! Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana, Zaadali Nambɔzobonaa.

48. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chεfurinim’ maa) bi yuli n-zaŋ chaŋ binshɛɣu kam Naawuni ni nam, ka di shilinshihi ŋmalgiri nudirgu mini nuzaa, ka nyɛla din ŋmεri gbiεɣu tiri Naawuni, ka lahi nyɛ din gbargiri di maŋa?

49. Yaha! Naawuni ka din be sagbana ni ŋmɛri gbɛɣu tira, ni din be tiŋgbani ni ka nyɛ binnyεŋ bee Malaaika, bɛ mi bi tibgiri bɛ maŋa.

50. Bɛ zɔrila bɛ Duuma so Ŋunbe bɛ zuɣusaa, ka niŋdi bɛ ni puhi ba ni shεli.

51. Ka Naawuni yεli: “Di gbibi ya duumanim’ ayi. Achiika! O nyɛla Duuma yino. Dinzuɣu, zom ya Ma.

52. Yaha! Ŋuna n-su din be sagbana mini tiŋgbani ni.Yaha! Ka O mali adiini shɛli din ka naabu. Di ni bɔŋɔ, yi ni zo duuma so ka pa ni Naawuni?

53. Yaha! Yolsigu kam ni yi ni be, tɔ! Di yila Naawuni sani na, din nyaaŋa, chuuta yi shihi ya, O sani ka yi lahi duhiri yi kukoya m­bɔri sɔŋsim.

54. Di nyaaŋa, O yi ti vuui chuuta maa ka chɛn ya, ka yi puuni shεba naan bo nyintahi m-pahi O zuɣujɛmda.

55. Domin bɛ niŋ gutulunsi ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba shɛli, dinzuɣu wummi ya nyɛɣisim, ni baalim yi ni ta baŋ.

56. Ka bɛ naan zali tarli Ti (Tinim’ (Naawuni) ni largi ba buni shɛli puuni n-ti binshɛɣubɛ ni ka di baŋsim. Naawuni zuɣu, bɛ ni ti bɔhi ya ʒiri shεŋa yi ni daa ŋmari m-pari Naawuni maa.

57. Ka bɛ zaŋdi bipuɣinsi (dɔɣibu) n-tiri Naawuni, O nam simsiya, ka zaŋdi bɛ suhi ni yu shɛli n-tiri bɛ maŋa.

58. Yaha! Bɛ yi ti ti bɛ puuni so suhupɛlli lahibali kadama o paɣadɔɣi bipuɣinga, ka o saɣim o nina, ka nyɛla ŋun je suli.

59. Ka o naan sɔɣirio maŋ’ niriba puuni domin zuɣubiεɣu lahibali shεli bɛ ni ti o maa zuɣu,(kao tεhiri o suhu ni), di ni bɔŋɔ,oyɛn gbibila bipuɣinga maa ni filiŋ,bee oyɛn pi o latiŋgbani ni (ni o nyɛvuli). Achiika! Bɛ ni zaandi fukumsi shεli maa nyɛla din be.

60. Ninvuɣu shεba ban bi ti Chiyaama yεlimaŋli maa ŋmahingbaŋ nyɛla din be (dina n-nyɛ chɔɣinsi), ka Naawuni mi ŋmahingbaŋ nyɛ din du. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.

61. Yaha! Naawuni yi di yɛn gbaai ninsalinim’ ni bɛ zualinsi, O naan ku chɛ biŋkɔb’so di(tiŋgbani yaaŋa) zuɣu, amaa! O naɣisiri mi n-tiri ba hali ni saha shεli O ni zali ba, dinzuɣubɛ saha yi ti paai, bɛ bi naɣisiri li, bɛ mi bɛ daŋsiri (bɛ nyɛvuya deebu).

62. Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan zaŋdi bɛ ni je shɛli tiri Naawuni, ka bɛ zilma naan tiri ʒiri ŋmahinli, kadama bana n-yɛn ti bahindi bahindsuŋ (Alizanda). Achiika! Di nyɛla pali kadama bana nnyɛʒahannama buɣum bihi. Yaha! Achiika! Bana n-nyɛ bɛ ni yɛn ti yi shɛba yɛla ni (Zaadali).

63. Pɔri niŋ dihitabli n-ti Naawuni, Ti (Tinim’ Naawuni) daa pun tim tuumba na ali’umma shεba ban daa kana pɔi ni nyini maa sani, ka shintaŋ dihi ba bɛ tuuntumsa nachinsi, dinzuɣu ŋuna (shintaŋ) n-nyɛ ŋun sɔŋdi ba (Dunia ŋɔ). Amaa! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali).

64. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi siɣisi litaafi (Alkur’aani) na n-ti ti a, naɣila domin a kahigi ba (ninsalinim’) bɛ ni niŋdi shɛli namgbankpeeni di puuni maa, ka di lahi nyɛ dolsigu ni nambɔzobo n-ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

65. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun siɣisi kom na zuɣusaa, ka zaŋ li neei tiŋgbani di kpibu nyaaŋa. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n­zaŋ ti ninvuɣu shεba ban wumda (ban wumdi wa’azu).

66. Yaha! Achiika! Di lahi mali kpahimbu n-tin ya biŋkobri puuni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) nyuhiri ya din be bɛ puya ni, ka di nyɛla bihim din yiri puuni daɣiri mini ʒim sunsuuni na, ka nyɛla din te, ka di valibu nyεɣisa n-ti ban nyura.

67. Yaha! Dobino mini Inabi (sinsaba) gba be binwola puuni, ka yi yihiri din kuundi (dam) di puuni, ni bindirsuma. Achiika! Ŋɔ maa mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban niŋdi haŋkali.

68. Ka a Duuma (Naawuni) zaŋ haŋkali n-le shiya (ka yɛli shiya maa): “Zaŋmi zoya mini tihi zuɣu n-leei a biɛhigu shee, ni bɛ (ninsalinim’) ni mεri binyεr’ shεŋa (ni taŋkpaɣu) n-zaanda.”

69. “Din nyaaŋa, dim binwolli kam, ka doli a Duuma (Naawuni) ni balgi so’ shεŋa n-ti a, ka binnyuri shεli yiri o (shiya maa) puli ni na, ka di nimgbiŋkom nyɛ koŋkoba, ka di puuni mali alaafee n-zaŋ ti ninsalinima. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-ti ninvuɣu shεba ban tεhira.

70. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun nam ya, din nyaaŋa, ka O deeri yi nyɛvuya. Yi puuni shεba mi benikabɛ (Naawuni) labsiri ba chɔɣinsi bɛhigu (kurginsim) puuni, domin o (ninsala) di lahi baŋ shɛli o ni daa pun mi shɛli (o bilim puuni) nyaaŋa. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Toora.

71. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun tibgi yi puuni shεba bɛ taba zuɣu arzichi puuni, dinzuɣu ninvuɣu shεba bɛ (Naawuni) ni tibgi maa ku saɣi zaŋ bɛ daarzichi nlabsi ti bɛ sulinsi ka bɛ mini ba zaa leei yim. Di ni bɔŋɔ, Naawuni yolsigu ka bɛ (chɛfurinim’) ŋmεri namgbankpeeni?

72. Yaha! Naawuni zali ya la paɣabaka bɛ yi yi mammaŋ’ puuni na, ka zaliya ya yi bihi mini yaansi yi paɣaba maa ni, ka lahi largi ya bindirsuma. Di ni bɔŋɔ,bɛ (chɛfurinim’) tirila ʒiri yεlimaŋli, ka niŋdi chɛfuritali ni Naawuni yolsigu?

73. Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan jεmdi din pa Naawuni, ka di nyɛla bɛ ka bɛ daarzichi yiko shɛli sagbana mini tiŋgbani ni, bɛ mi ku tooi niŋ shεli.

74. Dinzuɣu, Di mali ŋmahin’ shɛŋatiri Naawuni. Achiika! Naawuni n­nyɛŊun mi, yinim’ mi ʒi.

75. Naawuni ti ŋmahinli ni dab’ so bɛ ni su o yiko, ka o ka yiko shɛli zuɣu, ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ninvuɣu so arzichi din viɛla, ka a o mali li n-dihiri sɔɣisinli mini polo ni. Di ni bɔŋɔ, bɛ ni niŋ yim? Paɣibu balibu kam dihitabli ti Naawuni. Chɛli gba! Bɛ (chεfurinima) pam bi baŋda.

76. Ka Naawuni lahi ti ŋmahinli ni niriba ayi, bɛ puuni zaɣiyino nyɛla birgu, ka ku tooi nyɛŋ shɛli, ka mi nyɛla ŋun niŋ timsim n-zaŋ tio yiŋlana, luɣulikam ka o yi ŋmalgi o kpa, o bi kani na ni zaɣivɛlli. Di ni bɔŋɔ, o mini ŋun puhiri (niriba) ni aadalsi niŋbu ka lahi be sochibgi zuɣu ni niŋ yim?

77. Yaha! Naawuni n-su din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni, Chiyaama mi yiɣsibu yɛltɔɣa pala shεli naɣila kamani nimbihi nyεɣsibu, bee din be yoma n-gari lala. Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

78. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun yihi ya yi manim’ puya ni ka yi ʒi shɛli, ka tin ya wumbu mini nyabu, ni haŋkaya, domin achiika! Yi leei ban yɛn paɣi.

79. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi nya ka noombihi nyɛla bɛ ni balgi shɛba ka bɛ yiɣiri zuɣusaa, so bi gbibi ba (zuɣusaa maa) naɣila Naawuni? Achiika! Ŋɔ maa mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

80. Yaha! Naawuni zaliya la ʒiishɛhi yi yiŋsi puuni, ka zali ya yiŋsi ka di yibiŋkobri gbana puuni na (kamani tanti, bee taapooli) ka yi ʒiri li ni soochi yi gɔrim dali, ni dabsi’ shεli yi ni ʒi yiŋa. Yaha! Di be pekobri puuni, ni laakumi kobri, n-ti pahi buukobri (ka Naawuni zaliya) duu nyɛma ka di yiri di puuni na, ka nyɛla nyɛɣisim wumbu tin ya hali ni yi saha shɛli.

81. Yaha! Naawuni zali ya shilinshiya ka di yi O ni nam shɛli ni na, ka zali ya duri zoya puuni, ka zali ya daliya shɛŋa din taɣiri ya ka chɛ tulum (wuntaŋ’tulum), ni daliya shɛŋa din taɣiri ya tobu ni. Lala ka O (Naawuni) paandi O yolsigu yi zuɣu, domin achika! Yi zaŋ yi maŋ zaa n-ti Naawuni (Mslinnima).

82. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Achiika! Din nyɛ talahi a zuɣu n-nyɛ a ti tuuntali polo ni.

83. Bɛ baŋdila Naawuni yolsigu, ka zaɣisiri li, ka bɛ pam nyɛ gutulunima.

84. Yaha! Teemi dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti yiɣisi shɛhiralana ali’umma kam puuni. Din nyaaŋa, bɛ ti bi yɛn saɣi ti ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa (ka bɛ fabli), bɛ mi ti bibɔri bɛ yɛdda shɛli.

85. Yaha! Ban di zualinsi maa yi ti nya azaaba, bɛ ti bi yɛn balgi li ka chɛ ba, bɛ mi ti ku naɣisi n-tiba.

86. Yaha! Ninvuɣu shεba ban bo nyintahi n-ti Naawuni maa yi ti nya bɛ duumanim’ maa, ka bɛ yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Bambɔŋɔnim’ ndaa nyɛ tini daa jεmdi shεba ka pa nyini maa.” Ka bɛ (duumanim’ maa) labsi ba zilli (ka yεli): “Achiika! Yi nyɛla ʒirinima.”

87. Yaha! Ka bɛ (zualindiriba maa) naan zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni dindali maa, ka bɛ ni daa ŋmari ʒiri mpari binyɛr’ shɛba maa zaa bɔrgi ka chɛ ba.

88. Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka taɣi (ninsalinim’) ka chɛ Naawuni soli, Ti (Tinim’ Naawuni) ni pahi ba azaaba shεli bɛ daazaaba zuɣu, domin bɛ ni daa niŋdi barina shɛli (Dunia maa) zuɣu.

89. Yaha! Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti yiɣisi shɛhiralana niriba kam puuni, ka zaŋ a (Annabi Muhammadu) na, ka atileeishɛhiralana ti bambɔŋɔnim’ (Muslinnima) maa. Yaha! Ti siɣisila litaafi (Alkur’aani) n-ti a na, ka di nyɛ din kahigiri yɛllikam, ni dolsigu mini nambɔzɔbo, n-ti pahi suhupiɛlli lahibali n-zaŋ ti Muslimnima.

90. Achiika! Naawuni puhirila aadalsi niŋbu, ni vinyla, ni yi ti dɔɣiriba (din yɛn mali bɛ bukaata), ka mɔŋdi kavi tuma, ni Muslinsi ni mɔŋ shɛli, n-ti pahi zualinsi, O tiri yala saɣisigu, achiika! Yi nyɛla banyɛn teei Naawuni yɛla.

91. Yaha! Palmi ya Naawuni daalikauli, yi yi ti gbaai li, ka di yiɣsiri ya pɔri di kpaŋsibu nyaaŋa. Achiika! Yi zaŋ Naawuni leei Ŋun guli ya. Achiika! Naawuni mi yi tuuntumsa.

92. Yaha! Di leei ya kamani paɣa so ŋun vulgi o gali, ka di leei din vulgi di kpaŋbu nyaaŋa, ka yi gbibri yi pɔri ka di nyɛ bilkɔŋsi yi sunsuuni, domin ninvuɣu shɛba zooi gari shɛba zuɣu (ka yi dalim ban zooi maa polo). Achiika! Naawuni dahindi ya mi ni dina. Yaha! Achiika! O (Naawuni) ni ti kahigi ya yi ni daa niŋdi namgbankpeeni shɛli puuni maa Zaadali.

93. Yaha! Naawuni yi di bɔra, O naan zaŋ ya leei ninvuɣu yinsi, amaa! O birgirila O ni bɔri so, ka dolsiri O ni bɔri so. Yaha! Achiika! Bɛ ni ti bɔhi ya yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli (Zaadali).

94. Yaha! Miri ya ka yi zaŋ yi pɔri leei bilkɔŋsi yi sunsuuni, ka dinzuɣu ti chɛ ka napɔŋ sargi di zanibu nyaaŋa, ka yi lam azaaba domin yi ni taɣi niriba ka chɛ Naawuni soli maa zuɣu. Yaha! Azaaba timsili ti be yi zuɣu (Zaadali).

95. Yaha! Di zaŋ ya Naawuni daalikauli taɣi liɣiri biɛla, achiika! Din be Naawuni sani n-nyɛ din gari, yi yi di nyɛla ban mi.

96. Din be yi (ninsalinim’) sani nyɛla din naara. Din mi be Naawuni sani n-nyɛ kpaliŋkpaa. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni yo ninvuɣu shεba ban niŋ suɣulo bɛ sanyoo ka di vɛla n-gari bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shεli.

97. Ŋun tum tuunviεlli doo bee paɣa, ka nyɛla ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Achiika! Ti ni chɛ ka o biɛhigu niŋ viɛnyɛla (Dunia puuni). Achiika! Ti ni lahi yo ba bɛ sanyoo ka di viɛla n-gari bɛ ni daa tum shεli.

98. Dinzuɣu (Yaa nyin Annabi)! A yi ti yɛn karim Alkur’aani, tɔ! Nyin bom taɣibu ni Naawuni ka chɛ shintaŋ so bɛ ni narim.

99. Achiika! O (shintaŋ) ka yiko ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka zaŋdi bɛ yεla n-dalindi bɛ Duuma (Naawuni) zuɣu.

100. Achiika! O yiko bela ninvuɣu shεba ban doli o zuɣu, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban bo nyintahi pahi O (Naawuni) zuɣu jεmda.

101. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti zaŋ aaya shεli n-ti taɣi aaya shεli, tɔ! Naawuni n-nyɛŊun mi O ni siɣisiri shɛli, ka bɛ (Makka chεfurinim’) yɛli: “Achiika! A (Muhammadu) nyɛla ŋun namdi ʒiri. Chɛli gba! Bɛ pam bi mi.”

102. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ruuhul Kudus (Malaaika Ziblila) n-nyɛŊun siɣisi li (Alkur’aani) na ka di yi a Duuma sani ni yεlimaŋli, domin O kpaŋsi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka di lahi nyɛ dolsigu mini suhupiɛlli lahibali n-ti ninvuɣu shɛba ban zaŋ bɛ maŋ’ zaa n-ti Naawuni(Muslinnima).

103. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) mi ni bɛ (Maka chɛfurinim’) yεra: “Achiika! Ninvuɣu so n-nyɛŋun wuhiri o (Muhammadu Alkur’aani).” Ninvuɣu so mi bɛ ni mali bɛ yɛltɔɣa kpari maa nyɛla tunzunnira (O pala Larbu),[2] ka ŋɔ maa (Alkur’aani) mi nyɛ Larbu zinli din kahigiri yɛllikam polo ni. ——— [2] Aaya ŋɔ maa sheebu na daliri nyɛla Nashaara doo daa beni karindi dolodolo nim’ litaafinima, ka chana ti wumdi Annabi Muhammadu wa’azu, ka chɛfurinim’ dii yɛli ni ŋuna n-wuhiri Annabi yɛltɔɣa shɛŋa o ni yɛri maa. Ka yɛli ni Alkur’aani pala Naawuni sani ka di yi na. Kaŋɔ maa zuɣu chɛ ka lala aaya ŋɔ maa sheei na ti wuhiri ni lala bɛ ni yɛri so maa pala Larbu doo, ka Alku’aani mi sheei na ni Larbu zinli.

104. Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi tiri Naawuni aayanim’ yεlimaŋli, Naawuni ku dolsi ba. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali).

105. Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi tiri Naawuni aayanim’ yεlmaŋli n-nyɛ ban namdi ʒiri. Yaha! Bananim’ maa nyɛʒirinima.

106. Ŋuni n-leei yεn niŋ chεrfuritali ni Naawuni o yεlimaŋtibo nyaaŋa, naɣila bɛ ni gari so yaa, ka o suhu leei doya ni Naawuni yεlimaŋtibo, amaa! Ninvuɣu shεba ban yooi o nyɔɣu ti chεfuritali, tɔ! Sujee din yi Naawuni sani na be bɛ zuɣu, ka azaaba timsili be bɛ zuɣu (Zaadali).

107. Di daliri nyɛla bɛ yula Dunia biεhigu gari Chiyaama. Yaha! Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ chεfurinima.

108. Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba Naawuni ni ŋari bɛ suhiri, ni bɛ wumbu, n-ti pahi bɛ nyabu. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ban tam Naawuni yεla.

109. Di ka biεhim kadama achiika! Bana n-nyɛ ban kɔhilu.

110. Din nyaaŋa, achiika! Ninvuɣu shεba ban zo hiʒira bɛ ni niŋ ba fitina nyaaŋa, ka tuhi Naawuni zuɣu,ka niŋ suɣulo, tɔ! Achiika! A Duuma nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

111. Dabsi’ shεli nyɛvuli kam ni yɛn ti kana n-ti ŋmεri namgbankpeeni ni di taɣi di maŋ’ ka chɛ (Naawuni) azaaba, ka bɛ pali nyɛvuli kam sanyoo ni di ni tum shεli, bɛ mi pala bɛ ni yɛn ti di shɛba zualinsi (Zaadali).

112. Yaha! Naawuni ti ŋmahinli ni tiŋ shɛli din daa ti yɛlimaŋli, ka nyɛla din mali suhudoo, ka di daarzichi kani li na luɣulikam, ka di (tiŋ’ maa nim’) ti niŋ gutulunsi ni Naawuni yolisa (ni’imanima), ka Naawuni lamdi ba kpibu ni dabiɛm domin bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli zuɣu.

113. Yaha! Achiika! Tuun’ so daa kaba na ka yila bɛ puuni na, ka bɛ labsi o ʒirilana, ka azaaba daa gbaai ba ka bɛ nyɛla zualindiriba.

114. Dinzuɣu, dim ya Naawuni ni largi ya shɛli puuni, ka di nyɛ halalsi ka vɛla. Yaha! Paɣimi ya Naawuni yolisa (ni’ima), di yi nyɛla Ŋunaka yi jεmda.

115. Achiika! Bɛ mɔŋ ya binkpiŋ dibu, ni ʒim, ni kuruchu nimdi, ni bɛ ni kɔrigi shɛli ka di pa ni Naawuni yuli ka bɛ boli, amaa! Bɛ ni niŋ so talahi, (ka o di li) ka di pa ni o kpahi mi yεɣi, tɔ! achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

116. Yaha! Yi (Maka chεfurinima) di yεri yi zilma ni buɣisiri yɛla shɛŋa tiri ya ka di nyɛʒiri: “Ŋɔ maa nyɛla halali ka ŋɔ nyɛ haraamu, domin yi ŋma ʒiri m-pa Naawuni. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ŋmari ʒiri m-pari Naawuni ku tilgi (Zaadali).

117. Di nyɛla nyɛɣisim bɛla, ka Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali).

118. (Yaa nyini Annabi)! Yahuudunim’ gba, Ti (Tinim’ Naawuni) daa mɔŋ bala binyɛr’ shɛŋa Ti ni tira di lahibali pɔi ni ŋɔ maa (Suuratul An’aam puuni). [3]Yaha! Ti daa bi di ba zualinsi, amaa! Bana n-daa diri bɛ maŋ’ zualinsi. ——— [3] Suratul An’am aaya 146, Naawuni mɔŋ Yahuudu nim’ binnamdilikamdin malininyεri ŋubbu. Ka lahi mɔŋ ba niɣimini buhiŋubbu, n-ti pahi bε kpama, naɣila bε ni ӡi kpa shεŋa bε yaaŋa zuɣu, bee bε puuni nyεma (namanama), bee binshεɣu dingabi nikom.

119. Din nyaaŋa, achiika! A Duuma (Naawuni zaligu) ni ninvuɣu shεba ban tum tuumbεɣu ni ʒilinsi, ka niŋ tuba din nyaaŋa, kaviɛlgi bɛ tuma, achiika! Din nyaaŋa, a Duuma (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔoboznaa.

120. Achiika! Annabi Ibrahima daa nyɛla toondana, ka lahi gbagiri o maŋ’ tiri Naawuni, ka daa nyɛŋun lebi biri ka chɛ adiini kam din pa yεlimaŋli. Yaha! O daa ka buɣujɛmdiba ni.

121. O (Annabi Ibrahima) daa nyɛla ŋun paɣi o (Naawuni) yolisa (ni’imanima), O daa gahimmi o mi (ni Annabitali), ka lahi dolsi o n­zaŋ chaŋ sochibga.

122. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o biɛrisuŋ Dunia puuni. Yaha! Achiika! O nyɛla ŋun yɛn ti be ninvuɣu suma ni Zaadali.

123. (Yaa nyini Annabi)! Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi a sani kadama a doli Annabi Ibrahima daadiini shεli din lebi biri ka chɛ adiini kam din pa yɛlimaŋli, o mi daa ka ban jɛmdi buɣa ni.

124. Achiika! Bɛ zaŋla Asibri dabsili (fukumsi) zali ninvuɣu shεba ban daa niŋ namgbankpeeni di puuni la zuɣu, Yaha! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn niŋ fukumsi bɛ sunsuuni Zaadali zaŋ chaŋ bɛ ni ŋmεri namgbankpeeni shɛli zuɣu maa.

125. (Yaa nyini Annabi)! Bolima n-zaŋ chaŋ A Duuma (Naawuni) soli ni yɛmgoliŋga, n-ti pahi wa’azu vɛlli. Yaha! Ŋmεm ba namgbankpeeni ni sovεlli. Achiika! A Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun mi ninvuɣu so ŋun bɔrgi ka chɛ O soli. Yaha! Ŋuna m-mi ninvuɣu shεba banyɛn dolsi.

126. Yaha! Yi yi yɛn dargi (yi dimba) tibli, tɔ! Yin dargim ya li ka di nyɛ bɛ ni darigi ya shɛli ŋmali, amaa! Yi yi niŋ suɣulo, tɔ! Dina n-nyɛ din gari n-zaŋ ti suɣulonima.

127. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo, pa so zuɣu ka a yɛn niŋ suɣulo maa naɣila Naawuni zuɣu. Yaha! Di niŋ ya suhusaɣiŋguni bana. Amidi be muɣisigu ni n-zaŋ chaŋ bɛ ni nara nabiεri shεŋa maa.

128. Achiika! Naawuni mini ninvuɣu shɛba ban zɔri Ŋun’ Naawuni m-be, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban viɛlgiri bɛ tuma

1. Nam niŋ kasi n-ti Duuma so Ŋun zaŋ O dabli (Annabi Muhammadu) go yuŋgɔrim, n-yi Makka jiŋli ni n-zaŋ chaŋ Aksa [1]jiŋ’ shεli Ti ni niŋ alibarka n-gili li la, domin Ti zaŋ Ti nam yɛlikpahinda puuni shεli wuhi o. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Wumda, Nyara. ——— [1] Afanim’ boondi li Al-Israa’i wal-mi’iraj, dindali yuŋ maa ka Malaaika Zibliila daa kana ti zaŋ Annabi Muhammadu ka bɛ yi Ka’aba ni n-chaŋ hali ni Aksa jilŋi ni, dina n-nyɛ din be Israaila tiŋgbani ni la. Ka Naawuni tuumba mini Annabinim’ zaa ti laɣim nima ani puhi jiŋli. Ka Malaaika Zibliila mini ti Daannabi naan du zuɣusaa, ka Annabi Muhammadu ti deei jiŋa anu ŋɔ maa na.

2. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti Annabi Musa litaafi (Attaura), ka zaŋ li leei dolsigu n-zaŋ ti Israaila bihi (ka yεli ba): “Di gbibi ya so ka o nyɛ yi ni dalim so ka pa ni Mani (Naawuni).”

3. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba Ti ni daa kpiɣi niŋŋarim puuni n-ti pahi Annabi Nuhu zuɣu la zuliya! Achiika! O (Annabi Nuhu) daa nyɛla dab’ so ŋun zooi Naawuni paɣibu.

4. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ fukumsi n-zaŋ chaŋ Israaila bihi sani litaafi (Attaura) puuni kadama: “Achiika! Yi (Israaila bihi) nyɛla ban yɛn saɣim tiŋgbani yaaŋa zuɣu yim yim buyi, yi mi ni lahi kpahi yεɣi Naawuni zalsi, ka di nyɛla kpahiyεɣi din galsi.”

5. Dinzuɣu, di yiti niŋ ka diba ayi maa puuni tuuli dini maa daalikauli saha kana, Ti (Tinim’ Naawuni) ni tim Ti dab’ shεba na ka bɛ ti tuhi ya, ka nyɛla bidibkuma tobu ni, ka bɛ yɛn ti kpe yi yiŋsi puuni (m-bɔriyi sheenibɛ kun ya). Di nyɛla alikauli shεli dinyɛn niŋ.

6. Din nyaaŋa (ka yi yɛn ti niŋ tuuba), ka Ti labsi nasara na n-ti tin ya, ka pahi ya ni arzichi mini bihi, ka zaŋ ya leei salo ban zooi tobu ni yibu.

7. Yi yi viɛlgi yi tuma, tɔ! Yi maŋ’ zuɣu ka yi viɛlgi, yi mi yi lahi tum ka di be, tɔ! Yi lahi niŋla yi maŋ’ zuɣu. Yaha! bahigu daalikauli maa saha yi ti kana, Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ ka yi dimba maa saɣim yi nina polo, ka bɛ lahi kpe jiŋli (Aksa) puuni, kamani bɛ ni daa pun kpe li tuuli maa shεm. Yaha! Bɛ yɛn ti wurimla binshɛɣu kam bɛ ni yɛn tooi nyɛŋ, wurimbu ni yεlimaŋli.

8. Tamaha beni kadama yi Duuma ni zon ya nambɔɣu, yi mi yi lahi labi (yi tuumbiɛri ni), ka Ti (Tinim’ Naawuni) gba labsi (Ti daazaaba) n-tin ya na. Yaha! Ti zaŋla ʒahannama buɣum leei sarka n-ti chεfurinima.

9. Achiika! Alkur’aani ŋɔ maa dolsirila (ninsalinim’) n-zaŋ chaŋ din tuhi, ka lahi tiri ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tumdi tuunviεla suhupiεlli lahibali kadama bɛ mali laara din galsi.

10. Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi ti Bahigudali yɛlimaŋli, Ti (Tinim’ Naawuni) malila azaabakpeeni shili nguli ba.

11. Ka ninsala suhiri Naawuni din be kamani o ni suhiri din viɛla shεm. Yaha! Ninsala nyɛla ŋun bɔri yoma.

12. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali yuŋ mini wuntaŋ’ ka di nyɛ alaamanim’ ayi, ka Ti nyεhi yuŋ daalaama, ka zali wuntaŋ’ daalaama ka dinyɛla din ne, domin yi bo pini shɛli din yi yi Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! Domin yi baŋ yuma kalinli ni laasabu. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigila binshɛɣu kam ka di nyɛ kahigibu ni yεlimaŋli.

13. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla ninsala kam tuma lo n-tabli o niŋgoli ni. Ka Ti yɛn ti yihi litaafi shεli na n-ti ti o Zaadali, ka o laɣim ni dina, ka di nyɛla din yɛrgi doya (ka o tuuntumsa sabi be di ni).

14. (Ka bɛ yɛli o): “Karimmi a litaafi (a tuuntumsa gbaŋ), zuŋɔ nyini mammaŋ’ saɣiyani a karia maŋ’ saliya.”

15. Ŋun dolsi, tɔ! Achiika! O maŋ’ zuɣu ka o dolsi, ŋun mi bɔrgi, tɔ! O maŋ’ zuɣu ka o lahi bɔrigi, nyɛvuli shεli din mali taali ku tooi deei di nyɛvuli kpee taali. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) pala ban niŋdi azaaba, naɣila Ti timla tuun’ so na (ka tiŋ’ maa nim’ ti zaɣisi o).

16. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti yu ni ti niŋ tiŋgbani shɛli nim hallaka, Ti chɛri mi ka di puuni asanzanim’ kpahi yɛɣi tarsi, ka yɛltɔɣali (azaaba) niŋ talahi bɛ zuɣu, ka Ti niŋ ba hallaka ni yɛlimaŋli.

17. Yaha! Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbananim’ hallaka Annabi Nuhu nyaaŋa. (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) saɣiya niO nyɛ Baŋda ni dinsɔɣi O daba taya puuni, Nyara.

18. Ninvuɣu so ŋun bɔri yomyoma (Dunia biεhigu), tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ o yom’ di puuni ni ninvuɣu so Ti ni bɔra. Din nyaaŋa, kaTizalio ʒahannama buɣum,ka o ti yɛn kpe li, ka nyɛla bɛ ni galindi so, ka kari o yihi (Naawuni nambɔzobo) ni.

19. Yaha! Ŋun bɔri Bahigudabli, ka tum di tuma ni nyɛ shεli, ka lahi nyɛla ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Bannim’ maa tuma nyɛla bɛ ni yɛn paɣi shεli.

20. Bɛ zaɣiyino kam, Ti tirila bambɔŋɔnima, ka tiri bambɔŋɔnim’ a Duuma (Naawuni) pini puuni. Yaha! A Duuma pini pala bɛ ni mɔŋdi shεli.

21. (Yaa nyini Annabi)! Yulimi Ti (Tinim’ Naawuni) ni tibgi bɛ puuni shεba taba zuɣu shɛm. Yaha! Achiika! Bahigu (Chiyaama) n-nyɛ din mali darzakara, ni tibginsim din gari.

22. (Yaa nyini ninsala)! Di bo Duuma so m-pahi Naawuni zuɣu, ka tileei bɛ ni galindi so, ni ŋun filiŋ.

23. Yaha! (Yaa nyini ŋun wumda)! A Duuma (Naawuni) zali zaligu kadama yi (ninsalinim’) miri ka yi jεm binshɛɣu naɣila O ko, ka be ba ni ma biɛrisuŋ, di yiti niŋ ka bɛ kurugu paagi a, bɛ yino bee bɛ niriba ayi maa zaa, tɔ! Nyini miri ka a yεli ba: “Kaashi gba.” Yaha! Di tahi bɛ zuɣu,ka yɛli ba jilma yεltɔɣa.

24. Yaha! Siɣisim a kpimkpama n-ti ba ka di nyɛla nambɔzɔbo dini, ka yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni), zom ba nambɔɣu kamani bɛ ni daa yoli ma ka n-nyɛ zaɣabila shεm.

25. Yi Duuma (Naawuni) mi din be yi suhiri ni, yi yi nyɛla ninvuɣu suma, tɔ! Achiika! O (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana n-ti ninvuɣu shεba ban niŋdi tuuba n-labri O sani na.

