Uyghur Mokhtasar — هود 11:1 – النحل 16:128

ئەلىف، لام، را. بەقەرە سۈرىسىنىڭ بېشىدا بۇنىڭغا ئوخشاش ئايەتلەر ھەققىدە سۆزلىنىپ بولدى. قۇرئان ئايەتلىرى تۈزۈلىشى ۋە مەناسى تەرىپىدىن پۇختا كىتابتۇر. سەن بۇ كىتابتا ھېچقانداق يوچۇق ۋە نۇقساننى تاپالمايسەن. بۇ كىتابتا ھالال ۋە ھارام، بۇيرۇق ۋە چەكلىمە، ئاللاھنىڭ ياخشىلارغا قىلغان ۋەدىلىرى بىلەن ناچار ئادەملەرگە قىلىنغان ئاگاھلاندۇرۇش ۋە قىسسىلەر بايان قىلىنغان. ئىشلارنى ئورۇنلاشتۇرۇشتا، ئەھكاملارنى يولغا قويۇشتا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچى، بەندىلىرىنىڭ ئەھۋالى ۋە ئۇلارغا ماس كېلىدىغان نەرسىلەردىن خەۋەردار زات تەرىپىدىن نازىل قىلىنغاندۇر.

مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان بۇ ئايەتلەرنىڭ مەزمۇنى ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشتا باشقا نەرسىنى قوشۇپ ئىبادەت قىلىشتىن چەكلەشدۇر. ئى ئىنسانلار! ھەقىقەتەن مەن سىلەرنى ئەگەر كاپىر بولساڭلار ۋە ئاسى بولساڭلار ئاللاھنىڭ ئازابى بىلەن قورقۇتىمەن، ئەگەر ئىمان ئېيتساڭلار ۋە شەرىئەتكە ئەمەل قىلساڭلار ئاللاھنىڭ ساۋابى بىلەن خۇشخەۋەر بەرگۈچىمەن.

ئى ئىنسانلار! پەرۋەردىگارىڭلاردىن گۇناھىڭلارنىڭ مەغپىرەت بولىشىنى تەلەپ قىلىڭلار، ئىلگىرى سادىر قىلغان گۇناھلىرىڭلارغا پۇشايمان قىلىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەۋبە قىلىڭلار. ئاللاھ سىلەرنى ئەجىلىڭلار يەتكۈچە ھاياتى دۇنيادىن ئوبدان بەھرىمەن قىلىدۇ. ئەمەل ۋە ئىبادەت قىلغان ھەر قانداق كىشىگە ياخشىلىقىنىڭ ساۋابىنى كېمەيتىۋەتمەستىن تولۇق بېرىدۇ. ئەگەر سىلەر مەن پەرۋەردىگارىم تەرىپىدىن ئېلىپ كەلگەن نەرسىلەرگە ئىمان ئېيتىشتىن يۈز ئۆرۈسەڭلار، ھەقىقەتەن مەن سىلەرنى قىيامەت كۈنىنىڭ قاتتىق ئازابىدىن قورقۇتىمەن.

ئى ئىنسانلار! قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتىسىلەر. ئاللاھ ھەر نەرسىگە قادىردۇر. ئاللاھنى ھېچ نەرسە ئاجىزلاشتۇرالمايدۇ. سىلەر ئۆلگىنىڭلاردىن كېيىن سىلەرنى تىرىلدۈرۈپ سىلەردىن ھېساب ئېلىشتىن ئاللاھ ئاجىز كەلمەيدۇ.

راستىنلا مۇشرىكلار نادانلىقتىن دىللىرىدىكى شەكنى ئاللاھتىن يوشۇرۇش ئۈچۈن كۆكرەكلىرىنى ئىگىپ ماڭىدۇ. شۇنداقلا ئۇلار باشلىرىنى كىيىم بىلەن چۆمكىۋالغاندىمۇ ئاللاھ ئۇلارنىڭ يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا ئىشلىرىنى بىلىپ تۇرىدۇ، ئاللاھ ھەقىقەتەن قەلبتە يوشۇرۇلغان نەرسىنىمۇ بىلگۈچىدۇر.

يەر يۈزىدە ئۆمىلەيدىغان بارچە مەخلۇقاتلارغا رىزىق بېرىشنى مەرھەمەت يۈزىسىدىن ئاللاھ ئۈستىگە ئالغان. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ تۇرار جايىنى ۋە ئۆلگەندىن كېيىن كۆمۈلىدىغان جايىنى بىلىدۇ. بارچە مەخلۇقلار، ئۇلارنىڭ رىزقى، تۇرار جايى ۋە ئۆلگەندىن كېيىنكى ئورنى قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى روشەن كىتابقا، يەنى لەۋھۇلمەھفۇزغا پۈتۈلگەندۇر.

ئاللاھ تائالا شۇنچىۋالا كاتتا ھالەتتىكى ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ھەمدە ئۇ ئىككىسىنىڭ ئارىسىدىكى بارچە نەرسىلەرنى ئالتە كۈندە ياراتتى. ئاللاھنىڭ ئەرشى بۇ ئىككىسى يارىتىلىشتىن ئىلگىرى سۇ ئۈستىدە ئىدى. ئەي ئىنسانلار! (ئاللاھنىڭ بۇنداق كاتتا مەخلۇقاتلارنى يارىتىشى) قايسىڭلارنىڭ ئەمەلى ئاللاھنى رازى قىلىدىغان ئەڭ گۈزەل رەۋىشتە بولىدىغانلىقىنى ۋە قايسىڭلارنىڭ ئەمەلىنىڭ ئاللاھنى غەزەبلەندۈرىدىغان رەۋىشتە ناچار بولىدىغانلىقىنى ئاشكارىلاش، ئاندىن ھەر كىمگە لايىق رەۋىشتە جازا-مۇكاپات بېرىش ئۈچۈندۇر. ئەي پەيغەمبەر! ئەگەر سەن ئۇلارغا: ئى ئىنسانلار! سىلەر ھېساب بېرىش ئۈچۈن ئۆلگەندىن كېيىن چوقۇم قايتىدىن تىرىلدۈرۈلىسىلەر، دېسەڭ، ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولۇپ، ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىشنى ئىنكار قىلغانلار چوقۇم: سەن ئوقۇۋاتقان بۇ قۇرئان پەقەت ئوپئوچۇق سېھىردۇر، ئۇ ئېنىق سەپسەتىدۇر، دەيدۇ.

ئەگەر بىز مۇشرىكلار دۇنيادا دۇچار بولىدىغان ئازابنى مەلۇم ۋاقىت كېچىكتۈرسەك ئۇلار ئالدىراپلا مەسخىرە قىلىپ: بۇ ئازابنى بىزدىن نېمە توسۇپ قالدى؟ دەيدۇ. بىلىڭلاركى، ئۇلارغا تېگىشلىك بولغان ئازابنىڭ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا مەلۇم ۋاقتى بار، ئۇلارغا ئۇ ئازاب كەلگەندە ئۇلار ئۆزلىرىدىن ئازابنى قايتۇرغۇچى تاپالمايدۇ بەلكى ئۇلارغا ئازاب چوقۇم كېلىدۇ. ئۇلار مەسخىرە قىلىپ ئالدىراتقان ئازاب ئۇلارنى ھەر تەرەپتىن قورشىۋالىدۇ.

ئەگەر بىز ئىنسانغا تەن ساقلىقى ۋە بايلىققا ئوخشاش نېئمەتلەرنى بېرىپ بولۇپ تارتىۋالساق، ئۇ چوقۇم ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن قاتتىق ئۈمىدسىزلىنىپ كېتىدۇ، نېئمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلىپ، ئاللاھ نېئمەتلەرنى تارتىۋالغان چاغدا ئېرىشكەن كۈنلەرنى ئۇنتۇپلا كېتىدۇ.

ئەگەر بىز ئىنساننىڭ بېشىغا كەلگەن كەمبەغەلچىلىك ۋە كېسەللىكتىن كېيىن باياشاتلىق ۋە تەن ساقلىقىنىڭ تەمىنى تېتىتساق ئۇ چوقۇم: ئەمدى مەن خاپىلىقتىن قۇتۇلدۇم، كېسىلىممۇ ساقايدى، دەيدۇ ۋە بۇنىڭغا قارىتا ئاللاھقا شۈكرى قىلمايدۇ. شەكسىزكى ئۇ كۆپ كۆرەڭلەيدىغان، مەنمەنچى، باشقىلارغا چوڭچىلىق قىلىدىغان ۋە ئاللاھنىڭ ئۆزىگە بەرگەن نېئمەتلىرىنى كۆز-كۆز قىلىدىغان مەخلۇقتۇر.

لېكىن قىيىنچىلىقلارغا، تائەت-ئىبادەتلەرنىڭ جاپاسىغا ۋە گۇناھ-مەئسىيەت قىلماسلىققا سەۋر قىلالىغان ھەمدە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارنىڭ ئەھۋالى باشقىچە بولۇپ، ئۇلار ئۈمىدسىزلەنمەيدۇ، ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگىمۇ تۇزكورلۇق قىلمايدۇ، باشقىلارغا چوڭچىلىقمۇ قىلمايدۇ. بۇ سۈپەتلەرگە ئىگە بولغان كىشىلەرنىڭ گۇناھلىرى پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن مەغپىرەت قىلىنىدۇ، ئاخىرەتتە كاتتا مۇكاپاتقا نائىل بولىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! سەن مۇشرىكلارنىڭ كۇپرىلىقى، سەركەشلىكى ۋە مۆجىزىلەرنى تەلەپ قىلىشىغا كۆپ ئۇچرىغانلىقىڭ تۈپەيلىدىن ئۇلارغا ئەمەل قىلىش ئېغىر كېلىپ قېلىشىدىن ئەنسىرەپ ئاللاھ يەتكۈزۈشكە بۇيرۇغاننى يەتكۈزگۈڭ كەلمەسلىكى، ئۇلارنىڭ: نېمىشقا ئۇنىڭغا ئۇنى باي قىلىۋېتىدىغان بىرەر خەزىنە چۈشۈرۈلمىدى ياكى نېمىشقا ئۇنىڭ بىلەن بىرگە راست پەيغەمبەرلىكىنى تەستىقلايدىغان بىرەر پەرىشتە كەلمىدى، دېمەسلىكى ئۈچۈن ئۇنى يەتكۈزگەنلىكىڭدىن سىقىلىش ھېس قىلىشىڭ مۇمكىن. لېكىن بۇنى دەپ ساڭا ۋەھىي قىلىنغاننىڭ ئازراق بىر قىسمىنىمۇ چالا قويمىغىن. سەن پەقەت ئاللاھ يەتكۈزۈشكە بۇيرۇغاننى يەتكۈزىدىغان ئاگاھلاندۇرغۇچىسەن، سېنىڭ ئۇلار تەلەپ قىلغانلىكى مۆجىزىلەرنى كەلتۈرۈش مەجبۇرىيىتىڭ يوق. ئاللاھ ھەر نەرسىنى نازارەت قىلغۇچىدۇر.

مۇشرىكلار: مۇھەممەد قۇرئاننى ئۆزى ئويدۇرغان، ئۇ ئاللاھ تەرىپىدىن كەلگەن ۋەھىي ئەمەس، دېيىشەمدۇ؟ ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا جەڭ ئېلان قىلىپ: ئەگەر «قۇرئان بىر توقۇلما» دېگەن دەۋايىڭلاردا راستچىل بولساڭلار سىلەرچە توقۇلما بولغان قۇرئاندىكىدەك چىنلىققا بەك كۆڭۈل بۆلۈپ كەتمىسەڭلارمۇ، مۇشۇ قۇرئاننىڭ سۈرىلىرىگە ئوخشاش ئويدۇرۇلغان ئون سۈرىنى كەلتۈرۈپ بېقىڭلار، بۇنىڭغا ياردەملەشتۈرۈش ئۈچۈن كۈچۈڭلار يەتكەن ھەر كىمنى چاقىرىڭلار، دېگىن.

ئەگەر ئۇلار كۈچى يەتمىگەنلىكتىن سىلەرنىڭ تەلىپىڭلارنى ئورۇندىيالمىسا، ئەي مۇئمىنلەر! شۇنى ئېنىق بىلىڭلاركى، قۇرئاننى ھەقىقەتەن ئاللاھ ئۆز ئىلمى بىلەن پەيغەمبىرىگە نازىل قىلغان بولۇپ، ئۇ توقۇلما ئەمەس. يەنە شۇنى بىلىڭلاركى، ئاللاھتىن باشقا ھەقىقىي مەبۇد يوقتۇر. مۇشۇنداق كەسكىن دەلىل-پاكىتلارنى كۆرگەندىن كېيىنغۇ ئاللاھقا بويسۇنارسىلەر؟.

كىمكى قىلغان ئەمەللىرى ئارقىلىق ھاياتىي دۇنيانى ۋە ئۇنىڭ بىر دەملىك مەنپەئەتىنى كۆزلەيدىكەن، بىز ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنىڭ مۇكاپاتىنى مۇشۇ دۇنيادىلا بېرىمىز، يەنى تەن ساقلىقى، خاتىرجەملىك ۋە باياشاتلىق ئاتا قىلىمىز. ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنىڭ مۇكاپاتىدىن ھېچنەرسە كېمەيتىلمەيدۇ.

بۇنداق ناچار خىسلەتلىك كىشىلەرگە قىيامەت كۈنى ھېچقانداق مۇكاپات يوق، ئۇلار پەقەت دوزاخقا كىرىدۇ. ئۇلار ئەمەللىرىنىڭ مۇكاپاتىنى دۇنيادا ئېلىپ بولغان بولۇپ، ئەمەللىرى يوققا چىققان. چۈنكى ئۇلارنىڭ ئەمىلىدىن بۇرۇن نە ئىمانى، نە بىر دۇرۇس نىيىتى يوق ئىدى. دېمەك ئۇلار قىلغان ئەمەللىرى ئارقىلىق ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ۋە ئاخىرەتنى كۆزلىمەيتتى.

پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن كەلگەن پاكىتى ۋە يېنىدا پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن گۇۋاھچى بولۇپ كەلگەن جىبرىئىل بولغان ھەمدە پەيغەمبەرلىكىگە، پۈتكۈل ئىنسانلارغا رەھبەر ۋە رەھمەت ئىكەنلىكىگە بۇندىن ئىلگىرى مۇسا ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان تەۋراتمۇ گۇۋاھلىق بېرىدىغان مۇھەممەد ۋە ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەر ئازغۇنلۇقتا نېمە قىلارىنى بىلەلمەي تېڭىرقاپ قالغان ئاۋۇ كاپىرلارغا ئوخشىمايدۇ. ماۋۇلار قۇرئانغا ۋە ئۇ قۇرئان نازىل قىلىنغان مۇھەممەدكە ئىمان ئېيتىدۇ. خىلمۇخىل دىن ئەھلىدىن كىمكى مۇھەممەدكە (ياكى قۇرئانغا) كاپىر بولىدىكەن، قىيامەت كۈنى ئۇنىڭ جايى جەھەننەم بولىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! قۇرئاندىن ۋە كاپىرلارغا قىلىنغان ۋەدىدىن شەكلەنمىگىن. چۈنكى ئۇ شەكسىز ھەقىقەتتۇر. لېكىن كۆپىنچە كىشىلەر روشەن دەلىل-پاكىتلار دۆۋىلىنىپ تۇرسىمۇ ئىمان ئېيتمايدۇ.

شېرىكنى ۋە بالىنى ئاللاھقا نىسبەت بېرىش ئارقىلىق ئاللاھقا يالغاننى چاپلىغان كىشىدىنمۇ زالىم بىرى يوق. ئاللاھ نامىدىن يالغاننى توقۇيدىغان بۇ ئادەملەر قىيامەت كۈنى قىلمىشلىرىدىن سوراققا تارتىلىشى ئۈچۈن پەرۋەردىگارى ئالدىغا تىزىلىدۇ. پەرىشتىلەر ۋە پەيغەمبەرلەردىن بولغان گۇۋاھچىلار ئۇلارغا قارشى گۇۋاھلىق بېرىپ: ئاللاھقا بالا نىسبەت بېرىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا شېرىك كەلتۈرگەن ۋە ئاللاھ نامىدىن يالغاننى توقۇغانلار مانا مۇشۇلار. بىلىپ قېلىڭلاركى، ئاللاھقا يالغاننى چاپلاش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارنى ئاللاھ ئۆز رەھمىتىدىن يىراق قىلدى، دەيدۇ.

كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ توغرا يولىدىن توسىدىغانلار، ھەق يولغا ھېچكىم ماڭمىسۇن دەپ باتىلنى ئۈمىد قىلىدۇ. ئۇلار ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشكە ئىشەنمەيدۇ ھەم ئىنكار قىلىدۇ.

ئەنە شۇلار ئاللاھنىڭ ئازابى چۈشكەندە ھېچ يەرگە قېچىپ قۇتۇلالمىدى، ئۇلارنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قوغداپ قالىدىغان ئاللاھتىن باشقا ئىتتىپاقداشلىرى ۋە ياردەمچىلىرىمۇ بولمىدى. ئۇلار ئۆزلىرىمۇ ئاللاھنىڭ يولىدىن بۇرۇلۇپ كېتىپ، باشقىلارنىمۇ ئاللاھنىڭ يولىدىن توسقانلىقى ئۈچۈن قىيامەت كۈنى قاتمۇ-قات ئازابقا دۇچار بولىدۇ. ئۇلار دۇنيادا ھەقنى ۋە ھىدايەتنى قوبۇل قىلىدىغان رەۋىشتە ئاڭلىيالمىدى، ھەقتىن قاتتىق يۈز ئۆرۈگەنلىكى تۈپەيلىدىن ئاللاھنىڭ كائىناتتىكى مۆجىزىلىرىنى ئۆزلىرىگە پايدا ئېلىپ كېلىدىغان شەكىلدە كۆرەلمىدى.

ئەنە شۇلار ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەنلىكى تۈپەيلىدىن ئۆزلىرىنى ھالاكەت ھاڭلىرىغا ئىتتىرىش ئارقىلىق زىيان تارتقان كىشىلەر بولۇپ، ئۇلار ئويدۇرغان شېرىكلەر ۋە شاپائەتچىلەر ئۇلارنى تاشلىۋەتتى.

ئەمەلىيەتتە ئۇلار قىيامەت كۈنى سودىدا زىيان تارتقۇچىلاردۇر. چۈنكى ئۇلار ئىماننى كۇپرىغا، ئاخىرەتنى دۇنياغا، رەھمەتنى ئازابقا تېگىشتى.

شۈبھىسىزكى ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقانلار، ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار، ئاللاھقا بويسۇنۇپ، باش ئەگكەنلەر جەننەت ئەھلىدۇر، ئۇلار جەننەتتە مەڭگۈ قالىدۇ.

كاپىرلار ۋە مۇئمىنلەردىن ئىبارەت ئىككى گۇرۇھ بار بولۇپ، ئۇلاردىن بىرى كۆزى كۆرمەيدىغان قارىغۇ، قۇلىقى ئاڭلىمايدىغان پاڭغا ئوخشايدۇ. بۇ، ھەقنى قوبۇل قىلىدىغان رەۋىشتە ئاڭلىمايدىغان، ئەسقاتىدىغان رەۋىشتە كۆرمەيدىغان كاپىر گۇرۇھنىڭ مىسالىدۇر. يەنە بىرى ئاڭلايدىغان ھەم كۆرىدىغان كىشىنىڭ مىسالى بولۇپ، بۇ بولسا ھەم ئاڭلايدىغان، ھەم كۆرىدىغان مۇئمىنلەرنىڭ مىسالىدۇر، بۇ ئىككى گۇرۇھ كىشىلەرنىڭ ھالى ۋە سۈپىتى ئوخشاش بولامدۇ؟، ھەرگىزمۇ ئوخشاش بولمايدۇ. ئۇلارنىڭ ئوخشاش ئەمەسلىكىدىن ئىبرەت ئالمامسىلەر؟

شۈبھىسىزكى، بىز نۇھنى قەۋمىگە پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق، ئۇ: ئەي قەۋمىم! مەن سىلەرنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئاگاھلاندۇرغۇچى ۋە سىلەرگە ئەۋەتىلگەن دىننى روشەن بايان قىلىپ بەرگۈچىمەن.

مەن سىلەرنى يەككە-يېگانە ئاللاھقىلا قۇلچىلىق قىلىشقا چاقىرىمەن، پەقەت ئۇنىڭغىلا قۇلچىلىق قىلىڭلار. سىلەرنىڭ قىيامەت كۈنىنىڭ دەرتلىك ئازابىغا قېلىشىڭلاردىن ئەنسىرەيمەن، دېدى.

ئۇنىڭ قەۋمىدىن كاپىر بولغان ئاقسۆڭەك، مۆتىۋەرلەر: بىز سېنىڭ چاقىرىقىڭغا ھەرگىز ئاۋاز قوشمايمىز، چۈنكى سېنىڭ بىزدىن ھېچقانداق ئارتۇقچىلىقىڭ يوق، سەنمۇ بىزگە ئوخشاش ئىنسان. ئۇنىڭ ئۈستىگە پەقەت ئارىمىزدىكى تۆۋەن تەبىقىدىكى كىشىلەرنىڭلا ساڭا ئەگەشكەنلىكىنى كۆرۈۋاتىمىز، يەنە كېلىپ بىز سىلەرگە ئەگەشكۈدەك سىلەرنىڭ شان-شەرەپ، مال-دۇنيا ۋە يۈز-ئابرويدا بىزدىن ھېچقانداق ئارتۇقچىلىقىڭلار يوق، ئەكسىچە بىز سىلەرنى دەۋايىڭلاردا يالغانچى دەپ قارايمىز، دېيىشتى.

نۇھ ئېيتتى: ئەي قەۋمىم، قېنى دەپ بېقىڭلار! ئەگەر مەن راست پەيغەمبەرلىكىمنى ئىسپاتلايدىغان، سىلەرنىڭ ماڭا ئىشىنىشىڭلارنى تەلەپ قىلىدىغان، پەرۋەردىگارىم تەرەپتىن كەلگەن دەلىل-پاكىتقا ئاساسلانغان بولسام، پەرۋەردىگارىم ماڭا ئۆز دەرگاھىدىن رەھمەتنى، يەنى پەيغەمبەرلىك ۋەزىپىسىنى بەرسە، سىلەر ئۆزۈڭلارنىڭ نادانلىقى تۈپەيلىدىن ئۇنى بىلەلمىسەڭلار، بىز سىلەرنى ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىشقا مەجبۇرلاپ، ئىماننى قەلبىڭلارغا مەجبۇرىي كىرگۈزەلەمدۇق؟ ئۇنداق قىلىش بىزنىڭ قولىمىزدىن كەلمەيدۇ، چۈنكى ئىمانغا مۇۋەپپەق قىلىدىغىنى پەقەت ئاللاھ تائالادۇر.

ئەي قەۋمىم! پەيغەمبەرلىكنى يەتكۈزگەنلىكىم ئۈچۈن سىلەردىن پۇل-مال تەلەپ قىلمايمەن، مېنىڭ ئەجرىمنى پەقەت ئاللاھ بېرىدۇ. سىلەر قوغلىۋېتىشىمنى تەلەپ قىلغان كەمبەغەل مۇمىنلەرنى مەن سۆھبىتىمدىن قوغلىمايمەن. ئۇلار قىيامەت كۈنى چوقۇم پەرۋەردىگارىغا ئۇچرىشىدۇ، ئاللاھ ئۇلارغا ئىمانىغا قارىتا جازا-مۇكاپات بېرىدۇ. لېكىن سىلەر ئاجىز مۇمىنلەرنى يېنىمدىن قوغلىۋېتىشىمنى تەلەپ قىلغانلىقىڭلار تۈپەيلىدىن مەن سىلەرنى بۇ چاقىرىقنىڭ ماھىيىتىنى چۈشەنمەيدىغان كىشىلەر دەپ قارايمەن.

ئەي قەۋمىم! ئەگەر مەن بۇ مۇمىنلەرگە ئۇۋال قىلىپ، ھېچ سەۋەبسىزلا يېنىمدىن قوغلىۋەتسەم، مېنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن كىم قۇتقۇزالايدۇ؟. پەند-نەسىھەتنى قوبۇل قىلىپ، ئۆزۈڭلارغا ئەڭ مۇۋاپىق ھەم ئەڭ پايدىلىق ئىشلارنى قىلىشقا تىرىشمامسىلەر؟.

ئەي قەۋمىم! مەن سىلەرگە: قولۇمدا ئاللاھنىڭ خەزىنىلىرى بار، ئەگەر ئىمان ئېيتساڭلار ئۇنى سىلەرگە بېرىمەن، دېمەيمەن. غەيىبنى بىلىمەنمۇ دېمەيمەن ھەم ئۆزۈمنى پەرىشتىمۇ دېمەيمەن. ئەكسىچە مەنمۇ سىلەرگە ئوخشاش ئىنسان. سىلەر كۆزگە ئىلماي مەسخىرە قىلىۋاتقان كىشىلەرگە ئاللاھ ھەرگىز تەۋپىق ۋە ھىدايەت بەرمەيدۇ دەپمۇ ئېيتمايمەن. ئاللاھ ئۇلارنىڭ نىيەتلىرى ۋە ئەھۋاللىرىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر. ناۋادا مەن بۇنداق دېسەم، ئەلۋەتتە ئاللاھنىڭ ئازابىغا لايىق زالىملاردىن بوپقالىمەن.

ئۇلار يولسىزلىق ۋە تەكەببۇرلۇق قىلىپ: ئەي نۇھ! بىز بىلەن ناھايىتى كۆپ مۇنازىرىلەشتىڭ، مۇنازىرىلىشىپمۇ ھەقىقەتەن كۆپ مۇنازىرىلەشتىڭ. ئەگەر دەۋايىڭدا راستچىللاردىن بولساڭ، بىزگە ۋەدە قىلغان ئازابنى كەلتۈرۈپ باقمامسەن؟ دېيىشتى.

نۇھ ئۇلارغا جاۋابەن: مەن سىلەرگە ئازاب كەلتۈرەلمەيمەن. ئەگەر خالىسا ئۇنى پەقەت ئاللاھلا كەلتۈرىدۇ. ناۋادا ئاللاھ سىلەرنى ئازابلىماقچى بولسا ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قېچىپ قۇتۇلالمايسىلەر.

ناۋادا ئاللاھ تەرسالىقىڭلار تۈپەيلىدىن سىلەرنى توغرا يولدىن ئازدۇرۇۋەتمەكچى، ھىدايەتتىن مەھرۇم قىلماقچى بولسا، مېنىڭ ۋەز-نەسىھەتلىرىمنىڭ سىلەرگە قىلچە پايدىسى بولمايدۇ. ئاللاھ سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلاردۇر، بارچە ئىشىڭلارغا شۇ زات ئىگە. شۇڭا ئۇ خالىسا سىلەرنى ئازدۇرۇۋېتىدۇ. قىيامەت كۈنى پەقەت شۇنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرۇلىسىلەر، ئاندىن ئۇ سىلەرگە ئەمەللىرىڭلارغا يارىشا جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.

نۇھ قەۋمىنىڭ كاپىر بولۇش سەۋەبى شۇكى، ئۇلار نۇھ ئېلىپ كەلگەن بۇ دىننى ئاللاھ نامىدىن ئۆزى توقۇۋالدى، دەپ قارايتتى. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، مۇبادا مەنمۇ ئۇنى ئۆزۈم توقۇۋالغان بولسام ئۆز ئۇۋالىم ئۆزۈمگە، ئەمما سىلەرنىڭ ئىنكارچىلىقىڭلارنىڭ گۇناھىدىن ھېچ نەرسىنى ئۆز ئۈستۈمگە ئالمايمەن، مەن ئۇنىڭدىن ئادا-جۇدادۇرمەن.

ئاللاھ نۇھقا ۋەھىي قىلىپ: ئەي نۇھ! ئەمدى ساڭا قەۋمىڭدىن ھازىرغىچە ئىمان ئېيتقانلاردىن باشقا ھېچكىم ئىمان ئېيتمايدۇ. مۇشۇنچىۋالا ئۇزۇن ۋاقىت ئىچىدە قەۋمىڭنىڭ سېنى يالغانغا چىقارغانلىقى ۋە مەسخىرە قىلغانلىقىدىن قايغۇرۇپ كەتمىگىن، دېدى.

بىزنىڭ كۆز ئالدىمىزدا، ھېمايىمىز ئاستىدا، ۋەھىي ئارقىلىق ئۆگەتكىنىمىز بويىچە بىر كېمە ياسىغىن، كۇپۇرلۇق بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچىلارغا مۆھلەت بېرىشىم توغرۇلۇق ماڭا سۆز ئاچمىغىن. شەكسىزكى ئۇلار كاپىرلىقىدا چىڭ تۇرغانلىقىنىڭ جازاسى ئۈچۈن چوقۇم توپان بالاسىدا غەرق قىلىنىدۇ.

نۇھ پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقى بويىچە كېمە ياساشقا كىرىشتى. قەۋمىنىڭ مۆتىۋەر كاتىباشلىرى ھەر قېتىم ئۇنىڭ يېنىدىن ئۆتكەندە نە سۇ، نە دەريا يوق يەردە كېمە ياسىغانلىقىدىن ئۇنى مەسخىرە قىلىشاتتى. ئۇلار نۇھنى مەسخىرە قىلىۋەرگەچكە نۇھ ئۇلارغا: ھەي خالايىق! سىلەر ھازىر بىزنى كېمە ياسىغانلىقىمىز ئۈچۈن مەسخىرە قىلساڭلار، بىزمۇ چوقۇم سىلەرنى ئاقىۋەتتە ئۆزۈڭلارنىڭ غەرق بوپكېتىشىڭلارنى بىلمىگىنىڭلار ئۈچۈن مەسخىرە قىلىمىز.

بۇ دۇنيادا كىمنىڭ بېشىغا خورلىغۇچى ئازاب كېلىدىغانلىقىنى، قىيامەتتىمۇ كىمنىڭ مەڭگۈلۈك ئازابقا دۇچار بولىدىغانلىقىنى ئۇزۇنغا قالماي بىلىپ قالىسىلەر.

نۇھ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى بويىچە كېمىنى ياساپ پۈتكۈزدى. تۇپان بالاسىنىڭ باشلانغانلىقىنى بىلدۈرۈش ئۈچۈن ئۇلارنى ھالاك قىلىش بۇيرۇقىمىز كەلگەن ۋە ئۇلارنىڭ نان ياقىدىغان تونۇرلىرىدىن سۇ ئېتىلىپ چىققان چاغدا بىز نۇھقا: كېمىگە يەر يۈزىدىكى ھايۋاناتلارنىڭ ھەر تۈرىدىن بىر جۈپتىن ئېلىۋالغىن، ئائىلەڭدىكىلەردىن ئىمان ئېيتمىغانلىقتىن غەرق قىلىنىدىغانلىقى بېكىتىلگەنلىرىدىن باشقىسىنىمۇ ئالغىن، دېدۇق. نۇھ ئاللاھقا ئىمان ئېيتىشقا دەۋەت قىلغان شۇنچىۋالا ئۇزۇن ۋاقىت ئىچىدە ئۇنىڭ قەۋمىدىن پەقەت ئازغىنە كىشىلەرلا ئىمان ئېيتقان ئىدى.

نۇھ ئائىلىسى ۋە قەۋمى ئىچىدىن ئىمان ئېيتقانلارغا: كېمىگە چىقىڭلار، كېمىنىڭ مېڭىشى ۋە توختىشى ئاللاھنىڭ ئىسمى بىلەندۇر. شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىم بەندىلىرىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئۇلارغا كۆيۈمچاندۇر، دېدى. ئاللاھنىڭ مۇمىنلەرنى ھالاكەتتىن قۇتقۇزغانلىقىمۇ ئۇلارغا كۆيۈنگەنلىكىنىڭ جۈملىسىدىندۇر.

كېمە ئۇلارنى تاغدەك چوڭ دولقۇنلار ئىچىدە ئېلىپ مېڭىۋاتاتتى. نۇھ ئاتىلىق تۇيغۇسى بىلەن دادىسى ۋە خەلقىدىن ئايرىم بىر جايدا تۇرغان كاپىر ئوغلىغا: ئوغلۇم! غەرق بوپكېتىشتىن قۇتۇلاي دېسەڭ بىز بىلەن بىرگە كېمىگە چىقىۋالغىن، كاپىرلارنىڭ سېپىدە تۇرما. ئۇنداق قىلساڭ سەنمۇ شۇلارغا ئوخشاش غەرق بوپكېتىسەن، دەپ توۋلىدى.

نۇھنىڭ ئوغلى ئۇنىڭغا: مەن ئېگىز تاغقا چىقىۋالىمەن، تاغ مېنى سۇ ئېقىتىپ كېتىشتىن ساقلايدۇ، دېدى. نۇھ ئوغلىغا: بۈگۈن شەپقەتلىك ئاللاھ ئۆز رەھمىتىگە ئېلىشنى خالىغان بەندىسىدىن باشقا ھېچكىم تۇپان بالاسىدىن ئىبارەت ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلالمايدۇ. چۈنكى پەقەت ئاللاھلا غەرق بوپكېتىشتىن ساقلاپ قالالايدۇ، دېدى. شۇ ئەسنادا نۇھ بىلەن كاپىر ئوغلىنىڭ ئارىسىنى دولقۇن ئايرىۋەتتى. شۇنىڭ بىلەن ئۇنىڭ ئوغلى كاپىر بولغانلىقى تۈپەيلىدىن توپاندا غەرق بولغۇچىلاردىن بوپكەتتى.

ئاللاھ تۇپان بالاسى ئاخىرلاشقاندىن كېيىن زېمىنغا: ئى زېمىن، سۈيۈڭنى يۇتقىن، دېدى. ئاسمانغىمۇ: ئى ئاسمان، ئەمدى توختا، يامغۇر ياغدۇرما، دەپ بۇيرۇق قىلدى. سۇ بىردىنلا كېمىيىپ، يەر يۈزى قۇرىدى، ئاللاھ كاپىرلارنى ھالاك قىلىۋەتتى، كېمە جۇدىي تېغىنىڭ ئۈستىدە توختىدى. ئاللاھنىڭ بەلگىلىمىلىرىدىن ئۆتۈپ كەتكۈچىلەر ئۇنىڭ رەھمىتىدىن يىراق بولسۇن ۋە ھالاك بوپكەتسۇن، دېيىلدى.

نۇھ پەرۋەردىگارىغا يېلىنىپ: ئەي پەرۋەردىگارىم! ئوغلۇم ھەقىقەتەن مېنىڭ ئائىلەمدىن ئىدى، سەن ئۇلارنى قۇتقۇزۇشقا ۋەدە قىلغان ئىدىڭ، شەكسىزكى سېنىڭ ۋەدەڭ راستتۇركى، سەن ۋەدەڭگە خىلاپلىق قىلمايسەن. سەن بولساڭ ھۆكۈمرانلارنىڭ ئەڭ ئادالەتلىكى ۋە ئەڭ ياخشى بىلگۈچىسەن، دېدى.

ئاللاھ نۇھقا ئېيتتى: ئەي نۇھ! سەن قۇتقۇزۇپ قېلىشىمنى سورىغان ئوغلۇڭ مەن قۇتۇلدۇرۇشقا ۋەدە قىلغان ئائىلەڭدىن ئەمەس، چۈنكى ئۇ كاپىردۇر ھەم سېنىڭ بۇ تىلىكىڭ ساڭا مۇناسىپ ئەمەس، سەندەك بىر ئادەمگە بۇنداق قىلىش ياراشمايدۇ. شۇڭا مەلۇماتىڭ بولمىغان ئىشلارنى مەندىن سورىمىغىن. شەكسىزكى مەن سېنى نادانلاردىن بوپ قېلىشتىن ئاگاھلاندۇرىمەن. بولمىسا سەن مېنىڭ ئىلمىم ۋە ھېكمىتىمگە ئۇيغۇن كەلمەيدىغان نەرسىنى تىلەيسەن.

نۇھ ئېيتتى: ئەي پەرۋەردىگارىم! ساڭا سېغىنىپ بىلمىگەن نەرسىنى سوراپ سېلىشتىن پاناھ تىلەيمەن. ئەگەر گۇناھىمنى مەغپىرەت قىلمىساڭ ۋە مېنى ئۆز رەھمىتىڭگە ئالمىساڭ، ئاخىرەتتىكى نېسىۋىلىرىدىن قۇرۇق قالغان زىيانكارلاردىن بوپقالىمەن.

ئاللاھ نۇھقا ئېيتتى: ئەي نۇھ! كېمىدىن تىنچ-ئامان ھالەتتە، ئاللاھنىڭ ساڭا ۋە سەن بىلەن بىرگە كېمىگە چىققان مۇئمىنلەرنىڭ سەندىن كېيىن دۇنياغا كېلىدىغان ئەۋلادلىرىغا ئاتا قىلغان چەكسىز نېئمەتلىرى ئىچىگە چۈشۈڭلار. دۇنيادا ئۇلارنىڭ يەنە بىر تۈركۈم كاپىر ئەۋلادلىرىمۇ باركى، بىز ئۇلارنى مۇشۇ دۇنيادىنلا بەھرىمەن قىلىپ، ياشاش ئىمكانىيىتىگە ئىگە قىلىمىز. ئاندىن كېيىن ئۇلار ئاخىرەتتە بىزنىڭ قاتتىق ئازابىمىزغا دۇچار بولىدۇ.

