Dagbanice Meal — Muhammed Baba Ghutubo — Şuara 26:1 – Sâd 38:88

1. Tā-Siin-Miim (T.S.M.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni].

2. Ŋɔmaanim’ nyɛla kunduli (Alkur’aani) aayanim’ din kahigiri yɛlli kam polo ni.

3. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Di yi pa shɛlika a kua maŋ’ ni suhusaɣiŋgu domin bɛ (chεfurinim’) bi ti Naawuni yεlimaŋli zuɣu.

4. Ti (Tinim’ Naawuni) yi bɔra, Ti ni siɣisi ba (chɛfurinim’ maa) alaama shεli ka di yi zuɣusaa na, ka bɛ niŋgoya silim tiŋgbani ni n-ti li.

5. Yaha! Teebu (aaya shɛli) na ʒin kaba na din yi Dunia Nambɔzobonaa (Naawuni) sani na, ka nyɛla din yoli sheei na, naɣila bɛ lebimi biri ka chɛ li.

6. Dinzuɣu, achiika! Bɛ labsi yɛlimaŋli (Alkur’aani) ʒiri, dinzuɣu ni baalim, bɛ ni maandi shεli (azaaba) ansarsi maa lahibaya nyɛla din yɛn kaba na.

7. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi yuli n-zaŋ chaŋ tiŋgbani kadama di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) yihi (bimbirili) balibu kam din viεla di puuni na.

8. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu, amaa! Bɛ (chεfurinim’ maa) pam pala ban ti Naawuni yεlimaŋli.

9. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Nyεŋda, Zaadali Nambɔzobonaa.

10. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teeimi saha shεli a Duuma (Naawuni) ni daa boli Annabi Musa, (ka yεli o): “Cham ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba maa sani.”

11. Bana n-nyɛ Fir’auna niriba. Di nibɔŋɔ,bɛ ku zo Naawuni?

12. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! Mani zɔrimi ni bɛ ti labsi ma ʒirilana.”

13. Ka n nyɔɣu muɣi,m mi zinli bɛ lebgira. Dinzuɣu, timmi Haruna sani (ka o ti pahi n zuɣu, ka ti chaŋŋun Fir’auna mini o niriba sani).

14. “Yaha! M-malila taali shɛli bɛ sani, dinzuɣu, ka n-zɔri ni bɛ ti ku ma.”

15. Ka O (Naawuni) yɛli: “Pa lala n-nyɛ li, yi niriba ayi maa cham ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, achiika! Ti nyɛla ban wumda m-pahi yi zuɣu.”

16. “Dinzuɣu cham ya Fir’auna sani, n-ti yεli: “Achiika! Ti niriba ayi ŋɔ nyɛla tuumba ban yi binnamda Duuma sani na.”

17. “Dinzuɣu, chεli Israaila bihi n-ti ti.”

18. Ka o (Fir’auna) yεli: “Dini bɔŋɔ, ti daa bɛ wumsi a (Musa) ti puuni ka a nyɛla bilεɣu,ka a ʒini ti puuni yuuŋgbaliŋ a nyɛvuli puuni?”

19. “Ka a ti tum a tuun’shεli ani daa tum la, ka daa be gutulunim’ puuni?”

20. Ka o (Annabi Musa) yεli: “N-tum li mi ka daa nyɛla ŋun ʒi.”

21. “Dinzuɣu, ka n-zo ka chan ya n-ni daa zo yi dabɛm, ka n Duuma ti ma Annabitali, ka zaŋ ma leei ŋun be tuumba ni.”

22. Yaha! Di daa nyɛla yolsibu ka a yolsi ma, ka ti mali li m-bɔhiri ma namgbani kpalikom, domin a zaŋ Israaila bihi leei daba zuɣu.

23. Ka Fir’auna yεli: “Ka bo n-leei nyɛ binnamda Duuma?”

24. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Sagbana ni tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni Duuma, yi yi nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli.”

25. Ka o (Fir’auna) yεli ninvuɣu shεba ban gili o maa: “Di ni bɔŋɔ, yi ku wum (lahiʒiba dimbɔŋɔ maa)?

26. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yi mini yi banim’ ban daŋ tooni maa Duuma.”

27. Ka o (Fir’auna) yεli: “Achiika! Yi tuun’ so bɛ ni tim na yi sani maa nyɛla yinyaa.”

28. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Ŋuna n-nyɛ wulimpuhili mini wulinluhili, n-ti pahi din be di sunsuuni Duuma, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban mali haŋkali.”

29. Ka o (Fir’auna) yεli: “Achiika! A yi gbubi so ka o nyɛ duuma ka di pa ni mani, tɔ! Achiika! N-nyɛla Ŋun yɛn zaŋ a m-pahi dansarika nim’ puuni.”

30. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Hali di yi niŋ ka n-ka a na ni binshɛɣu polo ni?”

31. Ka o (Fir’auna) yεli: “Ayi nyɛla yεlimaŋlilana, tɔ! Nyin tahimi li na.”

32. Ka o (Annabi Musa) zaŋ o jaangbee n-labi tiŋgbani ni, ka di leei wahu polo ni.

33. Ka o (Annabi Musa) yihi o nuu, ka di nyεɣisira (ka wuntaŋ’ la) n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban lihira.

34. Ka o (Fir’auna) yεli kpambaliba ban gili o maa: “Achiika! Ŋumbɔŋɔ nyɛla sihiralana so ŋun nyɛ baŋda.”

35. “Ka o bɔri ni o yihi ya yi tiŋgbani ni ni o sihira maa, dinzuɣu saawɔra dini ka yi mali yɛn ti ma?”

36. Ka bɛ (kpambaliba maa) yεli: “Naɣisim n-ti o mini o mabia (Haruna) maa, ka tim tiŋsi ni n-ti laɣim sihiranim’ na (ka bɛ mini Musa maa ti kpa taba).”

37. “Bɛ ni ka a na ni sihiralana kam ŋun nyɛ baŋda.”

38. Ka bɛ laɣim sihiranim’ saha shεli dabsimirili.

39. Ka bɛ naan yεli niriba: “Di ni bɔŋɔ, yi nyɛla ban yɛn laɣim?”

40. “Achiika! Ti nyɛla ban yɛn doli sihiranim’ maa, dindeei yi niŋ ka bɛ nyɛ nasara (Musa zuɣu).”

41. Saha shεli sihiranim’ maa ni ka na, ka bɛ yεli Fir’auna: “Di ni bɔŋɔ, ti mali sanyo’ shεli diyi niŋ ka tinima n-nyɛ nasara?"

42. Ka o (Fir’auna) yεli: “Achiika! Ka yi lahi yɛn pahi ban miri ma ni.”

43. Ka Annabi Musa yεli ba (sihiranim’ maa): “Zaŋmi ya yi ni yɛn labi shɛli maa n-labi.”

44. Ka bɛ (sihiranim’ maa) zaŋ bɛ gabsi mini dari n-labi tiŋgbani ni, ka yεli: “Ni Fir’auna nyɛŋsim daalibarika, Ti shiri nyɛla ban yɛn nyɛŋ Musa.”

45. Ka o (Annabi) Musa zaŋ o jaangbee labi (tiŋgbani ni), ka di leei waɣumahili, ka mali bɛ (sihiranim’ maa) ni namdi ʒiri shɛŋa maa n­vaanda.

46. Ka sihiranim’ maa lu tiŋgbani ni, ka nyɛla ban niŋ suzuuda.

47. Ka bɛ yεli: “Ti ti binnamda Duuma yεlimaŋli.”

48. “Annabi Musa mini Annabi Haruna Duuma.”

49. Ka o (Fir’auna) yεli: “Dini bɔŋɔ, yi tio la yεlimaŋli, pɔi ka n-na bi saɣi tin ya? Achiika! Ŋuna (Musa) n-nyɛ yi kpεma ŋun wuhi ya sihiri maa, dinzuɣu ni baalim yi ni baŋ. Achiika! N-ni ŋmahi yi nuhi ni yi napona ka di wolgi ni taba. Yaha! Achiika! N-ni kpahi yi zaasa namgbaniyini n-yili zuɣusaa.”

50. Ka bɛ (sihiranim’ maa) yεli: “Di kabɛrim shɛli, ti nyɛla ban yɛn ŋmalgi nlabi ti Duuma (Naawuni) sani.”

51. Achiika! Ti niŋdi kore ni ti Duuma (Naawuni) chɛ ti taya m-paŋ ti, dama tinim’ n-nyɛ ban ti Naawuni yεlimaŋli pilgu.”

52. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ Annabi Musa sani (ka yεli o): “ZaŋmiNdaba kayiyiyuŋ. Achiika! Yi nyɛla bɛ (Fir’auna mini o niriba) ni yɛn doli shɛba nyaaŋa.”

53. Ka Fir’auna tim tiŋsini ni bɛ ti laɣim tobbihi na.

54. (Ka yεli): “Achiika! Bambɔŋɔnima (Israaila bihi) nyɛla zamaatu bɛla.”

55. “Yaha! Achiika! Bɛ mi nyɛla ban yiɣisiri ti suhi.”

56. “Achiika! Ti mi zaasa nyɛla ban ʒiya guhira.”

57. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yihi ba (Fir’auna mini o niriba) puri mini kobilnin’ shɛŋa puuni.

58. Ni bɛ daarzichi mini zaashekara maa ni.

59. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li (Fir’auna mini o niriba yiŋsi) n­dihi Israaila bihi fali.

60. Ka bɛ (Fir’auna mini o niriba) kari doli ba (Israaila bihi) wuntaŋpalli.

61. Saha shεli zamaatu biba ayi maa ni daa nya taba, ka Annabi Musa niriba maa yεli: “Achiika! Ti nyɛla bɛ ni yɛn liri ninvuɣu shεba.”

62. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Pa lala nnyɛ li, achiika! M-mini n Duuma m-be. Achiika! Ni baalim, n Duuma nyɛla ŋun yɛn dolsi ma (Oni wuhi ma ti ni yεn niŋ shεm tilgi ka chε Fir’auna).”

63. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ Annabi Musa sani, (ka yεli o): “Zaŋmi a jaangbee ŋɔ maa nfiεbi mɔɣili kom maa,” ka di piri piri (ka ŋma soya ni yεɣayεɣa di puuni), ka yεɣili kam leei kamani zolikarili la.

64. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ninvuɣu shɛba (Fir’auna ni o niriba) m-miri (mɔɣili maa ni) na.

65. Ka Ti tilgi Annabi Musa n-ti pahi o mini ban be namgbaniyini (ka chɛ kom maa dibu).

66. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) chɛ ka kom di ninvuɣu shεba (Fir’auna mini o niriba).

67. Achiika! Ŋɔ puuni mali kpahimbu (n-zaŋ ti ninsalinima). Amaa! Bɛ pam pala ban ti Naawuni yεlimaŋli.

68. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Nyεnda, Zaadali Nambɔzobonaa.

69. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Karimmi ba Annabi Ibrahima lahibali.

70. Saha shεli oni daa yεli o ba mini o niriba: “Bo ka yi leei jεmda?

71.Ka bɛ yεli: “Ti jεmdila buɣa, ti mi kuli bela di ni wuntaŋ’ ni di luwa.”

72. Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Di nibɔŋɔ,bɛ wumdi ya saha shɛli yi yi ti boondi ba?”

73. Bee di niŋdi ya la ya anfaani shεli bee chuuta?

74. Ka bɛ yεli: “Chɛli gba! Ti paaila ti banim’ ka bɛ niŋdi lala.”

75. Kao yεli: “Dini bɔŋɔ,yi nya yinidaa jεmdi shɛli maa.”

76. Yi mini yi banim’ ban daa daŋ tooni maa?

77-“Achiika! Bɛ (yi buɣa maa) nyɛla dimba ti ma, naɣila binnamda Duuma.”

78. “Ŋuna n-nyɛŊun nam ma, Ŋuna n-lahi nyɛŊun dolsiri ma.”

79. “Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun dihiri ma, ka nyuhiri ma.”

80. “Yaha! N-yi ti gbaai doro, Ŋuna n-nyɛŊun tiri ma alaafee.”

81. “Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun yɛn ti kuma, ka ti lahi neei ma (Zaadali).”

82. “Yaha! Ŋuna ka n-niŋdi kore ni Oti chɛ n-taya paŋ ma Sanyoodali.”

83. “Yaa n Dumma (Naawuni)! Tim ma yεmgoliŋga (Annabitali), ka zaŋ ma niŋ ninvuɣu suma ni (Zaadali).”

84. “Yaha! Zaŋmi ma zali ka m-mali paɣirisuŋ bahigunim’ puuni.”

85. “Yaha! Zaŋmima niŋ ban diri ni’ima da Alizanda falidiriba puuni.”

86. “Yaha! Chεli paŋ m ba, dama achiika! O nyɛla ŋun be ninvuɣu shεba ban bɔrgi puuni.”

87. “Yaha! Di dihi ma vi dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti yiɣisi ba (binnamda).”

88. “Dabsi’ shεli liɣiri mini bihi ni ti bi yɛn niŋ anfaani shεli.”

89. “Naɣila ninvuɣu so ŋun kana Naawuni sani ni suhu shεli din niŋ kasi.”

90. Yaha! Ka bɛ vuui Alizanda miri wuntizɔriba.

91. Ka bɛ yihi ʒehiimi buɣum polo ni n-zaŋ wuhi ninvuɣu shεba ban bɔrgi.

92. Ka bɛ (Malaaikanim’) yεli ba: “Yapolo ka yi ni daa jεmdi binyεr’ shεŋa la be?”

93. Ka di pa ni Naawuni. Di ni bɔŋɔ,bɛ ni tooi sɔŋ ya, bee ka bɛ sɔŋ bɛ maŋa?”

94. Ka bɛ lebi ba (buɣa maa) pili di (buɣum maa) ni, n-ti pahi ban daa jɛmdi ba maa.

95. Ni shintaŋ tobbihi namgbaniyini.

96. Ka bɛ (buɣum bihi) yεli, ka nyɛla ban be di puuni n-zabri ni taba.

97. (Ka yɛra): “Naawuni zuɣu, ti daa shiri nyɛla ban be birginsim din be polo ni (Dunia puuni).”

98. “Saha shεli ti ni daa mali ya (yi buɣa maa) m-maɣisiri binnamda Duuma la.”

99. “Yaha! Pa so n-daa birgi ti naɣila bibɛhi.”

100. “Dinzuɣu, ti ka ban yɛn suhudee ti.”

101. “Yaha! Ti ka zo so ŋun yɛn taɣi ti (ka chɛ Naawuni daazaaba).”

102. “Dinzuɣu, ti yi di naan tooi nya soli n-di labi (Dunia puuni), ka ti gba di pahi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli puuni.”

103. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu, amaa! Bɛ (chεfurinim’) pam pala ban ti Naawuni yεlimaŋli.

104. Yaha! (Yaa nyini Annbai)! Achiika! A Duuma nyɛla Nyεŋda, Zaadali Nambɔzobonaa.

105. Annabi Nuhu niriba daa labsi (Naawuni) tuumba ʒirinima.

106. Saha shεli bɛ mabia Nuhu ni daa yεliba: “Dini bɔŋɔ, yi ku zo Naawuni?”

107. “Achiika! Mani nyɛla (Naawuni) tumo polo ni n-zaŋ tin ya.”

108. “Dinzuɣu, zom ya Naawuni ka doli ma.”

109. “Yaha! M-bi bɔhiri ya sanyo’ shεli, n-ka sanyoo naɣila binnamda Duuma sani.”

110. “Dinzuɣu, zom ya Naawuni ka doli ma.”

111. Ka bɛ yεli: “Ti (asanzanim’) ti ma yεlimaŋli ka tarimba doli a?”

112. Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Mani ka bɛ ni tumdi tuun’ shɛli baŋsim.”

113. “Bɛ saliya bi ʒi so zuɣu m-pahila n Duuma (Naawuni), yi yi di nyɛla ninvuɣu shɛba ban mi.”

114. Yaha! M-pala ŋun yɛn kari ban ti Naawuni yɛlimaŋli maa.”

115. “M-pala so m-pahila saɣisigu lana polo ni.”

116. Ka bɛ (chɛfurinim’) yεli: “Yaa nyini Nuhu! A yi bi chɛ (a ni yεri shεli maa), achiika! A nyɛla ti ni yɛn labi so kuɣa.”

117. Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! N niriba labsi mala ʒirilana.”

118. “Dinzuɣu, niŋmi fukumsi m mini ba sunsuuni ni yεlimaŋli, ka gu m mini ban ti Naawuni yɛlimaŋli maa.”

119. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi o mini ban be ŋarim shεli din pali la puuni.

120. Din nyaaŋa, ka Ti chɛ ka kom di ninvuɣu shεba ban kpalim maa.

121. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu, amaa! Bɛ (chεfurinim’) pam pala ban ti Naawuni yɛlimaŋli.

122. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Nyεŋda, Zaadali Nambɔoboznaa.

123. Aadunim’ (Annabi Hudu niriba) daa labsi Naawuni tuumba ʒirinima.

124. Saha shεli bɛ mabia Hudu ni daa yεliba: “Dini bɔŋɔ, yi ku zo Naawuni?

125. “Achiika! Mani nyɛla tuun’ so ŋun mali yɛmbahiga n-zaŋ tin ya.”

126. “Dinzuɣu, zom ya Naawuni ka doli ma.”

127. “Yaha! M-bi bɔhiri ya sanyo’ shεli, n-ka sanyoo naɣila binnamda Duuma sani.”

128. “Di ni bɔŋɔ, yi miεrila yiliwaɣila tamdi zoli din kam be soli zuɣu,ka nyɛla ban kpεrita?”

129. “Ka yi gbibi yiliwaɣila maa kamani y shiri nyɛla ban yɛn kpalim (Dunia puuni) la.”

130. “Yi miyitiyɛn gbahi ninvuɣu shɛba (yi dimba), yi gbahiri ba mi ka nyɛla ban kpahiri yεɣiri tariga.”

131. “Dinzuɣu, zom ya Naawuni ka doli ma.”

132. “Yaha! Zom ya (Duuma so) Ŋunyolsi ya niyi nimi shɛli.”

133. “O (Naawuni) yolsi ya mi ni biŋkɔbri mini bihi.”

134. “Ni puri mini kobilnina.”

135. “Achiika! Mani zɔrila dabsi’ titali la daazaaba n-tiri ya.”

136. Ka bɛ yεli: “Di nyɛla yim n-ti ti, a niŋ wa’azu, bee a ka ban niŋdi wa’azu ni.”

137. (Ka bɛ lahi yɛli): “Ŋɔ (Alkur’aani) maa pa shεli m-pahila kurumbuni nima (daadaanima) ta’ada.”

138. “Yaha! Ti pala ninvuɣu shεba bɛ ni yɛn ti niŋ azaaba.”

139. Ka bɛ labsi o (Annabi Hudu) ʒirilana, ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ ba hallaka. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu. Amaa! Bɛ (chεfurinima) pam pala ban ti Naawuni yεlimaŋli.

140. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Nyεŋda, Zaadali Nambɔzobonaa.

141. Samuudu nim’ (Annabi Salihu niriba) daa labsi (Naawuni) tuumba ʒirinima.

142. Saha shεli bɛ mabia Salihu ni daa yεliba: “Dini bɔŋɔ, yi ku zo Naawuni?”

143. “Achiika! Mani nyɛla tuun’ so Ŋun nyɛ yɛmbahigalana n-tin ya.”

144. “Dinzuɣu, zom ya Naawuni ka doli ma.”

145. “Yaha! Mani bi bɔhiri ya sanyo’ shεli, n-ka sanyoo m- pahila binnamda Duuma sani.”

146. “Di ni bɔŋɔ,bɛ ni chan ya (Dunia) ŋɔ maa puuni, ka yi kuli mali yεmbahiga ʒiya?”

147. “Puri mini kobilnina puuni (ka bɛ kuli yɛn chɛn ya)?

148. “Ni bindira, n-ti pahi dobino binwola din bi.”

149. “Yaha! Ka yi kpεri zoya puuni ka di leeri yiya n-ti ya, ka nyɛla di baŋdiba.”

150. “Dinzuɣu, zom ya Naawuni ka doli ma.”

151. “Yaha! Di doli ya ban saɣinda (barinanim’) yεltɔɣa.”

152. “Ninvuɣu shεba ban saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu,ka bi maanda.”

153. Ka bɛ yεli: “Achiika! A shiri be shirku ni gbaai shεba ni.”

154. “A pala shɛli m-pahila ninsala ti tatabo, dinzuɣu a yi shiri nyɛla yεlimaŋli lana, tɔ! Nyini tahimi ti alaama shεli na.”

155. Ka o (Annabi Salihu) yεli: “Naawuni laakumi m-bɔŋɔ, ka omalio kom nyubu dabsili (mɔɣili ŋɔ ni), ka yi gba mali yi nyubu dabsili ka sokam mi li (dinzuɣu miri ya ka yi tooi mɔɣili maa kom naɣila yi nyubu dali).”

156. “Yaha! Di niŋ ya o (laakumi maa) biɛrim shεli, ka dabsi’ titali la daazaaba ti gbaai ya.”

157. Ka bɛ ku o (Laakumi maa), ka leei ninvuɣu shεba ban yoli tiεm.

158. Ka azaaba gbaai ba. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu. Amaa! Bɛ (chεfurinim’) pam pala ban ti Naawuni yεlimaŋli.

159. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Nyεŋda, Zaddali Nambɔzobonaa.

160. Annabi Lutu niriba daa labsi Naawuni tuumba ʒirinima.

161. Saha shεli bɛ mabia Lutu ni daa yεliba: “Dini bɔŋɔ yi ku zo Naawuni?”

162. “Achiika! Mani nyɛla (Naawuni) tumo n-tin ya polo ni.”

163. “Dinzuɣu, zom ya Naawuni ka doli ma.”

164. “Yaha! M-bi bɔhiri ya sanyo’ shεli, n-ka sanyoo m-pahila binnamda Duuma sani.”

165. “Di ni bɔŋɔ, yinim’ niŋdila dobba kobe binnamda puuni?”

166. “Ka yi chεri Naawuni ni nam shɛli n-tin ya yi paɣaba ni? Chɛli gba! Yi nyɛla ninvuɣu shεba ban kpahi yεɣi.”

167. Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Lutu! Achiika! A yi bi chɛ (lala yεltɔɣa), tɔ! achiika! Ti ni yihi a yɛŋɔ.”

168. Ka o (Annabi Lutu) yεli: “Achiika! N-nyɛla ŋun je yi tuma ŋɔ maa.”

169. (Ka oyεli): “Yaa n Duuma (Naawuni)! Tilgim m mini m maligu ka chɛ bɛ tuuntumsa ŋɔ maa.”

170. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi o mini o maligu zaasa namgbaniyini.

171. Naɣila paɣakpeen’ so (Annabi Lutu paɣa) n-daa ti pahi ban kpalim azaaba puuni.

172. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ ninvuɣu shɛba ban kpalim hallaka.

173. Ka Ti lahi mi sakurli (azaaba) m-pa bɛ zuɣu ka di shiri nyɛla mibu ni yεlimaŋli, ka sa’ shɛli din mi ninvuɣu shɛba bɛ ni daa saɣisi maa daa niŋ din be.

174. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu. Amaa! Bɛ (chεfurinim’) pam pala ban ti Naawuni yεlimaŋli.

175. Yaha! Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) nyɛla Nyεŋda, Zaadali Nambɔoboznaa.

176. Aikati nima (Annabi Sayibu niriba) daa labsi Naawuni tuumba ʒirinima.

177. Saha shεli Annabi Sayibu ni daa yεli ba: “Dini bɔŋɔ, yi ku zo Naawuni?”

178. “Achiika! Mani nyɛla tuun’ so ŋun nyɛ yɛmbahigalana n-tin ya.”

179. “Dinzuɣu, zom ya Naawuni ka doli ma.”

180. “Yaha! M-bi bɔhiri ya sanyo’ shεli, n-ka sanyoo naɣila binnamda Duuma sani.”

181. “Palimi ya binzahindigu ka di pahi ya ban filindi zaɣa (muuru) puuni.”

182. “Yaha! Zahimmi ya ni aadalsi binzahindigu.”

183. “Yaha! Di filindi ya niriba binyεra, ka di saɣindi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu.”

184. “Dinzuɣu, zom ya (Duuma) so Ŋun nam ya, ka nam binnamdi shεŋa ban daŋ yi tooni maa.”

185. Ka bɛ yεli: “Achiika! A shiri be ninvuɣu shεba shirku ni gbaai puuni.”

186. “Yaha! A pala shɛli m-pahila ninsala ti tatabo. Yaha! Tinim’ tεhi ya ni achiika! A shiri be ʒirinim’ puuni.”

187. “Dinzuɣu, chɛ ka sagbana yεɣ’ shεli ŋmaai lu ti zuɣuna, a yi nyɛla ŋun be yɛlimaŋlinim’ puuni.”

188. Ka o (Annabi Sayibu) yεli: “N Duuma (Naawuni) mi yi tuuntumsa.”

189. Ka bɛ labsi o ʒirilana, dinzuɣu ka sagbaŋ dali la[1] daazaaba daa gbaai ba, Achiika! Di daa shiri nyɛla azaaba timsili dali. ——— [1] Naawuni daa yooilaӡahannama buɣum dindoli bahi ba zuɣusaa na, ka tulim m ɔŋ ba bɛ yiŋsi puuni ӡinibu, din nyaaŋa, ka Naawuni chɛ ka sagbaŋ pani bɛ zuɣusaa leei mahim din maasim paai tariga. Ka Naawuni naan lahi chɛ ka sagbaŋ maa taai ni buɣum lu bɛ zuɣu na. Ka bɛ di n-ti naai, ka leei kamani bɛ ni yi she sakɔɣu ka o be shɛm. Ka bɛ leei tamplim kamani bɛ ni daa kuli bɔri Annabi Sayibu sani kadama o chɛ ka sagbaŋ ŋmaai lu bɛ zuɣu na shɛm.

190. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu, amaa! Bɛ (chεfurinim’) pam pala ban ti Naawuni yεlimaŋli.

191. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Nyεŋda, Zaadali Nambɔzobonaa.

192. Yaha! Achiika! Di (Alkur’aani) nyɛla bɛ ni siɣisi shεli ka di yi binnamda Duuma sani na.

193. Yεmbahiga nyɛvuli (Malaaika Ziblila) n-nyɛŋun siɣisi li na (Naawuni sani).

194. A (nyini Annabi Muhammadu) suhi ni, domin a be ban valsiri (ninsalinim’ ni buɣum daazaaba) puuni.

195. Ni Larbu zinli polo ni (ka bɛ siɣisi li na).

196. Yaha! Achiika! Di (Alkur’aani) maa yεltɔɣa be (Naawuni) tuumba ban daŋ tooni maa kundinim’ puuni.

197. Di ni bɔŋɔ, di pala alaama shɛli n-zaŋ ti ba (Maka chεfurinim’) kadama Israaila bihi puuni baŋdiba gba mi li?

198. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di siɣisi li (Alkur’aani) na n- ti ti bali shεba ban pa Larbunima.

199. Ka o (Annabi Muhammadu) karim li n-wuhi ba, bɛ naan ku ti li yεlimaŋli.

200. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋdi li (Alkur’aani jɛlinsi) n­kpεhiri bibiɛhi suhiri ni.

201. Bɛ (chεfurinim’) ku ti li yεlimaŋli naɣila bɛ ti kuli nyɛla azaabakpeeni.

202. Dinzuɣu, ka di (azaaba maa) kaba na yim zuɣu,ka bɛ nyɛla ban bi mi.

203. Dinzuɣu, ka bɛ yεli: “Di ni bɔŋɔ, ti nyɛla bɛ ni yɛn naɣisi n-ti shɛba?”

204. Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba ka bɛ (chεfurinim’) bɔri ni yom yom?

205. (Yaa nyini Annabi)! A bi nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) yi chɛ ka bɛ wum nyεɣisim yuuŋgbaliŋ.

206. Din nyaaŋa, kabɛ ni gbaari ba alikauli (azaaba) shεli maa ti kaba na.

207. Nyεɣisim shεli bɛ ni daa wumdi maa ku tooi taɣi ba ka chɛ li (Naawuni daazaaba maa).

208. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin niŋ tiŋgbani shɛli nima hallaka, naɣila di (tiŋ’ maa nim’) malila ban niŋdi ba wa’azu.

209. Ka di nyɛla teebu, Ti mi pala zualindiriba.

210. Yaha! Pa shintana n-siɣsi li (Alkur’aani) na.

211. Di mi bi simsi ba (shintana maa), hali bɛ ku tooi siɣisi li na gba.

212. Achiika! Bɛ (shintana) nyɛla bɛ ni taɣi shεba ka chɛ li (Alkur’aani maa) wumbu.

213. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Di jεm Duuma so pahi Naawuni zuɣu, ka ti pahi ninvuɣu shεba bɛ ni yɛn ti niŋ azaaba puuni (Zaadali).

214. Yaha! Valsim a dɔɣiriba ban miri a (n-zaŋ chaŋ Chiyaama daazaaba).

215. Yaha! Siɣisim a kpimkpama n-ti ban ti Naawuni yεlimaŋli ka dola maa.

216. Yaha! Bɛ yi zaɣisi a yɛltɔɣa wumbu, tɔ! Nyin yεlima: “Mani nuu ka yi tuuntumsa puuni.”

217. Yaha! Dalimmi (Duuma so) Ŋun nyɛ Nyεŋda, Zaadali Nambɔzobonaa la zuɣu.

218. Ŋuna n-nyari a saha shεli a ni yiɣisira (m-puhuri jiŋli yuŋ).

219. Ni a lebginsim suzuuda niŋdibu puuni.

220. Achiika! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Wumda, Baŋda.

221. (Yaa nyini Annabi! Yɛlima): “Di ni bɔŋɔ, n-tim ya lahibali n-zaŋ chaŋ alizin’ shintana ni sheeri so zuɣu?

222. Bɛ sheerila ŋun kam nyɛʒirilana, ka kpɛri Naawuni taali zuɣu.

223. Bɛ (alizinnim’ maa) maa gbilsirila tibli ni bɛ wum (Malaaikanim’) yɛltɔɣa (ka zaŋ li wuhi baɣisi), ka bɛ pam mi nyɛʒirinima.

224. Yaha! Ma a nya yiliyindiba, ninvuɣu shɛba ban birgi n doli ba.

225. (Yaa nyini haŋkali lana)! A bi nya ka bɛ (yiliyindiba maa) dolila soli kam ni n-kuli birinda (ka kpahiri yεɣiri tariga)?

226. Yaha! Achiika! Bɛ nyɛlaban yεri bɛ ni bi tumdi shɛli.

227. Naɣila ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviεla, ka teei Naawuni yɛla pam, ka nyɛ nasara saha shɛli bɛ ni di ba zualinsi naai. Dinzuɣu ni baalim, ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa ni ti baŋ luɣushɛli polo bɛ ni yɛn ti ŋmalgi kpa (Zaadali).

1. Tā-Siin (T.S) [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. Ŋɔ maa nyɛla Alkur’aani aayanima, ka lahi nyɛ kundili (litaafi) shεli din kahigiri yɛllikam polo ni.

2. Ka di nyɛla dolsigu, ni suhupεlli lahibali n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

3. Ninvuɣu shεba ban puhiri jiŋli, ka tiri zakka, ka nyɛla ban dihitabli ni Bahiguyili (Chiyaama).

4. Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi ti Zaadali yεlimaŋli maa, Ti (Tinim’ Naawuni) dihila bɛ tuuntumsa nachinsi n-ti ba (Dunia ŋɔ), dinzuɣu ka bɛ nyɛla ban kuli be birimbu ni.

5. Bannim’ mali azaaba biεɣu,ka nyɛla ban yɛn ti niŋ ashaara Zaadali.

6. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ baŋsirala Alkur’aani ka di yiri Yεmgoliŋgalana (Naawuni), Baŋda sani na.

7. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o iyaali: “Achiika! Mani nyala buɣum lahinli katiŋa, dinzuɣu ʒinimi ya ka n-chaŋ tinya, di yipa shεli, ka n-ʒin ya lahibali shεli di puuni na, bee ka n-ʒin ya buɣum mokpalli na, domin yi zaŋ li wuɣisi di buɣum ni achiika.”

8. Saha shεli o (Annabi Musa) ni kana di (buɣum maa) gbini, ka bɛ bolio(ka yεli): “Bɛ niŋ alibarka niŋ ninvuɣu so ŋun be buɣum ŋɔ maa gbini, n-ti pahi ban gili li (Malaaika nima). Yaha! Naawuni nam niŋ kasi, binnamda Duuma.”

9. (Ka Naawuni yεli): “Yaa nyini Musa Achiika! Mani n-nyɛ Naawuni, Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.”