26. Yaha! Tim dɔɣim o talahi din ʒi a zuɣu, ni nandana, n-ti pahi sochanda, ka miri ka a di a daarzichi ni barina soli.

27. Achiika! Ninvuɣu shɛba ban niŋdi barina ni bɛ daarzichi nyɛla shintaŋ mabihi, shintaŋ mi nyɛla ŋun zooi gutulunsi ni O Duuma (Naawuni).

28. (Yaa nyini Annab)! A lebi biri ba, (ka di nyɛla a kala dinyɛn ti ba) ka nyɛla ŋun niŋdila kore ni a Duuma (Naawuni) nambɔzobo, tɔ! Nyini yεlimi ba yεltɔɣa ni zilimballi.

29. Yaha! Di zaŋ a nuu n-kirsi a niŋgoli ni (di leei biɛmlana), a mi di teeri li teebu zaa, ka leei bɛ ni galindi so, ka o liɣiri lahi naai ka chɛ o.

30. Achiika! A Duuma (Naawuni) yεrgirila arzichi tiri O ni bɔri so, ka tahiri miisim na n-ti tiri O ni bɔri so. Achiika! O nyɛla Ŋunmidin sɔɣi O daba tuuntumsa ni, ka lahi nyɛ Nyara.

31. Yaha! Di kuri ya yi bihi ka di nyɛla yi zɔrila fara zuɣu, Ti (Tinim’ (Naawuni) N-largiri ba bindirigu n-ti pahi yi mammaŋa. Achiika! Bɛ kubu nyεla taali din bara.

32. Yaha! Di miri ya zina, achiika! Di nyɛla tuumbɛɣu, ka di soli lahi nyɛ din be.

33. Yaha! Di kun ya nyɛvuli shεli Naawuni ni mɔŋ di kubu 1 naɣila ni di soli. Yaha! Ninvuɣu so bɛ ni ku ka o nyɛla bɛ ni di so zualinsi, tɔ! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ yiko ti o nyanzaanda (ni o niŋ kisaasi),[2] amaa! O miri ka o niŋ barina kubu maa ni, domin achiika! O nyɛla bɛ ni sɔŋdi so. ——— [2] Naawuni mɔŋ Muslimi kubu naɣila niriba ata, ŋun ku so, ka bε ku o gba yo, niniŋkurugu ŋun niŋ zina, n-ti pahi Muslimi ŋun chε adiini.

34. Yaha! Di miri ya kpibga liɣiri, naɣila ni so’ shεli din viεla, halika o ti saɣi daadam. Yaha! Palmi ya alikauli. Achiika! Alikauli nyɛla bɛ ni yɛn ti bɔhi shεli yɛla (Zaadali).

35. Yaha! Palmi ya zaɣa di yi ti niŋ ka yi yɛn zahim. Yaha! Zahimmi ya ni aadalsi binzahindigu, dina n-nyɛ din gari ka di bahigu lahi viɛla.

36. (Yaa nyini ninsala)! Di doli a ni ka shɛli baŋsim, achiika! Wumbu mini nyabu, n-ti pahi suhiri zaasa nyɛla bɛ ni yɛn ti bɔhi (ninsala) shεli yɛla (Zaadali).

37. Yaha! Di chani tiŋgbani ni ka nyɛla ŋun fuhira. Achiika! Di kariya ka a tooi cheei tiŋgbani, a mi ku tooi paai zoya waɣilim.

38. Di zaasa zuɣubetali nyɛla bɛ ni je shɛli.

39. (Yaa nyini Annabi)! Ŋɔ maa be a Duuma (Naawuni) ni siɣisi shɛli wahayi n-ti a na ni yεmgoliŋga, ka miri ka a bo duuma so m­pahi Naawuni zuɣu, ka bɛ ti zaŋ a n-labi ʒahannama buɣum ni, ka nyɛla bɛ ni galindi so, ka kari o n- yihi Naawuni nambɔzɔbo ni.

40. (Yaa yinim’ Maka chεfurinima)! Di ni bɔŋɔ, yi Duuma (Naawuni) gahimla yinim’ ni bidibsi, ka gbubi Malaaikanim’ puuni shɛba ka bɛ nyɛ bipuɣinsi n-ti O. Achiika! Yi yεrila yɛltɔɣa shɛli din bara.

41. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigimi neei (yɛllikam) Alkur’aani ŋɔ puuni, domin bɛ (ninsalinim’) niŋ tεha, amaa! Di bi pahiri ba shεli naɣila guubu.

42. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Duuma shεba yidi pahiO (Naawuni) zuɣu kamani bɛ (chεfurinim’) ni yεri shεm, tɔ!Bɛ (duumanim’ maa) naan bo so’ shεli bɛ ni yɛn zaŋ m-paai Al’arshi lana (Naawuni) sani.

43. Onam niŋ’ kasi ka du, ka chɛ bɛ ni yɛri shɛli maa, dubu din galsi.

44. Sagbana ayɔpɔin mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni niŋdi O la kasi. Yaha! Binshɛɣu n-kani naɣila di simsirimi ni O (Naawuni) paɣibu, amaa! Yinim’ (ninsalinim’) bi baŋdi bɛ simsibu maa. Achiika! O (Naawuni) nyɛla suɣulolana titali, Chɛmpaŋlana.

45. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi ti karim Alkur’aani, Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋdila saɣili n-niŋ a mini ninvuɣu shεba ban bi ti Bahigudali yεlimaŋli maa sunsuuni, ka di nyɛla din taɣira.

46. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla binwɔri m-pili bɛ (chεfurinim’ maa) suhiri ni, ka zaŋ timsim (tikpirlim) niŋ bɛ tiba ni. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi ti teei a Duuma (Naawuni) koŋko yɛla Alkur’aani puuni, bɛ lebrimi biri, ka nyɛla ban guura.

47. Ti (Tinim’ Naawuni) mi bɛ ni wumdi li (Alkur’aani) ni daliri shɛli zuɣu, saha shεli bɛ yi ti wumdi a yɛltɔɣa, ni saha shεli bɛ yi ti gbaari saawɔra ashilo ni bɛ sunsuuni, saha shεli zualindiriba maa ni yεra: “Yi bi doli so m-pahila ninvuɣu so shirku ni gbaai.”

48. (Yaa nyini Annabi)! Yulimi bɛ ni tiri a ŋmahinli shεŋa, dinzuɣubɛ bɔrgi ya, ka ku lahi tooi dolsi sochibga.

49. Ka bɛ (Maka chɛfurinim’) naan yεli:“Dini bɔŋɔ, ti yi ti (kpi) ka leei koba din bursi. Di ni bɔŋɔ, ti nyɛla bɛ ni yɛn ti yiɣisi shɛba ka ti nyɛ binnamda pala?”

50. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Leemi ya kuɣa, bee kuruti (Naawuni nyɛla Ŋun yɛn labsi yi nyɛvuya ni, ka kari ya saliya).

51. Bee (ka yi leei) binnamdi shεli din galsi yi suhiri ni (n-gari lala). Tɔ! Ni baalim, bɛ (chɛfurinim’) ni yεli: “Ŋuni n-leei yɛn tooi labsi ti na? Yεlima: “Ŋun daa nam ya na piligu maa.” Tɔ! Ni baalim, bɛ ni gbaɣisi bɛ zuɣuri niŋ a ka yεli: “Bondali n-nyɛli? Yεlima: “Di yi pa shɛli ka di be yoma.”

52. Dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛn ti boli ya ka yi saɣi (boligu maa) ni O paɣibu, ka yi (ninsalinim’) naan tεhiri ka yi na ʒin ʒini (Dunia puuni), naɣila saha biɛla.

53. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Yεlimi N daba ni bɛ yεlimi yɛltɔɣa din viεla, achiika! Shintaŋ zaŋdila yɛltɔɣa biɛɣu n-niŋdi bɛ (ninsalinim’) sunsuuni. Achiika! Shintaŋ nyɛla dima n-ti ninsala polo ni.

54. Yi Duuma mi yi yɛla, Oyibɔra, ka O zon ya nambɔɣu,O mi yi bɔra, ka O niŋ ya azaaba. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tima na ni a tileei bɛ ni zaŋ maŋ dalim so.

55. Yaha! A Duuma (Naawuni) m-mi ban be sagbana ni mini ban be tiŋgbani ni. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tibgila Annabinim’ maa puuni shεba bɛ taba zuɣu. Yaha! Ka Ti ti Annabi Daawuda Zabuura. [3] ——— [3] Litaafi shɛli Naawuni ni daa ti Annabi Dawuda n-nyɛ Zabuura, kamani o ni daa ti Annabi Musa Attaura, ka ti Annabi Issa Injiila shɛm. Dina n-nyɛ Gospel mini Old testament.

56. (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Bolmi ya binyεri shεŋa yi ni go n-yɛri ni bɛ nyɛla duumanim’ ka pa ni Naawuni maa, bɛ ku tooi vuui chuuta shεli kachε n ya, bɛ mi ku tooi ŋmalgi li n-ti so.

57. Bɛ (chεfurinim’ maa) ni boondi shεba yuya maa (kamani Annabi Issa mini Uzairu) gba bɔrila din yɛn zaŋ ba miri bɛ Duuma (Naawuni), kadama bɛ puuni ŋuni n-leei miri O. Ka bɛ niŋdi kore ni O nambɔzɔbo, ka zɔri O daazaaba, Achiika! A Duuma (Naawuni) daazaaba nyɛla bɛ ni zɔri shɛli.

58. Tiŋgbani shɛli n-kani naɣila Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ li la hallaka pɔi ni Zaadali, bee ka Ti niŋ ba azaabakpeeni. Ŋɔ maa nyɛla din pun sabi be litaafi (Lauhul Mahfuuz) puuni.

59. Yaha! Pa shɛli m-mɔŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) bi Ti alaamanim’ na m-pahila kurumbuninim’ maa daa labsi li la ʒiri. Ka Ti daa ti Samuudunim’ (Annabi Sɔlihu niriba) laakumi polo ni, ka bɛ di li zualinsi. Ti mi bi timdi alaamanim’ na, naɣila varsigu zuɣu.

60. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa yεla: “Achiika! A Duuma (Naawuni) gilila ninsalinim’ (ni baŋsim). Yaha! Ti bi zaŋ zahinli shεli Tini zaŋ wuha a (a gom ni) maa m-pahila di nyɛla dahimbu n-ti ninsalinima, lala n-nyɛ tia shεli bɛ ni narim (Zakkuumi tia) Alkur’aani puuni la. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) valsiri ba mi, amaa! Di bi pahiri ba shεli m-pahila kpahi yεɣi din galsi.

61. Yaha! (Yaa nyini Annabi) Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa yεli Malaaikanima: “Niŋmi ya suzuuda n-ti Annabi Adam, ka bɛ niŋ suzuuda maa naɣila Ibliisa (shintaŋ), ka o (shintaŋ) yεli:“Dini bɔŋɔ, n-yɛn niŋla suzuuda n-ti A ni nam so ka o nyɛla yεɣiri?”

62. Ka o (shintaŋ)yεli: “(Yaa n Duuma Naawuni)! Ma a nya a ni tibgi so n zuɣu maa, achiika! A yi naɣisi n-ti ma hali ni Zaadali, achiika! N-ni birgi o zuliya, naɣila bɛ puuni biɛla.

63. Ka O (Naawuni) yεli: “Chama, amaa ŋun tidolia bɛ puuni, tɔ! Achiika! Ʒahannama buɣum n-yɛn ti nyɛ yi sanyoo, ka di nyɛla sanyoo din pali.”

64. Yaha! Birimmi a ni yɛn tooi birim so bɛ puuni ni a kukoli, ka liri ba ni a yuri mini a tobbihi. Yaha! Pahimi bɛ zuɣu bɛ daarzichi mini bɛ bihi puuni. Yaha! Gbaami ba alikauli, shintaŋ mi bi gbaari ba alikauli shɛli m-pahila yɔhim.

65. (Ka Naawuni yεli): “Achiika! N daba (ban zani tuhi maa), a ka yiko shεli bɛ zuɣu. Yaha! A Duuma saɣi ni Oleeibɛ ni dalindi So.”

66. Yi Duuma (Naawuni) n-nyɛŊun chɛ ka ŋarim chani kom ni (ka di nyɛ anfaani) n-tin ya, domin yi bo O pini puuni. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Nambɔzobonaa n-zaŋ tin ya.

67. Yaha! Chuuta shεli yi ti paai ya kom ni, ka binyεri shεŋa yi ni jɛmdi maa bɔrgi (yi haŋkya ni) naɣila O ko, amaa! Saha shεli O yi ti tilgi ya n-zaŋ kana duli, ka yi lahi lebi biri. Dinzuɣu, ninsala nyɛla ŋun zooi gutulunsi.

68. Di nibɔŋɔ, yi niŋla yεmbahiga ni O (Naawuni) chε ka tiŋgbani yεɣ’ shεli vali ya,bee ka Otim pɔhim biεɣu na yi zuɣu? Din nyaaŋa ka yi ku nya yi ni yɛn dalim so (ka pa ni Ŋuna).

69. Bee yi niŋla yεmbahiga ni O zaŋ ya labsi di (kom maa) ni din pahi ayi zuɣu,ka tim pɔhim bɛɣu din kabsiri binyεra nayi zuɣu, ka di (kom maa) din ya domin yi ni niŋ gutulunsi maa zuɣu. Din nyaaŋa, ka yi ku nya ŋun yɛn bɔhi Ti (Tinim’ Naawuni) biεri yizuɣu.

70. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tibgi Adam bihi. Yaha! Ka Ti ʒi ba duli ni kom ni, ka largi ba bindira suma puuni. Yaha! Ka Ti tibgi ba Ti (Tinim’ Naawuni) ni nam binyεri shεŋa pam zuɣu,ka di nyɛla tibgibu.

71. Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti boli ninsalinim’ balibu kam ni bɛ toondana, dinzuɣubɛ yi ti ti ninvuɣuso o tuuntumsa gbana o nudirgu ni, tɔ! Ban nim’ maa yɛn ti karimla bɛ gbana (ka di nyɛ suhupiɛlli ti ba), bɛ mi ku di ba zualinsi dobino kpilli yɛm pɔrlim kotomsi.

72. Ninvuɣu so ŋun minyɛ zom Dunia ŋɔ,tɔ! Zaadali o yɛn ti nyɛla zom, ka lahi nyɛŋun bɔrgi ka chɛ sochibga.

73. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ (chεfurinim’ maa) di chɛ biɛla ni bɛŋmalgi a ka chɛ Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi shɛli wahayi n-ti a na maa, domin a nam ʒiri shɛli din li m-pa Ti (Tinim’ Naawuni). Yaha! (A yidi niŋ lala), bɛ naan gbubi a ka a nyɛla bɛ sima.

74. (Yaa nyini Annabi)! Di yi di pala Ti (Tinim’ Naawuni) ni kpaŋsi a zuɣu, di di naan chɛ biɛla, ni a dalim bɛ polo.

75. Din ŋuna, Ti (Tinim’ Naawuni) naan chɛ ka a lam azaaba shɛli din nabgi biεhigu (Dunia) puuni, ka lahi chɛ ka a ti lam azaaba shɛli din nabgi a kpibu nyaaŋa. Din nyaaŋa, a naan ku nya ŋun yɛn tooi sɔŋa Ti zuɣu.

76. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di di chɛ biɛla nibɛ (chεfurinim’ maa) varsi a (Maka) tiŋgbani ni, domin bɛ yihi a di puuni, bɛ mi naan ku lahi ʒini a nyaaŋa (Dunia puuni) naɣila saha biɛla.

77. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Di nyɛla Ti (Tinim’ Naawuni) ni tim tuun’ shɛba na pɔi ni nyini maa soli, a mi ku nya gɔŋbu ni Ti soli.

78. (Yaa nyini Annabi)! Puhimi jiŋli wuntaŋ’ ŋmalgili hali ni yuŋ yi ti zibgi, ni Asiba jiŋli puhibu, achiika! Asiba jiŋli puhibu nyɛla bɛ (Malaaikanim’) ni diri shεli shɛhira.

79. Yuŋ mi puuni, zaŋmi li (Alkur’aani) m-puhi jiŋli,ka dinyɛla pahigu n-ti a, achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn ti yiɣisi a (Zaadali) zaashee din nyɛ paɣibu shee.

80. Yaha! Yεlima: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Kpεhimi ma yεlimaŋli kpεhili shee, ka lahi yihi ma yihibu shee din nyɛ yɛlimaŋli.[4] Yaha! Zaŋmi ma leei ŋun mali yaa A sani, ka nyɛla ŋun mali nasara (n dimba zuɣu). ——— [4] Affa shɛba yɛli ni Annabi daa suhila biɛrisuŋ o gballi ni, ni o ni yɛn ti yiɣisi gballi ni ni biɛrisuŋ shɛm. Ka shɛba mi yɛli ni o ni daa yɛn yi Maka labi Madina ka o daa suhiri ni Naawuni yihimi o yihiri suŋ Maka puuni, ka kpɛhi o kpɛhiri suŋ shee Madina.

81. Yaha! Yεlima: “Yεlimaŋli kana, ka ʒiri bɔrgi, achiika! Ʒiri pun nyɛla din yɛnbɔrgi.

82. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisirila din nyɛ alaafee mini nambɔzɔbo na Alkur’aani puuni n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, amaa! Di bi pahiri zualindiriba shεli m- pahila ashaara.

83. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti ti ninsala yolisi yolsiri shɛli, o lebrimi biri, ka shɛli o maŋ’ yaɣiyini. Yaha! Din be yi shihi o, ka o leei ŋun yihi tamaha.

84. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Sokam tumdila tuma ni o soli zuɣu, dinzuɣu yi Duuma (Naawuni) n-nyɛŊun mi ninvuɣu so ŋun dolsi n­zaŋ chaŋ sochibga.”

85. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (Maka chεfurinim’) bɔhiri a nyɛvuli yɛla. Yεlima: “Nyεvuli baŋsim bela n Duuma (Naawuni) sani. Yaha! Bɛ bi tin ya baŋsim shɛli naɣila biɛla.

86. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan nyεhi (Alkur’aani) shεli Tini siɣisi di wahayi n-ti a na maa (ka a di tam li a suhu ni). Din nyaaŋa, anaan kunya a ni yɛn dalim so (ka nya nasara) Ti zuɣu.

87. Naɣila nambɔzɔbo din yi a Duuma (Naawuni) sani na. Achiika! O pini nyɛla din galsi a zuɣu.

88. Yεlima: “Achiika! Ninsalinim’ mini alizinnim’ yi laɣim ni bɛ tahi Alkur’aani ŋɔ maa tatabo na, bɛ ku tooi tahi li na, hali di yi nyɛla bɛ shεba sɔŋ la taba.”

89. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigi mi n-ti ninsalinim’ Alkur’aani ŋɔ maa puuni ni ŋmahinli balibu kam. Amaa! Ka ninsalinim’ pam zaɣisi (yɛlimaŋli) naɣili chεfuritali.

90. Ka bɛ (Maka chεfurinim’ maa) yεli: “Di kariya ka ti ti a (Muhammadu) yεlimaŋli naɣila a chɛ ka tiŋgbani puhi kobilnina n-ti ti na.”

91. “Bee ka a mali pu’ shεli din nyɛ dobino mini inabi (sinsaba) puri, di nyaaŋa, ka a (nyini Muhammadu) chɛ ka di puhi kulibɔna di sunsuuni, ka di shiri nyɛla puhibu ni yεlimaŋli.”

92. “Bee ka a chɛ ka sagbana lu ti zuɣu na, kamani a ni go n-yεri shεm, bee ka a tahi Naawuni mini Malaaikanim’ na polo ni.”

93. “Bee ka a mali salima yili, bee ka a du sagbana ni. Yaha! Di kariya ka ti ti yεlimaŋli ni a zuɣusaa dubu maa, naɣila a sheei na ni litaafi shɛli, ka ti karindi li.” Yεlima: “N Duuma (Naawuni) nam niŋ kasi, m-pa so m-pahila ninsala, ka lahi nyɛ tumo (n-zaŋ kana yi sani).”

94. Ka shɛli n-daa mɔŋ ninsalinim’ yεlimaŋli tibu saha shεli dolsigu ni daa ka ba na m-pahila bɛ yεlimi: “Di nibɔŋɔ, Naawuni shiri timla ninsala na ka o ti nyɛ tumo?”

95. Yεlima: “Di yi di nyɛla Malaaikanim’ m-be tiŋgbani ni chana ni suhudoo, Ti naan siɣisi ba Malaaika so na ka o yi zuɣusaa na n-ti leei tumo (nzaŋ kana bɛ sani).

96. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni saɣi ni O leei Shɛhiradira m mini ya sunsuuni. Achiika! O nyɛla Baŋda ni din Baŋda ni dinsɔɣi O daba tuuntumsa ni, ni Nyara.

97. Yaha! Naawuni ni dolsi so, tɔ! Ŋuna n-nyɛŋun dolsi, O mi yi birgi so, tɔ! Di kariya ka a nya (sɔŋdiba) ban yɛn tooi taɣi bakapa ni Ŋuna. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti neei ba mi Zaadali ka bɛ nina ba tiŋgbani ni ka nyɛla zoomba mini biriti, ni tikpiranima. Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛʒahannama buɣum ni, saha shεli kam ka di (buɣum maa) ti kpi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) pahi ba buɣum kpeeni.

98. Dina n-nyɛ bɛ sanyoo, dama bɛ niŋla chεfuritali ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, ka yεli:“Dini bɔŋɔ, ti yi ti (kpi) ka leei koba ka burisi. Di ni bɔŋɔ, ti nyɛla bɛ ni yɛn yiɣisi shɛba ka ti leei binnamda pala?

99. Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya kadama Naawuni so Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani nyɛla Ŋun yɛn tooi nam bɛ tatabo? Yaha! O zali ba la saha shεli din ka zilsigu di puuni, ka zualindiriba zaɣisi li naɣila (bɛ bɔrila) chεfuritali.

100. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di yi di nyɛla yinima n-su n Duuma nambɔzɔbo (arzichi) sɔŋbu shee, tɔ! Yi naan niŋ biɛm, dama yizɔri dabiɛm ni yi ti dihi ka di naai zuɣu. Dinzuɣu ninsala nyɛla biɛmlana.

101. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa alaamanima awei polo ni, dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Bɔhimi Israaila bihi saha shεli o (Annabi Musa) ni daa kaba na, ka Fir’auna yεli o: “Yaa nyini Musa Achiika! Mani tεhiri ni a nyɛla ninvuɣu so shirku ni gbaai.”

102. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Achiika! A mi ni ka so n-siɣisi dimbɔŋɔnim’ zaa, naɣila sagbana mini tiŋgbani Duuma, ka di nyɛla kpahim. Yaha! Yaa nyini Fir’auna! kpahim ya ka a nyɛla ŋun niŋ hallaka.”

103. Ka o (Fir’auna) niŋ niya ni o yihi ba (Annabi Musa mini o niriba Misra) tiŋgbani ni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) chɛ ka kom di o mini ninvuɣu shɛba ban pahi o zuɣu namgbaniyini.

104. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli Israaila bihi o (Fir’auna kum) nyaaŋa: “Ʒinimi ya (Misra) tiŋgbani ni, amaa! Bahigudali (Chiyaama) daalikauli maa yi ti kana, Ti ni zaŋ yana ka yiti nyɛla laɣinsi koŋkoba.”

105. Ni yεlimaŋli ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li (Alkur’aani) na, ni yεlimaŋli mika di siɣi na. (Yaa nyini Annabi)! Ti bi tim a na naɣilaa ti nyɛ suhupiεlli lahibali tira (ni Alizanda), ka nyɛ saɣisigulana (ni buɣum daazaaba).

106. Alkur’aani mi, Ti (Tinim’ Naawuni) piripiri li mi domin a (Annabi Muhammadu) ti karim li n-ti ninsalinim’ ka di (aayanim sheebu) mali naɣisibu. Yaha! Ka Ti siɣisi li, siɣisibu ni yεlimaŋli.

107. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Tim ya li (Alkur’aani) yɛlimaŋli, bee ka yi bi tiyεlimaŋli. Achiika! Ninvuɣu shεba bɛ (Naawuni) ni daa ti baŋsim (Yahuudu mini Nashaaranima) pɔi ni dina maa, bɛ yi ti karindi li n-tiri ba, bɛ lurila bɛ yɛnonim’ zuɣu,ka nyɛla ban niŋdi suzuuda.

108. Ka bɛ yεra: “Ti Duuma nam niŋ kasi, achiika! Ti Duuma (Naawuni) daalikauli nyɛla din yɛn niŋ.”

109. Ka bɛ luri bɛ yɛnonim’ zuɣu nkuhira, ka di pahiri ba maŋ’ gbargi n-ti Naawuni.

110. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Bolimi ya O Naawuni, bee ka yi boli O Nambɔnaa,” di zaɣiyino kam ka yi boli O (di nyɛla yim), O malila yuviεla. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Di yihi karim polo ni (a jiŋli puuni) n-ti yεɣi,a midisɔɣi li pam. Dinzuɣu, bom soli nzani di (diba ayi maa) sunsuuni.

111. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Paɣibu balibu kam nyɛla Naawuni so Ŋun ka bia la dini, O mi ka nyintaa O nam puuni. Yaha! O ka ŋun sɔŋdi O domin chɔɣinsi zuɣu, ka tibgi O, ka di nyɛla tibgibu ni yɛlimaŋli.

1. Paɣibu balibu kam nyεla din dihitabli n-zaŋ ti Naawuni so Ŋun siɣisi kunduli (Alkur’aani) na n-ti ti O dabli (Annabi Muhammadu), O mi bi chɛ ka dimali gɔŋbu.

2. Ka di nyɛla din tuhi, domin O zaŋ li varsi (ninsalinim’) ni azaabakpeeni din be O sani, ka ti ban ti Naawuni yɛlimaŋli ka tumdi tuunviεla suhupεlli lahibali kadama bɛ mali sanyoviɛlli (Alizanda).

3. Ka bɛ nyɛla ban yɛn ti ʒini di (Alizanda) puuni kuli mali wɔra.

4. Ka O lahi varsi ninvuɣu shεba ban yεli: “Naawuni mali bia.”

5. Bɛ ka di baŋsim shεli, lala n-daa nyɛ bɛ banim’ gba, yεltɔɣa shεli din yiri bɛ noya ni maa bara, ka shεli ka bɛ yεra mpahila ʒiri.

6. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A di chɛ bɛlani a kua maŋ’ (ni suhusaɣiŋgu) bɛ (chεfurinim’ maa) boba zuɣu, domin bɛ bi ti yɛltɔɣali (Alkur’aani) ŋɔ maa yεlimaŋli zuɣu.

7. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla dinbe tiŋgbani yaaŋa zuɣu leei naɣachinsi n-ti li, domin Ti dahim ba (bɛ ninsalinima) ka nya bɛ puuni ŋuni n-yɛnvεlgi o tuma.

8. Yaha! Achiika! Ti nyɛla ban yɛn zaŋ din be di zuɣu leei tiŋgbani kuŋ (Zaadali).

9. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ,atεhirimi ni zoloŋnima (nachimba n-daa nyɛ ba), n-ti pahi woliga la daa nyɛla lahiʒiba Ti (Tinim’ Naawuni) nam yɛlikpahinda puuni? [1] ——— [1] Naɣachimba maa daa tila Naawuni yɛlimaŋli, ka leei sɔɣi bɛ maŋa. Domin tiŋ maa nim’ ti baŋ ka ku ba zuɣu, ka bɛ zo n-yi tiŋ maa ni yuŋ. Ka biɛɣu neeika bɛ zo n-ti kpe zoloŋ maa ni. Ka Naawuni deei bɛ nyɛvuya zoloŋ maa ni yuuŋkobsita ni awei. Din nyaaŋa ka Naawuni lahi labsi bɛ nyevuya ti ba. Bana ka bɛ boondi Ashaabul Kahf la (ninvuɣu shɛba ban zo n-ti kpe zoloŋ ni).

10. Saha shεli nachimba maa ni daa zo n-ti laɣim zoloŋ maa ni, kabɛ yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Tim ti nambɔzɔbo din yi A sani na, ka balgi dolsigu n-ti ti hali shεli puuni ti ni be ŋɔ maa.”

11. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) chɛ ka bɛʒeei gom zoloŋ maa ni yuungbaliŋ.

12. Din nyaaŋa, ka Ti lahi neei ba domin ti baŋ zamaatu biba ayi puuni ban mi yuun’ shεŋa tariga bɛ ni ʒini (zoloŋ maa ni).

13. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) n-tira bɛ lahibali ni yεlimaŋli. Achiika! Bɛ daa nyɛla naɣachin’ shεba ban tibɛ Duuma (Naawuni) yεlimaŋli, ka Ti pahi ba dolsigu.

14. Yaha! Ka ti kpaŋsi bɛ suhiri, saha shεli bɛ ni daa yiɣisi (bɛ ni daa yiɣisi zani bɛ ya naa maa tooni), ka bɛ yεli: “Ti Duuma Naawuni n-nyɛ sagbana mini tiŋgbani Duuma, di kariya ka ti jεm duuma Ŋuna, (ti yi niŋ lala), din ŋuna ti di yɛli yɛltɔɣa din kpahi yɛɣi tariga.”

15. (Ka nachimba maa yεli): “Ti niriba ŋɔ maa gbibila duuma shεba dabam ka chɛŊuna (Naawuni). Bozuɣu ka bɛ bi tahi daliri shεli din be polo ni. Dinzuɣu, zualindira bɛ lahi paai ninvuɣu so ŋun ŋma ʒiri m-pa Naawuni.”

16. (Ka nachimba yεli taba): “Yi yi niŋ katiŋ’ ka chɛ ba ni binyɛr’ shɛŋa bɛ ni jɛmda ka pa Naawuni maa, tɔ! Yin laɣimmi ya yi maŋa n-tahi zoloŋ ŋɔ maa ni, yi Duuma (Naawuni) ni yεrigi O nambɔzobo m-pli ya, ka balgi yi vɛnyɛla shee n-tin ya.

17. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Ka a nya ka wuntaŋ’ yi ti puhi na, ka di naan sheendi ka chεri bɛ (naɣachimba maa) zoloŋ maa nudirgu polo, wuntaŋ’ yi ti lahi yɛn lu, ka di milgiri ka chɛri ba nuzaa polo, ka bɛ nyɛla ban do zoloŋ maa sunsuuni. Dimbɔŋɔ maa bela Naawuni nam yɛlikpahinda puuni. Naawuni ni dolsi so, tɔ! Ŋuna n-nyɛŋun shiri dolsi, O mi yi birgi so, tɔ! Di kariya ka a nya zo so ŋun yɛn tooi taɣi o, ka dolsi o.

18. Yaha! (A yi daa nya ba), a naan tεhi ni bɛ nyɛla ninvuɣu shɛba ban ne, amaa! Ka bɛ nyɛla ban gbihira. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) naan lahi lebgiri ba nudirgu mini nuzaa polo, ka bɛ baa teei o napɔna n-do zoloŋ maa noli ni. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di yi di daa niŋ ka a vɔhim n-lihi ba, a naan ŋmalgi vaai guui ka chɛ ba. Achiika! Dabεm naan lahi pali a suhu ni ni bana.

19. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa neei ba domin bɛ bɔhiri taba bɛ suusuuni, ka bɛ puuni so yεli: “Saha dini ka yi zaŋʒini (zoloŋ ŋɔ ni)?” “Ka bɛ yεli: “Ti ʒinila kpe dahinyini, bee dabsili pirgili.” Ka bɛ (puuni shεba mi) yεli: “Yi Duuma (Naawuni) n-nyɛŊun mi yi ni ʒini kpe saha shɛli tariga. Dinzuɣu, zaŋmiyayi anʒilfa liɣiri ŋɔ maa n-tim yi ni so tiŋ’ puuni, ka o ti yuli nya bindir’ shεli din niŋ kasi, ka kan ya na ni bindirgu di puuni. Amaa! O yulmi viɛnyɛla ka di chɛ ka ninvuɣu so baŋ yi yεla.”

20. Achiika! Bɛ (tiŋ’ puuni nim’) yi baŋ yi yεla kpe, bɛ ni labi ya kuɣa,bee ka bɛ labsi ya bɛ daadiini (buɣajɛma) puuni, din ŋuna yi ku tilgi (Naawuni sani) kuli mali wɔra.

21. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ bɛ yɛltɔɣa m-baŋsi (ninsalinima), domin bɛ baŋ ni Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli, ka baŋ ni Chiyaama yiɣisibu ka zilsigu di puuni. Saha shɛli bɛ (tiŋ’ maa nim’) ni daa ŋmεri namgbankpeeni bɛ sunsuuni. [2]Ka bɛ naan yεli: “Miεm ya mee n-tam bɛ zuɣu, bɛ Duuma (Naawuni) n-nyɛŊun mi bɛ yεlimaŋli, ka ninvuɣu shεba banyεltɔɣa nyεŋ yεli: “Achiika! Ti ni mɛ jiŋli n-tam bɛ zuɣu.” ——— [2] Saha shɛli lahibali nidaa paai tiŋ maa nima, ka bɛ kana ti nya ba, ka bɔhi ba daliri shɛlidin tahi ba na, ka bɛ yɛli din daa yihi ba tiŋ maa ni, ka tiŋ maa nim’ baŋsi ba kadama bɛ yaannim’ zaamani niriba n-nya ba, domin na’ so ŋun daa diri maa yuli n-daa boondi Dakayaanusu, o mi kani ka di paai yuunkobsi ta ni awei, bɛ ni yɛli ba lala ti naai, ka Naawuni lahi deei bɛ nyɛvuya. Ka tiŋ maa nim’ gbaai saawɔra kadama bɛ miɛmjiŋli n-tam bɛ zuɣu.