نۇھ ئەلەيھىسسالامنىڭ بۇ قىسسىسى غەيىبكە ئائىت خەۋەرلەردىندۇر. ئەي پەيغەمبەر! بىز ساڭا بۇنى ۋەھىي قىلىشتىن بۇرۇن نە سەن، نە قەۋمىڭ بۇ ئىشلارنى بىلمەيتتىڭلار. شۇڭا خۇددى نۇھقا ئوخشاش، قەۋمىڭنىڭ ئەزىيەتلىرىگە ۋە ئىنكار قىلىشلىرىغا سەۋرچان بولغىن. چۈنكى نۇسرەت ۋە غەلىبە ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرگەن ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق تۇرغان كىشىلەرگە مەنسۇپتۇر.

بىز ئادقا قېرىندىشى ھۇدنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق. ھۇد ئۇلارغا: ئەي قەۋمىم، يەككە- يېگانە ئاللاھقا ئىبادەت قىلىڭلار، ئۇنىڭغا ھېچكىمنى شېرىك قىلماڭلار، سىلەرنىڭ ئاللاھتىن باشقا ھەقىقىي مەبۇدۇڭلار يوق. سىلەر ئاللاھنىڭ شېرىكى بار دىگەن دەۋايىڭلاردا پەقەت يالغانچىسىلەر، دېدى.

ئى قەۋمىم! مەن سىلەرگە پەرۋەردىگارىمنىڭ بۇيرۇقلىرىنى يەتكۈزگەنلىكىمگە ۋە ئۇنىڭ تەرىپىگە چاقىرغانلىقىمغا سىلەردىن ھەق تەلەپ قىلمايمەن. مېنىڭ ئەجرىمنى پەقەت مېنى ياراتقان ئاللاھ بېرىدۇ. بۇ ھەقتە ئەقلىڭلارنى ئىشلىتىپ، چاقىرىقىمغا ئاۋاز قوشمامسىلەر؟

ئەي قەۋمىم! ئاللاھتىن مەغپىرەت تىلەڭلار، (ئەڭ چوڭى شېرىك بولغان) گۇناھلىرىڭلاردىن ئاللاھقا تەۋبە قىلىڭلاركى، ئۇ سىلەرگە بۇنىڭغا قارىتا مول يامغۇر ياغدۇرۇش ئارقىلىق مۇكاپات بېرىدۇ، پەرزەنتلىرىڭلار ۋە مال-مۈلۈكۈڭلارنى كۆپەيتىپ بېرىش ئارقىلىق كۈچۈڭلارغا كۈچ قاتىدۇ. چاقىرىقىمدىن قاچماڭلار، بولمىسا چاقىرىقىمدىن يۈز ئۆرۈپ، ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقىڭلار ھەمدە مەن ئېلىپ كەلگەن دىننى يالغانغا چىقارغانلىقىڭلار سەۋەبلىك جىنايەتچىلەردىن بوپقالىسىلەر.

ھۇدنىڭ قەۋمى: ھەي ھۇد! سەن تېخى بىزنى ئىشەندۈرىدىغان روشەن پاكىت كەلتۈرمىدىڭ. بىز سېنىڭ قۇرۇق گېپىڭ تۈپەيلىدىن ئىلاھلىرىمىزغا چوقۇنۇشنى تاشلىمايمىز، ئۇنىڭ ئۈستىگە بىز سېنىڭ ئۆزۈڭنى پەيغەمبەر دەۋالغىنىڭغا ئىشەنگىنىمىز يوق، دېيىشتى.

سەن بىزنى ئىلاھلىرىمىزغا چۇقۇنۇشتىن چەكلىگەنلىكىڭ ئۈچۈن سېنى پەقەت بەزى ئىلاھلىرىمىز ساراڭ قىپ قويۇپتۇ، دەيمىز. ھۇد ئېيتتى: مەن ھەقىقەتەن ئاللاھنى گۇۋاھ قىلىمەن، سىلەرمۇ گۇۋاھ بولۇڭلاركى، مەن سىلەرنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان ئىلاھلىرىڭلاردىن ئادا - جۇدامەن. سىلەر مېنى ساراڭ قىلىپ قويغانلىقىنى دەۋا قىلغان ئىلاھلىرىڭلار بىلەن بىرلىشىپ ماڭا سۈيقەست قىلىڭلار، ئاندىن ماڭا ئارام بەرمەڭلار.

سەن بىزنى ئىلاھلىرىمىزغا چۇقۇنۇشتىن چەكلىگەنلىكىڭ ئۈچۈن سېنى پەقەت بەزى ئىلاھلىرىمىز ساراڭ قىپ قويۇپتۇ، دەيمىز. ھۇد ئېيتتى: مەن ھەقىقەتەن ئاللاھنى گۇۋاھ قىلىمەن، سىلەرمۇ گۇۋاھ بولۇڭلاركى، مەن سىلەرنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان ئىلاھلىرىڭلاردىن ئادا - جۇدامەن. سىلەر مېنى ساراڭ قىلىپ قويغانلىقىنى دەۋا قىلغان ئىلاھلىرىڭلار بىلەن بىرلىشىپ ماڭا سۈيقەست قىلىڭلار، ئاندىن ماڭا ئارام بەرمەڭلار.

مەن ھەقىقەتەن يەككە - يېگانە ئاللاھقىلا تەۋەككۈل قىلدىم، ئىشلىرىمدا شۇنىڭغا تاياندىم، ئۇ مېنىڭ ۋە سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلاردۇر. يەر يۈزىدە ئاللاھنىڭ سەلتەنىتى ۋە ھۆكۈمرانلىقى ئاستىدا ئۇنىڭغا باش ئەگمىگەن ھېچ نەرسە يوق. ئاللاھ ئۆزى خالىغانچە باشقۇرىدۇ. شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىم ھەققانىيەت ۋە ئادالەت ئۈستىدە بولۇپ، سىلەرنى ھەرگىزمۇ ماڭا ھۆكۈمران قىلىپ قويمايدۇ، چۈنكى مەن ھەق ئۈستىدە، سىلەر بولساڭلار سەپسەتىگە ئاساسلىنىسىلەر.

ئەگەر سىلەر مەن ئېلىپ كەلگەن نەرسىدىن يۈز ئۆرۈپ قاچساڭلار (ماڭا ھېچ زىيىنى يوق). چۈنكى مېنىڭ ۋەزىپەم پەقەت سىلەرگە يەتكۈزۈش بولۇپ، شەكسىزكى مەن ئاللاھ مېنى پەيغەمبەر قىلىپ، يەتكۈزۈشكە بۇيرۇغان دىننى تولۇق يەتكۈزدۈم. ئەمدى سىلەرگە قارشى پاكىت بار، پەرۋەردىگارىم چوقۇم سىلەرنى ھالاك قىلىپ، ئورنۇڭلارغا باشقا بىر قەۋمنى مەيدانغا كەلتۈرىدۇ. سىلەر ئىنكار قىلىش ۋە يۈز ئۆرۈش ئارقىلىق ئاللاھقا قىلچە زىيان يەتكۈزەلمەيسىلەر. چۈنكى ئۇ بەندىلىرىدىن بىھاجەتتۇر. شۈبھىسىزكى، پەرۋەردىگارىم ھەر نەرسىنى كۆزىتىپ تۇرغۇچىدۇر. ئۇ مېنى سىلەر پىلانلىغان سۇيىقەستلەردىن مۇھاپىزەت قىلىدۇ.

ئۇلارنى ھالاك قىلىش بۇيرۇقىمىز كەلگەندە ھۇدنى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بولغان مۇئمىنلەرنى مەرھەمەت قىلىپ قۇتقۇزدۇق، ئۇلارنى ھۇدنىڭ كاپىر قەۋمىنى ئازابلىغان قاتتىق ئازابتىن خالاس قىلدۇق.

ئەنە شۇ ئاد قەۋمى پەرۋەردىگارى ئاللاھنىڭ مۆجىزلىرىنى ئىنكار قىلىپ، پەيغەمبىرى ھۇدقا ئاسىيلىق قىلدى، ھەقكە چوڭچىلىق قىلىپ، ئۇنى قوبۇل قىلمايدىغان ۋە بويسۇنمايدىغان ھەر قانداق زوراۋانغا ئىتائەت قىلدى.

ئۇلار بۇ دۇنيادا خارلىققا مەھكۇم بولۇپ، ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن يىراق قىلىندى، شۇنداقلا قىيامەت كۈنىمۇ ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن يىراق قىلىنىدۇ. بۇنداق بولۇشى ئۇلارنىڭ ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقى تۈپەيلىدىندۇر. بىلىپ قېلىڭلاركى، ئاللاھ ئۇلارنى ھەر قانداق ياخشىلىقتىن يىراق، ھەر قانداق يامانلىققا يېقىن قىلىۋەتتى.

سەمۇدقا قېرىندىشى سالىھنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق، ئۇ مۇنداق دېدى: ئەي قەۋمىم! يەككە - يېگانە ئاللاھقىلا قۇلچىلىق قىلىڭلار، سىلەرگە ئۇنىڭدىن باشقا ئىبادەت قىلىشقا لايىق مەبۇد يوق. ئۇ ئاتاڭلار ئادەمنى زېمىننىڭ توپىسىدىن يارىتىش ئارقىلىق سىلەرنىمۇ شۇنىڭدىن ياراتتى ۋە سىلەرنى زېمىننى گۈللەندۈرگۈچى قىلدى. ئۇنىڭدىن مەغپىرەت تىلەڭلار، ئاندىن ياخشى ئەمەللەرنى قىلىپ، گۇناھ- مەئسىيەتتىن قول ئۈزۈش ئارقىلىق ئۇنىڭغا قايتىڭلار. شۈبھىسىزكى، پەرۋەردىگارىم ئۆزىگە ئىخلاس بىلەن ئىبادەت قىلغانلارغا يېقىندۇر، دۇئاسىنى ئىجابەت قىلغۇچىدۇر.

سالىھنىڭ قەۋمى ئۇنىڭغا: ئەي سالىھ! بۇ چاقىرىقىڭدىن ئىلگىرى سەن ئارىمىزدا يۈكسەك مەرتىۋە ساھىبى ئىدىڭ، بىز سېنىڭ كۆيۈمچان، مەسلىھەت سېلىنىدىغان، ئەقىللىق ئادەم بولۇشۇڭنى ئۈمىد قىلاتتۇق. ئەي سالىھ! سەن بىزنى ئاتا - بوۋىلىرىمىز چوقۇنۇپ كەلگەن بۇتلارغا چوقۇنۇشتىن چەكلىمەكچىمۇسەن؟ شەك- شۈبھىسىزكى، بىز سېنىڭ بىر ئاللاھقىلا قۇلچىلىق قىلىشقا قىلغان چاقىرىقىڭدىن شەك قىلىۋاتىمىز، بۇ چاقىرىقىڭ بىزنى، سېنى ئاللاھ نامىدىن يالغاننى توقۇغانمىكى دەپ قارايدىغان قىلىپ قويۇۋاتىدۇ.

سالىھ قەۋمىگە جاۋابەن: ئەي قەۋمىم! قېنى دەپ بېقىڭلار، ئەگەر مەن پەرۋەردىگارىمدىن كەلگەن روشەن دەلىلگە ئاساسلانسام، ئۇ ماڭا پەيغەمبەرلىكتىن ئىبارەت رەھمىتىنى ئاتا قىلغان بولسا، شۇنداق تۇرۇقلۇق مەن يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغاننى قىلماسلىق بىلەن ئۇنىڭغا ئاسىيلىق قىلسام، ئۇنىڭ ئازابىدىن مېنى كىم قۇتقۇزالايدۇ؟ سىلەر مېنى ئازدۇرۇش ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقىدىن يىراقلاشتۇرۇشتىن باشقا ھېچ ئىش قىلىپ بېرەلمەيسىلەر، دېدى.

ئەي قەۋمىم! بۇ ئاللاھنىڭ تۆگىسى مېنىڭ راست پەيغەمبەرلىكىمنىڭ ئالامىتىدۇر. شۇڭا ئۇنى ئاللاھنىڭ زېمىنىدا ئوتلىغىلى قويۇڭلار، ئۇنىڭغا ھېچقانداق زىيان يەتكۈزمەڭلار. بولمىسا سىلەرگە تۆگىنىڭ قارنىنى يېرىشىڭلارغىلا يېقىن ئازاب كېلىدۇ.

ئۇلار ئىنكارچىلىقتا تېخىمۇ ئەزۋەيلەپ تۆگىنى بوغۇزلىدى. ئاندىن سالىھ ئۇلارغا: زېمىنىڭلاردا تۆگىنىڭ قارنىنى يېرىۋەتكىنىڭلاردىن باشلاپ ئۈچ كۈن ياشىۋېلىڭلار. ئاندىن كېيىن سىلەرگە ئاللاھنىڭ ئازابى كېلىدۇ، بۇنىڭدىن كېيىن ئاللاھنىڭ ئازابى كېلىشى شەكسىز بولۇپ، ھەرگىز يالغان ئەمەس، ئەكسىچە راست ۋەدىدۇر.

بىزنىڭ ئۇلارنى ھالاك قىلىش ئەمرىمىز كەلگەن چاغدا سالىھنى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىر سەپتە بولغان مۇئمىنلەرنى ئۆز رەھمىتىمىز بىلەن ئامان قالدۇرۇپ، ئاشۇ كۈننىڭ خار - زەبۇنلۇقىدىن قۇتقۇزدۇق. ئەي پەيغەمبەر! شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىڭ ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان كۈچلۈك، غالىب زاتتۇر. شۇ سەۋەبتىن ئۇ ھەقنى ئىنكار قىلغان ئۈممەتلەرنى ھالاك قىلىۋەتكەن.

سەمۇد قەۋمىنى ھالاك قىلغۇچى قاتتىق ئاۋاز يۈزلەندى - دە، ئۇلار ئاۋازنىڭ دەھشىتىدىن ئۆلدى ھەمدە يۈزلىرى توپىغا مىلەنگەن پېتى دۈم چۈشتى.

گوياكى ئۇلار بۇندىن ئىلگىرى يۇرتلىرىدا نېئمەت ۋە باياشاتلىق ئىچىدە تۇرۇپ باقمىغاندەك بوپكەتتى. بىلىڭلاركى، سەمۇد ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىنى ئىنكار قىلدى، شۇنىڭ بىلەن ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن يىراق قىلىندى.

شۈبھىسىزكى، پەرىشتىلەر بىر قانچە ئەرنىڭ قىياپىتىدە ئىبراھىمنىڭ يېنىغا كېلىپ، ئۇنىڭغا ۋە ئايالىغا ئىسھاق ۋە ئۇنىڭدىن كېيىن دۇنياغا كېلىدىغان ياقۇپ بىلەن خۇشخەۋەر بەردى. پەرىشتىلەر: ساڭا ئامانلىق تىلەيمىز، دېدى. ئىبراھىممۇ ئۇلارغا جاۋابەن: سىلەرگىمۇ ئامانلىق تىلەيمەن، دېدى ۋە ئالدىراپ بېرىپ، ئۇلارنى مېھمان قىلىش ئۈچۈن موزاي كاۋىپى ئېلىپ كەلدى، چۈنكى ئۇ يېنىغا كەلگەنلەرنى ئىنسان دەپ ئويلايتتى.

ئىبراھىم ئۇلارنىڭ گۆشكە قول ئۇزاتمىغانلىقىنى ۋە ئۇنىڭدىن يېمىگەنلىكىنى كۆرۈپ سەل غەلىتىلىك ھېس قىلدى ھەمدە كۆڭلىدە ئۇلاردىن ئەنسىرەشكە باشلىدى. پەرىشتىلەر ئىبراھىمنىڭ قورققانلىقىنى ھېس قىلىپ: بىزدىن ئەنسىرىمىگىن. بىزنى ئاللاھ لۇتنىڭ قەۋمىنى ئازابلاش ئۈچۈن ئەۋەتتى، دېدى.

(ئۇ يەردە) ئىبراھىمنىڭ ئايالى سارەمۇ بار بولۇپ، بىز ئۇنىڭغا بىر خۇشخەۋەرنى يەتكۈزدۇقكى، ئۇ بولسىمۇ ئۇنىڭ ئىسھاقنى تۇغىدىغانلىقى، ئىسھاقنىڭ يەئقۇب ئىسىملىك بالىسى بولىدىغانلىقى ئىدى. شۇنىڭ بىلەن سارە ئاڭلىغان بۇ خەۋەردىن شاتلىنىپ كۈلۈمسىرىدى.

پەرىشتىلەر سارەگە بۇ خۇشخەۋەرنى يەتكۈزگەن چاغدا ئۇ ھەيرانلىق بىلەن: مەن ئاللىبۇرۇن تۇغۇتتىن قالغان موماي تۇرسام، ئېرىممۇ قېرىپ كەتكەن بوۋاي تۇرسا، قانداقسىگە تۇغىمەن؟ بۇ ياشتا تۇغۇش ئادەتتە يۈز بەرمەيدىغان غەلىتە بىر ئىشقۇ؟! دېدى.

پەرىشتىلەر سارەنىڭ بۇ خەۋەردىن ھەيران قالغانلىقىنى كۆرۈپ: ئاللاھنىڭ ھۆكمى ۋە تەقدىرىدىن ھەيران قېلىۋاتامسەن؟ سەندەك بىرىگە ئاللاھنىڭ بۇنچىلىك ئىشقا قادىر ئىكەنلىكى مەخپىي ئەمەس. ئەي ئىبراھىم ئائىلىسى! -ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە بەرىكىتى سىلەرگە بولسۇن- شۈبھىسىزكى، ئاللاھ سۈپەتلىرىدە ۋە ئىش-ھەرىكەتلىرىدە ئۇلۇغلاشقا ۋە ماختاشقا لايىق زاتتۇر، دېدى.

ئىبراھىم بەرگەن زىياپىتىگە ئېغىز تەگمىگەن مېھمانلىرىنىڭ پەرىشتىلەر ئىكەنلىكىنى بىلگەندىن كېيىن ئۇلاردىن ھېس قىلغان قورقۇنچ بىردىنلا يوقىلىپ، ئۆزىنىڭ ئۇزۇنغا قالماي ئالدى بىلەن ئىسھاق، ئاندىن كېيىن يەئقۇب ئىسىملىك بالىسى بولىدىغانلىقى ھەققىدىكى خۇشخەۋەر كەلگەندە لۇت قەۋمىدىن ئازابنى كېچىكتۈرۈپ، لۇتنى ۋە ئۇنىڭ ئائىلە-تاۋابىئاتلىرىنى قۇتۇلدۇرۇپ قېلىش ھەققىدە ئەلچىلىرىمىز بىلەن مۇنازىرىلىشىشكە باشلىدى.

ئىبراھىم ھەقىقەتەن ئازابنىڭ كېچىكىشىنى ياخشى كۆرىدىغان، پەرۋەردىگارىغا كۆپ يالۋۇرىدىغان، كۆپ دۇئا قىلىدىغان ۋە تەۋبە قىلىدىغان مۇلايىم زاتتۇر.

پەرىشتىلەر: ئەي ئىبراھىم! لۇت قەۋمى ھەققىدىكى بۇ مۇنازىرىنى قويغىن. شۈبھىسىزكى، پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئۇلارغا ئالدىن بېكىتكەن ئازابنى چۈشۈرۈش ھەققىدىكى بۇيرۇقى كېلىپ بولدى، لۇت قەۋمىگە چوقۇم ئېغىر ئازاب كېلىدۇ، بۇنى نە مۇنازىرىلىشىش بىلەن، نە دۇئا قىلىش بىلەن قايتۇرغىلى بولمايدۇ.

پەرىشتىلەر لۇتنىڭ يېنىغا ئىنسان شەكىلدە كەلگەن بولغاچقا، لۇت ئۇلارنىڭ كەلگەنلىكىدىن بىئارام بولۇپ، ئاياللارنى قويۇپ ئەرلەردىن شەھۋىتىنى قاندۇرىدىغان قەۋمىنىڭ ئۇلارغا بىرەر يامانلىق قىلىپ قويۇشىدىن ئەنسىرەپ يۈرىكى سىقىلدى ھەمدە: بۇ قىيىن بىر كۈندۇر، دېدى. چۈنكى ئۇ قەۋمىنى مېھمانلىرىغا چېقىلىدۇ، دەپ ئويلايتتى.

لۇت قەۋمى ئۇنىڭ مېھمانلىرى بىلەن شەھۋىتىنى قاندۇرۇش مەقسىتىدە ئالدىراپ-سالدىراپ كېلىشتى. بۇرۇندىن تارتىپ ئۇلارنىڭ ئاياللارنى قويۇپ ئەرلەر ئارقىلىق شەھۋەتلىرىنى قاندۇرىدىغان مۇشۇنداق ناچار ئادىتى بار ئىدى. لۇت قەۋمىنى جىنايەتتىن ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن مېھمانلىرى ئالدىدا بولسىمۇ ئۆزىنىڭ يۈزىنى قىلىشىنى ئېيتىپ: ئۆزۈڭلارنىڭ قىز-ئاياللىرىدىن چىققان بۇ قىزلىرىمنى نىكاھىڭلارغا ئېلىڭلار، چۈنكى ئۇلار سىلەر ئۈچۈن ناچار ئىشلارنى قىلغاندىن ھالالدۇر. ئاللاھتىن قورقۇڭلار، مېھمانلىرىم ئالدىدا مېنى نومۇسقا قويماڭلار. ئەي قەۋمىم! ئاراڭلاردا بۇ قەبىھ قىلمىشتىن توسىدىغان ئەقلى-ھۇشى جايىدا بىرەر ئادەم يوقمۇ؟ دېدى.

لۇتنىڭ قەۋمى ئۇنىڭغا: ھەي لۇت! سەنمۇ بىلىسەن، بىز سېنىڭ قىزلىرىڭ ۋە قەۋمىڭ ئىچىدىكى ئاياللارغا قىزىقمايمىز. سەن بىزنىڭ نېمە قىلماقچى ئىكەنلىكىمىزنى ئوبدان بىلىسەن. بىزنىڭ كۆڭلىمىز پەقەت ئەرلەرنىلا تارتىدۇ، دېيىشتى.

لۇت: كاشكى مېنىڭ سىلەرگە قارشى تۇردىغان كۈچ -قۇۋۋىتىم ياكى مېنى ھىمايە قىلىدىغان جەمەتىم بولسا ئىدى، سىلەرنى مېھمانلىرىمغا چىقىلىشتىن توسۇپ قالغان بولاتتىم، دېدى.

پەرىشتىلەر لۇتقا: ئەي لۇت! شۈبھىسىزكى بىز ئاللاھ ئەۋەتكەن ئەلچىلەردۇرمىز، قەۋمىڭ ساڭا ھەرگىزمۇ يامانلىق قىلالمايدۇ. سەن ئائىلەڭدىكىلەرنى ئېلىپ كېچىنىڭ زۇلمەت ۋاقتىدا بۇ كەنتتىن چىقىپ كەتكىن. سىلەردىن ھېچكىم ئارقىسىغا قارىمىسۇن، پەقەت ئايالىڭلا چوقۇم بۇيرۇقۇڭغا خىلاپلىق قىلىپ ئارقىسىغا قارايدۇ. چۈنكى ئۇمۇ قەۋمىڭگە ئوخشاش ئازابقا دۇچار بولىدۇ. شەكسىزكى ئۇلار ھالاك قىلىنىدىغان ۋاقىت تاڭ ۋاقتى بولۇپ، بۇ يېقىن ۋاقىتتۇر، دېدى.

لۇت قەۋمىنى ھالاك قىلىش ھەققىدىكى بۇيرۇقىمىز كەلگەندە ئۇلارنىڭ كەنتىنى ئاستىن - ئۈستۈن قىلىپ، دۈم كۆمتۈرۈۋەتتۇق. بىز ئۇلارنىڭ ئۈستىگە ئارقىمۇئارقا ساپال تاشلارنى ياغدۇردۇق.

بۇ تاشلارغا ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ئالاھىدە بەلگە سېلىنغان بولۇپ، بۇ تاشلار قۇرەيش كاپىرلىرى ۋە ئۇلاردىن باشقا زالىملارغىمۇ يىراق ئەمەس، ئەكسىچە يېقىندۇر. ئاللاھ ئۇلارغىمۇ بۇ تاشلارنى قاچان چۈشۈرۈشنى تەقدىر قىلسا شۇ ھامانلا چۈشىدۇ.

بىز مەديەن ئاھالىسىگە قېرىندىشى شۇئەيبنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق. شۇئەيب ئېيتتى: ئەي قەۋمىم! يەككە - يېگانە ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلىڭلار، سىلەرگە ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىشقا لايىق مەبۇد يوق. باشقىلارغا كەمچىلەپ ۋە تارتىپ بەرگىنىڭلاردا جىڭ، تارازىنى كەم قىلماڭلار. شەكسىزكى مەن سىلەرنىڭ باي- باياشاتچىلىق ئىچىدە ياشاۋاتقىنىڭلارنى كۆرۈپ تۇرۇۋاتىمەن. شۇڭا گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئاللاھنىڭ سىلەرگە بەرگەن نېئمەتلىرىنى ئۆزگەرتىۋەتمەڭلار. مەن ھەقىقەتەن سىلەرگە ئاراڭلاردىكى ھېچكىم ئايرىلىپ قالمايدىغان كۈننىڭ ئازابى كېلىشىدىن ئەنسىرەيمەن، ئۇ كۈندە سىلەر ئازابتىن قېچىپ، مۆكۈۋالىدىغان ھېچقانداق جاي تاپالمايسىلەر.

ئەي قەۋمىم! ئەگەر باشقىلارغا ئۆلچەپ ياكى تارتىپ بەرمەكچى بولساڭلار، ئۆلچەم ۋە تارازىنى ئادىللىق بىلەن تولۇق قىلىڭلار، ئۆلچەم ۋە تارازىنى كەم قىلىش، ئالداش ۋە ساختىپەزلىك قىلىش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ھەقلىرىدىن ھېچ نەرسىنى كەم بەرمەڭلار، يەر يۈزىدە قاتىللىق ۋە ئۇنىڭدىن باشقا گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن بۇزغۇنچىلىق قىلماڭلار.

باشقىلارنىڭ ھەقلىرىنى ئادىللىق بىلەن بەرگىنىڭلاردىن كېيىن ئاللاھنىڭ سىلەرگە قالدۇرغان ھالال رىزىق (ئۆلچەم ۋە تارازىدا) كەم بېرىپ، يەر يۈزىدە بۇزغۇنچىلىق قىلىش ئارقىلىق ئېرىشكەن ئېشىنچا نەرسىدىن كۆپ مەنپەئەتلىك ۋە بەرىكەتلىكراقتۇر. ئەگەر سىلەر ھەقىقىي مۇئمىن بولساڭلار مۇشۇ قالدۇققا رازى بولۇڭلار. مەن سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلارنى بىرمۇبىر ساناپ، ھېسابلاپ تۇرىدىغان نازارەتچى ئەمەس. پەقەت بۇنى كۆزىتىپ تۇرىدىغان زات مەخپىينى، ھەتتا پىچىرلاشقاننىمۇ بىلىپ تۇرىدىغان زاتتۇر.

شۇئەيبنىڭ قەۋمى ئۇنىڭغا: ئەي شۇئەيب! سېنىڭ ئاللاھ ئۈچۈن ئوقۇغان نامىزىڭ سېنى ئاتا - بوۋىلىرىمىز چوقۇنۇپ كېلىۋاتقان بۇتلارغا چوقۇنۇشنى تاشلاشقا، ماللىرىمىزنى خالىغانچە ئىشلىتىپ، خالىغانچە كۆپەيتىشنى تاشلىشىمىزغا بۇيرۇمدۇ؟ شۈبھىسىزكى سەن تولىمۇ كۆڭلى- كۆكسى كەڭ، ئەقىللىق ئادەمكەنسەن. ئەمەلىيەتتە سەن بىزمۇ بىلگىنىمىزدەك، مۇشۇ چاقىرىقنى قىلىشتىن ئىلگىرى ھەقىقەتەن ئەقىللىق، يىراقنى كۆرەر بىرى ئىدىڭ، ساڭا زادى نېمە بولدى؟ دېيىشتى.

شۇئەيب قەۋمىگە مۇنداق دېدى: ئەي قەۋمىم! قېنى دەپ بېقىڭلار، مەن پەرۋەردىگارىمدىن كەلگەن روشەن دەلىل - پاكىت ئۈستىدە تۇرسام، پەرۋەردىگارىم ماڭا ھالال رىزىق ۋە پەيغەمبەرلىك ئاتا قىلغان تۇرسا، (مەن يەنە شۇنداق نېئمەتلەرنى ئاتا قىلغان پەرۋەردىگارىمنىڭ ئەمرىگە خىلاپلىق قىلامدىم؟). مەن سىلەرنى بىر ئىشتىن توسۇپ، ئاندىن ئۇنى ئۆزۈم ھەرگىز قىلمايمەن. مېنىڭ مەقسىتىم پەقەت قولۇمدىن كېلىشىچە پەرۋەردىگارىڭلارنى بىر دەپ بىلىشكە ۋە ئۇنىڭغا ئىتائەت قىلىشقا چاقىرىش ئارقىلىق سىلەرنى ئىسلاھ قىلىشتۇر. مېنىڭ بۇنى قىلالىشىم پەقەت ئاللاھنىڭ ياردىمى بىلەنلا بولىدۇ. مەن بارچە ئىشلىرىمىدا پەقەت ئۇنىڭغىلا تەۋەككۈل قىلدىم، ئاخىرى ئۇنىڭ دەرگاھىغا قايتىمەن.

ئەي قەۋمىم! سىلەرنىڭ ماڭا بولغان دۈشمەنلىكىڭلار مەن ئېلىپ كەلگەن دىننى ئىنكار قىلىشىڭلارغا سەۋەب بولمىسۇنكى، بۇ سەۋەبتىن سىلەرنىڭمۇ نۇھنىڭ، ياكى ھۇدنىڭ، ياكى سالىھنىڭ قەۋمى دۇچار بولغان ئازابقا دۇچار بولۇش خەۋپى بار. لۇتنىڭ قەۋمى سىلەردىن نە ۋاقىت، نە ئورۇن جەھەتتە يىراق ئەمەس، ئۇنىڭ ئۈستىگە ئۇلار دۇچار بولغان ئازابنى سىلەرمۇ بىلىسىلەر، شۇڭا ئىبرەت ئېلىڭلار.

پەرۋەردىگارىڭلاردىن مەغپىرەت تەلەپ قىلىڭلار، ئاندىن ئۇنىڭغا گۇناھىڭلاردىن تەۋبە قىلىڭلار. شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىم تەۋبە قىلغۇچىلارغا كۆيۈمچاندۇر ۋە بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلىغۇچىلارنى ئىنتايىن ياخشى كۆرىدۇ.

شۇئەيبنىڭ قەۋمى ئۇنىڭغا: ئەي شۇئەيب! بىز سەن ئېلىپ كەلگەن نەرسىنىڭ كۆپىنچىسىنى چۈشەنمەيمىز، چوقۇمكى بىز كۆزۈڭ ئاجىز ياكى قارغۇ بولغانلىقىڭ ئۈچۈن سېنى كۈچسىز ئادەم دەپ قارايمىز. ناۋادا سېنىڭ قەۋم - قېرىنداشلىرىڭ بولمىسا ئىدى، بىز سېنى تاش بوران قىلىپ ئۆلتۈرۈۋېتەتتۇق، سەن بىزگە نىسبەتەن ئۆلتۈرۈۋېتىشكە قىيالمىغۇدەك دەرىجىدە ئەتىۋارلىق ئەمەسسەن. بىز پەقەت قەۋم - قېرىنداشلىرىڭنىڭ يۈزىنى قىلىپ سېنى ئۆلتۈرمىدۇق، دېدى.

شۇئەيب قەۋمىگە ئېيتتى: ئەي قەۋمىم! مېنىڭ قەۋم - قېرىنداشلىرىم سىلەرگە پەرۋەردىگارىڭلار ئاللاھتىنمۇ ئەتىۋارلىقمۇ؟ سىلەر ئۆزۈڭلارغا ئەۋەتىلگەن ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتماي ئاللاھنى كۆزگە ئىلمىدىڭلار. سۈبھىسىزكى، پەرۋەردىگارىم قىلمىشىڭلاردىن تولۇق خەۋەرداردۇركى، ئۇنىڭدىن ئاللاھقا ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ ھەمدە ئاللاھ سىلەرنى شۇ قىلمىشلىرىڭلارغا قارىتا دۇنيادا ھالاك قىلىش ، ئاخىرەتتە ئازابلاش ئارقىلىق جازالايدۇ.

ئەي قەۋمىم! سىلەرمۇ قولۇڭلاردىن كېلىشىچە ئۆزۈڭلار تاللىغان ئۇسۇل بويىچە ئەمەل قىلىڭلار، مەنمۇ قولۇمدىن كېلىشىچە ئۆزۈم تاللىغان ئۇسۇل بويىچە ئەمەل قىلاي. ئۇزۇنغا قالماي ئارىمىزدىن كىمنىڭ خار قىلغۇچى ئازابقا دۇچار بولىدىغانلىقىنى، كىمنىڭ دەۋاسىدا يالغانچى ئىكەنلىكىنى بىلىپ قالىسىلەر. سىلەرمۇ ئاللاھنىڭ ھۆكمىنى كۈتۈڭلار، مەنمۇ سىلەر بىلەن كۈتىمەن، دېدى.

شۇئەيبنىڭ قەۋمىنى ھالاك قىلىش بۇيرۇقىمىز كەلگەن چاغدا بىز شۇئەيبنى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىرگە ئىمان ئېيتقان كىشىلەرنى ئۆز رەھمىتىمىز بىلەن قۇتقۇزدۇق. ئۇنىڭ قەۋمى ئىچىدىن زالىملارغا ھالاك قىلغۇچى ئېغىر ئازاب كەلدى - دە، ئۇلار شۇ ھامان ئۆلدى، يۈزلىرى توپىغا مىلەنگەن پېتى دۈم چۈشتى.

گوياكى ئۇلار بۇندىن ئىلگىرى ئۇ يەردە ياشاپ باقمىغاندەك بوپكەتتى. بىلىپ قېلىڭلاركى، سەمۇد قەمىگە ئاللاھنىڭ غەزىپى چۈشۈش بىلەن ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن مەھرۇم قىلىنغاندەك، مەديەن ئاھالىسىگىمۇ ئاللاھنىڭ غەزىپى چۈشۈش بىلەن ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن مەھرۇم قىلىنسۇن!

ھەقىقەتەن بىز مۇسانى ئاللاھنىڭ يەككە-يېگانلىكىنى بىلدۈرىدىغان مۆجىزىلىرىمىز بىلەن ھەمدە ئۇ ئېلىپ كەلگەن نەرسىنىڭ راستلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان روشەن پاكىتلىرىمىز بىلەن ئەۋەتتۇق.

بىز مۇسانى پىرئەۋنگە ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ كاتتىلىرىنىڭ يېنىغا ئەۋەتتۇق، بۇ كاتتىلار ئاللاھقا كاپىر بولۇپ، پىرئەۋننىڭ بۇيرۇقى بويىچە ماڭدى. ئەمەلىيەتتە پىرئەۋننىڭ بۇيرۇقى ئەگەشكۈدەك دەرىجىدە توغرا بۇيرۇق ئەمەس ئىدى.

پىرئەۋن قىيامەت كۈنى قەۋمىنى باشلاپ، ئۆزىنى ۋە ئۇلارنى دوزاخقا ئېلىپ كىرىدۇ. پىرئەۋن ئۇلارنى باشلاپ كەلگەن جاي نېمىدېگەن يامان - ھە!.

ئاللاھ تائالا ئۇلارنى غەرق قىلىۋەتكەننىڭ ئۈستىگە يەنە بۇ دۇنيادا باشقىلارنىڭ لەنىتىگە قالدۇردى ھەمدە ئۆز رەھمىتىدىن تامامەن مەھرۇم قىلدى، قىيامەت كۈنىمۇ رەھمىتىدىن مەھرۇم قىلىدۇ. ئۇلارغا دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە قوش لەنەت ۋە ئازابنىڭ ئۈستى - ئۈستىلەپ كېلىشى نېمىدېگەن ئېچىنىشلىق - ھە!.

بۇ سۈرىدە يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغانلىرى (ئىلگىرىكى) قەۋملەر ھەققىدىكى بىر قىسىم خەۋەرلەر بولۇپ، ئەي پەيغەمبەر، بىز ساڭا ئۇنى ئېيتىپ بېرىمىز. ئۇ قەۋملەردىن ئالامەتلەر قالغانلىرىمۇ بار، ئالامەتلەر تامامەن ئۆچۈرۈلۈپ، ھېچقانداق ئىز قالمىغانلىرىمۇ بار.

بىز ئۇلارنى ھالاك قىلىش ئارقىلىق ئۇلارغا زۇلۇم قىلمىدۇق، لېكىن ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولغانلىق تۈپەيلىدىن ئۆزلىرىنى ھالاكەتكە ئىتتىرىش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلدى. ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭنىڭ ھالاك قىلىش بۇيرۇقى كەلگەن چاغدا ئۇلارنىڭ ئىلاھلىرى ئۇلارغا كەلگەن ئازابنى تۇسۇپ قالالمىدى، ئۇلارنىڭ ئىلاھلىرى ئۇلارغا پەقەت زىيانكارلىق ۋە ھالاكەتنىڭ زىيادە بولىشىغا سەۋەب بولدى.