10. Yaha! Zaŋmi a jaangbee maa labi tiŋgbani ni, saha shεli o ni nya li ka di damdi ka waɣubila la, ka o (Annabi Musa) lebi biri, ka bi lahi ŋmalgi yuli o nyaaŋa, (ka Naawuni yεli): “Yaa nyini Musa! Di zo dabiεm. Achiika! N (Mani Naawuni) tuumba bi zɔri dabiεm N sani.”

11. “Naɣila ninvuɣu so ŋun di zualinsi, din nyaaŋa, kao taɣi ka zaŋ zaɣivεlli ntum tuma din be maa nyaaŋa. Tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.”

12. “Yaha! (Yaa nyini Musa)! Zaŋmia nuu niŋ a daliya niŋgoli ni, a ni yihi li ka di nyɛ zaɣipiεlli (ka wuntaŋ’la)ka di pa ni zaɣibɛɣu (doro), ka di pahi aayanima awei puuni n-zaŋ chaŋ Fir’auna mini o niriba sani. Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣu shεba ban kpee yi.”

13. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ni daa kaba n-ti neeri bɛ nina, ka bɛ yεli: “Ŋɔ maa nyɛla sihira polo ni.”

14. Ka bɛ zaɣisi li (aayanim’ maa), amaa! Ka bɛ dihitabli bɛ suhiri ni (ni di nyɛla yεlimaŋli), ka di nyɛla zualinsi mini maŋtibgibu zuɣu. Dinzuɣu, yulimi tuumbɛrinim’ bahigu ni daa nyɛ shεm.

15. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Dawuda mini Annabi Sulemana baŋsim, ka bɛ niriba ayi maa yεli: “Paɣibu balibu kam niŋ dihitabli ti Naawuni so Ŋun tibgi ti O daba ban ti yεlimaŋli pam puuni.”

16. Ka Annabi Sulemana di Annabi Dawuda fali ka yεli: “Yaa yinim’ ninsalinima! Bɛ (Naawuni) baŋsi ti noombihi yɛltɔɣa, ka ti ti binshɛɣu kam, achiika! Ŋɔ maa nyɛla tibginsim din be polo ni.”

17. Ka bɛ (Naawuni) laɣim tobbihi alzinnim’ mini ninsalinim’ puuni n-ti pahi noombihi n-ti Annabi Sulemana, ka bɛ nyɛla bɛ ni taɣi shɛba zali ( ka mali ba chana).

18. Hali ka bɛ (Annabi Sulemana mini o tobbihi) chaŋ n-ti paai guliyili zuɣu,ka chεrli yεli o taba: “Yaa yinim’ chεra: “Kpεm ya yi yiŋsini, ka miriyaka yi chɛ ka Sulemana mini o tobbihi ti ŋɔ kun ya ka nyɛla ban bi mi.”

19. Ka o (Annabi Sulemana) la biɛla o kparima ni, domin o (chɛrili maa) lala yεltɔɣa zuɣu, ka yεli: “Yaa N Duuma (Naawuni)! Liεm ma haŋkali din yɛn chɛ ka m-paɣi A yolsir’ shɛli A ni yolsi ma, ka yolsi m ba mini m ma, ka n-lahi tum tuunvɛli shεli a ni yɛn saɣi ti li. Yaha! Zaŋmima kpεhi A dabsuma puuni ni A nambɔzɔhigu.”

20. Ka o (Annabi sulemana) ti vihi o noombihi puuni ka yεli: “Bo n­leei chɛ ka m-bi nyari hudahuda (yundakpani) [1]ka bee o be la ban zo n-ti sɔɣi ni?” ——— [1] Yundakpani nyɛla noombila so ŋun nyari katiŋ’ pam.

21. “Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn dargi o tibli, bee ka n kɔrigi o, bee ka o ka ma na ni daliri shεli din be polo ni.”

22. Ka o (yundakpani maa) daa bi yuui ka kana (n-ti yεli Annabi Sulemana): “Achiika! M-mi a ni ka shɛli baŋsim. Yaha! N-ka a mi na ni lahibali shɛli din nyɛ yεlimaŋli Saba’i tiŋgbani ni na.”

23. “Achiika! Mani nyala paɣa so ka o diri di (tiŋ’ maa ni) nam, ka bɛ (Naawuni) ti o binshɛɣu kam. Yaha! O malila nam garo din jilma paai targa.

24. “(Ka o lahi yɛli Annabi Sulemana), N-nya o mi ni o niriba ka bɛ niŋdi suzuuda tiri wuntaŋ’ ka pa ni Naawuni, ka shintaŋ viεlgi bɛ tuma n-ti ba, ka taɣi ba ka chɛ sochibga, dinzuɣubɛ pala ninvuɣu shɛba ban yɛn dolsi.”

25. Dinzuɣubɛ niŋ suzuuda n-ti Naawuni so Ŋun yihiri din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni polo ni, ka mi yi ni sɔɣiri shɛli, ni yi ni yihiri shɛli polo ni.

26. “Naawuni, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, Ŋuna n-nyɛ Al-arshi shεli din galsila Duuma.”

27. Ka o (Annabi Sulemana) yεli(yundakpani maa): “Ti ni yuli nya, a yi yεli yεlimaŋli, bee a bela ʒirinim’ ni.”

28. “Zaŋmi n gbaŋ (leta) ŋɔ n-chaŋ titiba, ka ŋmalgi ka chɛ ba, ka nya lahibali shεli bɛ ni yɛn labsi ma na.”

29. Ka o (napaɣa Balchisu yεli): “Yaa yinim kpambaliba! Achiika! Bɛ tima la gbaŋ shɛli din mali jilma na.”

30. (Mani ni nya shɛli gbaŋ maa puuni nyɛla): “Achiika! Di yila Sulemana sani na. Yaha! Achiika! Di nyɛla din pili ni Naawuni yuli, Dunia Nambɔzobonaa, Zaadali Nambɔzobonaa.”

31. (Ka Annabi Sulemana lahi yεli gbaŋ maa ni): “Di niŋ ya ma ninchini, ka kan ya ma na, n-ti niŋ tuuba leei Muslinnima.”

32. Ka o (napaɣa Balchisu yεli): “Yaa yinima n-kpambaliba! Baŋsim yama n yεltɔɣa ŋɔ maa yεlimaŋli ni nyɛ shεli, Mani pa ŋun yɛn ŋmaai fukumsi shεli, naɣila yi beni mi, (ka sokam ti ma o haŋkali ni nyɛ shεli).”

33. Ka bɛ (kpambaliba maa) yεli: “Tinim’ nyɛla ban mali yaa, ka lahi nyɛ bidibkuma tobu ni. Dinzuɣu, yεllikam kpalim la a sani, yulimi nya a ni yɛn ti fukumsi shεli.”

34. Ka o (napaɣa Balchisu yεli): “Achiika! Nanim’ yi ti kpe tiŋ’ shɛli ni (ni tobu), bɛ saɣindi li mi, ka zaŋ di puuni asanza niriba n­leei tarimba, lala mi ka bɛ niŋda.”

35. “Yaha! Achiika! Mani nyɛla Ŋun yɛn tim bɛ (Sulemana mini o niriba) sani ni pini shεli, ka nya lahibali shɛli tuumba maa ni yɛn labsi na.”

36. Saha shεli o (tumo maa) ni kana Annabi Sulemana sani (ni pini maa),kao yεli:“Di ni bɔŋɔ, yiyɛn zaŋla liɣiri n-ti ma (ni n-chεn ya yi chɛfuritali maa ni)? Tɔ! N Duuma (Naawuni) ni ti ma shεli gari O ni tin ya shεli ŋɔ maa, chɛli gba! Yinima n-kuli niŋ suhupiɛlli ni yi pini shɛli dimbɔŋɔ maa?”

37. (Ka Annabi Sulemana yεli Balchisu tumo maa)! Labmi bɛ sani. Achiika! Ti nyɛla ban yɛn kaba na ni tobbihi shεba bɛ ni ku tooi ba. Yaha! Achiika! Ti ni yihi ba di (Saba’i tiŋgbani) ni, ka bɛ leei ban di vi filiŋ.”

38. Ka o (Annabi Sulemana) yεli (o tobbihi): “Yaa yinim’ kpambaliba! Yi puuni ŋuni n-yɛn tooi tahi ma o nam garo maa na, pɔika bɛ kama na n-ti leei Muslinnima?”

39. Ka alizinnim’ puuni yaalana so yεli: “Mani ni tooi tahi a li (garo maa) na pɔi ka a ti yiɣisi a ʒiishee ŋɔ maa. Yaha! Achiika! Mani nyɛla Ŋun mali yaa, ni yɛmbahigalana.”

40. Ka ninvuɣu so (Asifu Ibn Barhiya) ŋun mali litaafi baŋsim yɛli: “Mani ni tooi tahi a li (garo maa) na a nimbila ti yɛn pobi ka neei, saha shεli o (Annabi Sulemana) ni nya li (garo maa) ka di ʒe o tooni, ka o yεli: “Ŋɔ maa shiri nyɛla n Duuma (Naawuni) pini puuni, domin O dahim ma ka nya n-ni paɣi bee n-ni niŋ gutulunsi. Yaha! Ninvuɣu so ŋun paɣi Naawuni, tɔ! Achiika! O maŋ’ zuɣukao paɣi, ŋun miniŋ gutulunsi, tɔ! Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Bundana, Ŋun nam tibgi.

41. Ka o (Annabi Sulemana) yεli: “Sɔɣimi ya zaŋ o nam garo maa wuhi o, ka ti nya o ni dolsi bee o ni pahi ninvuɣu shεba ban ku dolsi puuni.”

42. Saha shεli o (napaɣa Balchisu) ni kana (Annabi Sulemana sani), ka bɛ yεli: “Di ni bɔŋɔ, lala ka a nam garo maa be? Ka o yεli: “Achiika! Di ŋmanila dina.” Ka (Annabi Sulemana) yεli: “Achiika! Bɛ titi baŋsim poi ni ŋuna, ti mi daa nyɛla ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnima).”

43. Yaha! O (napaɣa Balchisu) ni daa jεmdi shɛli ka pa Naawuni maa n-daa taɣio ka chɛ (tuuba niŋbu). Achiika! O daa shiri be ninvuɣu shεba ban niŋ gutulunsi puuni.

44. Ka bɛ yεli o (napaɣa Balchisu): “Kpεm nayili ŋɔ na,” Saha shεli o ni nya li (ka bɛ yεrgi salim’ balibu kam nayili zoŋ ni, ka kom be di gbinni, ka naan chɛ ka zahima be di puuni), ka o (Napaɣa Balchisu) tεhi ni di nyɛla kulibɔŋ, ka kahi o chinchina ka chɛ o biɛhi, ka o (Annabi Sulemana) yɛli: “(kpɛm na) di nyɛla nayili zoŋ din niŋ polipoli, ka bɛ sɔŋ li ni kalo (ka kom be di gbinni).” Ka o (napaɣa Balchisu) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! N-di m maŋ’ zualinsi. Yaha! N-zaŋ m maŋ’ zaasa n-ti Naawuni so Ŋun nyɛ binnamda Duuma la m- pahi Sulemana zuɣu.”

45. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Samuudu nim’ mabia Sālihu bɛ sani (kao ti yεli): “Jεmmi ya Naawuni.” Ka bɛ leei zamaatu biba ayi m-mŋɛri taba namgbankpeeni.

46. Ka o (Annabi Salihu) yεli: “Yaa yinima n niriba! Bozuɣuka yi bɔri yom ni zaɣibɛɣu (azzaba) paai ya pɔi ni zaɣivɛlli? Bozuɣu ka yi bi bɔri Naawuni chεmpaŋ domin achiika! Yi leei bɛ ni zɔri shɛba nambɔɣu.”

47. Ka bɛ yεli: “Ti nya ka a mini ban be maa zuɣubetali n-chɛ ka yɛlibɛɣu ŋɔ maa (fara mini sanzali) nyari ti, ka o (Annabi Salihu) yεli: “Yi zuɣubetali bela Naawuni sani. Chɛli gba! Yi nyɛla ninvuɣu shεba bɛ (Naawuni) ni dahinda.”

48. Ka niriba awei daa be (Annabi Sālihu) tiŋgbani maa ni, ka bɛ dini nyɛla bɛ saɣindila tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka bi maanda.

49. Ka bɛ naan yεli taba: “Yi zaɣiyino kam pom Naawuni (ka yɛli o suhi ni): “Ti ni sɔɣi ku o (Salihu) mini o iyaali yuŋ ŋɔ, din nyaaŋa ka ti yεli o dɔɣiriba: “Tinim’ bi nya ninvuɣu shεba ban ku o iyaali. Achiika! Tinim’ nyɛla yεlimaŋli nima.”

50. Ka bɛ na nabiεri, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gba na ba nari ka bɛ nyɛla ban bi mi.

51. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Yulimi bɛ nabεri maa bahigu ni daa ti nyɛ shεm. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa wurimla bɛ mini bɛ niriba zaasa namgbanyini.

52. Dinzuɣu, ka bɛ yiŋsi maa kpalim dabari domin bɛ ni daa di zualinsi shɛli maa zuɣu. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban mi (Naawuni nam yiko).

53. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi ninvuɣu shεba ban tiyεlimaŋli ka nyɛla wuntizɔriba.

54. Ni Annabi Lutu, Saha shεli oni daa yεli o niriba: “Di ni bɔŋɔ, yi tumdila tuunbe’ shεli dimbɔŋɔ maa, ka nyɛla ban kuli lihira?”

55. “Di ni bɔŋɔ, yinim niŋdila dobba kore ka chɛri paɣaba? Chɛli gba! Yi nyɛla ninvuɣu shεba ban be ʒilinsi ni.”

56. O niriba maa daa ka bɛ ni labsiri o yɛltɔɣa shεli m-pahila bɛ yεli mi: “Yihimi ya Lutu niriba yi tiŋ ŋɔ maa ni. Achiika! Bɛ nyɛla ninvuɣu shεba ban bɔrini bɛ yɛli ni bɛ niŋ kasi.”

57. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi o (Annabi Lutu) mini o niriba ka chɛ o paɣa, Ti (Tinim’ Naawuni) zali o ka o yɛn pahi ban kpalim hallaka puuni.

58. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) mi sakur’ shɛli m-bahi bɛ zuɣu,ka bɛ ni niŋdi shεba wa’azu maa saa daa niŋ din be.

59. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Paɣibu balibu kam dihitabli ti Naawuni. Yaha! Suhudoo be O dab’ shεba O ni gahim zuɣu.Di ni bɔŋɔ, Naawuni nnyɛŊun gari bee binyεr’ shεŋabɛ (chεfurinim’) ni jεmdi m-pahi O zuɣu maa?

60. Bee ŋuni n-leei nam sagbana mini tiŋgbani ka siɣsi yakomna zuɣusaa, ka Ti (Tinim ‘Naawuni) zaŋ li n-yihi puri din bindira vεla. Yi pala ban yɛn tooi chɛ ka di (puri maa) tihi zooi. Di nibɔŋɔ, duuma so beni m-pahi Naawuni zuɣu? Chɛli gba! Bɛ nyɛla ninvuɣu shεba ban mali binyεr’ shεŋa mmaɣisiri Naawuni.

61. Bee ŋuni n-leei zaŋ tiŋgbani leei din ʒe luɣuyini, ka zaŋ kulbona niŋ di sunsuuni, ka lahi zali zolikara di puuni, ka zaŋ saɣili niŋ kulikara ayi maa sunsuuni. Di ni bɔŋɔ, duuma so m-beni pahi Naawuni zuɣu? Chɛli gba! Bɛ pam nyɛla ban ʒi.

62. Bee ŋuni n-leei deeri bukaatalana suhigu o yi ti suhi O, ka vuuri chuuta, ka zaŋ ya zali tiŋgbani falidiriba? Di ni bɔŋɔ, duuma so m­beni pahi Naawuni zuɣu? Bɛla ka yi (ninsalinim’) teeri Naawuni yɛla.

63. Bee ŋuni n-leei dolsiri ya zimsim din be duli ni kom ni. Yaha! Ŋuni n-leei timdi pɔhim na, ka di nyɛla din tiri ya suhupiεlli lahibali kadama O nambɔzɔbo (sakom) be yoma? Di ni-bɔŋɔ, duuma so m-beni pahi Naawuni zuɣu? Naawuni nam duya ka chɛ yi ni laɣindi o mini binyεr’ shεŋajεmdi maa.

64. Bee ŋun n-leei piindi nambu, ka ti lahi yɛn labsi li na (Zaadali)? Yaha! Ŋuni n-leei tiri ya arzichi din yi zuɣusaa mini tiŋgbani ni na? Di ni bɔŋɔ, duuma so m-beni pahi Naawuni zuɣu? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Tahimi ya yi daliri na, yi yi nyɛla yεlimaŋli nima.”

65. Yεlima: “So ʒi binshɛɣu din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni naɣila Naawuni. Yaha! Bɛ (binnamda) bi mi saha shɛli bɛ ni yɛn ti yiɣisi ba.

66. Chɛli gba! Bɛ (chɛfurinim’) ka Chiyaama baŋsim. Chɛli gba! Bɛ nyɛla ban be zilsigu puuni ni dina. Chɛli gba! Bɛ kuli nyɛla ninvuɣu shεba ban suhiri ni zom ni dina.

67. Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yεli: “Di ni bɔŋɔ, ti mini ti banim’ yi leei taŋkpaɣu, kadaɣila ti nyɛla bɛ ni yɛn ti lahi yiɣisi shɛba?

68. (Ka bɛ lahi yɛli): “Achiika! Bɛ daa gbaai ti mini ti banim’ alikauli ŋɔ maa pɔi ni dina, ŋɔ maa pala shɛli m-pahila kurumbuni nim’ salima.”

69. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka nya bibɛhi bahigu ni daa ti nyɛ shεm.”

70. (Yaa nyini Annabi)! Di niŋ suhusaɣiŋgu bɛ zuɣu,a mi di be muɣisigu puuni ni bɛ nabiɛri maa.

71. Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan yεra: “Bondali n-leei nyɛ alikauli (Chiyaama yiɣisibu) ŋɔ maa, yi (Muslinnim’) yi nyɛla yεlimaŋli nima?”

72. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di yi pa shɛli ka yi ni bɔri shɛli ni yomyom’ maa pirgili be yoma ni yinima.”

73. Yaha! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Pintira n-zaŋ ti ninsalinima, amaa! Bɛ (ninsalinim’) pam bi paɣira.

74. Yaha! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋunmidin sɔɣi bɛ suhiri ni, ni bɛ ni yihiri shεli polo ni.

75. Yaha! Shɛli bisɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni, naɣila di nyɛla di pun sabi be litaafi shɛli din kahigiri yɛllikam la puuni (dina n-nyɛ Lauhul Mahfuuz).

76. Achiika! Alkur’aani ŋɔ maa tirila Israaila bihi lahibali n-zaŋ chaŋ binyεr’ shεŋa pam bɛ ni niŋdi namgbani kpeeni di puuni.

77. Yaha! Achiika! Di (Alkur’aani maa) nyɛla dolsigu mini nambɔzɔbo n-ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

78. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni (Zaadali). Yaha! A Duuma (Naawuni) nyɛla Nyεŋda, Baŋda.

79. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Zaŋmia yɛla dalim Naawuni, achiika! A be yεlimaŋli zuɣu din be polo ni.

80. Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A ku tooi chɛ ka kpiimbi wum (boligu), A mi ku tooi chɛ ka tikpiranim’ wum, dindee yi niŋ ka bɛ nyɛla ban lebi biri.

81. Yaha! A ku tooi dolsi ninvuɣu shεba ban zom ka chɛ bɛ bɔrginsim, a mi ku tooi chɛ ka so wum (boligu), naɣila ninvuɣu so ŋun ti Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ yɛlimaŋli, ka lahi nyɛ ninvuɣu shεba ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnima).

82. Yaha! Yɛltɔɣali (Chiyaama yiɣisibu) yi ti paai, Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti yihi ba (chɛfurinim’)[2] la biŋkɔb’ so na (tiŋgbani yaaŋa zuɣu), ka o ti yεri ba yεltɔɣa (kadama) achiika! Ninsalinim’ daa bi dihitabli Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima. ——— [2] Ti Daannabi yεltɔɣa wuhiya niChiyaama yitimiri yiɣisibu,Naawuniniyihi biŋkob’ so na, ka o ti tiriti wuhiri ninvuɣu shεba ban bi ti Naawuni yεlimaŋli ka nya buɣum bihi.

83. Ni dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti laɣim zamaatu shεba ban daa labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri tiŋgbani kam puuni, ka bɛ nyɛla bɛ ni taɣi shɛba zali.

84. Hali ka bɛ yi ti kana (Saliya karibu shee), ka O (Naawuni) yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi daa labsila N aayanim’ ʒiri, ka mi daa ka di baŋsim shεli, bee bimbo ka yi daa leei niŋda?

85. Ka Naawuni daazaaba shee bɛ zuɣu domin bɛ zualinsi zuɣu, ka bɛ ku tooi lahi tɔɣisi yεltɔɣa shεli.

86. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) n-zali ba yuŋ ka di nyɛ vuhim n-ti ba, ka zali ba wuntaŋ’ ka di nyɛ din neeri tiri ba. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

87. Yaha! (Teemi) Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti piεbsi kikaa ni, ka ŋun kam be sagbana mini tiŋgbani ni yirigi naɣila Naawuni ni yu so, ka sokam ti yɛn kana O (Naawuni) sani ka nyɛla ban filiŋ.

88. Ka a nya zoya, ka tεhini di ʒela luɣuyini, ka di nyɛla din chanimi ginda kamani sagbaŋ ni gindi shεm. Di nyɛla Naawuni so Ŋun vεlgi yɛllikam tuma, Achiika! O nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

89. Ŋun ti kana (Zaadali) ni tuunviεlli, tɔ! O mali (sanyoo) din viεla n­gari lala, ka bɛ nyɛla banyɛn ti be suhudoo ni ka chɛ dindali maa suhudamli.

90. Ŋun mi ti kana (Zaadali) ni tuumbiεɣu, ka bɛ lebi bɛ nina m-pili ʒahannama buɣum ni (ka yεli ba): “Bɛ ku yon ya sam shεli naɣila yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli (Dunia puuni).”

91. (Yaa nyini Annabi! Yεlima): “Achiika! Bɛ puhi ma ni n-jεm tiŋ’ shɛli (Maka) bɛ ni mɔŋ ʒim kpaabu di puuni ŋɔ maa Duuma. Yaha! Bɛ puhi ma mi ni m­pahi ninvuɣu shɛba ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni maa (Muslinnima) puuni.”

92. Yaha! (Bɛ puhi ma mi) ni n-karim Alkur’aani. Dinzuɣu, ŋun dolsi, tɔ! O maŋ’ zuɣu ka o dolsi, ŋun mibɔrgi, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Nyin yεlima: “Achiika! Mani nyɛla Ŋun be ban saɣisiri ya puuni.”

93. Yaha! Yεlima: “Paɣibu balibu kam niŋ dihitabli ti Naawuni. Ni baalim, O ni wuhi ya O nam yɛlikpahinda ka yi baŋ li. A Duuma mi pala Tamda ni yi ni tumdi tuun’ shɛŋa.”

1. Tā-Siin-Miin (T.S.M.) [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣjizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni.

2. Ŋɔ maa nyɛla litaafi (Alkur’aani) aayanim’ din kahigiri yɛllikam polo ni.

3. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) karindila Annabi Musa mini Fir’auna lahibali puuni n-tira ni yεlimaŋli n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

4. Achiika! Fir’auna daa kpahi yεɣi (Misra) tiŋgbani ni, ka zaŋ di niriba leei zamaatu koŋkoba, ka filindi yεɣ’ shɛli (Israaila bihi) bɛ puuni, ka kɔriti bɛ bidibsi, ka chɛri bɛ bipuɣinsi. Achiika! O daa shiri be barinanim’ puuni.

5. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) bɔri ni ti tibgi bɛ ni filindi shεba (Misra) tiŋgbani ni maa, ka zaŋ ba leei toondannima. Yaha! Ka Ti zaŋ ba leei ban diri (Misra tiŋgbani) fali. [1] ——— [1] Ka Naawuni daa chε ka kom di Fir’auna mini o niriba, ka zaŋ Israaila bihi leei ban diri o ni kpi ka chε shεli maa fali, n-ti pahi o ni daa diri nam ni arzichi shεli maa zaa.

6. Yaha! Domin Ti ti ba (Israaila bihi Misra) yiko tiŋgbani ni, ka chɛ ka Fir’auna mini Haamaana, ni bɛ tobbihi maa nya bɛ ni daa zɔri shεli maa (ka nam yi bɛ nuu ni).

7. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi Annabi Musa ma sani (ka yεli o): “Mɔɣisim o (Musa) bihili, a mi yi zɔri dabεm (ni Fir’auna niriba tiku o), tɔ! Nyin zaŋmi o n-ti labi mɔɣili (kom ni), ka miri ka a zo dabiεm, ami di niŋ suhusaɣiŋgu. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni labsi o na a sani, ka zaŋ o m-pahi tuumba ni.

8. Ka Fir’auna niriba ti pihi o, domin o ti leei dim’ ni suhusaɣiŋgu n-ti ba. Achiika! Fir’auna mini Haamaana, n-ti pahi bɛ tobbihi daa nyɛla ninvuɣu shɛba ban tum taali.

9. Ka Fir’auna paɣa (Aasiya) yεli: “O (Musa) nyɛla suhupiεlli bia n-ti m mina (Fir’auna). Dinzuɣu di kun ya o, diyi pa shɛli,o ni ti niŋ ti anfaani, bee ka ti zaŋ o leei ti bia,” amaa! Ka bɛ nyɛla ban bi mi (din yɛn ti kana din nyaaŋa).

10. Ka Annabi Musa ma suhi bi lan tɛhiri shɛli m-pahila dina, o daa chɛ bɛla nioyihilipoloni(kayɛli ni o bia m-bala), di yi di daa pala Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa su o suhukpeen’ mɔɣu zuɣu, domin o pahi ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli puuni.

11. Ka o (Annabi Musa ma) yεli o tuzopaɣa: “Bɛhimi o naba (kom maa ni).” Dinzuɣu, ka o (tuzopaɣa maa) be yεɣili m-puɣisiri o, amaa! Ka bɛ (Fir’auna niriba) nyɛla ban bi mi.

12. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) mɔŋ o (Annabi Musa) paɣa kam bihili gbaabu (Fir’auna yiŋa), ka o (tuzopaɣa maa) ti yεli: “Di ni bɔŋɔ, n­wuhimi ya yili shεli nim’ ban yɛn tooi yoli o tin ya, ka bɛ nyɛla ninvuɣu shɛba ban yɛn tooi gbibi o ni viɛnyɛla?”

13. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) labsi o (Annabi Musa) na o ma sani, domin o niŋ suhupiɛlli ka di niŋ suhusaɣiŋgu. Domin o lahi baŋ ni achiika! Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli. Amaa! Bɛ pam bi mi.

14. Saha shεli o (Annabi Musa) ni daa ti bi doo, ka saɣisi Annabitali yuma, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o fukumsi (Annabitali) mini baŋsim, to lala ka Ti yɔri ninvuɣusuma samli.

15. Ka o (Annabi Musa) ti kpe (Misra) tiŋ puuni n-gɔra saha shɛli so ni ʒioyɛla, ka nya niriba ayi ka bɛ zabra, ŋumbɔŋɔ maa yila o niriba (Israaila bihi) puuni na, ka ŋumbɔŋɔ mi yi o dimba (Fir’auna niriba) puuni na, ka ŋun yi o niriba puuni maa bo sɔŋsim o sani o dim maa zuɣu, ka o (Annabi Musa) ŋmɛ o kurli ka o kpi, ka o (Annabi Musa) yεli: “Ŋɔ maa nyɛla shintaŋ tuma. Achiika! O nyɛla dima, ka nyɛ ŋun birgiri (ninsalinim’) polo ni.”

16. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! Mani, n-di m maŋ zualinsi, dinzuɣu chεli paŋ ma, ka Naawuni shiri chɛ m-paŋ o, domin achiika! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

17. Ka o (Annabi Musa lahi) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Domin A ni yolsi ma shɛli ŋɔ maa zuɣu, di kariya ka nleei sɔŋda n-ti bibiɛhi.”

18. Ka o (Annabi Musa) leei ŋun zɔri dabiεm (Misra) tiŋ puuni, ka guhiri (din yɛn paagi o kubu maa nyaaŋa), ka ti lahi nya ninvuɣu so ŋun sabosɔŋsim o sani maa ni lahi bɔri sɔŋsim o sani, ka o (Annabi Musa) yεli: “Achiika! A nyɛla ŋun birgiri polo ni.”

19. Saha shεli o (Annabi Musa) ni niŋ niya ni o gbaai ŋun nyɛ bɛ niriba ayi maa dim’ maa, ka o (mabia maa) yεli: “Yaa nyini Musa! Di ni bɔŋɔ, abɔrimi ni a ku ma kamani a ni sa ku so sɔhila shɛm?” Nyini kuli je shεli m-pahila a leei ŋun saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu, dinzuɣu a je ni a be ban maandi puuni.”

20. Ka ninvuɣu so yi (Misra) tiŋtariga na, ka chana ni yomyoma, ka yεli: “Yaa nyini Musa! Achiika! Kpambaliba (Fir’auna yiŋ’ kpambaliba) gbaarila saawɔra ni bɛ ku a, dinzuɣu yim yεŋɔ, Achiika! Mani nyɛla Ŋunbe saɣisigu nim puuni n-zaŋ ti a.”

21. Ka o (Annabi Musa) yi di (tiŋ’ maa) ni, ka nyɛla ŋun zɔri dabiεm, ka chana ka puɣisira, ka yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Gum ma ka chɛ ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba ŋɔ maa.”

22. Saha shɛli o (Annabi Musa) ni ŋmalgi kpa Madyana (tiŋgbani ni) polo, ka o yɛli: “N-mali tamaha ni n Duuma (Naawuni) ni dolsi ma sochibga.”

23. Yaha! Saha shεli o (Annabi Musa) ni daa paai Madyana nim’ ni toori kom (kobili shɛli ni), ka o nya niriba ni nyuhiri bɛ biŋkɔbri kom, ka nya paɣabaayi ka bɛ taɣibɛ biŋkobri m-bahi nyaaŋa (ka ʒe kpaŋ’). ka o (Annabi Musa) yεli: “Yi lahibali nyɛla dini? Ka bɛ yεli: “Tinim’ bi nyuhiri ti biŋkobri kom, naɣila ban guli biŋkobri maa zaa ti ŋmalgi (dama ti nyɛla paɣaba), ti ba mi nyɛla ŋun kurgi pam.

24. Ka o (Annabi Musa) nyuhi biŋkobri maa kom n-ti ba, ka ŋmalgi labi mahim ni (n-ti ʒiya) ka yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! N-nyɛla ŋun mali bukaata ni alheeri kam A ni siɣisi na n-ti ti ma.”

25. Ka bɛ (bipuɣinsi ayi maa) puuni so ti kana o (Annabi Musa) sani, ka nyɛla ŋun chana ka vi mali o, ka yεli: (Yaa nyini Musa): “Achiika! M ba boonda ni o ti yo a samli ni a ni nyuhi ti biŋkobri ko’ shɛli maa.” Saha shεli o (Annabi Musa) ni kana o (bɛ ba Annabi Sayibu) sani, ka o ti o lahibali (ni din kam niŋ), ka o (Annabi Sayibu) yɛli: “Di zo dabiεm, atilgi yaka chɛ ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba.”

26. Ka bɛ (bipuɣinsi ayi maa) puuni so yεli: “Yaa nyini m ba! Kpiɣimi o tuma, achiika! A ni yɛn kpiɣi so tuma ŋɔ maa nyɛla yaalana, yɛmbahiga lana.”

27. Ka o (Annabi Sayibu) yεli: “Achiika! M-bɔri mi ni n-lo bipuɣinsi ayi ŋɔ maa puuni so amiliya n-ti a, ka a tum tuma n-ti ma yuma anii, a mi yi ni tooi pali yuumpia, tɔ! Di bela a sani. Yaha! N-je ni n-zaŋ muɣisigu mpa a zuɣu. Naawuni yi saɣi,a ninyamakam-be ninvuɣusuma ni.”

28. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Din’ bela m mina sunsuuni, saha ayi maa zaasa puuni shεli ka n-tooi niŋ, dimli ka n zuɣu. Naawuni mi n­nyɛ ti ni yɛn zaŋ ti ni yɛri shɛli ŋɔ maa n-dalim so.”

29. Saha shεli Annabi Musa ni daa naai o saha (yuma anii bee pia maa), ka o zaŋ o iyaali ka bɛ chana yuŋ (n-labri Misra), ka o (Annabi Musa) ti nya buɣum lahinli Tuuri zoli luɣili zuɣu,ka yεli o iyaali: “Ʒinimi ya kpe, achiika! N-nyɛla buɣum lahinli, di yi pa shεli ka n-chaŋ ni ti ʒin ya lahibali shεli na, bee buɣum mokpalli, ka yi ti mali li n-wuɣisira.”