22. Ni baalim, bɛ (ninsalinim’) ni yɛli: “Bɛ daa nyɛla niriba ata, ka bɛ baa maa pahi bɛ zuɣu anahi, ka shεba yεlini bɛ daa nyɛla niriba anu, ka bɛ baa maa pahi bɛ zuɣu ayobu, ka di nyɛla biɛhim n-zaŋ ti ba zimsim puuni. Yaha! Bɛ ni lahi yεli: “Bɛ nyɛla niriba ayɔpoin, ka bɛ baa maa pahi bɛ zuɣu anii.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “N Duuma (Naawuni) n-nyɛŊun mi, so ʒi bɛ tariga naɣila niriba bɛla. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Miri ka a ŋmε so namgbankpeeni n­zaŋ chaŋ bɛ polo, a mi miri ka a bɔhi bɛ (chɛfurinim’) puuni so bɛ yɛltɔɣa.

23. Yaha! Di yεli shɛli: “Achiika! Mani nyɛla ŋun sayɛn niŋ bini yaakaza biεɣuni.”

24. Naɣila Naawuni yi yu. Yaha! Di yi ti niŋ kaatam, tɔ! Nyin teemi a Duuma (Naawuni) yɛla. Yaha! Yεlima: “N-niŋdi tamaha ni n Duuma (Naawuni) dolsi ma n-zaŋ chaŋ din miri dolsigu ngari ŋɔ maa.”

25. Ka bɛ (nachimba maa) ʒini bɛ zoloŋ maa ni yuuŋkɔbsi ata, ka lahi pahi yuma awei di zuɣu.

26. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni m-mi saha shεli tariga bɛ ni daa ʒini zoloŋ maa ni, Ŋuna n-su din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni, O nyabu mini O wumbu paai tariga, bɛ ka ŋun yɛn guli ba ka pa Ŋuna. Yaha! O mini so bɛ laɣinda O nam zaligu puuni.”

27. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Karimmi ba bɛ ni siɣisi shɛli wahayi n-ti a na din nyɛ a Duuma (Naawuni) litaafi, so nkani yɛn tooi taɣiO yɛltɔɣa (zaligu). Yaha! Di kariya ka a nya sɔɣibu shee kapaniO sani.

28. Yaha! (Yaa nyinin Annabi)! Tim a maŋ’ suɣulo ni ninvuɣu shεba ban jεmdi bɛ Duuma (Naawuni) Asiba ni Zaawuni ka di nyɛla bɛ bɔri la O yεda. Yaha! Di ŋmalgi a nini ka chɛ ba domin mi miri ka a doli ninvuɣu so Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ tamsim niŋ o suhu ni, ka o tam Ti yεla teebu, ka dinzuɣu chɛ ka o doli o suhuyurlim, ka o bɛhigu ti leei hallaka.

29. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yεlimaŋli bela yi Duuma (Naawuni) sani, dinzuɣu ŋun bɔra, ŋun timyεlimaŋli, ŋun mi bɔra, ŋun niŋmi gutulunsi. Achiika! Ti malila buɣum shεli shili n-guli zualindiriba, ka di goma ti yɛn gili ba. Yaha! Bɛ yi ti bɔri kunzoo, ka bɛ zoba kuŋ’ ni ko’ shεli din ŋmani kpatulli din chimdi (ninsalinim’) nina ni. Di binnyurgu maa nyɛla din be, ka lahi be ni di nyɛ vuhim shee.

30. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunvεla, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ku chɛ ka ninvuɣu shεba ban tum tuunsuma sanyoo bahi yoli.

31. Bannim’ maa sanyoo nyɛla ʒinahigu Daalizanda, ka kulibɔnati yɛn zɔri di gbinni, ka bɛ dihi ba nachinsi ni salima baŋsi, ka yεli ba sitira din nyɛ vakaha, ka di nyɛla silki din tibsi ni din bi tibsa, ka bɛ dondoya n-dalim kuɣuwaɣila zuɣu. Mbo ni sanyoo dimbɔŋɔ maa, Yaha! Di (Alizanda) vεla ni di leei vuhim shee (n-zaŋ ti ninsala).

32. (Yaa nyini Annabi)! Tim ba niriba ayi ŋmahinli, Ti (Tinim’ Naawuni) zalila bɛ puuni yino Inabi (sinsaba) puri ayi, ka zaŋ dobino tihi n-gili li. Yaha! Ka Ti zali bimbilma di sunsuuni.

33. Ka di puri ayi maa puuni zaɣiyini kam yihi di bindirigu na ka shɛli bi pooi di puuni. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi chɛ ka kulibɔŋ puhi di sunsuuni.

34. Ka o nyɛla ŋun mali binwola, ka naan yεliozomaa ka di nyɛla o ŋmεri o la namgbani kpeeni: “Mani n-nyɛŋun garia liɣiri, ni jilma niriba ni.”

35. Ka kpe o puu maa ni, ka nyɛla ŋun dirila o maŋ’ zualinsi ka yεli: “Mani bi tεhiri ni ŋɔ maa (puri ayi maa) ni ti kpi kuli mali wɔra.”

36. Yaha! Mani bi tεhiri ni Chiyaami ni yiɣisi. Yaha! Di yi ti niŋ ka bɛ labsi ma n Duuma (Naawuni) sani (Zaadali), tɔ! Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn nya viɛnyɛla din gari lala, ka di nyɛla labrisuŋ shee n-ti ma.”

37. Kaozomaa yεli,ka di nyɛlaolabsirio layɛltɔɣa: “Di ni bɔŋɔ,a niŋla gutulunsi ni Ŋun nama (a ba Annabi Adam) ni taŋkpaɣu, din nyaaŋa ka O nam a ni maniyyi (dablim kom), ka nam a saɣisi ka a nyɛ ninsala?”

38. Amaa! Mani, (n-ti yɛlimaŋli) ni Ŋuna n-nyɛ Naawuni, n Duuma, m-pala ŋun yɛn laɣim n Duuma (Naawuni) ni so jεm.

39. “Bozuɣuka a ni di kpe a puu maa ni, ka a bi yεli: “Naawuni ni yu shεli (dina n-yɛn niŋ). Yiko shɛli kani naɣila ni Naawuni, domin a nya ma ka m-bi paagi a liɣiri mini bihi zuɣu.”

40. “Tamaha beni kadama n Duuma ni ti ma (arzichi) din gari a puu ŋɔ maa, ka tim azaaba shεli ka di yi zuɣusaa na (nti shee a puu maa ni), ka di leei tiŋgbani shɛli din niŋ polipoli (ka ku tooi lahi ko).”

41. “Bee ka di kom leei din zilgi tiŋgbani ni, ka a ku tooi lahi bo n-nya li.”

42. Ka o (o puu maa) binwola zaa saɣim, ka o leei ŋun kpalim n-lebri o nuhi ayi domin o ni di laɣi shεli puu maa ni zuɣu,ka dilu n-do di wula zuɣu,kaonaan yεra: “M-baye, bo n-di leei niŋ kam bi laɣim n Duuma mini so.”

43. Ka o ka zamaatu shɛba ban yɛnsɔŋ o ka pa ni Naawuni, o mi ku tooi sɔŋ o maŋa (ka chɛ Naawuni daazaaba).

44. Nimaa ni ka sɔŋsim nyɛ Naawuni so Ŋun nyɛ yɛlimaŋli lana maa ko dini, Ŋun gari sokam sanyoo ni bahindi suŋ.

45. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba ŋmahinli ni Dunia biεhigu, di ŋmanila ko’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi na zuɣusaa, ka tiŋgbani ni bimbila gabi ni dina, (ka di bili na n-ti niŋ bindirigu), din nyaaŋa ka di kuui, ka kabsi kabsi, ka pɔhim ʒɛri li. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

46. Arzichi mini bihi nyɛla Dunia biεhigu nachintεri, amaa! Tuunviεla din kpalinda, dina n-nyɛ din sanyoo gari a Duuma (Naawuni) sani, dina n-lahi nyɛ din tamaha gari.

47. Yaha! Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti vuui zoya, ka a nya ka tiŋgbani kuli ne n-doya, ka Ti laɣimba (bɛ ninsalinima), Ti mi ti bi yɛn chɛ bɛ puuni ninvuɣu yino.

48. (Yaa nyini Annabi)! Ka bɛ yɛn ti zaŋ ba n-zali a Duuma (Naawuni) tooni, ka bɛ nyɛla ban ʒe safu ni (ka bɛ yɛli ba): “Achiika! Yi kana Ti (Tinim’ Naawuni) sani na kamani Ti ni daa nam ya pilgu maa shɛm, chɛli gba! Yi daa tɛhimi ni di kariya ka Ti zaliya laɣimbu saha.”

49. Ka bɛ zali (ninsalinim’) tuuntumsa litaafi (ka bɛ zaŋ ninvuɣu suma sabli niŋ bɛ nudirgu ni, ka zaŋ bibɛhi litaafi niŋ bɛ nuzaa ni), ka a nya bibɛhi ka bɛ zɔri dabεm ni din be di (sabli maa) puuni, ka bɛ naan yεra: “Yaa ni ti yolitɛm! Bo sabli n-leei bɔŋɔ, di bi chεri tuun’ shɛli din pɔra bee din galsi, naɣila di gu li mi (ka di sabi doya)?” Ka bɛ (ninsalinima) nya bɛ ni tum shɛli ka di ʒebɛ tooni. Yaha! A Duuma (Naawuni) bi diri so zualinsi.

50. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa yεli Malaaikanima: “Niŋmi ya suzuuda n-ti Annabi Adam, ka bɛ niŋ suzuuda maa, naɣila Ibliisu (shintaŋ), o daa bela alizinnim’ puuni, ka kpee yi ka chɛ o Duuma (Naawuni) zaligu. Di ni bɔŋɔ, yi (ninsalinim’) yɛn zaŋla o mini o zuliya n-leei duumanim’ ka pa ni Mani (Naawuni)? Ka bɛ mi nyɛla dimba nzaŋ tin ya? Di shintaŋ dolibu ka pa ni Naawuni maa nyɛla din be n-zaŋ ti zualindiriba.

51. N (Mani Naawuni) daa bi niŋ ba (shintaŋ mini o zuliya) saawɔra sagbana mini tiŋgbani nambu puuni, lala n-nyɛ bɛ mammaŋ’ nambu ni, M-mi pala Ŋun yɛn gbubi ban birgiri (ninsalinim’ maa) ka bɛ nyɛ sɔŋdiba.

52. Yaha! Dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛnti yεli: “Bolimi ya yi ni daa boondi duuma shεba ka di pa Mani (Naawuni) maa,” ka bɛ boli ba, ka bɛ bi saɣi ti ba, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali Maubika (hallaka) bɛ sunsuuni.

53. Ka bibɛhi nya buɣum, ka dihitabli ni achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn faai lu di puuni, ka mi ku tooi nya ŋmaɣibu shee ka chɛ li.

54. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tila ninsalinim’ ŋmahinli kam Alkur’aani ŋɔ puuni, amaa! Ninsala nyɛla ŋun zooi namgbankpeeni gari binshɛɣu kam.

55. Yaha! Pa shɛli m-mɔŋ ninsalinim’ ni bɛ ti Naawuni yεlimaŋli kabo chɛmpaŋ bɛ Duuma (Naawuni) sani saha shεli dolsigu ni daa ti kaba na mpahila bɛ guhiri mi ni din daa paai tooni nim’ maa kaba na, bee ka azaaba kaba na polo ni.

56. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi timdi tuumba na naɣila bɛ ti leei suhupiεlli lahibali tiriba (ni Alizanda kpεbu), ka lahi kpεhiri dabiεm (ni buɣum daazaaba). Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa naan ŋmɛri namgbankpeeni domin bɛ zaŋ li saɣim yεlimaŋli. Ka bɛ gbibi N (Mani Naawuni) aayanima, n-ti pahi bɛ ni saɣisiri ba ni shεli maa ka dinyɛ ansarsi.

57. Yaha! Ŋuni n-leei nyɛ zualindira nti lahi paai ninvuɣu so bɛ ni zaŋ o Duuma (Naawuni) aayanim’ teegi o, ka o lebi biri li, ka tam o nuhi ayi ni daŋ tum tuun’ shεŋa. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla binwɔri ŋari bɛ suhiri zuɣu, ka bɛ ku tooi lahi baŋ li, ka zaŋ tibsim (tikpirlim) niŋ bɛ tiba ni. Yaha! Yi yi boli ba n-zaŋ chaŋ dolsigu shee, di kariya ka bɛ dolsi kuli mali wɔra.

58. (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana, Nambɔzobonaa, O yi di yɛn gbibi ba (ninsalinima) ni bɛ ni tuuntumsa, tɔ! O naan niŋ ba azaaba ni yomyoma. Chɛli gba! Bɛ malila saha shɛli bɛ (Naawuni) ni zali ba, (dindali maa), di kariya ka bɛ yɛn ti nya sɔɣibu shee ka pa ni O (Naawuni) sani.

59. Yaha! Di lala tiŋgbana (Aadu mini Samuudunim’ tiŋgbana) maa, Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ ba la hallaka saha shεli bɛ ni daa di zualinsi. Yaha! Ti daa zali la bɛ hallaka maa ka di mali di saha.

60. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o nachimbila (Annabi Ishawu): “Mani bi yɛn chɛ chandi ŋɔ maa naɣila n-ti paai kuli kara ayi la laɣimbu sheei, bee ka ntuɣi n-chandi yuungbaliŋ.”

61. Saha shεli bɛ niriba ayi (Annabi Musa mini o nachimbila) maa ni ti paai di (kuli kara ayi maa) laɣimbu shee, ka bɛ tam bɛ zahim yεla, ka di (zahim maa) gbaagi di soli n-chana kom maa ni, ka di leei dolibu shee n-zaŋ ti o.

62. Saha shεli bɛ ni daa ti chaŋ yɛɣi (kulikara ayi maa shee), ka o (Annabi Musa) yεli o nachimbila maa: “Zaŋmi ti bindirigu la na, achiika! Ti yi wahala zuɣuti gɔrim ŋɔ ni.”

63. Ka O (nachimbila maa) yεli: “Ma a nya saha shεli ti ni di laɣim tampiŋ maa gbinni la, mani di tamla zahim maa yεla, pa so mi n-chɛ ka n-tam di yεla naɣila shintaŋ, ka di (zahim maa) gbaai di chandi kom maa ni, ka di nyɛla lahiʒiba (n-ti Annabi Musa mini o nachimbila maa).

64. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Ŋɔ maa n-nyɛ ti ni bɔri shεli maa (domin zahim maa nyɛla alaama shεli n-zaŋ titi), ka bɛ niriba ayi maa naan labi n-ti doli bɛ napɔmbɔba.

65. Ka bɛ (niriba ayi maa) nya dab’ so Ti (Tinim’ Naawuni) daba puuni, ka Ti ti o nambɔzɔhigu Ti sani, ka baŋsi o baŋsim shεli din yi Ti sani na.

66. Ka Annabi Musa yεli o (Naawuni dabli maa): “Di ni bɔŋɔ, n-doli a ka a baŋsima bɛ (Naawuni) ni baŋsi a shɛli ka leei ŋun dolsi?”

67. Ka O (Naawuni dabli maa, Annabi Halaru) yεli: “Achiika! Di kariya ka a tooi niŋ suɣulo ni mani.”

68. “Kawula ka a yɛn tooi niŋ suɣulo ni binshɛɣubɛ ni bi baŋsi a di yɛlimaŋli?”

69. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Ni baalim, Naawuni yi saɣi, a ni nya ma ka n-nyɛla suɣulolana, m-mi ku tum birgi a zaligu.”

70. Ka o (Annabi Halaru) yεli: “Tɔ! A yi doli ma, nyin miri ka a bɔhi ma shɛli yɛla naɣilam maŋmaŋ’ti tɔɣisiadini nyɛ shɛm.”

71. Kabɛ chaŋ hali ti kpe ŋarim ni, ka o (Annabi Halaru) chɛ n-vubgi li (ŋarim maa), ka o (Annabi Musa) yεli: “Di nibɔŋɔ, a chɛmi vubgi li, ni kom di ban be di puuni maa? Achiika! A tum tuumbiɛɣu din galsi.”

72. Ka o (Annabi Halaru) Yεli: “Di nibɔŋɔ, m-bi yεla ni di kariya ka a tooi niŋ suɣulo ni mani?”

73. Ka o (Annabi Musa) Yεli: “Di gbibi ma ni taali n-ni tam ka tum shɛli ŋɔ maa zuɣu,a mi di zaŋ wahala pa n zuɣum mini a biɛhigu puuni.”

74. Ka bɛ niriba ayi maa lahi chaŋ hali n-ti chirigi bidibbila so, ka o (Annabi Halaru) ku o, ka o (Annabi Musa) Yεli: “Di ni bɔŋɔ, o kula nyɛvuli din niŋ kasi ka pa ni di yihila nyɛvuli shεli? Achiika! A tum tuumbiɛɣu.”

75. Ka o (Annabi Halaru) yεli: “Di nibɔŋɔ, m-bi yεli a ni di kariya ka a tooi niŋ suɣulo ni mani?

76. ka o (Annabi Musa) yεli: “N-yi lahi bɔhi a shɛli yɛla di nyaaŋa, tɔ! Nyin miri ka a lahi chɛ ka n-doli a, achiika! A fabla paai tariga n­zaŋ kana n sani.”

77. Ka bɛ lahi chaŋ hali ti paai tiŋshee nima, ka suhi di tiŋ’ maa nim’ bindirigu, ka bɛ zaɣisi ni bɛ deei bɛ saani, ka bɛ (Annabi Halaru mini Annabi Musa) nya dikpini shεli di (tiŋ’ maa) ni ka di bɔri ni di lu, ka o (Annabi Halaru) mali li zali dede. Ka o (Annabi Musa) yεli: “A yi di saɣi, a naan deei laɣ’ shεli di zuɣu.”

78. Ka o (Annabi Halaru) yεli: “Ŋɔ maa n-nyɛ m mina sunsuuni wolgibu. Amaa! Ni baalim, n-ni yɛli a a ni bi tooi niŋ suɣulo ni shɛli maa gbinni.”

79. (Yaa nyini Musa)! Ma a nya ŋarim la, ban su li nyɛla faranima, ka bɛ mali li tumdi tuma kulgi maa ni, ka m-bɔri ni n-saɣim li, dama na’ so m-be tiŋ maa ni n-fari ŋarim kam (din viεla) ka di nyɛla ni zualinsi.”

80. Yaha! A nya bidibbila maa, o ba ni o ma nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka ti zo dabiεm ni otizaŋ tipawumli mini chɛfuritali m-pili ba.”

81. Ka ti yu ni bɛ Duuma (Naawuni) taɣi ba (bia so) ŋun niŋ kasi n­gari o, ka lahi zɔri ba nambɔɣu n-gari o.

82. Yaha! A nya dikpini la, ninvuɣu shεba ban suli nyɛla bidibbihi ayi ban nyɛ kpibsi tiŋ’ maa ni, ka di (dikpini maa) gbinni mali arzichi ka di nyɛ bɛ dini, ka bɛ ba daa nyɛ ninvuɣu suŋ, dinzuɣu ka a Duuma (Naawuni) yu ni bɛ ti bi dobba ka yihi bɛ daarzichi, ka di nyɛla nambɔzɔbo din yi a Duuma sani na. M-mi bi niŋ li ni n suhuyurlim. Dina n-nyɛ a ni bi tooi niŋ shɛli suɣulo maa fasara.”

83. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhiri a Zulkarnaini yɛla. Yεlima: “Ni baalim, n-ni karim ya o yεltɔɣa puuni shεli.”

84. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti o yiko tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka balgi soli kam n-ti o.

85. (Dahinshɛli) Ka o ti doli so’ shεli.

86. Hali ti paai wuntaŋ’ lubu shee, ka nya ka di lurila kobilnin’ shεli din nyɛ yεɣiri sabinli ni, ka o nya ninvuɣu shεba nimaa ni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) Yεli o: “Yaa nyini Zulkarnaini, a yi yu, nyini niŋmi ba azaaba, bee ka a gbibi ba ni vIεnyεla.”

87. Ka o (Zulkarnaini) yεli: “Amaa! Ŋun di zualinsi, tɔ! Ni baalim, Tini niŋ o azaaba, din nyaaŋa, kabɛ ti labsi o o Duuma sani, ka o ti niŋ o azaaba din be n-gari lala.

88. “Yaha! Amaa! Ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunsuŋ, tɔ! O mali tuunvɛla sanyoo (Alizanda).Yaha! Ni baalim, Ti ni yεli o dinnyɛ tuŋ (soochi) ti zaligu puuni.”

89. Din nyaaŋa, ka o (Zulkarnaini) lahi doli so’ shεli (o gɔrim puuni).

90. Hali ti paai wuntaŋ’ puhibu shee, ka nya ka li (wuntaŋ’ maa) ka di puhirila ninvuɣu shεba zuɣu Ti (Tinim’ Naawuni) ni bɛ ti ba din yɛn taɣiriba ka chɛ li (wuntaŋ’ maa tulum).

91. Lala n-daa nyɛ li, ka Ti (Tinim’ Naawuni) mi o (Zulkarnaini) lahibali kam ni daa nyɛ shεm.

92. Din nyaaŋa, ka o lahi doli so’ shεli (o gɔrim puuni).

93. Hali ti paai zoya ayi sunsuuni, ka nya ninvuɣu shεba (nimaani), ka bɛ kuli bi wumdi (Dunia) balli kam.

94.Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Zulkarnaini Achiika! Yaazuuzu mini Maazuuzu[3] nyɛla ban saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Di ni bɔŋɔ, ti yom farku n-ti a, ka a zali saɣali ti mini ba sunsuuni? ——— [3] Yaazuuzu mini Maazuuzu nyɛla zuliyanima ayi ninsalinim’ puuni, ka Naawuni filim bɛ nama. Bɛ mi yi kpe tiŋ ni, bɛ kurila tiŋ maa zaa, ka tum tuumbiɛri kam bɛ nibɔra. Ka affa shɛba yɛli ni bɛ ŋubrila ninsalinim’ nimdi. Bɛ yirila shɛɣuni na, bɛ mi bichɛrimomaha, bɛ di ti yɛlinimokuma,naɣilabɛ ŋubi naai li.

95. Ka o (Zulkarnaini) yεli: “N Duuma (Naawuni) ni ti ma yiko shɛli n­nyɛ din gari. Dinzuɣu, sɔŋmi ya ma ni yaa, ka n-zali gooni yi mini ba sunsuuni.

96. Tim ya ma kurikabsa (ka n-zaŋ li tam taba zuɣu)halikadi ti saɣisi zoya ayi maa sunsuuni, ka o yεli: “Vubmi ya” hali ti zaŋ li leei buɣum, ka yεli: “Tim ya ma ka n-kpaai dalima pa di zuɣu.”

97. Dinzuɣu, bɛ (Yaazuuzu mini Maazuuzu) daa bi tooi lahi du li, bɛ mi bɛ tooi chibi li voli (di gbinni).

98. Ka o (Zulkarnaini) yεli: “Ŋɔ maa nyɛla nambɔzɔbo din yi n Duuma (Naawuni) sani na, Dinzuɣu n Duuma daalikauli saha (Chiyaama yiɣisibu) yi ti paai, o ni chɛ ka di (dukpini maa) lu n-dahim (ka Yaazuuzu mini Maazuuzu maa yi na). Yaha! N Duuma (Naawuni) daalikauli nyɛla yɛlimaŋli.”

99. Yaha! Dindali maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti chɛ ka bɛ (ninsalinim’) kpe n-shɛbsi taba ni, ka bɛ piεbsi kikaa ni, ka Ti laɣim ba, ka di nyɛla laɣimbu ni yεlimaŋli.

100. Yaha! Dindali maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn yihi ʒahannama buɣum zali chεfurinim’ tooni polo ni.

101. Ninvuɣu shεba ban nina daa be zimsim ni ka chɛ N (Mani Naawuni) yɛla teebu, ka daa nyɛla ban bi tooi wumdi li.

102. (Ka Naawuni yɛli): “Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa tεhirimi ni bɛ ni tooi gbibi n daba ka bɛ nyɛ duumanim’ ka pa ni Mani? Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kpaɣisila ʒahannama buɣum n-zali chεfurinima, ka di yɛn ti nyɛ sheebu shee n-zaŋ ti ba.

103. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, n-tim ya ninvuɣu shεba ban tuuntumsa nyɛ kɔhilu lahibali?

104. Ninvuɣu shɛba ban tuma saɣim Dunia biɛhigu puuni, ka bɛ mi tεhiri ni bɛ viεlgiri la tuma.

105. Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni bɛ Duuma (Naawuni) aayanim’ mini O laɣimbu, ka bɛ tuuntumsa (sanyoo) saɣim, dinzuɣu Ti (Tinim’ Naawuni) ti bi yɛn chɛ ka bɛ ti mali timsim (jilma) Zaadali. [4] ——— [4] Affa shεba yεli ni bε ti bi yεn zaŋ bε tuuntumsa tam binzahindigu zuɣu, bε di ti yεli ni bε zahim bε tuma.

106. Di ʒahannama (buɣum) n-nyɛ bɛ sanyoo domin bɛ ni niŋ chεfuritali shεli maa zuɣu, ka bɛ daa lahi gbibi N aayanim’ mini N tuumba ni ansarsi.

107. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla, Firdausi Daalizanda yiya n-yɛn ti nyɛ saani n-zaŋ ti ba.

108. Ka bɛ nyɛla banyɛn ti kpalim di puuni, ka bɛ bi lahi bɔri ni bɛŋmalgi ba ka chɛ li.

109. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Teeku kom yi di yɛn leei tadabo (ni bɛ zaŋ li sabi) n Duuma (Naawuni) yεltɔɣa (Alkur’aani), achiika! Teeku kom maa naan naai, pɔi ka n Duuma (Naawuni) yεltɔɣa na bi naai, hali Ti (Tinim’ Naawuni) yi di tahi di tatabo na n-ti pahi di zuɣu.”

110. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! N-nyɛla ninsala yi tatabo, ka bɛ siɣisiri wahayi (tuuntali) n-tiri ma na, kadama yi Duuma nyɛla Duuma yino. Dinzuɣu, ŋun niŋdi kore ni o Duuma (Naawuni) laɣimbu, tɔ! Ŋun tummi tuunvIɛlli, ka miri ka o laɣim so ni o Duuma (Naawuni) jɛm.

1. Kaaf-Ha-Ya-Aiin-Sād (K. H. Y. I. S). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni].

2. (Yaa nyini Annabi)! Ŋɔ maa nyɛla teebu n-zaŋ chaŋ a Duuma (Naawuni) ni daa zo O dabli Annabi Zakariya nambɔɣu shεm.

3. Saha shεli o (Annabi Zakariya) ni daa boli o Duuma (Naawuni) boondi shεli din nyɛ sɔɣisinli ni.

4. Ka o (Annabi Zakariya) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiiika! Gbarginsim paai ma, ka n zabri palgi. M-mi pala A ni zaɣisiri so suhigu deebu.”

5. “Yaha! Achiika! N-zɔrilan dɔɣim dabiɛm n kum nyaaŋa, ka mpaɣa mi nyɛ paɣaŋɔli, dinzuɣu tim ma bisuŋŋun yi A sani na.”

6. “Ka o di n fali, ka di Annabi Ya’akuba yiŋnim’ fali. Yaha! Zaŋmi o leeia ni niŋ so yεda.”

7. (Ka Naawuni yɛli): “Yaa nyini Zakariya! Achiika! Ti tiri a suhupiεlli lahibali ni bidibbila so (a paɣani yɛndɔɣi),ka o yuli yɛn nyɛ “Yahaya.” Ti na ʒin zaŋ yuli ŋɔ maa m-boli ninvuɣuso pɔi ni ŋuna.”

8. Ka o (Annabi Zakaria) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! N-yɛn niŋ wula mali bia, ka m paɣa nyɛ paɣaŋɔli, ka n kuriginsim lahi paai tariga.

9. Ka o (Malaaika) yεli: “Lala ka a Duuma (Naawuni) yεli, di nyɛla soochi N (Mani Naawuni) sani. Achiika! N-daa nam a mi ka a pa shɛli.”

10. Ka o (Annabi Zakariya) yεli: “Yaa n Duuma! Wuhimi ma alaama shεli (din wuhiri ni m paɣani dɔɣi), ka o (Naawuni) yεli: “A daalaama nyɛla a ku tooi tɔɣisi yɛltɔɣa ni niriba dabsa ata, ka kuli nyɛla ŋun mali alaafee.”

11. Ka o (Annabi Zakariya) yi o niriba sani o jεma shee n-ti tiri wuhi ba (ka yεli): “Niŋmi ya Naawuni kasi Asiba ni Zaawuni.”

12. “(Ka Naawuni yɛri yɛltɔɣani bia so bɛ ni dɔɣi maa) Yaa nyini Yahaya! Gbibi litaafi (Attaura) ŋɔ maa ni yaa,” ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o Annabitali ka o nyɛla bia.

13. Ka o (Annabi Yahaya) nyɛla ŋun zɔri nambɔɣu Ti (Tinim’ Naawuni) sani, ka o lahi be kasi, ka daa nyɛla wuntizɔra.

14. Yaha! O daa nyɛla bia so ŋun dolio ba nio ma, o mi daa pala ninvuɣu so ŋun tibgi o maŋ’ ka kpɛri Naawuni taali ni.

15. Yaha! Suhudoo be o zuɣu dabsi shεli bɛ ni daa dɔɣio na, ni o kum dali, n-ti pahi dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti yiɣisio ka labsi o o nyɛvuli ni na.

16. (Yaa nyini Annabi)! Teemi Mariam yɛla kundili (Alkur’aani) puuni, saha shεli oni daa niŋ katiŋ’ ka chɛ o niriba n-zaŋ labi wulimpuhili polo.

17. Ka o (Mariam) bo saɣili n-taɣi o maŋ’ ka chɛ ba, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim Ti Ruuhi (Malaaika) na o sani, ka o ka o na ni ninsala pali ŋmali.

18. Ka o (Mariyam) yεli: “M-bɔri taɣibu ni Nambɔzobonaa (Naawuni) a sani, a yi nyɛla wuntizɔra.”

19. Ka o (Malaaika) yεli: “Achiika! Mani nyɛla a Duuma (Naawuni) tumo, (n-kami na), ni n-ti ti a bidibbila so a ni yɛn dɔɣi lahibali, ka o nyɛla bia so ŋun niŋ kasi.

20. Ka o (Mariyam) yεli: “Di yɛn niŋ wula ka m mali bia, ka doo bi shihi ma, m mi pala pagɔrili?”

21. Ka o (Malaaika) yεli: “Lala ka a Duuma (Naawuni) yεli: “Di nyɛla soochi N (Mani Naawuni) sani. Yaha! domin Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ o (bia maa) zali ka o nyɛla yɛlikpahindili nzaŋ ti ninsalinima, ni nambɔzɔbo din yi Ti sani na. Yaha! Di nyɛla yεli shεli din yεn niŋ (ka Naawuni pun sabi li zali).

22. Ka o (Mariyam) kpiɣi o (Annabi Issa) puli, ka zaŋ li n-yi kpaŋ luɣushɛli polo din niŋ katiŋa (ka chɛ o niriba sani).[1] ——— [1] Malaaika daa pobsimi niŋ Mariyam sitira ni, ka o kpiɣi AnnabiIssa puli.

23. Ka dɔɣim biɛrim ti ka o na (ka o wolsi) hali n-zaŋ chaŋ dobino tigbirli gbini, ka o yεli: “Yaa ni n-da ashaara, bo n-di leei niŋ ka n­kpi poi ni ŋɔ maa, ka leei ŋun filiŋ,ka bɛ (Dunianim’) tam n yεla.”

24. Ka o (Malaaika) boli o di (dobino tia maa) gbini (ka yεli o): “Di niŋ suhusaɣiŋgu, achiika! A Duuma zali a la kobilnina shɛli a tiŋli.”[2] ——— [2] Ibnu Abbas yεliya ni Malaaika daa zaŋla o napɔŋ tabgi tiŋgbani ni, ka konyεisili kobilnii puhi tiŋgbani ni na, ka Malaaika Zibliila yεli ni o zaŋ li nyu.