ھەر ۋاقىت ۋە ھەر جايدا (ئاللاھنى ۋە پەيغەمبەرلەرنى) ئىنكار قىلغۇچىلارنى ئاللاھ تائالا ئەنە شۇنداق جازالاپ، تۈپ يىلتىزىدىن قۇرۇتۇۋېتىدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاھالىسى زالىم بولغان يۇرتلارنى ئاللاھنىڭ جازالىشى تولىمۇ ئېچىنىشلىق ۋە قاتتىقتۇر.

قىيامەت كۈنىنىڭ ئازابىدىن قورقىدىغان كىشى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ئەنە شۇ زالىم يۇرت ئاھالىسىنى ئېغىر جازالىشىدا ئەلۋەتتە پەند - نەسىھەت بار. ئاشۇ كۈندە ئاللاھ پۈتۈن خالايىقنى ھېساب ئېلىش ئۈچۈن بىر يەرگە توپلايدۇ. ئۇ ھەممەيلەن ھازىر بولىدىغان بىر كۈندۇركى، ئۇ كۈندە پۈتۈن مەھشەر ئەھلى يىغىلىدۇ.

بىز ئۇ كۈننى، يەنى قىيامەت كۈنىنى پەقەت مەلۇم مۇددەتكىچە كېچىكتۈرىمىز.

قىيامەت كۈنى بولغاندا ھەركىم گەپ قىلماقچى بولسا، پەقەت ئاللاھنىڭ رۇخسىتى بولغاندىلا دەلىل - پاكىت ياكى شاپائەت ھوقۇقى بىلەن گەپ قىلالايدۇ. ئۇ كۈندە كىشىلەر ئىككى تۈرگە ئايرىلىدىغان بولۇپ، بىر بۆلۈكى دوزاخقا كىرىدىغان بەدبەختلەردۇر، يەنە بىر بۆلۈكى بولسا جەننەتكە كىرىدىغان سائادەتمەنلەردۇر.

كاپىر بولغانلىقى ۋە بۇزۇقچىلىق قىلغانلىقلىرى تۈپەيلىدىن بەدبەخت بولغانلارغا كەلسەك، ئۇلار دوزاخقا كىرىدۇ، دوزاختا ئۇلارنى كۆيدۈرگەن ئوت يالقۇنىنىڭ كۈچلۈكلىكىدىن ئاۋازلىرى كۆتۈرۈلۈپ كېتىدۇ.

ئۇلار دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ، ئاسمانلار ۋە زېمىنلا بولىدىكەن(دوزاخنىڭ)، ئۇلار دوزاختىن چىقالمايدۇ، لېكىن ئاللاھ ئۆزىنى بىر دەپ بىلگەن گۇناھكارلار ئىچىدىن چىقىرىشنى خالىغان كىشىلەر بۇنىڭ سىرتىدا. ئەي پەيغەمبەر! شۈبھىسىزكى، پەرۋەردىگارىڭ خالىغىنىنى ئىشقا ئاشۇرغۇچىدۇر، ئۇنى مەجبۇرلىغۇچى ھېچبىر كۈچ يوق.

ئەمما ئىمان ئېيتقانلىقى ۋە ياخشى ئەمەللەر قىلغانلىقى ئۈچۈن بەختكە ئېرىشكەن كىشىلەرگە كەلسەك، ئاسمانلار ۋە زېمىن يوقالمايلا تۇرىدىكەن (جەننەتنىڭ)، ئۇلار جەننەتتە مەڭگۈ قالىدۇ. لېكىن ئاسىي مۇئمىنلەر ئىچىدىن ئاللاھ جەننەتتىن بۇرۇن دوزاخقا كىرگۈزۈشنى خالىغان كىشىلەر بۇنىڭدىن مۇستەسنا. شۈبھىسىزكى جەننەت ئەھلىدىن ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرى ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارنىڭ بۇتلارغا چوقۇنغانلىقىنىڭ گۇمراھلىق ئىكەنلىكىدىن قەتئىي گۇمان قىلمىغىن، چۈنكى ئۇلارنىڭ بۇتلارغا چوقۇنۇشىنىڭ توغرىلىقىنى ئىسپاتلايدىغان نە ئەقلىي، نە شەرئىي دەلىل يوق. ئۇلارنىڭ ئاللاھتىن باشقىسىغا چوقۇنۇشىغا تۈرتكە بولغان نەرسە پەقەت ئاتا-بوۋىلىرىنى دورىغانلىقىدۇر. شەكسىزكى بىز ئۇلارغا تېگىشلىك ئازابنى كەم قويماي بېرىمىز.

شۈبھىسىزكى بىز مۇساغا تەۋراتنى بەردۇق، كىشىلەر تەۋراتقا ئوخشىمىغان پوزىتسىيەدە بولدى، يەنى ئۇنىڭغا بىر قىسمى ئىمان ئېيتقان بولسا، يەنە بىر قىسمى كاپىر بولدى. ئەگەر ئاللاھنىڭ ئالدىراپ جازالىماسلىق، بەلكى مەلۇم ھېكمەت تۈپەيلىدىن ئازابنى ئاخىرەتكە كېچىكتۈرۈش قارارى بولمىسا ئىدى، ئۇلارغا مۇشۇ دۇنيادىلا تېگىشلىك ئازاب چۈشكەن بولاتتى. شۈبھىسىزكى يەھۇدى ۋە مۇشرىكلاردىن ئىبارەت كاپىرلار قۇرئاندىن زور گۇماندىدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭ يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان مۇخالىپەتچىلەردىن ھەر بىرىنىڭ ئەمەللىرىنىڭ جازا - مۇكاپاتىنى تولۇق بېرىدۇ. يەنى ئەمىلى ياخشى بولسا مۇكاپاتمۇ ياخشى بولىدۇ، ئەگەر ئەمىلى يامان بولسا جازاسىمۇ يامان بولىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئىنچىكە ئىشلىرىنىمۇ بىلىپ تۇرغۇچىدۇر، ئاللاھقا ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىدىن ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھ سېنى بۇيرۇغىنىدەك داۋاملىق توغرا يولدا مۇستەھكەم تۇرغىن، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىپ، چەكلىمىلىرىدىن يىراق تۇرغىن. مۇئمىنلەردىن تەۋبە قىلغان كىشىلەرمۇ سەن بىلەن بىرگە توغرا يولدا بولسۇن. گۇناھ - مەئسىيەتلەرگە ئۇرۇنۇش ئارقىلىق ئاللاھنىڭ بەلگىلىملىرىدىن ئۆتۈپ كەتمەڭلار. شۈبھىسىزكى ئاللاھ ئەمەللىرىڭلارنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر ۋە ئەمەللىرىڭلاردىن ھېچ نەرسە ئۇنىڭغا مەخپىي قالمايدۇ ھەمدە سىلەرگە ئەمەللىرىڭلارغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىلىدۇ.

خۇشامەت قىلىش ياكى ياخشى كۆرۈش ئارقىلىق زالىم كاپىرلارغا مايىل بولماڭلار، بولمىسا شۇ مايىللىقىڭلار سەۋەبلىك دوزاخ ئازابىغا دۇچار بولىسىلەر. سىلەرنى دوزاختىن قۇتقۇزالايدىغان ئاللاھتىن باشقا ياردەمچىڭلار بولمايدۇ، ئاندىن ئۆزۈڭلارغا ياردەم بېرىدىغان بىرىنى تاپالمايسىلەر.

ئەي پەيغەمبەر! ئەتىگەن - كەچلەردە ۋە كېچىنىڭ مەلۇم ۋاقىتلىرىدا ئەڭ گۈزەل رەۋىشتە ناماز ئوقۇغىن. شۈبھىسىزكى ياخشى ئەمەللەر كىچىك گۇناھلارنى ئۆچۈرۈۋېتىدۇ. تىلغا ئېلىنغان بۇ ئىشلار ۋەز - نەسىھەت قوبۇل قىلغۇچىلار ئۈچۈن ۋەز - نەسىھەتتۇر، ئىبرەت ئالغۇچىلار ئۈچۈن ئىبرەتتۇر.

توغرا يولدا مۇستەھكەم تۇرۇش ۋە باشقا ئۆزۈڭ بۇيرۇلغان ئىشلارنى قىلىشتا ھەمدە ھەددىدىن ئېشىش ۋە زالىملارغا يانتاياق بولۇشتىن ئىبارەت چەكلەنگەن ئىشلارنى تاشلاشتا چىدامچان بولغىن. شەكسىزكى ئاللاھ تائالا ياخشى ئىش قىلغۇچىلارنىڭ ساۋابىنى يوق قىلىۋەتمەيدۇ، ئەكسىچە ئۇلارنىڭ قىلغان ئەمەللىرىنى ئەڭ ياخشى ئەمەل شەكلىدە قوبۇل قىلىپ، ئۇلارغا قىلغان ئەمەللىرى بەدىلىگە ئەڭ ياخشى ئەمەل قىلغاننىڭ مۇكاپاتىنى بېرىدۇ.

سىلەردىن ئىلگىرى ئازابقا دۇچار بولغان ئۈممەتلەر ئىچىدىن نېمىشقا ئۇلارنى كۇپۇرلۇق ۋە يەر يۈزىدە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن بۇزغۇنچىلىق قىلىشتىن چەكلەيدىغان پەزىلەتلىك، سالىھ كىشىلەر مەيدانغا چىقمىدى. ئۇلاردىن ئازابتىن قۇتۇلۇپ قالغانلار ئىنتايىن ئاز بىر قىسىم كىشىلەر بولۇپ، ئۇلار ھالاك بولغانلارنى بۇزۇقچىلىقتىن چەكلەيتتى. شۇڭا بىز ئۇلارنى زالىملارنى ھالاك قىلغان ۋاقتىمىزدا قۇتۇلدۇرۇپ قالدۇق. ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى زالىملار كەيىپ - ساپاغا بېرىلىپ كەتكەن بولۇپ، بۇنداق قىلىش ئارقىلىق زالىملاردىن بولغان ئىدى.

ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭ يەر يۈزىدە ئاھالىسى ياخشى بولغان يۇرتلارنى ھالاك قىلغىنى يوق. پەقەتلا ئاھالىسى كۇپۇرلۇق، زۇلۇم ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن بۇزغۇنچىلىق قىلغان يۇرتلارنى ھالاك قىلىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئەگەر پەرۋەردىگارىڭ پۈتۈن ئىنسانلارنى بىر ئۈممەت قىلىشنى خالىسا ئىدى، ئەلۋەتتە شۇنداق قىلاتتى، لېكىن ئۇ بۇنداق قىلىشنى خالىمىدى. ئۇلار ھاۋايى - ھەۋەسكە ئەگەشكەنلىك ۋە ھەددىدىن ئاشقانلىق تۈپەيلىدىن داۋاملىق ئىختىلاپ ئىچىدىدۇر.

پەقەت پەرۋەردىگارىڭ ھىدايەتكە مۇۋەپپەق قىلىش ئارقىلىق رەھىم قىلغانلار بۇنىڭدىن مۇستەسنا. چۈنكى بۇلار پەرۋەردىگارىڭنىڭ يەككە - يېگانىلىكىدە ئىختىلاپ قىلىشمايدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارنى مۇشۇنداق ئىختىلاپلار ئارقىلىق سىناش ئۈچۈن ياراتقان بولۇپ، ئۇلارنىڭ ئىچىدە بەدبەخت بولىدىغانلارمۇ ۋە بەختكە ئېرىشىدىغانلارمۇ بار. ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭنىڭ جەھەننەمنى جىن ۋە ئىنسانلاردىن بولغان شەيتاننىڭ ئەگەشكۈچىلىرى بىلەن توشقۇزىدىغانلىقى ھەققىدىكى ھۆكمى ئىلمى ئەزەلىيدە پۈتۈلۈپ بولغاندۇر.

ئەي پەيغەمبەر! قەلبىڭنى ھەق ئۈستىدە مۇستەھكەم قىلىش ۋە تېخىمۇ چىدامچان قىلىش ئۈچۈن ساڭا ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرنىڭ قىسسىسىنى سۆزلەپ بېرىمىز. بۇ سۈرىدە ساڭا شەكسىز ھەقىقەت، كاپىرلارغا ئىبرەت ھەمدە ۋەز - نەسىھەتنىڭ پايدىسى بولىدىغان مۇئمىنلەرگە ۋەز - نەسىھەت كەلدى.

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھقا ئىمان ئېيتمايدىغان ۋە ئۇنى بىر دەپ ئېتىقاد قىلمايدىغان كىشىلەرگە ئېيتقىنكى، باشقىلارنى ھەقتىن قاچۇرۇش ۋە توسۇش ئۇسۇلۇڭلار بويىچە ھەرىكەت قىلىڭلار. بىزمۇ ئۆز يولىمىزدا مۇستەھكەم تۇرۇش، ئۇنىڭغا چاقىرىش ھەمدە شۇ يولدا چىدامچان بولۇشتىن ئىبارەت ئۇسۇلىمىز بويىچە ھەرىكەت قىلىمىز.

سىلەرمۇ بىزگە بىرەر پالاكەت كېلىشىنى كۈتۈڭلار، بىزمۇ سىلەرگە كېلىدىغان ئازابنى كۈتىمىز.

ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارچە غەيىبلەرنى بىلىش يالغۇز ئاللاھقا خاستۇر، ئۇنىڭغا غەيىبلەردىن ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ، قىيامەت كۈنى پۈتۈن ئىشلار پەقەت ئۇنىڭغىلا قايتۇرۇلىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! يەككە - يېگانە ئاللاھقا ئىبادەت قىلغىن، پۈتۈن ئىشلىرىڭدا شۇنىڭغا تەۋەككۈل قىلغىن. پەرۋەردىگارىڭ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ئىشىڭلاردىن خەۋەرسىز ئەمەس، بەلكى ھەممىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر، شۇنداقلا ھەر كىمگە قىلغان ئەمىلىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

ئەلىف، لام، را. سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا بۇ ۋە بۇنىڭغا ئوخشاش (مۇتەشابىھ ئايەتلەر) ھەققىدە بايانلار ئۆتتى. بۇ سۈرىدە نازىل قىلىنغان ئايەتلەر قۇرئان كەرىم ئۆز ئىچىگە ئالغان روشەن ئايەتلەردۇر.

ئەي ئەرەبلەر! شۈبھىسىزكى بىز سىلەرنى مەنىلىرىنى چۈشەنسۇن دەپ قۇرئاننى ئەرەب تىلىدا نازىل قىلدۇق.

ئەي پەيغەمبەر! بىز ساڭا قۇرئاننى نازىل قىلىش ئارقىلىق چىنلىقى، سۆزلىرىنىڭ ساغلاملىقى ۋە پاساھەتلىكلىكىدە ئەڭ گۈزەل قىسسىنى سۆزلەپ بېرىمىز. سەن بۇندىن ئىلگىرى ھەقىقەتەن بۇ قىسسىدىن بىخەۋەر ئىدىڭ، بۇ قىسسە ھەققىدە سېنىڭ مەلۇماتىڭ يوق ئىدى.

ئەي پەيغەمبەر! بىز ساڭا سۆزلەپ بېرىمىزكى، ئۆز ۋاقتىدا يۇسۇف دادىسى يەئقۇب ئەلەيھىسسالامغا: ئى ئاتا! مەن ھەقىقەتەن چۈشۈمدە 11 يۇلتۇزنىڭ، ئاي ۋە قۇياشنىڭ ماڭا سەجدە قىلغانلىقىنى كۆردۈم دېدى. بۇ چۈش يۇسۇف ئەلەيھىسسالامغا بېرىلگەن جىددىي بېشارەت ئىدى.

يەئقۇب ئوغلى يۇسۇفقا: ئەي ئوغلۇم! چۈشۈڭنى قېرىنداشلىرىڭغا ئېيتمىغىن، ئۇلار بۇنى باشقىچە چۈشىنىۋېلىپ، ساڭا ھەسەت قىلىپ بىرەر سۇيىقەست قىلىپ سالمىسۇن، چۈنكى شەيتان ئىنسانغا ھەقىقەتەن ئاشكارا دۈشمەندۇر، دېدى.

ئەي يۇسۇف! چۈشۈڭدە كۆرگىنىڭدەك پەرۋەردىگارىڭ سېنى تاللاپ، ساڭا چۈش تەبىرىنى ئۆگىتىدۇ. ئىلگىرى ئەجدادىڭ ئىبراھىم ۋە ئىسھاقلارغا نېئمىتىنى بەرگەندەك ساڭىمۇ پەيغەمبەرلىك ئاتا قىلىش ئارقىلىق نېئمىتىنى مۇكەممەل قىلىدۇ. شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىڭ مەخلۇقاتلىرىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر، ئۇلارنىڭ ئىشلىرىنى ئورۇنلاشتۇرشتا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.

يۇسۇف ۋە قېرىنداشلىرىنىڭ قىسسىسىدە ئۇلار ھەققىدە سورىغۇچىلار ئۈچۈن ئىبرەت ۋە پەند - نەسىھەت بار.

ئۆز ۋاقتىدا يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى ئۆزئارا: يۇسۇف ۋە ئۇنىڭ بىر قۇساق قېرىندىشى ئاتىمىزغا بىزدىنمۇ سۆيۈملۈكتۇر، ھالبۇكى بىز چوڭ بىر جەمەتتۇرمىز، ئاتىمىز ئۇ ئىككىسىنى قانداقسىگە بىزدىن ئارتۇق كۆرىدۇ؟ ئاتىمىز ئۇ ئىككىسىنى ھېچبىر سەۋەبسىزلا بىزدىن ئارتۇق كۆرگەچكە بىز ئۇنى روشەن خاتالىق ئىچىدە دەپ ئويلايمىز، دېيىشتى.

يۇسۇفنى ئۆلتۈرۈۋېتىڭلار ياكى ئۇنى يىراق جايغا تاشلىۋېتىڭلار، (شۇنداق قىلساڭلار) ئاتاڭلارنىڭ مۇھەببىتى سىلەرگە قالىدۇ - دە، ئۇ چاغدا سىلەرنى تېخىمۇ ياخشى كۆرىدۇ. سىلەر يۇسۇفنى ئۆلتۈرۈپ ياكى ئۇنى كۆزدىن يىراق قىلىپ بولغىنىڭلاردىن كېيىن گۇناھىڭلاردىن تەۋبە قىلساڭلار سالىھلاردىن بولىسىلەر، دېيىشتى.

ئۇلاردىن بىرى: يۇسۇفنى ئۆلتۈرمەي، قۇدۇققا تاشلىۋېتىڭلار، يولدىن ئۆتكەن كاراۋانلاردىن بىرەرسى ئېلىۋالسۇن. بۇ ئۇنى ئۆلتۈرگىنىڭلاردىن ياخشىراق، دېدى.

ئۇلار يۇسۇفنى يىراق جايغا تاشلىۋېتىشكە تىل بىرىكتۈرۈۋالغاندىن كېيىن ئاتىسى يەئقۇبقا: ئەي دادا! نېمىشقا يۇسۇفنىڭ ئىشىدا بىزگە ئىشەنمەيسەن؟ ھالبۇكى بىز ئۇنىڭغا كۆيۈنىمىز، ئۇنى زىيان - زەخمەتتىن قوغدايمىز، تاكى ئۇ ساق - سالامەت يېنىڭغا قايتقانغا قەدەر ئۇنى ھىمايە قىلىپ، ھالىدىن خەۋەر ئالىمىز. شۇنداق تۇرسىمۇ يەنە نېمىشقا ئۇنى بىز بىلەن بىرگە ئەۋەتكىلى ئۇنىمايسەن؟ دېيىشتى.

بىزگە رۇخسەت قىلساڭ، ئەتە يۇسۇپنىمۇ يېنىمىزدا ئېلىۋالساق، يەپ - ئىچىپ، ئويناپ - كۈلۈۋالسۇن. بىز چوقۇم ئۇنىڭغا زىيان - زەخمەت يېتىپ قالىدىغان ھەر قانداق ئىشتىن ھىمايە قىلىمىز.

يەئقۇب ئەلەيھىسسالام ئوغۇللىرىغا: سىلەرنىڭ ئۇنى ئېلىپ كېتىشىڭلار مېنى ھەقىقەتەن قايغۇغا سالىدۇ، چۈنكى مەن ئۇنىڭدىن ئايرىلىپ قېلىشقا چىدىيالمايمەن، سىلەر ئويۇن - تاماشىغا بېرىلىپ كەتكىنىڭلاردا ئۇنى بۆرە يەپ كېتىشىدىن ئەنسىرەيمەن، دېدى.

ئۇلار دادىسىغا: بىز مۇشۇنداق بىر جامائە تۇرۇپ يۇسۇفنى بۆرىگە يېگۈزۈپ قويساق بىزدىن ياخشىلىق كۈتكىلى بولمايدۇ. ئۇ چاغدا بىز قېرىندىشىمىزنى بۆرىدىن قوغدىيالمىغانلىقىمىز ئۈچۈن زىيان تارتقۇچىلاردىن بوپقالىمىز، دېدى.

يەئقۇب يۇسۇفنى ئۇلارغا قوشۇپ قويدى. ئۇلار يۇسۇفنى يىراققا ئاپىرىپ قۇدۇققا تاشلىۋەتمەكچى بولغاندا بىز يۇسۇفكە بۇ ئەھۋالنى ئۇقتۇرۇپ: ئۇلار سېنىڭ يۇسۇف ئىكەنلىكىڭنى خىيالىغىمۇ كەلتۈرمەيدىغان بىر پەيتتە ئۇلارغا بۇ قىلمىشلىرىنى ئېيتىپ بەرگىن، دېدۇق.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى ھىيلە - مىكىرلىرىنى يېپىش ئۈچۈن كەچتە ئاتىسىنىڭ يېنىغا يىغلاپ كېلىشتى.

ئۇلار: ئەي دادىمىز! بىز يۇسۇفنى كىيىم - كېچەكلىرىمىز ۋە ئۇزۇق - تۈلۈكلىرىمىزنى ساقلىغىلى قويۇپ يۈگۈرۈشتە ۋە ئوق ئېتىشتا بەسلىشىش ئۈچۈن كېتىپ قاپتۇق، شۇنىڭ بىلەن ئۇنى بۆرە يەپ كېتىپتۇ. گەرچە بىز ھەقىقەتەن راستچىل بولساقمۇ سەن بىزگە ئىشەنمەيسەن، دېدى.

ئۇلار باشقىلارنى «يۇسۇفنى زادى بۆرە يەپ كېتىپتۇ» دېگەن ئويغا كەلتۈرۈپ سۆزلىرىنى ھىيلە - مىكىر ئارقىلىق ئىسپاتلاش ئۈچۈن ئۇنىڭ كۆينىكىنى ئۆز قېنىدىن باشقا قانغا مىلەپ ئەكېلىشتى، يەئقۇب كۆينەكنىڭ يىرتىلمىغىنىنى كۆرۈپ ئۇلارنىڭ يالغان ئېيتقانلىقىنى بىلىۋالدى - دە، ئۇلارغا: ھەقىقىي ئەھۋال سىلەر دېگەندەك ئەمەس، ئەكسىچە نەپسىڭلار سىلەرگە ناچار قىلمىشىڭلارنى پەردازلاپ كۆرسەتتى. مەن پەقەت چىرايلىقچە سەۋر قىلىپ، نالە - پەرياد قىلمايمەن. يۇسۇفنىڭ سىلەر دەۋاتقان ئىشىدا ئاللاھتىن ياردەم كۈتىمەن.

(يۇسۇف تاشلىۋېتىلگەن قۇدۇق بار يەردىن) بىر كارۋان ئۆتۈپ كېتىۋېتىپ، سۇچىسىنى سۇ ئەكېلىشكە ئەۋەتتى. سۇچى سوغىسىنى قۇدۇققا تاشلىۋېدى، يۇسۇف ئارغامچىغا ئېسىلىۋالدى. ئۇ يۇسۇفنى كۆرۈپ خۇشاللىقىدىن: خۇشخەۋەر! بىر ئوغۇل بالا، دېدى. سۇچى بىلەن بىر قانچە ھەمراھلىرى ئۆزلىرىنىڭ تىجارەت مېلى ئىكەنلىكىنى ئېيتىپ يۇسۇفنى كارۋاندىكىلەردىن مەخپىي تۇتۇشتى. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ يۇسۇفنى ئەرزىمەس ماتا قاتارىدا سېتىۋەتكەنلىكىدىن ئىبارەت قىلمىشلىرىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر، ئۇنىڭغا ئۇلارنىڭ قىلمىشىدىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

ئۇلار يۇسۇفكە ئانچە قىزىقىپ كەتمىگەن بولغاچقا، ئۇنىڭدىن تېزراق قۇتۇلۇش ئۈچۈن ئۇنى مىسىردا ئازلىقىدىن قاراپلا قانچىلىكلىكىنى بىلگىلى بولىدىغان بىر قانچە تەڭگىگە سېتىۋېتىشتى. چۈنكى ئۇلار يۇسۇفنىڭ تۇرقىدىن ئۇنىڭ قۇل ئەمەسلىكىنى پەملىگەن بولۇپ، ئۇلار ئۇنىڭ ئائىلىسدىن ئۆزلىرىگە بىرەر خەۋپ يېتىپ قىلىشىدىن ئەنسىرەيتتى. مانا بۇ يۇسۇفنىڭ ئۇلارنىڭ قولىدا ئۇزۇن تۇرۇپ قالماسلىقى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ئۇنىڭغا قىلغان رەھمىتىنىڭ مۇكەممەللىكىدىندۇر.

يۇسۇفنى سېتىۋالغان مىسىرلىق كىشى ئايالىغا: ئۇنى ياخشى كۈتكىن، ئۆزىمىزگە يارىشا ھۆرمىتىنى قىلغىن. بەلكىم ئۇ ھاجىتىمىز چۈشكەندە ئەسقېتىپ قالار ياكى ئۇنى بالا قىلىۋالارمىز، دېدى. بىز يۇسۇفنى ئۆلتۈرۈلۈشتىن قۇتۇلدۇرۇپ، قۇدۇقتىنمۇ چىقىرىپ، ئەزىزنىڭ كۆڭلىنى ئۇنىڭغا مايىل قىلغىنىمىزدەك، ئۇنى مىسىردا يەرلەشتۈردۇق، ئۇنىڭغا چۈش تەبىرىنى ئۈگەتتۇق. ئاللاھ ئۆز ئىشىدا غالىبتۇر، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى چوقۇم ئەمەلگە ئاشىدۇ، ئاللاھنى مەجبۇرلىغۇچى يوق، لېكىن كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى، يەنى كاپىرلار بۇنى بىلمەيدۇ.

يۇسۇف قۇرامىغا يەتكەندە بىز ئۇنىڭغا ئىلىم ۋە ھېكمەت ئاتا قىلدۇق، بىز يۇسۇفنى مۇكاپاتلىغىنىمىزدەك، ئاللاھقا قىلغان ئىبادەتلىرىنى ئەڭ گۈزەل شەكىلدە ئادا قىلغانلارنى ئەنە شۇنداق مۇكاپاتلايمىز.

مىسىر ئەزىزىنىڭ ئايالى يۇسۇفكە ئىللىق مۇئامىلە قىلىش ۋە ھىيلە ئىشلىتىش ئارقىلىق ئۆزى بىلەن غەيرىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلدى ۋە تېخىمۇ خالى بولۇشى ئۈچۈن ئىشىكلەرنى تاقىۋېتىپ: قېنى كەل، دېدى. يۇسۇف: سەن مېنى چاقىرغان ئىشتىن ئاللاھقا سىغىنىمەن. خوجايىنىم ماڭا تولىمۇ ياخشىلىق قىلدى، مەن ئۇنىڭغا ھەرگىز خىيانەت قىلمايمەن، ئەگەر مەن ئۇنىڭغا خىيانەت قىلسام ئۆزۈمگە زۇلۇم قىلغان بولىمەن. ئۆزىگە زۇلۇم قىلغۇچىلار ھەرگىزمۇ نىجات تاپالمايدۇ، دېدى.

ئەزىزنىڭ ئايالى يۇسۇفنى ئۆزى بىلەن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشكە تولىمۇ قىزىقتۇردى. ئەگەر يۇسۇف ئاللاھنىڭ ئۆزىنى بۇنداق ناچار قىلمىشلاردىن توسۇپ قالالايدىغان مۆجىزىلىرىنى كۆرمىگەن بولسا ئىدى، بۇ ئىش ئۇنىڭ كۆڭلىگىمۇ كېچىپ قېلىشى مۇمكىن ئىدى. بىز ئۇنىڭغا ناچار قىلمىشلارنى ئېچىپ بېرىش ئۈچۈن ھەمدە ئۇنى زىنا ۋە خىيانەتتىن يىراق قىلىش ئۈچۈن شۇنداق مۆجىزىنى كۆرسەتتۇق. شەكسىزكى يۇسۇف بىزنىڭ پەيغەمبەرلىككە تاللانغان بەندىلىرىمىزدىن ئىدى.

ھەر ئىككىلىسى ئىشىك تەرەپكە قاراپ يۈگۈرۈشتى، يۇسۇف ئۆزىنى قۇتۇلدۇرۇشنىڭ، ئەزىزنىڭ ئايالى بولسا ئۇنى توسۇپ قېلىشنىڭ كويىدا ئىدى. ئەزىزنىڭ ئايالى يۇسۇفنى توسۇپ قېلىش ئۈچۈن ئۇنىڭ كۆڭلىكىنى تارتىۋېدى، كۆڭلىكىنىڭ ئارقىسىنى يىرتىۋەتتى. ئىككىسى ئىشىك ئالدىدا ئەزىز بىلەن دوقۇرۇشۇپ قالدى. ئەزىزنىڭ ئايالى ئەزىزگە مۇغەمبەرلىك بىلەن: ئەي ئەزىز! ئايالىڭنىڭ ئىپپىتىنى ئاياق ئاستى قىلماقچى بولغان كىشىنىڭ جازاسى پەقەت زىندانغا تاشلاش ياكى قاتتىق جازالاش بولۇشى كېرەك، دېدى.

يۇسۇف ئەلەيھىسسالام: ئۇ مەندىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلدى، مەن ئۇنىڭدىن تەلەپ قىلمىدىم، دېدى. ئاللاھ ئەزىزنىڭ ئايالىنىڭ جەمەتىدىن بۆشۈكتىكى بىر نارەسىدىنى سۆزلەتتى - دە، ئۇ مۇنداق گۇۋاھلىق بەردى: ئەگەر يۇسۇفنىڭ كۆڭلىكى ئالدىدىن يىرتىلغان بولسا بۇ ئەزىزنىڭ ئايالىنىڭ راستچىللىقىنىڭ ئالامىتىدۇر، چۈنكى ئۇ يۇسۇفتىن ئۆزىنى قوغدىغان بولۇپ، يۇسۇف يالغانچىدۇر.

ئەگەر يۇسۇفنىڭ كۆڭلىكى ئارقىسىدىن يىرتىلغان بولسا بۇ يۇسۇفنىڭ راستچىللىقىنىڭ ئالامىتىدۇر. چۈنكى ئەزىزنىڭ ئايالى يۇسۇفتىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلغان بولۇپ، يۇسۇف ئۇنىڭدىن قاچقان. بۇ چاغدا ئەزىزنىڭ ئايالى يالغانچىدۇر.

ئەزىز يۇسۇفنىڭ كۆڭلىكىنىڭ ئارقىسىدىن يىرتىلغانلىقىنى كۆرۈپ ئۇنىڭ راست سۆزلىگەنلىكىگە ئىشەندى ھەمدە: ئەي ئاياللار جامائەسى! ئايالىم يۇسۇفكە چاپلىغان تۆھمەت سىلەرنىڭ ھىيلەڭلاردۇركى، سىلەرنىڭ ھىيلەڭلار ھەقىقەتەن كۈچلۈكتۇر، دېدى.

ئۇ يۇسۇفكە: ئەي يۇسۇف! بۇ ئىشنى بولدى قىلغىن، باشقىلارغا سۆزلەپمۇ يۈرمىگىن. (زۈلەيخا!) سەنمۇ گۇناھىڭ ئۈچۈن كەچۈرۈم سورىغىن. سەن ھەقىقەتەن يۇسۇفتىن غەيرى مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلغىنىڭ ئۈچۈن گۇناھكارلاردىن بولدۇڭ، دېدى.

ئەزىزنىڭ ئايالىنىڭ ئىشى پۈتۈن شەھەرگە پۇر كەتتى، بىر قىسىم ئاياللار ئۇنى ئەيىبلىگەن ھالدا: ئەزىزنىڭ ئايالى ئۆز قۇلىدىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىپتۇما؟ ئۇنىڭ سۆيگۈسى زۈلەيخانى ئۆزىگە رام قىلىۋالغان گەپ. بىز زۈلەيخانىڭ ئۆز قۇلىنى ياخشى كۆرۈپ قېلىپ، ئۇنىڭدىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلغانلىقى تۈپەيلىدىن ئۇنى ئوچۇق - ئاشكارا ئازغان دەپ قارايمىز، دېيىشتى.

ئەزىزنىڭ ئايالى باشقا ئاياللارنىڭ ئۆزى ھەققىدىكى سۆز - چۆچەكلىرىنى ئاڭلاپ، ئۇلارنىڭمۇ يۇسۇفنى كۆرسە ئۆزىنى توغرا چۈشىنىپ قېلىشىنى ئۈمىد قىلىپ، ئۇلارنى مېھماندارچىلىققا تەكلىپ قىلدى، ئۇلارنى كۈتۈۋالىدىغان يەرنى مامۇق كۆرپىلەر ۋە ياستۇقلار بىلەن بېزىدى ھەمدە تەكلىپ قىلىنغان ئاياللارنىڭ ھەر بىرىگە بىردىن گۆش پارچىلايدىغان پىچاق تۇتقۇزدى. ئاندىن يۇسۇف ئەلەيھىسسالامغا: ئۇلارنىڭ ئالدىغا چىققىن، دېدى. ئۇلار يۇسۇفنى كۆرۈپلا ئۇنىڭ ھۆسىن - جامالىدىن ھەيرانۇھەس قېلىشتى ھەمدە ئەقلى لال بولۇپ، گۆش پارچىلايدىغان پىچاقلار بىلەن قوللىرىنى كېسىۋېلىشتى. ئۇلار دېدىكى، ئاللاھ پاكتۇر، بۇ بالا ئىنسان ئەمەس، بۇ بالىدىكى گۈزەل جامال ئىنسانىيەت ئىچىدە ھېچقاچان كۆرۈلۈپ باقمىغان، بۇ پەقەت ئۇلۇغ پەرىشتىلەرنىڭ بىرى ئىكەن، دېيىشتى.

ئەزىزنىڭ ئايالى بۇ ئاياللارنىڭ بېشىغا كەلگەنلەرنى كۆرۈپ: ياخشى كۆرۈپ قالغانلىقىم ئۈچۈن سىلەرنىڭ مېنى ئەيىبلىشىڭلارغا سەۋەب بولغان بالا مانا مۇشۇ. مەن زادى ئۇنىڭدىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلدىم، ئۇنى ئازدۇرۇش ئۈچۈن نەيرەڭلەر ئىشلەتتىم، لېكىن ئۇ مېنىڭ تەلىپىمگە كۆنمىدى. ئەگەر ئۇ يەنە تەلىپىمگە كۆنمىسە چوقۇم زىندانغا تاشلىنىپ، زىنداندىكى بىچارىلەرنىڭ بىرىگە ئايلىنىدۇ، دېدى.

يۇسۇف ئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارىغا دۇئا قىلىپ: ئەي پەرۋەردىگارىم! زۈلەيخا تەھدىت سالغان زىندان ماڭا نىسبەتەن ئۇلار ئۈندەۋاتقان ناشايان قىلمىشتىن سۆيۈملۈكراقتۇر. مۇبادا سەن مەندىن ئۇلارنىڭ نەيرەڭلىرىنى توسۇپ قالمىساڭ ئۇلارغا مايىل بوپقالىمەن، ناۋادا ئۇلارغا مايىل بوپقالسام نادانلاردىن بولىمەن ۋە ئۇلارنىڭ ئىرادىسىگە بويۇن ئېگىپ سالىمەن، دەپ يالۋۇردى.

ئاللاھ ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ، ئەزىزنىڭ ئايالى ۋە شەھەردىكى باشقا ئاياللارنىڭ ھىيلە - مىكىرلىرىنى ئۇنىڭدىن كۆتۈرۈۋەتتى. شۈبھىسىزكى ئاللاھ تائالا يۇسۇفنىڭ ۋە ھەر قانداق دۇئا قىلغۇچىنىڭ دۇئاسىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، يۇسۇفنىڭ ۋە باشقىلارنىڭ ئەھۋالىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.

ئەزىز ۋە ئۇنىڭ ئادەملىرى يۇسۇفنىڭ پاكلىقىنىڭ پاكىتلىرىنى كۆرگەندىن كېيىن بۇ سەتچىلىك تارقاپ كەتمەسلىكى ئۈچۈن ئۇنى بىر مەزگىل زىندانغا تاشلاشنى قارار قىلىشتى.

شۇنداق قىلىىپ ئۇلار يۇسۇفنى زىندانغا تاشلىدى، باشقا ئىككى ياشمۇ يۇسۇف بىلەن بىرگە زىندانغا تاشلانغان بولۇپ، ئۇلارنىڭ بىرى يۇسۇفكە: مەن ھەقىقەتەن چۈشۈمدە ھاراق ئۈچۈن ئۈزۈم سىقىپ چۈش كۆرۈپتىمەن، دېدى. يەنە بىرى: مەن چۈشۈمدە بېشىمدا نان كۆتۈرۈپ تۇرغۇدەكمەن، قۇشلار ئۇ ناندىن يەۋاتقۇدەك. ئەي يۇسۇف! بىزگە چۈشىمىزدە كۆرگەنلىرىمىزنىڭ تەبىرىنى ئېيتىپ بەرسەڭ، بىز ھەقىقەتەن سېنى ئېھسان قىلغۇچىلاردىن دەپ ئويلايمىز، دېدى.