30. Saha shεli oni paai ni (buɣum maa gbini), ka bɛ boli o yiliŋ maa nudirigu zuɣu, luɣushεli polo din mali alibarka, ka nyɛla tia gbini: “Yaa nyini Musa! Achiika! Mani n-nyɛ Naawuni, binnamda Duuma.”

31. Yaha! Di ni nyɛ shɛm, zaŋmi a jaangbee maa n-labi tiŋgbani ni, saha shεli o (Annabi Musa) ni nya li (jaangbee maa) ka di damdi kamani waɣamahili la, ka o lebi biri ka bi yuli o nyaaŋa, (ka Naawuni yεli): “Yaa nyini Musa! Ŋmalgi yuli na, di zo dabiεm, achiika! A be ban mali yɛmbahiga puuni.”

32. “Zaŋmia nuu niŋ a daliya niŋgoli ni, di ni yi na nyɛ zaɣipiεlli (kamani wuntaŋ’ la) ka pa ni zaɣibe’ shɛli. Yaha! Zaŋmi a nuhi n-tabli a yεɣili domin dabεm zuɣu. Dinzuɣu, dina nnyɛ alaamanim’ diba ayi din yi a Duuma (Naawuni) sani n-zaŋ chaŋ Fir’auna mini o kpambaliba sani. Achiika! Bɛ nyɛla ninvuɣu shεba ban kpee yi.”

33. Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! N-daa di la bɛ ni so nyɛvuli, dinzuɣu ka n-zɔri dabiɛm ni bɛ ti ku ma.”

34. Yaha! M mabia Haruna mi yεltɔɣa n-gari ma, dinzuɣu timmi o m­pahi n-zuɣu ka o nyɛŋun sɔŋdi ma, katirima yεlimaŋli. Achiika! Mani nyɛla ŋun zɔri ni bɛ ti labsi ma ʒirilana.”

35. Ka O (Naawuni) yεli: “Ti ni kpaŋsi a ni a mabia maa, ka tin ya nasara (Fir’auna mini o niriba zuɣu), dinzuɣubɛ ku tooi paai ya ni chuuta shɛli, ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, yi mini ban doli ya n­nyɛ ban yɛn nyɛŋ.”

36. Saha shεli Annabi Musa ni kaba na ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ din be polo ni, ka bɛ yεli: “Ŋɔ maa pala shεli m-pahila sihira, ka di lahi nyɛʒiri ka bɛ nam. Yaha! Tinim’ na ʒin wum yɛltɔɣa ŋɔ maa ti banim’ ban daŋ tooni maa (ʒɛmana) puuni.”

37. Ka Annabi Musa yεli: “N Duuma (Naawuni) n-nyɛŊun mi ninvuɣu so ŋun kana ni dolsigu din yi O sani na, ni ŋun yɛn ti mali bahindisuŋ. Achiika! Zualindiriba pala ban yɛn nya tarli.”

38. Ka Fir’auna yεli: “Yaa yinim’ m kpambaliba! Achiika! Mani ʒin ya ni Duuma so ka pa ni mani. Dinzuɣu, yaa nyini Haamaana! Shem yεɣiri buɣum ni n-ti ma, ka zaŋ li me yilitamdili (ka di waɣa hali ni sagbana ni), achiika! N-nyɛla ŋun yɛn du zuɣusaa n-ti nya Musa Duuma maa. Yaha! Achiika! Mani tɛhi ya ni o be ʒirinim’ puuni.”

39. Ka o (Fir’auna) mini o tobbihi tibgi bɛ maŋ’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka dipa niyεlimaŋli shεli zuɣu, ka tεhi ni bɛ ku lahi labi na Ti (Tinim’ Naawuni) sani.

40. Dinzuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai o mini o tobbihi maa, ka zaŋ ba nlabi teeku kom ni. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yulimi zualindiriba bahigu ni daa ti nyɛ shεm.

41. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba (Fir’auna niriba) n-leei ka toondannim’ ban boonda n-zaŋ chaŋ buɣumni, kabɛ ti bi lahiyɛn sɔŋsi ba Zaadali.

42. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi chɛ ka narimbu doli ba Dunia ŋɔ. Yaha! Bɛ nyɛla ban yɛn ti niŋ katiŋ’ ka chɛ Naawuni nambɔzɔhigu Zaadali.

43. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa litaafi (Attaura) saha shɛli Tini niŋ tiŋgbani shɛŋa ban daŋ bɛ tooni hallaka nyaaŋa, domin di leei yɛlikpahinda n-ti ninsalinima, ka lahi nyɛ dolsigu mini nambɔzɔbo, domin achiika! Bɛ leei ban yɛn teei Naawuni yɛla.

44. “(Yaa nyini Annabi)! A mi daa ka (Tuuri zoli) wulinluhili shee saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ Annabi Musa sani, a mi daa ka ban di di shɛhira puuni.”

45. Amaa! Ti (Tinim’ Naawuni) namla tiŋgbani shεŋa (Annabi Musa nyaaŋa), ka di niŋ ʒɛmana waɣila (ka Ti naan tim a na). A mi daa pa ŋun ʒi Madyana nim’ (Annabi Sayibu niriba) puuni nkarindi Ti aayanima n-tiri ba, amaa! Ti (Tinim’ Naawuni) n-nyɛ ban timdi na (ka wuhira di ni daa nyɛ shɛm).

46. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A daa ka Tuuri zoli gbini saha shεli Ti ni daa boli (Annabi Musa maa), amaa! Di nyɛla nambɔzɔbo din yi a Duuma sani na, domin a valsi ninvuɣu shεba valsigu lana so ni bi kaba na, domin achiika! Bɛ ni teei Naawuni yεla.

47. Yaha! Di yi di pala yɛlibiɛɣu ti paai ba (Maka chɛfurinima) domin bɛ nuhi ni daŋsi tuun’ shɛŋa, kabɛ ti yεli: “Yaa ti Duuma! Bozuɣu ka a bi tim tuun’ so na, ka ti ti doli a aayanima, ka pahi ninvuɣu shεba ban tiayεlimaŋli puuni.”

48. Dinzuɣu, saha shεli yεlimaŋli din yi Ti sani na (Annabi Muhammadu) ni ti kaba na, ka bɛ yεli: “Bozuɣuka bɛ bi ti o bɛ ni daa ti Annabi Musa shɛli maa tatabo? Di ni bɔŋɔ,bɛ daa bi niŋla chɛfuritali ni bɛ ni daa ti Annabi Musa shɛli maa? Kabɛ naan yεli: “Sihiranima ayi (Attaura mini Alkur’aani) n-sɔŋdi taba,” ka yεli: “Achiika! Tinim’ nyɛla ban niŋ chɛfuritali ni di zaasa.”

49. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Tɔ! tahimi ya litaafi shεli din yi Naawuni sani na, ka mali dolsigu n-gari kundinim’ ayi ŋɔ maa, n-nyɛla ŋun yɛn doli li, yi yi nyɛla yεlimaŋli nima.

50. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi bi saɣi ti a (a ni yεli shεm maa), tɔ! Nyini baŋmi ni achiika! Bɛ dolila bɛ suhuyubu. Yaha! So bi bɔrgi n-ti paai ninvuɣu so ŋun doli o suhuyubu ka di pala ni dolsigu shɛli din yi Naawuni sani na. Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba.

51. Yaha! Achiika! Ti siɣisila yɛltɔɣa (Alkur’aani aayanima) ka di kuli tuɣi taba n-zaŋ ti ba (chɛfurinima), domin achiika! Bɛ ni teei Naawuni yɛla.

52. Ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba kundili (Attaura mini Injiila) pɔi ni dina (Alkur’aani), ka bɛ nyɛla ban ti liyεlimaŋli (kamani Abdullahi Ibn Salam).

53. Yaha! Bɛ yi ti karindi (Alkur’aani) n-tiri ba, ka bɛ yεli: “Ti ti li yεlimaŋli. Achiika! Di nyɛla yεlimaŋli din yi ti Duuma (Naawuni) sani na. Achiika! Tinim’ pun nyɛla ban zaŋ ti maŋ’ zaa nti Naawuni (Muslinnima) poi ni di kandi na.”

54. Bannim’ maa, bɛ ni ti ba bɛ laara siɣim buyi, domin bɛ ni niŋ suɣulo shεli maa zuɣu,ka bɛ zaŋdi tuunviεla n-taɣiri tuumbiɛri, ka bɛ lahi dihiri ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ba shɛli.

55. Yaha! Bɛ yiti wum yεltɔɣa kaha, ka bɛ lebi biri li, ka yεli: “Ti tuuntumsa (sanyoo) nyɛla ti dini, ka yi gba tuuntumsa (sanyoo) nyɛ yi dini, suhudoo be yi zuɣu, ti bi bɔri ʒilinsinim’ ni zabli.”

56. (Yaa nyini Annabi)! A ku tooi dolsi a ni bɔri so, amaa! Naawuni n-nyɛŊun dolsiri O ni bɔri so. Yaha! Ŋuna m-mi ninvuɣu shεba ban dolsi.

57. (Yaa nyini Annabi)! Ka bɛ (Larbu chεfurnim’) yεli: “Ti yi doli dolsigu maa m-pahi a zuɣu, tɔ!Bɛ ni tɔhigi yihi ti ti tiŋgbani ŋɔ ni.” Di ni bɔŋɔ, ka Tinim’ (Naawuni) n-zaŋ tiŋgbani shɛli din niŋ kasi (Maka) yiko n-ti ba ka di nyɛla suhudoo shee, ka bɛʒiri binwola balibu kam n-chani di ni, ka nyɛla arzichi din yi Ti sani na, amaa! Ka bɛ (ninsalinim’) pam bi mi.

58. Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbani shɛli nima ban niŋ gutulunsi bɛ bɛhigu puuni hallaka, ka so bi lahi ʒini bɛ yiŋsi maa ni bɛ nyaaŋa naɣila biɛla. Yaha! Tinim’ n-nyɛ falidiriba.

59. (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) pala Ŋun niŋdi tiŋgbana hallaka naɣila o timla tuun’ so na di niriba puuni na, ka o ti karindi ba Ti aayanima. Yaha! Ti pala ban niŋdi tiŋgbana hallaka, naɣila di (tiŋ maa) niriba nyɛla zualindiriba.

60. Yaha! Binshɛɣu kam ka bɛ yi tin ya, tɔ! Di nyɛla Dunia biɛhigu nyɛɣisim ni di nachintεri. Amaa! Din be Naawuni sani n-nyɛ din gari ka nyɛ kpaliŋkpaa. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali?

61. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so Ti (Tinim’ Naawuni) ni gbaai alikauli zaɣiviεlli (Alizanda), ka o ti shiri yɛn laɣim ni dina, o ni ŋmani ninvuɣu so Ti ni chɛ ka o wum Dunia biεhigu nyεɣisim, ka yɛn ti pahi bɛ ni yɛn ti zaŋ ninvuɣu shɛba na Zaadali (n-ti kpɛhi ʒahannama buɣum ni)?

62. Ni dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛn ti boli ba ka yεli: “Yapolo ka n nyinta’ shεba yi ni daa bo m-pahi n-zuɣujɛmdi maa be?”

63. Ka ninvuɣu shεba azaaba ni niŋ talahi bɛ zuɣu maa yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Bambɔŋɔnim’ n-nyɛ ti ni daa birgi shεba la, ti daa birgi ba mi kamani ti maŋmaŋ’ ni daa kuli birgi shεm,tinuu kabɛ ni, ti labsi ti yɛllikam n-zaŋ kana na A sani, pa tinim’ ka bɛ daa jεmda.”

64. Ka bɛ yεli: “Bolimi ya yi ni daa jεmdi duuma shεba m-pahi Naawuni zuɣu maa.” Ka bɛ boli ba, ka bɛ bi saɣi ti ba, ka bɛ nya azaaba (ka yɛli) ni bɛ yi di daa nyɛla ninvuɣu shεba ban dolsi (Dunia puuni).

65. Yaha! Dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛn ti boli ba (chɛfurinima) ka yεli: “Bo ka yi daa labsi N (Mani Naawuni) tuumba la?”

66. Ka daliri kam bɔrgi bɛ haŋkaya ni ka chɛ ba dindali maa, bɛ mi ku tooi bɔhi taba.

67. Dinzuɣu ŋun niŋ tuuba, ka ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviεlli, tɔ! Tamaha beni ni o be ninvuɣu shεba ban nya tarli ni.

68. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun namdi O ni bɔri shεli, ka gahindi (O ni bɔri so), dinzuɣubɛ (ninsalinim’) ka bɛ suhuyurlim, Naawuni nam niŋ kasi, ka lahi du ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini shɛli jεmdi maa.

69. Yaha! A Duuma (Naawuni) mi din sɔɣi bɛ suhiri ni, ni bɛ ni yihiri shεli polo ni.

70. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Naawuni, Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Paɣibu balibu kam niŋ dihitabli ti O Dunia ni Chiyaama. Yaha! Ŋuna n-su fukumsi (daba sunsuuni), O mi sani ka bɛ yɛn ti labsi ya na.

71. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yi bi nya kadama Naawuni yi zali ya yuŋ ka di kuli yɛn beni hali ni Zaadali, ŋuni nleei nyɛ duuma so ŋun yɛn tahi ya neesim na ka pa Naawuni? Di ni bɔŋɔ, yi ku wum?”

72. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yi bi nya kadama Naawuni yi zaŋ wutaŋa ntin ya ka di kuli yɛn beni hali ni Zaadali, ŋuni n-leei nyɛ duuma so ŋun yɛn tahi ya yuŋ na ka yi ti nya suhudoo di puuni? Di ni bɔŋɔ, yi bi nyara?

73. Yaha! O (Naawuni) nambɔzɔbo puuni ka O zali ya yuŋ ni wuntaŋa, domin yi nyɛ suhudoo di puuni, domin yi lahi bo O pini puuni. Yaha! Domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban paɣi (Naawuni).

74. Yaha! Dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛn ti boli ba (chɛfurinima), ka yεli: “Yapolo ka N nyinta’ shεba yi ni daa bo m-pahi N zuɣujɛmdi la be?”

75. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yihi shɛhiralana ali’umma kam puuni na ka yεli: “Tahimi ya yi daliri ni nyɛ shεli na,” ka bɛ (ninsalinim’) baŋ ni yεlimaŋli shiri bela Naawuni sani, ka bɛ ni daa namdi ʒiri shɛŋa maa zaa bɔrgi ka chɛ ba.

76. Achiika! Kaaruuna daa nyɛla ŋun be Annabi Musa niriba puuni, ka ti tibgi o maŋ bɛ zuɣu. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti o arzichi shɛli din Saafenim’ ʒibu daa nyεŋdi zamaatu (ninvuɣu pihiyɔpoin) ban mali yaa. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli o niriba ni daa yεli: “Di fuhira, achiika! Naawuni je ninvuɣu shεba ban fuhira.”

77. “Yaha! Zaŋmi Naawuni ni ti a shɛli maa puuni m-bo Chiyaama, amaa! Di tam a tarli ni nyɛ shεli Dunia puuni. Yaha! Viεlgim biɛhigu (n-ti a ninsala taba) kamani Naawuni ni viεlgi n-ti a shεm, kamiri kaa saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Achiika! Naawuni je ninvuɣu shεba ban saɣinda.”

78. Ka o (Kaaruuna) yεli: “Achiika! Bɛ (Naawuni) ti ma li mi domin baŋsim shεli dinbe nsani.” Dini bɔŋɔ, o bi mi ni Naawuni daa pun niŋ tiŋgbani shɛŋanim’ hallaka poi ni ŋuna, ka bɛ daa nyɛla ban mali yaa n-gari o, ka laɣim arzichi din gari o dini ŋɔ maa? Yaha! Bɛ ti bi yɛnbɔhi bibiɛhi bɛ taya ni daa nyɛ shɛli.

79. Ka o (Kaaruuna) ti yina o niriba puuni ni nachinsi, ka ninvuɣu shεba ban yu Dunia bεhigu yεli: “M-baye, ti gba yi di kuli mali bɛ (Naawuni) ni ti Kaaruna shɛli ŋɔ maa tatabo! Achiika! O nyɛla ŋun nya tarli din galsi.”

80. Ka bɛ (Naawuni) ni ti ninvuɣu shεba (adiini) baŋsim yεli: “Yi baye, Naawuni sanyoo n-nyɛ din gari n-zaŋ ti ninvuɣu so ŋun ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunvεlli, bɛ mi bi nyari li naɣila ninvuɣu shɛba ban mali suɣulo.

81. Dinzuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) lebi o (Kaaruuna) mini o yili m­pili tiŋgbani ni, dinzuɣu o daa ka ninvuɣu shɛba ban yɛnsɔŋ o ka pa ni Naawuni, o mi daa ka ban yɛn tooi sɔŋsi bɛ maŋ’ ni.

82. Ka ninvuɣu shεba ban daa niŋdi kore ni bɛ nya o zaashee sɔhi maa ti lahi leei ban yεra: “Woi, achiika! Naawuni yεlgirila arzichi tiri O ni bɔri so a daba puuni, ka lahi mɔŋdi Oni bɔri so. Di yi di pala Naawuni pini ti zuɣu, tiŋgbani naan lebi ti m-pili. woi, achiika! Ban niŋ gutulunsi sa ku tilgi (Zaadali).”

83. Chiyaama yili maa, Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li mi zali, ka di nyε ninvuɣu shεba ban bi bɔri bɛ maŋ’ tibgibu tiŋgbani yaaŋa zuɣu dini, ka mi bi bɔri saɣiŋgu. Yaha! Bahindisuŋ nyɛla wuntizɔriba dini.

84. Ŋun ti kana (Zaadili) ni tuunviεlli, tɔ! O mali sanyoviεlli din gari li, ŋun mi ti kana ni tuumbiεɣu, tɔ!Bɛ ti bi yɛn yo ninvuɣu shɛba ban tum tuumbiεri sanyo’ shεli naɣila bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shεli.

85. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! (Duuma so) Ŋun siɣisi Alkur’aani n-ti ana maa ni labsaa bɛhigu shee (Maka). Yεlima: “Achiika! N Duuma m-mi ŋun kana ni dolsigu, ni ŋun be birginsim din be polo ni.”

86. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A daa pala ŋun tεhiri ni bɛ ni siɣisi kundili (Alkur’aani) n-ti a na m-pahila di kuli nyɛla nambɔzɔbo din yi a Duuma sani na. Dinzuɣu,di leei Sɔŋda n- zaŋ ti chεfurinima.

87. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka bɛ (chεfurinima) ŋmalgi a ka chɛ Naawuni aayanim’ zaŋ tum tuma bɛ ni siɣisi li ti a na nyaaŋa. Dinzuɣu, bolimi zaŋ chaŋ a Duuma (Naawuni) jɛma polo. Yaha! Di be ninvuɣu shεba ban jɛmdi binshɛɣu m-pahi Naawuni zuɣu maa puuni.

88. Yaha! Di jεm duuma so m-pahi Naawuni zuɣu, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Binshɛɣu kam nyɛla din yɛn ti naai naɣila O ko. Ŋuna n­su binshɛɣu kam fukumsi, O mi sani ka bɛ yɛn ti labsi ya.

1. 1. Alif-Laam-Miim (A.L.M.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni].

2. Di ni bɔŋɔ, ninsalinim’ tεhimi ni bɛ kuli yɛn chɛ bami, kabɛ yεli ni bɛ ti Naawuni yεlimaŋli,ka bɛ bi dahim shεba (ka nya bɛ iimaansili)?

3. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa dahim ninvuɣu shεba ban kana poi ni bana, domin achiika! Naawuni baŋ ninvuɣu shɛba ban niŋ yεlimaŋli, ka lahi baŋʒirinima.

4. Di nibɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban tumid tuumbεri maa tεhimi ni bɛ ni tooi zo n-tilgi ka Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba? Bɛ ni zaandi fukumsi shεli maa nyɛla din be.

5. Ninvuɣu so ŋun niŋdi kore ni Naawuni laɣimbu, tɔ! Achiika! Naawuni (laɣimbu) saha nyɛla din yɛn kana. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Wumda, Baŋda.

6. Yaha! Ŋun kam tuhi adiini zuɣu, tɔ! O tuhila o maŋ’ zuɣu. Achiika! Naawuni nyɛla Bundana ka chɛ binnamda.

7. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunsuma, achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni nyεhi bɛ taali bihi ka chɛ ba. Yaha! Achiika! Ti ni yo ba sanyoo ka di viɛla n-gari bɛ ni daa tumdi shεli (Dunia puuni).

8. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) saɣisila ninsala (kadama) o be o ba mini oma bɛrisuŋ. Amaa! Bɛ yiti niŋ a talahi ni a laɣim M (Mani Naawuni) mini shɛli jεm, ka di nyɛ a ni ka shɛli baŋsim, tɔ! Nyin miri ka a doli ba, N sani n-nyɛ yi labbu shee, ka N-yɛn ti tin ya yi ni daa tumdi tuun’ shɛŋa (Dunia puuni) lahibali.

9. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunsuma, tɔ! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ ba kpεhi ninvuɣu suma puuni (Zaadali).

10. Yaha! Ninsalnim’ puuni so beni n-yεra: “Ti ti Naawuni yεlimaŋli,” Amaa! Bɛ yiti niŋ ba bɛrim shεli Naawuni soli zuɣu, ka bɛ zaŋ ninsalinim’ bɛrim zali kamani Naawuni daazaaba la. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Nasara shεli yi kana a Duuma sani, ka bɛ naan yεra: “Achiika! Ti mini ya n-kuli be. Di ni bɔŋɔ, Naawuni bi mila din be binnamda suhiri ni?

11. Yaha! Achiika! Naawuni mi ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli, ka lahi mi Munaafichinima.

12. Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa naan yεli ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli: “Doli ya ti soli, ka tinim’ deei yi taya ʒi,” bɛ mi pala ban yɛn tooi deei ʒili shɛli bɛ taya puuni, achiika! Bɛ nyɛla ʒirinima.

13. Achiika! Bɛ ni ʒibɛ mammaŋ’ ʒilitibsa, n-ti pahi ʒili shεŋa din pa bɛ dini. Yaha! Achiika! Zaadali bɛ ni tibɔhi ba bɛ ni daa namdi ʒiri shεŋa maa.

14. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Nuhu o niriba sani, ka o ti ʒini bɛ puuni yuuntuhili pihinu ka, ka kokpεɣu daa ti di ba, ka bɛ nyɛla zualindiriba.

15. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) gu o (Annabi Nuhu) mini ban daa pahi o zuɣu ŋarim puuni, ka zaŋ li leei yɛlikpahindili n-zaŋ ti binnamda.

16. Ni Annabi Ibrahima, saha shεli oni daa yεli o niriba: “Jεmmi ya Naawuni, ka zo O, dina n-nyɛ din gari n-zaŋ tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban mi.”

17. “Achiika! Yi ni jεmdi binyεr’ shεŋa din pa Naawuni maa nyɛla buɣa, ka yi lahi namdi ʒiri. Achiika! Yi ni jɛmdi binyεr’ shεŋa din pa Naawuni maa ka arzichi yiko. Dinzuɣu bom ya arzichi Naawuni ko sani. Yaha! Jεmmi ya O, ka lahi paɣiO, O sanikabɛ yɛn ti labsi ya (Zaadali).

18. “Yaha! Yi yi zaŋ li leei ʒiri, tɔ! Ali’umma shεba ban daa kana poi yinim’ maa gba daa labsi (bɛ tuumba) ʒirinima. Yaha! Talahi shɛli bɛʒe Naawuni tumo zuɣu m-pahila o ti o tuuntali din be polo ni.”

19. Di ni bɔŋɔ,bɛ (chεfurinim’ maa) bi nya Naawuni ni piindi nama shεm, din nyaaŋa kaOyɛn ti labsi li na (Zaadali). Achiika! Lala maa nyɛla soochi n-zaŋ ti Naawuni.

20. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka nya O (Naawuni) ni pili nambu shεm, din nyaaŋa ka Naawuni yɛn ti lahi nam namdili shɛli Chiyaama (ka sokam lahi yiɣisi o gballi ni). Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

21. O (Naawuni) dargirila O ni bɔri so tibli, ka zɔri O ni bɔri so nambɔɣu. Yaha! O sani ka bɛŋmalgiri ya kpara.

22. Yaha! Yi ku tooi nyεŋ Naawuni tiŋgbani bee sagbana ni. Yi mi ka ŋun yɛn tooi taɣi ya, bee ŋun yɛn sɔŋ ya ka pa ni Naawuni.

23. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni Naawuni aayanim’ mini O laɣimbu, bannim’ yihila tamaha ni N (Mani Naawuni) nambɔzɔbo. Yaha! Bannim’ maa, azaaba kpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali).

24. Dinzuɣu o (Annabi Ibrahima) niriba daa ka bɛ ni yɛn labsi o shεli m-pahila bɛ yεlimi:“Kumyao,bee kayinyoo (ni buɣum),” ka Naawuni gu o ka chɛ buɣum maa. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

25. Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Achiika! Yi gbibila buɣa ka di pa ni Naawuni, ka di nyɛ yurlim yi sunsuuni Dunia bɛhigu puuni. Amaa! Zaadali yi puuni shɛba ni ti niŋ gutulunsi ni taba, ka yi puuni shεba narim taba. Yaha! Yi labbu shee n-yɛn ti nyɛ buɣum ni, yi mi ti ka sɔŋdiba.”

26. Ka Annabi Lutu ti o yεlimaŋli, ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Achiika! Mani nyɛla ŋun yɛn zo hiʒira n-labi n Duuma (Naawuni) sani. Achiika! O nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.”

27. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o Is’haaka ni Ya’akuba, ka zaŋ Annabitali mini litaafinim’ niŋ o zuliya ni. Yaha! Ka Ti ti o o sanyoo ni nyɛ shɛli Dunia puuni. Yaha! Achiika! O yɛn ti bela ninvuɣu suma puuni Chiyaama.

28. Ni Annabi Lutu, saha shεli oni daa yεli o niriba: “Achiika! Yinim’ tahirila tuumbe’ shɛli so ni na bi daŋ ya di tumbu binnamda puuni?”

29. Di ni bɔŋɔ, yinim’ bindila dobba, ka ŋmari taɣiri soli (ka fari niriba ka kura), ka lahi sɔɣiri gbaari tuumbεri saawɔri yi ʒiishɛhi? Amaa! O (Annabi Lutu) niriba maa daa ka bɛ ni labsi o ni shεli mpahila bɛ yεli mi: “Tahimi ti azaaba na, a yi shiri nyɛla ŋun be yεlimaŋlinim’ puuni.”

30. Ka o (Annabi Lutu) yεli: “Yaa n Duuma! Sɔŋmi ma ninvuɣu shɛba ban nyɛ barinanim’ ŋɔ maa zuɣu.”

31. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba ni daa kana Annabi Ibrahima sani ni suhupεlli lahibali,[1] ka bɛ yεli: “Achiika! Ti nyɛla ban yɛn niŋ tiŋ shɛli dimbɔŋɔ maa (Saduumnim’) hallaka. Achiika! Di niriba nyɛla zualindiriba.” ——— [1] Ka Malaaika nim’ maa yɛli o o paɣaniyɛn dɔɣibidibga shɛm, ŋuna n-nyɛ Annabi Issahaku.

32. Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Achiika! Lutu be di (tiŋ’ maa) ni, ka bɛ yεli: “Ti mi ninvuɣu shεba ban be di puuni n-gari a, achiika! Ti ni gu o mini o niriba naɣila o paɣa,o (paɣa maa) nyɛla ŋun yɛn kpalim nyaaŋa m-pahi ban niŋ hallaka puuni.”

33. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba (Malaaikanim’ maa) ni kana Annabi Lutu sani, ka o niŋ suhusaɣiŋgu, ka o suhu biigi ni bana, ka bɛ yεli: “Di zo dabiεm, amidi niŋ suhusaɣiŋgu. Achiika! Ti nyɛla ban yɛn gu a mini a iyaali naɣilaa paɣa.O nyɛla ŋun yɛn kpalim nyaaŋa m-pahi ban niŋ hallaka puuni.”

34. “Achiika! Ti nyɛla ban yɛn siɣisi azaaba na zuɣusaa tiŋ’ ŋɔ maa nim’ zuɣu, domin bɛ ni kpeeri yiri maa zuɣu.”

35. “Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) chɛla alaama shɛli di puuni ka di kuli be polo ni n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban mali haŋkali.”

36. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi tim Madyananim’ mabia Annabi Sayibu n-zaŋ chaŋ bɛ sani, ka o ti yεli: “Yaa yinim’ n niriba: “Jεmmi ya Naawuni, ka niŋ ya Chiyaama kore, ka miri ya ka yi kpahiri yεɣira, ka nyɛla ban saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu.”

37. Ka bɛ labsi o ʒirilana, dinzuɣu ka tahigu gbaai ba yim zuɣu, ka bɛ leei ninvuɣu shεba ban (kpi) ka gbaŋgbaya bɛ yiŋsi puuni.

38. Ni Aadu mini Samuudu nima. [2]Achiika! Di yina polo n-tin ya bɛ yiŋsi puuni (kadama azaaba daa min paai ba), ka shintaŋ daa dihi ba bɛ tuuntumsa nachinsi, ka taɣi ba ka chɛ sochibga, amaa! Ka bɛ daa nyɛla ninvuɣu shɛba ban mali niŋkpali. ——— [2] Aadunima n-daa nyε Annabi Hudu niriba, ka Samuudunim’ mi daa nyε Annabi Salihu niriba.

39. Ni Kaaruuna mini Fir’auna, n-ti pahi Haamaana. Achiika! Annabi Musa daa kaba na ni dalirinim’ din be polo ni, ka bɛ daa tibgi bɛ maŋ’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu, bɛ mi daa bi tooi zo n-tilgi (ka chɛ Tinim’ Naawuni daazaaba).

40. Dinzuɣubɛ zaɣiyino kam, ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa gbaagi o ni o taali ni nyɛ shεli. Bɛ puuni shεba beni ka Ti tim ʒɛɣu (pɔhim biεɣu)na bɛ zuɣu. Bɛ puuni shεba mi beni ka tahigu gbaai ba, bɛ puuni so mi beni ka Ti chɛ ka tiŋgbani vali o. Yaha! Bɛ puuni so mi beni ka Ti chɛ ka kom di o. Yaha! Naawuni daa pala Ŋun di ba zualinsi, amaa! Bana n-daa di bɛ maŋ’ zualinsi.

41. Ninvuɣu shεba ban gbibi binyεri shεŋa kabɛ nyɛ duumanim’ ka pa ni Naawuni maa kotomsi ŋmanila kpatindariga ŋun me o yili. Achiika! Yilibuhima mi puuni din kuli chɔɣim zaasa n-nyɛ kpatindariga yili, bɛ (chεfurinim’) yi di nyɛla ban mi.

42. Achiika! Naawuni mi bɛ ni jεmdi shɛli kapa ni Ŋuna maa. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana.

43. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) tiri la ninsalinim’ ŋmahin’ shεŋa dimbɔŋɔ maa. So mi ku tooi kpahim m-baŋ li naɣila baŋdiba.

44. Naawuni namla sagbana mini tiŋgbani ni yεlimaŋli. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

45. (Yaa nyini Annabi)! Karimmi bɛ ni siɣisi shɛli wahayi n-ti a na kundili (Alkur’aani) puuni. Yaha! Puhimi jiŋli. Achiika! Jiŋli puhibu mɔŋdila kavi tuma mini Naawuni ni je shεli. Yaha! Naawuni yɛla teebu n-nyɛ din bara. Yaha! Naawuni mi yi tuuntumsa ni nyɛ shɛli.

46. Yaha! Di niŋ namgbankpeeni (yi Muslinnima) ni ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima) maa, naɣila ni so’ shɛli din viεla, naɣila ninvuɣu shεba ban di zualinsi bɛ puuni. Yaha! Yεlimi ya: “Ti tiyεlimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli n-ti ti na, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli n-ti ya na. Yaha! Ti Duuma ni yi Duuma nyɛla zaɣiyino, dinzuɣu tinim’ nyɛla ban zaŋ ti maŋ’ zaasa n-ti O (ti nyɛla Muslinnima).”

47. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Lala ka Ti siɣisi kundili (Alkur’aani) n-ti a na, dinzuɣu ninvuɣu shεba Ti ni ti litaaf maa gbai tiri lilayεlimaŋli. Yaha! Bambɔŋɔnim’ (Maka chɛfurinima) gba puuni shεba tiri li layεlimaŋli.So mi bi ŋmεri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ namgbankpeeni naɣila gutulunima.

48. (Yaa nyini Annabi)! A daa pun pala ŋun karindi (litaafi shεli) pɔi ni dina (Alkur’aani), a mi daa pala ŋun sabri li ni a nudirgu, (lala yi mi di niŋ), tɔ! Ban saɣindi naan zilsi (Alkur’aani).