25. “Yaha! Gbaɣalim dobino tigbirili maa n-labsi a polo na, dobino maha din bi ni yi zuɣusaa n-lu a tooni na.”

26. “Dinzuɣu dim ka nyu ka niŋ suhupiɛlli. Yaha! A yi nya ninsalinim’ puuni so (ka o bɔhi a), nyin yεlima: “Achiika! “N-gbaaila alikauli ni Naawuni kadama n-ku tɔɣisi yɛltɔɣa ni ninsala kam zuŋɔ dabsili ŋɔ.”

27. Ka o (Mariyam) zaŋ o (bia maa) nkana o niriba sani, n-ti gbibi o, ka bɛ yεli: “Yaa nyini Mariam! Achiika! A tahi yɛltɔɣa titali na.”

28. “Yaa nyini Haruna tuzopaɣa! A ba daa pala ninvuɣu yoli, a ma mi gba daa pala pagɔrili.”

29. Ka o (Mariyam) tiri wuhi o (bia maa), ka bɛ yεli: “Wula ka ti yɛn tɔɣisi yεltɔɣa n-gargi biliεɣu so ŋun na dozuɣukuɣura ni?”

30. Ka o (biliεɣu maa, Annabi Issa) yεli: “Mani nyɛla Naawuni dabli, ka O ti ma litaafi, ka zaŋ ma leei Annabi.”

31. “Ka Ozaŋ ma leei alibarka nira luɣulikam n-ni be, ka saɣisi ma ni jiŋli puhibu mini zaka tibu dindee yi niŋ ka n na be n nyɛvuli puuni.”

32. “Yaha! Ka n-nyɛla ŋun doli m ma. Yaha! O (Naawuni) bi zaŋ ma leei ŋun tibgi o maŋa, kanyɛ zuɣubεɣulana.”

33. “Yaha! Suhudoo be n zuɣu dabsi shɛli bɛ ni dɔɣi ma, ni n kum dali, n-ti pahi dabsi’ shɛli bɛ ni yɛn ti yiɣisi ma ka n-labi na n nyɛvuli puuni.”

34. Lala n-nyɛ Annabi Issa Mariyam bia yɛlimaŋli yɛltɔɣa shɛli bɛ (Yahuudu mini Nashaara) ni zilsiri di puuni maa.

35. Di bi tu ni Naawuni gbibi so ka o nyɛ O bia, O nam simsiya, O yi zali zaligu, achiika! O yεrili mi: “Leema, ka di leei.”

36. “Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla n Duuma ni yi Duuma, dinzuɣu jεmmi ya O, ŋɔ maa n-nyɛ sochibga.”

37. Ka laɣinsi niŋ namgbankpeeni bɛ sunsuuni.[3] Dinzuɣu, azaabakpeeni be ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa zuɣu ni zatitali maa dali.” ——— [3] Naawuni ni kpiɣi Annabi Issa zuɣusaa, ka Yahudunim’ yɛli ni o pa halali bia, ka Nasharanim’ pu siɣim buta, ka bɛ shɛba yɛli ni o nyɛla Naawuni bia, ka shɛba mi yɛli ni o pahi duumanim’ ata puuni, ka ban kpalim maa yɛli ni ŋuna n-nyɛ Naawuni.

38. Wula n-leei yɛn ti nyɛ bɛ wumbu ni bɛ nyabu, dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti kana Ti (Tinim’ Naawuni) sani? Amaa! Zuŋɔ, zualindiriba be birginsim din be polo ni.

39. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Varsim ba n-zaŋ chaŋ yolitεm dabsili maa, saha shεli bɛ ni yɛn ti ŋmaai saliya (ka ban yɛn kpe Alizanda kpe, ka ban mi yɛn kpe buɣum ni kpe), amaa! Ka bɛ nyɛla ban be tamsim ni (Dunia ŋɔ) ka nyɛla ban bi tiri Naawuni yεlimaŋli.

40. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-diri tiŋgbani fali, ni din kam be di zuɣu. Yaha! Ti sani ka bɛ yɛn ti labsi ba (binnamda na) na.

41. (Yaa nyini Annabi)! Teemi Annabi Ibrahima yεla litaafi (Alkur’aani) puuni. Achiika! O daa nyɛla yεlimaŋlilana, ka daa nyɛ Annabi.

42. Saha shεli o ni daa yεli o ba: “Yaa nyini m ba! Bozuɣuka a jεmdi din bi wumdi ka bi nyara, ka mi ku tooi niŋ a anfaani shεli?”

43. “Yaa nyini m ba! Achiika! Baŋsim shεli din ka a sani kama na, dinzuɣu, doli ma ka n-dolsi a sochibga.”

44. Yaa nyini m ba! Di jεm shintaŋ, achiika! Shintaŋ nyɛla ŋun kpεri Nambɔnaa (Naawuni) taali ni.

45. Yaa nyini m ba! Achiika! Mani zɔri mi ni azaaba shεli ti shihi a Nambɔzobonaa (Naawuni) sani, ka a leei shintaŋ yura.

46. Ka o (Annabi Ibrahima ba) yεli: “Yaa nyini Ibrahima! Di ni bɔŋɔ,a nyɛla ŋun zaɣisiri n duumanim’ maa?” Tɔ! Achiika! A yi bi chɛ, n-nyɛla ŋun yɛn labi a kuɣa. Yaha! Niŋmi ma katiŋ sahawaɣinli.”

47. Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Suhudoo be a zuɣu, ni baalim, n-ni bo gaafara n-ti a n Duuma (Naawuni) sani. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Ŋun tibgi ma.”

48. “Yaha! N-nyɛla ŋun yɛn niŋ katiŋ’ ka chɛ yi mini binyεr’ shεŋa yi ni jεmdi ka pa ni Naawuni maa, ka jεm n Duma (Naawuni), m-mali tamaha kadama n Duuma (Naawuni) ku zaɣisi n suhigu deebu.”

49. Saha shεli o (Annabi Ibrahima) ni daa niŋ katiŋ’ ka chɛ bɛ mini binyεr’ shεŋa bɛ ni jɛmdi ka pa Naawuni maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o Annabi Is’haka dɔɣim, ni Annabi Ya’akuba. Yaha! Ka Ti zaŋ bɛ zaɣiyino kam n-lee Annabi.

50. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti ba Ti nambɔzɔbo puuni shɛli, ka chɛ ka bɛ teeri bɛ yɛla ni zaɣivɛlli.

51. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi Annabi Musa yεla kundili (Alkur’aani) puuni. Achiika! O daa nyɛla ninvuɣu gahindili, ka lahi nyɛ Naawuni tumo, ni Annabi.

52. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) boli o Tuuri zoli nudirgu zuɣu, ka zaŋ o miri na Ti sani, ka o nyɛla Ti ni diri so fiila.

53. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi ti o mabia Haruna Annabitali Ti nambɔzɔbo puuni.

54. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi Annabi Smaila yεla kunduli (Alkur’aani) puuni. Achiika! O daa nyɛla alikauli paanda, ka daa nyɛ Naawuni tumo, ni Annabi.

55. Yaha! O daa nyɛla ŋun puhiri o maligu ni jiŋli puhibu, n-ti pahi zakka tibu, ka daa nyɛla yεdalana o Duuma (Naawuni) sani.

56. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teeimi Annabi Idrisu yεla kundili (Alkur’aani) puuni. Achiika! O daa nyɛla ŋun mali yεlimaŋli pam, ka daa lahi nyɛ Annabi.

57. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) duhi o zaashe’ shɛli (Alizanda) din du.

58. Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba Naawuni ni niŋ ba ni’ima Annabinim’ ban yi Adam zuliya puuni na la, ni ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa kpiɣi ŋarim puuni m-pahi Annabi Nuhu zuɣu la, ni Annabi Ibrahima zuliya, ni Israaila (Annabi Ya’akuba), ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni dolsi shεba ka gahim ba puuni. Bɛ yi ti karindi ba Nambɔnaa (Naawuni) aayanima, ka bɛ lu ka nyɛla ban niŋ suzuuda, ka kuhira.

59. Ka ninvuɣu shεba kana n-ti zani bɛ zaani bɛ nyaaŋa, ka zaɣisi jiŋli puhibu, ka doli la (Dunia) kɔrsi, tɔ! Ni baalim, bɛ ni laɣim ni Gayya (buɣum kobilnin’ shɛli yuli m-bala)

60. Naɣila ninvuɣu so ŋun niŋ tuuba, ka ti Naawuni yεlimanli, ka lahi tum tuunviεlli, tɔ! Bannim’ maa ni kpe Alizanda. Yaha! Bɛ ti bi yɛn di ba zualinsi shɛli.

61. (Bɛ sanyoo) nyɛla ʒinahigu Daalizanda shεli Nambɔzobonaa (Naawuni) ni niŋ O daba di daalikauli ni sɔɣisinli la. Achiika! O daalikauli maa nyɛla din yɛn ti kana.

62. Bɛ (Alizanda bihi) bi wumdi yεltɔɣa kaha di puuni naɣila suhudoo. Yaha! Ka bɛ mali bɛ daarzichi (bindirigu) di puuni Asiba mini Zaawuni.

63. Dina n-nyɛ Alizanda shεli Ti (Tinim’Naawuni) ni mali dihiri ti daba puuni ŋun nyɛ wuntizɔra fali.

64. Yaha! Ti (Malaaikanim’) bi sheeri tiŋgbani ni na naɣila ni a Duuma zaligu, Ŋuna n-su din be ti tooni, ni din be ti nyaaŋa (Dunia ni Chiyaama), ni din be di sunsuuni. Yaha! A Duuma (Naawuni) pala Ŋun Tamda.

65. Sagbana mini tiŋgbani n-ti pahi din be di suusuuni Duuma. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! JεmmiO,ka niŋ suɣulo ni O jɛma. Di ni bɔŋɔ, a mi (duuma so) ŋun kuli ŋmani O?

66. Ka ninsala (chεfura) yεra: “Di nibɔŋɔ n-yi kpi, bɛ ni ti lahi yiɣisi ma ka n-labi na n nyɛvuli ni?

67. Di ni bɔŋɔ, ninsala bi teeri kadama Ti (Tinim’ Naawuni) n-daa nam o ka o pa shεli pɔi ni lala?

68. Dinzuɣu, m-po a Duuma, achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn ti yiɣisi ba (chεfurinim’ maa), n-ti pahi shintana, din nyaaŋa achiika! Ti ni zaŋ ba na kabɛ ti nyɛla ban gbaŋgbaya n-gili ʒahannama buɣum.

69. Din nyaaŋa, achiika! Ti nyɛla ban yɛn dargi tɔhigi zamaatu kam puuni ŋun kpɛri Nambɔzobonaa taali ni n-gari sokam.

70. Din nyaaŋa, Ti (Tinim’ Naawuni) m-mi ninvuɣu shεba ban tunibɛ kpe li (buɣum).

71. Yaha! Yi (ninsalinim’) puuni so n-kani m-pahila o yɛn ti kpahimi yɛɣi di (ʒahannama buɣum)[4] zuɣu,di nyɛla talahi n-ti a Duuma (Naawuni), ka nyɛla din fukumsi pun naai. ——— [4] Zaadali, bɛ yi daa ti yiɣisi ninsalinim’ ni bɛ kari ba saliya, bɛ yɛn ti zaŋla buɣum zali bɛ mini Alizanda sunsuuni, ka zaŋ kodoriko dolsibuɣummaa zuɣusaa, domin ninsalinimkpahi yɛɣi li ti kpe Alizanda. Ninvuɣu shɛba yɛn ti pihigimi lu buɣum maa ni domin bɛ tuumbiɛri zuɣu. Ka bantumtuunviɛla ban ti kpahi yɛɣi litikpe Alizanda.

72. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti tilgi wuntizɔriba, ka chɛ zualindiriba di (buɣum maa) puuni, ka bɛ nyɛla ban gbaŋgbaya.

73. Yaha! Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima n-tiri ba polo ni, ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa (bundannim’) naan yεli ban ti Naawuni yεlimaŋli (faranima): “Ti zamaatu bɛ ba ayi ŋɔ puuni banima n-leei mali zaashee din tibgi, ni ʒishesuŋ?

74. Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ tiŋgbani shɛlinim’ ban daa kana pɔi ni bana (Maka chɛfurinima) maa hallaka, ka bɛ daa gari ba aʒiya (duu nyɛma), ka saɣi daadama nim’ n-gari ba.

75. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ninvuɣu so ŋun be birginsim puuni, tɔ! Nambɔnaa (Naawuni) ni waɣisi mia n-ti o, hali ni saha shεli bɛ ni yɛn ti nya bɛ ni niŋdi ba alikauli ni shεlimaa, diyi pa shɛli ka bɛ nya azaaba (Dunia ŋɔ), bee Chiyaama yiɣsibu. Ni baalim bɛ (chɛfurinim’) ni ti baŋŋun bɛhigu shee niŋ zaɣibɛɣu, ni ŋun tobbihi chɔɣim.

76. Ka Naawuni pahiri ninvuɣu shεba ban bɔri dolsigu dolsigu. Yaha! Tuunvɛla din (laara) kpalinda, dina nnyɛ din gari a Duuma (Naawuni) sani, ni labbu shee din gari.

77. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a nya ninvuɣu so ŋun niŋ chεfuritali ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ka yεli: “Achiika! Bɛ ni ti lahi ti ma liɣiri mini bihi (Zaadali)?”

78. Di ni bɔŋɔ, o nyɛladin sɔɣi bee o gbibila alikauli shεli Naawuni sani?

79. Haifa! Ti (Tinim’ Naawuni) ni sabi o ni yεri shɛli maa, ka zaŋ li nabgi o daazaaba, nabgibu ni yεlimaŋli.

80. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) di o fali domin o ni yɛri shɛli maa zuɣu,ka o ti kana Ti sani o ko.

81. Kabɛ (chεfurinim’) naan gbibi duuma shɛba ka pa ni Naawuni, domin di leei tibginsim n-zaŋ ti ba (Dunia ŋɔ).

82. Haifa! Bɛ (buɣa maa) ni ti zaɣisiba ka yεli ni bɛ daa bijεm ba (Dunia), ka leei nyintahi n-zaŋ ti ba.

83. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) tim la shintana na (ka bɛ ti mali yaa) chεfurinim’ zuɣu, ka yɔhindi ba ka mali ba n-kpɛhiri Naawuni taali kpɛbu ni.

84. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Di bo yom bɛ (chɛfurinim’ maa) zuɣu, Ti (Tinim’ Naawuni) naɣisirimi tiri ba naɣisibu ni yɛlimaŋli.

85. Dabsi’ shεli Ti ni yɛn ti laɣim wuntizɔriba Nambɔzobonaa (Naawuni) sani, ka bɛ nyɛ saaŋgahinda.

86. Yaha! Ka Ti kari bibɛhi hali ti niŋʒahannama buɣumni, ka bɛ nyɛla konyuri ni wum shɛba.

87. Bɛ ka suhudee yiko (dindali maa) naɣila ninvuɣu so ŋun gbibi alikauli shεli Nambɔnaa (Naawuni) sani.

88. Yaha! Ka bɛ (chεfurinima) naan yεli: “Nambɔzobonaa (Naawuni) mali bia.”

89. Achiika! Yi (chεfurinim’) tahi binshɛɣu din be pam na.

90. Sagbana chɛ bɛla ni di tahibɔɣi, ka tiŋgbani mi chɛhi, ka zoya lu n-dahim.

91. Domin bɛ yεli ni Nambɔzobonaa (Naawuni) mali bia zuɣu.

92. Dibɛ tu kamaata ni Nambɔzobonaa (Naawuni) gbibi so ka o nyɛ O bia.

93. So n-ka sagbana mini tiŋgbani ni naɣilao yɛn kala Nambɔzobonaa (Naawuni) sani na ka nyɛ dabli.

94. Achiika! O (Naawuni) mi bɛ tariga, ka kali ba kalibu ni yɛlimaŋli.

95. Yaha! Bɛ zaa nyɛla banyɛn ti kana O (Naawuni) sani, ka nyɛla ninvuɣu gaŋ gaŋ.

96. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunvεla, ni baalim, Nambɔnaa (Naawuni) ni zaŋ yurlim niŋ bɛ sunsuuni.

97. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) balgi li (Alkur’aani) mi a zilli zuɣu, domin a zaŋ li n-ti wuntizɔriba suhupεlli lahibali, ka zaŋ li n-valsi ninvuɣu shεba ban zooi namgbankpeeni.

98. Yaha! Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ tiŋgbani shɛli nim’ hallaka pɔi ni bana (Maka chɛfurinima). Di ni bɔŋɔ, a lahi nyari bɛ puuni so, bee ka a wumdi bɛ damli?

1. Ta Ha (T.H.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni.

2. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi siɣisi Alkur’aani n-ti a na ni a ti niŋ wahala.

3. Naɣila di ti leei teebu n-zaŋ ti ninvuɣu so ŋun zɔri Naawuni.

4. Di nyɛla bɛ ni siɣisi shɛli ka di yi (Duuma so) Ŋun nam tiŋgbani mini sagbana shεŋa din du zuɣusaa la.

5. Dunia Nambɔzobonaa (Naawuni), O nyɛla Ŋun niŋ dede Al’arshi (O nam garo) zuɣu. [1] ——— [1] Naawuni m-mi O ni du m-ba Al’arshi shɛm, so ӡi li, di mi b ɔhigu bi tu kamaata.

6. Ŋuna n-su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni, n-ti pahi din be di suusuuni, ni din be taŋkpaɣu gbinni.

7. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi yihi yεltɔɣa polo ni (bee ka a sɔɣi li mi), tɔ! Achiika! Ŋuna (Naawuni) mi ashili din sɔɣi n-gari li.

8. Naawuni, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, O malila yuli vɛla.

9. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di nibɔŋɔ, Annabi Musa lahibali paagi a na?

10. Saha shεli o (Annabi Musa) ni daa nya buɣum, ka yεli o maligu: “Ʒinimi ya. Achiika! Mani nyɛla buɣum lahinli katiŋa, achiika! N-n­nyɛ buɣum mokpalli n-tin ya na, bee ka n-nya dolsigu shεli buɣum maa zuɣu na.”

11. Saha shεli o (Annabi Musa) ni paai di (buɣum maa) gbini, ka bɛ boli o: “Yaa nyini Musa”!

12. “Achiika! Mani n-nyɛ a Duuma (Naawuni). Dinzuɣu, pirgim a namda. Achiika! A bela Tuwa polo shεli din niŋ kasi la ni.”

13. “Yaha! Mani (Naawuni) n-nyɛŊun gahimma, dinzuɣu wummi bɛ ni tira shεli wahayi maa.”

14. Achiika! Mani n-nyɛ Naawuni, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Mani, dinzuɣujεmmi ma, ka puhi jiŋli domin N yɛla teebu zuɣu.

15. Achiika! Chiyaama yiɣsibu maa nyɛla di yɛn kana, di di chɛ bɛla ni N (Mani Naawuni) sɔɣi li domin bɛ ti yo nyεvuli kam samli ni di ni tum shɛli.

16. Dinzuɣu, miri ka a chɛ ka ninvuɣu so ŋun bi ti li (Zaadali) yεlimaŋli ka doli o suhuyurlim taɣia ka chɛ li,ka a tiniŋ hallaka.

17. (Ka Naawuni yεli): “Yaa nyini Musa! Bo n-leei be a nudirgu ŋɔ ni?

18. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Di nyɛla n daɣu, ka n-dihiri li, ka mali li tɔhigiri vari n-tiri m biŋkɔbri, ka n-lahi mali li kuri bukaata shεŋa.

19. Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Musa! Zaŋmi li labi.”

20. Ka o (Annabi Musa) zaŋ li labi, ka di leei wahu n-chana.

21. Ka O (Naawuni) yεli: “Gbaami o, ka miri ka a zo dabiεm, Ti (Tinim’ Naawuni) ni labsi li na di ni pun be shεm pilgu maa.”

22. Yaha! Zaŋmia nuhi laɣim a bɔɣulɔŋ ni, (ka yihi li) di ni yi na ka nyɛla zaɣipiεlli (kamani wuntaŋ’ la), ka daɣiri ka dini, ka di lahi nyɛ alaama shɛli.”

23. Domin Ti zaŋ Ti daalaama kara puuni shɛli n-wuhi a.

24. “Cham Fir’auna sani (n-ti niŋ o wa’azu), achiika! O nyɛla ŋun kpahi yεɣi tariga.”

25. “Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Yɛlgim n nyɔɣu n-ti ma.

26. “Ka baligi n yεla (tuuntali) ŋɔ.”

27. “Ka yihi birlim din be n zinli zuɣu ŋɔ maa.”

28. “Ka bɛ (Fir’auna mini O niriba) baŋ nyɛltɔɣa.”

29. “Yaha! Tim ma ŋun yɛnsɔŋdi ma n niriba puuni.”

30. “M mabia Haruna.”

31. “Zaŋmi o kpaŋsi n yaa.”

32. “Ka zaŋ o pahi n yεla (tuuntali) maa ni.”

33. “Domin ti simsiri A pam.”

34. “Ka teeri A yɛla pam.”

35. “Achiika! A nyɛla Ŋun nyari ti.”

36. Ka O (Naawuni) yεli: “Achiika! Yaa nyini Musa! Bɛ shiri ti a a suhigu maa.”

37. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa min ti a (Annabi Musa) pini shεli yaha.

38. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tim na ni wahayi ni binshɛɣu bɛ ni niŋdi di wahayi n-zaŋ kana a ma sani.

39. “Kadama zaŋmi o (Musa) n-labi adaka ŋɔ ni, ka zaŋ o ti labi mɔɣili (nile) kom ŋɔ ni, din nyaaŋamɔɣili kom maa ni yihi o labi duli na, N (Mani Naawuni) dim ni o (Musah) gba dim ni kpiɣi o. Yaha! Ka N-zaŋ yurlim din yi N sani na m-pa a zuɣu. Yaha! Domin bɛ gbibi a N (Mani Naawuni) gulibu puuni.”

40. (Yaa nyini Musa) Teemi saha shεli a tuzopaɣa la ni daa chani ka yεra: “Dini bɔŋɔ, n-wuhimi ya ŋun yɛn yoli o tin ya? Ka Ti (Tinim’ Naawuni) labsi a na a ma sani, domin o nya suhudoo ka di niŋ suhusaɣiŋgu. Yaha! Ka a yihi nyɛvuli, ka Ti lahi tilgi a ka chɛ suhusaɣiŋgu. Ka Ti lahi dahim a ka di nyɛla dahimbu ni yεlimaŋli. Din nyaaŋa, ka a (Musa) lahi ʒini Madyananim’ puuni yuungbaliŋ, din nyaaŋa ka a kana ti saɣisi Naawuni zaligu (tuuntali ŋɔ maa) yaa nyini Musa.

41. “Yaha! Ka N (Naawuni) gahimmi a n-ti M maŋa.”

42. “A mini a mabia (Haruna) cham ya ni n dalirinima, ka miri ya ka yi gbargi yi maŋa n-zaŋ chaŋ n (Naawuni) yɛla teebu.”

43. “Cham ya Fir’auna sani, achiika! O nyɛla ŋun kpahi yɛɣi.”

44. “Dinzuɣuyεlimi yao yɛltɔɣa ni zilimballi, achiika! O ni teei Naawuni yɛla, bee ka o zo Naawuni.”

45. Ka bɛ (Annabi Musa mini Haruna) yɛli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Achiika! Tinim’ zɔrila dabiεm ni o (Fir’auna) ti niŋ yom ni o nahim ti, bee kao ti kpahi yεɣi.”

46. Ka O (Naawuni) yεli: “Di zon ya dabiεm, achiika! M (Mani Naawuni) mini ya n-kuli be, N-wumdi ka nyara.”

47. Dinzuɣu, cham ya o (Fir’auna) sani n-ti yεli o: “Ti niriba ayi ŋɔ maa nyɛla a Duuma (Naawuni) tuumba, dinzuɣu chεli Israa’ila bihi ka ti mini ba chaŋ, ka miri ka a niŋdi ba azaaba. Achiika! Ti ka a na ni alaama shεli din yi a Duuma (Naawuni) sani na.Yaha! Suhudoo be ninvuɣu so ŋun doli dolsigu zuɣu.”

48. “Achiika! Bɛ siɣisi ti wahayi na kadama azaaba be ninvuɣu so ŋun labsi (Naawuni yεltɔɣa) ʒiri ka lebi biri li zuɣu.”

49. Ka o (Fir’auna) yεli: “Yaa nyini Musa! Ka ŋuni n-leei nyɛ yi Duuma maa?”

50. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Ti Duuma n-nyɛŊun tiri binshɛɣu kam di nama, ka dolsi li.”

51. Ka o (Fir’auna) yεli: “Ka wula n-daa leei nyɛ al’umma shɛba ban daŋ tooni maa hala?”

52. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Di baŋsim bela n Duuma (Naawuni) sani litaafi (Lauhulu Mahfuuz) puuni, n Duuma (Naawuni) bi bɔrgira, O mi bi tamda.”

53. “Ŋuna n-nyɛŊun zaŋ tiŋgbani n-leei binyɛrgili n-tin ya, ka zaŋ soya nkpεhi ya di puuni, ka siɣisi kom na suɣusaa,” ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li n-yihi bimbilma koŋkoba na.

54. (Ka Naawuni yɛli): “Dim ya, ka guli yi biŋkobri. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-ti ninvuɣu shεba ban mali haŋkali.”

55. Di (tiŋgbani) puuni ka Ti (Tinim’ Naawuni) nam ya, di puuni ka Ti lahi labsiri ya (yi gbala ni). Yaha! Di puuni ka Ti ti lahi yɛn ti yihi ya na wokati shεli yaha (Zaadali).

56. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa baŋsi o (Fir’auna) Ti daalaamanim’ zaasa, ka o labsi li ʒiri, ka zaɣisi li.

57. Ka o (Fir’auna) yεli: “Yaa nyini Musa! Di ni bɔŋɔ, a kami na ni a ti zaŋ a sihira n-yihi ti ti tiŋgbani ni?”

58. “Tɔ! Achiika! Ti ni ka a na ni sihira di tatabo. Dinzuɣu, zalimi saha shɛli ti mini a sunsuuni, ka ti mini a zaa so ku yiɣisi di daalikauli maa, ka ti zaa laɣim luɣushεli polo din niŋ kamaata.”

59. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yi daalikauli nyɛla nachinsi dali (chuɣu dali), ka laɣim ya ninsalinim’ wuntaŋpalli.”

60. Ka Fir’auna lebi biri, ka laɣim o nabiεri n-zaŋ kana (laɣiŋgu maa ni).

61. Ka o (Annabi Musa) yεli ba (Fir’auna sihiranim’ maa): “Yi baye, miri ya ka yi ŋma ʒiri m-pari Naawuni, ka O ti gbaai ya ni azaaba. Yaha! Ŋun kam ŋma ʒiri pa Naawuni, achiika! O kɔhilu.”

62. Ka bɛ (sihiranim’ maa) niŋ namgbankpeeni bɛ suusuuni, ka naan sɔɣi n-gbaai saawɔra.

63. Ka bɛ yεli: “Achiika! Niriba ayi ŋɔ maa (Musa mini Haruna) nyɛla sihiranima ayi, ka bɛ bɔri ni bɛ yihi ya yi tiŋgbani ni ni bɛ sihira maa, ka kari yi kali shɛli din ka ŋmali ŋɔ maa.”

64. “Dinzuɣu laɣimmi ya yi nabɛri zaa, ka tuɣiya taba na. Achiika! Zuŋɔ, ŋun nya nasara ni nya tarli.”

65. Ka bɛ (sihiranim’ maa) yεli: “Yaa nyini Musa! A ni daŋ (a jaangbee maa) labbu, bee tinima n-yɛn pili labbu?”

66. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Chɛli gba! Yinim’ labmi ya,” ka a nya bɛ gabsi mini bɛ dari ka di ŋmani di chanila bɛ sani ni yomyoma ni bɛ sihira.

67. Ka o (Annabi) Musa zo dabiεm o suhi ni.

68. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli: “Di zo dabiεm, achiika! Nyini n-yɛn nya nasara bɛ zuɣu.”

69. Yaha! Zaŋmi (jaangbee) din be a nudirigu ŋɔ maa ni n-labi tiŋgbani ni, di nyɛla din yɛn vali bɛ ni niŋ shɛli maa, achiika! Bɛ ni niŋ shεli maa nyɛla sihiralana nabiεri. Yaha! Sihiralana ku tilgi luɣulikam o yi be.”

70. Ka sihiranim’ maa lu tiŋgbani ni n-niŋ suzuuda, ka yεli: “Ti ti yεlimaŋli ni Haruna mini Musa Duuma.”

71. Ka o (Fir’auna) yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi tio la yεlimaŋli pɔi ka m-bi saɣi tin ya? Achiika! Ŋuna (Musa maa) n-nyɛ yi kpεma ŋun wuhi ya sihira maa, dinzuɣu achiika! N-ni ŋmahi ŋmahi yi nuhi mini napɔna ka di wolgi taba. Yaha! Achiika! N-ni lahi kpahi ya n-yili dobino tigbira ni. Yi mi ni baŋ ti (Mani Fir’auna mini yi Duuma maa) puuni ŋun gari o kpee azaaba, ka yɛn kpalim (ka bi kpira).”

72.Ka bɛ (sihiranim’ maa) yɛli: “Di kariya ka ti yɛn gahimmi a ka chɛ yεlimaŋli shεli dinka ti ŋɔ na. Ti po Duuma so Ŋun nam ti, zalmi fukumsi shɛli a ni yɛn zali ti zuɣu. Achiika! A yɛn zalila fukumsi maa ka di nyɛ Dunia biɛhigu ŋɔ tariga.”

73. Achiika! Ti tila ti Duuma Naawuni yεlimaŋli ni Ochɛ ti taya m­paŋ ti, domin a (nyini Fir’auna) ni niŋ ti talahi ka ti niŋ sihira shɛŋa maa zuɣu. Yaha! Naawuni n-nyɛŊun gari, ka lahi nyɛ Kpaliŋkpaa Naa.

74. Achiika! Di ni nyɛ shɛm, ninvuɣu so ŋun ti ka o Duuma (Naawuni) sani na ka nyɛla bibee, tɔ! Achiika! O ni kpe ʒahannama buɣum ni, otibiyɛn kpiri di (buɣum maa) puuni, o mi ti bi yɛn neera (neeri suŋ).

75. Yaha! Ŋun ti ka O (Naawuni) sani na, ka nyɛla ŋun ti yεlimaŋli, ka shiri tum tuunviεla, tɔ! Bannim’ maa mali tibginsim balibu din du.

76. Dina n-nyɛʒinahigu Daalizanda yili shεŋa kulibɔnani yɛn ti zɔri gindi di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Dina n-nyɛ ninvuɣu so ŋun niŋ o maŋ kasi sanyoo.

77. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim wahayi na Annabi Musa sani (ka yεli o): “Zaŋmi n daba (Israaila bihi) ka yi go yuŋ. Ka zaŋ a jaangbee maa n-fiεbi mɔɣali kom ŋɔ zuɣu, ka di leei soli din nyε zaɣikuuni n-ti ba. Yaha! Di zo dabiεm ni (Fir’auna) laɣimbu, bee kom ti din ya.”

78. Ka Fir’auna mini o tobbihi kari doli ba na, ka din daa ti limsi ba maa daa limsi ba kom maa ni.

79. Ka Fir’auna daa birigi o niriba ka bi dolsi ba.

80. Yaa yinim Israaila bihi! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-tilgi ya ka chɛ yi dim (Fir’auna), ka Ti gbaai ya alikauli Tuuri zoli nudirigu polo. Yaha ! Ka Ti siɣisi ya Manna mini Salwa na. [2] ——— [2] Cham ti yuli Suratul Bakara aaya pihinu ni ayopoin, a ni nya Manna mini Salwa gbinni.

81. Dim ya bindirsuŋ shεŋa Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ya, ka miri ya ka yi kpahi yεɣi, ka n sujee ti shee yi zuɣu na. Yaha! N sujee yi ti shee so zuɣu, tɔ! Achiika! O luya (buɣum ni).

82. Yaha! Achiika! N (Mani Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana n-zaŋ ti ŋun niŋ tuuba, ka ti ma yεlimaŋli, ka tum tuunviεlli, din nyaaŋa ka bo dolsigu.

83. (Ka Naawuni yεli): “Yaa nyini Musa! Bo n-leei chɛ ka a bo yom ka chɛ a niriba? [3] ——— [3] Annabi Musa daa gahimla o niriba puuni ninvuɣu pihinahi ni bɛ pahi o zuɣu cha ŋ Naawuni sani, ka bɛ ti wuhi ba bɛ jɛma ni yɛnnyɛ shɛli, ka bɛ daŋ tooni chaŋ Tuur zoli zuɣu ni o ti wum Naawuni yɛltɔɣa.

84. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Bana nkuli doli n nyaaŋa ŋɔ na. Yaha! N-niŋla yom n-kana a sani na, domin a niŋ ma yεda.

85. Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Musa! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) dahimla a niriba maa a nyaaŋa, ka Samiriyu birgi ba.[4] ——— [4] Saamiriyyu daa nyεla sihiralana ka lahi nyε munaafichi, o daa nyεla ŋun yi ninvuɣu shεba ban jεmdi niɣi puunina, bε zuliya maa yuli n-daa nyε Saamira

86. Ka Annabi Musa (yi Naawuni sani) n-labi o niriba sani ka nyɛla ŋun je suli ni suhusaɣiŋgu lana, ka yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Di ni bɔŋɔ, yi Duuma (Naawuni) bi niŋ ya alikauli shɛli din viεla? Dini bɔŋɔ, alikauli maa n waɣaligi n-tin ya, bee yi bɔrimi ni yi Duuma (Naawuni) sujee shee yi zuɣu na, ka yi yiɣisi n daalikauli maa?”

87.Ka bɛ (Israaila bihi) yεli: “Ti bi yiɣisi a daalikauli maa ni ti yiko, amaa! Bɛ zaŋla ʒilitibsa n-ʒili ti, ka di nyɛla (Fir’auna) niriba nachinsi binyεra puuni, ka ti zaŋ li labi (buɣum ni). Tɔ! lala ka Samiriyyu gba labi.[5] ——— [5] Banii Israaila daa paŋla Fir’auna niriba naɣachinsi binyεra shεŋa, ka Misra tiŋgbani ni yibu ti paai ba, ka bε zaŋ li yi tiŋ maa ni, ka Saamiriyyu yεli ba ni wahala shεli din mali ba maa zaa bi yi shεli na pahila lala binyεra maa zuɣu, ka sokam yihi o dini na ti ti ŋun Saamiriyyu, ka o laɣim di zaa tini ŋ buɣum ni. Ka nyεlgi li zaŋ lebi naɣibila, ka yεli ni ni dina n-nyε Annabi Musa Duuma maa.

88. Ka o (Samiriyyu) yihi ba naɣibila na, ka di mali niŋgbina, ka kuhiri nahu kumsi. Ka bɛ naan yεli: “Ŋɔ maa n-nyɛ yi Duuma ni Musa Duuma, ka o tam.”

89. Dinibɔŋɔ,bɛ bi nya kadama o bi labsiri ba yεltɔɣa, ka mi ku tooi niŋ ba chuuta bee anfaani shεli?

90. Yaha! Achiika! Annabi Haruna daa pun yεli ba: “Yaa yinim’ n niriba! Achiika! Bɛ zaŋla ŋɔ maa nibɛ dahim ya. Yaha! Achiika! Yi Duuma n-nyɛ Nambɔzobonaa (Naawuni), dinzuɣu doli ya ma, ka doli n zaligu.”

91. Ka bɛ (Israaila bihi) yεli: “Di kariya ka ti milgi ka chɛ li (naɣibila maa jεma), naɣila Musa ti labi na ti sani.”

92. (Saha shεli Annabi Musa ni yi o Duuma Naawuni sani na) Ka o yεli: “Yaa nyini Haruna! Bo n-leei mɔŋ a (bɛ saɣisigu) saha shεli a ni daa nyakabɛ yɛnbɔrgi maa?

93. Di ni bɔŋɔ, a bi doli ma, a tum mi birgi n zaligu?

94. Ka o (Annabi Haruna) yεli: “Yaa nyini m mabia! Miri ka a gbibi n teenga n-darita bee n zuɣu. Achiika! Mani zola dabiεm ni ati yεli: “A wolgi Israaila bihi suusuuni, ka bi guhi n yɛltɔɣa.”

95. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa nyini Samiriyu! A lahibali nyɛla dini?

96. Ka o (Samiriyu) yεli: “Mani nyala bɛ ni bi nya shɛli. Dinzuɣu, n-tooi la nukurgu yim (Malaaika Ziblila wahu) napontam puuni n-zaŋ labi naɣibila maa (ka o leei ŋun kuhira). Tɔ! Lala ka nsuhi kuli viɛlgi ti ma.”

97. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Tɔ! chama, achiika! (A sanyoo nyɛla) a Dunia bɛhigu puuni, a ni yεli ni shihibu kani.[6] Achiika! A mi mali alikauli shεli (azaaba) bɛ ni ku yiɣisi a li. Yaha! Lihimi a duuma (naɣibila) so a ni kuli bi milgi ka jεmdi maa. Achiika! Ti ni nyo li buɣum, din nyaaŋati ni jɛhi li n-ti niŋ teeku kom ni, ka di nyɛla jɛhibu ni yεlimaŋli.” ——— [6] Naawuni daa dargila o tibli ka o ku tooi ӡini ni so Dunia, dama so ku tooi shihi o, o mi ku tooi shihi so.

98. Achiika! Naawuni n-nyɛ yi Duuma so duuma jεmdigu ni kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. O gilila binshɛɣu kam ni baŋsim.

99. (Yaa nyini Annabi Muhammadu)! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) tira lahibali shεŋa din pun gari na. Yaha! Achiika! Ti shiri ti a teebu (Alkur’aani) din yi Ti sani na.

100. Ninvuɣu so ŋun lebi biri ka chɛ li (Alkur’aani), Tɔ! Achiika! O ni ti ʒi ʒili timsili Zaadali.

101. Ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, di mi nyɛla ʒili din be n-ti ba Zaadali.

102. Dabsi’ shεli bɛ ni yɛnti pεbsi kikaa ni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) laɣim bibiɛhi dindali maa, ka bɛ nyɛla ban niŋgbina mini bɛ nimbihi taɣi.

103. Ka bɛ naan sɔɣira n-yεri taba bɛ suusuuni: “Yi daa kuli bi ʒini Dunia puuni naɣila biεɣu pia ko.”

104. Ti (Tinim’ Naawuni) mi bɛ ni yεri shɛli, saha shεli bɛ puuni ŋun gari bɛ zaa baŋsim ni yεra: “Yi daa bi ʒini Dunia puuni naɣila dahinyini ko.”

105. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (Maka chεfurinim’) bɔhira zoya yεltɔɣa, tɔ!Yεlima: “N Duuma yɛn ti wurim li mi, ka jɛhi li ka di nyɛla jɛhibu ni yεlimaŋli.”

106. Ka chɛ li ka di yɛrigi, ka dahim.

107. A ti bi yɛn nya luɣushɛli polo din naɣi di (tiŋgbani maa) puuni, bee ka di du.

108. Dindali maa, ka bɛ (ninsalinim’) ti yɛn doli mololana (Malaaika) so (hali ni saliya karibu shee), o ka gɔŋbu, ka (ninsalinim’) kukoya balgi ti Nambɔnaa (Naawuni), dinzuɣu a ku lahi wum shɛli naɣila napɔna chandi.

109. Dindali maa, suhudee ti bi yɛn niŋ anfaani shɛli, naɣila Naawuni ni saɣi ti so, ka niŋ oyεda ni yεltɔɣa.

110. O (Naawuni) mila din be bɛ (ninsalinim’) tooni, ni din be bɛ nyaaŋa (Dunia ni Chiyaama), bɛ mi bi gili O (Naawuni) ni baŋsim.

111. Ka (ninsalinim’) nina ba tiŋgbani ni n-zaŋ ti (Duuma so) Ŋun ne ka bi kpira, ka zani ti O daba yεllikam. Yaha! Achiika! Ŋun di zualinsi ni niŋ ashaara.

112. Yaha! Ninvuɣu so ŋun tumdi tuunvεla puuni shεli, ka nyɛla ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Otibiyɛnzɔri zualinsi, bee filimbu. [7] ——— [7] Ninvuɣu so ŋun zɔri Naawuni bi zɔri ni bε ti ŋari o ka sabi taali shεŋa o ni bi tum pahi o tuuntumsa puuni, o mi bi zɔrini bε tifilimo laara puuni shεli.

113. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li (Alkur’aani) na, ka di nyɛla bɛ ni karindi shɛli ni Larbu zinli. Yaha! Ka Ti kahigi neei din be di puuni ka nyɛ valsigu, domin achiika! Bɛ (ninsalinim’) ni zo Naawuni, bee ka di leei wa’azu n-ti ba.

114. Dinzuɣu Naawuni nam duya, Ŋuna n-nyɛ sulinsilana ni yεlimaŋli. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Miri ka a bɔri yomyom’ ni Alkur’aani (karimbu), pɔi ka bɛ na bisiɣisi di wahayi n-ti a na naai. Yaha! Yεlima: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Pahimi ma baŋsim.”

115. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa gbaai alikauli ni Annabi Adam ka o tam, ka Ti bi nya o suhukpeeni.

116. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa yεli Malaaikanima: “Niŋmi ya suzuuda n-ti Adam,” ka bɛ niŋ suzuuda maa, naɣila Iblisa (shintaŋ) n-daa zaɣisi.

117. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli: “Yaa nyini Adam! Achiika! Ŋumbɔŋɔ maa (shintaŋ) nyɛla dima n-ti a mini a paɣa, dinzuɣu, miri ya ka yi ti chɛ ka o yihi ya Alizanda puuni, ka yi niŋ wahala.”

118. “(Yaa nyini Adam)! Achiika! Kum bi yɛn paagi a di (Alizanda) puuni, a mi ku chaŋ a zaɣim.”

119. Yaha! Achiika! Konyuri ku gbaagi a di (Alizanda) puuni, a mi ku wum wuntaŋ’ tulum.

120. Ka shintaŋ zaŋ yɛltɔɣa biɛɣu n-niŋ o suhu ni, ka yεli: “Yaa nyini Adam! Dini bɔŋɔ, n-wuhimi ya kpaliŋkpaa tia (ka yi di li, ka ku lahi kpi), ni nam din bi naara?

121. Ka bɛ niriba ayi maa (Adam mini o paɣa) di di (binwolli maa) puuni shɛli, ka bɛ zaɣim yi na polo ni, ka bɛ naan yi pa zaŋdi Alizanda puuni tivari m-pobri bɛ maŋa, ka Adam kpe o Duuma (Naawuni) taali ni, ka birgi.

122. Din nyaaŋa, ka o Duuma gahimmi o ka deei o tuuba, ka lahi dolsi o.

123. Ka O (Naawuni) yεli: “Yi niriba ayi maa (Adam mini o paɣa) sheemi di (Alizanda) puuni, yi (zuliya) yɛn ti nyɛla dimba ni taba. Amaa! Dolsigu yi ti kan ya na N (Mani Naawuni) sani, tɔ! Ŋun ti doli N dolsigu maa, o ku bɔrgi, o mi tikuniŋ wahala (Zaadali).

124. Yaha! Ninvuɣu so ŋun lebi biri ka chɛ N (Mani Naawuni) yɛla teebu, tɔ! O ni nya miisim o bɛhigu (Dunia) puuni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti lahi yɛn yiɣisi o Zaadali ka o nyɛla zom.

125. Ka o (ninsala chɛfura) yεli: “Yaa n Duuma! Bozuɣuka a yiɣisi ma ka nnyɛ zom, ka mi daa nyɛla ŋun ne (Dunia puuni)?

126. Ka O (Naawuni) yεli: “Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ daa ka a na, ka a tam di yεla, dinzuɣu lala ka bɛ yɛn tam a yεla zuŋɔ.”

127. Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri ŋun tum barina, ka bi ti O Duuma (Naawuni) aayanim’ yεlimaŋli samli. Yaha! Achiika! Chiyaama daazaaba n-nyɛ din kpεma, ka nyɛ din yɛn kpalim.

128. Di ni bɔŋɔ, di pala dolsigu n-zaŋ ti ba (Maka chεfurinim’) kadama di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai tiŋgbananim’ ban kana poi ni bana, ka bɛ daa nyɛla ban chani bɛ yiŋsi puuni. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti haŋkayanima.

129. Yaha! Di yi di pala yεltɔɣali din pun daŋsi yi a Duuma (Naawuni) sani, ni saha shɛli Naawuni ni pun zali zuɣu, to di (azaaba) naan paai ba na (Dunia ŋɔ).

130. (Yaa nyini Annabi)! Dinzuɣu, niŋmi suɣulo ni bɛ (Makka chεfurinim’) ni yεri shɛli maa, ka niŋ a Duuma (Naawuni) kasi ni paɣibu pɔi ni wuntaŋ’ puhibu ni o luwa, n-ti pahi yuŋ puuni (saha shεŋa), ni dabsili bahigu na, achiika! A nyɛla ŋun yɛn ti saɣi ti (a Duuma Naawuni sanyoo).

131. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di zaŋ a nina n-tiri yuli Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ nyɛɣisim shεli ti bɛ (chεfurinim’) balibu maa, di nyɛla Dunia biεhigu nachintεri, domin Ti dahim ba di puuni. Yaha! A Duuma (Naawuni) daarzichi ngari, ka nyɛ kpaliŋkpaa.

132. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Puhimi a malgu ni jiŋli puhibu, ka niŋ suɣulo di zuɣu, Ti (Tinim’ Naawuni) bi bɔhiri a arzichi shεli, Tinim’ n-nyɛ ban largiri a. Yaha! Bahindisuŋ nyɛla wuntizɔriba dini.

133. Ka bɛ (Maka chεfurinim’) yεli: “Di yi di niŋ ka o (Muhammadu) ka ti na ni alaama shεli din yi o Duuma sani na?” Di ni bɔŋɔ, din be tuuli kundinim’ (litaafinima) la puuni bi kaba na?

134. Ti (Tinim’ Naawuni) yi di niŋ ba hallaka ni azaaba shɛli pɔi ni o (Annabi Muhammadu) kandi na, tɔ!Bɛ (Maka chɛfurinim’) naan yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Di yi di niŋ ka A tim tumo na ti sani, ka ti di doli a aayanima, poi ka ti naan filiŋ ka di vi shɛli dimbɔŋɔ maa?

135. (Yaa nyini Annabi) yεlima: “Sokam nyɛla ŋun ʒiya guhira, dinzuɣu yi gba ʒinimi ya guhima, ni baalim yi ni ti baŋ ninvuɣu shɛba ban be sochibga zuɣu, ni ban dolsi.”

1. Nisalinim’ saliya karibu (Chiyaama yiɣisibu) miri ya, amaa! Ka bɛ be tamsim puuni, ka nyɛla ban lebri birita.

2. Teebu bi kani ba na bɛ Duuma (Naawuni) sani, ka di nyɛla yɛtɔɣa ka Naawuni tɔɣisiri ba naɣila bɛ wum li mi, ka nyɛla ban kpɛrita.

3. Kabɛ nyɛla ban suhiri kpɛrita, ka ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa sɔɣi niŋ saawɔra (kayɛra): “Ŋumbɔŋɔ (Muhammadu) maa pa so m-pahila ninsala yi tatabo. Di ni bɔŋɔ, yi ni saɣi ti sihira, ka nyɛla ban kuli lihira?

4. Ka o (Annabi Muhammadu) yεli: “N Duuma (Naawuni) mi yεltɔɣali din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni. Yaha! O nyɛla Wumda, Baŋda.

5. Chɛli gba! Bɛ (Maka chεfurinim’) yεli mi: “Di (Alkur’aani) nyɛla zahiŋgaba, chɛli gba! O (Muhammadu) kpiri li mi. Chɛli gba! O nyɛla yiliyinda, dinzuɣu o tahimi ti alaama shεli na kamani bɛ ni daa tim tuun’ shεba ban gari maa na shɛm.

6. Tiŋgbani shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ hallaka pɔi ni bana (Maka chεfurinim’) maa bi tila Naawuni yεlimaŋli. Di ni bɔŋɔ, bee bɛ daa nyɛla ban tiyεlimaŋli?

7. (Yaa nyini Annabi) ! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim (tuunshεba) napɔi ni nyini, naɣila bɛ nyɛla ninsalinim’ ka Ti siɣisiri wahayi n-tiri ba na, dinzuɣubɔhimi ya ninvuɣu shɛba ban mali teesim (affanima), yi yi nyɛla ban ʒi.

8. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa bi zaŋ ba (tuumba maa) n-leei ban mali nimgbin’ shɛŋa din bi dira, bɛ mi daa pala ban yɛn kpalim (ka bi kpira).

9. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) pali bɛ (tuumba maa) daalikauli, ka Ti tilgi ba, ni Ti ni yu so, ka niŋ saɣiŋgu nim hallaka.

10. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisila litaafi (Alkur’aani) shεli din puuni mali teebu n-tin ya na. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali?

11. Yaha! Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai tiŋgbani shɛlinim’ ban di zualinsi, ka lahi nam ninvuɣu zimba bɛ nyaaŋa.

12. Dinzuɣu, saha shεli bɛ ni nya Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba, ka a nya ba ka bɛ guuri ka chɛri li.

13. (Ka Malaaikanim’ yεli ba): “Miri ya ka yi zɔra, labmi ya luɣushɛli yi ni daa be ni’ima puuni la, n-ti pahi yi yiŋsi maa, achiika! Bɛ ni ti bɔhi ya.”

14. Ka bɛ yεli: “Yaa ni ti daashaara! Achiika! Ti daa nyɛla zualindiriba.”

15. Bɛ kumsi maa daa bi chɛ hali ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti zaŋ ba leei kamani pu’ shɛli bɛ ni yihi di bindirigu, ka bɛ nyɛla ban kpi.

16. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi nam sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni ka bɛ nyɛla ban dɛmda.

17. Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔri ni Ti gbibi kpεrigu, tɔ! Ti naan gbibi li Ti sani, Ti yi di nyɛla ban yɛn niŋ lala.

18. Chɛli gba! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋdila yεlimaŋli (Alkur’aani) n-kariti ʒiri, ka di nyɛlgiri li, ka a nya li ka di nyɛla din nyɛhi. Yaha! Ashaara be yi zuɣu, domin yi ni tiri ŋmahinli shɛli maa zuɣu.

19. Yaha! Ŋuna n-su ŋun be sagbana ni tiŋgbani ni. Yaha! Ban (Malaaikanim’) be O sani maa bi tibgiri bɛ maŋ’ ka chɛ O jɛma, di mi bi wumdi ba.

20. Bɛ (Malaaikanim’) simsiri O mi yuŋ ni wuntaŋ’ ni, bɛ mi ka vunyεɣili.

21. Di ni bɔŋɔ,bɛ (chεfurinim’ maa) gbibila duuma shɛba tiŋgbani yaaŋa zuɣu,ka bɛ nyɛla ban mali yiko n-ni tooi neei kpiimba?

22. Duuma shεba yi di be di (sagbana mini tiŋgbani) ni ka pa ni Naawuni, tɔ! Di naan saɣim. Dinzuɣu, Naawuni nam niŋ kasi, Ŋuna n-nyɛ Al’arshi Duuma ka chɛ bɛ ni mali O ŋmahindi shεli maa.

23. Bɛ bi bɔhiri O (Naawuni) O ni tumdi shɛli, amaa! Ka bɛ (ninsalinim’) nyɛla bɛ ni yɛn ti bɔhi shɛba.

24. Bee bɛ (chɛfurinim’) gbibila duuma shɛba ka pa ni Ŋuna (Naawuni)? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Tahimi ya yi daliri na. Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla wa’azu n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban be n sani, ka lahi nyɛ wa’azu n-ti ninvuɣu shɛba ban kana pɔi ni mani (Annabi Muhammadu). Chɛli gba! Bɛ (Maka chεfurinim’ maa) pam bi mila yεlimaŋli, dinzuɣu ka bɛ nyɛla ban lebri birita.

25. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tim tuun’ so na pɔi ni nyini, naɣila Ti siɣisirila wahayi n-tiri O na, (ka yεri o): “Achiika! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Mani (Naawuni), dinzuɣujεmmi ya Ma.”

26. Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεli: “Nambɔzobonaa (Naawuni) mali bia.” O nam niŋ kasi. Chɛli gba! Bɛ (Malaaikanima, ni Annabi Issa, n-ti pahi Uzairu zaasa) nyɛla daba shεba bɛ (Naawuni) ni tibgi.

27. Bɛ (Malaaikanim’ maa) bi daŋdi O (Naawuni) ni yεltɔɣa, ka mi nyɛla ban tumdi tuma ni O fukumsi ni nyɛ shɛli.

28. O (Naawun) mi din be bɛ tooni mini bɛ nyaaŋa (Dunia ni Chiyaama), bɛ mi ku tooi suhudee (Zaadali) naɣilaO ni saɣi ti so, ka bɛ (Malaaikanim’) nyɛla ban zɔri dabɛm domin O (Naawuni) wuntia zuɣu.

29. Yaha! Bɛ puuni ŋun ti yεli: “Mani nyɛla duuma ka pa ni Ŋuna (Naawuni),” tɔ! Di lana maa, Ti (Tinim’ Naawuni) ni yo o samli ni ʒahannama buɣum.” Lala ka Ti yɔri zualindiriba samli.

30. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa bi nya kadama sagbana mini tiŋgbani daa nyɛla din she n-tabli taba, ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa wolgi li. Ka Ti lahi zali binshɛɣu kam din mali nyɛvuli ka di yi kom puuni na. Dini bɔŋɔ,bɛ ku ti Naawuni yεlimaŋli?

31. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ zoya n-leei din kpaŋkpa tiŋgbani ni, domin di ti mali ba (binnamda) n-damda zuɣu. Ka Ti lahi zali so’ shεŋa din yεlima di (zoya maa) puun, domin achiika! Bɛ (ninsalinim’) leei ban yɛn dolsi.

32. Yaha! Ka Ti zaŋ sagbana leei pilli din guri (binnamda), amaa! Ka bɛ (chεfurinim’) nyɛla ban lebri biriti ka chɛ Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima.

33. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun nam yuŋ mini wuntaŋ’ ni, n-ti pahi wuntaŋ’ mini goli, ka di zaa be bobyinsi ni n-zɔri ginda.

34. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) na bi nam ninvuɣuso pɔi ni nyini ka o yɛn kpalim (ka bi kpira). Di ni bɔŋɔ a yi kpi, bana nyɛla ban yɛn kpalim?

35. Nyɛvuli kam nyɛla din yɛn lam kum. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) dahindi ya mi ni din be mini din vεla, ka di shiri nyɛla dahimbu. Yaha! Ti sani ka bɛ yɛn ti labsi ya na.

36. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yi nya a, bɛ bi gbibi a ni shεli m-pahi ansarsi, (ka naan yεra): “Di ni bɔŋɔ, Ŋumbɔŋɔ maa n-galindi yi buɣa maa? Amaa! Ka bɛ nyɛla ban niŋdi chεfuritali ni Nambɔzobonaa (Naawuni) yɛla teebu.

37. Bɛ nam ninsala ka o nyɛla ŋun bɔri yom, ni baalim, N (Mani Naawuni) ni wuhi ya N nam yɛlikpahinda (azaaba), dinzuɣu miri ya ka yi bɔri yomyoma.

38. Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεra: “Bondali n-nyɛ alikauli ŋɔ maa (azaaba), yi yi nyɛla yεlimaŋlinima.”

39. Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yi di mi saha shεli bɛ ni ti ku tooi taɣi ʒahannama buɣumka chɛ bɛ nina mini bi yaaŋsi zuɣu, bɛ mi ti bi yɛnsɔŋsi ba.

40. Chɛli gba! Di yɛn ti kaba mi na yim zuɣu, ka birim ba, ka bɛ ku tooi lahi taɣi li, bɛ mi ti ku naɣisi n-ti ba.

41. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ daa pun mali tuun’ shεba ban kana pɔi ni nyini maa ansarsi, ka bɛ ni daa zaŋ shɛli (azaaba) leei ansarsi maa shee bɛ zuɣu.

42. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei taɣiri ya yuŋ ni wuntaŋ’ ni ka chɛ Nambɔznoboaa (Naawuni)?” Chɛli gba! Bɛ (chεfurinim’) nyɛla ban lebi biri ka chɛ bɛ Duuma (Naawuni) yɛla teebu.

43. Bee bɛ malila duuma shεba ban taɣiri ba ka pa Tinima? Bɛ (duumanim’ maa) ku tooi sɔŋ bɛ maŋsi, so mi ku tooi taɣi ba ka chɛ Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba.

44. Chɛli gba! Ti (Tinim’ Naawuni) chɛ mi ka bambɔŋɔnim’ mini bɛ banim’ wum nyɛɣisim hali ka bɛ Dunia ʒii ti niŋ waɣilim n-ti ba. Dini bɔŋɔ,bɛ bi nya ni achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kani la tiŋgbani ni na n-ti filindi li di tarsi?[1] Di ni bɔŋɔ, bana n-nyɛ ban yɛn nya nasara? ——— [1] Ka Naawuni chε ka Muslinnim’ tuhiri nyεŋdi chεfurinima, ka tiŋgbana leeri Muslinnim’ dini

45. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! N-saɣisiri ya mi ni wahayi (Naawuni tuuntali), tikpiranim’ mi bi wumdi bolgu saha shεli bɛ yi ti saɣisiri ba.”

46. Yaha! Pɔhim shεli yi ti shihi ba a Duuma (Naawuni) daazaaba puuni, achiika! Bɛ yεrimi: “Ti baye, achiika! Tinim’ nyɛla zualindiriba.”

47. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti zalila aadalsi binzahindigu Zaadali, dinzuɣubɛ ti bi yɛn di nyɛvuli kam zualinsi ni shɛli, hali di yi nyɛla bimbɛlli din be tampiŋ’ puuni pɔrlim kotomsi, Ti (Tinim’ Naawuni) ni tahi li na. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) saɣi ban kariti saliya (Zaadali).

48. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa mini Annabi Haruna din wolgiri yεlimaŋli mini ʒiri sunsuuni, ni neesim, n-ti pahi teebu n-zaŋ ti wuntizɔriba.

49. Ninvuɣu shεba banzɔri bɛ Duuma (Naawuni) ni sɔɣisinli, ka nyɛla ban zɔri Chiyaama yiɣisibu dabiεm.

50. Yaha! Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla teebu din mali alibaraka, ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li na. Di ni bɔŋɔ, yinim’ (Larbunim’) nyɛla ban zaɣisiri li?

51. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa pun ti Annabi Ibrahima o dolsigu. Yaha! Ti nyɛla ban mio.

52. Saha shεli o (Annabi Ibrahima) ni daa yεli o ba mini o niriba: “Bimbo buɣa ka yi kuli bi milgi ka jεmdi maa?”

53. Ka bɛ yεli: “Ti paai la ti banim ka bɛ nyɛlaban jεmdi li.”

54. Ka o (Annabi Ibrahima) yɛli: “Achiika! Yi mini yi banim’ maa daa shiri be birginsim din be polo ni.”

55. Ka bɛ yεli: “Dini bɔŋɔ,akatimina ni yεlimaŋli bee a bela ban dɛmdi ni?

56. Kao yεli: “Chɛli gba! Yi Duuma nnyɛ sagbana ni tiŋgbani Duuma, Ŋuna n-nam li. Yaha! N-nyɛla ŋun be ban diri di shɛhira puuni.”

57. “Yaha! M-po Naawuni, n-ni na yi buɣa maa nari (n-ni kabsi kabsi li), yi yi ŋmalgi naai.”

58. Ka o (Annabi Ibrahima) kabsi kabsi li, ka chɛ di puuni zaɣititali, domin bɛ labi na n-ti paai li (ka baŋ din beni).

59. Ka bɛ yεli: “Ka ŋuni n-leei niŋ ti buɣa maa shɛm ŋɔ? Achiika! O be zualindiriba ni.”

60. Ka bɛ (puuni shɛba) yεli: “Ti di wum nachimbila so ni gbibi bɛ yɛltɔɣa ka o yuli boondi Ibrahima.”

61. Ka bɛ yεli: “Zaŋmi ya o na ka niriba ti nya, achiika! Bɛ (ninsalinim’) nyɛlaban yɛn di shɛhira.”

62. Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Ibrahima! Dini bɔŋɔ, nyini n-nyɛŋun niŋ ti duumanim’ maa shεm ŋɔ?”

63. Kao yεli: “Chɛli gba! Bɛ kpεm ŋɔ maa n-nyɛŋun tum lala, bɔhimi ya ba, bɛ yi nyɛla ban ni tooi yɛli yεltɔɣa.”

64. Ka bɛ naan ŋmalgi yuli bɛ maŋsi, ka yɛli: “Achiika! Yi nyɛla zualindiriba.”

65. Di nyaaŋa, kabɛ naan ŋmalgi n-labi bɛ yɛltɔɣa kura ni, (ka yεli): “Achiika! A (Ibrahima) kuli mi ni bambɔŋɔnim’ maa bi yεri yεltɔɣa.”

66. Ka o (Annabi Ibrahima) yεli:“Di ni bɔŋɔ, yijεmdila din pa Naawuni, ka nyɛla din ku tooi niŋ ya anfaani bee chuuta shεli?”

67. “Chirgu ni yinima, n-ti pahi binyɛri shɛŋa yi ni jεmdi ka dipani Naawuni maa. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali?”

68. Ka bɛ yεli: “Nyom ya o ni buɣum, ka sɔŋ yi duumanim’ maa (ka bɛ jɛma niŋ yaa), yinim’ dee yi nyɛlaban yɛn tooi niŋ lala.”

69. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli: “Yaa nyini buɣum! Leemi maasim ni alaafee n-zaŋ ti Ibrahima.”

70. Ka bɛ na o nabiɛri, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba leei ninvuɣu shεba ban niŋ ashaara.

71. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi o mini Annabi Lutu n-zaŋ labi tiŋgbani (Sham) shεli Tini niŋ alibarika niŋ di puuni n-ti binnamda.

72. Yaha! Ka Ti ti o Is’haaka, ka pahi o Ya’akuba (ka o nyɛ yaaŋa), ka zaŋ ba leei ninvuɣusuma.

73. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba leei toondannima, ka bɛ dolsiri (ninsalinim’) ni Ti zaligu. Yaha! Ka Ti tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ bɛ sani ni bɛ tummi viɛnyɛla, ni jiŋli puhibu, n-ti pahi zaka tibu.Yaha! Bɛ daa nyɛla daba n-ti Ti (Tinim’ Naawuni).

74. Ni Annabi Lutu, Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti o yεmgoliŋga mini baŋsim. Yaha! Ka Ti tilgi o ka chɛ tiŋgbani shεli din niriba daa tumid tuumbεri, achiika! Bɛ daa shiri nyɛla ninvuɣubiεri, ka daa nyɛla ban kpahi yεɣi.

75. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ o niŋ Ti nambɔzɔbo ni, achiika! O daa be ninvuɣu suma puuni.

76. Ni Annabi Nuhu, pɔi ni dina, saha shεli oni daa ti suhi,kaTi (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu maa. Dinzuɣu, ka Ti tilgi o mini o maligu ka chɛ suhusaɣiŋgu din bara.

77. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o nasara ninvuɣu shεba ban labsi Ti aayanim’ ʒiri maa zuɣu. Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣubiεri,ka Tichɛ ka kom di ba namgbaniyini.

78. Ni Annabi Dawuda mini Annabi Sulemana, saha shεli bɛ ni daa niŋdi fukumsi pu’ shεli yεltɔɣa ni, saha shεli ninvuɣu shεba biŋkobri ni daa cheei kpe di (puu maa) ni yuŋ (n-ti saɣim di bindira). Yaha Ti (Tinim’ Naawuni) daa nyɛla ban diri bɛ fukumsi maa shɛhira.

79. Dinzuɣu, ka Ti zaŋ li baŋsi Annabi Sulemana, ka ti bɛ zaasa yɛmgoliŋga mini baŋsim, ka Ti lahi balgi zoya n-ti Annabi Dawuda, ka di (zoya maa) niŋdi Naawuni kasi m-pahi o zuɣu, ni noombihi. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) n-daa nyɛ ban niŋdi lala maa.”

80. Ka Ti baŋsi o (Annabi Dawuda) tobunεma malibu, domin di gun ya ka chɛ yi dimba. Di ni bɔŋɔ, yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban paɣira (Naawuni)?

81. Yaha! Ka Ti (balgi) pɔhimkpeeni n-ti Annabi Sulemana, ka di chana ni o fukumsi hali ni tiŋgbani shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ alibarika niŋ di puuni. Yaha! Ti nyɛla ban mi yɛllikam.

82. Ni alizin’ shintana puuni, (ka Ti balgi) ban fimdi kom ni n-ti o (Annabi Sulemana). Yaha! Ka bɛ tumdi tuun’ shεŋa din pa lala n-tiri o. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) n-daa nyɛ ban guli ba.

83. Ni Annabi Ayuba yɛla, saha shεli o ni daa suhi o Duuma (Naawuni, ka yεli): “Achiika! Doro gbaai ma, dinzuɣu nyini n-nyɛ Ŋun gari nambɔzoriba nambɔzobo.”

84. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu, ka vuui doro shεli din be o niŋgbina ni maa. Yaha! Ka Ti labsi o malgu na n-ti ti o, ka ti o bɛŋmali [2] ka bɛ pahi bɛ zuɣu, ka di nyɛ nambɔzɔbo Ti (Tinim’ Naawuni) sani, ka lahi nyɛ teebu n-zaŋ tiban jɛmdi Naawuni. ——— [2] Annabi Ayuba bihi daa nyεla bidibsi ayopoin ni bipuɣinsi ayopoin, ka bε zaasa kpi ka chε o, saha shεli o ni daa ti nya alaafee naai, ka bε zaasa labi na bε nyεvuya ni, ka o paɣa lahi dɔɣi bidibsi ayopoin ni bipuɣinsi ayopoin pahi bε zuɣu.

85. Ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Iddrisu, n-ti pahi Annabi Zulkiflu, bɛ zaasa daa nyɛla ban be suɣulonim’ ni.

86. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba n-kpɛhi Ti nambɔzɔbo ni, achiika! Bɛ daa nyɛla ban be ninvuɣu suma ni.

87. Ni zahimlana (Annabi Yinusa), saha shεli oni daa chaŋ ka nyɛla ŋun je suli, ka tεhi ni Ti (Tinim’ Naawuni) ku zaŋ o niŋ fukumsi shεli ni, (ka Naawuni daa chɛ ka zahim vali o kom ni). Ka o naan boli o Duuma (Naawuni) zimsim maa puuni (ka yεli): “Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila nyini. A nam niŋ kasi, achiika! N-nyɛla ŋun be zualindiriba ni.”

88. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu, ka tilgi o ka chɛ suhusaɣiŋgu. Tɔ! Lala ka Ti tilgiri ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

89. Ni Annabi Zakariya, saha shεli o ni daa boli o Duuma (Naawuni, ka yεli): “Yaa n Duuma (Naawuni)! Di chɛ ka n-kpalim n ko (ka ka falidira), domin nyini n-nyɛ falidiriba ni Ŋun gari.”

90. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu, ka ti o Annabi Yahaya, ka chɛ ka o paɣa nyɛ paɣasuŋ. Achiika! Bɛ daa nyɛla ban niŋdi yomyom’ ni tuunviεla tumbu, ka suhiri Ti (Tinim’ Naawuni) ni tamaha mini dabiεm, kabɛ daa lahi nyɛ ban filindi bɛ maŋa n-tiri Ti.

91. Ni paɣa so (Mariyam) ŋun daa gu o tooni la, ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa chɛ ka Ti Ruuhi (Malaaika Ziblila) pɔbsi niŋ o ni, (ka o kpiɣi Annabi Issa pua), Ka Ti zaŋ o mini o bia (Annabi Issa) n-leei yεlikpahindili n-ti binnamda.

92. Achiika! Yi daadiini ŋɔ (Muslinsi daadiini) maa nyɛla adiini yini.[3] Yaha! Mani (Naawuni) n-nyɛ yi Duuma, dinzuɣu, jεmmi ya ma. ——— [3] Naawuni ni tim tuun shɛba na zaasa boondimi n-zaŋ chaŋ Naawunigaŋsibu polo. Dina nyɛ Laa’ilaaha illallaahu, di gbinni nyɛla:”Duuma jɛmdigu kani ni yɛlimaŋlinaɣila Naawuni.”

93. Ka bɛ (ninsalinim’) naan woli woli bɛ daadinni bɛ suusuuni. Bɛ zaa nyɛla ban yɛn ti labi na Ti (Tinim’ Naawuni) sani (Zaadali).

94. Dinzuɣu, ŋun tum tuunvεla puuni shɛli ka nyɛla ŋun shiri ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Di ku zaɣisi o tuma maa. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn sabi li n-zali o.

95. Yaha! Di nyɛla din chihira n-zaŋ ti tiŋgbani shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ hallaka kadama bɛ pala ban ti lahi yɛn labi na (bɛ Dunia ʒii puuni).

96. Hali ni saha shεli bɛ ni yɛn ti yooi Yaazuuzu mini Maazuuzu m-bahi na,[4] ka bɛ nyɛla ban yɛn ti sheeri zoli kam zuɣu na ni yomyoma. ——— [4] A yi chaŋ ti yuli Suuratul Kahf aaya pihiwei ni awei (99), a ni nya Yaazuuzu mini Maazuuzu ni nya ninvuɣu shba.

97. Kayεlimaŋli daalikauli (Chiyaama yiɣisibu) saha miri. Dinsaha ka a yɛn nya ka chεfurinim’ nimbihi mirimiri (ka bɛ yεra): “Ti baye, achiika! Ti daa shiri be tamsim puuni n-zaŋ chaŋ ŋɔ maa. Chɛli gba! Ti daa nyɛla zualindiriba.”

98. (Ka bɛ yεli ba): “Achiika! Yi mini binyεri shεŋa yini daa jεmda ka di pa Naawuni maa zaasa nyɛla ʒahannama buɣum dokuɣuri, ka yi nyɛla ban yɛn kpe di (buɣum maa) ni.”

99. Dimbɔŋɔnim’ maa yi di daa nyɛla duumanim’ (Dunia puuni), bɛ naan ku kpe di (buɣum maa) ni. Di mi zaasa nyɛla dinyɛn kpalim di puuni.

100. Bɛ (chεfurinim’) yɛn ti vuhirimi nyɛhigira di (buɣum maa) puuni, bɛ mi ti bi yɛn wumdi shɛli di puuni.

101. Achiika! Ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni pun sabi ba ka bɛ nyɛla zuɣusuŋ nim’ Ti sani, tɔ! Bannim’ maa nyɛla bɛ ni yɛn niŋ shɛba katiŋ’ ka chɛ li (buɣum maa).

102. Bɛ ti bi yɛn wumdi di (buɣum maa) vuri, bɛ mi nyɛla ban yɛn ti kpalim bɛ suhi ni kuli bɔri shɛli ni.

103. Suhidamli zaɣititali la ti bi yɛn mali ba suhusaɣiŋgu, ka Malaaikanim’ niŋdi ba maraaba (ka yεra): “Zuŋɔ nnyɛ yi dabsi’ shεli bɛ ni daa gbaari ya di daalikauli la.”

104. Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti kpabikpabi sagbana kamani bɛ ni kpabri takar’ shεŋabɛ ni sabri di zuɣu la shεm, kamani Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa pili tuuli nambu shεm, Ti ni lahi labsi li lala, di nyɛla alikauli shɛli din ʒe talahi Ti zuɣu. Achiika! Ti shiri nyɛla ban yɛn niŋ lala.

105. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa sabi niŋ Zabuura[5] puuni teebu (Lauhul Mahfuuzu) nyaaŋa kadama N (Mani Naawuni) dabsuma n-yɛn ti di tiŋgbani (Alizanda) fali. ——— [5] Zabura n-nyɛ Naawuni ni daa ti Annabi Dawuda litaafi shɛli, kamani O ni daa ti Annabi Musa Attaura, ka ti Annabi Issa Injiila shɛm.

106. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali tuuntali tibu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban jɛmdi Naawuni.

107. Yaha! (Yaa niyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tim a na, naɣilaa ti nyɛla nambɔzobo n-zaŋ ti binnamda.

108. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Bɛ siɣisirila wahayi n-tiri ma na (kadama) Achiika! Yi Duuma nyɛla Duuma yino. Di ni bɔŋɔ, yi nyɛla ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinima)?”

109. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Nyin yεlima: “M-baŋsila yi zaasa yim. Yaha! M-bi mi. Di ni bɔŋɔ,bɛ ni gbaari ya alikauli shεli (azaaba) maa nyɛla din be yoma bee katiŋa.”

110. Achiika! O (Naawuni) mi yεltɔɣa shɛli din yihi yɛli, kami yi nisɔɣiri shεli.

111. Yaha! M-bi mi, achiika! Di (azaaba maa naɣisibu) nyɛla dahimbu n-tin ya, ni nyɛɣisim hali ni saha shɛli.

112. Ka o (Annabi Muhammadu) yɛli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Niŋmi fukumsi ni yεlimaŋli. Yaha! Ti Duuma So Ŋun nyɛ Nambɔzobonaa n-nyɛ bɛ ni bɔri sɔŋsim So sani n-zaŋ chaŋ yi ni tiri ŋmahin’ shɛli dimbɔŋɔ maa.

1. Yaa yinim’ ninsalinima! Zom ya yi Duuma (Naawuni). Achiika! Chiyaama yiɣisibu saha tiŋgbani damli maa nyɛla binshɛɣu din bara.

2. Dabsi’ shɛli yiniyɛn ti nya li (Chiyaama yiɣisibu maa) ka paɣa so ŋun mɔɣisiri bia bihili tam o bia yεla, ka paɣapuulana kam dɔɣi din be o puli ni, ka a nya ninsalinim’ ka bɛ nyɛla ban kuunda, ka mi pala ban nyu dam ka kuunda, amaa! Naawuni daazaaba n-nyɛ din kpɛma.

3. Yaha! Ninsalinim’ puuni shεba beni ŋmεri namgbankpeeni Naawuni yɛltɔɣa ni ka di pala ni baŋsi shεli, ka doli la shintaŋ kam ŋun nyɛ tipawumlilana.

4. Bɛ (Naawuni) zali zaligu o (shintaŋ) zuɣu ni kadama ŋun ti zaŋ o leei o yura, tɔ! Achiika! O nyɛla ŋun yɛn birgi o, ka boli o n-zaŋ chaŋ sa’iiri (buɣum) daazaaba ni.

5. Yaa yinim’ ninsalinima! Yi yi nyɛla ban be zilsigu puuni n- zaŋ chaŋ Chiyaama yiɣisibu, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) n-nam ya ni taŋkpaɣu, din nyaaŋa ka Ti nam ya ni maniyyi (dablim kom), din nyaaŋa, ka Ti chɛ ka di leei ʒitalli, din nyaaŋa ka di leei nimkpilli, din nama pali, ni din nama bi pali, domin Ti baŋsi ya (Ti nam yiko). Yaha! Ti zaandila Ti ni bɔri shɛli paɣaba tolaansi puuni hali ni saha shεli (dɔɣim saha). Din nyaaŋa, ka Tiyihi yana ka yinyɛla bilεri, din nyaaŋa kayi ti saɣi daadama. Yaha! Yi puuni so beni ka bɛ yɛn deegi o nyɛvuli (ka o na bi saɣi daadam), ka yi puuni so mi beni ka bɛ labsiri o filiŋ bɛhigu (kurginsim) puuni, domin o ti di lahi mi shɛli milinsi nyaaŋa. Yaha! Ka a nyari tiŋgbani ka di nyɛla din kuui, di yi ti niŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi kom na di zuɣu, ka di dam ka piri, ka yihi bimbirili balibu kam din viɛla na.

6. Ŋɔ maa daliri nyɛla achiika! Naawuni n-nyɛ yεlimaŋli. Yaha! Achiika! Ŋuna n-neeri kpiimba. Yaha! Achiika! Ŋuna n-nyɛ Toora binshɛɣu kam zuɣu.

7. Yaha! Achiika! Chiyaama yiɣisibu nyɛla din yɛn kana ka zilsigu shɛli ka di puuni. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti yiɣisi ban be gbala ni.

8. Yaha! Ninsalinim’ puuni, so beni ŋmεri namgbankpeeni Naawuni yεltɔɣanika di pa ni baŋsim shεli, o mi ka dolsigu bee litaafi shεli din mali neesim (din wuhiri o sochibga).

9. Ka o nyɛla ŋun sheendi o niŋgoli, domin o birgi ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli. Tɔ! Filiŋ be ozuɣu Dunia puuni. Yaha! Zaadali ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti lahi yɛn chɛ ka o lam azaaba shɛli din nyɛ buɣum.

10. (Ka bɛ yɛli o): “Ŋɔ maa (azaaba ŋɔ bi yi shɛlina naɣila) domin a nuhi ayi ni daŋsi tuun’ shɛli. Yaha! Achiika! Naawuni pala Ŋun diri daba zualinsi.

11. Yaha! Ninsalinim’ puuni so beni jεmdi Naawuni ni yεɣiyini. Alheeri shεli yipaagi o, ka o niŋ suhudoo ni dina, amaa! Dahindi shεli yi nya o, ka o lebi biri. Tɔ! Oniŋ ashaara Dunia ni Chiyaama, dina n-nyɛ ashaara din be polo ni.

12. O ni jεmdi shɛli din pa Naawuni maa ku tooi niŋ o chuuta bee anfaani shεli. Tɔ! Dina n-nyɛ birginsim din niŋ katiŋa (ka chɛ dolsigu).

13. Ojεmdila din chuuta be yoma n-gari di daanfaani, di (buɣuli maa) be ni di leei sɔŋda, ka lahi be ni di leei zo.

14. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn kpεhi ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli ka tum tuunvεla Alizanda yili shεŋa kulibɔna ni yɛn tizɔri gindi di gbinni. Achiika! Naawuni tumdila O ni bɔri shεli.

15. Ninvuɣu so ŋun tεhiri ni di kariya ka Naawuni sɔŋ o (Annabi Muhammadu) Dunia ni Chiyaama, tɔ! Ŋun teemi mia m-bahi zuɣusaa (ka yili o maŋa), ka ŋma n-chihi li, ka nya o lala nabiɛri maa ni tooi vuui o bɛrim maa.

16. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li (Alkur’aani) na, ka di nyɛ dalirinim’ din be polo ni. Yaha! Achiika! Naawuni dolsirila O ni yu ninvuɣu so.

17. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli (Muslinnima), ni Yahuudunima, ni ban jεmdi saŋmarsi bee Malaaikanima, ni Nashaaranima (dolodolonima), ni Majuusinima (ban jεmdi buɣum), n-ti pahi ban bo nyintahi n-ti Naawuni, achiika! Naawuni ni ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni Zaadali. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun diri binshɛɣu kam shɛhira.

18. A bi nya kadama achiika! Naawuni maa, (binnamdi shεŋa) ban be sagbana ni, ni ban be tiŋgbani yaaŋa zuɣu, n-ti pahi wuntaŋ’ mini goli, ni saŋmarsi, ni zoya, n-ti pahi biŋkɔbri mini ninsalinim’ puuni pam niŋdila suzuuda n-tiri O. Bɛ pam mi beni ka azaaba yɛn ti niŋ talahi bɛ zuɣu. Dinzuɣu, Naawuni ni filim so, tɔ! So n-kani yɛn tooi tibgi o. Achiika! Naawuni tumdila O ni bɔri shεli.

19. Salonima ayi ŋɔ maa[1] n-niŋ namgbankpeeni bɛ Duuma (Naawuni) yɛltɔɣa ni. Dinzuɣu ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa, bɛ yɛn ti ŋmahila buɣum sitira n-ti ba (Zaadali), ka bɛ kpaari kotulum m-bahiri bɛ zuɣuri ni. ——— [1] Salonima ayi maa n-nyɛ bantiNaawuniyɛlimaŋli, ni ban niŋ chɛfuritali ni Naawuni.

20. Dina ka bɛ yɛn ti mali nyεlgiri din be bɛ puya ni mini bɛ nimgbiŋgbana.

21. Ka bɛ lahi mali kurugu hammanima m-buri ba.

22. Saha shεli kam ka bɛ yi ti bɔri ni bɛ yi di (buɣum maa) ni, ka bɛ taɣi ba labsi di puuni, ka chɛ ka bɛ lam buɣum shɛli din nyoori daazaaba.

23. Achiika! Naawuni ni zaŋ ninvuɣu shεba ban tiyεlimaŋli ka tum tuunvεla m-kpεhi Alizanda yili shεŋa din kulibɔna yɛn ti zɔri gindi di gbinni, ka bɛ yɛn ti dihi ba nachinsi ni salima baŋsi, n-ti pahi alulluɣi, ka bɛ sitira yɛn ti nyɛ silki.

24. Yaha! Bɛ daa dolsi ba mi n-zaŋ chaŋ yεltɔɣa suŋ (Dunia puuni), ka daa dolsi ba n-zaŋ chaŋ paɣibu soli.

25. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka taɣiri (ninsalinim’) ka chɛ Naawuni soli mini Harami jiŋ’ shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ zali ninsalinim’ zuɣu,ka di nyɛ yim n-ti ŋun ʒi Maka, ni ŋun yi shɛli polo na. Yaha! Ŋun tiyuni o milgi ka chɛ yɛlimaŋli di puuni ni zualinsi, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ ka o lam azaabakpeeni.

26. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa wuhi Annabi Ibrahima Ka’aba zaashee, (ka yεli o): “Di laɣim M (Naawuni) mini shɛli jεm, kaniŋ N duu kasi, domin ban yɛn ti gindi li, ka zaandi puhiri jiŋli, ni ban kurundi ka ŋmεri gbiεɣu.

27. Yaha! (Yaa nyini Ibrahima)! Bolmi ninsalinim’ ni bɛ ti niŋ haʒi, bɛ nyɛla ban yɛn ka a na bɛ napɔna zuɣu, ni laakumi kɔɣu kam zuɣu, bɛ nyɛla ban yɛn yi soli waɣinli kam n-kana.

28. Domin bɛ ti nya bɛ daanfaani ni nyɛ shɛli, ka boli Naawuni yuli dabsimira (Haʒi dabsa) la puuni, domin O ni largi ba yiŋ biŋkobri la zuɣu. Dinzuɣu, ŋubmi ya di puuni shɛli, ka dihi ya faralana ŋun be miisim ni.

29. Di nyaaŋa, di tuya ni bɛ yihi bɛ daɣari (Ka bɛ pini bɛ zabri), ka pali bɛ daalikauli. Yaha! Ka bɛ gili yilikurili maa (Ka’aba).

30. Dini nyɛ shεm, ŋun kam tibgi Naawuni zalsi, tɔ! Dina n-nyɛ viɛnyɛla n-zaŋ ti o o Duuma sani. Yaha! Bɛ niŋ yiŋ biŋkɔbri halalsi n-tin ya, naɣila bɛ ni karindi shεli n-tiri ya (Alkur’aani puuni) maa. Dinzuɣu, niŋmi ya katiŋ’ ka chɛ daɣiri din yi buɣajεma ni na, ka Niŋ ya katiŋ’ ka chɛʒiri yɛltɔɣa.

31. Ka yi nyɛla ban zani tuhi Naawuni ni jεma, ka pa ban laɣindi O mini shɛli, dinzuɣu, ŋun ti bo nyintaa ti Naawuni, tɔ! Achiika! Di ŋmanila o yila zuɣusaa n-lu na, ka noombihi ʒɛri o, bee ka pɔhim ʒɛ o n-ti labi katiŋa.

32. Di ni nyɛ shεm, ŋun tibgi Naawuni daadiini alaamanima, tɔ! Achiika! Di be suhiri wuntia puuni.

33. Yi (Alahiʒinim’) mali anfaani di puuni, hali ni sahamirili (bɛ kɔrgibu saha). Din nyaaŋa, di kɔrgibu shee nnyɛ yili kurli maa (Ka’aba) gbini.

34. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) zali la ali’umma kam ka bɛ mali kɔrgibu shee, kadama bɛ bolimi Naawuni yuli O ni largi ba biŋkɔb’ shɛŋa maa zuɣu. Dinzuɣu, yi Duuma nyɛla Duuma yino, zaŋmi yi maŋ’ zaasa n-ti O. Dinzuɣu, (yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu shεba ban filindi bɛ maŋa n-tiri Naawuni maa suhupεlli lahibali (ni Alizanda).

35. Ninvuɣu shεba bɛ yi ti boli Naawuni yuli, ka bɛ suhiri dam, ni ban niŋdi suɣulo ni yɛlibɛɣu din nya ba, ka nyɛla ninvuɣu shεba ban puhiri jiŋli, ka dihira Ti ni largi ba shεli puuni.

36. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) zali ya la laakumi kara maa ka bɛ be Naawuni jɛma daalaamanim’ puuni. Yi mali anfaani di (biŋkobri maa) ni, dinzuɣu (yi yi yɛnkɔrgi ba) tɔ! Yin bolimi ya Naawuni yuli bɛ zuɣu ka bɛ nyɛla ban ʒe m-pa taba zuɣu (kɔrgibu maa shee). Dinzuɣu, bɛ yi ti lu bɛ yɛɣili, tɔ! Yin ŋubmi ya di puuni shɛli, ka dihi ya faralana ŋun bi suhira, ni barimaanda. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) balgi ba n-tin ya, domin achiika! Yi ni paɣi (Naawuni).

37. Di kariya ka di nimdi mini di ʒima paai Naawuni sani, amaa! Wuntia din yi yi sani m-paari o. Lala ka Ti balgi ba ntin ya, domin yi tibgi Naawuni O ni dolsi ya la zuɣu. Dinzuɣu! (Yaa nyini Annabi): “Tim tuunviɛla nim’ suhupiεlli lahibali (ni Alizanda).”

38. Achiika! Naawuni taɣirila ninvuɣu shεba ban tiyεlimaŋli (ka chɛ chɛfurinim’ barina). Achiika! Naawuni bi bɔri bilkɔŋsilana kam, ni gutulunsi lana.

39. Bɛ saɣi ti bɛ ni tuhiri ninvuɣu shɛba (Muslinnim’) maa (kadama bε gba tuhumi bɛ chɛfurinim’ maa), domin bɛ di ba zualinsi. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti ba nasara.

40. Ninvuɣu shεba bɛ ni yihi bɛ yiŋsi puuni, ka di pa ni yεlimaŋli shεli zuɣu m-pahila bɛ yεlimi: “Ti Duuma n-nyɛ Naawuni.” Di yi di pala Naawuni ni zaŋdi ninsalinima n-taɣiri taba zuɣu, bɛ naan wurim faaranim’ jɛma shee, ni cheechi duri, ni Yahuudunim’ gba jεma shee, n-ti pahi Muslinnim’ jiŋ’ shεŋa bɛ ni boondi Naawuni yuli di puuni pam. Yaha! Achiika! Naawuni sɔŋdila ŋun sɔŋdi O. Achiika! Naawuni nyɛla Kpεŋlana, Nyɛŋda.

41. Ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti ba yiko tiŋgbani yaaŋa zuɣu,ka bɛ puhiri jiŋli, ka tiri zakka, ka puhiri tuunvεla tumbu, ka mɔŋdi Naawuni ni mɔŋ shεli. Achiika! Naawuni sani ka yεllikam bahigu be.

42. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Achiika! Annabi Nuhu niriba daa labsi o ʒirilana poi ni bana, n-ti pahi Aadu mini samuudunima (Annabi Hudu mini Annabi Salihu niriba).

43. Ni Annabi Ibrahima niriba, n-ti pahi Annabi Lutu niriba.

44. Ni Madyana nima (Annabi Sayibu niriba). Yaha! Bɛ daa labsi Annabi Musa ʒirilana, ka N (Mani Naawuni) daa naɣisi ti chεfurnima, din nyaaŋa, ka n-daa ti gbaai ba gbaarikpeeni, ka wula n-daa leei nyɛ namgbankpeeni ni N (Mani Naawuni) yɛltɔɣa?

45. Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbani shɛli hallaka, ka di nyɛla din di zualinsi, ka nyɛla di lu n-dahim di nyɛbli zuɣu, ni kobil’ shɛli din nyɛ zaɣikuŋ, ni nam yiya din du zuɣusaa.

46. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chεfurinim’) bɛ gola tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka di chɛ ka bɛ mali suhi shɛŋabɛ ni yɛn mali tɛhira, bee tiba din wumdi yεlimaŋli, domin achiika! Di ni nyɛ shɛm, nimbihi bɛ zomda, amaa! Suhiri din be nyɔri ni n-nyɛ din zomda.

47. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔri yomyom’ a sani (ni a chɛ ka) azaaba kaba na, Naawuni mi bɛ yiɣisiri O daalikauli. Yaha! Achiika! (Chiyaama) dahinyini a Duuma sani ŋmanila yuuntuhuli yi (Dunia) laasabu puuni.

48. Di zooiya ka N (Mani Naawuni) naɣisi ti tiŋgbani shɛli, ka di nyɛla din di zualinsi, din nyaaŋa, ka N-ti gbaai. Yaha! N-sani n-nyɛ labbu shee.

49. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Mani nyɛla saɣisigulana n-tin ya polo ni.”

50. Dinzuɣu, ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviεla, bɛ mali chɛmpaŋ, ni arzichi din bara.

51. Yaha! Ninvuɣu shεba ban yi n-zani ni bɛ saɣim Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, ka tɛhiri ni bɛ nyɛla banyɛn tooi nyɛŋ Naawuni (ka zo n-tilgi), ban nim n-nyɛʒehiimi buɣum bihi.

52. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim tuun’ so, bee Annabi so na poi ni nyini, naɣila o yi ti niŋ kore (ni yɛltɔɣa shεli), shintaŋ zaŋdila binshɛɣu n-labi o ni niŋdi shεli kore maa ni, ka Naawuni mi nyεhi shintaŋ ni zaŋ shɛli labi maa, din nyaaŋa ka Naawuni viɛlgi O aayanima. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgu lana.

53. Domin O (Naawuni) zaŋ shintaŋ ni zaŋ shɛli labi maa ka di nyɛ dahimbu nti ninvuɣu shεba doro (munaafichitali) ni be bɛ suhiri ni, ni ninvuɣu shεba ban suhiri kuui. Achiika! Zualindiriba be namgbanikpeeni puuni din niŋ katiŋa.

54. Yaha! Domin ninvuɣu shεba bɛ (Naawuni) ni ti baŋsim maa baŋ ni achiika, di (Alkur’aani) nyɛla yɛlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sanina,kati li yɛlimaŋli, ka bɛ suhiri doni. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn dolsi ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli n-zaŋ chaŋ sochibga.

55. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa bi yɛn milgi ka kuli be zilsigu puuni hali ka Chiyaama yiɣisibu ti libgi ba, bee ka dabsiŋɔli (Zaadali) la daazaaba ti kaba ba na.

56. Dindali maa, nam daa yɛn nyɛla Naawuni ko dini, ka O yɛn ti niŋ fukumsi bɛ (daba) sunsuuni. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla, tɔ!Bɛ yɛn ti bela yolsigu Daalizanda yiya la puuni.

57. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, tɔ! Filiŋ daazaaba be bɛ zuɣu (Zaadali).

58. Yaha! Ninvuɣu shεba ban zo Hiʒira Naawuni soli, din nyaaŋa ka bɛ ku ba, bee ka bɛ kpi, achiika! Naawuni ni largi ba arzichi din vɛla (Alizanda). Achiika! Naawuni n-nyɛŊun gari ŋun kam tiri arzichi.

59. Achiika! O (Naawuni) ni kpεhi ba kpεhilishee ka bɛ mammaŋ’ ti paɣi li. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Suɣulolana titali.

60. Lala n-nyɛ li, ŋun ti bɔhi biεri,ka di saɣisi bɛ ni niŋ obɛrim shεli tariga, din nyaaŋa ka bɛ lahi di o zualinsi, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti o nasara. Achiika! Naawuni nyɛla, Chεmpaŋlana, Gaafara Duuma.

61. Ŋɔ maa daliri nyɛla domin achiika! Naawuni nyɛla Ŋun zaŋdi yuŋ kpεhiri wuntaŋ’ ni, ka zaŋdi wuntaŋ’ kpεhiri yuŋ ni. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Nyara.

62. Ŋɔ maa daliri nyɛla domin achiika! Naawuni n-nyɛ yεlimaŋli. Yaha! Achiika! Bɛ (chɛfurinim’) ni jɛmdi binyεr’ shεŋa ka di pa Ŋuna (Naawuni) maa nyɛla ʒiri. Achiika! Naawuni mi nyɛla Ŋun nam du ka galsi.

63. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di ni bɔŋɔ,abɛ mi ni achiika! Naawuni n-nyɛŊun siɣisi kom na zuɣusaa ka tiŋgbani leei vakaha. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun balgiri yɛla n-tiri O daba, Ŋun mi din sɔɣi.

64. Ŋuna n-su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Yaha! Baŋmi ni kadama achiika! Naawuni n-nyɛ Bundana, Duuma paɣirigu.

65. Di ni bɔŋɔ, a bi nya kadama achiika! Naawuni n-nyɛŊun balgi din be tiŋgbani ni, ni ŋarim din chani kom ni ni O zaligu, ka O gbibi sagbana domin di ti lu tiŋgbani ni zuɣu naɣila ni O yɛdda. Achiika! Naawuni nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana, Zaadali Nambɔzobonaa.

66. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊuntin yanyɛvuya, din nyaaŋa ka O kuri ya, kati lahiyɛn neei ya di nyaaŋa. Achiika! Ninsala nyɛla ŋun zooi gutulunsi.

67. Ti (Tinim’ Naawuni) zalila niriba kam ka bɛ mali zaligu ka mali li tumdi tuma. Dinzuɣu, (yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka bɛ (chεfurinim’) ŋmε a namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ (a daadiini) polo. Yaha! Bolimi (ninsalinima) n-zaŋ chaŋ a Duuma (Naawuni) polo. Achiika! A nyɛla ŋun be dolsigu din nyɛ sochibgu zuɣu.

68. Yaha! Bɛ (chɛfurinim’) yi ŋmε a namgbankpeεni, tɔ! Nyini yεlima: “Naawuni mi yi tuuntumsa.”

69. Naawuni ni ti niŋ fukumsi yi sunsuuni Zaadali n-zaŋ chaŋ yi ni ŋmεri namgbankpeeni shɛli puuni maa.

70. (Yaa nyini Annabi)! A bi mi ni kadama achiika! Naawuni mi din be sagbana mini tiŋgbani ni. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla din be litaafi (Lauhul Mahfuuz) ni. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla soochi n-zaŋ ti Naawuni.

71. Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan jεmdi binyεr’ shεŋa din pa Naawuni, ka di nyɛla O ni bi siɣisi shεli daliri na, bɛ mi ka di baŋsim shɛli. Dinzuɣu, zualindiriba ti ka ŋun yɛn sɔŋ ba (Zaadali).

72. Yaha! Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ tiri ba, a ni baŋ ni ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa je li bɛ nina polo, di di naan chɛ biɛla ni bɛ gɔhi ninvuɣu shεba ban karindi Ti aayanima n-tiri ba maa. (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, n-tim ya lahibali ni din be n-gari lala? Dina nnyɛ buɣum shεli Naawuni ni niŋ ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali di daalikauli la. Yaha! Di labbu shee maa nyɛla din be.”

73. Yaa yinim’ ninsalinima! Bɛ ti ŋmahinli, dinzuɣu wummi ya li. Achiika! Binyεr’ shεŋa yi (chɛfurinim’) ni jεmdi ka di pa Naawuni maa ku tooi nam zoo, hali di yi niŋ ka bɛ (buɣa maa) zaa yi laɣim ni bɛ tum lala tuma. Yaha! Zoo yi dargi deei shɛli bɛ sani, bɛ ku tooi fa lika chɛ o, ŋun bɔri bukaata malgu, ni bɛ ni bɔri bukaata so sani maa zaasa chɔɣim ya.

74. Bɛ bi tibgi Naawuni ni di ni tu bɛ tibgi O shεm. Achiika! Naawuni nyɛla Kpεŋlana, Nyɛŋda.

75. Naawuni gahindila tuun’ shɛba Malaaikanim’ puuni, ka lahi gahindi ninsalinim’ puuni. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Nyara.

76. O (Naawuni) mi din be bɛ tooni, ni din be bɛ nyaaŋa (Dunia ni Chiyaama). Yaha! Naawuni sani ka bɛ labsiri yεllikam.

77. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Kurummi ya ka ŋmε gbiεɣu n-ti Naawuni, ka jεm ya yi Duuma (Naawuni), ka tum ya din viɛla, achiika! Yi nyɛla ban yɛn tilgi.

78. Yaha! Tuhimi ya Naawuni soli zuɣu ni di ni tu kamaata ni shεm, Ŋuna (Naawuni) n-gahim ya. Yaha! O bi zaŋ wahala shεli m-pa yi zuɣu adiini (Muslinsi) puuni. Di nyɛla yi ba Annabi Ibrahima daadiini, ŋuna n-nyɛŋun daa boli ya Muslinnima (litaafi shɛŋa din pun gari maa ni), n-ti pahi (Alkur’aani) ŋɔ maa puuni, domin Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) ti leei Shɛhiradira n-tin ya (Zaadali), ka yi gba leei shɛhiradiriba n-ti ninsalinima. Dinzuɣu, puhimi ya jinli, ka tin ya zaka, ka dihi ya Naawuni tabli, Ŋuna n-nyɛ yi Taɣira. M-bo ni Taɣira. Yaha! M-bo ni Sɔŋda.

1. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli nya tarli.

2. Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban filindi bɛ maŋ’ (n-tiri Naawuni) bɛ jiŋli ni.