يۇسۇف: ئىككىڭلارغا پادىشاھ ياكى باشقىلار تەرىپىدىن كېلىدىغان تاماق كېلىپ بولغۇچە سىلەرگە كۆرگەن چۈشۈڭلارنىڭ تەبىرىنى سۆزلەپ بېرىمەن، مەن بىلىدىغان بۇ تەبىر رەببىم ماڭا بىلدۈرگەن نەرسىلەردىندۇركى، ئۇ نە كاھىنلىق، نە مۇنەججىملىك ئەمەس. مەن ئاللاھقا ئىمان ئېيتماي، ئاخىرەتنى ئىنكار قىلىدىغان قەۋمنىڭ دىنىنى تاشلىدىم، دېدى.

مەن ئەجدادلىرىم ئىبراھىم، ئىسھاق ۋە يەئقۇبلارنىڭ دىنىغا ئەگەشتىمكى، ئۇ ئاللاھنى يەككە - يېگانە دەپ بىلىش دىنىدۇر. بىزنىڭ ئاللاھقا باشقا بىرىنى شېرىك قىلىشىمىز توغرا ئەمەس. ئۇ بىردىنبىر يېگانە زاتتۇر. مانا بۇ مەن ۋە ئەجداتلىرىم ئىشەنگەن تەۋھىد ۋە ئىماندۇركى، ئۇ ئاللاھ تائالانىڭ پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىش ئارقىلىق بىزنى ۋە پۈتۈن ئىنسانلارنى نائىل قىلغان پەزلى - مەرھەمىتىدۇر. لېكىن كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە شۈكرى قىلماي، ئەكسىچە تۇزكورلۇق قىلىدۇ.

ئاندىن يۇسۇف زىنداندىكى ئىككى يىگىتكە مۇنداق دېدى: كۆپ ئىلاھلارغا چوقۇنغان ياخشىمۇ ياكى شېرىكى يوق، تەڭداشسىز قۇدرەتكە ئىگە، يەككە - يېگانە ئاللاھقا ئىبادەت قىلغان ياخشىمۇ؟

سىلەرنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقىنىڭلار پەقەت قۇرۇق ناملاردىن باشقا نەرسە ئەمەس، ئۇنى سىلەر ۋە ئەجدادلىرىڭلار ئىلاھ دەپ ئاتىۋالدىڭلار، ئەمەلىيەتتە ئۇلارنىڭ ئىلاھ بولۇشقا قىلچە سالاھىيىتى يوق، سىلەرنىڭ ئۇلارنى ئىلاھ دەپ ئاتىۋېلىشىڭلارنىڭ توغرىلىقىغا ئاللاھ تائالا بىرەر پاكىت چۈشۈرگىنىمۇ يوق. پۈتۈن مەخلۇقاتلار ھەققىدە ھۆكۈم چىقىرىش پەقەت يەككە - يېگانە ئاللاھقا خاستۇر، ئۆزۈڭلار ۋە ئەجدادلىرىڭلار ئاتىۋالغان قۇرۇق ناملارغا ئەمەس. ئاللاھ تائالا سىلەرنى پەقەت ئۆزىگىلا ئىبادەت قىلىشقا بۇيرۇدى، ئۇنىڭغا باشقا بىرىنى شېرىك قىلىشىڭلارنى چەكلىدى. مانا بۇ تەۋھىد بىردىنبىر توغرا دىندۇر. ئۇنىڭدا قەتئىي ئەگرىلىك يوق، لېكىن كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى بۇنى بىلمەيدۇ. شۇڭلاشقا ئۇلار ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈپ، ئۇنىڭ بىر قىسىم مەخلۇقاتلىرىغا چوقۇنىدۇ.

ئەي زىندانداشلار! ھاراق ئۈچۈن ئۈزۈم سىقىپ چۈش كۆرگىنىڭلارغا كەلسەك، ئۇ زىنداندىن چىقىپ، يەنە پادىشاھنىڭ ساقىيلىقىنى قىلىدۇ. ئەمما ئۆزىنى بېشىدا نان كۆتۈرۈۋالغان ۋە ئۇنىڭدىن قۇشلار يەۋاتقان ھالەتتە كۆرگەن كىشىگە كەلسەك، ئۇ دارغا ئېسىلىپ ئۆلتۈرۈلىدۇ، قۇشلار ئۇنىڭ بېشىنىڭ گۆشىدىن يەيدۇ. سىلەر تەبىرىنى سورىغان ئىش ھەققىدە ئاللىبۇرۇن ھۆكۈم چىقىرىلىپ بولدى. شۇڭا بۇ ئىش شەكسىز يۈز بېرىدۇ.

يۇسۇف ئىككىسدىن قۇتۇلۇپ چىقىپ كېتىدۇ دەپ قارىغان پادىشاھنىڭ ساقىيسىغا: خوجايىنىڭنىڭ ھۇزۇرىدا مېنىڭ گېپىمنى قىلىپ قويغىن، ئۇ مېنى زىنداندىن چىقىرىپ قالسا ئەجەب ئەمەس، دېدى. شەيتان ساقىيغا پادىشاھنىڭ ھۇرۇزىدا يۇسۇفنى ئەسلەشنى ئۇنتۇلدۇردى، شۇنىڭ بىلەن يۇسۇف مۇشۇ ئىشتىن كېيىن يەنە بىر قانچە يىل زىندندا يېتىپ قالدى.

پادىشاھ ئېيتتى: مەن ھەقىقەتەن چۈشۈمدە يەتتە سېمىز كالىنى يەتتە ئورۇق كالا يەپ كەتكەنلىكىنى، يەتتە يېشىل باشاق بىلەن يەتتە قۇرۇق باشاقنى كۆردۈم. ئەي مۆتىۋەرلەر! ئەگەر سىلەر چۈش تەبىرىنى بىلىدىغان بولساڭلار، مېنىڭ مۇشۇ چۈشۈمگە تەبىر بېرىپ بېقىڭلار.

ئۇلار: سىلىنىڭ كۆرگەنلىرى بىر قالايمىقان چۈش ئىكەن، بۇنداق چۈشنىڭ تەبىرى بولمايدۇ، بىز بۇنداق قالايمىقان چۈشنىڭ تەبىرىنى بىلمەيمىز، دېيىشتى.

زىنداندىكى ئىككى يىگىتتىن قۇتۇلۇپ چىققان ساقىي يۇسۇفنى ۋە ئۇنىڭ چۈشكە تەبىر بېرەلەيدىغانلىقىنى ئۇزۇن مۇددەتتىن كېيىن ئېسىگە ئېلىپ: مەن پادىشاھىمىزنىڭ چۈشنىڭ تەبىرىنى بىلىدىغان بىرىدىن سورىغىنىمدىن كېيىن سىلەرگە بۇ چۈشنىڭ تەبىرىنى ئېيتىپ بېرىمەن، ئەي پادىشاھىم! مېنى يۇسۇفنىڭ يېنىغا ئەۋەتسىلە، ئۇ سىلىنىڭ چۈشلىرىگە تەبىر بېرەلەيدۇ، دېدى.

ساقىي يۇسۇفنىڭ يېنىغا كېلىپ ئۇنىڭغا: ئەي راستچىل يۇسۇف! بىزگە چۈشىدە يەتتە ئورۇق كالىنىڭ يەتتە سېمىز كالىنى يەپ كەتكەنلىكىنى ۋە يەتتە يېشىل باشاق بىلەن يەتتە قۇرۇق باشاقنى كۆرگەن كىشىنىڭ چۈشىنىڭ تەبىرىنى ئېيتىپ بەرسەڭ، مەن بۇنى پادىشاھقا ۋە ئۇنىڭ ھۇزۇرىدىكىلەرگە يەتكۈزسەم، بەلكىم ئۇلار بۇ ئارقىلىق پادىشاھنىڭ چۈشىگە تەبىر بېرىپ، سېنىڭ پەزىلىتىڭنى ۋە مەرتىۋەڭنى بىلىپ قالار، دېدى.

يۇسۇف ئەلەيھىسسالام بۇ چۈشكە تەبىر بېرىپ: سىلەر چوقۇم يەتتە يىل ئارقىمۇ-ئارقا تېرىقچىلىق قىلىڭلار، بۇ يەتتە يىلدىن ھەر يىلدا ئالغان ھوسۇلۇڭلاردىن يەيدىغان ئازغىنە ئاشلىقتىن باشقىسىنى مىتە چۈشۈشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن باشىقى بىلەن قويۇڭلار، دېدى.

ئاندىن سىلەر تېرىقچىلىق قىلغان مول ھوسۇللۇق يەتتە يىلدىن كېيىن ئۇدا يەتتە يىل قەھەتچىلىك بولىدۇ، پۇقرالار بۇ يەتتە يىلدا مولچىلىق يىللاردا ئالغان ھوسۇلۇڭلاردىن ئۇرۇقلۇق ئۈچۈن ساقلىۋالىدىغان ئازغىنە ئاشلىقتىن باشقا ھەممىنى يەپ تۈگىتىدۇ.

ئاندىن ئاشۇ قەھەتچىلىك يىللىرىدىن كېيىن بىر يىل كېلىدۇكى، ئۇ چاغدا يامغۇرلار يېغىپ، زىرائەتلەر كۆكلەيدۇ، پۇقرالار يەنە شەربەت ئۈچۈن كېتەرلىك ئۈزۈم، زەيتۇن ۋە شېكەر قومۇشى دېگەندەك مەھسۇلاتلارنى يىغىدۇ.

پادىشاھقا يۇسۇفنىڭ بەرگەن تەبىرى يېتىپ كەلگەندە پادىشاھ چاپارمەنلىرىگە: يۇسۇفنى زىنداندىن چىقىرىپ، يېنىمغا ئېلىپ كېلىڭلار، دېدى. پادىشاھنىڭ ئەلچىسى يۇسۇفنىڭ يېنىغا كەلگەندە يۇسۇف زىنداندىن چىقماي تۇرۇپ ئۆزىنىڭ گۇناھسىزلىقى ئاشكارا بولۇشى ئۈچۈن ئۇنىڭغا: خوجايىنىڭنىڭ ھۇزۇرىغا قايتىپ، ئۇنىڭدىن قوللىرىنى كېسىۋالغان ئاياللارنىڭ ئىشىنى سوراپ باققىن. شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىم ئۇلارنىڭ ماڭا قىلغانلىرىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر، ئاللاھقا بۇنىڭدىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ، دېدى.

پادىشاھ(ھېلىقى خوتۇنلارنى يىغىپ ۋە ئۆزىنىڭ خوتۇنىنى چاقىرىپ) : «سىلەر يۇسۇفتىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلغىنىڭلاردا، ھەقىقىي ئەھۋالىڭلار قانداق بولغان؟» دېدى، ئۇلار: «ئاللاھ پاكتۇر، ئاللاھ بىلەن قەسەم! يۇسۇفتە ئازراقمۇ گۇناھ بار دەپ بىلمەيمىز»دېدى. شۇ ۋاقىتتا ئەزىزنىڭ خوتۇنى ئۆزىنىڭ قىلغان خاتالىقىنى ئىقرار قىلىپ: «ئەمدى ھەقىقىي ئەھۋال ئايدىڭلاشتى، مەن ئۇنى ئازدۇرۇپ ئۇنىڭ بىلەن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلغان ئىدىم، لېكىن ئۇ ماڭا يېقىنلىشىشقا ئۇرۇنمىدى، يۇسۇف ھەقىقەتەن ئۆزىنىڭ سۆزىدە راستچىللاردىن ئىدى، مېنىڭ بۆھتانلىرىمدىن پاك ئېدى» دېدى

ئەزىزنىڭ ئايالى: مەن ئۆزۈمنىڭ يۇسۇفتىن مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلغانلىقىمنى ئېتىراپ قىلىپ، ئۇنىڭ راستچىل ئىكەنلىكىنى ئېيتىشىمدىكى مەقسەت، يۇسۇفنىڭ ئۆزى يوق يەردە مېنىڭ ئۇنىڭغا بوھتان چاپلىمىغىنىمنى بىلىپ قېلىشى ئۈچۈندۇر. ئەينى چاغدا يۈز بەرگەن ئىشلاردىن ماڭا ئاللاھ تائالانىڭ يالغانچى، نەيرەڭۋازلارنىڭ ئىشىنى ئەمەلگە ئاشۇرمايدىغانلىقى ئايان بولدى، دېدى.

ئەزىزنىڭ ئايالى سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ: مەن پەقەت يامانلىقنى ئويلىمىدىم دېيەلمەيمەن ھەم ئۆزۈمنى بۇنداق دەپ ئاقلاش نىيىتىممۇ يوق. چۈنكى ئىنساننىڭ كۆڭلى تولىمۇ ھەۋەسكار، ئۇنىڭ ھەۋىسىنى تىزگىنلەش قىيىن بولغاچقا ئىنساننى يامانلىققا كۆپ بۇيرۇيدۇ. لېكىن ئاللاھ رەھىم قىلغان ھەمدە ئىنساننى يامانلىققا بۇيرۇشتىن ساقلاپ قالغان كۆڭۈللەر بۇنىڭ سىرتىدا. شەكسىزكى پەرۋەردىگارىم بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئۇلارغا مېھىر - شەپقەتلىكتۇر.

يۇسۇفنىڭ پاكلىقى ئاشكارىلىنىپ، پادىشاھ ئۇنىڭ گۇناھسىزلىقىنى بىلگەندىن كېيىن ھۇزۇرىدىكىلەرگە: يۇسۇفنى يېنىمغا ئەكېلىڭلار، ئۇنى ئۆزۈمنىڭ خاس ئادىمى قىلىمەن، دېدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار يۇسۇفنى ئەكېلىشتى. پادىشاھ يۇسۇف بىلەن پاراڭلىشىپ، ئۇنىڭ ئىلمى ۋە ئەقىل - پاراسىتىنى بىلگەندىن كېيىن ئۇنىڭغا: ئەي يۇسۇف! شەكسىزكى سەن ئەمدى ھۇزۇرىمىزدا مەرتىۋىلىك، ئابرويلۇق ۋە ئىشەنچلىك ئادەمگە ئايلاندىڭ، دېدى.

يۇسۇف پادىشاھقا: مېنى مىسىرنىڭ خەزىنىلىرى ۋە ئاشلىق - تەمىناتلىرىنى باشقۇرۇشقا قويغىن، چۈنكى مەن ھەقىقەتەن ئىشەنچلىك خەزىنىدار بولۇپ، ئۆز ئۈستۈمگە ئالغان بۇ ئىشنىڭ ماھىيىتىنى ئوبدان بىلىمەن، دېدى.

بىز يۇسۇفنى ئاقلاپ، زىنداندىن قۇتۇلدۇرۇش ئارقىلىق ياخشىلىق قىلغىنىمىزدەك، مىسىردا ھوقۇقدار قىلىش ئارقىلىقمۇ ياخشىلىق قىلدۇق. ئۇ ئۆزى خالىغان يەردە تۇرالايدۇ. بىز دۇنيادا بەندىلىرىمىزدىن ئۆزىمىز خالىغان كىشىگە رەھمىتىمىزدىن ئاتا قىلىمىز، ياخشى ئىش قىلغۇچىلارنىڭ مۇكاپاتىنى بىكار قىلىۋەتمەيمىز ھەمدە كېمەيتمەستىن تولۇق بېرىمىز.

ئاللاھقا ئىشەنگەن ۋە ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق تۇرۇش ئارقىلىق تەقۋادار بولغانلار ئۈچۈن ئاللاھ تائالا ئاخىرەتتە تەييارلىغان ساۋاب دۇنيادىكى مۇكاپاتتىن ئەلۋەتتە ياخشىدۇر.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى مىسىرغا مال - ماتالىرىنى ئېلىپ كەلدى. ئۇلار يۇسۇفنىڭ يېنىغا كىرگىنىدە يۇسۇف ئۇلارنىڭ ئۆز قېرىنداشلىرى ئىكەنلىكىنى بىلدى، ئەمما ئۇلار يۇسۇفنىڭ ئۆزلىرىنىڭ قېرىندىشى ئىكەنلىكىنى بىلەلمىدى. چۈنكى ئارىدىن ئۇزۇن ۋاقىت ئۆتۈپ كەتكەن ھەمدە ئۇلار يۇسۇفنى قۇدۇققا تاشلىۋەتكەن ۋاقىتتا ئۇ تېخى كىچىك بالا بولۇپ، تەقى - تۇرقى خېلىلا ئۆزگىرىپ كەتكەن ئىدى.

يۇسۇف ئۇلارغا تەلەپ قىلغان ئاش - ئوزۇقلارنى بەرگەندىن كېيىن ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ يەنە قانداش بىر تۇغقىنىدىنمۇ بىرى بارلىقىنى، ئۇنى دادىسىنىڭ يېنىدا قالدۇرۇپ كەلگەنلىكىنى ئېيتقىنىدا ئۇلارغا: (كېلەر قېتىم) قانداش بىر تۇغقىنىڭلارنىمۇ ئالغاچ كېلىڭلار، ئۇنىڭغىمۇ ئاشلىق يۈكلەپ بېرەي. ئۆزۈڭلارمۇ كۆرۈپ تۇرۇۋاتىسىلەر، مەن ئۆلچەمنى تولۇق قىلىمەن، باشقىلارنىڭ ھەققىنى قىسىۋالمايمەن ھەمدە مېھمانلارنى ئەڭ ياخشى كۈتىمەن.

ئەگەر ئۇ قېرىندىشىڭلارنى ئەكەلمىسەڭلار، سىلەرنىڭ قانداش بىر تۇغقىنىمىز بار دېگەن سۆزۈڭلار يالغان بولىدۇ، ئۇ چاغدا مەن سىلەرگە قەتئىي ئاشلىق بەرمەيمەن، مېنىڭ دۆلىتىمگە يېقىن يولىغۇچى بولماڭلار، دېدى.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى ئۇنىڭغا جاۋابەن: بىز چوقۇم ئۇنى دادىسىدىن سوراپ، ئېلىپ كېلىشكە تىرىشىمىز، ئەمرىڭىزنى كەم - كۈتسىز بەجا كەلتۈرىمىز، دېيىشتى.

يۇسۇف قول ئاستىدىكىلەرگە: بۇلارنىڭ مال - ماتالىرىنى قايتۇرۇپ بېرىڭلار، يۇرتلىرىغا قايتقانلىرىدا ئۇلارنىڭ تاۋارلىرىنى سېتىۋالمىغانلىقىمىزنى بىلىپ قالسۇن. بۇ ئىش ئۇلارنىڭ يۇسۇفكە بولغان سەمىمىيىتىنى ئىسپاتلاپ، ئۇنىڭ ئۆزلىرى ئېلىپ كەلگەن مال - ماتالىرىنى قوبۇل قىلىشى ئۈچۈن قېرىندىشىنىمۇ ئېلىپ قايتا كېلىشىگە تۈرتكە بولىدۇ.

ئۇلار دادىسىنىڭ يېنىغا بارغىنىدا ئۇنىڭغا يۇسۇفنىڭ ئۆزلىرىگە قىلغان ئىززەت - ئىكراملىرىنى سۆزلەپ بېرىپ: ئەي ئاتا! مۇبادا ئۇكىمىز بۇنيامىننىمۇ بىرگە ئېلىپ بارمىساق بىزدىن ئاشلىق مەنئىي قىلىندى، شۇڭا ئۇنى بىزگە قوشۇپ قويغىن. ئەگەر ئۇنى بىز بىلەن بىرگە ئەۋەتسەڭ تولۇق ئاشلىق ئالالايمىز. بىز ساڭا ئۇكىمىزنى ساق - سالامەت قايتۇرۇپ كەلگەنگە قەدەر ئۇنى قوغدايدىغانغا ۋەدە بېرەيلى، دېيىشتى.

دادىسى ئۇلارغا ئېيتتى: مەن بۇنىڭ ئىشىدىمۇ سىلەرگە خۇددى بۇندىن بۇرۇن قېرىندىشى يۇسۇفنىڭ ئىشىدا ئىشەنگەندەك ئىشىنەمدىم؟ ئۆز ۋاقتىدا يۇسۇفنىڭ ئىشىدا سىلەرگە ئىشەنگەن ئىدىم، سىلەرمۇ ئۇنى قوغدايدىغانلىقىڭلار توغرىسىدا ۋەدە بەرگەن ئىدىڭلار، ئەمما ۋەدەڭلاردا تۇرمىدىڭلار. شۇڭا ئەمدى سىلەرنىڭ بۇنى قوغدايدىغانلىقىڭلار توغرىسىدا بەرگەن ۋەدەڭلارغا ئىشەنمەيمەن، پەقەت ئاللاھ تائالاغىلا ئىشىنىمەن، چۈنكى ئۇ ئۆزى قوغدىماقچى بولغان كىشىنى ئەڭ ياخشى قوغدىغۇچىدۇر ھەمدە رەھىم قىلىشنى خالىغان كىشىگە ئەڭ رەھىملىكدۇر.

ئۇلار ئەكەلگەن ئاشلىق تاغارلىرىنىڭ ئېغىزىنى ئاچقاندا ماللىرىنىڭ ئۆزلىرىگە قايتۇرۇپ بېرىلگەنلىكىنى بىلدى - دە، دادىسىغا: بىز بۇ ئېسىل كىشىنىڭ مۇشۇنچىۋالا ئىززەت - ئىكراملىرىغا نائىل بوپ تۇرۇپ يەنە ئۇنىڭدىن نېمىنى كۈتىمىز. ئاشلىقلار ئۈچۈن تۆلىگەن پۇللىرىمىز مانا، ئۇ ئېسىل كىشى بىزگە ئىلتىپات قىلىپ قايتۇرۇپ بېرىپتۇ. بىز ئائىلىمىزگە ئوزۇق - تۈلۈكمۇ ئەكېلىمىز، قېرىندىشىمىزنىمۇ سەن ئەنسىرىگەن خەتەردىن قوغدايمىز، شۇنداقلا ئۇنى يېنىمىزغا ئېلىۋالساق بىر تۆگە ئاشلىقنى ئارتۇق ئالالايمىز. چۈنكى بىرەر تۆگە ئاشلىقنى ئارتۇق بېرىش ئۇ ئېسىل كىشىگە نىسبەتەن ھېچقانچە ئىش ئەمەس، دېيىشتى.

دادىسى ئۇلارغا: سىلەر تەلتۆكۈس ھالاك بولۇپ، ئاراڭلاردىن ھېچكىم قالمىغانلىقتىن ئۇنى قوغداپ، قايتۇرۇپ كېلەلمەيدىغان ھالغا چۈشۈپ قالمىساڭلارلا ماڭا بۇنيامىننى قايتۇرۇپ ئەكېلىپ بېرىدىغانغا چىن ۋەدە بەرمىگۈچە مەن ئۇنى ھەرگىزمۇ سىلەر بىلەن بىرگە ئەۋەتمەيمەن، دېدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار يەئقۇبقا چوقۇم شۇنداق قىلىدىغانلىقى ھەققىدە چىن ۋەدە بېرىۋېدى، يەئقۇب: بىزنىڭ دېيىشكەنلىرىمىزگە ئاللاھ گۇۋاھ، ئۇنىڭ گۇۋاھلىقى بىزگە كۇپايە، دېدى.

دادىسى ئۇلارغا ئالاھىدە تاپىلاپ: مىسىرغا ھەممىڭلار بىر دەرۋازىدىن كىرمەي، بۆلۈنۈپ باشقا - باشقا دەرۋازىدىن كىرىڭلار، بۇ بىراۋنىڭ ھەممىڭلارغا بىراقلا زىيانكەشلىك قىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا ئەڭ ساغلام تەدبىردۇر. مەن بۇ گەپلەرنى ئاللاھ سىلەرگە ئىرادە قىلغان بىرەر زىياننىڭ ئالدىنى ئالالايمەن ياكى ئاللاھ ئىرادە قىلمىغان بىرەر پايدىنى قولغا كەلتۈرەلەيمەن دېگەن مەقسەتتە دېمەيۋاتىمەن. ھۆكۈم پەقەت ئاللاھقا خاستۇر، بارچە ئىش پەقەت ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. مەن بارچە ئىشلىرىمدا يالغۇز ئاللاھقىلا تەۋەككۈل قىلدىم. شۇڭا پۈتۈن تەۋەككۈل قىلغۇچىلار ئۆز ئىشلىرىدا پەقەت ئۇنىڭغىلا تەۋەككۈل قىلسۇن.

ئۇلار قېرىندىشىنى ئېلىپ يولغا چىقتى. دادىسىنىڭ تاپىلىغىنى بويىچە شەھەرگە باشقا - باشقا دەرۋازىدىن كىردى. لېكىن ئۇلارنىڭ باشقا - باشقا دەرۋازىدىن كىرگەنلىكى ئاللاھ ئۇلارغا پۈتۈۋەتكەن ئىشتىن ھېچ نەرسىنى توسۇپ قالالمىدى. بۇ پەقەت يەئقۇبنىڭ پەرزەنتلىرىگە ئىزھار قىلغان مېھىر - شەپقىتى بولۇپ، ئۇ ئاللاھنىڭ تەقدىرىسىز قىل تەۋرىمەيدىغانلىقىنى بىلىپ تۇرۇپ ئۇلارغا شۇنداق قىلىشنى تاپىلىغان ئىدى. ئۇ بىزنىڭ بىلدۈرۈشىمىز ئارقىلىق تەقدىرگە ئىمان ئېيتىش بىلەن بىرگە سەۋەب قىلىشنى ياخشى بىلەتتى. لېكىن كۆپىنچە كىشىلەر بۇنى بىلمەيدۇ.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى ئۇكىسى بۇنيامىننى ئېلىپ يۇسۇفنىڭ يېنىغا كىرگەندە يۇسۇف ئۇنى قۇچاقلاپ تۇرۇپ قۇلىقىغا: مەن سېنىڭ قېرىندىشىڭ يۇسۇف بولىمەن، شۇڭا قېرىنداشلىرىڭنىڭ قىلغان يولسىز ئەزىيەتلىرىگە ۋە بىزگە ئۆچمەنلىك قىلىپ، مېنى قۇدۇققا تاشلىۋەتكەنلىكىگە قايغۇرمىغىن، دەپ پىچىرلىدى.

يۇسۇف قول ئاستىدىكىلەرنى قېرىنداشلىرىنىڭ تۆگىلىرىگە ئاشلىق يۈكلەپ بېرىشكە بۇيرۇغان ۋاقىتتا ئۇكىسى بۇنيامىننى يېنىدا ئېلىپ قېلىشقا باھانە تېپىش ئۈچۈن قېرىنداشلىرىغا تۇيدۇرماستىن پادىشاھنىڭ ھاجەتمەنلەرگە ئاشلىق ئۆلچەپ بېرىدىغان قاچىسىنى بۇنيامىننىڭ تاغىرىغا تىقىپ قويدى. يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى يۇرتىغا قايتىش ئۈچۈن يولغا چىققاندا كەينىدىن بىر جاكارچى قوغلاپ كېلىپ: ئەي ئاشلىق يۈكلەپ ماڭغان تۆگىچىلەر! سىلەر چوقۇم ئوغرى ئىكەنسىلەر، دەپ ۋارقىرىدى.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى كەينىدىن قوغلاپ كەلگەن جاكارچى بىلەن ھەمراھلىرىغا قاراپ: بىزنى ئوغرى تۇتقۇدەك نېمەڭلار يوقاپ كەتتى؟ دېدى.

جاكارچى بىلەن ھەمراھلىرى يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرىغا: پادىشاھىمىزنىڭ ئاشلىق ئۆلچەپ بېرىدىغان قاچىسى يوقاپ كەتتى. بىز ئاختۇرۇشتىن بۇرۇن پادىشاھنىڭ قاچىسىنى ئەكېلىپ بەرگەن كىشىگە بىر تۆگە ئاشلىق سۆيۈنچە بېرىلىدۇ، مەن بۇنىڭغا كېپىل، دېدى.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى: ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، بىزنىڭ گۇناھسىزلىقىمىزنى، ئوغرى ئەمەسلىكىمىزنى سىلەرمۇ بىلىسىلەر، چۈنكى ئەھۋالىمىز سىلەرگە ئايان. بىز مىسىرغا بۇزۇقچىلىق قىلىش ئۈچۈن كەلمىدۇق، ئۇنىڭ ئۈستىگە بىز ئۆمرىمىزدە ئوغرىلىق قىلىپ باقمىغان، دېيىشتى.

جاكارچى بىلەن ھەمراھلىرى: ناۋادا سىلەر «بىز ئوغرى ئەمەس» دېگەن دەۋايىڭلاردا يالغانچى بوپقالساڭلار، سىلەرنىڭ شەرىئىتىڭلاردا ئوغرىغا قانداق جازا بېرىلىدۇ؟ دېدى.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى ئۇلارغا: بىزنىڭ شەرىئىتىمىزدە ئوغرىلانغان نەرسە كىمنىڭ يۈكىدىن تېپىلسا، ئوغرىلىق قىلغۇچى مېلى ئوغرىلانغان كىشىگە قۇللۇققا تۇتۇپ بېرىلىدۇ. بىز ئوغرىلارغا مۇشۇنداق قۇل قىلىش جازاسى بېرىمىز، دېدى.

يۇسۇفنىڭ ئادەملىرى ئۇنىڭ قېرىنداشلىرىنىڭ يۈك - تاقلىرىنى ئاختۇرۇش ئۈچۈن ئۇلارنى يۇسۇفنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كېلىشتى. يۇسۇف تەدبىرىنى مەخپىي تۇتۇش ئۈچۈن قان قېرىندىشى بۇنيامىننىڭ يۈك - تاقلىرىنى ئاختۇرۇشتىن بۇرۇن باشقا قېرىنداشلىرىنىڭ يۈك - تاقلىرىنى ئاختۇرۇشقا باشلىدى. ئەڭ ئاخىرىدا قان قېرىندىشى بۇنيامىننىڭ يۈكىنى ئاختۇرۇپ، پادىشاھنىڭ يۈتكەن قاچىسىنى ئۇنىڭ يۈك - تاقلىرى ئىچىدىن تاپتى. بىز يۇسۇفكە قېرىندىشىنىڭ يۈك - تاقلىرى ئارىسىغا پادىشاھنىڭ قاچىسىنى يوشۇرۇپ قويۇش تەدبىرىنى كۆرسەتكىنىمىزدەك، قېرىنداشلىرىنىڭ يۇرتىدىكى ئوغرىنى قۇل قىلىپ جازالاش ئادىتىدىن پايدىلىنىپ قېرىندىشىنى يېنىدا ئېلىپ قېلىشتىن ئىبارەت باشقا بىر تەدبىرنىمۇ كۆرسەتتۇق. چۈنكى يۇسۇف مۇبادا ئۆز پادىشاھىنىڭ ئوغرىنى دۇمبالاش ۋە ئوغرىلانغان نەرسىنى تۆلىتىش قانۇنى بويىچە مۇئامىلە قىلغان بولسا بۇ پىلان ئەمەلگە ئاشمىغان بولاتتى. لېكىن ئاللاھ تائالا باشقىچە يول تۇتۇشنى خالىغان بولۇپ، ئۇ شۇنداق قىلىشقا ئەلۋەتتە قادىردۇر. بىز يۇسۇفنىڭ مەرتىۋىسىنى يۇقىرى كۆتۈرگىنىمىزدەك، بەندىلىمىزدىن خالىغان كىشىنىڭ مەرتىۋىسىنى يۇقىرى كۆتىرىمىز. ھەر قانداق ئىلىم ئىگىسى ئۈستىدە ئۇنىڭدىنمۇ ياخشىراق بىلگۈچى زات باردۇر. ھەممەيلەننىڭ ئىلمى ئۈستىدە ئاللاھنىڭ ئىلمى باردۇركى، ئۇ ھەر نەرسىنى ياخشى بىلىپ تۇرىدۇ.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى: ئەگەر بۇنيامىن ئوغرىلىق قىلغان بولسا، بۇ ھەيران قالغۇدەك ئىش ئەمەس. چۈنكى بۇندىن بۇرۇن ئۇنىڭ قان قېرىندىشى يۇسۇفمۇ ئوغرىلىق قىلغان ئىدى، دېيىشتى. يۇسۇف ئۇلارنىڭ بۇ گەپدانلىقىدىن ئاغرىنغانلىقىنى يوشۇرۇپ، ئۇلارغا بىلدۈرمىدى ھەمدە كۆڭلىدە ئۇلارغا: بۇ سىلەرنىڭ بۇرۇندىن تارتىپ بار بولغان ھەسەتخورلۇقۇڭلار ۋە ناچارلىقىڭلاردۇركى، مۇشۇ يەردىمۇ شۇ ناچارلىقنىڭ ئۆزىنى تەكرار سادىر قىلىۋاتىسىلەر. ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ بۇ بوھتانىڭلارنى ئەڭ ياخشى بىلگۈچىدۇر، دېدى.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى يۇسۇفكە: جانابلىرى! ئۇنىڭ دادىسى ياشىنىپ قالغان بىر مويىسپىت كىشى بولۇپ، ئۇنى تولىمۇ ياخشى كۆرىدۇ. شۇڭا ئۇنىڭ ئورنىغا ئارىمىزدىن باشقا بىرىنى تۇتۇپ قالغان بولسىلا. بىز سىلىنى بىزگە ۋە باشقىلارغا قىلغان مۇئامىلىلىرىگە قاراپ ياخشىلاردىن دەپ بىلىمىز. شۇڭا بىزگە بۇ ئىشتىمۇ ياخشىلىق قىلغان بولسىلا، دېدى.

يۇسۇف: گۇناھسىز كىشىگە جىنايەت ئارتىپ، پادىشاھنىڭ قاچىسىنى يېنىدىن تېپىۋالغان كىشىدىن باشقا بىرىنى تۇتۇپ قېلىش ئارقىلىق زۇلۇم قىلىشتىن ئاللاھ ساقلىسۇن. ئەگەر بىز ئۇنداق قىلساق، گۇناھسىز كىشىنى جازالاپ، ھەقىقىي جىنايەتچىنى قويۇۋەتكەنلىكىمىز ئۈچۈن ئەلۋەتتە زالىملاردىن بولىمىز، دېدى.

ئۇلار يۇسۇفنىڭ ئۆزلىرىنىڭ تەلىپىگە قوشۇلۇشىدىن ئۈمىد ئۈزگەندىن كېيىن ئۆز-ئارا مەسلىھەتلىشىش ئۈچۈن باشقىلاردىن چەترەك بىر يەرگە كەلدى. ئۇلارنىڭ ئەڭ چوڭ ئاكىسى: مەن سىلەرگە دادىمىزنىڭ قوغداشقا كۈچۈڭلار يەتمەيدىغان ھالغا چۈشۈپ قالمىساڭلارلا ئۇنى قايتۇرۇپ كېلىش ھەققىدە ئاللاھنىڭ نامى بىلەن سىلەردىن چىن ئەھدە ئالغانلىقىنى ئەسلىتىمەن. بۇندىن بۇرۇن يۇسۇفنىڭ ئىشىدىمۇ خاتالىق سادىر قىلىپ، ئۇنىڭ ھەققىدە داداڭلارغا بەرگەن ۋەدەڭلاردا تۇرمىغان ئىدىڭلار. شۇڭا مەن تاكى دادام يېنىغا قايتىپ كېلىشكە رۇخسەت قىلغانغا قەدەر ياكى ئاللاھ تائالا ماڭا قېرىندىشىمنى ئېلىپ كېتىشنى مۇيەسسەر قىلغانغا قەدەر مىسىردىن ئايرىلمايمەن. ئاللاھ ئەڭ ياخشى ھۆكۈم قىلغۇچىدۇركى، ئۇ ھەق ۋە ئادالەت بىلەن ھۆكۈم قىلىدۇ.

ئۇلارنىڭ چوڭ ئاكىسى مۇنداق دېدى: سىلەر دادىمىزنىڭ يېنىغا بېرىپ ئۇنىڭغا: ئوغلۇڭ ئوغرىلىق قىلدى، شۇنىڭ بىلەن مىسىر پادىشاھى ئۇنى ئوغرىلىقىنىڭ جازاسى ئۈچۈن قۇللۇققا تۇتۇۋالدى. بىز پەقەت ئۆز كۆزىمىز بىلەن كۆرگەننى دەۋاتىمىز، پادىشاھنىڭ قاچىسىنىڭ ئۇنىڭ يۈك - تاقلىرى ئارىسىدىن چىققىنى راست. بىز ئۇنىڭ ئوغرىلىق قىلىدىغانلىقىنى بىلمەيتتۇق، ئەگەر بۇنى بىلگەن بولساق ئۇنى قايتۇرۇپ كېلىش ھەققىدە ساڭا ۋەدە بەرمەسكەنمىز، دەڭلار.

ئەي ئاتا! دېگەنلىرىمىزنىڭ راستلىقىنى بىلىش ئۈچۈن بىز ئارىسىدا تۇرۇپ باققان مىسىرلىقلاردىن ھەمدە بىز بىلەن بىرگە ماڭغان كارۋاندىكىلەردىن سوراپ باققىن، ئۇلارمۇ بىزگە ئوخشاش جاۋاب بېرىدۇ. بىز ئۇنىڭ ئوغرىلىق قىلغانلىقى ھەققىدە ساڭا دېگەنلىرىمىزدە ھەقىقەتەن راست ئېيتتۇق.