49. Chɛli gba! Di (Alkur’aani) nyɛla aayanim’ din kahigiri yɛllikam ka be ninvuɣu shɛba bɛ ni ti baŋsim suhiri ni. Yaha! So bi ŋmɛri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ namgbankpeeni naɣila zualindiriba.

50.Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεli: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi alaama shɛŋa nti o (Muhammadu) na o Duuma sani? Yεlima: “Achiika! Alaamanim’ bela Naawuni sani. Yaha! Achiika! Mani nyɛla saɣisigulana polo ni.”

51. Di ni bɔŋɔ, di bi saɣindi ba kadama Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi kundili n-ti a na ka bɛ karindi li n-tiri ba? Achiika! Di puuni nyɛla nambɔzɔbo, ni Naawuni yɛla teebu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.

52. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni saɣi Shɛhiradira m mini ya sunsuuni, O mi din be sagbana mini tiŋgbani ni, amaa ninvuɣu shεba ban ti ʒiri yεlimaŋli ka niŋ chεfuritali ni Naawuni maa, bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban kɔhi lu.

53.Ka bɛ (chɛfurinim’) bɔri yomyom’ ni a chɛ ka azaaba paai ba, di yi di pala di malila sahamirili zuɣu, tɔ! Azaaba naan kaba na. Yaha! Achiika! Di nyɛla din yɛn ti ka ba na yim zuɣu ka bɛ bi lahi mi.

54. (Yaa nyini Annabi)! Ka bɛ (Maka chɛfurinim’) bɔri yomyom’ a sani ni a chɛ ka azaaba paai ba na. Tɔ! Achiika! Ʒahannama buɣum nyɛla din gili chεfurinima.

55. Dabsi’ shεli azaaba ni yɛn ti ŋari ba (chεfurinim’) bɛ zuɣusaa, ni bɛ napona gbinni, ka O (Naawuni) yεli: “Lammi ya yi ni daa tumdi shɛli (sanyoo).”

56. “Yaa yinim’ N dab’ shεba ban ti yεlimaŋli: “Achiika! N (Mani Naawuni) tiŋgbani nyɛladin yɛlimma, dinzuɣu, jεmmi ya Ma (luɣulikam yi ni be).”

57. Nyɛvuli kam nyɛla din yɛn lam kum, din nyaaŋa Ti (Tinim’ Naawuni) sani ka bɛ yɛn ti labsi ya na.

58. Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunsuma, Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ʒili ba Alizanda puuni yili shɛŋa kulibona ni yɛn tizɔri di gbinni, ka bɛ nyɛlaban yɛn ti kpalim di puuni. Dinzuɣu, m-bo ni tuuntumdiba sanyoo.

59. Ninvuɣu shεba ban niŋ suɣulo, ka nyɛla ban zaŋdi bɛ yεla n-dalindi bɛ Duuma (Naawuni).

60. Yaha! Di zooiya ka biŋkobgu chana ka bi ʒiri o bindirigu, Naawuni n-nyɛŊun largiri o bindirigu, n-ti pahi yinim’ gba (ninsalinim’). Yaha! Ŋuna n-nyɛ Wumda, Baŋda.

61. Yaha! A yi bɔhi ba: “Ŋuna n-leei nam sagbana mini tiŋgbani ka balgi wuntaŋ’ mini goli n-tin ya? Achiika! Bɛ ni yεli ni Naawuni, ka bozuɣu ka bɛ lebgiri ba (ka chɛri yɛlimaŋli)?

62. Naawuni yεlgirila arzichi n-tiri O ni bɔri so O daba puuni, ka kpaŋsiri bɛhigu n-tiri O. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.

63. Yaha! Achiika! A yi bɔhi ba ŋuni nleei siɣisi kom na zuɣusaa, ka zaŋ li neei tiŋgbani di kpibu nyaaŋa? Bɛ ni yɛli ni Naawuni, tɔ!Yεlima: “Paɣibu balibu dihitabli ti Naawuni.” Chɛli gba! Bɛ pam bi niŋdila haŋkali.

64. Yaha! Dunia bεhigu pa shεli naɣila kpɛrigu mini dɛma. Yaha! Achiika! Chiyaama n-nyɛ nyɛvuli kpaliŋkpaa shee, bɛ yi di nyɛla ninvuɣu shεba ban mi.

65. Di yiti niŋ ka bɛ (chɛfurinim’) kpe ŋarim puuni (ka kom yɛn di ba), ka bɛ suhiri Naawuni, ka niŋdi Okasi ni jɛma. Saha shεli Oyititilgi ba kabɛ du duli na, ka bɛ naan bo nyintahi n- ti O.

66. Domin bɛ niŋ chεfuritali ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba shɛli maa, bɛ wummi nyεɣisim, amaa! Ni baalim, bɛ ni ti baŋ.

67. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla (Maka) ka di nyɛ kasi shee ka mali suhudoo, ka di nyɛla bɛ tɔhigirila ninsalinima tiŋgbani shεŋa din gili li maa. Di ni bɔŋɔ, ʒiri ka bɛ tiri yεlimaŋli, ka niŋdi gutulunsi ni Naawuni yolsigu?

68. Yaha! So pa zualindira n-ti paai ninvuɣu so ŋun ŋma ʒiri pa Naawuni, bee ka o labsi yεlimaŋli ʒiri saha shεli di ni ka o na. Di ni bɔŋɔ, ʒiishee shɛli kala ʒahannama buɣum puuni n- zaŋ ti chεfurinima?

69. Yaha! Ninvuɣu shεba ban tuhi Ti (Tinim’ Naawuni) soli zuɣu, achiika! Ti ni dolsi ba Ti soya. Yaha! Achiika! Naawuni mini tuunviɛla nima m-be.

1. Alif-Laam-Miim (A.L.M.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni].

2. Bɛ nya nasara Roomnim’ zuɣu.[1] ——— [1] Roomnim’ maa daa nyɛla ban ti Naawuni yɛlima ŋli, ka nyɛ dolodolo nima, ka tobu daa laɣim bɛ mini Faarisnima. Lala Faarisnim ŋɔ maa mi daa nyɛla ban jɛmdi buɣum ka bi ti Naawuni yɛlima ŋli. Amaa! Ka bɛ daa nya nasara dolodolonim’maaa zuɣu. Ka dinzuɣu chɛ ka Maka chɛfurinim’ daa niŋ suhupiɛlli, ka yɛli ni bɛ taba ban jɛmdi buɣa maa ni nya nasara Roomnim’ zuɣu shɛm, tobu yi ti lu bɛ gba mini Muslinnim’ sunsuuni, lala ka ɛb yɛn nya nasara. Ka Naawuni daa siɣisi suurili ŋɔ maa na ti tiri Annabi Muhammadu lahibali kadama yuma bɛila puuni, tobu shɛli ni lahi lu bɛ sunsuuni, ka Roomnim’maa gba nya nasara Faarisnim’ zuɣu, ka di daa ti shiri ni ŋ lala.

3. Tiŋgbani shεli din be yoma puuni (Syria, ni Iraq, ni Jordan, n-ti pahi Palestine tiŋgbana ni). Amaa! Bɛ nyɛŋbu ŋɔ maa nyaaŋa, ni baalim, bɛ gba ni ti nya nasara (Faarisnim’ zuɣu).

4. Yuma biɛla puuni. Naawuni n-su yεllikam piligu ni di bahigu. Dindali maa, ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli maa gba ni niŋ suhupiεlli.

5. Ni Naawuni sɔŋsim, O tirila O ni bɔri so nasara. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Zaadali Nambɔoboznaa.

6. Di nyɛla Naawuni daalikauli (kadama O ni ti Roomnim’ nasara Faarisnim’ zuɣu), Naawuni mi bi yiɣisiri O daalikauli, amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.

7. Bɛ (ninsalinim’) mila din be polo ni Dunia biεhigu puuni, amaa! Ka bɛ nyɛla ban tam Bahigudali (Chiyaama) yεla.

8. Di ni bɔŋɔ, bɛ bi tεhiri bɛ suhiri ni, Naawuni bi nam sagbana mini tiŋgbani n-ti pahi din be di sunsuuni naɣila ni yεlimaŋli hali ni sahamirili. Yaha! Achiika! Ninsalinim’ pam nyɛla ban niŋdi chɛfuritali ni bɛ Duuma (Naawuni) laɣimbu.

9. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chɛfurinim’) bi gola tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka nya ninvuɣu shεba ban daa kana poi ni bana maa bahigu ni daa nyɛ shεm? Bɛ daa nyɛla ban mali yaa n-gari ba, ka daa ko puri tiŋgbani ni, ka lebgi bɛ tiŋgbana n-gari bɛ (Maka chɛfurinim’) ni lebgi bɛ tiŋgbani shɛm, ka bɛ tuumba daa kaba na ni dalirinim’ din be polo ni (ka bɛ zaɣisi, ka Naawuni daa gbaai ba). Dinzuɣu, Naawuni daa pala Ŋun di ba zualinsi, amaa! Bana n-daa nyɛ ban diri bɛ maŋ zualinsi.

10. Din nyaaŋa ka ninvuɣu shεba ban tum tuumbεri maa bahigu daa nyɛ din be, dama bɛ daa labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka daa nyɛla ban maandi li ansarsi.

11. Naawuni n-nyɛŊun piindi nambu, din nyaaŋa ka O labsiri li (di kpibu nyaaŋa), din nyaaŋa Osanikabɛ yɛn ti labsi ya na (Zaadali).

12. Yaha! Dabsi’ shεli Chiyaama ni yɛn ti yiɣisi maa, bibiɛhi yɛn ti yihi la tamaha (ni Naawuni nambɔzɔbo).

Ka bɛ kɔŋ ŋun yɛn suhudee ba bɛ duumanim’ maa puuni, ka bɛ leei ban zaɣisiri bɛ duumanim’ maa.

14. Yaha! Dabsi’ shεli Chiyaama ni yɛn ti yiɣisi maa, dindali ka bɛ (ninsalinim’) yɛn ti woli woli (ka sokam kpe o kpɛhili shee).

15. Dinzuɣu ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunsuma, bannim’ yɛn ti bela Alizanda kulibɔŋ shɛli ni, ka bɛ tibgiri ba.

16. Amaa! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ka labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ mini Chiyaama laɣimbu, tɔ!bɛ ni ti zaŋ ba na n-ti niŋ azaaba puuni.

17. Dinzuɣu, Naawuni nam niŋ kasi saha shɛli yi ni luhiri wuliŋga, ni saha shɛli biɛɣu ni neeri ya.

18. Yaha! Ŋuna n-su paɣibu balibu kam sagbana mini tiŋgbani ni, ni Zaawuni, ni dabsili yi ti pirgi sunsuuni.

19. O (Naawuni) yihirila nyɛvuli lana binkpiŋ ni, ka yihiri binkpiŋ nyɛvulilana puuni, ka neeri tiŋgbani di kpibu nyaaŋa. Yaha! Lala ka bɛ yɛn ti yihi ya (yi gbala ni na).

20. Yaha! O nam yɛlikpahinda puuni ka O nam ya (Annabi Adam) ni taŋkpaɣu, din nyaaŋa ka yi ti leei ninsalinim’ yεɣili luɣulikam.

21. Yaha! O nam yɛlikpahinda puuni ka O nam yi paɣaba n-tin ya yi mammaŋ’ puuni na, domin yi niŋ suhudoo zaŋ chaŋ bɛ sani, ka zaŋ yurlim mini nambɔzɔbo niŋ yi sunsuuni. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban tεhira.

22. Yaha! O nam yɛlikpahinda puuni nnyɛ sagbana mini tiŋgbani nambu, n-ti pahi yi zilima mini yi ŋmahiŋgbana wolginsim. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti binnamda.

23. Yaha! O nam yɛlikpahinda puuni nnyɛ yi gom yuŋ mini wuntaŋ’ ni, ni yini bɔri shεli O pini puuni. Achiika! Ŋɔ puuni mali kpahimbu n­zaŋ ti ninvuɣu shεba ban wumda (ka mali li n-tumdi tuma).

24. Yaha! O nam yɛlikpahinda puuni ka O wuhiri ya saa nyεɣisibu, ka di nyɛla dabεm mini kore n-zaŋ tin ya, ka O siɣsiri kom na zuɣusaa, ka zaŋ li neei tiŋgbani di kpibu nyaaŋa. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-ti ninvuɣu shεba ban mali haŋkali.

25. Yaha! O nam yɛlikpahinda puuni ka sagbana mini tiŋgbani ʒɛya (ka bi damda) ka di nyɛla O zaligu puuni. Din nyaaŋa, di yiti niŋ kaa O boliyayimzuɣu tiŋgbani ni, a ni nya ka yi yiri (gbala ni na, ni bɛ ti kariya saliya).

26. Yaha! O (Naawuni) sula din be sagbana mini tiŋgbani ni, di zaa nyɛla din filindi di maŋa n-tiri O.

27. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun piindi nambu, din nyaaŋa ka o lahi labsi li na (gballi ni), di mi nyɛla soochi nzaŋ ti O. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun ŋmali du n-gari din kam be sagbana mini tiŋgbani ni. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana.

28. O (Naawuni) tin ya la ŋmahinli yi mammaŋ’ puuni (ka yɛli): “Di ni bɔŋɔ, yi (ninsalinim’) sulinsi mali tarli yi daarzichi puuni, ka di nyɛla yi ni saɣi ka yi mini ba piri yi daarzichi dede, ka yi nyɛ ban zɔri ba kamani yi ni zɔri yi maŋsi shεm? Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri Ti nam yɛlikpahinda n-tiri ninvuɣu shεba ban mali haŋkali.

29. Chɛli gba! Ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa dolila bɛ suhuyurlim ka di pa ni baŋsim shεli, ka ŋuni n-leei yɛn tooi dolsi Naawuni ni birgi so? Yaha! Bɛ ti bi yɛn mali sɔŋdiba (Zaadali).

30. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Zaŋmi a nini tuhi adiini (Muslinsi), ka nyɛla ŋun zaɣisiri adiini kam din pa yɛlimaŋli, di nyɛla Naawuni daadiini shɛli O ni nam ninsalinim’ di zuɣu, taɣibu ka Naawuni nambu (adiini) puuni, dina nnyɛ adiini shεli din tuhi, amaa ninsalinim’ pam bi mi.

31. Leemi ya ban labsiri yεllikam O sani, ka zon ya O dabiɛm. Yaha! Puhimi jiŋli, ka di pahi ya ninvuɣu shɛba ban jεmdi binyεr’ shεŋa m-pahi Naawuni zuɣu puuni.

32. Di pahi ya ninvuɣu shεba ban piri piri bɛ daadiini ka leei yɛɣa yɛɣa la puuni, ka yɛɣili kam niŋdi suhupiεlli (ka ŋmɛri nyɔɣu)ni din be bɛ sani.

33. Yaha! Biɛrim shɛli yi ti shihi ninsalinima, bɛ suhirila Naawuni ka labsiri yεllikam n-tiri O, amaa! O yi ti chε ka bε lam nambɔzɔbo din yiOsanina, aninyakabɛ puuni shεba bo duuma shεba m-pahi bɛ Duuma (Naawuni) zuɣu n-jεmda.

34. Domin bɛ niŋ chεfuritali ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba shɛli maa. Tɔ!Bɛ wummi nyεɣisim. Ni baalim, bɛ ni ti baŋ.

35. Bee Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisila daliri shɛli n-tiba na, ka di nyɛ din yɛri yɛltɔɣa (ka dihitabli) ni binyɛr’ shɛŋabɛ ni jɛmdi m-pahi Naawuni zuɣu maa.

36. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi chɛ ka ninsalinim’ lam nambɔzɔbo shεli, ka bɛ niŋ suhupεlli ni dina. Amaa! Zaɣibɛɣu yi nya ba domin bɛ nuhi ni pun daŋsi tum tuumbe’ shεŋa zuɣu,a ni nya ka bɛ nyɛla ban yihiri tamaha.

37. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi nya kadama achiika! Naaawuni yεlgirila arzichi ntiri O ni bɔri so, ka tahiri miisim na (n-ti tiri O ni bɔri so). Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli.

38. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Tim a dɔɣim o talahi shɛli din ʒea zuɣu ni, ni nandana, n-ti pahi sochanda, dina n-nyɛ din gari n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban bɔri Naawuni yεda. Yaha! Bannim’ maa nnyɛ ninvuɣu shεba ban nya tarli.

39. Yaha! Yi ni zaŋ shɛli n-ti laɣinyɔri puuni domin di ti nabgi ninsalinim’ daarzichi puuni, tɔ! Di ku nabgi Naawuni sani (dama di ka alibarka). Amaa! Yi ni ti shɛli ka di nyɛ zaka, ka di nyɛla yi bɔrila Naawuni yɛdda zuɣu, (ninvuɣu shɛba ban niŋ lala), tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban arzichi yɛn nabgi (Naawuni sani).

40. Naawuni n-nyɛ Ŋun nam ya, ka largi ya arzichi, din nyaaŋa ka O yɛn kun ya ka ti neei ya. Di ni bɔŋɔ, yi duuma nima maa puuni so beni ni tooi niŋ lala maa puuni shεli?O nam niŋ kasi ka du ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini binyɛr’ shɛŋa n-jɛmdi maa.

41. Tuumbiɛri yina polo duli mini kom ni, ka di nyε ninsalinim’ ni zaŋ bɛ nuhi tum tuun’ shεŋa zuɣu, domin O (Naawuni) ti chɛ ka bɛ lam bɛ tuun’ shɛŋa daazaaba, domin achiika! Bɛ leei ban yɛn labi na (n-ti niŋ tuuba).

42. (Yaa nyin Annabi)! Yεlima: “Gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka nya ninvuɣu shεba ban daa kana poi ni yinim’ maa bahigu ni daa nyɛ shεm, bɛ pam daa nyɛlaban jεmdi binyεr’ shεŋa m-pahi Naawuni zuɣu.”

43. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Zaŋmi a nini tuhi adiini shɛli din tuhi (Muslinsi daadiini), poi ka dabsi’ shεli din kala amii Naawuni sani ti kana, dindali maa, ninsalinim’ yɛn ti pirgimi (siɣim buyi).

44. Ŋun niŋ gutulunsi, tɔ! O gutulunsi bela o zuɣu, ŋun mi tum tuunviεlli, bɛ maŋ’ ka bɛ yɛrgiri ʒiishesuma zaanda.

45. Domin O ti yo ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunsuma samli O pini puuni, achiika! O bi bɔri gutulunima.

46. Yaha! O nam yɛlikpahinda puuni ka O timdi pɔhim na ka di ti nyɛ din tiri suhupiεlli lahibali domin O chɛ ka bɛ (ninsalinim’) lam O nambɔzɔbo puuni shɛli. Yaha! Domin ŋarim chana (kom ni) ni O zaligu, domin yi lahi bo o pini puuni shɛli, domin achiika! Yi ni paɣi (Naawuni).

47. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa pun tim tuun’ shɛba na pɔi ni nyini, ka bɛ daa kaba na ni dalirinima, ka Ti darigi ninvuɣu shɛba ban tum tuumbɛri tibli. Di mi nyɛla talahi Ti zuɣu ni Ti ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli nasara (chεfurinim’ zuɣu).

48. Naawuni n-nyɛŊun timdi pɔhim na ka di ti dam sagbaŋ, din nyaaŋa kaO yεrigi li sagbana ni O ni bɔri lishεm, ka naan piripiri li yεɣa, ka a nya sakom ka di yiri di (sagbaŋ maa) sunsuuni na, O yi ti chɛ ka di (saa maa) paai O ni bɔri so O daba puuni, a ni nyaka bɛ niŋdi suhupiεlli.

49. Amaa! Bɛ di nyɛla ban yihi tamaha pɔi ni bɛ ti siɣisi ba saa maa na.

50. Dinzuɣu (Yaa nyini haŋkalilana)! Yulimi Naawuni nambɔzɔbo daalaamanima, O ni neeri tiŋgbani shɛm di kpibu nyaaŋa. Achiika! Ŋun niŋ lala nyɛla Ŋun yɛn tooi neei kpiimba. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Toora binshɛɣu kam zuɣu.

51. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti tim pɔhim shɛlina (ka di ti saɣim bimbila), ka bɛ (ninsalinim’) nya li ka di mɔhi, tɔ!Bɛ naan leei gutulunim’ di nyaaŋa.

52. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A ku tooi chɛ ka kpiimbi (chɛfurinim’) wum boligu, a mi ku tooi chɛ ka tikpiranim’ wum boligu dindee yi niŋ ka bɛ lebi biri.

53. Yaha! A pala ŋun yɛn tooi dolsi zoomba ka chɛ bɛ birginsim, a mi ku tooi chɛ ka so wum naɣila ninvuɣu so ŋu ti yεlimaŋli ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, ka nyɛla ban zaŋ bɛ maŋ’ zaa n-ti Naawuni (Muslinnima).

54. Naawuni n-nyɛ Ŋun nam ya chɔɣinsi puuni na, din nyaaŋa ka O tin ya yaa chɔɣinsi maa nyaaŋa, din nyaaŋa ka O lahi chɛ ka chɔɣinsi mini kurginsim paai ya yaa maa nyaaŋa. O namdila O nibɔri shεm. Yaha! Ŋuna nnyɛ Baŋda, Toora.

55. Yaha! Dabsi’ shεli Chiyaama ni yɛn ti yiɣisi, bibiɛhi yɛn ti pola Naawuni kadama bɛ daa bi ʒini (Dunia puuni) naɣila sahayini koŋko (domin dabiɛm zuɣu). Lala ka bɛ daa ŋmalgiri ba ka chɛ yεlimaŋli (Dunia puuni).

56. Ka ninvuɣu shεba bɛ (Naawuni) ni ti baŋsim mini iimaansili yεli: “Achiika! Yi daa ʒinila Naawuni ni zali ya shεli tariga (Dunia puuni) hali ni Chiyaama yiɣisibu dali, tɔ! Zuŋɔ n-nyɛ Chiyaama yiɣisibu dabsili maa, amaa! Yi daa pala ban mi (ni yɛlimaŋli n-shiri nyɛ li).”

57. Dinzuɣu dindali maa, ninvuɣu shεba ban di zualinsi fabla ti ku niŋ ba anfaani shɛli, bɛ mi pala bɛ ni bɔri shɛba yɛda.

58. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tila ninsalinim’ ŋmahinli kam Alkur’aani ŋɔ maa puuni. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi ka ba na ni aaya shεli, tɔ! Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa ni yεli: “Yi pala shɛli m-pahila ban saɣinda.”

59. Lala ka Naawuni ŋariti ninvuɣu shεba ban bi mi (yɛlimaŋli) maa suhiri zuɣu.

60. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo, achiika! Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli. Dinzuɣu, di chɛ ka ban bi dihitabli (Chiyaama yiɣisibu) maa yɛla muɣisa.

1. 1. Alif-Laam-Miim (A.L.M.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni].

2. Ŋɔ naa nyɛla litaafi (Alkur’aani) aayanim’ din mali yɛmgoliŋga.

3. Di nyɛla dolsigu mini nambɔzɔbo n-zaŋ ti tuunsuma nima.

4. Ninvuɣu shεba ban puhiri jiŋli, ka tiri zaka, ka lahi dihi Chiyaama tabli.

5. Bannim’ maa be dolsigu zuɣu din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! Bana n-nyɛninvuɣu shεba ban nya tarli.

6. Yaha! Ninsalinim’ puuni so beni dari kpɛrgu yεltɔɣa domin o zaŋ li m-birgi ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli ka di pa ni baŋsim sh εli, ka lahi gbibi li ka di nyɛla ansarsi. Bannim’ maa, filiŋ daazaaba be bɛzuɣu (Zaadali).

7. Yaha! Bɛ yi ti karim Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima (Alkur’aani) n-ti o, o lebri mi biri, ka tibgi o maŋ ’ kamani o bi wum li mi la, ka diŋmani la kamani o tiba puuni malila dalima (tikpirlim). Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Tim o azaabakpeeni lahibali.

8. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunsuma, bɛ mali yolsigu Daalizanda puuni yiya.

9. Ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Naawuni niŋ la alikauli, ka dihi li n­tabli. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana.

10. O (Naawuni) namla sagbana ka di pa ni daantali’ shεli ka yi kuli nyari li, ka zaŋ zoya m-bahi tiŋgbani yaaŋa zuɣu domin di ti mali ya damdi zuɣu. Yaha! Ka O chɛ ka biŋkobgu balibu kam yεɣili tiŋgbani ni. Yaha! Ka Ti siɣisi sakom na zuɣusaa, ka yihi bimbirili balibu kam din viɛla na di puuni.

11. Ŋɔ maa nyɛla Naawuni nambu. Dinzuɣu (Yaa yinim’ chεfurinima)! Wuhimi ya ma binyεr’ shεŋa yi ni jεmdi ka pa ni Ŋuna maa ni nam shεli, chɛli gba! Zualindiriba be birginsim din be polo ni.

12. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Lukmanu[1] yεmgoliŋga (ka yɛli o): “Paɣimi Naawuni, ninvuɣu so ŋun mi paɣi, tɔ! Achiika! O maŋ’ zuɣu ka o paɣi, ŋun mi niŋ gutulunsi, tɔ!Achiika! Naawuni nyɛla Bundana, Duuma paɣirigu. ——— [1] Affa shɛba yɛli ni Lukmanu daa nyɛla Annabi, ka shɛba mi yɛlini o daa kulinyɛla Nawwuni dab’ suŋ.

13. Yaha! Saha shεli Lukmanu ni daa yεli o bia, ka nyɛla ŋun saɣisiri o (ka yεra): “Yaa nyini m bia! Miri ka a jεm shɛli pahi Naawuni zuɣu, achiika! Nyintaa bo m-pahi Naawuni zuɣu nyɛla zualinsi din bara.”

14. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) saɣisi ninsala kadama o viɛlgim biɛhigu n-ti o ba ni o ma. O ma kpiɣila o puli ni chɔɣinsi n-ti pahi chɔɣinsi zuɣu, ka o yolibu nyɛ yuma ayi puuni, (ka Naawuni yεli o): “Paɣim Ma, ka paɣi a ba mini a ma. Labbu shee nyɛla N sani.”

15. Amaa! Bɛ (a ba ni a ma) yi ti niεm shɛli m-pahi N (Mani ŋ a talahi ni a j Naawuni) zuɣu, ka di nyɛla a nika shɛli baŋsim, tɔ! Nyin di doli ba. Amaa! Be viɛnyɛla ni bana Dunia puuni. Yaha! Doli ninvuɣu so ŋun niŋ tuuba n-labi N sani na, di nyaaŋa, N sani n-nyɛ yi labbu shee, ka N-yɛn ti tin ya yi ni daa tumdi shɛli lahibali.

16. (Ka Lukmanu yεli)! Yaa nyini m bia! Achiika! Di (tuuni din pɔrlim) yi ŋmani binbiεlli din be tampiŋ ’ puuni, di yi bela sagbana bee tiŋgbani ni, Naawuni ni t i tahi li na (Zaadali). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun balgiri yεla tiri O daba, ka mi din sɔɣi.

17. (Ka Lukumanu lahi yɛli)! Yaa nyini m bia! Puhimi jiŋli, ka puhi (ninsalinim’) ni zaɣiviεlli tumbu, ka mɔŋ Naawuni ni zaɣisi shεli, ka niŋ suɣulo ni din paagi a. Achiika! Di lala maa be yεlikara puuni.

18. “Yaha! Di lebi biri niriba, ka di chana ka nyɛla ŋun gamdi tiŋgbani yaaŋa zuɣu, achiika! Naawuni je ŋun kam gamda, ni ŋun fuhira.”

19. Yaha! Nom ni baalim a chandi puuni, ka siɣisi a kukoli. Achiika! Kukoya puuni din be zaa n-nyɛbuŋsi kukoya.

20. Di ni bɔŋɔ, yi bi nya ni achiika! Naawuni m-balgi din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni n-tin ya, ka pali ya O yolisa din be polo ni mini sɔɣisinli? Yaha! Ninsalinim’ puuni shεba beni ŋmεri namgban kpeeni n-zaŋ kpa Naawuni polo, ka di pa ni baŋsim shεli, ka mi pa dolsigu, bɛmi ka kundi’ (litaafi) shεli din neera (ka wuhiri ba soli).

21. Yaha! Bɛ yi yεli ba: “Doli ya Naawuni ni siɣisi shɛli na, ka bɛ yεli: “Chɛli gba! Tinim’ dolila ti ni paai ti banim’ ka bɛjεmdi shɛli.” Di ni bɔŋɔ, shintaŋ daa pala ŋun boondi ba (bɛbanim’ maa) n-zaŋ chaŋ Sa’iir buɣum daazaaba la ni?

22. Yaha! Ninvuɣu so ŋun zaŋ o maŋ ’ zaa n-ti Naawuni, ka nyɛla ŋun viεlgiri o tuma, tɔ! Achiika! O shiri gbibi gabi-kpeeni. Yaha! Naawuni sani ka yεlli-kam bahigu be.

23. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ŋun niŋ chεfuritali, tɔ! Nyin di chɛ ka o chεfuritali maa niŋ a suhusaɣiŋgu. Ti (Tinim’ Naawuni) sani ka bɛ labbu be, ka Ti ti yɛn ti ba bɛ tuuntumsa lahibali. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din be suhiri ni.

24. Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ ka bɛ wum nyεɣisim biɛla (Dunia puuni). Din nyaaŋa, ka Ti yɛn ti niŋ ba talahi ni azaaba timsili.

25. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi bɔhi ba (kadama)Ŋuni n -leei nam sagbana mini tiŋgbani? Achiika! Bɛ ni yεli: “Naawuni.” Tɔ! Yεlma: “Paɣibu balibu kam dihitabli ti Naawuni,” Chɛli gba! Bɛ(chεfurinim’) pam bi mi.

26. Naawuni n-su din kam be sagbana mini tiŋgbani ni, achiika ! Naawuni nyɛla Bundana, Duuma paɣrigu.

27. Yaha! Achiika! Di yi di niŋ ka tihi zaasa din be tiŋgbani yaaŋa zu ɣu leei alkalminima, ka teeku kom di yɛn leei (tadabo din yɛn sabi Naawuni yεltɔɣa), din nyaaŋa, ka teeku kom maa tatabo y ɛn pahi di zuɣu siɣim buyɔpoin, tɔ! Naawuni yεltɔɣa (Alkur’aani) naan ku naai. Achiika! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.

28. Yi (ninsalinim’) nambu mini yi gbala puuni yiɣisibu pa shɛli (Naawuni sani) m-pahila kamani nyɛvuli yini (nambu mini di gballi ni yiɣisibu). Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Nyara.

29. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bɛ nya kadama achiika! Naawuni zaŋdi la yuŋ n-kpεhiri wuntaŋ’ ni, ka zaŋdi wuntaŋ ’ kpεhiri yuŋ ni, ka balgi wuntaŋ’ mini goli, ka di zaɣiyini kam chani hali ni sahamirli O (Naawuni) ni zali li? Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

30. Di daliri nyɛla, achiika! Naawuni n-nyɛ yεlimaŋli. Yaha! Achiika! Bɛ ni jεmdi shɛli ka pa Naawuni maa nyɛla ʒiri. Yaha! Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun nam du ka galsi.

31. (Yaa nyini haŋkalilana) ! Di ni-bɔŋɔ, a bi nya kadama ŋarim cha nila teeku puuni ni Naawuni yolsigu, domin O wuhi ya (ninsalinima) O nam yɛlikpahinda puuni shɛli. Achiika !Ŋ ɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ŋun kam nyɛ suɣulolana, ŋun zooi (Naawuni) paɣibu.

32. Yaha! Kogbana yi ti liri ba kamani zoya la (ka bɛ be ŋarim puuni) , bɛ (chɛfurinim’ maa) boondila Naawuni yuli, ka yεli ni O ko n-nyɛ Duuma, saha shεli mi O yi ti tilgi ba ka bɛ du duli na, tɔ! Bɛ puuni so beni n-nyɛ ŋun kpalim ʒe sunsuuni (o tim Naawuni yεlimaŋli bee o di ti y ɛlimaŋli). Yaha! So bi zilsiri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima naɣila ŋun kam ny ɛ bilkɔŋsi lana, ŋun zooi gutulunsi.

33. Yaa yinim’ ninsalinima! Zom ya yi Duuma, ka zon ya dabsi’ shεli ba ni ti bi yɛn tooi niŋ o bia anfaani, bee ka bia ku tooi niŋ o ba anfaani sh ɛli. Achiika! Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli. Dinzuɣu, di chɛn ya ka Dunia biεhigu yɔhim ya. Yaha! Di chɛn yaka ŋun yɔhindi niriba (shintaŋ) yɔhim ya.