3. Ni ninvuɣu shεba ban lebri biriti ka chɛ yεltɔɣakaha.

4. Ni ninvuɣu shεba ban tiri zaka.

5. Ni ninvuɣu shεba ban guri bɛ tooni (ka chɛ zina niŋbu).

6. Naɣilani bɛ paɣaba, bee bɛ sulinsi, tɔ! Achiika! Bannim’ maa pala bɛ ni galindi shεba.

7. Dinzuɣu, ŋun ti bo din pa dimbɔŋɔnim’ maa nyaaŋa, tɔ! Bannim’ maa nyɛla ninvuɣu shεba ban kpahi yεɣi.

8. Ni ninvuɣu shεba ban guri bɛ daamaana nim’ mini bɛ daalikauli.

9. Ni ninvuɣu shεba ban guri bɛ jiŋli.

10. Bannim’ maa n-nyɛ falidiriba.

11. Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban yɛn ti di Firdausi Daalizanda fali, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni.

12. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) namla ninsala (Annabi Adam) ka o pilli nyɛ yεɣiri.

13. Din nyaaŋa ka Ti zali o (Adam bia) ka o nyɛla maniyyi (dablim kom), ka di be bɛhigu shee din nyɛ suhudoo shee.

14. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ dablim kom maa n-nam ʒitalli, ka zaŋʒitalli maa n-nam nimkpilli, ka zaŋ nimkpilli maa n­nam koba, ka zaŋ mimdi n-limsi koba maa, din nyaaŋa ka Tinam oka o nyɛla binnamdi shɛli. Dinzuɣu, Naawuni so Ŋun mi nambu n-gari sokam maa nam tibgiya.

15. Di nyaaŋa, achiika! Yi nyɛla ban yɛn kpi.

16. Din nyaaŋa, achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn ti yiɣisi shεba Zaadali.

17. Yaha! Achiika! Ti namla sagbana ayɔpoin yi zuɣusaa. Ti mi pala ban tamdi binnamda yεla.

18. Ka Ti siɣisi kom na zuɣsaani Ti ni bɔri li shɛm tariga, ka chɛ ka di ʒini tiŋgbani ni. Yaha! Achiika! Ti nyɛla ban yɛn tooi vuui li (ka chɛn ya).

19. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li yihi Dobino mini Inabi (sinsaba) puri n-tin ya, ka di puuni mali binwola pam, ka yi nyɛla ban diri di puuni.

20. N-ti pahi ti’ shεli din bindi Sainaa’a zoli zuɣu,[1] (dina n-nyɛ Zaituun), ka di yihiri kpaʒεrim mini kpa’ shɛli din duɣiri ʒεri na, domin ban diri li zuɣu. ——— [1] Tuuri Sainaa n-nyɛ Annabi Musa ni daa zaandi zoli shɛli zuɣu ka o miniNaawunitɔɣisiri yɛltɔɣa la.

21. Yaha! Achiika! Yi mali kpahimbu n-zaŋ chaŋ yiŋbiŋkobri polo, ka Ti mali din be bɛ puya ni (bihim) n-nyuhiri ya. Yaha! Yi mali anfaani binyɛrapam bɛ puuni, ka ŋubri di puuni shεŋa.

22. Yaha! Bɛ (biŋkobri maa) mini ŋarim zuɣuka bɛʒiri ya.

23. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Nuhu n-zaŋ chaŋ o niriba sani, ka o ti yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Jεmmi ya Naawuni, yi ka Duuma so naɣila Ŋuna. Dini bɔŋɔ, yi ku zo Naawuni?”

24. Ka asanzanim’ ban niŋ chɛfuritali o niriba puuni yεli: “Ŋumbɔŋɔ pala so naɣila ninsala yi tatabo, ka o bɔriniotibgio maŋ’ yi zuɣu. Yaha! Naawuni yi di bɔra, o naan siɣisi Malaaikanim’ na, tinim’ na ʒin wum ŋɔ maa ti banim’ ban pun gari maa (ʒɛmana) puuni.”

25. O pala so m-pahila ninvuɣu so ŋun kpe yinyεri. Dinzuɣu, ʒinimi ya n-guhi o hali ni saha bɛla.

26. Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Tim ma nasara, dama bɛ labsi ʒiri niŋ n noli ni.”

27. Dinzuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi o sani (ka yεli): “Kpɛm ŋarim ni Ti (Tinim’ Naawuni) gulibu mini Ti tuuntali, di yi ti niŋ ka Ti zaligu maa kana, ka tiŋgbani puhi ni kom na, tɔ! Nyini zaŋmi biŋkɔbgu kam balibu buyi (doo ni paɣa) n-kpɛhi di puuni, n-ti pahi a malgu, naɣila Ti zaligu ni yɛn di so bɛ puuni. Yaha! Miri ka a yεlima yεltɔɣa shɛli n-zaŋ chaŋ ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa polo, achiika! Bɛ nyɛla kom ni yɛn di shεba.”

28. Dinzuɣu (yaa nyini Nuhu)! A mini ninvuɣu shεba ban pahi a zuɣu maa yi ti kpe ŋarim maa puuni, tɔ! Nyini yεlima: “Paɣibu balibu kam dihitabli n-ti Naawuni so Ŋun gu ti ka chɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba maa.”

29. Yaha! Yεlima: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Sheemi ma alibarika sheebu shee, dama nyini n-nyɛŊun gari ban kam mali sheebu shee.”

30. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu, achiika! Ti nyɛla ban dahinda (ninsalinima).

31. Di nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) nam ninvuɣu shεba dabam bɛ nyaaŋa.

32. Ka Ti tim tuun’ so bɛ puuni na, (ka o yεli): “Jemmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Di ni bɔŋɔ, yi ku zo Naawuni?”

33. Ka asanzanim’ ban niŋ chɛfuritali, ka labsi Chiyaama laɣimbu ʒiri o niriba puuni maa naan yεli,ka di nyɛla Ti ti bala ni’ima kam Dunia biɛhigu puuni: “Ŋumbɔŋɔ pala so m- pahila ninsala yi tatabo, ka o diri yi ni diri shɛli, ka nyuri yi ni nyuri shɛli puuni.”

34. “Yaha! Achiika! Yi yi doli ninsala yi tatabo, achiika! Yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban kɔhilu.”

35. “Dini bɔŋɔ, o gbaari yala alikauli kadama yi yi ti kpi, ka leei taŋkpaɣu mini koba, yi nyɛla bɛ ni yɛn ti yihi shεba na yi gbala ni?”

36. Bɛ ni gbaari ya alikauli shɛli maa niŋ katiŋa.

37. “Di pala shɛli m-pahila ti Dunia biεhigu ŋɔ maa ka ti kpira, ka be ti bɛhigu ni. Yaha! Ti pala bɛ ni yɛn ti yiɣisi shεba.”

38. “O pala so m-pahila ninsala, ka o ŋma ʒiri m-pa Naawuni. Yaha! Tinim’ pala ban yɛn ti yεlimaŋli.”

39. Ka o (Annabi Hudu) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Tim ma nasara, dama bɛ labsi ma ʒirilana.”

40. Ka O (Naawuni) yεli: “Di chɛ bɛla, bɛ ni leei ban yoli tiεm.”

41. Ka tahigu gbaai ba ni yεlimaŋli, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba leei kamani saamokura la. Dinzuɣu, Naawuni nambɔzɔbo niŋ katiŋ’ ka chɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba.

42. Din nyaaŋa ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi nam tiŋŋgbani shɛŋabɛ nyaaŋa.

43. Tiŋgbani shεli hallaka niŋbu saha bi daŋsira, bɛ mi bi naɣisira.

44. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim Ti tuumba na, ka bɛ kuli tuɣi taba, saha shεli kam ka tiŋgbani shɛli nim tumo ti kaba na, ka bɛ labsi o ʒirilana, dinzuɣu ka Ti niŋ ba hallaka m-pa taba zuɣu,ka zaŋ ba leei lahibaya. Dinzuɣu, Naawuni nambɔzɔbo niŋ katiŋ’ ka chɛ ninvuɣu shεba ban bi tiri yεlimaŋli.

45. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim Annabi Musa mini o mabia Haruna ni Ti aayanima, n-ti pahi daliri din be polo ni.

46. N-zaŋ chaŋ Fir’auna mini o kpambaliba sani, ka bɛ ti tibgi bɛ maŋ’ ka leei ninvuɣu shεba ban kpahi yεɣi.

47. Ka bɛ naan yεli:“Dini bɔŋɔ, ti yɛn tila yεlimaŋli ni niriba ayi ban nyɛ ti tatabonima, ka bɛ niriba nyɛla ban jɛmdi ti?”

48. Ka bɛ labsi bɛ niriba ayi maa ʒirinima, ka pahi ninvuɣu shεba ban niŋ hallaka puuni.

49. Yaha! Achiika! Ti daa ti Annabi Musa litaafi (n-zaŋ chaŋ o niriba sani), kadama achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn dolsi.

50. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ Mariyam bia (Annabi Issa) mini o ma ka bɛ nyɛ alaama shɛli (n-ti Dunianima), ka laɣim ba n-zaŋ chaŋ tiŋgbani shεli ni din du (Baitul Mukaddas),[2] ka mali suhudoo, ni kobilnina. ——— [2] Annabi Issa ma ni daa dɔɣio kao ka ba, ka Yahuudunim’ bɔri ni tiŋ maa nim’ ku o, kao ma zaŋ o zo n­chaŋ Kudus tiŋgbani ni, ka bε ti ӡini nimaa ni yuumpia ni anu, hali ka tiŋ maa naa ti kpi.

51. “Yaa yinim’ tuumba! Dim ya bindirsuma, ka tum ya tuunviεlli, achiika! N (Mani Naawuni) nyɛla Baŋda ni yi tuuntumsa.”

52. Yaha! Achiika! Yi daadiini ŋɔ maa (Muslinsi daadiini) nyɛla adiini yini. Yaha! Mani (Naawuni) n-nyɛ yi Duuma, dinzuɣu zom ya Ma.

53. Ka bɛ woli woli bɛ daadiini bɛ suusuuni, ka salo kam niŋdi suhupiɛlli ni din be bɛ sani.

54. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Chεli ba bɛ birginsim puuni hali ni saha bɛla.

55. Dinibɔŋɔ,bɛ (chεfurinim’) tεhirimi ni arzichi mini bihi shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni pahiri ba (Dunia puuni ŋɔ) maa nyɛla shɛli zuɣu?

56. Ti (Tinim’ Naawuni) niŋdi ba la yomyom viɛnyɛla kam puuni. Chɛli gba! Bɛ bi mi (ni Ti teerila mia bahiri ba, ni Ti ti gbaai ba Chiyaama).

57. Achiika! Ninvuɣu shεba ban filindi bɛ maŋ’ domin bɛ Duuma (Naawuni) dabεm zuɣu.

58. Ni ninvuɣu shεba ban tiri yεlimaŋli ni bɛ Duuma (Naawuni) aayanima.

59. Ni ninvuɣu shεba ban bi laɣindi bɛ Duuma (Naawuni) ni shɛli jεmda.

60. Ni ninvuɣu shεba ban tiri bɛ ni ti shɛli, kabɛ suhiri nyɛ din zɔri dabiɛm kadama bɛ Duuma (Naawuni) sani ka bɛ yɛn ti labi.

61. Bannim’ maa niŋdila yomyom’ ni tuunviεla tumbu, ka nyɛla ban kpaɣiri taba ni dina (tuunviɛla maa).

62. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi niŋdi nyεvuli shεli talahi, naɣila din ni tooi shεli. Ti mi mali litaafi shεli dinyεri ni yεlimaŋli, bɛ mi ti ku di ba (bɛ ninsalinim’) zualinsi.

63. Chɛli gba! Bɛ (chεfurinim’) suhiri be ʒilinsi ni ni ŋɔ (Alkur’aani) maa, ka lahi mali tuun’ shεŋa din pa li, ka bɛ nyɛla ban tumdi li.

64. Hali ni Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti gbaai bɛ ninvuɣu asanzanim’ ni azaaba, dinsaha maa ka a yɛn nya ka bɛ duhiri bɛ kukoya (m-bɔri sɔŋsim).

65. (Ka Naawuni yεli ba): “Zuŋɔ, di duhiri ya yi yee, yi pala bɛ ni yɛn sɔŋ shεba Ti (Tinim’ Naawuni) sani.

66. Achiika! Bɛ daa karindi N aayanima n-tiri ya, ka yi nyɛla ban labri yi napomboba zuɣu.

67. Ka nyɛla ban tibgi yi maŋ’ ni dina, ka tɔɣisiri yεltɔɣa yoya n-zaŋ chaŋ di (Alkur’aani) polo yuŋ kam.

68. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chεfurinim’) bɛ kpahindila yɛltɔɣali (Alkur’aani) ŋɔ maa, bee din kaba na maa daa bi ka bɛ banim’ ban daŋ tooni maa na?

69. Bee bɛ bi baŋla bɛ tumo maa (Annabi Muhammadu), ka dinzuɣu chɛ ka bɛ zaɣisiri o?

70. Bee bɛ yεrimi ni yinyεri m-kpe o? Chɛligba! Oka ba mi na ni yεlimaŋli, ka bɛ pam mi nyɛlaban je yεlimaŋli.

71. Yaha! Yεlimaŋli (Alkur’aani) yi di doli bɛ suhuyurlim, achiika! Sagbana mini tiŋgbani ni din kam be di puuni naan saɣim. Chɛli gba! Ti kaba mi na ni bɛ teebu (Alkur’aani). Amaa! Ka bɛ (Larbunim’) nyɛla ban lebri biriti ka chɛ bɛ teebu maa.

72. (Yaa nyini Annabi)! Bee a bɔhiri ba la farku shεli? Dinzuɣu a Duuma (Naawuni) sanyoo n-gari. Yaha! Ŋuna n-gari ŋun kam tiri arzichi.

73. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A nyɛla ŋun boondi ba n-zaŋ chaŋ sochibga.

74. Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi ti Chiyaama yεlimaŋli maa nyɛla ban ŋmaɣiri ka chεri sochibga.

75. Yaha! Hali Ti (Tinim’ Naawuni) yi zo bɛ (Maka chεfurinim’) nambɔɣu, ka vuui biɛrim (kum ni sanzali) shεli din paai ba ŋɔ maa, tɔ!Bɛ naan lahi zilgi bɛ kpeeyi maa ni, ka nyɛla ban birinda.

76. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) N-gbaai ba ni azaaba, amaa! Bɛ bi siɣisi bɛ maŋa n-ti bɛ Duuma (Naawuni), bɛ mi bɛ filindi bɛ maŋa.

77. Hali ni saha shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti yooi dindo’ shεli bahi ba ka di nyɛ azaabakpeeni dindoli, dinsaha ka a yɛn nya ba, ka bɛ nyɛla ban yihiri tamaha ni Naawuni nambɔzobo.

78. Yaha! Ŋuna (Naawuni) N-nam wumbu ni nyεbu n-ti pahi haŋkaya n-tin ya, amaa! Biɛla ka yi (ninsalinim’) paɣira.

79. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊunnam ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu na. Yaha! O sani ka bɛ yɛn ti laɣim ya (Zaadali).

80. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun neeri ka kura. Yaha! Ŋuna n­su yuŋ ni wuntaŋni taɣibu. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali?

81. Chɛli gba! Bɛ yεlila ban daa daŋ tooni maa ni daa yεli shεm maa ŋmali.

82. Ka bɛ naan yεli: “Dini bɔŋɔ, ti yi kpi ka leei taŋkpaɣu mini koba. Di nibɔŋɔ, ti nyɛla bɛ ni yɛn ti yiɣisi ninvuɣu shεba?”

83. “Achiika! Bɛ daa pun niŋ ti mini ti banim’ alikauli ŋɔ maa tatabo, dinzuɣu ŋɔ (Alkur’aani) maa pa shεli m-pahila kurumbuninim’ salima.”

84. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei su tiŋgbani ni din be di puuni, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban mi?

85. Ni baalim, bɛ (Maka chεfurnim’) ni yεli: “Naawuni n-nyɛŊun su li,” tɔ!Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ tεha?”

86. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei nyɛ sagbana ayɔpɔin ni Al’arshi shεli din galsila Duuma?”

87. Ni baalim, bɛ ni yεli: “Naawuni nnyɛŊun su li,” tɔ! Yεlima: “Dini bɔŋɔ, yi ku zo Naawuni?”

88. Yεlima: “Ŋuni nuuni ka binshɛɣu kam yiko be, ka O lahi nyɛŊun gura, amaa! Bɛ bi bɔri gulibu so sani O zuɣu, yi yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban mi?”

89. Ni baalim, bɛ (Maka chεfurnim’) ni yεli: “Di bela Naawuni sani.” Yεlima: “Ka wula ka bɛŋmalgiri ya ka chε yεlimaŋli?”

90. Chɛli gba! Ti (Tinim’ Naawuni) ka ba mi na ni yεlimaŋli, amaa! Ka bɛ nyɛla ʒirinim’ ni achiika.

91. Naawuni bɛ gbibi so ka o nyɛ bia, duuma so mi kani m-pahi O zuɣu,(di yi di nyɛ lala), duuma kam naan zaŋ o ni nam shɛli n-chaŋ. Yaha! Bɛ (duumanim’ maa) shεba naan bɔri ni bɛ du mba taba. Dinzuɣu, Naawuni nam niŋ kasi ka chɛ yi ni maliO ŋmahindi shɛli maa.

92. Ŋuna m midin sɔɣi, ni din be polo ni, O nam duya ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini binyɛri shɛŋajεmdi maa.

93. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa n Duuma Naawuni! A yi ni wuhi ma bɛ ni niŋdi ba shɛli (azaaba) daalikauli maa (Dunia ŋɔ).”

94. “Yaa n Duuma (Naawuni)! Di zaŋ ma niŋ zualindiriba puuni.”

95. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn tooi chɛ kaa nya Tini niŋdi bashɛli (azaaba) daalikauli maa.

96. (Yaa nyini Annabi)! “Zaŋmidin vεla n-taɣi din be. Ti (Tinim’ Naawuni) mi bɛ ni buɣisiri shɛli maa.”

97. Yaha! Yεlima: “Yaa n Duuma Naawuni! M-bɔri taɣibu a sani ni shintana ti zaŋ din be niŋ n suhi ni.”

98. “Yaha! M-bɔri taɣibuA sani ni bɛ (shintana) ti miri ma.”

99. Hali ni saha shεli kum ni yɛn ti kana bɛ (shintana maa) puuni zaɣiyino kam, ka o yεli: “Yaa n Duuma! Labsim ya ma (Dunia puuni).”

100. “Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn tum tuunvεlli n-ni chɛ shɛli puuni. Chɛli gba! Di nyɛla yεltɔɣili ka o yεlili,ka saɣilibe bɛ nyaaŋa (n-taɣi bɛ mini Dunia sunsuuni), hali ni dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti yiɣisi ba (Zaadali).

101. Dinzuɣu, bɛ (Malaaika) yi ti piεbsi kikaa ni, tɔ!Dɔɣim ti bi lahi yɛn be bɛ (ninsalinim’) suusuuni, bɛ mi ti bi yɛnbɔhiri taba yεla.

102. Dinzuɣu, ŋun binzahindigu ti niŋ timsim (ni tuunviɛla), tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shεba ban nya tarli.

103. Yaha! Ŋun binzahindigu ti filiŋ (ni tuumviɛla), tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shεba ban niŋ bɛ maŋ’ ashaara, ka nyɛlaban yɛn ti kpalim ʒahannama puuni.

104. Ka buɣum diri bɛ nina, ka bɛ nyɛla ban namgbanpiba cheecheei.

105. (Ka Naawuni yɛli)! Di ni bɔŋɔ,bɛ daa bi karindi ya N aayanima, ka yi nyɛla ban labsiri li ʒiri?

106. Ka bɛ (chεfurinim’) yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Ti zuɣubetali n-daa nyεŋ ti. Yaha! Ti daa nyɛla ninvuɣu shεba ban bɔrigi.”

107. Yaa ti Duuma (Naawuni)! Yihimi ti di (buɣum maa) puuni, ti yi ti lahi tum din be, tɔ! Achiika! Ti nyɛla zualindiriba.”

108. Ka O (Naawuni) yεli: “Kpalimmi ya ka nyɛla ban filiŋ di (buɣum maa) puuni, ka miri ya ka yi yɛli ma yɛltɔɣa shεli.”

109. “Achiika! Zamaatu shɛba n daba puuni daa nyɛla ban yεra: Yaa ti Duuma Naawuni! Ti ti yεlimaŋli, dinzuɣu, chεli paŋ ti, ka zo ti nambɔɣu, nyini n-nyɛŊun gari ŋun kamzɔri nambɔɣu.”

110. Ka yi (chεfurnim’) gbibi ba ni ansarsi, hali ka bɛ zuɣu ti chɛ ka yi tam N (Mani Naawuni) yεla teebu. Yaha! Yi daa nyɛla ban lari ba (Dunia puuni).

111. Achiika! Zuŋɔ, N (Mani Naawuni) yo bala samli ni suɣulo shεli bɛ ni daa niŋ maa, achiika! Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ tarli.

112. Ka O (Naawuni) yɛli: “Yuma ala ka yi (buɣum bihi) daa ʒini tiŋgbani yaaŋa zuɣu?”

113. Ka bɛ yεli: “Ti ʒinila dahinyini (Dunia puuni), bee dabsili pirgili, dinzuɣu, bɔhimi ninvuɣu shεba ban maandi laasabu.”

114. Ka O (Naawuni) yεli: “Yi daa bi ʒini (Dunia puuni) naɣila bɛla, yi yi daa nyɛla ninvuɣu shεba ban mi.”

115. “Di ni bɔŋɔ, yi (ninsalinim’) tεhimi ni achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nam ya mi ka di nyɛla kpεrigu zuɣu, ka (tɛhi) ni bɛ ku lahi labsi ya na Ti sani?”

116. Dinzuɣu, Naawuni nam duya, Ŋuna n-nyɛ yεlimaŋli Naa, duma jεmdigu n­kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, Al-arshi shɛli din galsila Duuma.

117. Yaha! Ŋun ti jεm shɛli m-pahi Naawuni zuɣu, tɔ! O ka daliri shεli, dinzuɣu o saliya karibu be O Duuma (Naawuni) sani. Achiika! Chεfurinim’ ti ku tilgi (Zaadali).

118. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Chεli paŋ, ka zo nambɔɣu. Yaha! Nyini n-nyε Ŋun gari ban zɔri nambɔɣu.”

1. Suurili m-bɔŋɔ ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li na, ka zali li (di fukumsinim’) talahi, ka Ti lahi siɣisi daliri shεŋa din be polo ni na di puuni, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban teeri Naawuni yɛla.

2. Zimpaɣa mini zindoo, fiεbmiya bɛ zaɣiyino kam baranzum kobga. Yaha! Miri ya ka yi chɛ ka nambɔɣu gbahi ya ni bɛ niriba ayi maa Naawuni zaligu ŋɔ puuni, di yi niŋ ka yi shiri nyɛla ninvuɣu shεba ban ti Naawuni ni Zaadali yεlimaŋli. Yaha! Chεli ya ka zamaatu shεba ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli puuni di bɛ tibli dargibu maa shɛhira.

3. Zindoo bɛ niŋdi (paɣa so) amiliya naɣila zimpaɣa bee baɣiyumaanda, lala ka zimpaɣabɛ niŋdi (do’ so) amiliya naɣila zindoo bee baɣayumaanda. Amaa! Bɛ mɔŋ lala n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawunui yεlimaŋli.

4. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ŋmari ʒiri m-pari paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋa, ka mibi tahi shɛhiranim’ anahi na, tɔ! Yin fiεbmi ya ba baranzum pihinii, ka miri ya ka yi lahi deei bɛ shɛhira shεli kuli mali wɔra. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shεba ban kpee yi.

5. Naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ tuba di nyaaŋa, ka lahi viεlgi bɛ tuma. Tɔ! achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

6. Yaha! Ninvuɣu shεba ban zilsiri bɛ daamiliya paɣaba ni zina, ka mika shɛhiranima naɣila bɛ mammaŋa, tɔ! Bɛ puuni yino shɛhira nyɛla (doo maa po Naawuni) bunahi: kadama achiika! O nyɛla ŋun be yεlimaŋlinim’ puuni.

7. Din pahiri anu, (ka o yεli): “Achiika! Naawuni narimbu be o zuɣu, o yi shiri nyɛla ŋun be ʒirinim’ puuni.

8. Yaha! Bɛ ni vuui azaaba ka chɛ o (paɣa maa), di yi niŋ ka o gba di o maŋ’ shɛhira (ka po Naawuni) bunahi kadama achiika! O (yidana maa) be ʒirinim’ ni.”

9. Din pahiri anu, ka o (paɣa maa yɛli): “Achiika! Naawuni narimbu be o zuɣu, di yiniŋ ka o (n yidana maa) be yεlimaŋlinim’ puuni.”

10. Di yi di pala Naawuni pini mini O nambɔzɔbo yi zuɣu, (O naan gbaai ya gbaarikpeeni). Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Yεmgoliŋga lana.

11. Achiika! Ninvuɣu shεba ban [1] daa kana ni ʒiri la, bɛ nyɛla zamaatu shεba ban be yi (Muslinnim’) puuni, tɔ! Di tεhiya nidi nyɛla zaɣibεɣu n-tin ya. Chɛli gba! Di nyɛla zaɣiviɛlli n-tin ya, bɛ (ban tεhi lala maa) puuni ninvuɣu yino kam mali taali shεli oni bo n-ti omaŋa. Yaha! Bɛ puuni ninvuɣu so ŋun taali galsi gari bɛ zaa (Abdullahi Ibni Ubayi Ibn Salul) mali azaaba din bara (Zaadali). ——— [1] Munaafichinim’ zuɣulana AbdullahiIbnu Saluul minio nyaaŋa n-daa ŋma ӡiripa Annabipaɣa Ayisha kadama o niŋ zina, ka Naawuni daa siɣisiaaya ŋɔ na ti pihi o nuu ka chεbε ni tεhi o ni shεlimaa.

12. Di yidi niŋ ka yi (Muslinnim’) ni daa wum li, ka (yi puuni) ban ti Naawuni yεlimaŋli paɣaba ni dobba bi tεhi zaɣivεlli n-ti bɛ maŋ’ ka yεli: “Ŋɔ maa nyɛla ʒiri din be polo ni.”

13. Diyidi niŋ ka bɛ bi zaŋ shɛhiranim’ anahi na? Dinzuɣu, bɛ yibi zaŋ shɛhiranim’ anahi maa na, tɔ! Bannim’ nyɛla ʒirinim’ Naawuni sani.

14. Yaha! Di yi di pala Naawuni pini ni O nambɔzɔbo yi (Muslinnim’) zuɣu Dunia mini Chiyaama, tɔ! Azaaba titali naan paai ya n-zaŋ chaŋ yi daalizam’ shεŋa yi ni daa di maa ni.

15. Saha shεli yi (Muslinnim’) ni daa tuhiri li soli ni yi zilima, ka yεri yini ka shɛli baŋsim yi noya ni, ka yi naan tεhiri li yεltɔɣa bila, ka di nyɛla din bara Naawuni sani.

16. Yaha! Di yi di niŋ ka yi (Muslinnim’) ni daa wum li, ka yi daa bi yεli: “Di bi tu kamaata ni ti gbibi ŋɔ maa n-tɔɣsira. Yaa ti Duuma Naawuni! A nam niŋ kasi, ŋɔ maa nyɛla ʒiri zaɣititali.”

17. Naawuni saɣisiri ya ni yi di lahi niŋ ŋɔ maa tatabo kuli mali wɔra, yinim’ deei yi nyɛla ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

18. Yaha! Naawuni kahigiri ya la O nam yɛlikpahinda. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

19. Achiika! Ninvuɣu shεba banbɔri ni ninvuɣuyolim lahibali wuligi luɣuli kam n-zaŋ chaŋ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli polo maa, tɔ! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu Dunia ni Chiyaama. Yaha! Naawuni mi din sɔɣi, amaa! Yi bi mi.

20. Yaha! Di yi di pala Naawuni pini mini O nambɔzɔbo zuɣu, (O naan gbaai ya gbaarikpeeni). Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana, Zaadali Nambɔzobonaa.

21. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di doli ya shintaŋ napɔmboba, ŋun kam ti doli shintaŋ napɔmboba, tɔ! Achiika! O(ŋun shintaŋ maa) nyɛla ŋun puhiri ni kavi tuma mini Naawuni ni je shεli. Di yi di pala Naawuni pini mini O nambɔzɔboyi zuɣu, yi puuni so naan ku niŋ kasi kuli mali wɔra, amaa Naawuni niŋdila O ni bɔri so kasi. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

22. Yaha! Yi (Muslinnim’) puuni bundannim’ mini Naawuni ni balgi ti shɛba miri ka bɛ po Naawuni kadama bɛ ku lahi ti bɛ dɔɣiriba mini nandaamba, n-ti pahi ban zo Hiʒira Naawuni soli alheeri shɛli, dinzuɣubɛ chɛli paŋ ba, ka zaŋ bɛ taali bahi. Di ni bɔŋɔ, yi bi bɔri ni Naawuni chɛ m-paŋ ya? Yaha! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

23. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ŋma ʒiri m-pari paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋ’ ka ʒi shɛli yɛla, ka lahi nyɛ ban ti Naawuni yɛlimaŋli, tɔ! Bɛ (Naawuni) narim ba Dunia ni Chiyaama. Yaha! Azaaba din bara be bɛ zuɣu (Zaadali).

24. Dabsi’ shεli bɛ zilima mini bɛ nuhi, n-ti pahi bɛ napɔna ni yɛn ti di ba shɛhira n-zaŋ chaŋ bɛ ni daa tumdi tuun’ shɛŋa.

25. Dindali maa ka Naawuni yɛn ti yo ba bɛ tuuntumsa sanyoo ni yεlimaŋli,ka bɛ baŋ ni achiika! Naawuni n-nyɛ yεlimaŋli polo ni.

26. Paɣayoya nyɛla doyoya paɣaba, ka doyoya mi nyɛ paɣayoya yidannima. Yaha! Paɣasuma nyɛla dosuma paɣaba, ka dosuma mi nyɛ paɣasuma yidannima. Tɔ! Bannim’ maa (dosuma mini paɣasuma maa) nuu ka bɛ ni yεri shɛli maa ni.Bɛ mali chεmpaŋ, ni arzichi din galsi (Alizanda).

27. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di kpen ya yili shεŋa din pa yi yiŋsi, naɣila yi bola di soli ka niŋ yili maa nim’ gaafara. Dina n-nyɛ viɛnyɛla tin ya, domin achiika! Yi nyɛla ban yɛn teei Naawuni yɛla.

28. Yaha! Yi yi bi nya so di (yili maa) ni, tɔ! Yin miri ya ka yi kpe di puuni, naɣila bɛ saɣi mi tin ya. Yaha! Bɛ yi yεli ya: “Labmi ya,” tɔ! Yin shiri labmi ya. Dina n-nyɛ kasi n-zaŋ tin ya. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi yi tuuntumsa.

29. Taali ka yi zuɣu ni yi kpe yili shεŋa so ni ka di puuni, ka di nyɛla yi malila neen’ shεŋa di puuni. Yaha! Naawuni mi yi ni niŋdi shɛli polo ni, ni yi ni sɔɣiri shεli.

30. (Yaa nyini Annabi)! Yεlimi ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli dobba ni bɛ pɔbmi bɛ nina (ka chɛ paɣa shɛba ban pa bɛ paɣaba yulibu) ka gu bɛ tooni, dina n-nyɛ kasi n-zaŋ ti ba. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi bɛ tuuntumsa puuni.

31. Yaha! Yεlimi paɣa shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ni bɛ pobmi bɛ nina (ka chɛ dab’ shɛba ban pa bɛ yidannim’ yulibu) ka gu bɛ tooni. Yaha! Bɛ miri ka bɛ yihi bɛ nachinsi polo ni naɣila di puuni din yi be polo ni. Yaha! Bɛ zaŋmi bɛ sariti n-taɣibɛ niŋgoya zuɣu. Yaha! Bɛ miri ka bɛ yihi bɛ nachinsi polo ni naɣila bɛ yidaannim’ sani, bee bɛ banima, bee bɛ yidannim’ banima, bee bɛ (maŋmaŋ’) bihi, bee bɛ yidannim’ bihi, bee bɛ tuzodobba, bee bɛ tuzodobba bihi, bee bɛ tuzobihi (paɣaba) bihi, bee bɛ Muslim’ paɣa taba, bee bɛ sulinsi, bee dobba ban ka paɣaba bukaata, bee bibihi ban na ʒi paɣaba zaɣim. Yaha! Bɛ (paɣaba maa) miri ka bɛ mali bɛ napɔna m-buri tiŋgbani ni, domin bɛ baŋ bɛ ni sɔɣi binshɛɣu bɛ nachinsi ni. Dinzuɣu, yaa yinim’ ban ti Naawuni yεlimaŋli! Niŋmi ya tuba namgbaniyini n­labi Naawuni sani, achiika! Yi nyɛla ban yɛn nya tarli.

32. Yaha! Niŋmi ya yi puuni dakoya mini ninvuɣu suma (dobba ni paɣaba) amiliya, bɛ yi nyɛla faranima, Naawuni ni largi ba O pini puuni. Yaha ! Naawuni nyɛla Ŋun yεlgiri arzichi n-tiri O daba, Baŋda.

33. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ka yiko ni amiliya niŋbu gbaami bɛ maŋa hali ka Naawuni ti largi ba O pini puuni. Yaha! Yi sulinsi puuni ban bɔrini bɛ yo bɛ maŋ’ zuɣu ka leei bilchinnima, yi yi baŋ ni bɛ chεbu nyɛla din viɛla, yin chεliyaka bɛ yo ka yi chɛ ba. Yaha! Tim ya ba Naawuni daarzichi shεli O ni tin ya puuni. Yaha! Di niŋ ya yi sulinsi (ban nyɛ paɣaba) talahi ni pagɔrsigu domin yi zaŋ ba bo yi Dunia zuɣu, dindee yi niŋ ka bɛ bɔri ni bɛ gbibi bɛ maŋa. Dinzuɣu, ŋun ti niŋ ba furmiinsi (ni pagɔrsigu), tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana talahi shɛli bɛ ni niŋ ba maa nyaaŋa, Zaadali Nambɔzobonaa.

34. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisila aayanima n-tin ya na polo ni, ka tin ya kotomsi n-zaŋ jɛndi ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni yinim’ maa, ka di nyɛla wa’azu n-zaŋ ti wuntizɔriba.

35. Naawuni n-nyɛ sagbana ni tiŋgbani neesim, O neesim maa kotomsi ŋmanila voli din be dukpini ni, ka furila be di puuni, ka furila maa be kalo puuni, ka di (kalo maa) ŋmani saŋmar’ shɛli din ne pam, ka bɛ nyɔri li ni alibarka tia kpam, dina n-nyɛ Zaituuni. Di wulinluhili mini di wulimpuhili ka din taɣirili ka chɛri wuntaŋa. Di kpam di chɛ bɛla ni di neei, hali di yi niŋ ka buɣum shɛli bɛ shihi li, di nyɛla neesim m-pahi neesim zuɣu, Naawuni dolsirila O ni bɔri so ni O neesim. Yaha! Naawuni tirila ninsalinim’ kotomsi. Naawuni mi nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.

36. Yili shεŋa (jiŋa) puuni Naawuni ni saɣitini bɛ tibgim li, ka bolimi O yuli di puuni, bɛ simsiri O la di puuni Asiba mini Zaawuni.

37. Ninvuɣu shεba kɔhimma ni damma ni bi fari bɛ haŋkaya ka chɛ Naawuni yɛla teebu, ni jiŋli puhibu, ni zakka tibu, bɛ zɔrila dabsi’ shεli suhiri mini nimbihi ni yɛn ti lebri ginda.

38. Domin Naawuni ti yo ba din vεla n-gari bɛ ni tum shεli, ka pahi ba O pini puuni. Yaha! Naawuni largirila O ni bɔri so, ka di pa ni saliya karibu m-beni.

39. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, bɛ tuma ŋmanila aliziŋkom din be tiŋgbani yεɣu ni, ka konyuri ni gbaai so (kataŋa) tεhiri ni di shiri nyɛla kom, hali ti paai di shee, ka nya li ka di pa shɛli ka nyεla Naawuni o sani, ka O pali o o tuuntumsa sanyoo. Yaha! Naawuni nyɛla Saliya karita ni valiŋ.

40. Bee ka bɛ (chɛfurnim’ tuuntumsa) ŋmani zimsim din be mɔɣili ko’ sholi din zilgi puuni, ka kogbaŋŋari li, ka di gba zuɣusaa mali kogbaŋ, ka sagbaŋ lahi pani di zuɣusaa, ka di leei zimsim din pa taba zuɣu, o (ninvuɣu so ŋun be zimsim maa puuni) yi teegi o nuu, o ku tooi nya li. Dinzuɣu, Naawuni ni bi zaŋ neesim n-ti ninvuɣu so, tɔ!O ka neesim shɛli.

41. (Yaa nyini Annabi)! A bi nya kadama achiika! Naawuni, binshɛɣu din be sagbana mini tiŋgbani ni niŋdi O la kasi, ni noombihi ban teeri bɛ kpimkpama zuɣusaa, achiika! Di zaɣiyini kam, O (Naawuni) mila di jiŋli,ni di ni niŋdi Okasi shɛm. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mibɛ tuuntumsa.

42. Yaha! Naawuni n-su sagbana mini tiŋgbani yiko. Yaha! Naawuni sani n-nyɛ labbu shee.

43. (Yaa nyini ninsala)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya kadama Naawuni n-nyɛ Ŋun daari sagbaŋ ni baalim (hali ni luɣushεli polo O ni bɔra), din nyaaŋa kaO laɣim di sunsuuni, ka chɛ ka di pa m-pa taba zuɣu, ka a nya ka kom yiri di sunsuuni na. Yaha! O siɣisiri la sakuɣa ka di yiri sagbaŋ shɛŋa din ŋmani zoya ni na, ka chɛ ka di paai O ni bɔri so (O daba puuni), ka lahi ŋmalgi li ka chɛ O ni bɔriso. Di nyεɣisibu neesim chɛ biɛla ni di zom nimbihi.

44. O (Naawuni) lebgirila yuŋ mini wuntaŋa, achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban mali haŋkaya.

45. Yaha! Naawuni namla biŋkobgu kam ka di yi kom puuni na, dinzuɣubɛ puuni shεba beni vuri bɛ puya, ka shεba mi chani bɛ naba ayi zuɣu, ka bɛ shεba mi chani ni napona anahi, Naawuni namdila O ni bɔri shεli. Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

46. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisila dalirinim’ na polo ni. Yaha! Naawuni dolsirila O ni bɔriso zaŋ chaŋ sochibga.

47. Ka bɛ (Munaafichinim’) naan yεra: “Achiika! Ti ti Naawuni yεlimaŋli,ka tiOtumo yεlimaŋli ka dola, din nyaaŋa ka bɛ puuni shεba lebri birita. Dinzuɣu, bannim’ maa pala ban ti Naawuni yεlimaŋli.

48. Yaha! Bɛ yi ti boli ba (bɛ Munaafichinim’ maa) n-zaŋ chaŋ Naawuni mini O tumo polo, domin O ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni, a ni nya ka bɛ puuni shεba lebri birita.

49. Yaha! Di yi ti niŋ ka bɛ mali yεlimaŋli,ka bɛ kana o (Annabi) sani ka nyɛla ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti.

50.Di ni bɔŋɔ, doro shεli m-be bɛ suhiri ni, bee bɛ zilsi mi (Annabi Muhammadu tuuntali), bee bɛ zɔrimi ni Naawuni mini O tumo ti di ba zualinsi? Chɛli gba! Bannim’ maa n-nyɛ zualindiriba.

51. Achiika! Ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli yɛltɔɣa di nyɛla bɛ yi ti boli ba n-zaŋ chaŋ Naawuni ni O tumo sani ni bɛ ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni: “Ti wum ya ka doli, tɔ! Ban nim maa n-nyɛ ban nya tarli.”

52. Yaha! Ninvuɣu so ŋun doli Naawuni ni O tumo, ka filindi o maŋ’ tiri Naawuni ka zɔri O, tɔ! Bannim’ maa nnyɛ ban nya tarli.

53. Ka bɛ (Munaafichinim’ maa) po Naawuni bɛ pɔri tariga, kadama a (Annabi Muhammadu) yi puhi ba (ni bɛ yi na n-ti chaŋ tobu ni), bɛ ni yi na. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di pon ya, yi dolibu ŋɔ maa nyɛla bɛ ni mi shɛli (zinli zuɣu). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.”

54. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Doli ya Naawuni ka doli O tumo, amaa! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Achiika! Bɛ ni ʒili o talahi (tuuntali) shɛli nyɛla o dini, ka talahi shɛli din ʒe yi gba zuɣu nyɛ yi gba dini. Yaha! Yi yi doli o, yi ni dolsi, talahi shɛli bi ʒɛ tumo zuɣu, naɣilao ti tuuntali polo ni.

55. Naawuni gbaai ninvuɣu shεba ban tiyεlimaŋli ka tum tuunsuma yi puuni alikauli (kadama) achiika! O ni zaŋ ba leei gbaŋlannim’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu, kamani O ni daa zaŋ (wuntizɔriba) ban daa kana pɔi ni bana n-leei gbaŋlannim’ shεm. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn kpaŋsiba bɛ daadiini shεli Oni niŋ ba di yɛdda maa. Yaha! Achiika! O nyɛla Ŋun yɛn taɣiba bɛ dabiεm nyaaŋa ka di leei suhudoo (ka yɛli): “Bɛ jεmdi Ma (Mani Naawuni), ka bi laɣindi mmini shɛli, dinzuɣu ŋun tiniŋ chɛfuritali din nyaaŋa, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban kpeeyi.

56. Yaha! Puhimi ya jiŋli, ka tin ya zaka, ka lahi doli ya Naawuni tumo (Annabi Muhammadu), achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu.

57. (Yaa nyini Annabi)! Di tεhiri ni ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa ni tooi nyεŋ Naawuni tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Bɛ labbu shee n-nyɛ buɣum ni. Achiika! Bɛ labbu shee maa nyɛla din be.

58. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi sulinsi mini yi bihi ban na bi saɣi daadamanim’ bom yεda yi sani buta (ka naan kpe yi sani yi duri puuni), dina n-nyɛ asibmahili pɔini bɛ ti yɛn puhi subaahi jiŋli naai, ni saha shεli yi ni yeeri yi sitira domin yi gbihi wuntaŋgom, n-ti pahi Isha’i jiŋli puhi naai nyaaŋa, ŋɔ maa n-nyɛ wokati diba ata shεli (Naawuni) ni zaŋ n-tin ya. Yaha! Taali ka bɛ zuɣu din nyaaŋa ka bɛ ni tooi kpεri yi sani ka yira. Lala ka Naawuni baŋsiri ya O dalirinima. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

59. Yaha! Yi bibihi yi ti saɣi daadamanima, tɔ! Ban bom yεda yi sani (ka naan kpe yi duri puuni na), kamani ban daŋ ba maa ni daa bo yεda yi sani shεm. Lala ka Naawuni kahigiri ya O dalirinima. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

60. Yaha! Paɣakpamba ban bi lahi tεhiri amilya niŋbu, di pa taali bɛ zuɣu ni bɛ yeei bɛ sitira, ka di pala bɛ yɛn yihi la bɛ nachinsi polo ni, amaa! Bɛ yi gbaami bɛ maŋa, dina n-nyɛ din gari n-ti ba. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda.

61. Di pa taali zom zuɣu, bee wobga, bee dorolana, bee yi mammaŋ’ zuɣu,ni yi ʒini yi mammaŋ’ yiŋsi puuni di bindirigu, bee yi banim’ yiŋsi, bee yi manim’ yiŋsi, bee yi mabihi yiŋsi, bee yi tuzopaɣaba yiŋsi, bee yi bapirinim’ yiŋsi, bee yi pirinim’ yiŋsi, bee yi ŋahinim’ yiŋsi, bee yi mapirinim’ yiŋsi, bee yili shεŋa din saafenim’ be yi nuhi ni, bee yi zonim yiŋsi, taali ka yi zuɣu ni yi laɣimdi,bee kayi di koŋkoba. Yaha! Yi yi kpe yiŋsini, tɔ! Yin puhimi yi maŋsi puhigu din yi Naawuni sani na, ka nyɛ alibarika dini ka lahi nyεɣisa (dina n-nyɛ Assalamu Alaikum). Lala ka Naawuni kahigiri ya O dalirinima, di yi pa shɛli, yi nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali.

62. Achiika! Yɛlimaŋtiriba n-nyɛ ban ti Naawuni ni O tumo yεlimaŋli. Bɛ mi mini o (Annabi Muhammadu) yi ti laɣim gbibi yεltɔɣa shεli, bɛ bi chani ka chεri o ni yɛlli maa, naɣila bɛ bola yɛda o sani. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ninvuɣu shεba ban bɔri yεda a sani maa, tɔ! Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni ni O tumo yεlimaŋli. Dinzuɣu, bɛ yi ti bo yεda a sani domin bɛ bukaata shεŋa zuɣu, tɔ! Nyini tim a ni bɔri so soli, ka bo gaafara n-ti ba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

63. Di zaŋ ya (yi Muslinnima) Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) boligu zali yi sunsuuni kamani yi ni boondi taba shεm. Achiika! Naawuni mi yi puuni ban sɔɣiri yiri (Annabi nyaaŋa). Dinzuɣu ninvuɣu shεba ban zaɣisiri o zaligu maa zom fitina (Dunia ŋɔ) bee azaabakpeen (Zaadali).

64. Wumma! Achiika! Naawuni n-su din be sagbana mini tiŋgbani ni. Achiika! O mi yi ni be hali shɛli ni, ka lahi mi dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti labsi baOsani na,kaOyɛntiti babɛ tuuntumsa lahibali. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.

1. 1. Duuma so Ŋun siɣisi litaafi (Alkur’aani) shɛli din wolgiri yɛlimaŋli mini ʒiri sunsuuni na n-ti ti O dabli (Annabi Muhammadu) domin o leei varsigulana n-zaŋ ti binnamda maa nam tibgiya.

2. Ŋuna n-nyɛŊun su sagbana mini tiŋgbani yiko. Yaha! O ka bia, O mi ka nyintaa O nam puuni, ka O lahi nam binshɛɣu kam, ka chɛ ka di saɣisi di ni tu kamaata ni shεm.

3. Ka bɛ (chεfurnim’) gbibi duma shεba ka di pa ni Ŋuna (Naawuni), bɛ ku tooi nam shɛli, kadinyɛla bi namdi ba mi, bɛ mi ku tooi niŋ bɛ maŋ’ chuuta bee anfaani shεli. Yaha! Bɛ ka kpibu bee nyɛvuli yiko, lala ka bɛ ku lahi tooi yiɣisi kpiimba.

4. Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa naan yεli: “Ŋɔ (Alkur’aani) maa pa shɛli m-pahila ʒiri ka o (Muhammadu) kpiri, ka ninvuɣu shεba mi sɔŋ o.” Achiika! Bɛ (Maka chεfurinim’) tahi zualinsi mini ʒiri na.

5. Ka bɛ naan yεli: “Di (Alkur’aani) nyɛla Kurumbuninim’ salima, ka o (Muhammadu) sabi li, ka bɛ karindi li n-tiri o Asiba mini Zaawuni.”

6. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋun’ mi ashili din sɔɣi sagbana ni tiŋgbani ni n-siɣisi li, achiika! O (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

7. Ka bɛ (chεfurnim’ maa yεli): “Ka wula ka Naawuni tumo ŋɔ maa diri bindirgu, ka chani gindi dahi puuni, ka bozuɣuka bɛ bi siɣisi Malaaika so na o sani ka o ti leei varsigulana m-pahi o zuɣu?”

8. Bee kabɛ zaŋ arzichi shɛli n-labi o na zuɣusaa, bee ka o mali pu’ shɛli o ni diri di puuni. Yaha! Ka zualindiriba maa yεli: “Yi bi dola naɣila ninvuɣu so shirku ni gbaai?”

9. (Yaa nyini Annabi)! Yulimi bɛ ni zaŋ a n-tiri ŋmahinli shεŋa, dinzuɣubɛ bɔrgi ya, ka ku lahi tooi labi sochibga zuɣu.

10. Duuma so Ŋun yibɔra, ka O ti a alheeri shɛli din gari lala maa nam tibgiya, dina n-nyɛ puri ka kulibɔna zɔri gindi di gbinni ni, ka lahi chɛ ka a mali nam yiya.

11. Chɛli gba! Bɛ labsila Chiyaama yiɣisibu ʒiri, ka Ti (Tinim’ Naawuni) mali Sa’iri buɣum shili n-guli ban labsi Chiyaama ʒiri maa.

12. Di yi tiniŋ ka di (buɣum maa) nya ba katiŋa, bɛ ni wum di ni je suli ka tahira.

13. Yaha! Bɛ yi ti zaŋ ba n-labi luɣushεli polo din mirsi di (buɣum maa) ni, ka bɛ nyɛla bɛ ni ga shɛba ni bandi, nimaa ni ka bɛ yɛn ti kuhiri bɛ daa hallaka.

14. (Ka Malaaikanim’ yεli ba): “Zuŋɔ, miri ya ka yi kuhiri yi hallaka zaɣiyini, ka kuhi ya hallaka zaɣibobgu.”

15. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, dina (buɣum maa) n-nyɛ din gari bee kpaliŋkpaa Daalizanda shεli bɛ ni niŋ wuntizɔriba di daalikauli maa? Di nyɛla sanyoo ni labbu shee n-ti ba.

16. Bɛ (wuntizɔriba maa) yɛn ti malila bɛ ni bɔri shɛli di (Alizanda maa) puuni, ka nyɛlaban yɛn ti kpalim di puuni. Di nyɛla alikauli n-ti a Duuma (Naawuni), ka di nyɛla bɛ ni yɛn ti bɔhi shɛli yɛla.

17. Yaha! Dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛn ti laɣim ba (chεfurnim’ maa), n-ti pahi binyεr’ shεŋabɛ ni daa jεmdi ka di pa ni Naawuni maa (kamani Malaaikanima, ni Annabi Issa), ka yεli: “Di ni-bɔŋɔ, yinima n-daa birgi N daba ŋɔ maa bee bana n-daa bɔrgi ka chɛ sochibga?”

18. Ka bɛ (chɛfurinim’) yεli: “(Yaa ti Duuma Naawuni)! A nam niŋ kasi! Di bi tu kamaata ni ti gbibi shεba kabɛ nyɛ sɔŋdiba ka pa ni nyini. Amaa! A daa chɛ mi ka bɛ mini bɛ banim’ wum (Dunia) nyɛɣisim hali ka bɛ titam Ayɛla teebu, ka leei ninvuɣu shεba ban niŋ hallaka.”

19. (Ka Naawuni yɛli chɛfurinim’ maa) “Achiika! Bɛ (yi buɣa maa) labsi ʒiri niŋ yinolini, ni yini yεri shεli maa, dinzuɣu yi ku tooi ŋmalgi (azaaba ka chɛ yi maŋa), somiku tooisɔŋ ya. Yaha! Ŋun di zualinsi yi puuni, Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ ka o lam azaaba shεli din bara.

20. (Yaa nyim Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tim tuun’ so na poi ni nyini naɣila bɛ nyɛla ban diri bindirigu, ka chani dahi puuni. Yaha! Ti zaŋ la yi shεba leei dahimbu n-ti taba (ni Ti nya). Di ni bɔŋɔ, yi ni niŋ suɣulo? Yaha! A Duuma nyɛla Nyara.

21. Ka ninvuɣu shεba ban ka tamaha ni Ti (Tinim’ Naawuni) laɣimbu maa yεli: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi Malaaikanim’ n-ti ti na, bee ka ti nya ti Duuma?” Achiika! Bɛ tibgi bɛ maŋ’bɛ yɛltɔɣa ni, ka kpahi yɛɣi, ka di nyɛla kpahi yɛɣi din galsi.

22. Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti nya Malaaikanima, dindali maa suhupiɛlli ti kani ti bibiɛhi, ka bɛ (Malaaikanim’) naan yεra: “Suhupiɛlli nyɛla din chihira n-tin ya.”

23. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daŋsi yuli bɛ (chεfurnim’) ni daa tum tuun’ shɛŋa, kazaŋ li leei taŋkpagbilgu din yaɣili.

24. Alizanda bihi yɛn ti bela ʒishesuŋ’ shee dindali, ka mali wuntaŋgom shee din gahim.

25. Yaha! Dabsi’ shεli zuɣusaa ni yɛn ti tahibɔɣi ni sagbaŋ, ka bɛ chε ka Malaaikanim’ sheei na, ka di nyɛla sheebu ni yɛlimaŋli.

26. Sulinsi (bee nam) ni yɛlimaŋli yɛn ti nyɛla Naawuni ko dini dindalii. Yaha! Di yɛn ti nyɛla dabsikpeeni n-zaŋ ti chεfurnima.

27. Yaha! Dabsi’ shεli zualindira ni yɛn ti dim o nubihi ka yεli: “M­baye, di yi daa kuli niŋ ka n-gbibi sochibga m-pahi tumo ŋɔ maa (Annabi Muhammadu) zuɣu.”

28. “Yaa ni n daashaara! Di yi daa kuli bi niŋ ka m-gbibi zaɣila (shintaŋ) kao nyɛ n yura.”

29. “Achiika! O daa birgi ma ka chɛ Naawuni yɛla teebu saha shεli di ni daa kama na. Yaha! Shintaŋ nyɛla bilkɔŋsilana ni ninsala.”

30. Ka Naawuni tumo yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! N niriba gbibila Alkur’aani ŋɔ maa ka di nyɛ bɛ ni ŋmalgi bε nyaaŋa biri ka chɛ shɛli.”

31. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali Annabi kam (ka o mali) dim bibɛhi puuni. Yaha! A Duuma (Naawuni) nam saɣi Dolsira, ni Sɔŋda.

32. Ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa yεli: “Di yi di niŋ ka bi siɣisi Alkur’aani n-ti o (Muhammadu) na yim zuɣu?” Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li na (ka di aayanim’ sheeri na zaɣigaŋ gaŋ), domin Ti zaŋ li n-kpaŋsi a suhi. Ka Ti lahi pe di karimbu ka di nyɛ karimbu ni yɛlimaŋli.

33. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (chɛfurinim’) na ʒin tahi a ŋmahinli shɛli na, naɣila Ti (Tinim’ Naawuni) tahi a la di yεlimaŋli na, ni fasara din gahim.

34. Ninvuɣu shεba bɛ ni yɛn ti laɣim n-ti kpεhi ʒahannama buɣum ni, ka bɛ nina ba tiŋgbani ni, tɔ! Bannim’ maa labbu shee shiri niŋ din be, ka lahi nyɛ din birgi ka chɛ sochibga.

35. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa litaafi (Attaura bee Old Testament), ka zaŋ o mabia Haruna m-pahi o zuɣu ni o nyɛŋun sɔŋdi o.

36. KaTi yεli: “Yi niriba ayi maa cham ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa sani,” ka Ti wurim ba wurimbu ni yɛlimaŋli.

37. Ni Annabi Nuhu niriba, saha shεli bɛ ni daa labsi Naawuni tuumba ʒirinima, ka Ti chɛ kakom diba, kachɛ ka bɛ leei kpahimbu n-ti ninsalnima. Ka Ti lahi mali azaabakpeeni shili n-guli zualindiriba.

38. Ni Aadu mini Samuudunima (Annabi Hudu mini Annabi Sɔlihu niriba), n-ti pahi Rassinima,[1] ni tiŋgbana pam din be di sunsuuni. ——— [1] Rassinima n-nyɛ AnnabiSayibu niriba, bɛ daa jɛmdila buɣa, ka NaawunitimAnnabiSayibu na bɛ sani, ka bɛ ti zaŋ o leei ӡirilana, ka bɛ tiŋ maa ni daa mali kobil shɛli din zilgi, ka Naawuni chɛ ka di vurgiba niŋ dipuuni.

39. Yaha! Bɛ zaɣiyino kam, Ti (Tinim’ Naawuni) ti o la ŋmahinli, ka Ti lahi niŋ bɛ zaɣiyino kam hallaka, ka di nyɛla hallaka ni yɛlimaŋli.

40. Yaha! Achiika! Bɛ (Maka chεfurinim’ maa) go n-gari tiŋgbani shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa mi sakurli daazaaba m-bahi bɛ zuɣu. Di ni bɔŋɔ,bɛ pala ban nyari li? Chɛli gba! Bɛ pala ban tεhiri Chiyaama yiɣisibu.

41. Yaha! (Yaa nyin Annabi)! Bɛ (Maka chεfurinim’ maa) yi nya a, bɛ bi gbibi a ni shεli naɣila ni ansarsi, (ka naan yεra): “Di ni bɔŋɔ, ŋumbɔŋɔ ka Naawuni tim na ka o ti nyɛ tumo?”

42. “Achiika! O di chɛ biɛla nio birgi ti ka chɛ ti duumanima, di yi di pala ti ni niŋ suɣulo zuɣu.” Yaha! Ni baalim, bɛ ni tibaŋ saha shɛli bɛ ni yɛn ti nya azaaba kadama ŋun n-leei bɔrgi ka chɛ sochibga.”

43. (Yaa nyini Anaabi)! Di ni bɔŋɔ, a nya ninvuɣu so ŋun zaŋ o suhuyurlim leegi o duuma? Di ni bɔŋɔ, nyini n-yɛn leei bɛ ni zaŋ bɛ yɛla n-dalim so?

44. Beeatεhirimi ni bɛ (chεfurinim’) pam wumdi mi bee bɛ niŋdila haŋkali? Bɛ pa shɛli naɣila kamani biŋkobri. Chɛli gba! Bana n-nyɛ ban bɔrgi ka chɛ sochibga n-gari biŋkobri maa.

45. Di ni bɔŋɔ, a bi nya a Duuma ni teei shilinshiya m-bahi shεm? Yaha! O yi di bɔra, O naan chɛ ka di ʒe luɣuyini. Din nyaaŋa ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi zaŋ wuntaŋ’ ka di nyɛ daliri shεli n-zaŋ ti li.

46. Di nyaaŋa, ka Ti gbaai li gbaari shεli din nyɛ soochi.

47. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun zaŋ yuŋ ka di nyɛ sitira n-zaŋ tin ya, ka gom mi nyɛ vuhim, ka o (Naawuni) zaŋ wuntaŋ’ ka di nyɛ yi gom ni yiɣisibu saha.

48. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-tim pɔhim na, ka di nyɛla suhupiεlli lahibali din daŋdi O nambɔzɔbo (sakom) na. Yaha! Ka Ti siɣisi kom din niŋ kasi zuɣusaa na.

49. Domin Ti zaŋ li neei tiŋgbani shɛli din kpi, ka mali li nyuhiri biŋkobri mini ninvuɣu shɛba Ti ni nam puuni pam.

50. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) wolgi li (Alkur’aani) mi bɛ wa’azulana tiŋgbani kam nim’ sani.

51. Yaha! Ti (Tinim' Naawuni) yi di bɔra, Ti naam tim wa'azulana tiŋgbani kam nim' sani.

52. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Miri ka a doli chɛfurinima, ka zaŋ li (Alkur'aani) n- tuhi ba tuhibu zaɣititali.

53. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun gabi kulkara ayi kom, ka ŋɔ maa nyɛ ko’nyεɣisili din paai targa, ka ŋɔ maa gba mi nyɛ yεlimkom din chibgi. Yaha! Ka O (Naawuni) zaŋ gooni niŋ di sunsuuni, ni saɣili din nyɛ saɣilini yɛlimaŋli.

54. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun nam ninsala ka o yi kom puuni na, ka zaŋ o zali daŋ ni deeni. Yaha! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Toora.

55. Ka bɛ (Maka chεfurinim’) jεmdi binyεr’ shεŋa din pa Naawuni, ka mi ku tooi niŋ ba anfaani bee chuuta shεli. Yaha! Chεfura nyɛla ŋun sɔŋdi (shintaŋ) o Duuma zuɣu.

56. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tim a na naɣila a ti nyɛla ŋun tiri suhupiεlli lahibali (ni Alizanda), ka nyɛ valsira (ni buɣum daazaaba).

57. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Mani bi bɔhiri ya sanyoo shεli, naɣila ninvuɣu so ŋun bɔra ni o gbibi sovɛlli n-zaŋ chaŋ o Duuma (Naawuni) sani.

58. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Dalimmi (Duuma so) Ŋun kuli ne ka bi kpiri zuɣu, ka niŋ kasi ni O paɣibu. Yaha! O (Naawuni) nam saɣiya niO mi din sɔɣi O daba taya puuni.

59. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun nam sagbana mini tiŋgbani ni din be di sunsuuni dabsa ayɔbu puuni, din nyaaŋa, ka O du m-ba Al’arshi (O nam kuɣu), Ŋuna n-nyɛ Dunia Nambɔnaa, dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi (Duuma so) Ŋun mi din sɔɣidi yɛla.

60. Yaha! Bɛ yiti yεli ba (chεfurinim’ maa): “Niŋmi ya suzuuda ti Dunia Nambɔnaa (Naawuni), ka bɛ yεli: “Ŋuna n-leei nyɛ Dunia Nambɔnaa? Di ni bɔŋɔ, ti yɛn niŋla suzuuda n-ti a ni puhiri ti shɛli ŋɔ maa? Ka di pahi ba zobu (ka chɛ yɛlimaŋli).

61. Duuma so Ŋun zaŋ saŋmar’ kara niŋ sagbana ni, ka zaŋ furila (wuntaŋa) niŋ di puuni, n-ti pahi goli din neeri pam.

62. Yaha! Ŋuna n-zali yuŋ ni wuntaŋa ka di nyɛ din taɣiri taba, domin ninvuɣu so ŋun bɔri ni o teei Naawuni yɛla, bee ŋun bɔri nio paɣi (Naawuni) zuɣu.

63. Yaha! Dunia Nambɔzobonaa (Naawuni) daba n-nyɛ ninvuɣu shεba ban chana tiŋgbani yaaŋa zuɣu ni maŋ filimbu. Yaha! Di yi ti niŋ ka ban ʒiyεli ba (yεltɔɣa yoya), ka bɛ labsi ba yɛltɔɣa ni suhudoo.

64. Ni ninvuɣu shεba ban gaandi goma ka nyɛla ban niŋdi suzuuda, ka puhiri jiŋli domin bɛ Duuma (Naawuni) zuɣu.

65. Ni ninvuɣu shεba ban yεra: “Yaa ti Duuma Naawuni! Ŋmalgim ʒahannama buɣum daazaaba ka chɛ ti. Achiika! Di daazaaba nyɛla din kuli beni sahakam.”

66. Achiika! Di shiri be pam ni di nyɛ (ninsala) tablibu shee ni bɛhigu shee.

67. Ni ninvuɣu shεba ban yi ti yɛn dihi ni bɛ daarzichi, ka bi niŋdi barina, bɛ mi bi lahi niŋdi bɛ maŋ’ fukumsi, ka nyɛla banbedi sunsuuni.

68. Ni ninvuɣu shεba ban bijεmdi duuma so m-pahi Naawuni zuɣu, bɛ mi bi kuri nyɛvuli shεli Naawuni (ni mɔŋ di kubu) naɣila ni di soli, [2]bɛ mibi niŋdi zina. Dinzuɣu, ŋun ti niŋ lala ŋɔ maa, to o ni laɣim ni tibli dargibu. ——— [2] Muslinsi daadiini mɔŋ ya ni bε yihi ninsala nyεvuli, naɣila niriba ata, dipilgu n -nyε bε yi gbaaipaɣalana so kao niŋ zina, ni ŋun yihio ninsala kpee nyεvuli, niMuslimi ŋunchε o daadiini.

69. Bɛ yɛn ti nabgila azaaba n-ti o Zaadali, ka o kpalim di (azaaba maa) puuni ka nyɛla ŋun filiŋ.

70. Naɣila ninvuɣu so ŋun niŋ tuuba, ka ti Naawuni yεlimaŋli, ka lahi tum tuunviεlli, tɔ! Bannim’ maa, Naawuni yɛn ti taɣila bɛ taya din nyε zaɣibihi, ka di leei tuunsuma. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Dunia Nambɔzobonaa.

71. Yaha! Ninvuɣu so ŋun niŋ tuuba, ka tum tuunvεlli, tɔ! Achiika! O shiri niŋ tuuba zaɣimaŋli n-labi Naawuni sani.

72. Ni ninvuɣu shεba ban bi diri ʒiri shɛhira, bɛ mi yi ti gari luɣushεli bɛ ni yεri yεltɔɣa yoya, ka bɛ gari nimaa ni, ka nyɛla ban mali jilma.

73. Ni ninvuɣu shεba bɛ yititeeibani bɛ Duuma (Naawuni) aayanima, bɛ bi lebri biriti li ka nyɛla tikpiranim’ mini zoomba.

74. Ni ninvuɣu shεba ban yεra: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Tim ti suhudoo ti paɣaba mini ti zuliyanim’ puuni, ka chɛ ka ti nyɛla toondannima n-zaŋ ti wuntizɔriba.”

75. Bannim’ maa, bɛ ni yo ba samli ni yilitamdili (Alizanda puuni), domin suɣulo shεli bɛ ni niŋ maa zuɣu. Yaha! Ka bɛ tuhi ba soli (Alizanda maa puuni), ni puhigu mini suhudoo.

76. Ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di (Alizanda maa) puuni. Di tablibu shee mini biɛhigu shee maa nyɛla din niŋ viεnyɛlaŋga.

77. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di yi di pala yi suhigu zuɣu, tɔ! N Duuma (Naawuni) gba baɣa di ka yi ni. Achiika! Yi labsila (Alkur’aani) ʒiri, tɔ! Ni baalim, di (Azaaba maa) ti yɛn bemi ni yinim’ ka bi ŋmaara.