ئۇلارغا دادىسى مۇنداق دېدى: ھەقىقىي ئەھۋال سىلەرنىڭ دېگىنىڭلاردەك ئۇنىڭ ئوغرىلىق قىلغانلىقىدىن بولغان ئەمەس، بەلكى سىلەر بۇندىن ئىلگىرىمۇ ئۇنىڭ ئاكىسى يۇسۇفكە ئورا كولىغىنىڭلاردەك بۇنىڭغىمۇ ئورا كولاشنى نەپسىڭلار سىلەرگە پەردازلاپ كۆرسەتكەن گەپ. شۇڭا مەن چىرايلىقچە سەۋر قىلىمەن، ھەمدە بۇ ھەقتە ئاللاھتىن باشقا ھېچكىمگە دەرت تۆكمەيمەن. چوقۇمكى ئاللاھ ماڭا يۇسۇفنى ھەمدە ئۇنىڭ ئۇكىسى ۋە ئاكىسىنى بىراقلا قايتۇرۇپ بېرىدۇ. شەكسىزكى ئۇ مېنىڭ ھالىمنى ياخشى بىلگۈچىدۇر، مېنىڭ ئىشىمنى ئورۇنلاشتۇرۇشتا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.

يەئقۇب ئۇلارنىڭ يېنىدىن يىراقلىشىپ: ئاھ يۇسۇف! دېدى. ئۇ يۇسۇفنىڭ دەردىدە تولا يىغلاپ كۆزىنىڭ قارىچۇقى ئاپئاق بوپكەتكەن بولۇپ، شۇنچىۋالا قايغۇ - ھەسرەت ئىچىدە تۇرۇپمۇ، قايغۇسىنى باشقىلاردىن يوشۇراتتى.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى دادىسىغا: ئەي ئاتا! ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، يۇسۇفنى ئەسلەپ، ئۇنىڭ ئۈچۈن قايغۇرۇۋېرىپ كېسىلىڭمۇ ئېغىرلىشىپ كېتىدۇ ياكى تۈگىشىپ كېتىسەن، دېيىشتى.

دادىسى ئۇلارغا: بېشىمغا كەلگەن بۇ دەرت - ئەلەملەرنى پەقەت يېگانە ئاللاھقىلا شىكايەت قىلىمەن. مەن ئۇنىڭ سىلەر بىلمەيدىغان شەپقىتىنى، ئېھسانىنى ۋە چارىسىزلارنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىدىغانلىقىنى ھەمدە مۇسىبەتكە ئۇچرىغۇچىغا مۇكاپات بېرىدىغانلىقىنى بىلىمەن، دېدى.

ئۇلارغا دادىسى مۇنداق دېدى: ئەي ئوغۇللىرىم! بېرىپ، يۇسۇفنىڭ ۋە ئۇنىڭ قېرىندىشىنىڭ دېرىكىنى قىلىپ بېقىڭلار، ئاللاھنىڭ چوقۇم بەندىلىرىنىڭ بېشىغا كەلگەن خاپىلىقلارنى كۆتۈرۈۋېتىدىغانلىقىدىن ئۈمىدسىزلەنمەڭلار. شەكسىزكى ئۇنىڭ ئاسانچىلىق بېرىشىدىن پەقەت كاپىرلارلا ئۈمىدسىزلىنىدۇ.

ئۇلار دادىسىنىڭ بۇيرۇقى بويىچە يۇسۇف ۋە ئۇنىڭ قېرىندىشىنىڭ دېرىكىنى قىلىش ئۈچۈن يولغا چىقتى. ئۇلار يۇسۇفنىڭ يېنىغا كىرىپ ئۇنىڭغا: بىز نامراتلىشىپ ئېغىر كۈنگە قالدۇق، شۇڭا تىلغا ئېلىشقىمۇ ئەرزىمەيدىغان ماتالار بىلەن كەپقالدۇق. شۇنداقتىمۇ بىزگە ئىلگىرى ئاشلىق بەرگىنىڭىزدەك يەنە تولۇق ئاشلىق بېرىشىڭىزنى، ئۇنىڭغا قوشۇپ سەدىقە قىلىشىڭىزنى ياكى ھېچبولمىسا ماتالىرىمىزنىڭ ناچارلىقىنى كۆرمەسكە سېلىشىڭىزنى سورايمىز. شەكسىزكى ئاللاھ سەدىقە قىلغۇچىلارغا ئەڭ ياخشى مۇكاپات بېرىدۇ، دېدى.

يۇسۇف ئۇلارنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ ئۇلارغا ئىچ ئاغرىتىپ، دىلى يۇمشىدى ھەمدە ئۇلارغا تونۇشلۇق بېرىپ: نادان ۋاقتىڭلاردا يۇسۇفكە ۋە ئۇنىڭ قېرىندىشىغا نېمىلەرنى قىلغانلىقىڭلارنى ھەمدە قىلمىشلىرىڭلارنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىنى بىلىسىلەرغۇ؟! دېدى.

ئۇلار ئالاقىزادە بولۇپ: سەن زادى يۇسۇفمۇ؟ دېيىشتى. يۇسۇف ئۇلارغا: ھەئە، مەن يۇسۇف، سىلەر يېنىمدا كۆرۈۋاتقان بۇ كىشى مېنىڭ قان - قېرىنداش ئىنىم. ئاللاھ تائالا بىزنى بېشىمىزغا كەلگەن خاپىلىقتىن قۇتۇلدۇرۇپ، مەرتىۋىمىزنى يۇقىرى قىلىش ئارقىلىق مەرھەمەت قىلدى. كىمكى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا تەقۋادارلىق قىلىپ، بېشىغا كەلگەن خاپىلىقلارغا سەۋر قىلىدىكەن، بۇنداق ئادەمنىڭ قىلغانلىرى ئېھساننىڭ جۈملىسىدىن بولىدۇ. ئاللاھ ئېھسان قىلغۇچىلارنىڭ ئەجرىنى زايە قىلىۋەتمەيدۇ، ئەكسىچە ئۇلارغا ساقلاپ قويىدۇ، دېدى.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى ئۇنىڭغا قىلغانلىرى ئۈچۈن ئۆزرىخاھلىق ئېيتىشىپ: ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، ئاللاھ ساڭا مۇكەممەل خىسلەتلەرنى ئاتا قىلىش ئارقىلىق سېنى بىزدىن ئارتۇق قىپتۇ. بىز ساڭا قىلغانلىرىمىزدا ناچارلىق قىلىپ، زالىملاردىن بوپتىمىز، دېيىشتى.

يۇسۇف ئۇلارنىڭ ئۆزرىلىرىنى قوبۇل قىلىپ: بۈگۈن سىلەرنى جازالاپ، كايىپ ئولتۇرمايمەن، پەقەت ئاللاھتىن سىلەر ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەيمەن. ئۇ ئەڭ رەھىمدىل زاتتۇر، دېدى.

يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى ئۇنىڭغا دادىسىنىڭ كۆزى تۇتۇلۇپ قالغىنىنى ئېيتقاندا يۇسۇف كۆڭلىكىنى قېرىنداشلىرىغا بېرىپ: مېنىڭ بۇ كۆڭلىكىمنى ئاپىرىپ دادامنىڭ يۈزىگە قويۇڭلار، ئۇنىڭ كۆزى ئەسلىگە كېلىدۇ، ئاندىن پۈتۈن ئائىلە - تاۋابىئاتلىرىڭلارنى ئېلىپ يېنىمغا كېلىڭلار، دېدى.

كارۋان مىسىرغا قاراپ يولغا چىقىپ، شەھەردىن ئۇزاقلاشقان چاغدا يەئقۇب ئوغۇللىرىغا ۋە يېنىدىكى باشقا يۇرتداشلىرىغا: شەكسىزكى مەن يۇسۇفنىڭ ھىدىنى ئېلىۋاتىمەن. ئەگەر سىلەر مېنى قېرىپ ئالجىپ قالغان، ئۆزىنىڭ نېمە دەۋاتقىنىنى ئۇقمايدۇ، دېمەيدىغان بولساڭلار، (مەن يۇسۇفنى ھايات دەيتتىم) دېدى.

يەئقۇبنىڭ يېنىدىكى بالىلىرى: ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، سىز يۇسۇفنىڭ يېنىڭىزدا بولۇپ، ئۇنىڭ بىلەن قايتا يۈز كۆرۈشۈش ئىشىدا ھېلىھەم ئىلگىرىكى قۇرۇق خىياللىرىڭىز ئىچىدىكەنسىز، دېدى.

يەئقۇبنى خۇرسەن قىلىدىغان خۇشخەۋەرنى ئېلىپ كەلگەن كىشى يۇسۇفنىڭ كۆڭلىكىنى ئۇنىڭ يۈزىگە تاشلىۋېدى، كۆزى دەرھال ئېچىلدى. بۇ چاغدا يەئقۇب ئوغۇللىرىغا: مەن سىلەرگە ئاللاھنىڭ لۇتفى ۋە ئېھسانىدىن سىلەر بىلمەيدىغان نەرسىلەرنى بىلىدىغانلىقىمنى ئېيتمىغانمىدىم؟ دېدى.

يەئقۇبنىڭ ئوغۇللىرى ئىلگىرى ئۆزلىرىنىڭ يۇسۇف ۋە ئۇنىڭ قېرىندىشىغا قىلغان - ئەتكەنلىرى ئۈچۈن دادىسىغا ئۆزرىخاھلىق ئېيتىپ: ئەي ئاتا! بىزنىڭ ئىلگىرىكى گۇناھلىرىمىز ئۈچۈن ئاللاھتىن مەغپىرەت تىلىسىڭىز. شەكسىزكى بىز يۇسۇفكە ۋە ئۇنىڭ قان - قېرىندىشىغا ئەسكىلىك قىلىپ ھەقىقەتەن خاتا قىپتۇق، دېيىشتى.

دادىسى ئۇلارغا: مەن چوقۇم پەرۋەردىگارىمدىن سىلەر ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەيمەن. شەكسىزكى ئۇ بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغۇچىلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئۇلارغا رەھىمدىلدۇر، دېدى.

يەئقۇب بالا - چاقىلىرىنى ئېلىپ مىسىردىكى ئوغلى يۇسۇف تەرەپكە قاراپ يولغا چىقتى. ئۇلار يۇسۇفنىڭ يېنىغا كىرگەندە يۇسۇف دادىسى ۋە ئانىسىنى باغرىغا باستى ھەمدە قېرىنداشلىرىغا ۋە ئائىلىسىدىكىلەرگە: مىسىرغا ئاللاھنىڭ ئىزنى بىلەن خاتىرجەم كىرىڭلار، بۇ يەردە سىلەرگە ھېچقانداق يامانلىق كەلمەيدۇ، دېدى.

يۇسۇف ئاتا - ئانىسىنى ئۆز تەختىدە ئولتۇرغۇزدى، ئاتا - ئانىسى ۋە قېرىنداشلىرى بولۇپ جەمئىي ئون بىر كىشى يۇسۇفكە سەجدە قىلىش ئارقىلىق سالام قىلدى. بۇ قۇلچىلىق سەجدىسى ئەمەس، بەلكى ھۆرمەت سەجدىسى بولۇپ، بۇ سەجدە يۇسۇف چۈشىدە كۆرگەندەك ئاللاھنىڭ ئۆز ئەمرىنى ئىشقا ئاشۇرغانلىقى ئىدى. شۇنىڭ ئۈچۈن يۇسۇف دادىسىغا: سىلەرنىڭ ماڭا سەجدە قىلىش ئارقىلىق ھۆرمەت بىلدۈرۈشۈڭلار مەن ئىلگىرى كۆرگەن ھەمدە سىزگە ئېيتىپ بەرگەن چۈشۈمنىڭ تەبىرىدۇر، رەببىم ئۇنى ئىشقا ئاشۇردى، ئۇ مېنى زىنداندىن چىقىرىپ، شەيتان مەن بىلەن قېرىنداشلىرىمنىڭ ئارىسىنى بۇزۇۋەتكەندىن كېيىن سىلەرنى سەھرادىن يېنىمغا كەلتۈرۈپ ماڭا ھەقىقەتەنمۇ كۆپ ياخشىلىق قىلىدى. شەكسىزكى رەببىم ئۆزى خالىغان ئىشنى ئىنچىكە پىلانلىغۇچىدۇر، شەكسىزكى ئۇ بەندىلىرىنىڭ ئەھۋالىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر، پىلانىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر، دېدى.

ئاندىن يۇسۇف پەرۋەردىگارىغا دۇئا قىلىپ: ئەي پەرۋەردىگارىم! ماڭا مىسرنىڭ پادىشاھلىقىنى بەردىڭ ھەمدە چۈش تەبىرىنى ئۆگەتتىڭ. ئەي ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ئۆرنەكسىز ياراتقۇچى زات! سەن مېنىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرەتلىك بارلىق ئىشلىرىمغا ئىگە بولغۇچى سەن، ئەجىلىم توشقاندا مېنى مۇسۇلغان پېتى ۋاپات تاپقۇزغىن، پىردەۋس جەننىتىدىكى ئاتا-بوۋىلىرىم ۋە باشقىلاردىن ئىبارەت سالىھ پەيغەمبەرلەرنىڭ قاتارىدا قىلغىن.

ئەي پەيغەمبەر! يۇقىرىدا زىكىر قىلىنغىنى يۇسۇف ۋە ئۇنىڭ قېرىنداشلىرى ھەققىدە بىز ساڭا ۋەھىي قىلغان ۋەقەلەر بولۇپ، ئىلگىرى سېنىڭ بۇ ھەقتە ھېچقانداق مەلۇماتىڭ يوق ئىدى. چۈنكى سەن ئەينى چاغدا يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى ئۇنى قۇدۇققا تاشلىۋەتمەكچى بولۇپ پىلان تۈزۈشكەن ۋاقىتتا ئۇلارنىڭ يېنىدا يوق ئىدىڭ. لېكىن بىز ساڭا ئۇنى ۋەھىي ئارقىلىق ئۇقتۇردۇق.

ئەي پەيغەمبەر! سەن باشقىلارنىڭ ئىمان ئېيتىشى ئۈچۈن ھەر قانچە قىلساڭمۇ ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسى ئىمان ئېيتمايدۇ. شۇڭا ئۇلارغا ئارتۇقچە قايغۇرۇپ كەتمىگىن.

ئەگەر ئۇلار ئەقلىنى ئىشلەتكەن بولسا ئەلۋەتتە ساڭا ئىمان ئېيتقان بولاتتى. ئەي پەيغەمبەر! سەن ئۇلارنى نە قۇرئانغا، نە دىنغا دەۋەت قىلغىنىڭ ئۈچۈن ئۇلاردىن مۇكاپات كۈتمەيسەن. چۈنكى قۇرئان بارلىق كىشىلەرگە پەند - نەسىھەتتىن باشقا نەرسە ئەمەس.

ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا ئاللاھ تائالانىڭ يەككە - يېگانە ئىكەنلىكىنى ئۇقتۇرىدىغان نۇرغۇن ئالامەتلەر باركى، ئىنسانلار بۇ ئالامەتلەر ئۈستىدە ئويلانماستىن ۋە ئېبرەت ئالماستىن پەرۋاسىزلارچە ئۆتۈپ كېتىۋېرىدۇ.

ئىنسانلارنىڭ كۆپىنچىسى ئاللاھ تائالانىڭ ھەممىنى ياراتقۇچى، رىزىق بەرگۈچى، ھاياتلىق ئاتا قىلغۇچى ۋە جاننى ئالغۇچى ئىكەنلىكىگە ئىمان ئېيتمايدۇ. ئۇلار ئۇنىڭغا باشقا بۇت ۋە ھەيكەللەرنى قوشۇپ چوقۇنىدۇ ھەمدە ئۇنىڭ بالىسى بار، دەپ دەۋا قىلىشىدۇ. ئاللاھ بۇنىڭدىن پاكتۇر.

بۇ مۇشرىكلار مۇشۇ دۇنيادىلا ئۆزلىرىنى ھەر تەرەپتىن قورشىۋالىدىغان، ئۇلارنىڭ قايتۇرۇشقا كۈچى يەتمەيدىغان كۈتۈلمىگەن ئازاب كەپقېلىشىدىن ياكى ئۇلار سەزمەستىن، تەييارلىقسىز تۇرغاندا قىيامەتنىڭ ئۇشتۇمتۇت يۈز بېرىشىدىن خاتىرجەم بولدىمۇ؟ ئۇلار شۇڭا ئىمان ئېيتمىدىمۇ؟

ئەي پەيغەمبەر! سەن دەۋەت قىلىۋاتقانلارغا ئېيتقىنكى، مېنىڭ يولۇم مۇشۇ، كىشىلەرنى مۇشۇ يولغا چاقىرىمەن، مەن ۋە ماڭا ئەگەشكەن، مېنىڭ يولۇمدا ماڭغان ھەمدە مېنىڭ سۈننىتىمگە ئەمەل قىلغان كىشلەرنى بۇ يولغا چاقىرىشتا روشەن پاكىتقا ئاساسلىنىمىز. مەن ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگۈچىلەردىن ئەمەس، بەلكى ئاللاھ تائالانى يەككە - يېگانە دەپ ئېتىقاد قىلغۇچىلاردىنمەن.

ئەي پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرىمۇ پەرىشتىلەرنى ئەمەس، بەلكى ئىنسانلار ئىچىدىن بىر قىسىم كىشىلەرنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق، ساڭا ۋەھىي قىلغىنىمىزدەك ئۇلارغىمۇ ۋەھىي قىلدۇق. ئۇلار چۆل، سەھرادىن ئەمەس، بەلكى شەھەرلەردىن ئىدى. ئۈممەتلىرى ئۇلارنى ئىنكار قىلىۋېدى، ئىنكارچىلارنى ھالاك قىلىۋەتتۇق. سېنى ئىنكار قىلغان بۇ ئادەملەر يەر يۈزىدە سەپەر قىلىپ، ئۆزلىرىدىن ئىلگىرىكى ئىنكارچىلارنىڭ قانداق ئاقىۋەتكە قالغانلىقىنى كۆرۈپ، ئىبرەت ئالمىدىمۇ؟ ئاخىرەتتىكى نازۇ-نېئمەتلەر ئاللاھقا تەقۋادار بولغانلار ئۈچۈن بۇ دۇنيادىكىدىن كۆپ ياخشىدۇر. سىلەر بۇنىڭ ھەممىدىن ياخشى ئىكەنلىكىنى ئويلاپ بولسىمۇ، ئاللاھ تائالانىڭ ئەڭ كاتتىسى ئىمان بولغان بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە ئەڭ چوڭى ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش بولغان چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا تەقۋادارلىق قىلمامسىلەر؟

بۇ پەيغەمبەرلەرنى بىز ئەۋەتكەن ئىكەنمىز، ئۇلارنىڭ دۈشمەنلىرىگىمۇ مۆھلەت بېرىمىز، ئۇلارنى تۇيدۇرماي جازالاش ئۈچۈن جازالاشقا ئالدىراپ كەتمەيمىز. نىھايەت ئۇلارنىڭ ھالاكىتى كېچىكىپ، پەيغەمبەرلەرمۇ ئۇلارنىڭ ھالاك بولۇشىدىن ئۈمىد ئۈزگەن ھەمدە كاپىرلارمۇ پەيغەمبەرلىرىنىڭ ئىنكارچىلارغا ئازاب كېلىپ، ئىمان ئېيتقانلارنىڭ قۇتۇلدۇرۇلىدىغانلىقى ھەققىدىكى ۋەدىلىرىنى يالغانكەن دەپ ئويلاپ تۇرغان چاغدا بىزنىڭ پەيغەمبەرلىرىمىزگە بېرىدىغان ياردىمىمىز كېلىدۇ ھەمدە بىز پەيغەمبەرلەرنى ۋە ئۇلارغا ئىمان ئېيتقانلارنى ئىنكارچىلارنىڭ بېشىغا كەلگەن ھالاكەتتىن قۇتۇلدۇرىمىز. بىز ئازابىمىزنى چۈشۈرگەن چاغدا گۇناھكار قەۋملەردىن قايتۇرۇلمايدۇ.

شەكسىزكى پەيغەمبەرلەرنىڭ ۋە ئۈممەتلىرىنىڭ ۋەقەلىكلىرىدە، شۇنداقلا يۇسۇف ۋە ئۇنىڭ قېرىنداشلىرىنىڭ قىسسەسىدە كۆپلىگەن پەند - نەسىھەتلەر باركى، ئۇنىڭدىن ساغلام ئەقىل ئىگىلىرى پەند - نەسىھەت ئالىدۇ. بۇ قىسسەلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان قۇرئان كەرىم ئاللاھ نامىدىن يالغاندىن ئويدۇرۇلغان توقۇلما سۆز ئەمەس، ئۇ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن نازىل قىلىنغان ساماۋىي كىتابلارنى تەستىقلىغۇچى، ئېھتىياج چۈشىدىغان تەپسىلىي ئەھكاملار ۋە يوليورۇقلارنى كونكېرت بايان قىلغۇچى، ھەر قانداق ياخشىلىققا يېتەكلىگۈچى، ئىمان ئېيتقان كىشىلەرگە رەھمەت بولغان كىتابتۇركى، بۇ كىتابتىن پەقەت ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەرلا بەھىر ئالالايدۇ.

ئەلىف، لام، مىيم، رائ. بۇ خىلدىكى ئۈزۈك تاۋۇشلار ھەققىدە بەقەرە سۈرىسىنىڭ بېشىدا تەپسىلىي مەلۇماتلار ئۆتتى. ئەي پەيغەمبەر! بۇ سۈرىدىكى مۇشۇنداق يۈكسەك مۆجىزىلەر ۋە ئاللاھ ساڭا نازىل قىلغان قۇرئان شەكسىز ھەقىقەتتۇركى، ئۇنىڭ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن كەلگەنلىكىدە شەك يوق. لېكىن كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى تەرسالىق ۋە تەكەببۇرلۇقىدىن ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتمايدۇ.

ئاللاھ تائالا سىلەر كۆرۈپ تۇرۇۋاتقان ئاسمانلارنى ئىنتايىن يۈكسەك ھالەتتە، تۈۋرۈكسىز ياراتتى. ئاندىن ئاللاھ تائالا ئۆزىگە لايىق رەۋىشتە ئەرش ئۈستىدە قارار ئالدىكى، ئاللاھنىڭ قارار ئېلىشىنىڭ نە سۈپىتىنى بىلگىلى بولسۇن، نە ئۇنى بىر نەرسىگە ئوخشاتقىلى بولسۇن. قۇياشنى ۋە ئاينى مەخلۇقاتلىرىنىڭ مەنپەئەتى ئۈچۈن بويسۇندۇرۇپ بەردى. قۇياش ۋە ئاينىڭ ھەر بىرى ئاللاھنىڭ ئىلمىدە بېكىتىلگەن ۋاقىتقىچە توختىماي مېڭىپ تۇرىدۇ. ئاللاھ تائالا ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ئىشلارنى ئۆزى خالىغانچە باشقۇرىدۇ. ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ قىيامەت كۈنى پەرۋەردىگارىڭلار بىلەن ئۇچرىشىشقا ئىشىنىپ، ئۇ كۈن ئۈچۈن ياخشى ئەمەللەرنى قىلىۋېلىشىڭلارنى ئۈمىد قىلىپ ئۆزىنىڭ قۇدرىتىنى ئۇقتۇرۇپ بېرىدىغان ئايەتلەرنى تەپسىلىي بايان قىلىدۇ.

ئاللاھ تائالا زېمىننى يايدى ۋە كىشىلەرنى تەۋرىتىپ قويماسلىقى ئۈچۈن ئۇنىڭدا مۇستەھكەم تاغلارنى ياراتتى. خۇددى ھايۋانلارنى ئەركەك-چىشى قىلىپ ياراتقاندەك، ھەر تۈرلۈك مىۋېلەرنىمۇ جۈپ-جۈپ ياراتتى. ئۇ كېچىنى كۈندۈزگە كىيگۈزىدۇ، شۇنىڭ بىلەن كۈندۈز يورۇق بولغاندىن كېيىن قاراڭغۇ بولىدۇ. شەكسىزكى يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان ئىشلاردا ئاللاھنىڭ ياراتقانلىرى ئۈستىدە تەپەككۇر قىلىپ، چوڭقۇر ئويلىنىدىغان كىشىلەر ئۈچۈن ئەلۋەتتە دەلىل - پاكىتلار بار بولۇپ، بۇ دەلىل - پاكىتلاردىن ئاشۇ كىشىلەر مەنپەئەت ئالىدۇ.

زېمىندا بىر-بىرىگە يېقىن قىتئەلەر بار بولۇپ، ئۇلاردا ئۈزۈملۈك باغلار، ئېكىنلەر، بىر تۈپ ئۈستىدە كۆپ شاخلىرى بولغان ۋە بىر تۈپتە بىردىن شېخى بولغان خورمىلار بار. بۇ باغلار ۋە زىرائەتلەر ئوخشاش سۇدا سۇغۇرۇلىدۇ. بۇلارنىڭ ھەممىسى ئۆز-ئارا يانداش تىكىلگەن ھەمدە بىر خىل سۇدا سۇغۇرۇلغان تۇرۇپمۇ بىز ئۇلارنى تەمدە ۋە باشقا پايدىلىق تەرەپلەردە بىر-بىرىدىن پەرقلىق قىلىمىز. شەكسىزكى يۇقىرىدا بايان قىلىنغان ئىشلاردا ئەقىل ئىشلىتىدىغان كىشىلەر ئۈچۈن ئەلۋەتتە دەلىل - پاكىتلار بار. چۈنكى بۇلار مۇشۇلاردىن ئىبرەت ئالىدىغان كىشىلەردۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئەگەر بىرەر نەرسىدىن ئەجەبلىنىدىغان بولساڭ، ئۇلارنىڭ ئۆلگەندىن كېيىنكى تىرىلىشنى ئىنكار قىلغانلىقىدىن ھەمدە «بىز ئۆلۈپ توپىغا ئايلىنىپ، سۆڭەكلىرىمىز چىرىپ كەتكەندىن كېيىن قەبرىلىرىمىزدىن چىقىرىلىپ، تىرىك ھالىتىمىزگە قايتۇرۇلامدۇق؟ دېگەننى ئۆزلىرىنىڭ ئىنكارىغا باھانە قىلغانلىرىدىن ئەجەبلەنسەڭ بولىدۇ. ئۆلگەندىن كېيىنكى تىرىلىشنى ئىنكار قىلغان ئەنە شۇ كىشىلەر پەرۋەردىگارىغا كاپىر بولغانلار بولۇپ، ئۇلار ئاللاھنىڭ ئۆلۈكلەرنى تىرگۈزۈشكە قادىر ئىكەنلىكىنى ئىنكار قىلىشتى. قىيامەت كۈنى ئەنە شۇلارنىڭ بويۇنلىرىغا ئوتتىن زەنجىرلەر سېلىنىدۇ، ئەنە شۇلار دوزاخنىڭ مەھكۇملىرى بولۇپ، ئۇلار دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ، ئۇلار يوق بولۇپ كېتەلمەيدۇ، ئۇلاردىن ئازابمۇ ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! مۇشرىكلار سەندىن ئازابنى تېز چۈشۈرۈشنى تەلەپ قىلىدۇ، ئۇلار ئاللاھ تائالا ئالدىن بېكىتكەن نېئمەتلەردىن تولۇق بەھرىمەن بولۇشتىن بۇرۇن ئازابنى كېچىكىپ كەتتى، دەپ ئويلايدۇ. ئەمەلىيەتتە ئۇلاردىن ئىلگىرى شۇلارغا ئوخشاش ئىنكارچى ئۈممەتلەرگە ئازاب كەلگەن ئىدى. ئۇلار نېمىشقا بۇنىڭدىن ئىبرەت ئالمايدۇ؟. ئەي پەيغەمبەر! شەكسىزكى پەرۋەردىگارىڭ ئىنسانلار ھەددىدىن ئىشىپ تۇرسىمۇ ئۇلارنى ئەپۇ قىلىدۇ، ئۇلارنى تەۋبە قىلىۋالسۇن دەپ جازالاشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ. شەكسىزكى كۇپرىسىدا چىڭ تۇرۇۋالغانلار تەۋبە قىلمىسا ئاللاھنىڭ جازاسى ئەلۋەتتە قاتتىقتۇر.

ئاللاھقا كاپىر بولغانلار تەرسالىق قىلىپ، تېخىمۇ ئەزۋەيلەپ: مۇسا ۋە ئىيساغا چۈشۈرۈلگىنىگە ئوخشاش، نېمىشقا مۇھەممەدكىمۇ پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن بىرەر مۆجىزە چۈشۈرۈلمىدى، دەيدۇ. ئەي پەيغەمبەر! سەن پەقەت كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇتىدىغان ئاگاھلاندۇرغۇچىسەن. سېنىڭ ئاللاھ ساڭا بەرگەندىن باشقا مۆجىزىلەرنى كەلتۈرۈش قولۇڭدىن كەلمەيدۇ. ھەر بىر قەۋمنىڭ توغرا يولغا يېتەكلەيدىغان ۋە ئۇنى كۆرسىتىپ قويىدىغان بىر پەيغەمبىرى بار.

ئاللاھ ھەر بىر ھامىلدارنىڭ قورسىقىدىكىنى بىلىدۇ، ئۇنىڭدىكى ھەر بىر نەرسىنى بىلىپ تۇرىدۇ. ئاللاھ بالىياتقۇلاردا بولىدىغان كېمىيىش، كېڭىيىش، ساقلىق ۋە كېسەللىكلەرنىمۇ بىلىدۇ. ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ھەر نەرسىگە مەلۇم ئۆلچەم بېكىتىلگەن بولۇپ، ئۇنىڭدىن ئېشىپمۇ كەتمەيدۇ، كېمىيىپمۇ كەتمەيدۇ.

چۈنكى ئاللاھ تائالا پۈتۈن مەخلۇقاتلارنىڭ ھېس-تۇيغۇلىرىدىن مەخپىي بولغان نەرسىلەرنىمۇ ۋە ئۇلار ھېس قىلالايدىغان نەرسىلەرنىمۇ ھەممىنى بىلگۈچىدۇر. ئۇ ئۆزىنىڭ سۈپەتلىرى، ئىسىملىرى ۋە ئىشلىرىدا بۈيۈك زاتتۇر. ئاللاھ ئۆز زاتى ۋە سۈپەتلىرى بىلەن ھەر قانداق مەخلۇقاتلىرىدىن ئۈستۈندۇر.

ئاللاھ ئاشكارا ۋە يوشۇرۇن ھەممە نەرسىنى بىلىپ تۇرىدۇ. ئەي ئىنسانلار! سىلەردىن بىرى بىرەر ئىشنى ھەر قانچە مەخپىي قىلسۇن ياكى ئاشكارا قىلسۇن، ئاللاھنىڭ ئىلمىگە نىسبەتەن ئۇ بەرىبىر. شۇنداقلا كېچىنىڭ زۇلمىتى بىلەن كىشىلەرنىڭ كۆزلىرىدىن ئۆزىنى دالدىغا ئالغۇچى ۋە ئىش - پائالىيەتلىرىنى كۈپكۈندۈزدە ئوپئوچۇق قىلغۇچى ئاللاھنىڭ ئىلمىدە ئوخشاشتۇر.

ئاللاھ تائالانىڭ ئارقىمۇ-ئارقا ئىنسانلارنىڭ قېشىغا نۆۋەتلىشىپ كېلىپ تۇرىدىغان پەرىشتىلىرى بار بولۇپ، ئۇلارنىڭ بىر قىسمى كېچىدە كەلسە، يەنە بىر قىسمى كۈندۈزى كېلىدۇ. ئۇلار ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى بويىچە ئىنساننى ئاللاھ كەلتۈرمەسلىكنى پۈتۈۋەتكەن ھادىسىلەردىن ساقلاپ قالىدۇ، ئۇلار ئىنساننىڭ گەپ - سۆزلىرى ۋە ئىش - ھەرىكەتلىرىنى يېزىپ تۇرىدۇ. شەكسىزكى ئىنسانلار ئۆزلىرى ئاللاھقا شۈكرى ئېيتىشنىڭ ئورنىغا تۇزكورلۇق قىلمىغۇچە ئاللاھ ئۇلارنىڭ ياخشى ھالىتىنى ناچار ھالەتكە ئۆزگەرتىۋەتمەيدۇ. ناۋادا ئاللاھ بىرەر قەۋمنى ھالاك قىلىۋەتمەكچى بولسا ئۇنىڭ ئىرادىسىگە توسقۇنلۇق قىلغۇچى بولمايدۇ. ئەي ئىنسانلار! سىلەرگە نىسبەتەن ئىشىڭلارغا ئاللاھتىن باشقا ئىگە بولغۇچى يوق، شۇڭا بېشىڭلارغا كەلگەن خاپىلىقلارنى كۆتۈرۈۋېتىشى ئۈچۈن ئۇنىڭغا دۇئا قىلىڭلار.

ئەي ئىنسانلار! ئاللاھ سىلەرگە چاقماقنى كۆرسىتىدۇ ھەمدە بىر تەرەپتىن گۈلدۈرمامىنىڭ (قاتتىق ئاۋازى ئارقىلىق) سىلەرنى قورقۇتسا، يەنە بىر تەرەپتىن يامغۇرغا تەلپۈندۈرىدۇ. ئاللاھ تائالا مول يامغۇر سۈيىنى كۆتۈرۈپ ماڭىدىغان بۇلۇتلارنى پەيدا قىلىدۇ.

گۈلدۈرماما پەرۋەردىگارىنى بارچە ئەيىپ - نۇقسانلاردىن پاك دەپ مەدھىيىلەش بىلەن بىرگە ئۇنىڭغا تەسبىھ ئېيتىپ تۇرىدۇ. پەرىشتىلەرمۇ پەرۋەردىگارىدىن ئەيمەنگەن، ئۇلۇغلىغان ۋە كاتتىلىغان ھالدا تەسبىھ ئېيتىپ تۇرىدۇ. ئاللاھ تائالا مەخلۇقاتلىرىدىن خالىغىنىغا كۆيدۈرگۈچى چاقماقنى ئەۋەتىپ، ھالاك قىلىۋېتىدۇ. كاپىرلار ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىقى ھەققىدە دەتالاش قىلىشىدۇ. ئاسىيلىق قىلغانلارغا قارىتا ئاللاھنىڭ كۈچ - قۇۋۋىتى ئىنتايىن مۇكەممەلدۇر.

تەۋھىد چاقىرىقى پەقەت يەككە - يېگانە ئاللاھ ئۈچۈن بولۇپ، بۇنىڭدا ئاللاھقا ھېچكىم شېرىك بولالمايدۇ. مۇشرىكلار ئاللاھنى قويۇپ دۇئا قىلىۋاتقان بۇتلار ھېچبىر ئىشتا ئۆزىگە دۇئا قىلغان كىشىنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلالمايدۇ. مۇشرىكلارنىڭ ئۇلارغا دۇئا قىلغانلىقى پەقەت ئېغىزىمغا سۇ كىرسە ئىچسەم، دەپ يىراقتىن قولىنى سۇغا ئۇزىتىپ تۇرغان ئۇسسىز كىشىگە ئوخشايدۇكى، ئەمەلىيەتتە سۇ ئۇنىڭ ئېغىزىغا يەتمەيدۇ. كاپىرلارنىڭ بۇتلىرىغا قىلغان دۇئالىرىمۇ قۇرۇق ئاۋارىچىلىق ۋە توغرىدىن يىراقلاپ كېتىشتىن باشقا نەرسە ئەمەس. چۈنكى ئۇ بۇتلار ئۇلارغا قىلچە پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ.

ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارچە مەخلۇقات يەككە - يېگانە ئاللاھقا باش ئېگىدۇ، بۇنىڭدا مۇئمىنمۇ، كاپىرمۇ ئوخشاش. لېكىن مۇئمىن ئاللاھقا ئۆز ئىختىيارلىقى بىلەن باش ئېگىپ، سەجدە قىلىدۇ. لېكىن كاپىر ئاللاھقا مەجبۇرىي باش ئېگىدۇ، ئۇنىڭ تەبىئىتى ئاللاھقا ئىختىيارىي باش ئېگىشتىن كېچىكتۈرۈپ قويىدۇ. مەخلۇقاتلىرىنىڭ ھەممىسى ئاللاھقا بويسۇنىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھقا باشقىلارنى قوشۇپ چوقۇنۇۋاتقان كاپىرلارغا ئېيتقىنكى، ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ ياراتقۇچىسى، ئۇلارنى باشقۇرغۇچى كىم؟ ئەي پەيغەمبەر ئېيتقىنكى، ئۇلارنىڭ ياراتقۇچىسى ۋە باشقۇرغۇچىسى ئاللاھ تائالادۇر، سىلەرمۇ بۇنى ئېتىراپ قىلىسىلەر. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، سىلەر ئاللاھنى قويۇپ، قىلچە پايدا ياكى زىيان كەلتۈرەلمەيدىغان ئاجىزلارنى ئۆزۈڭلارغا ھېماتچى قىلىۋالدىڭلارمۇ؟ ئۇلار قانداقمۇ باشقىلارغا پايدا - زىيان ئېلىپ كېلەلىسۇن؟ ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، كۆزى كۆرمەيدىغان كاپىر كۆزى ئوچۇق، ھىدايەت تاپقان مۇئمىنگە ئوخشاش بولامدۇ؟ قاراڭغۇ - زۇلمەت بولغان كۇپرىلىق نۇر بولغان ئىمان بىلەن ئوخشاش بولامدۇ؟ ياكى ئۇلارنىڭ شېرىكلىرىمۇ ئاللاھنىڭ ياراتقىنىغا ئوخشاش يارىتىپ، ئاندىن ئۇلارنىڭ نەزىرىدە ئاللاھنىڭ يارىتىشىغا ئۆزلىرىنىڭ شېرىكلىرىنىڭ يارىتىشى ئارىلىشىپ كېتىپ، يارىتىشتا ئاللاھ تائالاغا شېرىكلەرنى قىلدىمۇ؟. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، ئاللاھ تائالا بارچە نەرسىنىڭ يەككە - يېگانە ياراتقۇچىسىدۇركى، يارىتىشتا ئۇنىڭ شېرىكى يوقتۇر، ئۇ ئىلاھلىقتا يەككە - يېگانىدۇركى، قۇلچىلىق قىلىنىشقا ئەڭ ھەقلىقتۇر، ئۇ ھەممىدىن غالىبتۇر.