34. Achiika! Naawuni, O sani ka Chiyaama yiɣisibu dali baŋsim be, O si ɣisirila saa na, ka mi din be paɣa tolana puuni. Yaha! Nyɛvuli ʒi tuun’ shεli di ni sa yɛn tum biεɣuni. Nyɛvuli mi ʒi tiŋgbani shεli ni di ni yɛn ti kpi. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, ka lahi mi din sɔɣi.

1. Alif-Laam-Miim (A. L. M.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alku’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni].

2. Litaafi ŋɔ (Alkur’aani) siɣisibu ka zilsigu, di yila binnamda Duuma sani na.

3. Bee bɛ (Maka chɛfurinim’) yεrimi ni o (Muhammadu) kpiri li mi? Chɛli gba! Di nyɛla yεlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sani na, domin a zaŋ li nsaɣisirisi ninvuɣu shεba saɣisigulana so ni na ʒin kaba na, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban dolsi (sochibga).

4. Naawuni n-nyɛŊun nam sagbana mini tiŋgbani, ni din be di sunsuuni dabsili diba ayɔbu puuni. Din nyaaŋa, ka O du m- ba Al-arshi. Yi (ninsalinima) ka ŋun yɛnsɔŋ ya, bee ŋun yɛn suhudee ya ka pa ni Ŋuna. Dini bɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla?

5. O (Naawuni) lebgirila yεla n-zaŋ yi zuɣusaa hali ni tiŋgbani ni, din nyaaŋa kadiyɛn ti du O sani dabsi’ shεli din timsim nyɛ yuuntuhili yi laasabu puuni.

6. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Duuma so Ŋun mi din sɔɣi ni din be polo ni, Ŋuna n-nyɛ Nyεŋda, Zaadali Nambɔzobonaa.

7. Ŋuna n-nyɛŊun viεlgi O ni nam shɛli kam, ka pili ninsala (Annabi Adam) nambu ni yεɣiri.

8. Din nyaaŋa, ka O zali o (Annabi Adam) zuliya ka bɛ pilgu yi kochɔɣiŋgu (maniyyi) ni na.

9. Din nyaaŋa,kaOpalionama, kapɔbsi o nyɛvuli niŋ o puuni, ka tin ya (yi ninsalinim’) wumbu mini nyabu, n-ti pahi haŋkali, amaa! Bɛla ka yi paɣira.

10. Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεli: “Dini bɔŋɔ, (ti yi kpi) ka bɔrgi tiŋgbani ni, bɛ ni tooi lahi nam ti namdi palli? Chɛli gba! Bɛ nyɛla ban niŋdi chɛfuritali ni bɛ Duuma (Naawuni) laɣimbu.

11. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Kum Malaaika so bɛ ni zaŋ dalim ya maa ndeeri yi nyɛvuya, din nyaaŋa kabɛ lahi yɛn ti labsi ya yi Duuma sani (Zaadali).

12. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! A yi di nya saha shεli bibiɛhi zuɣuri ni yɛn ti ba tiŋgbani ni bɛ Duuma sani (ka yεra): “Yaa ti Duuma! Ti yi pa nya ya ka wum, dinzuɣu labsim ti (Dunia puuni) ka ti ti tum tuunviεlli. Achiika! Ti yi pa nyɛla ninvuɣu shεba ban dihitabli.”

13. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, achiika! Ti naan ti nyɛvuli kam di dolsigu, amaa! Yεltɔɣa pun niŋ dihitabli N (Mani Naawuni) sani kadama “N-yɛn chɛmi ka ʒahannama buɣum pali ni ninsalinim’ mini alizinnim’ namgbanyini.”

14. Dinzuɣu, lammi ya (azaaba), dama yi daa tamla yi zuŋɔ dabsili ŋɔ maa laɣimbu. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) gba tam yi yεla. Dinzuɣu lammi ya azaaba shεli din ka naabu, domin yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli maa zuɣu.

15. Achiika! Ninvuɣu shεba ban tiri yεlimaŋli ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ maa, bɛ yi ti teei ba ni dina, ka bɛ lu n-niŋ suzuuda, ka niŋ kasi ni bɛ Duuma (Naawuni) paɣibu, ka nyɛla ban bi tibgiri bɛ maŋa.

16. Bɛ puluɣa niŋdila katiŋ’ ka chɛri bɛ dooshεhi, kabɛ nyɛla ban suhiri bɛ Duuma (Naawuni) ni dabiεm mini kore, ka nyɛla ban dihiri Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ba shɛli puuni.

17. Dinzuɣu nyɛvuli shεli bi mibɛ ni sɔɣi ba suhupiɛlli shɛli, ka di yɛn ti nyɛ sanyoo ni bɛ (ninsalinim’) tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli (Dunia puuni). [1] ——— [1]Alizanda puuni, ninsala ni nya o nina ni na ӡin nya shɛli, ka tibli na ӡin wumli, ka suhu na ӡin tɛhili.

18. Di ni bɔŋɔ, ŋun ti Naawuni yεlimaŋli mini ŋun kpee yi ni ŋmani taba? Bɛ kum niŋ yim.

19. Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunsuma, tɔ! Alizanda shεli din nyε labbu shee nyɛla bɛ dini, ka di nyɛla saani n­zaŋ ti ba domin bɛ ni daa tumdi tuun’ shɛŋa zuɣu (Dunia puuni).

20. Amaa! Ninvuɣu shεba ban kpee yi maa, tɔ!Bɛ labbu shee n-nyɛ buɣum. Saha shεli kam ka bɛ yi ti bɔrini bɛ yi di (buɣum maa) puuni, ka bɛ labsi ba di puuni, ka yεli ba: “Lammi ya buɣum daazaaba shεli yi ni daa labsiri ʒiri (Dunia puuni) la?

21. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ ka bɛ lam azaaba shεli dinbe yoma [2] kachɛ (Chiyaama) daazaaba titali maa, domin achiika! Bɛ niŋ tuuba n-labi Naawuni sani. ——— [2] Dina n-nyɛ bɛ tuhinyɛŋ chɛfurinima, ka gbahiba ka bɛ leeitobudaba

22. Yaha! Ŋuni n-leei nyɛ zualindira nti lahi paai ninvuɣu so bɛ ni teegi o ni o Duuma aayanima, din nyaaŋa, ka o lebi biri ka chɛ li, tɔ! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn dargi bibiɛhi tibli.

23. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa litaafi (Attaura), dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Di be zilsigu puuni ni o (Annabi Musa)[3] laɣimbu, ka Ti lahi zaŋ li (Attaura maa) leei dolsigu n­zaŋ ti Israaila bihi. Naawuni gbaaila Annabi Muhammadu alikauli kadama o mini Annabi Musa ni laaan ɣim poi ka o n kpi. Ka bε daa ti shiri laɣim Kudus ji ŋli ni, yuŋ shεli ni o nidaa du zuɣusaa tideei jiŋa anu ŋɔ na. Ka bε ti lahi laɣim sagbana ayi ni o ni daa deeijiŋli Naawuni sani ka labri na tiŋgbani ni. ——— [3] Naawuni gbaaila Annabi Muhammadu alikauli kadama o mini Annabi Musa ni laɣim poi ka o naan kpi, ka bɛ daa ti shiri laɣim ni ŋuna Kudus ji ŋli ni yuŋ’ shɛli ni o ni daa du zuɣusaa ti deei ji ŋa anu ŋɔ na, ka bɛ ti lahi laɣim sagbana ayi ni, o ni daa deei ji ŋli Naawuni sani na tiŋgbani ni.

24. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ bɛ (Israaila bihi) puuni shεba n-leei toondannima, ka bɛ dolsiri (ninsalinim’) ni Ti zaligu saha shεli bɛ ni daa niŋ suɣulo. Yaha! Bɛ daa nyɛla nivuɣu shɛba ban dihitabli ni Ti aayanima.

25. Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn ti wolgi bɛ (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) sunsuuni Zaadali n-zaŋ chaŋ bɛ ni daa niŋdi namgbankpeeni shɛli zuɣu maa.

26. Di ni bɔŋɔ, di pala dolsigu n-zaŋ tiba (bɛ Maka chεfurinima) kadama di zooiya ka Ti niŋ tiŋgbani shɛŋa ban kana pɔi ni bana hallaka, ka bɛ chani bɛ yiŋsi puuni (ka nyari Ti ni daa niŋ ba hallaka shεm). Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu. Di ni bɔŋɔ,bɛ ku wum (ka kpahim vɛnyɛla)?

27. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) karitila kom n­labsiri tiŋgbani shɛli ni din kuui, ka Ti zaŋ li n-yihi bindira shεŋa na, kabɛ biŋkobri mini bɛ mammaŋ’ diri di puuni. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi nyara?

28. Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεra: “Bondali ka yi (Muslinnim’) yɛn ti nya nasara ti zuɣu, yi yi shiri nyɛla yɛlimaŋlinima.”

29. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Nasara maa dali, ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali iimaansili ti ku lahi niŋ ba anfaani shεli, bɛ mi tiku naɣisi n-ti ba (ka bɛ niŋ tuuba).

30. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yim bɛ (chɛfurinim’ maa) yɛla ni, ka ʒiya guhima. Achiika! Bɛ (chɛfurinim’) gba nyɛla ban ʒiya guhira.

1. Yaa nyini Annabi! Zom Naawuni, ka miri ka a doli chεfurinim’ mini munaafichinima. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.

2. Yaha! Doli bɛ ni siɣisiri shɛli wahayi n-tira na a Duuma (Naawuni) sani. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni.

3. Yaha! Zaŋmi a yɛla dalim Naawuni, Naawuni mi saɣibɛ ni dalindi so.

4. Naawuni bi zaŋ suhiri ayi n-niŋ ninvuɣu yino niŋgbina ni, O mi bi zaŋ yi paɣa shεba yini zaŋ leei yi manim’ maa ka bɛ shiri nyɛ yi manima.[1] Yaha! O bi zaŋ yini zaŋdi shεba bihi n-leeri yi bihi la, ka bɛ shiri nyɛla yi bihi. [2]Ŋɔ maa nyɛla yi zilima zuɣu ka yiyεri li, ka Naawuni mi yεriya di yεlimaŋli ni nyɛ shεli, Ŋuna n-lahi nyɛŊun dolsira n-zaŋ chaŋ sochibga. ——— [1] Zaamani waɣila maa, Larbunim’ daa tooi yεri bε paɣaba:”N-yi lahi dona, n-doni m ma. Ka Naawuni daa siɣisiaaya na ti mɔŋ Muslinnim’ lala maa yεlibu. [2] Larbunim’ daa min zaŋ bε daba leei bε bihi, ka bε ni tooi di bε fali bε kum nyaaŋa, ka Naawuni daa lahi siɣsi aaya na timɔŋ lala maa gba.

5. Bolimi ya ba (bihi) ni bɛ banim’ yuya, dina n-nyɛ aadalsi Naawuni sani. Amaa! Yi yi ʒibɛ banim’ yuya, tɔ! (Bolimi ya ba) yi mabihi, ni yi sɔŋdiba adiini puuni. Amaa! Taali ka yi zuɣu yi ni sargi shεli puuni. Amaa! (Yi mali taali) yi ni niŋ shɛli ka mi li yi suhiri ni ka di nyɛ nakpaɣandi. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Nambɔzobonaa.

6. Annabi (Muhammadu) n-nyɛŋun tu ni ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli yu n-gari bɛ mammaŋa, ka opaɣaba nyɛ bɛ manima. Yaha! Dɔɣiriba n-nyɛ ban miri taba Naawuni zalgu puuni n-gari bɛ Muslim’ taba mini ban zo Hiʒira, naɣila yi yi bɔri ni yiniŋ yi simnim’ vɛnyɛliŋga. Ŋɔ maa pun sabi mi n-do kundili (Lauhul Mahfuuzu) puuni.

7. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa gbaai alikauli ni Annabi nima, n-ti pahi nyini (Annabi Muhammadu), ni Annabi Nuhu, ni Annabi Ibrahima, ni Annabi Musa mini Annabi Issa Mariam bia. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ ba alikauli kpeeni.

8. Domin O (Naawuni) ti bɔhi yɛlimaŋlinima n-zaŋ chaŋ bɛ yεlimaŋli polo, ka kpaɣisila azaaba kpeeni n-guli chεfurinima.

9. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Teemi ya Naawuni ni tin ya ni’ima shεli saha shεli tobbihi shɛba ni daa liri ya, ka Ti daa tim pɔhim bɛ sani, ni tobbihi shεba (Malaaikanim’) yi ni daa bi nya ba. Yaha! Naawuni nyεla Ŋun nyari yi tuuntumsa.

10. Saha shεli bɛ (chεfurinim’ maa) ni daa kan ya na yi zuɣusaa mini tiŋa, ni saha shεli yi (Muslinnim’) nina ni daa lebgi, ka suhiri paai yi kukoya ni, ka yi naan mali zilsigu ni Naawuni (O ni tin ya nasara, bee O ku tin ya), ka di nyɛla zilsigu ni yɛlimaŋli.

11. Nimaa ni, ka bɛ daa dahim ban ti Naawuni yεlimaŋli,ka bɛ daa shiri dam ba damdi kpeeni.

12. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli munaafichinim’ mini ninvuɣu shεba doro ni bebɛ suhiri ni ni daa yεli: “Naawuni mini O tumo bi niŋ ti alikauli shεli naɣila yɔhim.”

13. Yaha! Teemi saha shεli salo shɛba bɛ (Munaafichinim’) puuni ni daa yεli: “Yaa yinim’ Yasriba nima (Madina nima)! Yi ka zaashee (din yɛn tooi zani ka tuhi yi dimba), dinzuɣu labmi ya.” Ka bɛ puuni shεba naan bɔri ni Annabi Muhammadu saɣi ti ba (ka bɛ labi yiŋa) ka naan yεra: “Achiika! Ti yiŋsi kpalim la zaɣikuma (so bi guli li), ka di mi pala zaɣikuma, ka shɛli ka bɛ bɔra m-pahila zɔbu (ka bɛ zɔri ka chɛri tobu maa).

14. Bɛ yi di kpe n-ti liri ba di (Madina) yεɣ’ shɛŋa, din nyaŋa ka bɛ di yεli ba ni bɛ leemi chεfurinima, tɔ! Achiika! Bɛ naan saɣi ti li. Yaha! Bɛ naan ku naɣisi n-ti li naɣila biɛla.

15. Yaha! Achiika! Bɛ (Munaafichinim’ maa) daa gbaai Naawuni alikauli pɔi ni ŋɔ maa (kadama) bɛ ku lebi biri, Naawuni mi daalikauli nyɛla bɛ ni yɛn ti bɔhi shεli zuɣu.

16. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yi zobu ku tooi niŋ ya anfaani shεli, diyinyɛla yi zɔrimi ka chεri kpibu bee bɛ ti kun ya, din ŋuna yi mi naan ku wum nyεɣisim shεli naɣila biɛla.

17. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei yɛn tooi taɣiya ka chɛ Naawuni daazaaba, di yi niŋ ka O bɔri ya ni chuuta shɛli, bee ka O bɔri ya ni nambɔzɔhigu? Yaha! Bɛ ku tooi nya ŋun yɛn taɣi ba, bee ŋun yɛnsɔŋ ba ka pa ni Naawuni.

18. Achiika! Naawuni mi ninvuɣu shεba ban mɔŋdi ninsalinim’ ni bɛ di chaŋ Naawuni zuɣu tobu ni yi puuni, ni ninvuɣu shεba ban yεri bɛ mabihi: “Kam ya na ti sani (ka chɛ ka Muhammadu chaŋ n-ti kpi tobu ni o ko), bɛ mi bi chani tobu ni naɣila biɛla.

19. Bɛ nyɛla ban mali ya (Muslinnim’) bεm, amaa! Dabiεm yi ti kana, a ni nya ka bɛ yuunda n-zaŋ kana a (nyini Annabi) sani, ka bɛ nimbihi lebri gindi kamani ninvuɣu so kpibu kulibu ni paai. Saha shεli mi dabiεm ni chaŋ naai, ka bɛ naan doli ya ni bɛ zilim nyεɣisa, ka lahi mali biεm n-zaŋ chaŋ viɛnyɛla tumbu shee. Bannim’ maa bi ti Naawuni yεlimaŋli. Dinzuɣu, ka Naawuni saɣim bɛ tuuntumsa (laara). Yaha! Di lala maa nyɛla soochi n-zaŋ ti Naawuni.

20. Kabɛ (Munaafichinim’ maa) tεhiri ni chεfurinim’ laɣinsi tobbihi maa bi ŋmalgi ka chɛ tobu maa, laɣinsi tobbihi maa mi yi labi na, tɔ! Bɛ naan bɔri ni bɛʒi tiŋkpaŋsi ni (ka tobu di bi paai ba), ka bɔhiri yi (Muslinnim’) lahibali, dinzuɣu hali bɛ yi di be yi puuni, tɔ!Bɛ naan ku tuhi (tobu maa sɔŋ ya) naɣila biɛla (bɛ puuni).

21. Achiika! Di nyɛla tɔɣisigu zaɣisuŋ n-tin ya (yi Muslinnima) n-zaŋ chaŋ Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) hala puuni n-zaŋ ti ŋun bɔri Naawuni sanyoviɛlli, ni Chiyaama biɛrisuŋ, ka teei Naawuni yɛla pam.

22. Yaha! Saha shεli ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli maa ni daa nya chɛfurinim’ laɣinsi maa, ka bɛ daa yεli: “Ŋɔ maa n-nyɛ Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) ni gbaai ti alikauli shεli la, Naawuni mini O tumo shiri niŋ yεlimaŋli.” Yaha! Di daa bi pahi ba shεli naɣila yɛlimaŋtibo, ni maŋ’ zaŋ ti Naawuni.

23. Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli maa puuni shεba beni m-pali alikauli shεli bɛ ni gbaai Naawuni, bɛ puuni shεba mi beni ka bɛ bukaata daa mali (ka bɛ kpi tobu maa ni, ka ti yɛn kpe Alizanda), ka bɛ puuni shεba mi guhira (kpibu maa), bɛ mi bi taɣi (bɛ ni gbaai Naawuni alikauli shεli maa) taɣibu hali bɛla.

24. Domin Naawuni ti yo yεlimaŋli nimbɛ yεlimaŋli sanyoo, O mi yi bɔra ka O niŋ munaafichinim’ azaaba, bee ka O deei bɛ tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

25. Ka Naawuni labsi ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa nyaaŋa ni bɛ suhuyiɣisili, ka bɛ bi nya viɛnyɛla shɛli. Ka Naawuni ko saɣindi yεlimaŋtiriba (ka chɛ chɛfurinim’ nabiɛri) tobu maa ni. Yaha! Naawuni nyɛla Kpεŋlana, Nyεŋda.

26. Ka O (Naawuni) siɣisi ninvuɣu shɛba bɛ ni ti litaafi maa puuni shɛba ban sɔŋ ba (chɛfurinim’) maa bɛ yilitamda puuni n-labsi tiŋgbani ni na, ka zaŋ dabεm niŋ bɛ suhiri ni, ka yi (Muslimnim’) ku bɛ puuni shεba, ka gbahi shεba kabɛ nyɛ tobdaba.

27. Ka zaŋ bɛ tiŋgbana mini bɛ yiya n-ti pahi bɛ daarzichi, ni tiŋgbani shεli yi napɔŋ ni na ʒin no di puuni n-dihi ya fali. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

28. Yaa nyini Annabi! Yεlimi a paɣaba: “Yi yi bɔri Dunia biεhigu mini di nachintεri, tɔ! Yin kam ya na, n-ni chɛ kayi wum nyεɣisim, ka chεn ya chεrisuŋ.”

29. “Amaa! Yi yi bɔrila Naawuni mini O tumo, n-ti pahi Chiyaama, tɔ! Achiika! Naawuni kpaɣisila laara din galsi n-zaŋ zali yi puuni ban nyε paɣasuma.”

30.Yaa yinim’ Annabi (Muhammadu) paɣaba! Yi puuni ŋun ti tum tuumbiεɣu zaɣiyini din yi polo ni, tɔ! Bɛ ni nabgi o daazaaba siɣim buyi. Lala maa mi nyɛla soochi n-zaŋ ti Naawuni.

31. Yaha! Yi puuni ŋun filim o maŋ’ nti Naawuni mini O tumo, ka tum tuunviεlli, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o o sanyoviεlli siɣim buyi, ka mali azrichi shɛli din galsi shili n-guli o.

32. Yaa yinim’ Annabi (Muammadu) paɣaba! Yi bi ŋmani Dunia paɣa so, yi yi zo Naawuni, tɔ! Yin miri ya ka yi balgi yi yɛltɔɣa, ka doro (Munaafichitali) ni be so suhu ni ti niŋ kore (n-zaŋ kana yi sani). Yaha! Yεlimi ya yεltɔɣa din mali alheeri.

33. Yaha! Ʒinimi ya yi yiŋsi puuni, ka di yihiri ya nachinsi polo ni kamani tuuli ʒilinsi saha paɣaba ni daa yihiri bɛ nachinsi polo ni shεm. Yaha! Puhimi ya jiŋli, ka tin ya zaka, ka doli ya Naawuni ni O tumo, achiika! Naawuni bɔrimi ni O yihi daɣiri ka chεn ya, yaa yinim’ (Annabi Muhammadu) yiŋnima, ka simsi ya simsibu ni yεlimaŋli.

34. Yaha! (Yaa yinim’ Annabi paɣaba)! Teemi ya bɛ ni karindi shɛli yi yiŋsi puuni din nyɛ Naawuni (Alkur’aani) aayanima, ni hikima (Annabi Sunnah). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun balgiri biεhigu n-tiri O daba, Ŋun mi din sɔɣi.

35. Achiika! Muslim’ dobba ni paɣaba, ni ban ti Naawuni yɛlimaŋli dobba ni paɣaba, ni ban filindi bɛ maŋ’ tiri Naawuni dobba ni paɣaba, ni yεlimaŋlinim’ dobba ni paɣaba, ni suɣulonim’ dobba ni paɣaba, ni ban zɔri Naawuni dobba ni paɣaba, ni ban tiri sara dobba ni paɣaba, ni ban lɔri noli dobba ni paɣaba, ni ban guli bɛ tooni dobba ni paɣaba, ni ban teeri Naawuni yɛla dobba ni paɣaba. Naawuni kpaɣisila chɛmpaŋ, ni sanyoo din bara (Alizanda) n-zaŋ zali ba.

36. Di bi tu kamaata ni doo bee paɣa ŋun ti Naawuni yεlimaŋli mali bɛ suhu ni bɔri shεli bɛ bɛhigu puuni, di yi ti niŋ ka Naawuni mini O tumo zali zaligu, ŋun ti kpe Naawuni mini O tumo taali ni, tɔ! Achiika! O shiri bɔrgi ya bɔrginsim din be polo ni.

37. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli a ni daa ti yεli ninvuɣu so Naawuni ni yolsi (Zaidu Ibn Harisah), ka a mi gba yolsi o: “Gbibi a paɣa[3] ka zo Naawuni.” Ka a naan sɔɣiri binshɛɣu a suhi ni, ka di nyɛla Naawuni ni yɛn ti yihi shɛli polo ni, ka a zɔri ninsalinima (domin bɛ ti galimmi a zuɣu), Naawuni mi n-tu kamaata ni a zodabiεm, dinzuɣu saha shεli Zaidu bukaata ni daa ti naai o (Zainabu) ni, ka Ti lo o amiliya n-ti a (Annabi Muhammadu), domin di di ti leei muɣisigu n-ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli n-zaŋ chaŋ bi’ shɛba ban pa bɛ mammaŋ’ bidɔɣirisi ni chɛ paɣa shɛba amiliya niŋbu, di yiti niŋ ka bɛ bukaata naai bɛ puuni. Yaha! Naawuni zaligu nyɛla din yɛn niŋ. ——— [3] Zayd daa nyεla ti Daannabi dabli, ka o bo paɣa ti o saha sh εli o ni daa ti niŋ tuuba kpe Muslinsi daadiini puuni. Paɣa maa yuli n-daa nyε Zainab bintu Jahshi, ka di ni ni ŋ ka saha sh εli kam paɣa maa daa turi o yidana ŋɔ maa ka boondi o dabli, ka doo maa ni ŋ suɣulo h ali ka di ti kɔŋ tim, ka Naawuni daa largi bε daamiliya. Ka Naawuni mini O Malaaikanim’ daa lo o daamiliya zu-ti ti Daannabi Muhammadu ɣusaa n –Naawuni nambozobo ni naani be o zuɣu-ka wahayi daa sheei na n-ti ti Annabi Muhammadu lahibali, ka o sɔɣiri li domin vi zuɣu. Dinzuɣu ka Naawuni daa siɣisiaaya ŋɔ na.

38. Taali shεli ka Annabi zuɣu ni o tum Naawuni ni niŋ o shɛli talahi, di nyɛla zaligu n-ti (Annabinim’) ban pun garila puuni. Yaha! Naawuni zaligu nyɛla din pun sabi ʒɛya ka yɛn niŋ.

39. Ninvuɣu shεba ban tiri Naawuni tuuntali ka zɔriO, ka bi lahi zɔri so naɣila Naawuni. Yaha! Naawuni saɣiya ni O nyε Saliya karita (Zaadali).

40. Annabi Muhammadu pa so ba yi dobba puuni, amaa! O nyɛla Naawuni tumo ka nyɛ Annabinim’ pali. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam.

41. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Teemi ya Naawuni yɛla teebu pam.

42. Yaha! Simsim ya O Asiba mini Zaawuni.

43. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun zɔri ya nambɔɣu, n-ti pahi O Malaaika nima, domin O yihi ya zimsim balibu kam ni n-ti kpɛhi neesim ni. Yaha! O nyɛla Ŋun zɔri ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli nambɔɣu.

44. Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti laɣim ni Ŋuna (Naawuni), bɛ puhigu ti yɛn nyɛla “Salaamun (suhudoo).” Yaha! Ka O mali laara din galsi shili n-guli ba.

45. Yaa nyini Annabi! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ti ma mi na ni a ti nyɛ Shɛhiradira, ni suhupiεlli lahibali tira (ni Alizanda), ka nyɛ Valsira (ni buɣum daazaaba).

46. Ni ŋun boonda n-zaŋ chaŋ Naawuni sani ni O yεda, ka lahi nyɛ furila din neeri pam (n-tiri ninsalinima).

47. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhupiεlli lahibali kadama bɛ mali pini shɛli din galsi ka nyɛla din yi Naawuni sani na.

48. Yaha! Di doli chεfurinim’ mini munaafichi nima. Yaha! Yim bɛ ni niŋdi a biɛrim shɛli ni, ka zaŋ a maŋ’ dalim Naawuni. Yaha! Naawuni saɣibɛ ni dalindi So.

49. Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli,yiyi niŋ Muslim’ paɣaba amiliya ka lahi chɛ ba poi ka na bi shihi ba (dooshee), tɔ! Yi ka idda [4] shεli ka bε yɛn ʒini. Dinzuɣu, chεli ya ka bɛ (paɣaba maa) wum nyεɣisim, ka naan chɛ ba chεrisuŋ. ——— [4] Idda gbinni nyεla Muslim doo yi chε o paɣa, o yεn chεmi ka paɣa maa gbibio maŋ ʒi o yiŋa, hali ti nya o sɔrlim yim yim buta pa taba zuɣu,puliyikab ε sunsuuni, ka o naan chε o zaa, ka di nylεa paɣa maa dibu ni o nyubu, n-ti pahi o yεllikam yεn bela doo maa fukumsi ni.

50. Yaa nyini Annabi! Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ a paɣa shεba a ni yo bɛ sadaachi halalsi n-ti a, ni paɣa shɛba ban nyɛ a sulinsi ka Naawuni labsi ba n-ti a na (chɛfurinim’ nuu ni) ka bɛ pahi tobbuna ni, ni a bapiri bihi, ni a pirinim’ bihi, ni a ŋahiba bihi, ni a mapirinim’ mini a makpemnim’ bihi ban zo hiʒira m-pahi a zuɣu, ni paɣa so ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, di yi niŋ ka o tahi o maŋ’ na n-ti ti Annabi, di yi niŋ ka Annabi gba bɔrini o niŋ o amiliya, di nyɛla din gahim n-ti a ko, ka pa ni Muslinnim’ ban zaasa kpalim, achiika! Ti mi Ti ni niŋ shεli talahi n-ti ba (Muslinnima) n-zaŋ chaŋ bɛ paɣaba mini bɛ sulinsi polo, domin di ti di leei muɣisigu n-zaŋ ti a (Annabi). Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

51. (Yaa nyini Annabi)! A naɣisirila (dooshee) n-ti a ni bɔri so bɛ (a paɣaba maa) puuni, ka chɛ ka a ni bɔri so miri a na. Yaha! A yi ti bɔri ni paɣa shεba ani niŋ katiŋ’ maa puuni so miri a, tɔ! Di pa taali a zuɣu, dina n-nyɛ din yɛn chɛ ka bɛ (paɣaba maa) suhiri palgi ka bɛ bi niŋ suhusaɣiŋgu, ka di lahi chɛ ka bɛ zaasa saɣi ti a ni ti ba shɛli. Naawuni mi mi din be yi suhiri ni. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Suɣulolana titali.

52. (Yaa nyini Annabi)! Paɣa shεba bi lahi niŋ halalsi n-ti a ŋɔ maa nyaaŋa, amimirikaa yihi bakaniŋ paɣa shɛba amiliya na n-ti zali bɛ zaa ni, hali bɛ (lala paɣaba maa) viεlim yi paai targi a sani, naɣila a sulinsi. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun pa nina yuundi binshɛɣu kam.

53. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di kpεri ya Annabi yiŋsi ni, naɣila bɛ yi ti saɣi tin ya ni yi kpe na n-ti di bindirigu, ka di pala yi ʒi mi n-guli di (bindirigu maa) niŋbu, amaa! Bɛ yi ti boli ya, tɔ! Yin kpεm ya, yi mi yi di bindirigu maa naai, tɔ! Yin wurimmi ya, ka di pa ni yi ʒimi n-gbibi alizam’ shεli, achiika! Lala maa nyɛla din muɣisiri Annabi, ka o zɔri ya vi. Yaha! Naawuni mi bi zɔri vi ni yεlimaŋli yεlibu. Yaha! Yi yi ti yɛnbɔhi ba (Annabi paɣaba maa) neen’ shεŋa yεla, tɔ! Yin bɔhimi ya ba hijaabi (paateesa) nyaaŋa, dina n-nyɛ kasi nzaŋ ti yi suhiri, ni bɛ gba suhiri. Yaha! Di bɛ niŋ halalsi n-tin ya ni yi niŋ Annabi biɛrim shɛli, bee ka yi kpiɣio paɣaba o kum nyaaŋa kuli mali wɔra, achiika! Lala maa nyɛla yεltɔɣa titali Naawuni sani.

54. Yi yi yihi shɛli polo ni, bee ka yi sɔɣi li, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋunmi yɛllikam.

55. Di pa taali bɛ (Annabi Paɣaba) zuɣu, ni bɛ pilgi bɛ sariti bɛ banim’ sani, ni bɛ bihi sani, ni bɛ tuzodobba sani, ni bɛ tuzodobba bihi sani, ni bɛ tuzobihi mi bihi sani, ni bɛ (Muslim’) paɣa taba sani, n-ti pahi bɛ sulinsi. Yaha! Zom ya Naawuni, Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yɛllikam.

56. Achiika! Naawuni ni O Malaaikanim’ niŋdila salaati n-tiri Annabi (Muhammadu). Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Niŋmi ya salaati n-ti o,[5] ka suhi ya suhudoo n-ti o, ka di nyɛ suhudoo ni yɛlimaŋli. ——— [5] Naawuni ni niŋdi salaati shɛli tiri Annabi n -nyɛ O zɔri o la nambɔɣu, Malaaikanim’ mi gba salaati n-nyɛ bɛ suhrila gaafara Naawuni sani tiri o, ka Naawuni yɛli ni Muslinnim’ gba suhimi Ŋun Naawuni nambozobo n-ti o.

57. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋdi Naawuni mini O tumo biɛrim maa, Naawuni narim ba Dunia ni Chiyaama. Yaha! Naawuni kila kpaɣisila filiŋ daazaaba zali n-guli ba (Zaadali).

58. Yaha! Ninvuɣu shɛba ban niŋdi ban ti Naawuni yεlimaŋli dobba ni paɣaba biɛrim ka di pala bɛ tum la taali shεli, tɔ! Achiika! Bɛʒili bɛ maŋ’ ʒiri ni taali din polo ni.

59. Yaa nyini Annabi! Yεlimi a paɣaba mini a bipuɣinsi, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli paɣaba (kadama) bɛ limsim bɛ maŋ’ ni sitirawaɣila, dina n-nyɛ din yɛn chɛ ka bɛ baŋ ba (kadama bɛ nyɛla amiliya paɣaba), ka di chɛ ka bɛ ku niŋ ba chuuta. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

60. Achiika! Munaafichinim’ mini ninvuɣu shεba doro ni be bɛ suhiri ni, n-ti pahi ban tiri lahibali shɛŋa din nyɛʒiri Madina puuni la yi bi chɛ lala maa, achiika! (Yaa nyini Annabi)! Ti ni chɛ ka a tuhi nyɛŋ ba, din nyaaŋa ka bɛ ku lahi ʒini m-miri a naɣila saha biɛla.