ئاللاھ تائالا باتىلنىڭ يوقىلىپ، ھەقىقەتنىڭ قېپقالىدىغانلىقىغا بۇلۇتتىن چۈشىدىغان يامغۇر سۈيىنى مىسال قىلىپ كۆرسەتكەن بولۇپ، يامغۇر سۈيى جىلغىلارنىڭ چوڭ - كىچىكلىكىگە قاراپ لىق تولۇپ ئاقىدۇ، (شۇ يامغۇردىن ھاسىل بولغان) سەل سۈيى ئەخلەت - چاۋا ۋە لاي - لاتقىلارنى سۇ يۈزىگە چىقىرىدۇ. ئاللاھ تائالا بۇ ئىككى ئىش ئۈچۈن باشقا بىر مىسالنى كۆرسەتتى، كىشىلەر قىممەتلىك مەدەنلەرنى ئېرىتىپ، ئۆزلىرىگە زىننەت بويۇملىرى ياساش ئۈچۈن ئوتقا سالىدۇ. مانا بۇ ئىككى مىسالنى ئاللاھ تائالا ھەق بىلەن باتىلنىڭ مىسالىغا ئوخشاتتىكى، باتىل سۇ يۈزىدە لەيلەپ قالغان ئەخلەت - چاۋالارغا، شۇنداقلا مەدەننى تاۋلاپ چىقىرىپ تاشلىغان داتلارغا ئوخشايدۇ. ھەقىقەت بولسا ئىچكىلى بولىدىغان، (مېۋىلەرنى ۋە ئوت - چۆپلەرنى ئۆستۈرىدىغان) سۈزۈك سۇغا ئوخشايدۇ. تاۋلانغاندىن كېيىن قېپقالغان ساپ مەدەندىن كىشىلەر مەنپەئەتلىنىدۇ. ئاللاھ تائالا مۇشۇ ئىككى مىسالنى بايان قىلغىنىغا ئوخشاش، ھەقىقەت باتىلدىن ئېنىق بولۇشى ئۈچۈن ئىنسانلارغا يەنە نۇرغۇن مىساللارنى بايان قىلىدۇ.

پەرۋەردىگارىنىڭ يەككە - يېگانىلىقى ۋە ئىتائىتىگە قىلىنغان چاقىرىققا ئاۋاز قوشقان مۇئمىنلەرگە ئەڭ ياخشى مۇكاپات بار بولۇپ، ئۇ بولسىمۇ جەننەتتۇر. شۇنىڭدەك پەرۋەردىگارىنىڭ يەككە - يېگانلىكى ۋە ئىتائىتىگە قىلىنغان چاقىرىققا ئاۋاز قوشمىغان كاپىرلارغا كەلسەك، يەر يۈزىدىكى بارچە مال - مۈلۈكلەر ۋە يەنە شۇنىڭ ئوخشىشى شۇلارنىڭ بولۇپ، ئۇلار ئۇ مال - مۈلۈكلەرنىڭ ھەممىنى ئۆزلىرىنى ئازابتىن قۇتۇلدۇرۇش ئۈچۈن بېرىۋەتكەن تەقدىردىمۇ، پەرۋەردىگارىنىڭ چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشمىغان بۇ كىشىلەر پۈتۈن يامانلىقلىرىغا قارىتا ھېسابقا تارتىلىدۇ، ئۇلارنىڭ بارىدىغان جايى جەھەننەم بولىدۇ، ئۇلارنىڭ بىساتلىرى ۋە تۇرىدىغان جايى بولغان ئوت نېمىدېگەن يامان جاي - ھە؟!

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھ ساڭا نازىل قىلغان نەرسىنىڭ پەرۋەردىگارىڭ تەرىپىدىن كەلگەن شەكسىز ھەقىقەت ئىكەنلىكىنى بىلىدىغان، ئاللاھنىڭ چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشقۇچى مۇئمىن كۆزى (ھەقىقەتنى كۆمەيدىغان) كور، ئاللاھنىڭ چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشمايدىغان كاپىر بىلەن ئوخشا بولامدۇ؟ شەكسىزكى ئاشۇنىڭدىن پەقەت ساغلام ئەقىل ئىگىلىرىلا پەند - نەسىھەت ئالىدۇ.

ئاللاھنىڭ چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشقان كىشىلەر ئاللاھ بىلەن قىلىشقان ئەھدىسىگە ۋە ئاللاھنىڭ بەندىلىرى بىلەن قىلىشقان ئەھدىسىگە ۋاپا قىلىدۇ، ئاللاھ بىلەن ياكى باشقىلار بىلەن قىلىشقان ۋەدىلىرىنى بۇزمايدۇ.

ئۇلار ئاللاھنىڭ بۇيرۇغىنى بويىچە ئۇرۇق - تۇغقانچىلىقنى يەتكۈزىدۇ، پەرۋەردىگارىدىن شۇ دەرىجىدە قورقىدۇكى، بۇ قورقۇنچ ئۇلارنى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈشكە ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىشقا ئۈندەيدۇ، ئۇلار ئاللاھ تائالانىڭ ئۆزلىرى قىلغان پۈتۈن گۇناھلاردىن ھېساب ئېلىشىدىن ئەنسىرەيدۇ. چۈنكى كىم ئىنچىكە سۈرۈشتە قىلىنسا تۈگىشىدۇ.

ئۇلار ئاللاھقا تائەت - ئىبادەت قىلىشتا چىدامچان، ئاللاھ تەقدىر قىلغان بارچە خۇشاللىق ۋە خاپىلىقلارغا سەۋرچان كىشىلەردۇركى، ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەپ ئۇنىڭغا ئاسىيلىق بولىدىغان ئىشلاردىن ئۆزىنى تۇتۇۋالىدۇ، نامازلارنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلىدۇ، بىز ئۇلارغا بەرگەن مال - مۈلۈكلەردىن بېرىشكە تېگىشلىك بولغان ھەقلەرنى بەرگەندىن سىرت، رىيادىن ساقلىنىش ئۈچۈن يوشۇرۇن ھالەتتە نەپلە سەدىقىلەرنىمۇ بېرىدۇ، باشقىلارغا ئۈلگە بولۇش ئۈچۈن ئاشكارىمۇ سەدىقە قىلىدۇ، ئۆزىگە يامانلىق قىلغانلارغا ياخشىلىق بىلەن جاۋاب قايتۇرىدۇ. مۇشۇنداق سۈپەتلەرگە ئىگە بولغان بۇ كىشىلەر قىيامەت كۈنى مەدھىيەگە لايىق ياخشى نەتىجىلەرگە ئېرىشىدۇ.

بۇ ياخشى نەتىجە جەننەت ئەھلىگە بولۇپ، ئۇلار جەننەتلەردە ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان مەڭگۈلۈك نېئمەتلەر ئىچىدە تۇرىدۇ. ئۇلارنىڭ ئاتىلىرى، ئانىلىرى، خاتۇنلىرى ۋە ئەۋلادلىرىدىن توغرا يولدا بولغانلارنىڭمۇ شۇلار بىلەن بىرگە جەننەتكە كىرىشى ئۇلارغا ئاتا قىلىنغان نېئمەتنىڭ مۇكەممەلىكىدىندۇركى، بۇ ئۇلارنىڭ ئۆز ئۇرۇق -تۇغقانلىرى بىلەن جەم بولۇپ كۆڭلى ئارام تېپىشى ئۈچۈندۇر. پەرىشتىلەرمۇ ئۇلارنى تەبرىكلەپ جەننەتتىكى تۇرالغۇلىرىنىڭ ئىشىكلىرىدىن كىرىدۇ.

پەرىشتىلەر ھەر قېتىم ئۇلارنىڭ يېنىغا كىرگەندە: سىلەرگە خاتىرجەملىك تىلەيمىز، دەپ ئۇلارنى تەبرىكلىشىدۇ، يەنى سىلەر ئاللاھ تائالاغا تائەت - ئىبادەت قىلىشتا چىدامچان، تەقدىرنىڭ قىسمەتلىرىگە سەۋرچان بولغىنىڭلار ئۈچۈن، ئاللاھقا ئاسىيلىق قىلىشتىن ئۆزۈڭلارنى تۇتۇۋالغىنىڭلار ئۈچۈن ئەمدى بارچە ئاپەتلەردىن ئامان - ئېسەن بولدۇڭلار. سىلەر ئېرىشكەن بۇ نەتىجە نېمىدېگەن ياخشى - ھە؟

ئاللاھقا چىن ئەھدە قىلغاندىن كېيىن ۋەدىسىنى بۇزىدىغان، ئاللاھ ئۇلاشقا بۇيرۇغان سىلە - رەھىمنى ئۈزىدىغان ئەنە شۇ بەدبەختلەر ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن قوغلىنىشقا مەھكۇمدۇر، ئاقىۋەت ئۇلارنىڭ بارىدىغان جايى دوزاخ بولىدۇ.

ئاللاھ تائالا بەندىلىرى ئىچىدىن خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى كەڭ قىلىدۇ، خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى تار قىلىدۇ. بىراۋنىڭ رىزقىنىڭ كەڭرى قىلىنغانلىقى ئۇنىڭ سائادەتمەنلىكىنىڭ ۋە ئاللاھنىڭ مۇھەببىتىگە ئېرىشكەنلىكىنىڭ ئالامىتى ئەمەس، رىزقىنىڭ تار بولغانلىقىمۇ ئۇنىڭ بەدبەخت بولىدىغانلىقىنىڭ ئالامىتى ئەمەس. كاپىرلار ھاياتىي دۇنيادىن خۇشال بولۇشۇپ، دۇنياغا بېرىلىپ كەتتى ۋە شۇ ئارقىلىق كۆڭلى ئارام تاپتى. ھاياتىي دۇنيا ئاخىرەتكە نىسبەتەن پەقەت ئازغىنە ئۆتكۈنچى مەنپەئەتتۇر.

ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە كاپىر بولغانلار: نېمىشقا مۇھەممەدكە پەرەۋردىگارى تەرىپىدىن ئۇنىڭ راست پەيغەمبەرلىكىنى ئىسپاتلايدىغان بىرەر ماددىي مۆجىزە چۈشۈرۈلمىدى؟ شۇ چاغدا بىز ئۇنىڭغا ئىشەنگەن بولاتتۇق، دېيىشىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! ماددىي مۆجىزە تەلەپ قىلغان بۇلارغا ئېيتقىنكى، ئاللاھ تائالا ئۆز ئادالىتى بىلەن خالىغان كىشىنى ئازغۇن قىلىدۇ، تەۋبە بىلەن ئۆزى تەرەپكە يۈزلەنگەنلەرنى ئۆز پەزلى بىلەن توغرا يولغا يېتەكلەيدۇ. ئۆزلىرىنىڭ ھىدايەت تېپىشىنى مۆجىزىلەرنىڭ چۈشۈرۈلۈشىگە باغلىغۇدەك، ھىدايەت ئۇلارنىڭ قوللىرىدا ئەمەس.

ئاللاھ ھىدايەت قىلىغان ئاشۇ كىشىلەر ئىمان ئېيتقان كىشىلەردۇركى، ئۇلار ئاللاھقا تەسبىھ ئېيتىش، ھەمدۇ-سانا ئېيتىش ھەمدە ئۇنىڭ كىتابىنى تىلاۋەت قىلىش ۋە ئاڭلاش بىلەن ئۇنى ياد ئېتىش ئارقىلىق كۆڭۈللىرى تەسكىن تاپىدىغان كىشىلەردۇر. ئاگاھ بولۇڭلاركى، قەلبلەر پەقەت ئاللاھنى ياد ئېتىش بىلەنلا تەسكىن تاپىدۇكى، ئۇ قەلبلەر شۇنىڭغا لايىقتۇر.

ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ھەمدە ئۆزلىرىنى ئاللاھقا يېقىنلاشتۇرىدىغان ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان ئاشۇ كىشىلەر ئاخىرەتتە ياخشى تۇرمۇشقا ھەمدە جەننەتتىن ئىبارەت ياخشى نەتىجىگە ئېرىشىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! بىز ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرنى ئۆز ئۈممەتلىرىگە ئەۋەتكىنىمىزگە ئوخشاش، ساڭا ۋەھىي قىلغان قۇرئاننى ئوقۇپ بەرسۇن دەپ سېنىمۇ ئۈممىتىڭگە پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق. چۈنكى قۇرئان سېنىڭ راست پەيغەمبەرلىكىڭنىڭ يېتەرلىك ئىسپاتىدۇر. لېكىن قەۋمىڭنىڭ ئەلپازىدىن قارىغاندا ئۇلار بۇ مۆجىزىنى ئىنكار قىلىدۇ. چۈنكى ئۇلار مېھىر - شەپقىتى چەكسىز ئاللاھ تائالاغا باشقىلارنى شېرىك قىلىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا كاپىر بولىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، سىلەر باشقىسىنى شېرىك قىلىۋاتقان مېھىر - شەپقىتى چەكسىز زات مېنىڭ پەرۋەردىگارىمدۇركى، ئۇنىڭدىن باشقا قۇلچىلىق قىلىشقا لايىق ھېچ بىرى يوقتۇر. مەن بارچە ئىشلىرىمدا ئۇنىڭغا تەۋەككۈل قىلدىم ۋە ئۇنىڭغا تەۋبە قىلدىم.

مۇبادا ئىلاھىي كىتابلار ئىچىدىن مەلۇم بىر كىتابنىڭ سۈپەتلىرىدىن بىرى، ئۇ كىتاب تىلاۋەت قىلىنسا تاغلار ئورۇنلىرىدىن قوزغىلىپ كېتىدىغان ياكى زېمىن يېرىلىپ، ئۆستەڭلەر ۋە بۇلاقلار ئېقىپ كېتىدىغان ۋە ياكى ئۆلۈكلەرگە ئوقۇلسا ئۆلۈكلەر تىرىلىپ كېتىدىغان بولسا ئىدى، ئەي پەيغەمبەر، ئەلۋەتتە ساڭا نازىل قىلىنغان مۇشۇ قۇرئان كەرىم ئىنتايىن روشەن ھەم تەسىرى ئەڭ كۈچلۈك پاكىت ئىدى. كاشكى ئۇلارنىڭ دىللىرىدا تەقۋادارلىق بولسىچۇ! لېكىن ئۇلار ئىنكارچىلاردۇر. مۆجىزىلەرنى ۋە باشقا نەرسىلەرنى چۈشۈرۈشتە بارچە ئىش ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. ئاللاھ ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەر بىلمەمدۇكى، ئەگەر ئاللاھ ھېچبىر ئايەت نازىل قىلماستىن پۈتۈن ئىنسانلارنى ھىدايەت قىلىشنى خالىغان بولسا ئىدى، ئەلۋەتتە ئۇنىڭسىزمۇ ئۇلارنى ھىدايەت قىلغان بولاتتى. لېكىن ئاللاھ ئۇنداق قىلىشنى خالىمىدى. ئاللاھقا كاپىر بولغانلارغا ئۆزلىرىنىڭ كۇپرى ۋە ئاسىيلىقتىن ئىبارەت قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن ئۇلارنى ساراسىمىگە سالىدىغان ئېغىر خاپىلىقلار يېتىپ تۇرىدۇ ياكى ئاشۇ ئېغىر خاپىلىقلار ئۇلارنىڭ يېقىن ئەتراپىدىكى جايلارغا چۈشۈپ تۇرىدۇ. نىھايەت ئاللاھ تائالانىڭ ئۈزلۈكسىز ئازابنى چۈشۈرۈشنى ۋەدە قىلغان ۋاقىت كەلگەندە، شەكسىزكى ئاللاھ تائالا بېكىتىلگەن ۋاقتى كەلگەن ئازابنى چۈشۈرۈش ۋەدىسىنى ئىشقا ئاشۇرىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! سەن قەۋمىنىڭ ئىنكار قىلىشى ۋە مەسخىرىسىگە ئۇچرىغان تۇنجى پەيغەمبەر ئەمەس، سەندىن ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرمۇ پەيغەمبەرلىرىنى مەسخىرە قىلاتتى ۋە يالغانغا چىقىراتتى. شۇنىڭ بىلەن مەن پەيغەمبەرلىرىگە كاپىر بولغانلارغا مۆھلەت بەرسەم، ئۇلار مېنى ئۆزلىرىنى ھالاك قىلىۋەتمەيدۇ دەپ ئويلاپ قېلىشتى. ئاندىن مەن ئۇلارغا بىر مەزگىل مۆھلەت بەرگەندىن كېيىن ئۇلارنى تۈرلۈك ئازابلار بىلەن جازالىدىم. ئۇلارنى قانداق ئازابلىغانلىقىمنى كۆردۈڭغۇ؟ ئۇ ھەقىقەتەنمۇ قاتتىق ئازاب ئىدى.

بارچە مەخلۇقاتلارنىڭ رىزقىنى ئۆز ئۈستىگە ئالغان ۋە ھەر كىمنىڭ قىلغان ئەمەللىرىنى كۆزىتىپ تۇرۇپ، ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدىغان زات قۇلچىلىق قىلىنىشقا لايىقراقمۇ ياكى قۇلچىلىق قىلىنىشقا قىلچە سالاھىيىتى يوق مۇشۇ بۇتلار لايىقمۇ؟ ھالبۇكى كاپىرلار ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلىپ ۋە ئاللاھقا بوھتان قىلىپ ئاللاھقا شېرىك كەلتۈردى. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، ئەگەر دەۋايىڭلاردا راستچىل بولساڭلار، ئاللاھ بىلەن قوشۇپ چوقۇنغان شېرىكلىرىڭلارنى بىزگە دەپ بېقىڭلار ياكى سىلەر يەر يۈزىدە ئاللاھ بىلمەيدىغان شېرىكلىرىڭلار بار دېمەكچىمۇ؟ ياكى چىنلىقى يوق قۇرۇق گەپنى دەۋاتامسىلەر؟ شەيتان كاپىرلارغا ئۆزلىرىنىڭ سۇيىقەستلىرىنى چىرايلىق قىلىپ كۆرسەتتى، شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولدى ھەمدە ئاللاھمۇ ئۇلارنى توغرا يولدىن ۋە ھىدايەتتىن بۇرۇۋەتتى. ئاللاھ كىمنى توغرا يولدىن ئازدۇرۇۋەتسە، ئۇنى توغرا يولغا يېتەكلىگۈچى بولمايدۇ.

ئۇلار مۇشۇ دۇنيادىلا مۇئمىنلەرنىڭ قوللىرى ئارقىلىق ئۆلتۈرۈلۈش ۋە ئەسىر ئېلىنىش ئارقىلىق ئازابلىنىدۇ. ئۇلارنى كۈتۈپ تۇرۇۋاتقان ئاخىرەتنىڭ ئازابى ئۇلارغا تېخىمۇ قاتتىق ھەم دۇنيا ئازابىدىن تولىمۇ ئېغىردۇر. چۈنكى ئۇ ئازاب ئۈزلۈكسىز ھەم قاتتىق بولىدۇ. قىيامەت كۈنى ئۇلارنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قوغدىيالايدىغان ھىمايىچى بولمايدۇ.

بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادارلىق قىلغانلارغا ئاللاھ تائالا ۋەدە قىلغان جەننەتنىڭ سۈپەتلىرى شۇكى، ئۇ جەننەتلەرنىڭ سارايلىرى ۋە دەرەخلىرى ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدۇ، جەننەت دەرەخلىرىنىڭ مېۋىلىرى دۇنيا مېۋىلىرىنىڭ ئەكسىچە ھەر دائىم بار بولۇپ، ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ، سايىسىمۇ ئىزچىل تاشلىنىپلا تۇرىدۇ، تارىيىپ قالمايدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولغانلارنىڭ نەتىجىسىدۇر. كاپىرلارنىڭ ئاقىۋىتى دوزاخ بولۇپ، ئۇلار دوزاخقا كىرىدۇ ۋە شۇ جايدا مەڭگۈ قالىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! بىز تەۋراتنى بەرگەن يەھۇدىيلار ۋە ئىنجىلنى بەرگەن ناسارلاردىن بىر بۆلۈك كىشىلەر ساڭا نازىل قىلىنغان ئايەتلەرنىڭ ھۆكمىنىڭ ئۆزلىرىگە نازىل قىلىنغان تەۋراتنىڭ بىر قىسىم ئايەتلىرىنىڭ ھۆكمى بىلەن بىردەكلىكىدىن خۇرسەن بولىدۇ. يەھۇدىي ۋە ناسارالاردىن ساڭا نازىل قىلىنغان ئايەتلەر ئىچىدىن ئۆزلىرىنىڭ ھاۋايى - ھەۋەسلىرىگە ماس كەلمەيدىغان ياكى ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىنىڭ كىتابلىرىنى ئۆزگەرتكەنلىكىنى ۋە بۇرمىلىغانلىقىنى بايان قىلىدىغان قىسمىنى ئىنكار قىلىدىغانلارمۇ بار. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، شەكسىزكى ئاللاھ تائالا مېنى پەقەت ئۆزىگىلا قۇلچىلىق قىلىشقا، ئۇنىڭغا باشقا بىرىنى شېرىك قىلماسلىققا بۇيرۇدى. مەن پەقەت ئۇنىڭغىلا يىلىنىمەن، ئۇنىڭدىن باشقىغا يىلىنمايمەن، ئاخىرى ئۇنىڭ ھۇزۇرىغىلا قايتىمەن. تەۋرات ۋە ئىنجىللارمۇ مۇشۇنداق ئېتىقادنى ئېلىپ كەلگەن

ئەي پەيغەمبەر! ئىلگىرىكى كىتابلارنىمۇ ئۆز قەۋمىنىڭ تىللىرىدا نازىل قىلغىنىمىزغا ئوخشاش، قۇرئان كەرىمنىمۇ توغرا - خاتانى ۋە ھالال - ھارامنى ئايرىغۇچى، ھەقىقەتنى يورۇتۇپ بەرگۈچى ھالەتتە ئەرەب تىلىدا نازىل قىلدۇق. ئەي پەيغەمبەر! ئەگەر سەن ئاللاھ تائالا ساڭا ئۆگەتكەن ئىلىم كەلگەندىن كېيىنمۇ يەنە ئەھلى كىتابنىڭ ھاۋايى - ھەۋەسلىرىگە ماس كەلمەيدىغان ئايەتلەرنى تاشلىۋېتىش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ خاھىشى بويىچە ئىش قىلساڭ، بۇ چاغدا ئاللاھ تەرەپتىن سېنىڭ ئىشىڭغا ئىگە بولىدىغان ۋە دۈشمىنىڭگە قارشى ساڭا ياردەم بېرىدىغان ھېچكىم يوق، سېنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قوغداپ قالىدىغان ھىمايىچىمۇ بولمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرىمۇ ئىنسانلار ئىچىدىن پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتكەن ئىدۇق. سەن پەيغەمبەرلەرنىڭ تۇنجىسى ئەمەس. بىز ئۇلار ئۈچۈنمۇ باشقا ئىنسانلارغا ئوخشاش جۈپتلەرنى قىلغان، پەرزەنتلەر ئاتا قىلغان ئىدۇق، ئۇلارنى ئۆيلەنمەيدىغان ۋە بالا تاپمايدىغان پەرىشتە قىلغىنىمىز يوق. سەنمۇ ئۆيلىنىدىغان ۋە بالا تاپىدىغان ئاشۇ ئىنسان تىپىدىكى پەيغەمبەرلەر ئىچىدىن بىرىسەن. مۇشرىكلار سېنىڭ شۇنداق بولغانلىقىڭدىن نېمىشقا ئەجەبلەنگۈدەك؟ ھېچبىر پەيغەمبەر ئاللاھنىڭ رۇخسىتىسىز ئۆز ئالدىغا بىرەر مۆجىزە كەلتۈرەلمەيدۇ. ھەر بىر ئىشنى ئاللاھ پۈتۈۋەتكەن بىر كىتاب بار بولۇپ، ھەممىسى شۇ كىتابقا خاتېرىلەنگەندۇركى، ھېچكىمنىڭ ئەجىلى ئازراقمۇ ئىلگىرى كەلمەيدۇ، كېچىكىپمۇ قالمايدۇ.

مەيلى ياخشىلىق، مەيلى يامانلىق بولسۇن، مەيلى بەخت، مەيلى بەختسىزلىك بولسۇن ۋە ياكى باشقا بىر ئىش بولسۇن، ئاللاھ تائالا ئۆزى خالىغاننى يوق قىلىپ، خالىغاننى قالدۇرىدۇ. لەۋھۇلمەھفۇز ئۇنىڭ دەرگاھىدا بولۇپ، بارچە ئىشلار شۇنىڭدا خاتېرىلەنگەن بويىچە يۈز بېرىدۇ، شۇنداقلا ئۆچۈرۈلۈش ياكى بېكىتىلىش شۇ كىتابتىكى بويىچە بولىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئەگەر بىز ساڭا كاپىرلارغا تەييارلىغان ئازابنىڭ بىر قىسمىنى كۆرسەتمەكچى بولساق، بۇمۇ بىزنىڭ ئىشىمىز. ياكى بىز ساڭا ئۇنى كۆرسىتىشتىن بۇرۇن سېنى ۋاپات تاپقۇزساق، سېنىڭ ۋەزىپەڭ پەقەت يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغاننى يەتكۈزۈشتۇر. سېنىڭ ئۇلارغا جازا - مۇكاپات بېرىش، ۋە ئۇلاردىن ھېساب ئېلىش مەجبۇرىيىتىڭ يوق، بۇنداق قىلىش بىزنىڭ ئىشىمىزدۇر.

بۇ كاپىرلار ئىسلامنىڭ كېڭىيىشى ۋە مۇسۇلمانلارنىڭ فەتھى قىلىشى ئارقىلىق زېمىنلىرىنى قەدەممۇ-قەدەم تارايتىۋاتقانلىقىمىزنى كۆرمىدىمۇ؟ ئاللاھ تائالا بەندىلىرى ئارىسىدا خالىغىنىچە ھۆكۈم قىلىدۇ. ھېچكىمنىڭ ئۇنىڭ ھۆكمىنى بۇزۇش ياكى ئۆزگەرتىش ياكى ئالماشتۇرۇش ھوقۇقى بولمايدۇ. ئۇ ناھايىتى تېز ھېساب ئالغۇچىدۇركى، ئىلگىرىكى ۋە كېيىنكى بارلىق كىشىلەردىن بىر كۈندىلا ھېساب ئالىدۇ.

ئىلگىرىكى ئۈممەتلەر پەيغەمبەرلىرىگە ھىيلە - مىكىر ئىشلىتىپ، سۇيىقەستلەرنى پىلانلاپ، ئۇلار ئېلىپ كەلگەن دىننى ئىنكار قىلىشتى. ئۇلار پەيغەمبەرلىرىگە شۇنداق سۇيىقەستلەرنى پىلانلىشىپ، زىيانكەشلىك قىلالىدىمۇ؟ ياق. چۈنكى مۇتلەق ئۈنۈملۈك پىلان ئاللاھ تائالانىڭ پىلانىدۇركى، باشقا بىرىنىڭ ئەمەس. شۇنداقلا ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ كۆڭۈللىرىدە ئويلىغان يامانلىقلارنى بىلىدۇ، ھەمدە ئۇلارغا شۇنىڭغا قارىتا جازا بېرىدۇ. بۇ چاغدا ئۇلارمۇ ئاللاھقا ئىمان ئېيتماسلىق ئارقىلىق ئۆزلىرىنىڭ قانچىلىك خاتا قىلغانلىقىنى ھەمدە مۇئمىنلەرنىڭ نەقەدەر توغرا قىلغانلىقىنى، شۇ ئارقىلىق ئاشۇ جەننەتكە ۋە ياخشى نەتىجىلەرگە ئېرىشكەنلىكىنى بىلىپ قالىدۇ.

ئەي مۇھەممەد! كاپىرلار سېنى ئاللاھ تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئەمەس دېيىشىدۇ. ئۇلارغا ئېيتقىنكى، مېنىڭ پەرۋەردىگارىم تەرىپىدىن سىلەرگە ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئىكەنلىكىمگە مەن بىلەن سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا ئاللاھنىڭ ھەمدە مېنىڭ سۈپەتلىرىم تىلغا ئېلىنغان ساماۋى كىتابلاردىن مەلۇماتى بولغان كىشىلەرنىڭ گۇۋاھلىقى يېتەرلىكتۇر. ئاللاھ راستلىقىغا گۇۋاھ بولغان كىشىگە ئىنكارچىلارنىڭ يالغانچىلىقىنىڭ ھېچ زىيىنى بولمايدۇ.

ئەلىف، لام، را، سۈرە بەقەرىنىڭ بېشىدا مۇشۇنداق ئۈزۈك تاۋۇشلار ھەققىدىكى قاراشلار ئوتتۇرىغا قويۇلۇپ بولغان. ئەي پەيغەمبەر! بۇ قۇرئان كەرىم سېنىڭ ئىنسانلارنى كۇپرى، نادانلىق ۋە ئازغۇنلۇقتىن ئىمانغا، ئىلىمگە ۋە ھىدايەتكە، مۇنداقچە ئېيتقاندا ھەممىدىن غالىب، ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، ھەر ئىشىدا مەدھىيەگە لايىق زات ئاللاھ تائالانىڭ يولى بولغان ئىسلام دىنىغا يېتەكلىشىڭ ئۈچۈن بىز ساڭا نازىل قىلغان كىتابتۇر.

ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارچە نەرسىلەرنىڭ ئىگىدارچىلىقى يەككە - يېگانە ئاللاھقا خاستۇر. ئۇ يالغۇز قۇلچىلىق قىلىنىشقا لايىق زاتتۇركى، مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچنەرسە ئۇنىڭغا شېرىك قىلىنماسلىقى كېرەك. كاپىرلارغا قاتتىق ئازاب ھامىنى كېلىدۇ.

كاپىرلار دۇنيا ھاياتىنى ۋە ئۇنىڭدىكى ئۆتكۈنچى مەنپەئەتلەرنى ئاخىرەتتىن ۋە ئۇنىڭدىكى پۈتمەس - تۈگىمەس نېئمەتلەردىن ئۈستۈن كۆرىدۇ. ئۇلار كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ يولىدىن بۇراپ، ھېچكىمنىڭ ماڭماسلىقى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ يولىنى قارىلاشقا ۋە ھەقىقەتتىن تايدۇرۇپ، توغرىلىقتىن چەتنىتىۋېتىشكە ئۇرۇنىدۇ. مۇشۇ سۈپەتلەرگە ئىگە ئاشۇ كىشىلەر ھەقتىن ۋە توغرىدىن ئىنتايىن يىراق ئازغۇنلۇق ئىچىدىدۇر.

بىز ھەر قانداق بىر پەيغەمبەرنى ئەۋەتسەك، ئۇ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن ئېلىپ كەلگەن نەرسىنى قەۋمىنىڭ چۈشىنىشى قولاي بولسۇن ئۈچۈن ئۇنى ئۆز قەۋمىنىڭ تىلىدا سۆزلەيدىغان ھالەتتە ئەۋەتتۇق. بىزنىڭ ئۇنى قەۋمىنى ئاللاھقا ئىمان ئېيتىشقا مەجبۇرلاش ئۈچۈن ئەۋەتكىنىمىز يوق. چۈنكى ئاللاھ تائالا ئۆز ئادالىتى بىلەن خالىغان كىشىنى ئازغۇن قىلىدۇ، خالىغان كىشىنى ئۆز پەزلى بىلەن توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلىدۇ. ئۇ ھەممىدىن غالىبتۇركى، ھېچكىم ئۇنى يېڭەلمەيدۇ، يارىتىش ۋە پىلانلىشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.

بىز مۇسانى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق ھەمدە ئۇنىڭ رەببى تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن راست پەيغەمبەر ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان مۆجىزىلەر بىلەن كۈچلۈندۈردۇق، شۇنداقلا ئۇنى ئۆز قەۋمىنى كۇپرى ۋە جاھالەتتىن ئىمان ۋە ئىلىمگە چىقىرىشقا، ئاللاھ ئۇلارغا نېئمەتلەر ئاتا قىلغان پاراۋان كۈنلەرنى ئەسلىتىشكە بۇيرۇدۇق. شەكسىزكى ئاشۇ كۈنلەردە ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىقىنى، قۇدرىتىنىڭ كاتتىلىقىنى ۋە مۇئمىنلەرگە نېئمەت ئاتا قىلغانلىقىنى ئېنىق ئۇقتۇرۇپ بېرىدىغان ئالامەتلەر بار. مانا بۇ ئاللاھنىڭ تائەت - ئىبادەتلىرىدە سەۋرچان، داۋاملىق ئاللاھنىڭ بەرگەن نېئمەت ۋە مەرھەمەتلىرىگە شۈكرى قىلىدىغان كىشىلەر مەنپەئەت ئالالايدىغان ئەھۋالدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا مۇسا پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنۇپ، بەنىي ئىسرائىلدىن ئىبارەت قەۋمىگە ئاللاھنىڭ بەرگەن نېئمەتلىرىنى ئەسلىتىپ: ئەي قەۋمىم! ئاللاھنىڭ سىلەرگە بەرگەن نېئمەتلىرىنى ئەسلەڭلار، ئەينى چاغدا سىلەرنى پىرئەۋننىڭ تەۋەلىرىدىن قۇتۇلدۇرۇپ، ئۇلارنىڭ زۇلمىدىن ساقلاپ قالدى. ئۇلار سىلەرنى شۇنداق قاتتىق قىينايتتىكى، ئاراڭلاردا مۇسانىڭ سەلتەنىتىنى تارتىۋالىدىغان بىرەر بالا تۇغۇلۇپ قالماسلىقى ئۈچۈن ئوغۇل پەرزەنتلىرىڭلارنى بوغۇزلىۋېتەتتى. خىزمىتىگە سېلىپ، خورلاش ئۈچۈن قىزلىرىڭلارنى ھايات قالدۇراتتى. ئۇلارنىڭ بۇنداق قىلىشىدا سىلەر ئۈچۈن سەۋرچانلىق ئۈستىدىكى كاتتا سىناق بار ئىدى. نەتىجىدە ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ مۇشۇنداق خاپىلىقلارغا سەۋر قىلغانلىقىڭلار ئۈچۈن سىلەرنى پىرئەۋن تەۋەلىكىنىڭ زۇلمىدىن قۇتۇلدۇرۇش ئارقىلىق مۇكاپاتلىدى.

ئۆز ۋاقتىدا مۇسا ئۇلارغا ئېيتتى: پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ سىلەرگە ئۇقتۇرغان مۇنۇ پاساھەتلىك ئۇقتۇرۇشىنى ئەسلەڭلار: ئەگەر ئاللاھنىڭ سىلەرگە بەرگەن نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلساڭلار، ئاللاھ ئەلۋەتتە سىلەرگە تېخىمۇ كۆپ نېئمەت ۋە ئىلتىپاتلار ئاتا قىلىدۇ. ناۋادا ئاللاھنىڭ بەرگەن نېئمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلىپ، شۈكۈر قىلمىساڭلار، شەكسىزكى ئۆز نېئمىتىگە تۇزكورلۇق قىلىپ، شۈكۈر قىلمىغانلارغا ئاللاھنىڭ ئازابى ھەقىقەتەنمۇ قاتتىقتۇر.

مۇسا قەۋمىگە ئېيتتى: ئى قەۋمىم! ناۋادا سىلەر ۋە يەر يۈزىدىكى بارچە ئىنسانلار كاپىر بوپكەتكەن تەقدىردىمۇ، سىلەرنىڭ كۇپرىڭلارنىڭ زىيىنى يەنىلا ئۆزۈڭلارغا يانىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ تائالا مەخلۇقاتلىرىدىن بىھاجەتتۇر، ئۆز زاتىدا ھەمدۇ-ساناغا لايىق زاتتۇر. ئىمان ئېيتقۇچىلارنىڭ ئىمانى ئۇنىڭغا پايدا ئېلىپ كېلەلمەيدۇ، شۇنىڭدەك ئىنكارچىلارنىڭ كۇپرىسىمۇ ئۇنىڭغا زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ.

ئەي كاپىرلار! سىلەردىن ئىلگىرى ئۆتكەن نۇھ ۋە ئاد قەۋمى، ھۇد قەۋمى، سالىھ قەۋمى بولغان سەمۇد ئاھالىسى، شۇنداقلا ئۇلاردىن كېيىن ئۆتكەن، سانىنى ئاللاھتىن باشقا ھېچكىم بىلىپ بولالمايدىغان دەرىجىدە كۆپ، پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغۇچى ئۈممەتلەرنىڭ ھالاك قىلىنغانلىق خەۋىرى سىلەرگە كەلمىدىمۇ؟ ئۇلارغا پەيغەمبەرلىرى روشەن دەلىللەرنى ئېلىپ كەلگەندە ئۇلار پەيغەمبەرلەرگە بولغان ئاچچىقتىن بارماقلىرىنى چىشلەپ تۇرۇپ پەيغەمبەرلىرىگە: شەكسىزكى بىز سىلەر ئەۋەتىلگەن دىنغا كاپىر بولدۇق، شەكسىزكى بىز شۇنداق بىر گۇمان ئىچىدىدۇرمىزكى، بۇ گۇمان بىزنى سىلەر چاقىرىۋاتقان ئىشتىن شەكلىنىشكە ئۈندەۋاتىدۇ.

پەيغەمبەرلىرى ئۇلارغا جاۋابەن: ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكى ۋە قۇلچىلىق قىلىنىشتا يالغۇز ئىكەنلىكىدە شەك بارمۇ؟ ھالبۇكى ئۇ ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ ياراتقۇچىسى ھەمدە ئىلگىرىكى ئۇلارنى ئۆرنەكسىز بارلىققا كەلتۈرگۈچىدۇر. ئۇ ئىلگىرىكى گۇناھلىرىڭلارنى يوققا چىقىرىۋېتىش ئۈچۈن سىلەرنى ئۆزىگە ئىمان ئېيتىشقا چاقىرىدۇ، سىلەرنى بۇ دۇنيادا بېكىتىلگەن ئەجىلىڭلار توشقانغا قەدەر كېچىكتۈرىدۇ، دېدى. قەۋمى ئۇلارغا: سىلەرمۇ پەقەت بىزگە ئوخشاش ئىنسان سىلەر، بىزدىن ھېچقانداق ئارتۇقچىلىقىڭلار يوق. سىلەر بىزنى ئاتا - بوۋىلىرىمىز بۇرۇندىن چوقۇنۇپ كەلگەن ئىلاھلىرىمىزغا چوقۇنۇشتىن توسماقچى بولۇۋاتىسىلەر. قېنى سىلەر ئۆزۈڭلارنىڭ ئاللاھ تەرەپتىن بىزگە ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئىكەنلىكىڭلارنىڭ راستلىقىنى ئىسپاتلايدىغان روشەن دەلىل كەلتۈرۈپ بېقىڭلار، دېدى.

پەيغەمبەرلىرى ئۇلارغا جاۋابەن: بىز پەقەت سىلەرگە ئوخشاش ئىنسانلارمىز. بىز بۇ تەرەپتە سىلەرگە ئوخشاش ئىكەنلىكىمىزنى ئىنكار قىلمايمىز. لېكىن بۇ ئوخشاشلىق ھەممە تەرەپتە ئوخشاش بولۇشنى تەلەپ قىلمايدۇ. ئاللاھ تائالا بەندىلىرىدىن خالىغان كىشىگە ئالاھىدە نېئمەت ئاتا قىلىپ، ئىنسانلارغا پەيغەمبەرلىككە تاللايدۇ. بىز سىلەر تەلەپ قىلغان مۆجىزىلەرنى ئاللاھنىڭ خاھىشىسىز كەلتۈرەلمەيمىز. چۈنكى ئۇنى كەلتۈرۈش بىزنىڭ ئىمكانىيىتىمىزدىكى ئىش ئەمەس، بەلكى ئۇ يەككە - يېگانە ئاللاھ تائالانىڭ قولىدىدۇركى، ئۇ ئاشۇنداق مۆجىزىلەرنى كەلتۈرۈشكە قادىردۇر. ئۇنىڭغا ئىشىنىدىغان مۇئمىنلەر بارچە ئىشلىرىدا يالغۇز ئاللاھقىلا تەۋەككۈل قىلىدۇ.

بىزنى ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىشتىن قايسى كۈچ، قايسى باھانە توسۇپ قېلىۋاتىدۇ؟ ھالبۇكى ئاللاھ بىزنى ئەڭ توغرا ۋە ئەڭ داغدام يولغا يېتەكلىگەن تۇرسا. ئەلۋەتتە بىز سىلەرنىڭ ئىنكار قىلىش ۋە مەسخىرە قىلىش ئارقىلىق ئەزىيەت بېرىشىڭلارغا سەۋر قىلىمىز. تەۋەككۈل قىلغۇچىلار بارچە ئىشلىرىدا يالغۇز ئاللاھقىلا تەۋەككۈل قىلسۇن.

پەيغەمبەرلەرنىڭ قەۋمىدىن كاپىر بولغانلار پەيغەمبەرلىرىگە قارشى پاكىت كەلتۈرەلمىگەن چاغدا: بىز سىلەرنى چوقۇم يۇرتىمىزدىن قوغلاپ چىقىرىۋېتىمىز ياكى سىلەر ئۆز دىنىڭلاردىن يېنىپ، بىزنىڭ دىنىمىزغا كىرىسىلەر، دېدى. شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرلەرنىڭ كۆڭلىنى تەسكىن تاپقۇزۇش ئۈچۈن ئۇلارغا: ئاللاھقا ۋە پەيغەمبەرلىرىگە كاپىر بولغان زالىملارنى چوقۇم ھالاك قىلىمىز، دەپ ۋەھىي قىلدۇق.

ئەي پەيغەمبەرلەر ۋە سىلەرگە ئەگەشكەن مۇئمىنلەر! بىز چوقۇم كاپىرلارنى ھالاك قىلىپ بولغاندىن كېيىن يەر يۈزىدە سىلەرنى يەرلەشتۈرىمىز. ئىنكارچى كاپىرلارنى ھالاك قىلىش، ئۇلارنى ھالاك قىلىپ بولغاندىن كېيىن پەيغەمبەرلەرنى ۋە مۇئمىنلەرنى زېمىندا يەرلەشتۈرۈشتىن ئىبارەت مەزكۇر نېئمەت مېنىڭ كاتتىلىقىمىنى ۋە داۋاملىق كۆزىتىپ تۇرىدىغانلىقىمنى ئېسىدىن چىقارمىغان ھەمدە مەن ئاگاھلاندۇرغان ئازابتىن قورققان كىشىلەر ئۈچۈندۇر.

پەيغەمبەرلەر پەرۋەردىگارىدىن دۈشمەنلىرىگە قارشى ياردەم بېرىشنى تىلىدى، ھەقىقەتكە بويۇن ئەگمىگەن ھەمدە ھەق ئاشكارا بولسىمۇ ئەگەشمىگەن ھەر قانداق تەكەببۇر زىيان تارتتى.

قىيامەت كۈنى بۇ تەكەببۇرنىڭ ئالدىدا جەھەننەم بار بولۇپ، ئۇنى كۈتۈپ تۇرىدۇ. ئۇ جەھەننەمدە دوزاخ ئەھلىنىڭ جاراھەتلىرىدىن ئېقىپ چىققان قان - يېرىڭلار بىلەن سۇغۇرىلىدۇ، لېكىن بۇ زەردابلار ئۇنىڭ ئۇسسۇزلۇقىنى قاندۇرالمايدۇ. نەتىجىدە ئۇ ئۇسسۇزلۇق ۋە ئۇنىڭدىن باشقا تۈرلۈك ئازابلار بىلەن داۋاملىق ئازابلىنىپ تۇرىدۇ.

ئۇ زەرداب بەك ئاچچىق، ھەم قىزىق، ھەم سېسىق بولغانلىقتىن ئارقىمۇ-ئارقا ئىچىشكە مەجبۇرلىنىدۇ، لېكىن ئۇنى يۇتالمايدۇ. ئۇ دۇچار بولغان ئازابنىڭ قاتتىقلىقىدىن ئۇنىڭغا ھەر تەرەپتىن ئۆلۈم كېلىدۇ - يۇ، ئەمەلىيەتتە ئۆلۈپ، بۇ ئازابتىن قۇتۇلالمايدۇ. بەلكى مۇشۇنداق ئازابلانغان پېتى تىرىك قالىدۇ. ئۇنىڭ ئالدىدا يەنە ئۇنى كۈتۈپ تۇرۇۋاتقان باشقا قاتتىق ئازابمۇ بار.

كاپىرلارنىڭ سەدىقە قىلىش، ياخشىلىق قىلىش، ئاجىزلارغا ئىچ ئاغرىتىش دېگەندەك ئىلگىرى قىلغان ياخشى ئىشلىرى خۇددى قاتتىق بوران چىققان كۈندىكى شامال ئۇچۇرتۇپ كەتكەن كۈلگە ئوخشايدۇ. شامال ئۇنى كۈچ بىلەن كۆتۈرۈپ، ھەر تەرەپكە سورۇۋېتىدۇ - دە، ئۇنىڭدىن ھېچ ئەسەر قالمايدۇ. ئەنە شۇنىڭدەك كاپىرلارنىڭ ئەمەللىرىنىمۇ ئۇلارنىڭ كۇپرىسى سورۇۋەتكەچكە، قىيامەت كۈنى ئۇلارغا قىلچە ئەسقاتمايدۇ. ئىمان ئۈستىگە قۇرۇلمىغان بۇنداق ئەمەل توغرا يولدىن يىراق ئازغۇنلۇقتۇر.

ئەي ئىنسان! شەكسىزكى ئاللاھنىڭ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ھەق رەۋىشتە ياراتقانلىقىنى، بىكار ياراتمىغانلىقىنى بىلمىدىڭمۇ؟ ئەي ئىنسانلار! ئەگەر ئاللاھ خالىسا ئىدى، سىلەرنى يوق قىلىۋېتىپ، ئورنۇڭلارغا ئۆزىگە ئىتائەت قىلىدىغان ۋە ئىبادەت قىلىدىغان باشقا كىشىلەرنى كەلتۈرگەن بولاتتى. ئەلۋەتتە سىلەرنى يوق قىلىۋېتىپ، ئورنۇڭلارغا ئۆزىگە قۇلچىلىق قىلىدىغان ۋە ئىتائەت قىلىدىغان باشقا بىر قەۋمنى كەلتۈرۈش ئاللاھقا ئاساندۇر.

سىلەرنى ھالاك قىلىۋېتىپ، ئورنۇڭلارغا باشقىلارنى كەلتۈرۈش ئاللاھقا تەس ئىش ئەمەس. چۈنكى ئۇ ھەر نەرسىگە قادىر زاتتۇركى، ئۇنىڭغا ھېچ ئىش تەس كەلمەيدۇ.

پۈتۈن مەخلۇقاتلار قىيامەت كۈنى قەبرىلىرىدىن چىقىپ ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا بارىدۇ. ئاندىن ئەگەشكۈچى ئاجىزلار يولباشچى كاتتىۋاشلىرىغا: ئەي كاتتىۋاشلار! شەكسىزكى بىز سىلەرگە ئەگىشىپ، سىلەرنىڭ بۇيرۇقۇڭلار بويىچە ئىش قىلغان، چەكلىگەنلىرىڭلارنى قىلمىغان ئىدۇق. ئەمدى سىلەر بىزنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئازراق بولسىمۇ قوغدىيالامسىلەر؟ دەيدۇ. يولباشچى كاتتىۋاشلار دەيدۇكى: ئاللاھ بىزنى توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلغان بولسا ئىدى، بىزمۇ سىلەرنى شۇ يولغا يېتەكلىگەن ھەمدە ھەممىمىز بىردەك ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلغان بولاتتۇق. لېكىن ئاللاھ بىزنى ئازغۇن قىلدى، ئاندىن بىزمۇ سىلەرنى ئازدۇردۇق. شۇڭا ئەمدى بىز مەيلى ئازابقا ۋايسايلى ياكى چىشىمىزنى چىشىمىزغا چىشلەپ تۇرايلى، ھەممىمىز ئوخشاش. بۇ ئازابتىن بىزگە ئەمدى قېچىش يوق.

جەننەت ئەھلى جەننەتكە، دوزاخ ئەھلى دوزاخقا كىرگەن ۋاقىتتا ئىبلىس مۇنداق دەيدۇ: ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەرگە راست ۋەدە قىلغان ئىدى ھەمدە سىلەرگە بەرگەن ۋەدىسىنى ئىشقا ئاشۇردى. مەن سىلەرگە يالغاندىن ۋەدە قىلغان ئىدىم، شۇڭا سىلەرگە بەرگەن ۋەدەمدە تۇرالمىدىم. مېنىڭ دۇنيادا سىلەرنى كۇپرى ۋە ئازغۇنلۇققا زورلىغۇدەك كۈچۈم يوق ئىدى، لېكىن سىلەرنى كۇپرىغا چاقىرىپ قويدۇم، ئاسىيلىقنى چىرايلىق كۆرسەتتىم، شۇنىڭ بىلەن سىلەر ماڭا ئەگىشىشكە ئالدىرىدىڭلار. شۇڭا ئەمدى ئۆزۈڭلارنىڭ ئازغۇنلۇقى ئۈچۈن ماڭا مالامەت قىلماي، ئۆزۈڭلارغا مالامەت قىلىڭلار. چۈنكى شۇنداق قىلىش ئەڭ لايىق مالامەتتۇر. مەن سىلەردىن ئازابنى قايتۇرۇش ئارقىلىق سىلەرنىڭ نىجاتكارىڭلار بولالمايمەن، سىلەرمۇ مەندىن ئازابنى قايتۇرۇش ئارقىلىق مېنىڭ نىجاتكارىم بولالمايسىلەر. شەكسىزكى مەن سىلەرنىڭ قۇلچىلىق قىلىشتا مېنى ئاللاھقا شېرىك قىلغىنىڭلارنى ئىنكار قىلىمەن. دۇنيادا ئاللاھقا باشقىلارنى شېرىك قىلىش ۋە ئۇنىڭغا كاپىر بولۇش ئارقىلىق ئۆزىگە زۇلۇم قىلغانلارغا قىيامەت كۈنى ئۇلارنى كۈتۈپ تۇرىدىغان دەرتلىك ئازاب بار.

زالىملارنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ ئەكسىچە، ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار سارايلىرى ۋە دەل - دەرەخلىرى ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرگۈزۈلىدۇ، ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ ئىزنى بىلەن جەننەتلەردە مەڭگۈ قالىدۇ. ئۇلار ئۆزئارا سالاملىشىدۇ، پەرىشتىلەرمۇ، پەرۋەردىگارىمۇ ئۇلارغا سالام بېرىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھ تائالانىڭ تەۋھىد كەلىمىسى ئۈچۈن قانداق مىسال بايان قىلغانلىقىنى بىلمىدىڭمۇ؟ تەۋھىد كەلىمىسى بولسا "ئاللاھتىن باشقا ھېچ ئىلاھىي مەبۇد يوقتۇر" دېگەن سۆز بولۇپ، ئاللاھ تائالا ئۇنى ياخشى دەرەخ خورمىغا ئوخشاتتى. ئۇنىڭ يىلتىزى يەر ئاستىدا مۇستەھكەم تۇرىدۇ، ياخشى يىلتىزلىرى ئارقىلىق سۇ ئىچىدۇ، شېخى بولسا ئاسمانغا تاقاشقان بولۇپ، شەبنەمدىنمۇ سۇ ئىچىدۇ ھەمدە ساپ ھاۋانى سۈمۈرىدۇ.

بۇ ياخشى دەرەخ پەرۋەردىگارىنىڭ ئىزنى بىلەن ھەر ۋاقىت تەملىك مېۋە بېرىپ تۇرىدۇ. ئاللاھ تائالا ئىنسانلارنى پەند - نەسىھەت ئالسۇن دەپ مۇشۇنداق مىساللارنى بايان قىلىدۇ.

ناچار، شېرىك سۆزنىڭ مىسالى ناچار دەرخكە ئوخشايدۇ، ئۇ ئاچچىق تاۋۇز بولۇپ، ئۇنىڭ پېلىكى يۇلۇپ تاشلانغان، نە يىلتىزى زېمىندا مۇستەھكەم ئەمەس، نە شاخلىرى كۆككە كۆتۈرۈلگەنمۇ ئەمەس. ئۇ قۇرۇپ، شامال ئۇنى ئۇچۇرۇۋېتىدۇ. كۇپرى كەلىمىسىنىڭ ئاقىۋىتى يوقۇلۇشقا مەھكۇملۇق بولۇپ، ئۇنىڭ ساھىبىنىڭ قىلغان ئەمەللىرىمۇ ئاللاھ تەرەپكە ئۆرلىمەيدۇ.

ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەرنى مۇستەھكەم تەۋھىد كەلىمىسى بىلەن ساباتلىق قىلىپ، ھاياتىي دۇنيادا مۇكەممەل ئىمان ئاتا قىلىدۇ، نىھايەت ئۇلار ئىمانى بىلەن ئۆلۈپ كېتىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارنى قەبرىلىرىدىكى بەرزەخ ھاياتىدا سوئال - سوراق قىلغاندىمۇ، قىيامەت كۈنىدىمۇ ھەق ئۈستىدە مۇستەھكەم تۇرغۇزىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۆزىگە شېرىك كەلتۈرۈش ۋە كاپىر بولۇش ئارقىلىق ئۆزىگە زۇلۇم قىلغانلارنى توغرىدىن ۋە ھىدايەتتىن ئازدۇرۇۋېتىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۆز ئادالىتى بىلەن ئازغۇن قىلىشنى خالىغان كىشىنى ئازدۇرۇۋېتىش، ئۆز پەزلى بىلەن ھىدايەت قىلىشنى خالىغان كىشىنى ھىدايەت قىلىشتىن ئىبارەت خالىغان ئىشنى قىلىدۇ، ئۇنى ھېچبىر مەجبۇرلىغۇچى بولمايدۇ.

قۇرەيشلەردىن ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ ئەلچىسىگە كاپىر بولغانلارنىڭ ھالىنى كۆردۈڭ، ئۇلار ھەرەمدە ئامانلىققا ئېرىشىش ۋە مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەرلىكى ئارقىلىق ئاللاھنىڭ نېئمىتىگە چۆمگەن ۋاقىتتا بۇ نېئمەتنى كۇپرىغا تېگىشتى، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ئېلىپ كەلگەن دىننى ئىنكار قىلىپ، قەۋمى ئىچىدىن ئۆزلىرىگە ئەگەشكەنلەرنى ھالاكەت گىرداۋىغا ئېلىپ بېرىشتى.

ئۇلارنىڭ ھالاكەت گىرداۋى جەھەننەم بولۇپ، ئۇلار شۇ جەھەننەمگە كىرىدۇ ھەمدە جەھەننەمنىڭ قىزىق ھارارىتىنى تېتىيدۇ. ئۇلارنىڭ بارار جايى نېمىدېگەن يامان؟

مۇشرىكلار ئۆزلىرى ئاللاھنىڭ يولىدىن ئېزىپ كەتكەندىن كېيىن ئۆزلىرىگە ئەگەشكەنلەرنىمۇ ئاللاھنىڭ يولىدىن ئازدۇرۇش ئۈچۈن ئاللاھقا شېرىكلەر ۋە ئوخشاشلارنى قىلدى. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، سىلەر ئىچىگە چۆمگەن شەھۋەتلىرىڭلار ۋە ھاياتىي دۇنيادا شەك - شۈبھە تارقىتىش ئارقىلىق ھۇزۇرلىنىڭلار. شەكسىزكى قىيامەت كۈنى بارىدىغان جايىڭلار دوزاخ بولىدۇ. سىلەرنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا بارىدىغان يېرىڭلار يوق.

ئەي پەيغەمبەر! مۇئمىنلەرگە ئېيتقىنكى، نامازلارنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلىڭلار، ئاللاھ تائالا سىلەرگەن رىزىق قىلىپ بەرگەن مال - مۈلۈكلەردىن ۋاجىب بولغان ۋە مۇستەھەب بولغان سەدىقىلەرنى رىيا بولۇپ قېلىشتىن ئەنسىرىسەڭلار مەخپىي ھالەتتە، باشقىلارنىڭ سىلەرنى ئۈلگە قىلىشىنى خالىساڭلار ئاشكارا ھالەتتە بېرىڭلار. ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن قىلىنىدىغان ھەر قانداق سودا ۋە بېرىلىدىغان ھەر قانداق بەدەل قوبۇل قىلىنمايدىغان، ھېچكىمنىڭ ئۆز دوستىغا قىلغان شاپائىتىمۇ قوبۇل قىلىنمايدىغان كۈن كېلىشتىن بۇرۇن سەدىقىگە ئالدىراڭلار.

ئاللاھ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ئىلگىرىكى ئۆرنەكسىز پەيدا قىلدى، ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇردى، ئاندىن ئاشۇ سۇ ئارقىلىق سىلەرگە رىزىق قىلىپ بېرىش ئۈچۈن تۈرلۈك - تۈرلۈك مېۋىلەرنى چىقاردى، سىلەرگە سۇ يۈزىدە ئۆزىنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشىغا ماس ھالەتتە ماڭىدىغان كېمىلەرنى خىزمىتىڭلارغا سېلىپ بەردى، ئۆزۈڭلارمۇ ئىچىپ، چارىپايلىرىڭلارنى ۋە زىرائەتلىرىڭلارنى سۇغۇرۇشۇڭلار ئۈچۈن ئۆستەڭلەرنى ئاققۇزۇپ بەردى.

قۇياش بىلەن ئاينى سىلەرنىڭ مەنپەئەتىڭلار ئۈچۈن توختاپ قالماي ئايلىنىپ تۇرىدىغان قىلدى، كېچە بىلەن كۈندۈزنىمۇ سىلەر ئۈچۈن نۆۋەتلەشتۈرۈپ ئايلاندۇرۇپ بەرگەن بولۇپ، كېچىنى ئۇخلاپ ئارام ئېلىشىڭلار ئۈچۈن، كۈندۈزنى بولسا تۈرلۈك پائالىيەتلىرىڭلارنى قىلىپ، جان بېقىشىڭلار ئۈچۈن بەرپا قىلدى.

ئاللاھ سىلەرگە تەلەپ قىلغان ۋە تەلەپ قىلمىغان نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىدىن بەردى، ئەگەر ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىنى سانايمىز دېسەڭلەرمۇ، ئۇنىڭ تۈرلىرى ۋە مىقدارىنىڭ كۆپلۈكىدىن ساناپ بولالمايسىلەر. ئاللاھ تائالانىڭ سىلەرگە دەپ بەرگەنلىرى ئۇلاردىن بىر قانچە مىسالدۇر. شەكسىزكى ئىنسان ئاللاھ تائالانىڭ نېئمەتلىرىگە كۆپ تۇزكورلۇق قىلغانلىقتىن ئۆزىگە ھەقىقەتەنمۇ زۇلۇم قىلغۇچىدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا ئىبراھىم ئوغلى ئىسمائىل بىلەن ئانىسى ھاجەرنى مەككە جىلغىسىدا قويۇپ قويغاندىن كېيىن مۇنداق دېدى: ئى پەرۋەردىگارىم! مەن ئائىلەمنى قالدۇرۇپ قويغان بۇ جاينى خاتىرجەم شەھەر قىلىپ بەرگىنكى، ئۇنىڭدا قان تۆكۈلمىسۇن، ھېچكىم زۇلۇمغا ئۇچرىمىسۇن. مېنىڭ ئەۋلادلىرىمنى بۇتلارغا چوقۇنۇشتىن يىراق قىلغىن.

ئەي پەرۋەردىگارىم! ھەقىقەتەن بۇتلار نۇرغۇن كىشىلەرنى ئازدۇرۇۋەتتى، چۈنكى ئۇلار بۇتلارنى ئۆزلىرىگە شاپائەت قىلىدۇ، دەپ ئويلاپ، شۇنىڭغا ئالدىنىپ قالدى ۋە ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارغا چوقۇنۇشتى. ئىنسانلاردىن كىمكى ئاللاھنى بىر دەپ بىلىش ۋە ئۇنىڭغا ئىتائەت قىلىشتا ماڭا ئەگىشىدىكەن، شەكسىزكى ئۇ مېنىڭ تەۋەيىم ۋە ئەگەشكۈچىلىرىمدىندۇر. كىمكى ماڭا ئاسىيلىق قىلىپ، ئاللاھنى بىر بىلىش ۋە ئىتائەت قىلىشتا ماڭا ئەگەشمەيدىكەن، ئەي پەرۋەردىگارىم! سەن ھەقىقەتەن كەچۈرۈم قىلىشنى خالىغان بەندەڭنىڭ گۇناھىنى كەچۈرۈم قىلغۇچى ۋە ئۇلارغا شەپقەتلىكسەن.

ئەي پەرۋەردىگارىمىز! مەن ئەۋلادلىرىمىنىڭ بىر قىسمىنى، يەنى ئوغلۇم ئىسمائىل ۋە ئۇنىڭ ئەۋلادلىرىنى سېنىڭ ھۆرمەتلىك ئۆيۈڭنىڭ يېنىدىكى گىياھسىز، سۇسىز بىر چۆلدە قويۇپ قويدۇم. ئەي پەرۋەردىگارىمىز! مەن ئۇلارنى ناماز ئوقۇسۇن دەپ شۇ ئۆينىڭ يېنىدا قالدۇردۇم. ئەي رەببىم! ئىنسانلارنىڭ قەلبلىرىنى مۇشۇ شەھەرگە مايىل قىلىپ بەرگىن، ئۇلارنىڭ نېئمەتلىرىڭگە شۈكۈر قىلىشلىرى ئۈچۈن تۈرلۈك مېۋىلەردىن رىزىق بەرگىن.

ئەي پەرۋەردىگارىمىز! شەكسىزكى سەن بىز يوشۇرغان ۋە ئاشكارا قىلغان بارلىق ئىشلارنى بىلىپ تۇرىسەن. نە زېمىندا، نە ئاسماندا ئاللاھ تائالاغا ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ، بەلكى ئۇ ھەممىنى بىلىپ تۇرىدۇ. شۇڭا ئۇنىڭغا بىزنىڭ ئېھتىياجلىرىمىز ۋە موھتاجلىقىمىزمۇ مەخپىي قالمايدۇ.

جىمى ھەمدۇ-سانا ئاللاھ تائالاغا خاستۇركى، ئۇ مېنىڭ سالىھلارنىڭ قاتارىدىن قىلغىن، دېگەن دۇئايىمنى ئىجابەت قىلدى، ئۇ ماڭا ياشىنىپ قالغان بولساممۇ ھاجەردىن ئىسمائىلنى، سارەدىن ئىسھاقنى ئاتا قىلدى. شەكسىزكى پەرۋەردىگارىم ئۆزىگە دۇئا قىلغۇچىنىڭ دۇئاسىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر.

ئەي پەرۋەردىگارىم! مېنىمۇ نامازنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلغۇچى قىلغىن، ئەۋلادلىرىم ئىچىدىنمۇ نامازنى شۇنداق ئادا قىلىدىغانلارنى چىقىرىپ بەرگىن. ئەي پەرۋەردىگارىمىز! دۇئايىمنى ئىجابەت ۋە ھۇزۇرۇڭدا مەقبۇل قىلغىن!

ئەي پەرۋەردىگارىمىز! مېنىڭ ۋە ئاتا - ئانامنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغىن. (ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بۇ دۇئانى دادىسىنىڭ ئاللاھنىڭ دۈشمىنى ئىكەنلىكىنى بىلىشتىن بۇرۇن قىلغان. لېكىن كېيىن ئۇنىڭ ئاللاھنىڭ دۈشمىنى ئىكەنلىكىنى بىلگەندە ئۇنىڭدىن ئادا-جۇدا بولغان). پۈتۈن ئىنسانلار پەرۋەردىگارىنىڭ ئالدىدا ھېساب بېرىش ئۈچۈن تۇرىدىغان كۈندە بارلىق مۇئمىنلەرنىڭ گۇناھلىرىنىمۇ مەغپىرەت قىلغىن.

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھ تائالانىڭ زالىملارنىڭ ئازابىنى كېچىكتۈرگەنلىكىدىن ئۇلارنىڭ پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلىش، ئاللاھنىڭ يولىدىن توسۇش ۋە باشقا قىلمىشلىرىدىن خەۋەرسىز دەپ ئويلىمىغىن، بەلكى ئۇ ھەممىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر. ئۇنىڭغا ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ ئازابىنى پەقەت قىيامەت كۈنىگىچىلا كېچىكتۈرىدۇ. قىيامەت شۇنداق بىر كۈنكى، كۆزلەر ئۇ كۈندە كۆرگەن قورقۇنچلۇق ئەھۋالدىن قورقۇپ چەكچىيىپ كېتىدۇ.

ئىنسانلار چاقىرغۇچى تەرەپكە ئالدىراپ قەبرىلىرىدىن تۇرغان چاغدا باشلىرىنى كۆتۈرۈپ ئاسماننىڭ بىر تەرىپىگە قارايدۇ. ئۇلار ئۇنىڭدىن كۆزلىرىنى ئۈزمەي، كۆرگەنلىرىنىڭ قورقۇنچلۇقلۇقىدىن كۆزلىرى چەكچەيگەن پېتى قالىدۇ، قەلبلىرىمۇ قۇپقۇرۇق، ئەقىللىرى لال بولۇپ، كۆرۈنۈشنىڭ دەھشىتىدىن ھېچ نېمىنى ئاڭقىرالماي قالىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئۈممىتىڭنى قىيامەت كۈنىدىكى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇتقىنكى، ئاللاھقا كاپىر بولۇش ۋە شېرىك كەلتۈرۈش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇق قىلغانلار ئۇ چاغدا: ئەي رەببىمىز! بىزگە مۆھلەت بەرگىن، بىزدىن ئازابنى كېچىكتۈرگىن، بىزنى دۇنياغا ئازراق ۋاقىت قايتۇرغىن، ساڭا ئىمان ئېيتىۋالايلى، بىزگە ئەۋەتكەن پەيغەمبەرلىرىڭگە ئەگىشەيلى، دەيدۇ. ئاندىن ئۇلارغا كايىغان تەرزدە: سىلەر ھاياتىي دۇنيادىكى ۋاقتىڭلاردا ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلىپ، ئۆزۈڭلارنىڭ دۇنيادىن ئاخىرەتكە بارمايدىغانلىقىڭلار ھەققىدە قەسەم قىلمىغانمىدىڭلار؟ دەپ جاۋاب بېرىلىدۇ.

سىلەر ئۆزۈڭلاردىن ئىلگىرى ئاللاھقا كاپىر بولۇش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان ھۇد قەۋمى ۋە سالىھ قەۋمىگە ئوخشاش ئۈممەتلەرنىڭ تۇرالغۇلىرىغا يەرلەشتىڭلار. سىلەرگە ئۇلارنى ھالاك قىلغانلىقىمىز ئايان ئىدى. بىز يەنە سىلەرنى پەند - نەسىھەت ئالسۇن دەپ ئاللاھنىڭ كىتابىدا نۇرغۇنلىغان مىساللارنى بايان قىلدۇقكى، سىلەر پەند - نەسىھەت ئالمىدىڭلار.

ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان ئۈممەتلەرنىڭ تۇرالغۇلىرىغا يەرلەشكەن بۇ كىشىلەر پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ئۆلتۈرۈپ، ئۇنىڭ دەۋىتىگە خاتىمە بېرىش ئۈچۈن سۇيىقەست پىلانلاشتى. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ پىلانلىرىنى بىلىپ تۇرىدۇ، ئۇنىڭغا ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ. بۇلارنىڭ پىلانى ئاجىزدۇركى، ئاجىزلىقىدىن نە تاغلارنى، نە باشقىسىنى يوقىتىۋېتەلمەيدۇ. لېكىن ئاللاھنىڭ پىلانى ئۇنىڭ ئەكسىچىدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھ تائالانى پەيغەمبەرلىرىگە نۇسرەت ئاتا قىلىش ۋە دىننى ئۈستۈن قىلىش ھەققىدە بەرگەن ۋەدىسىگە خىلاپلىق قىلىدۇ، دەپ ئويلاپ قالمىغىن. شەكسىزكى ئاللاھ تائالا ھەممىدىن غالىبتۇركى، ئۇنى ھېچ نەرسە يېڭەلمەيدۇ. ئۇ چوقۇم ئۆزىنىڭ دوستلىرىنى غالىب قىلىدۇ، ئۇ ئۆزىنىڭ ۋە پەيغەمبەرلىرىنىڭ دۈشمەنلىرىدىن قاتتىق ئىنتىقام ئالغۇچىدۇر.

كاپىرلاردىن ئېلىنىدىغان بۇ ئىنتىقام قىيامەت مەيدانغا كەلگەن كۈندە بولىدۇ، ئۇ كۈندە بۇ زېمىن ئاپئاق، ھېچ نەرسە يوق، باشقا بىر زېمىنغا ئالماشتۇرۇلىدۇ. ئاسمانلارمۇ باشقا ئاسمانلارغا ئالماشتۇرۇلىدۇ. ئىنسانلار بەدەنلىرى ۋە ئەمەللىرى بىلەن پادىشاھلىقىدا ۋە ئۇلۇغلۇقىدا يالغۇز، باشقۇرىدىغان، باشقۇرۇلمايدىغان كۈچ - قۇۋۋەتلىك، ھەممىدىن غالىب كېلىدىغان، مەغلۇب بولمايدىغان زات ئاللاھنىڭ ئالدىدا تۇرۇش ئۈچۈن قەبرىلىرىدىن چىقىدۇ.

ئەي ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! بۇ كۈندە زېمىننىڭ باشقا بىر زېمىنغا ئالمىشىپ كەتكەنلىكىنى، ئاسمانلارنىڭمۇ ئالمىشىپ كەتكەنلىكىنى، كاپىرلار ۋە مۇشرىكلارنىڭ بىر - بىرلىرىگە باغلىنىپ كىشەنلەنگەنلىكىنى، پۇت - قوللىرىنى بويۇنلىرىغا قوشۇپ تاقاق سېلىنغانلىقىنى كۆرىسەن. ئۇلارنىڭ كىيگەن كىيىملىرى تېز ئوت ئالىدىغان مايدىن بولىدۇ، ئۇلارنىڭ يۈزلىرىنى ئوت يالقۇنى ئورىۋالىدۇ.

ئەي ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! بۇ كۈندە زېمىننىڭ باشقا بىر زېمىنغا ئالمىشىپ كەتكەنلىكىنى، ئاسمانلارنىڭمۇ ئالمىشىپ كەتكەنلىكىنى، كاپىرلار ۋە مۇشرىكلارنىڭ بىر - بىرلىرىگە باغلىنىپ كىشەنلەنگەنلىكىنى، پۇت - قوللىرىنى بويۇنلىرىغا قوشۇپ تاقاق سېلىنغانلىقىنى كۆرىسەن. ئۇلارنىڭ كىيگەن كىيىملىرى تېز ئوت ئالىدىغان مايدىن بولىدۇ، ئۇلارنىڭ يۈزلىرىنى ئوت يالقۇنى ئورىۋالىدۇ.

ئاللاھ تائالا ھەر كىشىنىڭ قىلغان ياخشى - يامان قىلمىشىغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ ئەمەللەرنىڭ ھېسابىنى تېز ئالغۇچىدۇر.

مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان بۇ قۇرئان ئاللاھ تەرىپىدىن ئىنسانلارغا قىلىنغان جاكار بولۇپ، بۇ قۇرئان ئۇلارنى ئۇنىڭدىكى تەھدىد ۋە قاتتىق ئازابلاردىن قورقۇشلىرى ئۈچۈن، قۇلچىلىق قىلىشقا ھەقىقىي لايىق زاتنىڭ يالغۇز ئاللاھ ئىكەنلىكىنى بىلىپ، ئۇنىڭغىلا قۇلچىلىق قىلىشلىرى ھەمدە ئۇنىڭغا ھېچكىمنى شېرىك قىلماسلىقلىرى ئۈچۈن، ساغلام ئەقىل ئىگىلىرىنىڭ ئىبرەت ئېلىشلىرى ئۈچۈن نازىل قىلىنغاندۇر. چۈنكى ساغلام ئەقىل ئىگىلىرى پەند - نەسىھەتلەردىن مەنپەئەت ئالىدۇ.