61. Bɛ nyɛla ninvuɣu shεba bɛ ni narim, dinzuɣu luɣuli kamka bɛ yi nya ba, tɔ!Bɛ (Muslinnim’) gbahimi ba, ka ku ba ni viεnyεla.

62. Di nyɛla so’ shɛli Naawuni ni daa zaŋ gbaai ninvuɣu shεba ban daŋ tooni maa, a mi ku nya taɣibu ni Naawuni soli.

63. (Yaa nyini Annabi)! Ninsalinim’ bɔhiri a n-zaŋ chaŋ saha (Chiyaama yiɣisibu dali), tɔ!Yεlima: “Achiika! Di baŋsim bela Naawuni sani. Yaha! Bo nleei baŋsi a nidi yipa shεli ka saha maa nyɛla din be yoma?

64. Achiika! Naawuni narim chεfurinima, ka kpaɣisi Sa’iir buɣum zali nguli ba.

65. Ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra, bɛ ti ku nya ŋun yɛn taɣi ba (ka chɛ Naawuni daazaaba), bɛ mi ti bi yɛn nya sɔŋda.

66. Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti lebgi bɛ (munaafichinim’) nina m-pili buɣum ni, kabɛ naan yεra: “Yaa ni ti yolitεm, tiyididaa mika doli Naawuni mino O tumo ŋɔ maa (Annabi Muhammadu).

67. Yaha! Ka bɛ yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Achiika! Tinim’ daa doli la ti toondannim’ mini ti ninvuɣu kara, ka bɛ birgi ti ka chɛ sochibga.

68. Yaa ti Duuma (Naawuni)! Tim ba a ni yɛn niŋ ti azaaba shεli ŋɔ tatabo siɣim buyi, ka narim ba narimbu din galsi.

69. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di leei ya kamani ninvuɣu shεba ban daa niŋ Annabi Musa biɛrim la, ka Naawuni daa yihi o nuu ka chɛ bɛ ni yεli shεm maa ni. Yaha! O daa nyɛla darzalana [6] Naawuni sani. ——— [6] Bεdeei lahibali Abu Huraira sani na, kadama Annabi Musa daa nyεla ninvuɣu so ŋun zɔri vi pam. Ka dinzuɣu chε ka o yeri sitira limsiri o zaɣim sahakam. Ka Israaila bihi puuni sh εba ti yεli ni doro shεli kao mali ka sɔɣiri li. Ka Annabi Musa ti chaŋ kuligu ni ti yεn su kom, ka yeei o nyεma pa kuɣulizuɣu. O ti yεn su kom ŋɔ naai, ka chaŋ ni o ti zaŋ o sitira ye, ka kuɣuli maa zaŋ li guui. Ka o doli li ka di mali o chana hali ti paai niriba ni, ka sokam nya o ka o ka doro shεli o niŋgbina ni.

70. Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni, ka yεli ya yεltɔɣa din tuhi.

71. O ni mali yi tuuntumsa n-tin ya, ka chɛ yi taya m-paŋ ya. Yaha! Ninvuɣu so ŋun doli Naawuni ni O tumo, tɔ! Achiika! O nya tarli din galsi.

72. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa zaŋla amaana n-wuhi sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi zoya, ka di zaɣisi li deebu, ka zo li dabiεm, ka ninsala deei li, achiika! O nyɛla ŋun sooi zualinsi dibu, ŋun ʒilinsi zooi.

73. Domin Naawuni niŋ munaafichinim’ dobba ni paɣaba azaaba, n-ti pahi buɣujɛmdiba dobba ni paɣaba, ka deei ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli dobba ni paɣaba tuuba. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.

1. 1. Paɣibu balibu kam dihitabli ti Naawuni So Ŋun su din be sagbana, ni din be tiŋgbani ni, paɣibu lahi dihitabli n-ti O Zaadali. Ŋuna lahi n­nyɛ Yεmgoliŋgalana, Ŋun mi di sɔɣi.

2. O mila din kpεri tiŋgbani ni, ni din yiri di puuni na, ka mi din yiri zuɣusaa na, ni din duri di puuni. Ŋuna lahi n-nyɛ Zaadali Nambɔzobonaa, Chεmpaŋlana.

3. Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yεli: “Chiyaama yiɣsibu bi yɛn ka ti na.” Yεlima: “Achiika! M-po n Duuma (Naawuni) so Ŋun mi din sɔɣi, achiika! Di ni kan ya na.” Din pɔrlim ŋmani salinsaa ku tooi sɔɣi ka chɛ O (Naawuni) sagbana bee tiŋgbani ni, di mi pɔrlim yi gari lala, bee di galsi mi ngari lala, naɣila di bela litaafi shεli din be polo la ni (Lauhul Mahfuuz).

4. Domin O yo ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunsuma (sanyovɛlli), bannim’ maa mali chεmpaŋ (Naawuni sani), ni arzichi din bara (Alizanda).

5. Yaha! Ninvuɣu shεba ban na nabiɛri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ puuni, ka tεhiri ni bɛ ni tooi sɔɣi Tila, tɔ! Bannim’ maa mali azaaba kpeeni.

6. (Yaa nyini Annabi)! Ka ninvuɣu shεba bɛ (Naawuni) ni ti baŋsim maa nyari (kadama) bɛ ni siɣisi shɛli n-ti a na a Duuma (Naawuni) sani maa, dina n-nyɛ yɛlimaŋli, ka dolsira n-zaŋ chaŋ Nyɛŋda, Duuma paɣirigu la soli.

7. Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yεli: “Di ni bɔŋɔ, ti wuhimi ya ninvuɣu so (Muhammadu) ŋun tiri ya lahibali kadama bɛ yi ti bursi yi koba bursibu kam, achiika! Bɛ ni tooi lahi nam ya ka yi nyɛ binnamdi palli?”

8. Di ni bɔŋɔ, o (Muhammadu) ŋmala ʒiri m-pa Naawuni bee o kpela yinyεri? Chɛli gba! Ninvuɣu shεba ban bi ti Chiyaama yεlimaŋli maa be azaaba ni, ni birginsim din niŋ katiŋ’ ka chɛ dolsigu puuni.

9. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chεfurnim’ maa) bi yuli n-zaŋ chaŋ din be bɛ tooni ni bɛ nyaaŋa din yi zuɣusaa ni tiŋgbani ni na? Ti (Tinim’ Naawuni) yi bɔra, ka Ti chɛ ka tiŋgbani vali ba, bee ka Ti chɛ ka sagbana yaɣ’ shεli ŋmaai lu bɛ zuɣu, achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti dabli kam ŋun niŋdi tuuba nlabri Naawuni sani.

10. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Dawuda pini shɛlidin yi Ti sani na(ka yεli): “Yaa yinim’ zoya! Niŋmi ya Naawuni kasi m-pahi o zuɣu, ni noombihi. Yaha! Ka Ti daa balgi kurugu balibu kam n-ti o.

11. (Ka Naawuni yεli Annabi Dawuda): “Malimi tobu daliyanim’ din galsi, ka viεlgi tobu daliyanim’ maa malibu. Yaha! Tummi ya din vɛla, achiika! N (Mani Naawuni) nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa.

12. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) balgi pɔhim n-ti Annabi Sulemana, ka di (pɔhim maa mali o mini o tobbihi) chani goli yini chandi Asibaasi kam, ni goli yini chandi Zaawuni kam. Yaha! Ka Ti chɛ ka tahiʒɛɣu kobilnina zɔri tiŋgbani ni n-tiri o. Di lahi be alizinnim’ puuni ban tumdi tuma n-tiri o ni o Duuma yεda, dinzuɣu ŋun ti lebi biri bɛ (alizinnim’) puuni ka chɛ Ti ni puhio shεli niŋbu, tɔ! Ti ni chɛ ka o lam Sa’iir buɣum la daazaaba.

13. Ka bɛ (Alizinnim’ maa) tumdi o ni bɔri shεli n-tiri o, ka miεri yilitamda tiri o, ni binyɛra shifa, ni lahi din galsi ŋmani bɛma, ni duɣiri din kpaŋkpa tiŋgbani ni, yaa yinim’ (Annabi) Dawuda yiŋnima! Paɣimi ya (Naawuni). Yaha! N (Mani Naawuni) daba puuni bεla n-nyɛ ban paɣira.

14. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawwuni) ni daa deegi o (Annabi sulemana) nyɛvuli, pa shɛli n-daa baŋsi ba (alizinnim’ maa) kadama o kpiya m-pahila tiŋgbani ni binneen’ so (yobli) n-daa diri o jaangbee maa (hali ka di ti kabgi, ka o naan lu). Dinzuɣu saha shεli oni daa ti lu, ka di naan yina polo ni n-ti alizinnim’ maa (kadama) bɛ yi di mi din sɔɣi, bɛ naan ku kpalim azaaba kpeeni (tuunkpɛma) puuni.

15. Achiika! Di daa nyɛla kpahimbu n-ti Saba’i nima bɛ yiŋsi puuni, ka pukara ayi daa be di (tiŋ’ maa) nudirgu ni nuzaa, (ka Naawuni yɛla): “Dim ya yi Duuma (Naawuni) daarzichi puuni ka paɣi O, yi mali tiŋ shɛli din ʒii nyεɣisa, ni Duuma so ŋun nyɛ Chɛmpaŋlana.”

16. Ka bɛ (tiŋmaanim’) lebi biri, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim biɛŋ kom na bɛ zuɣu, (ka di ti cheei kpe bɛ puri ayi maa ni), ka Ti lebgi bɛ puri ayi maa ka di leei din biniwola mali gɔhi ka to, ka di lahi nyɛ yɔɣu, ka di puuni biɛla gabi ni Sidri tia.

17. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa yo ba samli domin bɛ gutulunsi zuɣu. Yaha! Di ni bɔŋɔ, Ti ni yoso ŋɔ maa tatabo m-pahila gutulunima?

18. Ka Ti lahi zaŋ di mini tiŋsi shɛŋa Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ li alibarka niŋ di puuni sunsuuni, ka di nyɛ tiŋ shɛŋa din kuli pampa taba zuɣu, ka Ti balgi chandi di puuni (ka yɛli): “Gom ya di (tiŋsi maa) puuni yuŋ ni wuntaŋ’ ni, ka nyɛla ban mali suhudoo.

19. Ka bɛ naan yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Niŋmi waɣililim niŋ ti chandi sunsuuni, ka di bɛ maŋ’ zualinsi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba leei lahibaya (ni bɛ ti mali li n-teeri bɛ yεla). Yaha! Ka Ti woliwoli ba wolibu kam, achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ŋun kam zooi suɣulo, ŋun paɣiri Naawuni.

20. Achiika! Ibliisu (shintaŋ)tεha niŋ yεlimaŋli bɛ zuɣu, ka bɛ shiri doli o, naɣila zamaatu shɛba ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli puuni.

21. Yaha! O (shintaŋ) ka yiko shεli bɛ zuɣu, naɣila Ti (Tinim’ Naawuni) bɔrimi ni Ti baŋŋun ti Chiyaama yεlimaŋli, ka chɛŋun be zilsigu ni. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma nyɛla Gula binshɛɣu kam zuɣu.

22. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima! Bolimi ya binyεr’ shεŋa yini jεmdi ka di pa ni Naawuni maa, bɛ ka binshɛɣu din pɔrlim ŋmani moʒi (bee salinsaa) yiko sagbana bee tiŋgbani ni. Yaha! Bɛ ka tarli di puuni. O (Naawuni) mi ka sɔŋda bɛ (Duumanim’ maa) puuni.

23. Yaha! Suhudee ti ku niŋ anfaani O sani (Zaadali) naɣila O ni saɣi ti so, hali ni saha shɛli bɛ yi ti yihi dabiεmbɛ (ban yɛn suhudee maa) suhiri ni, ka bɛ yɛli: “Bo ka yi Duuma (Naawuni) daa yεli?Ka bɛ yεli: “O daa shiri yεli yεlimaŋli. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun nam du ka galsi.”

24. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei tiri ya arzichi sagbana ni tiŋgbani ni? Yεlima: “Naawuni.” Yaha! Achiika! Ti mini ya puuni so kuli ni be dolsigu bee birginsim polo ni.”

25. (Yaa nyini Annabi)! Yεlim: “Bɛ ti ku bɔhi ya (yi chεfurinima) ti ni daa tum tuumbe’ shɛli, bɛ mi ti bi yɛnbɔhi ti yi tuuntumsa ni daa nyɛ shεli.”

26. Yεlima: “Ti Duuma (Naawuni) n-yɛn ti laɣim ti sunsuuni (Zaadali), ka niŋ fukumsi ti sunsuuni ni yεlimaŋli. Yaha! Ŋuna n-nyɛ yɛlimaŋli fukumsilana, ni Baŋda.

27. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Wuhimi ya ma binyɛr’ shɛŋa yi ni zaŋ laɣim ni Ŋuna (Naawuni) ka bɛ nyɛ duumanim’ maa.” Chɛli gba! Ŋuna n-nyɛ Naawuni, Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana.

28. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tim a na, naɣila ninsalinim’ zaasa zuɣu, ka a nyɛla ŋun tiri suhupεlli lahibali (ni Alizanda), ka valsira (ni buɣum daazaaba). Amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.

29. Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεra: “Bondali n-leei nyɛ alkauli ŋɔ (Chiyaama dabsili) maa, yi yi nyɛla yɛlimaŋlinima?

30. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yi mali dabsili shɛli Naawuni ni zali ya di daalikauli. Bɛ ti bi yɛn naɣisi li n-tin ya saha yini, bɛ miti ku daŋsi ya li.”

31. Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa naan yεli: “Di kariya ka ti ti Alkur’aani Ŋɔ maa yεlimaŋli, timiku ti yɛlimaŋli ni (litaafi shεŋa) din daŋ li na. (Yaa nyini Annabi): “Di yi di yɛn niŋ kaa tinya saha shεli bɛ ni yɛn ti taɣi zualindiriba n-zali bɛ Duuma tooni (Zaadali), ka bɛ puuni shɛba labsiri taba yɛltɔɣa (ka bɛ galindi taba), ka tarimba naan yεli bɛ asanzanima: “Di yi di daa pala yi zuɣu, ti daa naan leei ninvuɣu ban ti Naawuni yεlimaŋli.”

32. Ka asanzanim’ niriba maa yεli tarimba maa: “Di ni boŋɔ, tinima n­daa taɣi ya ka chɛ dolsigu saha shɛli di ni daa kan ya na nyaaŋa? Chɛli gba! Yi daa kuli nyɛla bibiɛhi.”

33. Ka tarimba maa yɛli bɛ ninvuɣu asanzanim’ maa: “Chɛli gba! Di daa nyɛla yuŋ ni wuntaŋ’ ni ka yi doli ti nnari ti nabiεri, ka wuhiri ti ni tiniŋmi chεfuritali ni Naawuni ka bo duuma shεba m-pahi O zuɣujεmda, ka bɛ sɔɣibɛ yolitεm saha shεli bɛ ni nya azaaba. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ bandi (bee ankufunima) m-piri ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa niŋgoya ni. Di nibɔŋɔ, bɛ ni yo ba samli m-pahi bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli?

34. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim tuun’ so tiŋgbani shɛlinim’ sani, naɣila bɛ ninvuɣu asanzanim’ yεli: “Tinim’ bi ti yεlimaŋli ni shɛli zuɣubɛ ni tim ya na maa.”

35. Ka bɛ yεli: “Tinim’ n-nyɛ ban gari ya ni arzichi mini bihi, dinzuɣu tinim’ pala bɛ ni yɛn niŋ shεba azaaba.”

36. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! N Duuma (Naawuni) yεlgirila arzichi n-tiri O ni bɔri so, ka tahiri miisim na n-ti tiri O ni bɔri so, amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.”

37. Yaha! Pa yi daarzichi bee yi bihi nnyɛ din zaŋdi ya miriti Ti (Tinim’ Naawuni) m-pahila ninvuɣu so ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviεlli, tɔ! Bannim’ maa mali sanyoo din nabgi domin bɛ tuuntumsa zuɣu,ka bɛ nyɛla banyɛn ti be (Alizanda puuni) yilitamda ni, ka nyɛla ban mali suhudoo.

38. Yaha! Ninvuɣu shεba ban nari nabεri (domin bɛ saɣim) Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, tɔ!Bɛ nyɛla bɛ ni yɛn ti zaŋ ninvuɣu shεba na n-ti niŋ azaaba puuni.

39. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! N Duuma (Naawuni) yεlgirila arzichi tiri O ni bɔri so O daba puuni, ka mɔŋdi Oni bɔri so. Yaha! Yi ni zaŋ shɛli dihi (Naawuni zuɣu), tɔ! O ni labsi li n-tin ya. Yaha! Ŋuna n-nyɛŊun gari ŋun kam tiri arzichi.

40. Yaha! Dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛn ti laɣim bɛ zaasa namgbaniyini, din nyaaŋa ka Oyεli Malaaika nima: “Di ni bɔŋɔ, yinim’ ka bambɔŋɔ nima maa daa jεmdi la?”

41. Ka bɛ yεli: “A nam niŋ kasi, nyini n-nyɛ ti Duuma ka pa ni bana.” Chɛli gba! Bɛ daa nyɛla ninvuɣu shɛba ban jεmdi alizinnima, ka bɛ pam daa nyɛla ban tiri ba yεlimaŋli.”

42. Dinzuɣu, yi shεba ku tooi niŋ taba anfaani bee chuuta shεli zuŋɔ, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli ninvuɣu shεba ban daa di zualinsi maa: “Lammi ya buɣum daazaaba shεli yi ni daa labsiri ʒiri maa.”

43. Yaha! Bɛ yi ti karim ba Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ din be polo ni, ka bɛ yεli: “Ŋumbɔŋɔ (Muhammadu) pala so m-pahila ninvuɣu so ŋun bɔri ni O taɣi ya ka chɛ yi banim’ ni daa jεmdi shɛli maa.” Ka bɛ lahi yεli: “Ŋɔ (Alkur’aani) maa pala shεli m-pahila ʒiri ka bɛ kpiri, ka ninvuɣu shεba ban niŋ gutulunsi ni yεlimaŋli saha shεli di ni daa kaba na maa yεli: “Ŋɔ maa pala shεli m-pahila sihira n-nyɛli polo ni.”

44. (Yaa nyini Annabi)! Ti na ʒin ti ba (Larbunim’ maa) litaafi shεŋa na ka bɛ ni karindi li, Ti mi na ʒin tim varsigulana so na bɛ sani pɔi ni nyini (Annabi Muhammadu).

45. Yaha! Ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana (Makka chɛfurinim’ maa) daa labsi Naawuni yɛltɔɣa ʒiri, amaa! Bɛ (Maka chɛfurinim’ maa) bi nya Ti ni daa ti ba shɛli vaabu yim pia puuni, ka bɛ labsi N (Mani Naawuni) tuumba ʒirinima, tɔ! Ka wula n-daa ti leei nyɛ Nyɛltɔɣa zaɣisibu bahigu?

46. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Mani saɣisiri ya mi ni yεltɔɣa yini! Dina n-nyɛ yi zani n-ti Naawuni yi niriba ayiyi, bee ninvuɣu gaŋ gaŋ, din nyaaŋa ka tεhiya ka baŋ ni yi mabia maa (Annabi Muhammadu) bi kpɛla yinyεri, o pa so m-pahila Saɣisigulana n-tin ya, ka o daŋ kana pɔi ni azaabakpeeni ti paai ya (Zaadali).

47. Yεlima: “M-bi bɔhiri ya sanyo’ shεli, di (wa’azu maa) daanfaani nyɛla yinim’ dini. Mani ka sanyo’ shεli naɣila Naawuni sani. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Shɛhiradira yɛllikam zuɣu. ”

48. Yεlima: “Achiika! N Duuma (Naawuni) n-nyɛŊun zaŋdi yεlimaŋli n-kariti ʒiri, O nyɛla Ŋun mi din sɔɣi.”

49. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yεlimaŋli kana, ʒiri mi ku tooi pili shɛli, di mi ku tooi labsi li na.

50. Yεlima: “N-yi birgi, tɔ! Achiika! M maŋ’ zuɣu ka m-birgi. M-mi yi dolsi, tɔ! Di nyɛla n Duuma (Naawuni) ni siɣisi shεli wahayi n-tima na, Achiika! O nyɛla Wumda, Ŋun be yoma.

51. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi di nya saha shεli bɛ (chεfurinim’) ni yɛn ti yirgi, dinsaha bɛ lahi ka bɛ ni yɛn zo n-tilgi shɛli polo, ka bɛ gbaai ba yoma shee.

52. Ka bɛ (chɛfurinim’) yεli:“Ti ti yεlimaŋli,” ka yapolo ka bɛ yɛn ti nya gbaabu shee luɣushɛli polo din niŋ katiŋa?

53. Yaha! Achiika! Bɛ daa pun niŋ chεfuritali ni dina (Alkur’aani), ka daa be zilsigu puuni ni din sɔɣi (Zaadali) luɣu shεli polo din be katiŋa.

54. Ka bɛ niŋ saɣili niŋ bɛ mini bɛ ni niŋdi shεli kore maa (tuuba niŋbu mini Alizanda kpɛbu) sunsuuni, kamani bɛ ni daa niŋ ninvuɣu shɛba ban daa kana pɔi ni bana maa shεm, achiika! Bɛ daa nyɛla ban be bɛhim din paai tariga ni.

1. Paɣibu balibu kam dihitabli ti Naawuni, Ŋuna n-nyεŋun pili sagbana ni tiŋgbani nambu. O (Naawuni) zaŋla Malaaika nima n-leei tuun’ shɛba ban mali kpimkpama ayi yi, ni atata, ni anahinahi. O (Naawuni) pahirila O ni bɔri shεli nama puuni. Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.

2. Naawuni ni yolsi ninsalinim’ shɛli O nambɔzɔbo puuni, tɔ! So n­kani yɛn tooi mɔŋ ba li.O mi ni mɔŋ ba shɛli, to so n-kaniyɛn tooi yolsi ba li O nyaaŋa. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Yεmgoliŋga lana.

3.Yaa yinim’ ninsalinima! Teemi ya Naawuni yolsigu yi zuɣu. Di ni bɔŋɔ, so beni n-nyɛŋun namda ka pa ni Naawuni? O largi yala sagbana ni tiŋgbani ni. Duuma jεmdigu n-kani ni yɛlimaŋli naɣila Ŋuna, ka bozuɣuka bɛŋmalgiri ya (ka chɛri yɛlimaŋli)?

4. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Achiika! Bɛ daa labsi tuun’ shεba ʒirinim’ poi ni nyini. Yaha! Naawuni sani ka bɛ labsiri yεllikam.

5. Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli, dinzuɣu,di chɛn ya ka Dunia biεhigu yɔhim ya. Yaha! Di chɛn ya ka yɔhim lana (shintaŋ)yɔhim ya.

6. Achiika! Shintaŋ nyɛla dim’ zaŋ tin ya, dinzuɣugbibi ya o ka o nyɛ yi dima, achiika! O boondila o laɣiŋguni bɛ ti pahi Sa’iir buɣum bihi ni.

7. Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, azaaba kpeeni be bɛ zuɣu. Ninvuɣu shεba ban mi ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla, bɛ mali chɛmpaŋ (Naawuni sani), ni laara din galsi.

8. Di ni bɔŋɔ, ninvuɣuso bɛ ni dihi o o tuumbεri nachinsi, ka o nyari li ka di nyɛla zaɣiviεlli, tɔ! Achiika! Naawuni bɔrgirila O ni bɔri so, ka dolsiri O ni bɔri so. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka a nyɛvuli bahi yoli bɛ (chɛfurinim’) zuɣu. Achiika! Naawuni mi bɛ tuuntumsa.

9. Yaha! Naawuni n-nyɛŊuntim pɔhim na, ka di ti dam sagbaŋ, din nyaaŋa ka Ti (Tinim’ Naawuni) kari li n-tahi tiŋgbani shεli ni din kpi, ka Ti zaŋ li neei tiŋgbani maa di kpibu nyaaŋa. Tɔ! Lala n­nyɛ Chiyaama yiɣsibu.

10. Ninvuɣu so ŋun bɔri tibginsim, tɔ! Tibginsim zaasa bela Naawuni sani, O sani ka yεltɔɣa suŋ duri chana, ka deeri tuunviεlli. Yaha! Ninvuɣu shεba ban nari nabiɛri, tɔ! Azaaba kpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali). Yaha! Bannim’ nabiεri nyɛla din yɛn bahi yoli.

11. Yaha! Naawuni nam ya mi (Annabi Adam) ni taŋkpaɣu, din nyaaŋa ka O nam ya ni maniyyi (dablim kom), ka naan zaŋ ya leei balibu buyi. Paɣa so mi ku tooi niŋ puwa, bee ka o dɔɣi, naɣilani O baŋsim. Yaha! Nyɛvuli lana so nyɛvuli bi pahira, shɛli mi bi boori o nyɛvuli puuni, naɣila di sabi mi m-be litaafi (Lauhul Mahfuuzu) puuni. Achiika! Lala maa nyɛla soochi n-zaŋ ti Naawuni.

12. Mɔɣa ayi kom ku niŋ yim. Ŋɔ maa nyɛla din nyεɣisa ka malisa, ka di valibu nyɛ tuŋ (soochi), ka ŋɔ maa nyɛ yεlimkom din chibgi. Yaha! Di mɔɣa ayi maa ni, ka yi (ninsalinim’) ŋubri nimballi (zahim), ka lahi yihiri nachinsi binyεr’ shεŋa yini yεri li. Yaha! Ka a nya ŋarima ka di nyɛla din ŋmari kom maa puuni chana, domin yi bo O pini puuni shεli, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban paɣi (Naawuni).

13. Ozaŋdila yuŋ m-kpεhiri wuntaŋ’ ni, ka zaŋdi wuntaŋ’ m-kpεhiri yuŋ ni, ka baligi wuntaŋ’ mini goli, ka di zaɣiyini kam chana hali ni sahamirili. Ŋuna nnyɛ Naawuni yi Duuma, Ŋuna n-su nam. Yaha! Yi ni jεmdi binyεr’ shεŋa ka pa ni Ŋuna maa, bɛ ka dobino kpilli binyɛm yiko.

14. Yi yi boli ba (buɣa maa), bɛ ku wum, hali bɛ yi wum, bɛ ku tooi saɣi yi bolgu maa. Yaha! Zaadali, bɛ niti zaɣisi kadama yi daa bi jɛm ba. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! So ku tooi ti a di (dindali maa) lahibali kamani Duuma So Ŋun mi din sɔɣi maa.

15. Yaa yinim’ ninsalinima! Yi nyɛla ban mali bukaata zaŋ chaŋ Naawuni sani. Yaha! Naawuni nyɛla Bundana, Duuma paɣirigu.

16. O (Naawuni) yi bɔra, kaO nyεhi ya, ka tahi binnamdi pala na.

17. Yaha! Di lala maa pala din yɛn tooi nyεŋ Naawuni.

18. Yaha! Nyɛvuli shεli din mali taali ti ku tooi ʒi di nyɛvuli kpee taali (Zaadali) Yaha! Hali di yi niŋ ka nyɛvuli din ʒiri ʒilitibsili yi boli so ni o ti ʒili o, tɔ!Bɛ ku ʒili o shεli di puuni, hali o yi nyεla dɔɣim. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A saɣisirila ninvuɣu shεba ban zɔri bɛ Duuma (Naawuni) ni ashilo ni, ka puhi jiŋli. Yaha! Ŋun niŋ kasi, tɔ! O maŋ’ zuɣukao niŋ kasi. Labbu shee nyɛla Naawuni sani.

19. Yaha! Zom mini ninneei ku niŋ yim.

20. Zimsim mi mini neesim ku niŋ yim.

21. Lala ka mahim mini wuntaŋ’ tulum ku niŋ yim.

22. Yaha! Kpiimbi mini ban mali nyɛvuya ku niŋ yim. Achiika! Naawuni ni bɔriso ka Ochɛ ka o wumdi wa’azu. (Yaa nyini Annabi)! A mi ku tooi chɛ ka ban be gbala ni wum yεltɔɣa.

23. (Yaa nyini Annabi)! A pa so naɣila valsigulana (wa’azulana).

24. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tim a mi ni yɛlimaŋli ka a nyɛla ŋun tiri suhupɛlli lahibali, ka lahi nyɛŋun kpɛhiri dabiɛm (ni buɣum). Yaha! Tiŋgbani shɛli n-kani naɣila valsigulana so daa kana di punni na.

25.Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Achiika! Ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana (Maka chɛfurinim’ maa) daa labsi bɛ tuumba ʒirinima. Bɛ tuumba daa kaba na ni dalirinim’ din be polo ni, ni kundi nima, ni kundi’ shεŋa din mali neesim.

26. Din nyaaŋa, ka N (Mani Naawuni) gbaai ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, ka wula n-daa leei nyɛ ban zaɣisi N yεltɔɣa maa bahigu?

27. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di nibɔŋɔ, a bi nya kadama Naawuni n-nyɛŊun siɣisi kom na zuɣusaa, ka Ti zaŋ li n-yihi binwola din nimgbiŋkom nyɛ koŋkoba, ka zoya puuni mali din booi zaɣipɛlli ni zaɣiʒee, ka di nimgbiŋkom nyɛ koŋkoba, ka shεŋa mi sabgi pam.

28. Yaha! Di be ninsalinim’ puuni, ni mɔɣini mini yiŋbiŋkobri, ban nimgbiŋkom nyɛ koŋkoba. Achiika! Baŋdiba nnyɛ ban zɔri Naawuni O daba puuni. Achiika! Naawuni nyɛla Nyεŋda, Chεmpaŋlana.

29. Achiika! Ninvuɣu shεba ban karindi Naawuni litaafi (Alku’aani), ka puhiri jiŋli, ka dihiri ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ba shɛli sɔɣisinli ni polo ni, ka di nyɛla bɛ niŋdila kore ni daguli din ka ashaara (dina n-nyɛ laara).

30. Domin O (Naawuni) ti pali ba bɛ laara (sanyoo), ka pahi ba O pini puuni. Achiika! O nyɛla Chεmpaŋlana, Ŋun paɣira.

31. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi shɛli wahayi n-ti a na litaafi (Alkur’aani) puuni nyɛla yεlimaŋli, ka di nyɛ din tiri litaafi shɛŋa din daŋ di tooni maa yɛlimaŋli (kamani Attaura mini Injiila, n-ti pahi Zabura bee Psalms). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi, Nyara.

32. Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ litaafi maa (Alkur’aani) fali n-dihi ninvuɣu shεba Ti ni gahim Ti daba puuni, dinzuɣu bɛ puuni so beni nnyɛŋun diri o maŋ’ zualinsi, ka bɛ puuni so mi beni m-be sunsuuni, ka bɛ puuni so mi beni n-niŋdi daŋadaŋa ni tuunviɛla tumbu ni Naawuni yεda, dina n-nyɛ tarli din galsi.

33. Di nyɛla ʒinahigu Daalizanda, ka bɛ yɛn ti kpe li, ka bɛ dihiri ba nachinsi di puuni ni salima mini alulluɣi baŋsi, ka bɛ sitira lahi nyɛ silki di (Alizanda maa) puuni.

34. Ka bɛ (Alizanda bihi maa) yεli: “Paɣibu balbu kam dihitabli ti Naawuni So Ŋun vuui suhusaɣiŋgu ka chɛ ti. Achiika! Ti Duuma shiri nyɛla Chεmpaŋlana, Ŋun paɣira.”

35. “Ŋuna n-nyɛŊun zaŋ ti ʒili yili shεli din nyɛ kpaliŋkpaa yili O pini puuni, wahala shɛli bee chɔɣinsi mi bi paari ti di puuni.”

36. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, bɛ mali ʒahannama buɣum. Bɛ ti bi yɛn ŋmaai fukumsi shɛli n-ti ba kabɛ kpi (ka vuhi). Yaha! Bɛ tibi yɛn balgi ba di daazaaba. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri ŋun kam zooi chɛfuritali samli.

37. Ka bɛ duhiri bɛ kukoya di (buɣum maa) puuni m-bɔri sɔŋsim (ka yεra): “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Yihimi ti (buɣum ŋɔ ni), ka ti tum tuunviεli shɛli din pa ti ni daa tumdi tuun’ shɛli maa,” (ka Naawuni bɔhi ba): “Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) daa bi tin ya nyɛvuli waɣila (Dunia puuni) ka ŋuŋ kam yɛn niŋ tεha niŋ tεha? Yaha! Wa’azulana (Annabi Muhammadu) daa kan ya na. Dinzuɣu lammi ya (azaaba), zualindiriba ka ŋun yɛnsɔŋ ba.”

38. Achiika! Naawuni n-nyɛŊun mi din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni. Achiika! O nyɛla Ŋun mi din be suhiri ni.

39. Ŋuna n-nyɛŊun zaŋ ya leei gbaŋlananim’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu (ka yi diri di fali ka tiri taba), dinzuɣu ŋun niŋ chεfuritali, tɔ! Ochεfuritali be ozuɣu. Yaha! Chεfurnim’ chεfuritali ku pahi ba shεli bɛ Duuma (Naawuni) sani naɣila sujee. Yaha! Chεfurnim’ chεfuritali ku pahi ba shεli naɣila kɔhilu (ashaara).

40. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi nya yi duuma shɛba yi ni jεmdi ka pa ni Naawuni maa, wuhimi ya ma bɛ ni nam shɛli tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka bee bɛ daa pahila (Naawuni) zuɣu sagbana mini tiŋgbani nambu ni, bee Ti (Tinim’ Naawuni) ti ba la litaafi shεli,ka di chɛ ka bɛ gbibi li ka di nyɛ daliri n-zaŋ ti ba? Chɛli gba! Zualindiriba bi niŋdi taba alikauli shεli naɣila yɔhim.

41. Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun gbibi sagbana mini tiŋgbani domin di ti milgi ka chɛ di zaashɛhi zuɣu. Achiika! Di mi yi milgi (ka chɛ di zaashɛhi), tɔ! So nkani yɛn tooi gbaai li n-zali O nyaaŋa. Achiika! O nyɛla Suɣulolana titali, Chεmpaŋlana.

42. Ka bɛ (Maka chεfurnim’) po Naawuni ni bɛ pɔri tariga (ka yɛli ni): “Achiika! Saɣisigulana so yi ka ba na, bɛ ni dolsi gari niriba kam,” saha shεli saɣisigulana (Annabi Muhammadu) ni ti kaba na, di daa bi pahi ba shεli naɣila bɛ zɔrimi (ka chεri yɛlimaŋli).

43.Ka di nyɛla maŋ’ tibgibu mini nabɛri tiŋgbani yaaŋa zuɣu, nabεri mi bi (sanyoo) luri so zuɣu naɣila di niriba. Di ni bɔŋɔ, bɛ guhirimi ni Naawuni ni daa zaŋ so’ shɛli gbaai kurumbuni nim’ maa ti paai ba, tɔ! Di kariya ka a nya taɣibu ni Naawuni soli, di mi kariya ka a nya gɔŋbu ni Naawuni soli.

44. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chεfurinim’ maa) bi go tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka nya ban daa kana poi ni bana maa bahigu ni daa nyɛ shεm, bɛ daa nyɛla ban gari ba yaa. Yaha! Naawuni pala binshɛɣuni yɛn tooi nyɛŋ so sagbana ni tiŋgbani ni. Achiika! O nyɛla Baŋda, Toora.

45. Yaha! Naawuni yi di gbaari ninsalinima ni bɛ ni tum shɛli, O naan ku chɛ binneen’ so tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Amaa! O naɣisiri mi n-tiri ba hali ni sahamirili. Dinzuɣu, bɛ saha maa yi ti kana, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nyari O daba.

1. Yaa-Siin (Y.S). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni].

2. M (Mani Naawuni) po Alkur’aani shεli din nyɛ yɛmgoliŋga.

3. (Yaa nyini Muhammadu)! Achiika! A be Naawuni tuumba ni.

4. Ka nyɛla ŋun be sochibga zuɣu.

5. Di (Alkur’aani) nyɛla Duuma So Ŋun nyɛ Nyɛŋda, Nambɔzobonaa ni siɣisi shɛli na.

6. Domin a (nyini Annabi Muhammadu) ti varsi ninvuɣu shεba (Larbunima) bɛ ni na ʒin tim tuun’ so na, ni o ti varsi bɛ banima, ka bɛ nyɛla ban tam Naawuni yɛla.

7. Achiika! Yɛltɔɣali (azaaba) niŋ talahi bɛ (chɛfurinim’) pam zuɣu, dinzuɣubɛ pala ban yɛn ti yɛlimaŋli.

8. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ la ankufunim’ niŋ bɛ niŋgoya ni, ka di mali hali ni bɛ yenonim’ ni, dinzuɣu ka bɛ nyɛla ban zuɣuri wuɣi ʒe zuɣusaa (ka ku tooi lahi silim tiŋgbani ni).

9. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ gooni zali bɛ tooni, ka zaŋ gooni zali bɛ nyaaŋa, dinzuɣu ka Ti limsi bɛ nina zuɣu,ka bɛ bi lahi tooi nyara.

10. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di nyɛla yim n-ti ba, a yi varsi ba bee a bi varsi ba, bɛ ku ti yεlimaŋli.

11. Achiika! A ni yɛn varsi so n-nyɛ ninvuɣu so ŋun doli teesim (dina n-nyɛ Alkur’aani), ka zo Naawuni ni ashilo. Tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Tim o suhupiεlli lahibali ni chεmpaŋ, n-ti pahi sanyoo din bara (Alizanda).

12. Achiika Ti (Tinim’ Naawuni) n-nyɛ ban yɛn ti neei kpiimba, ka sabri bɛ ni daŋsi tuun’ shεŋa (Dunia puuni), ni di boba. Binshɛɣu kam mi, Ti sabi li mi, ka gu li niŋ litaafi shεli din kahigiri yɛlli kam polo ni la (Lauhul Mahfuuz).

13. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba (Maka chεfurinim’ maa) ŋmahinli ni tiŋshee nima (Intaakiyya), saha shεli di ni daa niŋ ka (Naawuni) tuumba ka li na.

14. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tim tuumba ayi na bɛ sani, ka bɛ labsi ba ʒirinima, din nyaaŋa ka Ti kpaŋsi ba ni (tuun’ so ŋun pahi) ata, ka bɛ (tuumba maa) [1]yεli: “Achiika! Ti nyɛla (Naawuni) tuumba n-zaŋ kana yi sani.” ——— [1] Annabi Issa daa timla tuumba niriba ayi tiŋ din yuli boondi Intaakiyya laniriba sani,nib ε ti boli ba n­zaŋ chaŋ Naawuni gaŋsibu polo. Bana n-ndaa nyε Sadik mini Masduk. Ka tiŋ maa nim’ zaɣisiba. Ka Annabi Issa lahi tim tuun’ soŋun pahi ata na, ŋuna n -nyε Sham’un, ka bε lahi zaɣisi o gba, ka yεli ni bε nyεla ӡirinima. Ka so yi na bε tiŋ maa ni ti ti tuumba maa yεlimaŋli. Ka bε gbaagi o niŋ o azaaba hali kao ti kpi. Ka Naawuni chε ka o kpe Alizanda.

15. Ka bɛ (tiŋ’ maa nim’) yεli: “Yi pa shɛba m-pahila ninsalinim’ ka tinima, dinzuɣu, Nambɔzobonaa (Naawuni) bɛ siɣisi shɛli na, yi pala shεba m-pahila yi ŋmarila ʒiri.”

16. Ka bɛ (tuumba maa) yεli: “Ti Duuma (Naawuni) mi ni ti nyɛla tuumba n-zaŋ kana yi sani.”

17. “Yaha! Talahi shɛli bi ʒi ti zuɣu naɣila ti tuuntali tibu polo ni.”

18. Ka bɛ (tiŋ’ maa nim’) yεli: “Achiika! Tinim’ nyaya ka yi zuɣubetali n-chɛ ka yɛlibɛɣu ŋɔ maa (fara mini sanzali) nyari ti, dinzuɣuyi yi bi chɛ, achiika! Ti ni labi ya kuɣa. Yaha! Achiika! Azaaba kpeeni ni gbaai ya ti sani.”

19. Ka bɛ (tuumba maa) yεli: “Yi zuɣubetali be ni yinima. (Di ni bɔŋɔ, yi zaŋ ti mi m-boli zuɣubiεɣu nima) domin bɛ teei ya (Naawuni yεla) zuɣu. Chɛli gba! Yi nyɛla ninvuɣu shεba ban besaɣiŋgu ni.”

20. Ka do so (Habibu Najaar) yi tiŋ’ maa targa na, ka nyɛla ŋun chain yomyoma, ka yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Doli ya Naawuni tuumba maa.”

21. “Doli ya ninvuɣu shεba ban bi bɔhiri ya sanyo’ shεli, ka nyɛla ban dolsiri ninsalinima.”

22. “Bo n-leei yɛn chɛ ka n-ku jεm (Duuma so) Ŋun nam ma, ka di nyɛla O sani ka bɛ yɛn ti labsi ya.”

23. “Dini bɔŋɔ, n-ni gbibi duuma shεba kapa ni Ŋuna? Di yi niŋ ka Nambɔnaa (Naawuni) yu ma ni chuuta shεli, bɛ (duumanim’ maa) suhudee ku tooi niŋ ma anfaani shεli, bɛ mi ku tooi tilgi ma?”

24. “Din’ ŋuna achiika! M-be birginsim din be polo ni.”

25. “Achiika! Mani ti yɛlimaŋli ni yi Duuma (Naawuni), dinzuɣu wummi ya n-ti ma.”

26. (Ka tiŋ’ maa nim’ niŋ o azaaba hali ka o ti kpi) Ka bɛ (Malaaika nim’) yεli o: “Kpεm na Alizanda puuni.” Ka o yεli: “Mbaye, bo n-di leei niŋ ka n niriba baŋ (ni zuɣusuŋ ni ka m-be).”

27. “N Duuma (Naawuni) ni chε m-paŋ ma shɛm, ka zaŋ ma niŋ ninvuɣu shεba ban tibgi puuni (Chiyaama).”

28. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi siɣisi tobbihi (Malaaika nima) na zuɣusaa (ni bɛ ti niŋ ba azaaba) o nyaaŋa, Timipala banyɛn siɣisi ba na.

29. Di daa pa shɛli m-pahi la tahigu yim zuɣu (ka Malaaika Ziblila tahi ba), ka a bɛ leei ban kpi n-dondoya.

30. Ashaara be Naawuni daba zuɣu (Zaadali), tuun’ so na ʒin kaba na, naɣila bɛ nyɛla ban maandi o ansarsi.

31. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi nya kadama di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ tiŋgbani shɛŋanim’ hallaka pɔi ni bana (Maka chɛfurinima), ka bɛ nyɛla ban ku lahi labi na bɛ sani (Dunia ni)?

32. Yaha! Achiika! Bɛ zaa so n-kani naɣila bɛ yɛn ti zaŋ ba mi na Ti (Tinim’ Naawuni) sani.

33. Yaha! Di nyɛla yεlikpahindili n-zaŋ ti ba kadama Ti (Tinim’ Naawuni) neerila tiŋgbani shɛli din kpi, ka yihi bimbɛlli di puuni na, ka bɛ (ninsalinim’) diri di puuni.

34. Ka Ti zaŋ dobino mini Inabi (sinsaba) puri n-niŋ di puuni. Yaha! Ka Ti chɛ ka bilsi puhi di puuni na.

35. Domin bɛ (ninsalinima) di di binwola puuni shɛli, ka di pala bɛ nuhi ni tum shɛli. Di ni bɔŋɔ,bɛ ku paɣi (Naawuni)?

36. Nam niŋ kasi n-ti Duuma So Ŋun nam tiŋgbani ni yihiri shɛli balibu kam, ni din yiri bɛ (ninsalinim’) mammaŋ’ puuni na, n-ti pahi binyɛr’ shεŋabɛ ni bi mi.

37. Yaha! Di nyɛla yɛlikpahindili n-zaŋ ti ba (ninsalinima) kadama Ti (Tinim’ Naawuni) yihirila wuntaŋni yuŋ puuni, ka a nya ka bɛ (ninsalinim’) be zimsim puuni.

38. Ka wuntaŋ’ mi chana hali ni di biɛhigu shee, dina n-nyɛ Duuma So Ŋun’ nyɛ Nyɛŋda, Baŋda nam zaligu.

39. Ni Goli, Ti (Tinim’ Naawuni) zali li mi ka di mali siɣibu shɛhi hali ti labi na n-ti leei kamani dobino wulikuuni.

40. Wuntaŋ’ bi tu kamaata ni di yi goli zuɣu, yuŋ mi bi tu kamaata nidi yɛɣi wuntaŋ’ zuɣu. Yaha! Di zaa bela bobyinsi puuni n-ginda.

41. Di lahi nyɛla yɛlikpahindili n-zaŋ ti ba (ninsalinima) kadama achiika! Tinima (Tinim’ Naawuni) n-daa ʒi bɛ dɔɣiriba (Annabi Nuhu mini o niriba) ŋarim shεli din daa pali la puuni.

42. Yaha! Ka Ti nam di (Annabi Nuhu ŋarim maa) tatabo n-ti ba (ninsalinima), ka di nyɛla bɛ ni bari shɛli (kamani laakumi, ni bimbara balibu kam).

43. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di yu, Ti naan chɛ ka kom maa di ba, ka bɛ ku nya ŋun yɛnsɔŋsiba, bɛ mi pala bɛ ni yɛn tooi tilgi shɛba.

44. Naɣila nambɔzɔhigu din yi Ti (Tinim’ Naawuni) sani na, ni nyεɣisim wumbu hali ni saha biɛla.

45. Yaha! Bɛ yiti yεli ba: “Zom ya din be yi tooni, ni din be yi nyaaŋa, achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu.”

46. Yaha! Yɛlikpahindili na ʒin kabanabɛ Duuma (Naawuni) yɛlikpahinda puuni, naɣila bɛ nyɛla ban lebi biri ka chɛ li.

47. Yaha! Bɛ yiti yεli ba: “Dihimi ya Naawuni ni largi ya shɛli puuni, ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali yεli ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli: “Dini bɔŋɔ, ti dihimi ninvuɣu so Naawuni yi di bɔra, O naan dihi o? Yi ka shɛli ni naɣila birginsim din be polo ni.”

48. Ka bɛ naan yεra: “Bondali n-nyɛ alikauli ŋɔ maa (Chiyaama yiɣisibu), yi yi nyɛla yεlimaŋli nima?

49. Bɛ (chεfurinim’ maa) bi guhiri shɛli m-pahila tahigu yim din yɛn gbaai ba ka bɛ nyɛla ban zabri ni taba.

50. Ka bɛ ku lahi tooi chɛ dahinshɛli yɛltɔɣa (bɛ nyaaŋa), bɛ mi ku lahi tooi labi na bɛ malgu (paɣaba ni bihi) puuni.

51. Ka bɛ piɛbsi kikaa ni, ka a nya ka bɛ (ninsalinim’) yiɣisiri bɛ gbala ni n-chani bɛ Duuma sani ni yomyoma.

52. Ka bɛ yεli: “Yaa ni ti kɔhilu (ashaara), ka ŋuni n-leei kpahi neei ti ti dooshee ŋɔ maa? (ka Malaaika nima yɛli ba): “Ŋɔ maa n-nyɛ Nambɔzobonaa (Naawuni) ni daa gbaai ya alikauli shεli. Yaha! Naawuni tuumba daa niŋ yεlmaŋli.”

53. Di (Chiyaama yiɣisibu) pa yεltɔɣa shεli (Naawuni sani) m-pahila tahigu yim zuɣu, ka a nya ba (binnamda) ka bɛ nyɛla bɛ ni laɣim shɛba namgbaniyini.

54. Dinzuɣu zuŋɔ (Zaadali), bɛ kudi nyɛvuli zualinsi ni binshɛɣu, bɛ mi ku yon ya samli m-pahila yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.

55. Achiika! Zuŋɔ, Alizanda bihi ban kuli bela bε nimmɔhi ni, ka nyɛla ban kuli wumdi nyεɣisim.

56. Bɛ mini bɛ paɣaba yɛn ti bela mahim puuni, ka nyɛla ban do n-dalim kuɣuwaɣila zuɣu.

57. Bɛ yɛn ti malila binwolli (balibu kam) di puuni, ka bɛ lahi ti ba binshɛɣu kam bɛ ni bɔhi di yɛla.

58. (Ka bɛ yεli ba): “Suhudoo be yi zuɣu, di nyɛla yεltɔɣali din yi Nambɔzobonaa (Naawuni) sani na.”

59. (Ka bɛ lahi yεli): “Zuŋɔ wolgim ya n-zani yi ko, yaa yinim’ bibiɛhi.”

60. (Ka Naawuni yɛli)! “Yaa yinim’ Adam bihi! Di ni bɔŋɔ, N-daa bi gbaai ya alikauli kadama yi di jεm shintaŋ, dama achiika! O nyɛla dim n-zaŋ tin ya polo ni?”

61. Ka yɛli ya: “Jεmmi ya Ma, ŋɔ maa n-nyɛ sochibga.”

62. Yaha! Achiika! O (shintaŋ) daa birgi yi puuni salo pam. Di ni bɔŋɔ, yi daa pala ban niŋ haŋkali?

63. “Ŋɔ maa n-nyɛʒahannama buɣum shεli bɛ ni daa gbaari ya di daalikauli maa.”

64. “Zuŋɔ, kpεm ya li, domin yi ni daa niŋdi chεfuritali shεli la zuɣu.”

65. Zuŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ŋari la bɛ noya, ka bɛ nuhi tɔɣsiri Ti yεltɔɣa,ka bɛ napɔna diri shɛhira, n-zaŋ chaŋ bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.

66. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan nyɛhi bɛ nimbihi (ka bɛ di leei zoomba), ka bɛ di kpaɣi taba m-bɔri soli, ka wula ka bɛ di yɛn niŋ nya?

67. Yaha! Ti yi di bɔra, Ti naan taɣibɛ nama (ka bɛ leei binnamda shɛŋa) kabɛ nyɛla ban kuli be bɛ biɛhigu shee ŋɔ maa, ka bɛ di naan ku toooi lahi chaŋ tooni, bɛ mi ku tooi labi nyaaŋa.

68. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti ti ninvuɣu so nyɛvuli waɣinli (Dunia puuni), Ti labsiri o la nyaaŋa nambu puuni (ka o leei kamani biliɛɣu la). Di ni bɔŋɔ, bɛ pala ban niŋdi haŋkali?

69. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi baŋsi o (Annabi Muhammadu) yila, di mi bi tu kamaata ni ŋuna, di (Alkur’aani) pa shɛli m-pahila teebu, ka lahi nyɛ bɛ ni karindi shεli polo ni.

70. Domin o (Annabi Muhammadu) varsi ninvuɣu so ŋun mali nyɛvuli (ŋun ti Naawuni yɛlimaŋli). Yaha! Yɛltɔɣali (azaaba) ni niŋ talahi chεfurinim’ zuɣu.

71. Di ni bɔŋɔ,bɛ bi nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) namla biŋkobri n-ti ba, ka di nyɛla Ti nuhi ni tum shɛli puuni, ka bɛ (ninsalinim’) nyɛla ban su bi yiko?

72. Ka Ti balgi ba (biŋkobri maa) n-ti ba, ka bɛ bari bɛ puuni shεŋa, ka ŋubri bɛ puuni shεŋa.

73. Bɛ lahi mali anfaani shεŋa di (biŋkobri maa) ni, ni binnyura (kamani bihim). Di ni bɔŋɔ,bɛ pala ban yɛn paɣi (Naawuni)?

74. Ka bɛ (chεfurinim’) naan gbibi binyεr’ shεŋa ka bɛ nyɛ duumanim’ ka pa ni Naawuni, ka mali tamaha ni bɛ (duumanim’ maa) ni tooi sɔŋ ba.

75. Bɛ (duumanim’ maa) ku tooi sɔŋ ba, ka bɛ nyɛla tobbihi n-ti ba, ka bɛ yɛn ti laɣim ba na (Saliya karibu shee).

76. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka bɛ (chɛfurinim’) yεltɔɣa niŋ a suhusaɣiŋgu. Ti (Tinim’ Naawuni) mi bɛ ni sɔɣiri shεli, ni bɛ ni yihiri shεli polo ni.

77. Di ni bɔŋɔ, ninsala (chɛfura) bi nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) nam o mi ni maniyyi (dablim kom), ka o ti leei ŋun ŋmɛri Naawuni namgbankpeeni polo ni?

78. Ka o ti Ti (Tinim’ Naawuni) ŋmahinli ka tam o nambu yɛla, ka yεli: “Ŋuni n-leei yɛn tooi neei koba (ninvuɣu shεba ban kpi koba), ka di nyɛla din bursi.

79. (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Ŋun daa nam li piligu maa n-yɛn neei li. Yaha! O nyɛla Ŋun mi binnamdili kam yεla.”

80. Ŋuna n-nyɛŊun zali ya buɣum ka di yi timahili ni na, ka yi (ninsalinim’) juuri di puuni.

81. Di nibɔŋɔ, Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani ka yiko ni o nam bɛ tatabo? Wumma! Ŋuna n-nyɛ Namda, Baŋda.

82. Achiika! O (Naawuni) nam zaligu ni nyɛ shεli, Oyi ti yu shɛli, O yɛri li mi: “Leema,” ka di shiri leei.”

83. Dinzuɣu, nam simsiya n-ti Duuma So binshɛɣu kam yiko ni be O nuu ni. Yaha! O sani ka bɛ yɛn ti labsi ya (Zaadali).

1. M (Mani Naawuni) po Malaaika shɛba ban ʒe n-ʒe safu ni.

2. Yaha! M-po Malaaika shɛba ban daari sagbaŋ (hali ni luɣushɛli saa ni yɛn mi), daabu ni yεlimaŋli.[1] ——— [1] Tafssiri shɛŋa wuhiya ni Naawuni pola affanim’ ban yihiri wa’azu, ka kpahiri wundaba zuɣu ni.

3. Yaha! M-po Malaaika shɛba ban karindi binshεɣu din nyɛ teebu (Alkur’aani nyεla teebu n-zaŋ ti ninsalinima).

4. Achiika! Yi Duuma (Naawuni) nyɛla zaɣiyino.

5. Sagbana ni tiŋgbani, ni din be di sunsuuni Duuma, n-ti pahi wuntaŋ’ ni puhiri yεɣ’ shɛŋa Duuma.

6. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) dihila sagbana yim zuɣu ŋɔ maa nachinsi ka di nyɛla saŋmarsi n-nyɛ di nachintɛri.

7. Ka di lahi nyɛ gulibu ka chɛ shintaŋ kam ŋun nyɛ tipawumli lana.

8. Ka bɛ ku tooi gbilsi tibli n-wum zamaatu shɛba ban tibgi (Malaaikanim’) maa yεltɔɣa, ka bɛ (Malaaikanim’) labri ba (alizinnim’ maa) ni (ni saŋmarsi) luɣulikam.

9. Kadinyɛla bɛ taɣiri ba mi (ka chɛ zuɣusaa yɛltɔɣa wumbu), ka azaaba shɛli din bi ŋmaara be bɛ zuɣu (Zaadali)

10. Naɣila (alizin’ so) ŋun ti to n-fubgi yɛltɔɣa shɛli n-vaai guui, ka buɣum mokpalli din kuli neeri doli o.

11. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi ba. Di ni bɔŋɔ,bɛ (chεfurinim’ maa) nambu n-nyɛ din to, bee Ti (Tinim’ Naawuni) ni nam binyεr’ shεŋa (kamani sagbana ni zoya ni din kam kpalim)? Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nam ba mi (Annabi Adam) ni yεɣiri din gabi taba.

12. Chɛli gba! (Yaa nyini Annabi)! A niŋla lahiʒiba (domin bɛ zaŋ Chiyaama leei ʒiri zuɣu), ka kuli maanda ansarsi?

13. Yaha! Bɛ yi teei ba Naawuni yɛla, bɛ bi wumdi teebu maa.

14. Yaha! Bɛ yi ti nya yɛlikpahindili, ka bɛ maandi li ansarsi.

15. Ka bɛ yεli: “Ŋɔ maa (Alkur’aani) pa shɛli m-pahila sihira n- nyɛ li polo ni.”

16. (Ka bɛ lahi yɛli): “Di ni bɔŋɔ, ti yi kpi, ka leei taŋkpaɣu mini koba, bɛ ni ti lahi yiɣisi ti (ti gbala ni)?

17. “Bee ti banim’ ban daŋ tooni maa?”

18. (Yaa nyini Annabi)! “Yεlima: “Di nyɛla pali (bɛ ni yiɣisi ya), ka yi nyɛla ninvuɣu shεba ban filiŋ.”

19. “Dinzuɣu, achiika! Di nyɛla tahigu yim zuɣu, ka a nya (ninsalinim’) ka bɛ kpalim lihiri taba.

20. Ka bɛ (chεfurinim’) naan yεli: “Yaa ni ti yolitɛm, zuŋɔ n- nyɛ sanyoo dali.”

21. (Ka bɛ yεli ba): “Zuŋɔ n-nyɛ Saliya karibu dabsi’ shεli yi ni daa zaŋ leei ʒiri la.”

22. (Ka Naawuni yεli Malaaika nima): “Laɣimmi ya ninvuɣu shɛba ban daa di zualinsi mini bɛ zonima, n-ti pahi bɛ ni daa jεmdi binyεra shεŋa maa.”

23. “(Bɛ ni daa jɛmdi shɛli) Ka di pa ni Naawuni maa, ka wuhi ya ba ʒehiimi buɣum soli.”

24. “Yaha! Taɣimi ya ba zali, achiika! Bɛ nyɛla bɛ ni yɛnbɔhi shεba.”

25. (Ka bɛ bɔhi ba): “Bozuɣu ka yi bi lahi sɔŋdi taba?”

26. Chɛli gba! Zuŋɔ,bɛ nyɛla ninvuɣu shεba ban yɛn zaŋ bɛ maŋ’ n-ti (ni bɛ niŋ ba fukumsi).

27. Ka bɛ (buɣum bihi) shɛba ŋmalgi lihiri taba, ka bɔhira.

28. (Ka bɛ tarimba yεli bɛ asanzanima): “Achiika! Yi daa nyɛla ninvuɣu shεba ban kani ti na ti nudirgu polo (n-ti taɣiri ti ka chɛri yεlimaŋli dolibu).”

29.Ka bɛ (asanzanim’ maa) yεli: “Chɛli gba! Yi gba daa pala ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.”

30. “Yaha! Ti daa ka yiko shεli yi zuɣu (Dunia puuni). Chɛli gba! Yi daa kuli nyɛla ninvuɣu shεba ban kpahi yεɣi tariga.”

31. “Dinzuɣu ka ti Duuma (Naawuni) yɛltɔɣali (azaaba) niŋ talahi ti zuɣu, achiika! Ti nyɛla ban yɛn lam azaaba.”

32. “Dinzuɣu, ka ti daa birgi ya. Di paliya! Ti gba daa nyɛla ninvuɣu shεba ban bɔrgi.”

33. Achiika! Dindali maa, bɛ daa nyɛla ban yɛn ti laɣim azaaba puuni.

34. Achiika! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋdi bibɛhi.

35. Achiika! Bɛ daa yiyεli ba (Dunia puuni): “Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Naawuni,” bɛ malila ninchini (ka yuundi bɛ maŋ’ lahiʒiba).

36. Ka Bɛ (chεfurinim’) lahi yεra: “Dini bɔ ŋɔ, ti nyɛla ban yɛn chɛ ti buɣa ŋɔ domin ŋun nyɛ yiliyinda ka nyɛ yinyaa ŋɔ maa zuɣu?

37. Chɛli gba! O (Muhammadu) kami na ni yεlimaŋli, ka ti tuumba yɛlimaŋli.

38. Achiika! Yi nyɛla ban yɛn lam azaabakpeeni.

39. Yaha! Bɛ ku yon ya samli, naɣila yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.

40. Naɣila Naawuni dabgahinda.

41. Bannim’ mali bindirmirili (ka bɛ yɛn ti tiri ba li Alizanda puuni Asiba ni Zaawuni),

42. Ka dinyɛ binwola, ka bɛ nyɛla bɛ ni tibgi shɛba.

43. Alizanda yili shɛŋa din nyɛ yolsigu yiya la puuni.

44. Ka bɛ nyɛla ban do gariti zuɣu,ka nyɛla ban nina kpa taba.

45. Ka bɛ zaŋ dagaɣa pe n-gili ba ka di yiri (Alizanda puuni) bili’ shɛli puuni na.

46. Ka di (dam maa) nyɛ din piεla, ka nyεɣisa n-zaŋ ti ban nyuri li.

47. Biɛrim shεli ka di puuni, bɛ mi pala ban buɣira.

48.Ka bɛ lahi mali amiliya paɣa shɛba ban bi lihiri katiŋa (bɛ bi lihiri dobba, naɣila bɛ yidaannima), ka bɛ lahi mali nimbihi kara din viεla.

49. Ka bɛŋmani gala shεŋabɛ ni pɔbi.

50.Ka bɛ (Alizanda bihi maa) naan ŋmalgi kpa taba ka bɔhira.

51.Ka bɛ puuni so yεli: “Achiika! N-daa min mali zo so (Dunia puuni).”

52. Kaodaa yiyεra: “Dinibɔŋɔ, a be ban ti (Chiyaama yiɣisibu) yεlimaŋli maa puuni?”

53. (Ka bɛ lahi yɛli): “Di ni bɔŋɔ, ti yi ti kpi ka leei taŋkpaɣu mini koba, ti shiri nyɛla bɛ ni yɛn ti shɛba sanyoo?”

54. Ka o (ŋun yɛri maa) yɛli: “Di nibɔŋɔ, yi ku ŋmalgi yuli (buɣumni ka ti nya o ni be hali shεli ni zuŋɔ)?”

55. Ka o ŋmalgi yuli ka nya o (o zo maa) ka o be ʒehiimi buɣum sunsuuni.

56. Ka o (Alizanda bia maa) yεli (o zo maa): “Naawuni zuɣu, a daa chɛ biɛla ni a niŋ ma hallaka (Dunia puuni).”

57. “Yaha! Di yi di daa pala n Duuma (Naawuni) yolsigu zuɣu, bɛ naan zaŋ ma m-pahi (buɣum bihi ni).”

58. (Ka Alizanda bihi) yεli: “Dinibɔŋɔ, ti lahi pala ban yɛn kpi?”

59. “Naɣila ti tuuli kpibu (Dunia puuni) la. Ti mi pala bɛ ni yɛn niŋ shεba azaaba.”

60. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla tarli din galsi.

61. Ŋɔ maa tatabo zuɣu, tɔ! Ban tumdi tuunviɛla yim zani.

62. Di ni bɔŋɔ, dina (Alizanda maa) n-nyε din gari ni bε zaŋ li niŋ nira saani, bee zakkuumi tia? [2] ——— [2] Zakkuumi maa nyɛla tia, ka di be ӡahannama buɣum puuni ka mali gɔhi, ka di yɛntinyɛ buɣumbihi bindirgu.

63. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li (zakkuumi) mi n-leei dahimbu n-zaŋ ti zualindiriba.

64. Achiika! Di (zakkuumi tia maa) nyɛla tia shεli din puhiri ʒehiimi buɣum gbinni na.

65. Di binwolli kam ŋmanila alizin’ shintana zuɣuri. [3] ——— [3] Ninsala shintana benimi ka chɛ alizin shintana, kabɛ zaasa nyɛ shintaŋ mabihi banbirgiriniriba.

66. Achiika! Bɛ (buɣum bihi maa) nyɛla ban yɛn di di (binwola maa) m-pali bɛ puya.

67. Di nyaaŋa, achiika! Ka bɛ gabi kotulum n-ti ba, (ka bɛ nyu m-pa di zuɣu).

68. Di nyaaŋa, achiika! Bɛ labbu shee n-nyɛʒehiimi buɣum ni.

69. Achiika! Bɛ nyɛla ban daa paai bɛ banim’ (Dunia puuni), ka bɛ nyɛla ban daa bɔrgi.

70. Dinzuɣu,ka bɛ daa niŋ yoma n-doli bɛ bɔba.

71. Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban daa kana poi ni bana maa pam daa bɔrgi ya.

72. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim ban niŋdi wa’azu na bɛ puuni.

73. Dinzuɣu, (yaa nyini Annabi)! Yulimi ninvuɣu shεba bɛ ni daa niŋdi wa’azu maa bahigu ni daa nyɛ shεm.

74. (Bɛ zaa daa niŋ hallaka) Naɣila Naawuni dab’ shɛba Oni daa gahim.

75. Yaha! Achiika! Annabi Nuhu daa boli Ti (Tinim’ Naawuni) yuli. M-bo ni ban deeri suhigu.

76. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tilgi o ka chɛ suhusaɣiŋgu din galsi.

77. Ka Ti lahi zaŋ o (Annabi Nuhu) zuliya leei ban kpalim (bana n-nyɛ Sam, ni Ham, mini Yaafus) [4] ——— [4] Kom ni daa ti di Dunia zaa ka chε Annabi Nuhu mini o bihi ata maa, bana n-nyε ban zuliya yεlgi hali ti pali tiŋgbani yaaŋa zuɣu ŋɔ maa. Dinzuɣu tizaa asalinyεla Annabi Nuhu.

78. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) chɛ ka o yuviεlli kpalim ban yεn ti kana Dunia bahigu puuni.

79. Suhudoo be Annabi Nuhu zuɣu binnamda puuni.

80. Achiika! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri ninvuɣu suma samli.

81. Achiika! O be Ti (Tinim’ Naawuni) dab’ shεba ban ti Ti yεlimaŋli puuni.

82. Di nyaaŋa, ka Ti chɛ ka kom di ninvuɣu shεba ban kpalim.

83. Yaha! Achiika! Annabi Ibrahima daa be o (Annabi Nuhu) niriba puuni.

84. Saha shεli o (Annabi Ibrahima) ni daa kana o Duuma (Naawuni) sani ni suhu shɛli din niŋ kasi.

85. Saha shεli o (Annabi Ibrahima) ni daa yεli o ba mini o niriba: “Bimbo ka yi leei jεmdi ŋɔ maa?”

86. Di ni bɔŋɔ,yi bɔrila ʒiri duumanim’ ka pa ni Naawuni?

87. Ka wula n-leei nyɛ yi tɛha ni binnamda Duuma?

88. Ka o (Annabi Ibrahima) ŋmalgi yuli saŋmarsi puuni yim zuɣu.

89. Ka yεli: “Achiika! N-nyɛla ŋun ka alaafee.”

90. Ka bɛŋmalgi chaŋ, ka nyɛla ban lebi biri ka chɛ o (Annabi Ibrahima).

91. Ka o (Annabi Ibrahima) ŋmalgi kpa bɛ buɣa maa polo, ka yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi ku di bindirigu?

92. Bo n-leei chɛ ka yi bi yεri yεltɔɣa?

93. Ka o ŋmalgi kpa ba (buɣa maa), ka nyɛla ŋun zaŋ o nudirigu ŋmɛri li.

94. Ka bɛ (buɣujɛmdiba maa) tuhi o soli na ni yomyoma.

95. Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Dini bɔŋɔ, yijεmdila yi ni kpenkpe binyɛr’ shɛŋa ni yi nuhi.”

96. “Yaha! Naawuni n-nyɛŊun nam ya, n-ti pahi binshɛɣu yi ni niŋdi maa.”

97. Kabɛ yεli: “Miεm ya goondaa n-gili o (ka mali buɣum niŋ di puuni), ka zaŋ o labi buɣum maa ni.”

98. Ka bɛ daa na o nabiεri, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba leei ban filiŋ.

99. Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Achiika! Mani nyɛla ŋun yɛn chaŋ n Duuma sani, achiika! Ni baalim, O ni wuhi ma dolsigu soli.

100. (Ka lahi yεli): “Yaa n Duuma (Naawuni)! Tim ma (zuliya) ka bε yi ninvuɣu suma puuni na.”

101. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o suhupiεlli lahibali ni bidibbila so ŋun nyɛ suhumahili lana (Annabi Ismaila).

102. Saha shεli o (Ismaaila) ni ti saɣi ni o mini o (Annabi Ibrahima) chana, ka o yεli: “Yaa nyini m bia! Achiika! Mani nyala n zahinli puuni ka Naawuni yεli ni n-korgi ma, dinzuɣu lihima, bo ka a nya? ka o (Ismaaila) yεli: “Yaa nyini m ba! Tummi bɛ (Naawuni) ni puhi a shɛli maa, Naawuni yi saɣi, a ninyamakam-besuɣulonim’ ni.”

103. Saha shεli bɛ niriba ayi maa ni saɣi ti Naawuni zaligu maa, ka o lebgi o m-pili o gbεɣu zuɣu.

104. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) boli o: (kadama) “Yaa nyini Ibrahima.”

105. “Achiika! A shiri pali a zahinli maa daalikauli, achiika! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri ninvuɣu suma samli.”

106. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla dahimbu din be polo ni.

107. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yo o zuɣu ni biŋkob’ titali.[5] ——— [5] Saha shɛli Annabi Ibrahima nidaa tiyɛnkɔrgi o dapala Annabi Smaaila, ka Naawuni daa tim Malaaika Ziblila na ni pelaa, ka o kana ti zaŋ pelaa maa labi Annabi Ibrahima tooni. Ka o chɛ o dapala maa ka zaŋ kɔrgi lala pelaa maa.

108. Ka Ti chɛ ka o yuviɛlli kpalim ban yεn ti kana Dunia bahigu puuni.

109. Suhudoo be Annabi Ibrahima zuɣu.

110. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri ninvuɣu suma samli.

111. Achiika! O daa be Ti daba ban ti yɛlimaŋli puuni.

112. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o (Annabi Ibrahima) suhupiεlli lahibali ni Is’haka dɔɣim,ka o yɛn ti nyɛ Annabi, ka be ninvuɣu suma puuni.

113.Yaha! Ka Ti niŋ alibarka niŋ o ni, n-ti pahi Annabi Is’haka. Amaa! Bɛ niriba ayi maa zuliyanim’ puuni, so beni n-yɛn ti viεlgi o tuma, ka so mi beni n-yɛn tidi omaŋ’ zualinsi polo ni.

114. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa mini Annabi Haruna pini.

115. KaTigu ba (bɛ niriba ayi maa), n-ti pahi bɛ niriba ka chɛ suhusaɣiŋgu zaɣititali.

116. Yaha! Ka Ti ti ba nasara (Fir’auna zuɣu), ka bana n-daa nyɛ ban nyɛŋ.

117. Ka Ti lahi ti ba litaafi shεli din kahigiri yɛllikam.

118. Ka Ti lahi dolsi ba sochibga.

119. Yaha! Ka Ti chɛ ka o yuviɛlli kpalim ban yεn ti kana Dunia bahigu puuni.

120. Suhudoo be Annabi Musa mini Annabi Haruna zuɣu.

121. Achiika! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri ninvuɣu suma samli.

122. Achiika! Bɛ niriba ayi maa daa be Ti daba ban ti Ti Naawuni yεlimaŋli ni.

123. Yaha! Achiika! (Annabi) Iliyasu daa be Naawuni tuumba ni.

124. Saha shεli o ni daa yεli o niriba: “Di ni bɔŋɔ, yi ku zo Naawuni?”

125. “Di ni bɔŋɔ, yi jεmdi la ba’al, [6]ka chεri (Duuma so) Ŋun gari sokam nambu?” ——— [6] Ba’al maa daa nyεla buɣulika b jεmdi li Annabi Ilyasu Zaamani puuni

126. “Naawuni n-nyɛ yi Duuma, ni yi banim ban daa daŋ yi tooni maa gba Duuma.”

127. Ka bɛ labsi o ʒirilana, achiika ! Bɛ nyɛla bɛ ni yɛn ti zaŋ ninvuɣu shεba na (n-ti niŋ azaaba ni).

128. Naɣila Naawuni dabgahinda.

129. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) chɛ ka o yuvɛlli kpalim bahigu nim’ puuni.

130. Suhudoo be Annabi Iliyaasin zuɣu.

131. Achiika! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri ninvuɣu suma samli.

132. Achiika! O daa be Ti (Tinim’ Naawuni daba ban ti yɛlimaŋli puuni.

133. Yaha! Annabi Lutu daa be Naawuni tuumba ni.

134. Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tilgi o mini o yiŋnim’ zaa namgbanyini.

135. Naɣila paɣakpeen’ so (Annabi Lutu paɣa) n-daa ti kpalim (m-pahi azaaba ni daa paai shεba maa ni).

136. Din nyaaŋa ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ ninvuɣu shεba ban kpalim hallaka.

137. Yaha! Achiika! Yi (Maka nima) nyɛla ban gariti bɛ (tiŋ’ maa nim’) zuɣu Asibaasi (ka nyari Naawuni ni daa niŋ ba hallaka ka chɛ bɛ yiya zali shɛm).

138. Ni yuŋ. Di ni bɔŋɔ, yi pala ban yɛn niŋ haŋkali?

139. Yaha! Achiika! Annabi Yinusa daa be Naawuni tuumba ni.

140. Saha shεli o (Annabi Yinusa) ni daa guui n-ti kpe ŋarim shεli din pali (ni niriba la ni).

141. Ka o niŋ piibupiibu, ka pahi bɛ ni di shɛba ni (ka zaŋ o n- ti labi kom ni). [7] ——— [7] Annabi Yinusa daa nyɛla ŋun je suliniŋ o niriba, domin bɛ daa zaŋ o leei ӡirilana zuɣu. Ka o yɛli ba ni Naawuni ni niŋ ba azaaba, ka zo n-yi tiŋ maa ni. Ka chaŋ kulinoli tinya ŋarim din palininiriba, ka o taɣi ŋarim maa ka kpe. O nikpe ŋarimmaa, ka pɔhim ӡe kom maa ni, ka di chɛ bilɛa ni kogbaŋ lebi ŋarim maa pili. Ka ban su ŋarimmaa yɛli ni Annabi Yinusa nyɛla dab’ so ŋun zo ka chɛ o Duuma. Dinzuɣu o nyɛla zuubiɛɣu lana, bɛ yi bi zaŋ o labi kommaa ni, ŋarimmaa ni fim kom maa ni. Ka di zuɣu chɛ ka bɛ daa niŋ piibupiibu, ka bɛ daa ti shiri di o, ka zaŋ o labikommaa ni. Ka Naawuni lahichɛ ka zahim vali o kom maa ni, domin o ni zo ka chɛ o niriba, ka je suli niŋ ba maa zuɣu, kao lahiyi tiŋ maa ni ka di pa ni Naawuni yɛdda puuni.

142. Ka zahim vali o (Annabi Yinusa), ka o lahi nyɛ ninvuɣuso bɛ ni galinda.

143. Di yi di daa pala o ni be ninvuɣu shɛba ban niŋdi Naawuni kasi puuni zuɣu.

144. O naan kpalim di (zahim maa) puli ni hali ni Chiyaama yiɣisibu dali.

145. Ka Ti (Tinim Naawuni) yihi o labi polo shɛli ni, ka o nyɛla ŋun gbaai doro.

146. Ka Ti (Tinim Naawuni) chε ka yaktiini tia bili o (Annabi Yinusa) zuɣusaa.[8] ——— [8] Naawuni daa chɛmi ka tia bili o zuɣusaa domindi taɣirio ka chɛ wuntaŋ tulum.

147. Ka Ti (Tinim Naawuni) tim o ninvuɣu tuhi kobgu sani na, bee ka bɛ gari lala.

148. Ka bɛ ti Naawuni yεlimaŋli, dinzuɣu ka Ti (Tinim Naawuni) chε ka bɛ wum nyɛɣisim, hali ni saha shɛli.

149. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi ba: “Di ni bɔŋɔ, a Duuma n-nyɛŊun su bipuɣinsi ka bɛ su bidibsi?

150. Bee Ti (Tinim’ Naawuni) daa shiri namla Malaaikanim’ maa ka bɛ nyɛ paɣaba, ka bɛ nyɛla ban diri di shɛhira?

151. Wumma! Di nyɛla bɛ ni kpiriti ʒiri shεŋa puuni, ka bɛ yεra:

152. “Naawuni dɔɣiya.” Achiika! Bɛ shiri nyɛla ʒirinima.

153. Di ni bɔŋɔ, O (Naawuni) gahimla bipuɣinsi ka bɛ gari bidibsi?

154. Bo n-leei mali ya? Wula ka yi leei zaandi fukumsi ŋɔ maa tatabo?

155. Di ni bɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla?

156. Bee yi malila daliri shεli din be polo ni?

157. Tɔ! Tahimi ya yi litaafi na, yi yi nyɛla yεlimaŋli nima.

158. Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan zaŋ dɔɣim n-kpεhi O (Naawuni) mini alizinnim’ sunsuuni. Achiika Alizin’ shintana maa mi ni bɛ yɛn ti zaŋ ba mi na (n-ti kari ba di saliya).

159. Naawuni nam niŋ kasi ka chɛ bɛ ni mali O ŋmahindi binyɛr’ shɛŋa maa.

160. Naɣila Naawuni dabgahinda.

161. Dinzuɣu achiika! Yi (chɛfurinim’) mini yi ni jεmdi binyɛri shɛŋa maa.

162. Yi pala ban yɛn tooi zo m-bɔrgi ka chɛ O (Naawuni).

163. Naɣila ŋun yɛn kpe ʒehiimi buɣum ni.

164. “Yaha! So ka ti (Malaaikanim’) puuni, naɣila o malila o zaashemirili.”

165. “Yaha! Achiika! Ti (Malaaikanim’) nyɛla ban zaandi safu ni (n­jɛmdi Naawuni).”

166. “Yaha! Achiika! Ti nyɛla ban niŋdi Naawuni kasi.”

167. Yaha! Achiika! Bɛ (Maka chεfurinim’) daa nyɛla ban yεra:

168. “Ti yi di mali litaafi shεli din teeri ti kamani ban daa daŋ ti tooni maa gba ni daa mali shεm.

169. “Ti gba naan leei Naawuni dabgahinda.”

170. Amaa! Ka bɛ labsi li (Alkur’aani) ʒiri (saha shɛli di ni kaba na). Dinzuɣu ni baalim, bɛ ni ti baŋ.

171. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) yɛltɔɣali (zaligu) pun daŋsi ti tuumba zuɣu.

172. Kadama achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn nya nasara.

173. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tobbihi n-nyɛ ban yɛn nya nasara.

174. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Yim bɛ yɛla na hali saha biɛla.

175. Yaha! Yulimi ba, ni baalim bɛ ni ti nya.

176. Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba ka bɛ (chεfurinim’) bɔri ni yomyoma?

177. Dinzuɣu, di (azaaba maa) yi ti shee bɛ (chɛfurinim’) dindoŋ puuni na, tɔ!Bɛ ni saɣisiri shεba maa bekaali ni leei zaɣibɛɣu.

178. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yim bɛ yɛla ni hali ni saha shɛli.

179. Yaha! Yulimi ba, ni baalim, bɛ ni ti nya.

180. A Duuma (Naawuni) nam simsiya, Ŋuna n-nyɛ nyɛŋsim Duuma ka chɛ bɛ (chεfurinim’) ni mali O ŋmahindi shεli maa.

181. Yaha! Suhudoo be ni Naawuni tuumba.

182. Yaha! Paɣibu balibu kam dihitabli n-ti Naawuni So Ŋun nyε binnamda Duuma.

1. SAAD (S). [Bachi gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni]. M (Mani Naawuni) po Alkur’aani shεli din mali teebu.

2. Chɛli gba! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa kuli bela maŋ’ tibgibu mini namgbankpeeni (ni Annabi Muhammadu).

3. Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbani shɛli hallaka pɔi ni bana (Maka chɛfurinima), ka bɛ kuhi (bɔri sɔŋsim), ka di lahi pala saha shεli bɛ ni yɛn tooi zo n-tilgi.

4. Kɛ bɛ (Larbunim’) niŋ lahiʒiba domin wa’azulana so (Annabi Muhammadu) kaba na bɛ puuni zuɣu. ka chεfurinim’ maa naan yεli: “Ŋumbɔŋɔ nyɛla sihiralana, ni ʒirilana titali.”

5. (Ka bɛ lahi yεli): “Di ni bɔŋɔ, o (Muhammadu maa) zaŋla duumanim’ zaasa leei duuma yino? Achiika! Ŋɔ maa shiri nyɛla lahiʒibsi bini.”

6. Ka bɛ puuni asanzanim’ chaŋ (n-ti yεli: “Cham ya n-ti niŋ suɣulo ni yi buɣajɛma, achiika! Ŋɔ maa nyɛla yɛltɔɣa shɛli ka bɛ bɔra (ni bɛ zaŋ li mbirgiya).

7. Tinim’ na ʒin wum ŋɔ maa tatabo adiini shεli din kana bahigu ŋɔ puuni (Annabi Issa daadiini), ŋɔ maa pala shεli m-pahila ʒiri ka o (Muhammadu) ŋma.”

8. “Di ni bɔŋɔ, o (Muhammadu) koŋkosani ka bɛ (Naawuni) siɣisi teebu (Alkur’aani) na ti puuni? Chɛli gba! Bɛ (chεfurnim’) bela zilsigu puuni ni teebu (Alkur’aani). Chɛli gba! Bɛ na bi lamla azaaba.

9. Bee bɛ sani ka a Duuma so Ŋun nyɛ Nyεŋda, ni Pintira nambɔzɔhigu arzichi sɔŋbu shee be?

10. Bee bɛ malila sagbana ni tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni yiko? Tɔ! (Di yi nyɛla lala), bɛ dum zuɣusaa (n-ti mɔŋ Alkur’aani aayanim’ sheebu na Annabi Muhammadu sani).

11. Bɛ (chɛfurinim’) nyɛla tobbihi shɛba bɛ ti yɛn ti tuhi nyɛŋ ba nimaa ni (Badar tobu ni), ka bɛ be laɣinsi puuni.

12. Annabi Nuhu niriba daa labsi o ʒirilana pɔi ni bana (Maka chɛfurinima), ni Aadunima (Annabi Hudu niriba), n-ti pahi Fir’auna so ŋun daa nyɛ bandilana (ankufunim’ lana) la. [1] ——— [1] Fir’auna daa nyɛla ŋun kpa kpahi tiŋgbani ni, ka mali niriba lɔritabindikpahi maa, dinzuɣu ka Naawuni boli o kpahilana aaya ŋɔ puuni.

13. Ni Samudunima (Annabi Sālihu niriba), ni Annabi Lutu niriba, n-ti pahi Annabi Sayibu niriba, bannim’ maa daa nyɛla laɣinsi.

14. Bɛ zaɣiyino kam daa bi niŋ shɛli mpahila bɛ labsila bɛ tuumba ʒirinima, ka azaaba niŋ talahi bɛ zuɣu.

15. Yaha! Bɛ (Makka chεfurinim’ maa) bi guhiri shεli m-pahila tahigu yim zuɣu (ka Dunia yiɣisi), di mi ti ka ŋmaabu.

16. Kabɛ (chεfurinim’ maa) naan yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Tim ti ti tarli (azaaba) yomyom’ pɔi ni saliya karibu dabsili maa.

17. (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo ni bɛ ni yεri shεli maa, ka teei Ti (Tinim’ Naawuni) dabli Annabi Dawuda yɛla, ŋuna n-daa nyɛŋun mali yaa (Naawuni jεma shee). Achiika! O daa nyɛla ŋun niŋdi tuuba (n-labri Naawuni sani).

18. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa balgila zoya n-ti o (Annabi Dawuda), ka di niŋdi Naawuni kasi Zaawuni mini Wuntaŋ’ puhili saha m-pahi o zuɣu.

19. Ka noombihi gba laɣisiri o (Annabi Dawuda) sani, ka bɛ zaɣiyino kam doli o zaligu.

20. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) kpaŋsio nam maa, ka Ti ti o yεmgoliŋga (Annabitali), n-ti pahi yεltɔɣa kahigibu.

21. (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, namgbankpeeni nim’ la (Malaaikanim’ ayi la) lahibali ka a na saha shεli bɛ ni daa du gooni la n-kpe (Annabi Dawuda sani) jiŋli puhibu shee la?

22. Saha shεli bɛ (Malaaikanim’ maa) ni daa kpe Annabi Dawuda sani, ka o yirgi ni bana, ka bɛ yεli: “Miri ka a zo dabεm, tinyɛla zazabra ayi ban kpahi yεɣi taba hachi zuɣu, dinzuɣu niŋmi fukumsi ti sunsuuni ni yεlimaŋli, ka miri ka a di zualinsi, ka dolsi ti n-zaŋ chaŋ sochibga.

23. (Ka bɛ puuni so yεli): “Achiika! M mabia ŋɔ maa malila penyεma pihiwei ni awei, ka m mi mali penyεŋ zaɣiyino, ka o lahi yεli ni mani zaŋmi n-dini maa n-ti o, ka yɛli nyεŋ ma.”

24. Ka o (Annabi Dawuda) yεli: “Achiika! O di a zualinsi ni o ni suhi a peyino maa ni o zaŋ pahi o dini ni ma. Yaha! Achiika! Zonim’ pam diri taba zualinsi ni lala maa, naɣila ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunvεla, bɛ mi nyɛla bɛla (ninsalinim’ puuni). Ka Annabi Dawuda tɛhi ni Ti (Tinim’ Naawuni) dahimmi o mi, ka bo o Duuma (Naawuni) gaafara, ka lu n-niŋ suzuuda, ka niŋ tuuba n-labi Naawuni sani.

25. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) chɛ m-paŋ o. Yaha! Achiika! O nyɛla ninvuɣu so ŋun miri Ti (Tinim’ Naawuni), ka lahi mali labrisuŋ shee (Alizanda).

26. (Ka Naawuni Yεli): “Yaa nyini Dawuda! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ a mi leei gbaŋlana tiŋgbani yaaŋa zuɣu, dinzuɣu niŋmi fukumsi ninsalinim’ sunsuuni ni yεlimaŋli, ka miri ka o doli suhuyurlim ka dinzuɣu ti birgi a ka chɛ Naawuni soli. Achiika! Ninvuɣu shεba ban birgiri (ninsalinim’) ka chɛ Naawuni soli maa, bɛ mali azaaba kpeeni domin bɛ ni tam Saliya karibu dali maa zuɣu.

27. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bɛ nam sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni ka di nyɛla kpɛrigu zuɣu, dina n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa tɛha ni nyɛ shɛli, dinzuɣu buɣum daazaaba be ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa zuɣu.

28. Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunvεla mini ban saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu niŋ yim? Bee Ti ni zaŋ wuntizɔriba mini bibiɛhi leei yim?

29. (Yaa nyini Annabi)! Di (Alkur’aani ŋɔ maa) nyɛla litaafi shεli Ti ni siɣisi nzaŋ kana a sani, ka di nyɛ alibarika dini, domin bɛ (ninsalinim’) kpahim di aayanima. Yaha! Domin ninvuɣu shεba ban mali haŋkali zaŋ li n-teei Naawuni yɛla.

30. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti Annabi Dawuda Sulemana. M-bo ni Ti dabli ŋɔ maa. Achiika! O nyɛla ŋun niŋdi tuba n-labri Naawuni sani.

31. Saha shɛli bɛ ni daa zaŋ yuri ban zaandi bɛ naba ata zuɣu n-wuhi o (Annabi Sulemana) Zaawuni.

32. Kao yεli: “Achiika! N-gahim yuri yurlim ka kpalim bɛ yulibu ni, ka tam Naawuni yεla teebu, hali ka wuntaŋ’ ti lu.”

33. (Ka Annabi Sulemana) yεli: “Labsim ya ba (yuri maa) n-ti ma na, ka o dii kɔriti ba (n-wahiri) bɛ biɛhi mini bɛ niŋgoya.

34. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa dahim Annabi sulemana,[2] ka Tizaŋ nimgbin’ shɛli (alizini) n-ʒili o nam kuɣu zuɣu, din nyaaŋa ka o niŋ tuuba nlabi Naawuni sani. ——— [2] Annabi Sulemana daa gbaai alikauli kadama o ni gili o paɣaba pishiyopoin sani dahinyini, ka bε kpiɣi puhi dɔɣi ban yεn tisɔŋdio adiinitobu tuhibu, amaa! Ka o daa biyεli ni Naawuni yisaɣi, ka shiri gili tuui bε zaasa yuŋ yini, ka bε daa bi niŋ puhi maa naɣila paɣayino ko, kao mi ti yεn dɔɣi ka dɔɣibia maa ka o nyε ninsala pirgili. Dinsaha ka o teei kadama o daa bi yεli ni Naawuni yisaɣi, ka o ni ŋ tuuba ka labsi yεllikam ti Naawuni.

35. Ka o (Annabi Sulemana) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Chɛli paŋ ma, ka ti ma nam, ka so ku lahi tooi di li n nyaaŋa. Achiika! Nyini n-nyɛ Pintira.”

36. Dinzuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) balgi pɔhim n-ti o, ka di chana ni o fukumsi, ka ʒɛri ni baalim, ka di doli o luɣulikam o ni bɔra.

37. Ni alizinnim’ balibu kam ban mi tandi mεbu (ka Naawuni balgi ba n-ti o), n-ti pahi ban fimdi kom gbinni.

38. Bɛ (alizinnim’ maa) shɛba mi, ka bɛ loba kabɛ be bandi ni.

39. (Ka Naawuni yεli Sulemana): “Ŋɔ maa nyɛla Ti (Tinim’ Naawuni) pini, dinzuɣu,a nibɔriso kaa niŋ o alheeri, bee ka a chɛ, kadipani saliya shɛli karibu m beni.”

40. Yaha! Achiika! O nyɛla ninvuɣu so ŋun miri Ti (Tinim’ Naawuni), ka lahi mali labrisuŋ shee (Alizanda).

41. Yaha! Teemi Ti (Tinim Naawuni) dabli Ayuba yɛla, saha shεli o ni daa boli o Duuma (ka yεli): “Achiika! Shintaŋ shihi ma ni wahala ni azaaba..”

42. (Ka Naawuni yεli o): “(Yaa nyini Ayuba)! Zaŋmi a napɔŋ n-to tiŋa, (ka o shiri to li, ka kom puhi na tiŋgbani ni, ka Naawuni yεli o): “Ŋɔ maa nyɛla kosurum mini konyurim din maai.”

43. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o o malgu (iyaali), ka lahi pahi o bɛ ŋmali, ka di nyɛ nambɔzɔbo Ti sani, ka nyɛ teebu n-ti haŋkayanima.

44. (Ka Naawuni lahi yεli o)! Zaŋmi a nuu gbaai mokpalli ŋɔ maa, ka zaŋ li n-fεbi (apaɣa maa), ka miri ka a labsi a pɔri maa. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) shiri nya o (Annabi Ayuba) ka o nyɛla suɣulolana. M-bo ni Ti dabli ŋɔ maa. Achiika! O nyɛla ŋun niŋdi tuuba nlabri Naawuni sani.

45. Yaha! Teemi Ti (Tinim’ Naawuni) dabli Annabi Ibrahima yɛla, n-ti pahi Annabi Is’haka mini Annabi Ya’akuba, bɛ daa nyɛla ban mali yaa (Naawuni jɛma shee), ka bɛ suhiri ne.

46. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa gahim ba mi ni hali suŋ zaɣiyini, dina n-nyɛ Chiyaama yili yɛla teebu.

47. Yaha! Achiika! Bɛ daa be bɛ ni gahim shɛba ka be ninvuɣu gahinda puuni Ti sani.

48. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi Annabi Ismaaila, ni Annabi Yasaɣa, n-ti pahi Annabi Zulkiflu yɛla, bɛ zaasa daa nyɛla Ti Tinim’ (Naawuni) ni gahim shεba.

49. Ŋɔ maa nyɛla teebu. Achiika! wuntizɔriba yɛn ti mali la labrisuŋ shee (Alizanda).

50. Ʒinahigu Daalizanda la, ka bɛ yɛn ti yooi di dindoya m- bahi ba.

51. Ka bɛ do n-dalim di puuni, ka boondi ni bɛ ti ti ba binwola pam mini binnyura.

52. Kabɛ lahi mali Alizanda paɣa shεba ban bi lihiri bɛ yidannim’ ko, ka bɛ yuma lahi saɣisi taba.

53. (Ka bɛ yεli ba)! “Ŋɔ maa n-nyɛ bɛ ni daa gbaari ya alikauli shεli zaŋ chaŋ Saliya karibu dali la.”

54. “Achiika! Ŋɔ maa nyɛla Ti (Tinim’ Naawuni) yolsigu, di nyɛla din ka naabu.”

55. Lala n-nyɛ li! Achiika! Ninvuɣu shεba ban kpahi yaɣi, bɛ labbu shee ti yɛn nyɛla din be (Zaadali).

56. Bɛ yɛn ti kpɛla ʒahannama buɣum ni, dinzuɣu di dooshee maa nyɛla din be.

57. Ŋɔ maa (azaaba), bɛ lammi li, di nyɛla kotulum mini mari.

58. Ni azaaba shεli din ŋmani li yaha, ka di nyɛ balibu.

59. (Ka Malaaikanim’ yεli chεfurinim’ toondannima): “Bambɔŋɔnima (yi nyaandoliba maa) n-nyɛ salo ban yɛn kpe (buɣum ni) m-pahi yi zuɣu, (ka bɛ toondannim’ maa yɛli): “Ti ku niŋ ba maraaba, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn kpe buɣum ni.”

60. Ka bɛ (nyaandolibu maa yεli bɛ toondannima): “Chɛli gba! Ti gba ku niŋ ya maraaba, domin yinima n-nyɛ ban bo li n-ti ti, dinzuɣu bɛhigu shee ŋɔ maa (buɣum) nyɛla din be.”

61. Ka bɛ (nyaandoliba maa) lahi yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Ninvuɣu so ŋun tahi ti ŋɔ maa na, tɔ! Nyin pahimi o azaaba shεli din nabgi buɣum ŋɔ ni.”

62. Ka bɛ (toondannim’ maa) yεli: “Bo n-leei chɛ ka ti bi nyari ninvuɣu shεba ti ni daa kaandi pahiri ninvuɣubɛri puuni la?”

63. “Dini bɔŋɔ, ti daa kuli maandi ba la ansarsi (Dunia puuni), bee ti nina n-kuli bi pali ba (buɣum ŋɔ ni)?”

64. Achiika! Di lala buɣum bihi namgbanpeeni ŋɔ maa nyɛla yɛlimaŋli.

65. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima! Achiika! Mani nyɛla saɣisigu lana. Yaha! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Naawuni, O nyɛla zaɣiyini, Nyɛŋda.

66. “Sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni Duuma, Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Chεmpaŋlana.

67. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di (Alkur’aani) nyɛla lahibali din bara.”

68. Yinim’ (Larbunim’) mi nyɛla ban lebi biri ka chɛ li.

69. N-di ka baŋsim shεli n-zaŋ chaŋ Malaaikanim’ sani saha shɛli bɛ ni daa ŋmεri namgbankpeeni la.

70. Bɛ bi siɣsiri wahayi n-tiri ma na m-pahila n-nyɛla saɣisigulana n-tin ya polo ni.

71. (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli a Duuma (Naawuni) ni daa yεli Malaaikanima: “Achiika! N (Mani Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn nam ninsala ni yεɣari.”

72. “Dinzuɣu, N-yi ti nam o naai, ka pɔbsiN nyɛvuli niŋ o ni, yi (Malaaikanim’) man lum ya, ka nyɛla ban niŋdi suzuuda n- tiri o.”

73. Ka Malaaikanim’ zaasa lu n-niŋ suzuuda n-ti o namgbaniyini.

74. Naɣila Ibliisa (shintaŋ) n-daa tibgi o maŋa, ka pahi gutulunim’ puuni.

75. Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Ibliisa (shintaŋ)! Bo n-leei mɔŋ a ni a lu suzuuda ti N-ni nam ni N (Mani Naawuni) nuhi ayi? Di ni bɔŋɔ, a tibgila a maŋa, bee a bela ban duhiri bɛ maŋ’ zuɣusaa puuni?

76. Ka o (shintaŋ) yεli: “Mani n-gari o, A nam ma mi ni buɣum, ka nam o ni yεɣiri.”

77. Ka O (Naawuni) yεli: “Tɔ! Yim di (Alizanda maa) puuni, achiika! A nyɛla bɛ ni kari so yihi N nambɔzɔhigu ni.”

78. “Yaha! Achiika! N narimbu be a zuɣu n-zaŋ hali ni Sanyoodali.”

79. Ka o (shintaŋ)yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Naɣisim ma hali ni dabsi’ shεli Chiyaama ni yɛn ti yiɣisi.”

80. Ka O (Naawuni) yεli: “Achiika! A be bɛ ni yɛn naɣisi shɛba ni.”

81. “N-zaŋ chaŋ dabsili shɛli din mali sahamirili dali.”

82. Ka o (shintaŋ)yεli: “M-po A nam nyɛŋsim, achiika! N-nyɛla ŋun yɛn birgi ba namgbaniyini.”

83. “Naɣila bɛ puuni ban nyɛ A dabgahinda.”

84. Ka O (Naawuni) yεli: “Di nyɛla yεlimaŋli, yεlimaŋli mika n-yɛra.”

85. Achiika! N (Mani Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn chɛ ka ʒahannama (buɣum) pali ni nyini (shintaŋ), n-ti pahi ban doli a bɛ (ninsalinim’) puuni namgbaniyini.

86. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “M-bi bɔhiri ya sanyo’ shεli n-zaŋ chaŋ di (Alkur’aani wumbu) zuɣu.M mi ka ban ŋmari ʒiri puuni.”

87. “Di (Alkur’aani maa) pala shεli mpahila teebu n-zaŋ ti binnamda.”

88. “Yaha! Achiika! Yi ni ti baŋ di lahibali ni saha bɛla nyaaŋa.”