سۈرە بەقەرىنىڭ بېشىدا بۇ سۆزلەرنىڭ ئوخشىشى بايان قىلىندى. بۇ شانلىق ئايەتلەر قۇرئان كەرىمنىڭ ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدىن نازىل بولغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. بۇ تەۋھىد ۋە شەرىئەتلەرنى بايان قىلىپ .بېرىدىغان روشەن قۇرئاننىڭ ئايەتلىرىدۇر

قىيامەت كۈنى كاپىرلارغا قىيامەتنىڭ دەھشىتى ئاشكارا بولغاندا، ئۆزلىرىنىڭ دۇنيادىكى كۇپىر ئەمەللىرىنىڭ باتىل ئىكەنلىكى ئوچۇق نامايەن بولغاندا، ئۇلار كاشكى مۇسۇلمان بولغان بولساقچۇ دەپ .ھەسرەتلىك ئارزۇلارنى قىلىدۇ

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! چارۋىلاردەك يەپ-ئېچىدىغان يالغانچى كاپىرلارنى مەيلىگە قويۇۋەت، يوقالغۇچى دۇنيا لەززەتلىرىدىن مەنپەئەتلەنسۇن. ئۇلار ئىمان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى تەرك قىلىپ خام-خىياللار بىلەن مەشغۇل بولىدۇ، قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ ھوزۇرىغا كەلتۈرۈلگەندە زىيان تارتقانلىقتىن دۇنيادا قىلغان قىلمىشىنىڭ .ناچارلىقىنى بىلىدۇ

بىز زالىملارنىڭ شەھەرلىرىدىن قانداق بىر شەھەرنى ھالاك قىلماقچى بولساق، ئاللاھنىڭ ئىلمىدە ئۇ شەھەرنىڭ ھالاك بولىشىنىڭ ۋاقتى .بېكىتىلگەن بولۇپ، ئۇنىڭدىن بۇرۇنمۇ بولمايدۇ ۋە كېيىنمۇ قالمايدۇ

ئۈممەتلەردىن ھەر قانداق بىر ئۈممەتنىڭ ھالاك بولۇش ۋاقتى بەلگىلەنگەن ۋاقتىدىن ئىلگىرى بولمايدۇ ۋە ۋاقتى توشقاندا كېچىكتۈرۈلمەيدۇ، زالمىلار ئاللاھنىڭ ئۇلارنى جازالىماي مۆھلەت .بەرگەنلىكىدىن مەغرۇرلىنىپ قالمىسۇن

مەككە ئەھلىدىن بولغان كاپىرلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا: ئى قۇرئان نازىل قىلىنغان ئىنسان! سەن ئۆزۈڭنىڭ بۇ دەۋايىڭدا ھەقىقەتەن مەجنۇنسەن ۋە مەجنۇنلارچە ئىش قىلىۋاتىسەن، دېدى.

ئەي مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! سەن ھەقىقەتەن ئاللاھ تەرەپتىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر بولساڭ، بىزگە ئازاب چۈشىدىغانلىقى راست بولسا، سەن ئۆزۇڭنىڭ راست سۆزلىگەنلىكىڭگە گۇۋاھ قىلغىلى پەرىشتىلەرنى كەلتۈرۈپ باققىن؟.

ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ پەرىشتە تەلەپ قىلىشنى ئوتتۇرغا قويغان پىكرىگە رەددىيە بېرىپ: پەرىشتىلەرنى ھېكمەتنىڭ تەقەززاسى بويىچە سىلەرنى ئازاب بىلەن ھالاك قىلىش ۋاقتى كەلگەندە چۈشۈرىمىز، ئۇلار ئىمان ئېيتمىسا بىز پەرىشتىلەرنى ئېلىپ كەلسەك ئۇلارغا مۆھلەت بېرىلمەيدۇ، .بەلكى ئازاب دەرھال ئىجرا قىلىنىدۇ

ھەقىقەتەن بۇ قۇرئاننى مۇھەممەدئەلەيھىسسالامنىڭ قەلبىگە كىشىلەرگە ۋەز-نەسىھەت قىلىش ئۈچۈن نازىل قىلدۇق، بىز يەنە قۇرئان كەرىمنى كەم-زىيادە بولۇپ قىلىشتىن، ئالماشتۇرۇلۇشتىن ۋە .ئۆزگەرتىلىشتىن چوقۇم قوغدايمىز

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ھەقىقەتەن بىز سەندىن ئىلگىرى نۇرغۇن پەيغەمبەرلەرنى ئىلگىرىكى كاپىر تائىپىلەرگە ئەۋەتتۇق، ئۇلار پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلدى، سەن ئۈممىتىڭنىڭ سېنى ئىنكار قىلىشتا پەيغەمبەرلەرنىڭ تۇنجىسى ئەمەسسەن.

ئىلگىرىكى كاپىر قەۋملەرگە پەيغەمبەر كەلسىلا ئۇنى ئىنكار قىلاتتى ۋە مەسخىرە قىلىشاتتى

ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ دىللىرىغا يالغانچىلىقنى كىرگۈزگەنگە ئوخشاش مەككە مۇشرىكلىرىنىڭ دىللىرىغىمۇ ھەقتىن يۈز ئۆرۈش ۋە گەردەنكەشلىك قېلىشنى كىرگۈزىمىز

ئۇلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان بۇ قۇرئانغا ئىشەنمەيدۇ، ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلەر ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتنى ئىنكار قىلغۇچى كاپىرلارنى ھالاك قىلىشى بۇرۇندىن ئادەت بولغان ئىش، سېنى ئىنكار قىلغۇچى يالغانچىلار بۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىشى كېرەك

ئاشۇ ھەددىدىن ئاشقۇچى يالغانچى بەدبەختلەرگە ھەتتا روشەن دەلىللەر بىلەن ھەقىقەت ئاشكارا بولسىمۇ، بىز ئۇلارغا ئاسماندىن بىر ئېشىك ئېچىپ بەرسەك ئاسمانغا ئۆرلەپ ئۇ يەردىكى ئالامەتلەرنى كۆرسىمۇ ئوخشاشتۇر.

ئۇلار ئىشەنمەستىن: چوقۇم بىزنىڭ كۆزىمىز كۆرۈشتىن توسالغان، بەلكى بىزنىڭ كۆرگەنلىرىمىز سېھىرنىڭ تەسىرىدىن بولغان، بىز سېھىرلەنگەن .دەيدۇ

ھەقىقەتەن بىز ئىنسانلارنىڭ قۇرۇقلۇق ۋە دېڭىز سەپەرلىرىدىكى قاراڭغۇلۇقتا يول تېپىشى ئۈچۈن ئاسماندا كاتتا يۇلتۇزلارنى قىلدۇق، نەزەر سالغۇچىلار ۋە كۈزەتكۈچىلەر ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى .ئىپادىلەش ئۈچۈن ئاسمانلارنى يۇلتۇزلار بىلەن بېزىدۇق

ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن قوغلانغان ھەر بىر شەيتاندىن ئاسماننى .مۇھاپىزەت قىلدۇق

لېكىن ئاسمان خەۋەرلىرىگە ئوغۇرلۇقچە قۇلاق سالماقچى بولغان شەيتانلارنى نۇرلۇق ئاقار يۇلتۇز قوغلاپ كۆيدۈرىدۇ.

ئىنسانلارنىڭ ئورۇنلىشىشى ئۈچۈن زېمىننى يايدۇق، زېمىننىڭ ئىنسانلار بىلەن تەۋرىنىپ كەتمەسلىكى ئۈچۈن مۇستەھكەم تاغلارنى قىلدۇق، زېمىندە ئاللاھنىڭ ھېكمىتىنىڭ تەقەززاسى بويىچە ئۆلچەملىك نۇرغۇن .ئۆسۈملۈكلەرنى ئۆستۈردۇق

ئى ئىنسانلار! زېمىندا سىلەر دۇنيادا ياشىغان ۋاقتىڭلاردا، سىلەرگە يېمەك-ئىچمەك قاتارلىق تۇرمۇش لازىمەتلىكلىرىنى قىلدۇق، سىلەردىن باشقا ئىنسانلار ۋە ھايۋانلاردىن سىلەر رىزىق بېرەلمەيدىغان نەرسىلەر .ئۈچۈنمۇ لازىمەتلىكلىرىنى قىلدۇق

ئىنسانلار ۋە ھايۋانلار مەنپەئەتلىنىدىغان ھەرقانداق بىر نەرسە بولسا، بىز ئۇنى كىشىلەرگە مەنپەئەتلىك قىلىپ يارىتىشقا قادىرمىز، بىز ئۇنى بىزنىڭ خالىشىمىز ۋە ھېكمىتىمىزنىڭ تەقەززاسى بويۇنچە مەلۇم .مىقداردا پەيدا قىلىمىز

بىز بۇلۇتلارنى ھەيدەيدىغان شامالنى ئەۋەتتۇق، شامالنىڭ سەۋەبىدىن ھەيدەلگەن بۇلۇتتىن يامغۇر چۈشۈردۇق، سىلەرنى يامغۇر سۈيىدىن سۇغۇردۇق. ئى ئىنسانلار! بۇ سۇنى سىلەر زېمىندا بۇلاق ۋە قۇدۇقلاردا ساقلىيالمايسىلەر، ھەقىقەتەن بۇنى ئاللاھ ساقلايدۇ.

بىز خالايىقلارنىڭ ھەممىسى يوق بولغاندىن كېيىن تېرىلدۈرىمىز، ئۆلگەندىن كېيىن قەبىردىن قوزغايمىز، ھاياتلارنى ئەجىلى پۈتكەندە ۋاپات تاپتۇرىمىز، بىز مەڭگۈ باقى بولۇپ زېمىن ۋە زېمىندىكى .نەرسىلەرگە ۋارىسلىق قىلىمىز

ھەقىقەتەن بىز سىلەردىن ئىلگىرى تۇغۇلغان ۋە ۋاپات بولغانلارنى بىلىمىز، سىلەردىن كېيىن تۇغۇلغان ۋە ۋاپات بولغانلارنى بىلىمىز، .ئۇنىڭدىن ھېچ نەرسە بىزگە مەخپى قالمايدۇ

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ھەقىقەتەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ قىيامەت كۈنىدە ياخشى ئىش قىلغۇچىلارنى ياخشىلىق بىلەن مۇكاپاتلاش، ناچار ئىش قىلغۇچىلارنى يامانلىق بىلەن جازالاش ئۈچۈن ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى يېغىدۇ، ئاللاھ تەدبىرىدە ھېكمەتلىكتۇر. ئاللاھ ھەممە نەرسىنى بىلىپ تۇرغىچىدۇر. ھېچ نەرسە ئاللاھقا مەخپى ئەمەستۇر.

ھەقىقەتەن بىز ئادەمنى چەكسە جېرىڭلايدىغان، قۇرۇق لايدىن ياراتتۇق، ئادەم ئەلەيھىسسالام يارىتىلغان بۇ لاي ئۇزۇن تۇرۇش بىلەن .پۇرۇقى ئۆزگىرىدىغان قارا لايدۇر

ئادەم ئەلەيھىسسالامنى يارىتىشتىن ئىلگىرى جىن-شەيتانلارنىڭ ئاتىسى .بولغان جىننى كۈچلۈك ئوتنىڭ يالقۇنىدىن ياراتتۇق

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! پەرۋەردىگارىڭ ئۆز ۋاقتىدا پەرىشتىلەر ۋە ئىبلىسقا (ئىبلىسمۇ ئۇلار بىلەن بىرگە ئىدى) ھەقىقەتەن مەن پۇرىقى ئۆزگىرىدىغان، چەكسە جېرىڭلايدىغان قۇرۇق قارا لايدىن بىر ئىنسان .يارىتىمەن دېدى

مەن ئۇنى ئىنسان شەكلىگە كىرگۈزۈپ، مۇكەممەل ئىنسان قىلغاندىن كېيىن مېنىڭ بۇيرۇقۇمغا بويسۇنۇپ ۋە ئۇنىڭغا ھۆرمەت سەجدىسى .قىلىڭلار

پەرىشتىلەر بۇيرۇققا بويسۇندى، ئۇلارنىڭ ھەممىسى پەرۋەردىگارى .بۇيرۇغاندەك ئادەمگە سەجدە قىلدى

لېكىن ئىبلىس پەرىشتىلەر بىلەن بىرگە بولغان تۇرۇغلۇق (گەرچە ئۇ پەرىشتىلەر تائىپىسىدىن بولمىسىمۇ)، پەرىشتىلەر بىلەن بىرگە ئادەمگە سەجدە قىلىشتىن باش تارتتى.

ئىبلىس ئادەمگە سەجدە قىلىشتىن باش تارتقاندىن كېيىن، ئاللاھ ئىبلىسقا: مېنىڭ بۇيرۇقۇمغا بويسۇنۇپ ئادەمگە سەجدە قىلغان پەرىشتىلەر بىلەن بىرگە سەجدە قىلىشتىن سېنى نېمە چەكلەپ قويدى؟دېدى.

ئىبلىس تەكەببۇرلۇق قىلىپ: ئۆزگىرىشچان قارا لايدىن شەكىلگە كىرگۈزۈپ، قۇرۇق لايدىن يارىتىلغان ئىنسان مېنىڭ سەجدە قىلىشىمغا لايىق بولمايدۇ دېدى.

ئاللاھ ئىبلىسقا: جەننەتتىن چىق، ھەقىقەتەن سەن دەرگاھىمدىن قوغلاندىڭ، دېدى.

قىيامەت كۈنىگىچە ساڭا مېنىڭ رەھمىتىمدىن قوغلۇنۇش ۋە لەنەتلىنىش بولسۇن.

ئىبلىس: ئى پەرۋەردىگارىم! خالايىقلارنى تېرگۈزىدىغان قىيامەت كۈنىگىچە مېنى ۋاپات تاپقۇزمىغىن ۋە ماڭا مۆھلەت بەرگىن، دېدى.

ئاللاھ ئۇنىڭغا: ھەقىقەتەن سەن ئەجىلى كېچىكتۈرۈلۈپ مۆھلەت بېرىلگۈچىلەردىن دېدى

بىرىنچى قېتىم سۈر چېلىنغاندا خالايىقلارنىڭ ھەممىسى ئۆلىدىغان ۋاقىتقىچە

ئىبلىس: پەرۋەردىگارىم! سېنىڭ مېنى ئازدۇرغانلىقىڭ سەۋەبىدىن، زېمىندا ئاسىيلىقنى ئۇلارغا چىرايلىق كۆرسىتىمەن، ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى توغرا يولدىن ئەلۋەتتە ئازدۇرىمەن، دېدى.

لېكىن سېنىڭ بەندىلىرىڭدىن سېنىڭ ئىبادىتىڭ ئۈچۈن تاللانغان بەندىلەرنى ئازدۇرالمايمەن

ئاللاھ: بۇ ماڭا ئۇلاشتۇرىدىغان مۆتىدىل توغرا يولدۇر دېدى

ھەقىقەتەن مېنىڭ ئىخلاسمەن بەندىلىرىمنى ئازدۇرۇشقا سېنىڭ كۈچ-قۇدىرتىڭ يەتمەيدۇ، پەقەت گۇمراھلاردىن ساڭا ئەگەشكەنلەرنى ئازدۇرۇشقا كۈچۈڭ يېتىدۇ.

ھەقىقەتەن جەھەننەم ئىبلىس ۋە ئۇنىڭ ئازغۇن ئەگەشكۈچىلىرىنىڭ ھەممىسىگە ۋەدە قىلىنغان جايدۇر

جەھەننەمنىڭ يەتتە دەرۋازىسى بولۇپ، دەۋزەخ ئەھلى ئۇ دەرۋازىلاردىن كېرىدۇ، جەھەننەمنىڭ ھەر بىر دەرۋازىسى شەيتاننىڭ ئەگەشكۈچىلىرىدىن مەلۇم كىشىلەرنىڭ كېرىشى ئۈچۈن بەلگىلەنگەن.

پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىش، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادار بولغانلار ئاخىرەتتە باغۇ-بوستانلاردىن ۋە ساپ-سۈزۈك سۇلار ئېقىپ تۇرغان بۇلاقلاردىن بەھرىمەن بولىدۇ.

ئۇلار جەننەتكە كېرىدىغان ۋاقىتتا: ئاپەتلەردىن سالامەت ۋە قورقۇنچىلاردىن خاتىرجەم بولۇپ كېرىڭلار دېيىلىدۇ

ئۇلارنىڭ دىللىرىدىكى ئۆچمەنلىك، ئاداۋەتنى چېقىرىپ تاشلايمىز، ئۇلار بىر-بىرىنى ياخشى كۆرگەن قېرىنداش بولغان ھالەتتا تەختلەرنىڭ .ئۈستىدە بىر-بىرىگە قارىشىپ ئولتۇرىدۇ

ئۇلارغا جەننەتتە ھېرىش-چارچاش بولمايدۇ، ئۇلار جەننەتتىن .چېقىرىۋېتىلمەيدۇ، جەننەتتە مەڭگۈ قالىدۇ

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! مېنىڭ بەندىلىرىمگە بىلدۈرگىنكى: مەن ئۇلاردىن .تەۋبە قىلغانلارنى مەغپىرەت قىلىمەن ۋە ئۇنىڭغا رەھىم قىلىمەن

ئۇلارغا بىلدۈرگىنكى: ھەقىقەتەن مېنىڭ ئازابىم دەرتلىك ئازابتۇر، مېنىڭ ئازابىمدىن ئەمىن بولۇش ۋە مەغپىرىتىمگە نائىل بولۇش ئۈچۈن ماڭا .تەۋبە قىلىڭلار

ئۇلارغا ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا پەرزەنت بىلەن، لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىنى ھالاك قىلىش بىلەن خۇشخەۋەر ئېلىپ كەلگەن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ مېھمانلىرىنىڭ خەۋىرىنى ئېيتىپ .بەرگىن

ئۆز ۋاقتىدا پەرىشتىلەر ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ يېنىغا كىرىپ ئۇنىڭغا سالام بەردى، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا چىرايلىقچە ھۆرمەت بىلەن جاۋاپ قايتۇردى ۋە ئۇلارنىڭ يېيىشى ئۈچۈن كاۋاپ قىلىنغان موزاينىڭ گۆشىنى ئېلىپ كەلدى، ئۇلارنىڭ گۆشنى يېمىگەنلىكىنى كۆرۈپ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام: بىز سىلەردىن قورقىۋاتىمىز، دېدى.

پەرىشتىلەردىن بولغان ئەلچىلەر: قورقمىغىن، بىز سېنى خۇرسەن قىلىدىغان كەلگۈسىدە بىلملىك بولىدىغان بىر ئوغۇل بوۋاق بىلەن خۇشخەۋەر بېرىمىز، دېدى.

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا: ئۇلارنىڭ ئۆزىگە پەرزەنت بولۇش بىلەن بەرگەن بىشارىتىدىن ئەجەپلىنىپ: مەن قېرىپ، ئايالىم ياشىنىپ قالغاندا ماڭا پەرزەنت بىلەن خۇشخەۋەر بىرەمسىلەر!؟، ماڭا نېمە يۈزىدىن بۇ بىشارەتنى بىرىسىلەر؟، دېدى.

پەرىشتىلەردىن بولغان ئەلچىلەر ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا: شەك-شۈبھىسىز بىز ساڭا خۇشخەۋەر بەردۇق، بىز بىشارەت بەرگەن ئىشتا نائۈمىد بولمىغىن، دېدى.

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام: پەرۋەردىگارىنىڭ رەھمىتىدىن پەقەت توغرا يولدىن چەتنەپ كەتكەن ئازغۇنلاردىن باشقا كىممۇ نائۈمىد بولىدۇ؟، دېدى.

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام: ئى ئەلچىلەر! ئاللاھنىڭ تەرىپىدىن نېمە ئىش بىلەن كەلدىڭلار؟، دېدى.

پەرىشتىلەردىن بولغان ئەلچىلەر: ئاللاھ بىزنى ھەقىقەتەن بۇزۇقچىلىقتا ھەددىدىن، يامانلىقتا چېكىدىن ئاشقان لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىنى ھالاك قىلىشقا ئەۋەتىلدۇق، دېدى.

پەقەت لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئائىلە-تاۋاباتلىرى ۋە مۆئمىنلەردىن بولغان ئەگەشكۈچىلىرى بۇنىڭدىن مۇستەسنا، ھالاكەت ئۇلارنى ئۆز .ئىچىگە ئالمايدۇ، بىز ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئازابتىن قۇتۇلدۇرىمىز

پەقەت لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئايالىلا بۇنىڭدىن مۇستەسنا، بىز ئۇنى ئازاب ئۆز ئىچىگە ئالىدىغانلار بىلەن بىرگە قېلىشىنى ھۆكۈم قىلدۇق

لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىگە ئەۋەتىلگەن پەرىشتىلەر ئەرلەرنىڭ شەكلىدە كەلگەن ئىدى.

لۇت ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا: سىلەر مەن تونۇمايدىغان كىشىلەرغۇ؟، دېدى.

پەرىشتىلەردىن بولغان ئەلچىلەر لۇت ئەلەيھىسسالامغا: قورقمىغىن، ئى لۇت!بىز سېنىڭ يېنىڭغا قەۋمىڭ شەك قىلغان ھالاك قىلغۇچى ئازابنى ئىلىپ كەلدۇق، دېدى.

بىز چاقچاق ئەمەس ھەقىقەتەنى ئىلىپ كەلدۇق، بىز ساڭا بەرگەن .خەۋىرىمىزدە ئەلۋەتتە راستچىلمىز

كېچىدىن مەلۇم ۋاقىت ئۆتكەندىن كېيىن ئائىلەڭنى ئېلىپ يولغا چىققىن، سەن ئۇلارنىڭ ئارقىسىدىن ماڭغىن، سىلەردىن ھېچ بىر كىشى قەۋمىگە چۈشكەن ئازابقا قاراش ئۈچۈن كەينىگە قارىمىسۇن.ئاللاھ سىلەرنى بۇيرىغان جايغا بارغىچە ئالدىڭلارغا قاراپ داۋام قىلىڭلار.

ۋەھيى ئارقىلىق لۇت ئەلەيھىسسالامغا سۈبھى ۋاقتى بولغاندا ئاشۇ قەۋمنىڭ ئاخىرىنى ھالاك قىلىش بىلەن يىلتىزىنىڭ قۇرىتىلىدىغانلىقىنى ئىرادە قىلغانلىقىمىزنى بىلدۇردۇق.

سەدۇم ئەھلى يەنى لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى ناچار ئىش قىلىش ئۈچۈن لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆيىگە مېھمان كەلگىنىدىن خۇرسەن بولۇپ كەتتى.

لۇت ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا: ھەقىقەتەن بۇلار مېنىڭ مېھمانلىرىم، ئۇلارغا ناچارلىق قىلىپ مېنى رەسۋا قىلماڭلار دېدى.

ناچار ئىشنى تەرك قىلىش بىلەن ئاللاھدىن قورقۇڭلار، پاسكىنا .قىلىقلىرىڭلار بىلەن مېنى خارلىماڭلار

لۇت ئەلەيھىسسالامغا قەۋمى: بىز سېنى كەلگەن كىشىلەردىن بىرىنى .مېھمان قىلىشتىن توسمىغانمىدۇق؟دېدى

لۇت ئەلەيھىسسالام مېھمانلىرى ئالدىدا ئۆزۈر ئېيتىپ ئۇلارغا مۇنداق دېدى: بۇلار مېنىڭ قىزلىرىم، سىلەرنىڭ ئاياللىرىڭلارمۇ بۇنىڭ قاتارىدىن، ئەگەر سىلەر شەھۋىتىڭلارنى ئادا قىلىشنى مەقسەت قىلساڭلار ئۇلارنى نىكاھلاپ ئېلىڭلار دېدى.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! سېنىڭ ھاياتىڭ بىلەن قەسەمكى: ھەقىقەتەن لۇتنىڭ قەۋمى ئۆزلىرىنىڭ شەيتانىي شەھۋىتىنىڭ ئاسارىتىدە تېڭىرقاپ يۈرىشىدۇ.

كۈن چىقىۋاتقان ۋاقتىدا ئۇلارغا ھالاك قىلغۇچى دەھشەتلىك چۇقان .يۈزلەندى

بىز ئۇلارنىڭ شەھرىنىڭ ئۈستىنى ئاستىغا ئۆرىۋەتتۇق، ئۇلارنىڭ ئۈستىگە لايدىن قاتۇرۇلغان تاشلارنى ياغدۇردۇق.

ھەقىقەتەن يۇقىرىدا بايان قىلىنغان لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىگە چۈشكەن ھالاكەتلىك ئازابتا، تەپەككۇر قىلغۇچىلار ئۈچۈن نۇرغۇن ئىبرەتلەر بار.

لۇت ئەلەيھىسسالام قەۋمى ياشىغان شەھەر يول ئۈستىدە بولۇپ، ئۇ يەردىن ئۆتكەن يولۇچىلار ئۇ شەھەرنى كۆرۈپ ئۆتىدۇ.

.ئاشۇ ھادىسىدە مۆئمىنلەر ئۈچۈن نۇرغۇن ئىبرەت ئالىدىغان ئىشلار بار

ھەقىقەتەن قويۇق بوستانلىق بولغان شەھەر ئاھالىسى بولغان شۈئەيب ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى ئاللاھقا كاپىر بولۇش ۋە ئۆزلىرىگە ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر شۈئەيب ئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلىش بىلەن .ئۆزىگە زۇلۇم قىلغانلاردىن ئىدى

ئۇلاردىن ئىنتىقام ئىلىش بىلەن ئۇلارنى ھالاك قىلدۇق، لۇت ئەلەيھىسسالام قەۋمىنىڭ يۇرتى ۋە شۇئەيب ئەلەيھىسسالام قەۋمىنىڭ .تۇرالغۇلىرى ئۆتكەن يولۇچىلارغا ئوچۇق بولغان يول ئۈستىدىدۇر

ھەقىقەتەن سەمۇد قەۋمى يەنى ئۇلار ھىجاز بىلەن شام ئارىسىدىكى ھىجىر ئاھالىسى بولۇپ، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ پەيغەمبىرى سالىھ ئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلىش بىلەن بىرگە بارلىق پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلدى.

بىز پەيغەمبەرنىڭ پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ئېلىپ كەلگەن نەرسىسىنىڭ راست ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان دەلىل-ھۆججەتلەرنى بەردۇق، ئۇ تۆگىدىن ئىبارەت بولۇپ، ئۇلار بۇ مۆجىزىدىن ئىبرەت ئالمىدى ۋە ئۇنىڭغا پەرۋا قىلمىدى.

ئۇلار تاغلارنى تېشىپ ئازابتىن خاتىرجەم ياشاش ئۈچۈن ئۆيلەرنى .ياسايدۇ

كۈن چېقىدىغان ۋاقىتتا ئۇلارنى قاتتىق چوقانلىق ئازاب تۇتتى.

ئۇلارنىڭ كەسىپ قىلىپ تاپقان ماللىرى ۋە ياسىغان ئۆيلىرى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ھېچ نەرسىنى توسۇپ قالالمىدى.

بىز ئاسمانلارنى، زېمىننى ۋە ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى نەرسىلەرنى ھېكمەتسىز ياكى بىكارغا ياراتمىدۇق، ئاشۇنىڭ ھەممىسىنى ھەق ۋە ھېكمەت بىلەن ياراتتۇق، قىيامەتنىڭ بولىشى قەتئىدۇر. ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! سېنى ئىنكار قىلغۇچىلاردىن يۈز ئۆرىگىن ۋە ئۇلارنى .چېرايلىقچە ئەپۇ قىلغىن

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ھەقىقەتەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ ھەممە نەرسىنى ياراتقۇچىدۇر ۋە ھەممىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.

ھەقىقەتەن ساڭا كاتتا قۇرئاندىن ئىبارەت بولغان يەتتە ئايەتلىك پاتىھە .سۈرىسىنى بەردۇق

بىزنىڭ بەزى كاپىرلارنى بەھرىمان قىلغان يوقالغۇچى دۇنيا مەنپەئەتىگە كۆز سالمىغىن، ئۇلارنىڭ سېنى ئىنكار قىلىشىغا قايغۇرمىغىن، مۆئمىنلەرگە كەمتەر بولغىن.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! مەن ھەقىقەتەن سىلەرنى ئوچۇق-ئاشكارا ئازابتىن ئاگاھلاندۇرىمەن، دېگىن.

ئاللاھنىڭ كىتابىنى پارچىلىۋەتكۈچىلەرگە (يەنى بەزىسىگە ئىمان ئېيتىپ بەزىسىگە كۇپۇر قىلغان) نازىل قىلىنغان ئازابنىڭ ئوخشىشى سىلەرگىمۇ يېتىپ قىلىشىدىن ئاگاھلاندۇرىمەن.

قۇرئاننى پارچە-پارچە قىلىۋەتكەن كىشىلەر قۇرئاننى سېھىر ياكى جىنكەشلىك ياكى شىئېر دېدى

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! پەرۋەردىگارىڭنىڭ نامى بىلەن قەسەمكى، قىيامەت كۈنىدە قۇرئانى پارچە-پارچە قىلىۋەتكەن بارلىق كىشىلەرنى .چوقۇم سوراق قىلىمىز

ئۇلارنىڭ دۇنيادا قىلغان كۇپىر ۋە ئاسىيلىق قىلمىشلىرىنىڭ ھەممىسىدىن چوقۇم سوراق قىلىمىز.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! پەرۋەردىگارىڭنىڭ سېنى بۇيرىغان دەۋەت قىلىشتىن ئىبارەت ئىشىنى ئوچۇق ئېلان قىلغىن، مۇشرىكلارنىڭ دېگەن .سۆزلىرى ۋە قىلغان ئىشلىرىغا پەرۋا قىلمىغىن

ئۇلاردىن قورقمىغىن، ھەقىقەتەن قۇرەيىش كاپىرلىرىنىڭ كاتىۋاشلىرىدىن سېنى مەسخىرە قىلغۇچىلارغا سەن ئۈچۈن بىز كۇپايە قىلىمىز.

ئاللاھ بىلەن باشقا مەبۇدلارنى شېرىك قىلغۇچىلار ئۆزىنىڭ قىلغان .شېرىكتىن ئىبارەت ناچار ئىشىنىڭ ئاقىۋېتىنى يېقىندا بېلىدۇ

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! بىز ھەقىقەتەن ئۇلارنىڭ سېنى ئىنكار قىلىشى ۋە مەسخىرە قىلىشىدىن سېنىڭ قەلبىڭنىڭ سېقىلىۋاتقانلىقىنى ئوبدان بىلىمىز.

ئاللاھنىڭ شانۇ-شەۋكىتىگە لايىق بولمايدىغان سۈپەتلەردىن پاكلاش بىلەن ئاللاھقا ئىلتىجا قىلغىن، ئاللاھنى كامالى سۈپەتلىرى بىلەن مەدھىيىلىگىن. ئاللاھقا ئىبادەت قىلغۇچىلاردىن بولغىن، ئاللاھ ئۈچۈن ناماز ئوقۇغىن، بۇ سېنىڭ قەلبىڭنىڭ سېقىلىشىنىڭ ئىلاجىدۇر

پەرۋەردىگارىڭغا ئىبادەت قىلىشنى داۋاملاشتۇرغىن، سەن ھايات بولغان مۇددەتتە ھەتتا ئۆلۈم كەلگەنگە قەدەر شۇ ھالەتنى داۋاملاشتۇرغىن.

ئى كاپىرلار! سىلەرنىڭ ئازابىڭلاردىن ئاللاھ ھۆكۈم قىلغان نەرسە يېقىنلاشتى، ۋاقتى كېلىشتىن بۇرۇن ئالدىراپ ئۇنى تەلەپ قىلماڭلار، ئاللاھ مۇشرىكلارنىڭ شېرىك قىلغان نەرسىلىرىدىن پاكتۇر ۋە ئالىدۇر

ئاللاھ ئۆزىنىڭ پەيغەمبەرلىرىدىن خالىغان كىشىگە قىلغان ھۆكۈملىرىنى پەرىشتىلەر ئارقىلىق ۋەھيى بىلەن نازىل قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىلىرى! مەندىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ھەقىقى مەبۇد بولمىغانلىقىنى ئېيتىپ ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈشتىن ئىنسانلارنى ئاگاھلاندۇرۇڭلار. ئى ئىنسانلار! مېنىڭ بۇيرۇقۇمغا بويسۇنۇپ، چەكلىمىلىرىمدىن يىراق بولۇش بىلەن مەندىن قورقۇڭلار.

ئاللاھ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ئۆرنەكسىز ھالەتتە ياراتتى، ئۇلارنى بىكارغا ياراتمىدى، بەلكى ئۆزىنىڭ ئۇلۇغلىق ۋە كاتتىلىقىنى ئىسپاتلاش .ئۈچۈن ياراتتى، ئاللاھ كاپىرلارنىڭ شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىدىن .پاكتۇر

ئاللاھ ئىنساننى ئېتىبارسىز سېپىرمىدىن ياراتتى، باسقۇچمۇ باسقۇچ ئۆسۈپ يېتىلدى، ئۇ ئىنسان ھەقنى يوق قېلىش ئۈچۈن باتىل بىلەن .قاتتىق جىدەل قىلغۇچىدۇر، ئۇنىڭ جىدىلى ئاشكارىدۇر

ئى ئىنسانلار! ئاللاھ تۆگە، كالا ۋە قوي قاتارلىق چارۋىلارنى سىلەرنىڭ مەنپەئەتىڭلار ئۈچۈن ياراتتى. ئۇنىڭ يۇڭ ۋە تېۋىتلىرىدىن ئېسىنىشىڭلارمۇ مۇشۇ مەنپەئەتنىڭ جۈملىسىدىندۇر. ئۇنىڭ سۈتى، تېرىسى، ئۈچۇسى ۋە سىلەر يەيدىغان گۆشىدە يەنە بىر مەنپەئەت باردۇر.

ئۇ چارۋىلارنى كەچتە يايلاقتىن قايتۇرۇپ قوتانغا كېرگۈزگەندە ۋە ئەتىگەندە يايلاققا ئېلىپ ماڭغاندا، سىلەر ئۈچۈن ئۇ چارۋىلاردا زىننەت باردۇر.

بىز سىلەرگە يارىتىپ بەرگەن مۇشۇ چارۋىلار سىلەرنىڭ ئېغىر يۈك-تاقىلىرىڭلارنى سەپەرلەردە سىلەر جاپا-مۇشەققەت تارتىپ يېتىپ بارىدىغان شەھەرلەرگە كۆتۈرۈپ بارىدۇ، ئى ئىنسانلار! ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلار شەپقەتلىكتۇر، بۇ چارۋىلارنى سىلەرگە .بويسۇندۇرۇپ بېرىش بىلەن مېھرىباندۇر

ئاللاھ تائالا ئاتنى، خېچىرنى ۋە ئېشەكنى سىلەرنىڭ مېنىشىڭلار، يۈك ئارتىشىڭلار ۋە ئۇنىڭ بىلەن كىشىلەرنىڭ ئالدىغا زىننەتلىنىپ چېقىشىڭلار ئۈچۈن، ئۇ نەرسىلەرنى ئىجتىمائىي ھاياتنىڭ زىننىتى قىلىپ ياراتتى، ئاللاھ ئۆزى يارىتىشنى خالىغان نەرسىلەردىن سىلەر بىلمەيدىغان نەرسىلەرنى يارىتىدۇ.

ئىسلامدىن ئىبارەت بولغان ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا يەتكۈزىدىغان توغرا يولنى بايان قېلىپ بېرىشنى ئاللاھ ئۈستىگە ئالغان، ھەقتىن بۇرۇلۇپ كەتكەن شەيتاننىڭ يوللىرى بار، ئىسلام يولىدىن باشقا يوللارنىڭ ھەممىسى قىڭغىر يولدۇر، ئەگەر ئاللاھ سىلەرنىڭ ھەممىڭلارنى ئىمانغا مۇۋەپپەق قېلىشنى خالىغان بولسا ئېدى، ئەلۋەتتە ھەممىڭلارنى ئىمانغا مۇۋەپپەق قىلاتتى.

ئاللاھ تائالا سىلەرگە بۇلۇتتىن سۇ چۈشۈرۈپ بەردى، ئۇ سۇدىن سىلەر ئېچىسىلەر، چارۋىلىرىڭلارنى سۇغۇرىسىلەر، بۇ ئارقىلىق چارۋىلىرىڭلارنى باقىدىغان ئۆت-چۆپلەر ئۈنۈپ چىقىدۇ.

يامغۇر سۈيىدىن ئاللاھ سىلەرگە سىلەر يەيدىغان زىرائەتلەرنى ئۆستۈرۈپ بېرىدۇ، ئۇ سۇ بىلەن زەيتۇن، خورما، ئۈزۈم ۋە باشقا تۈرلۈك مېۋىلەرنى ئۆستۈرۈپ بېرىدۇ، ھەقىقەتەن ئاشۇ سۇدا ۋە سۇ ئارقىلىق پەيدا قىلغان نەرسىلەردە ئاللاھنىڭ ياراتقان نەرسىلىرى توغرىسىدا پىكىر قىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان دەلىللەر بار، بۇ نەرسىلەر بىلەن ئاللاھنىڭ كامالى قۇدرىتىنىڭ كاتتىلىقى نامايەندە بولىدۇ.

ئاللاھ كېچىنى سىلەرنىڭ ئارام ئېلىشىڭلار ۋە راھەتلىنىشىڭلار ئۈچۈن ياراتتى، كۈندۈزنى تۇرمۇش لازىمەتلىكلىرى كەسىپ قېلىش ئۈچۈن ياراتتى. قۇياشنى سىلەرگە بويسۇندۇرۇپ بەردى ۋە ئۇنىڭدا يورۇقلۇقنى قىلدى، ئاينى نۇرلۇق قىلىپ ياراتتى، ئاللاھ ئۆزىنىڭ بۇيرىقى بىلەن يۇلتۇزلارنىمۇ سىلەرگە بويسۇندۇرۇپ بەردى. قۇرۇقلۇقنىڭ ۋە دېڭىزنىڭ قاراڭغۇلۇقىدا ئۇنىڭ بىلەن يول تاپىسىلەر، ۋاقىتنى بىلىسىلەر ۋە باشقا مەنپەئەتلەر بار. ھەقىقەتەن مۇشۇ نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىنى بويسۇندۇرۇپ بېرىشتە ئەقلىنى ئىشلىتىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان روشەن دەلىللەر بار، ئۇلار ئەقىللىرىنى ئىشلىتىش ئارقىلىق بۇ نەرسىلەرنى يارىتىشتىكى ھېكمەتلەرنى بىلەلەيدۇ.

ئاللاھ سىلەر ئۈچۈن زېمندا ياراتقان تۈرلۈك، رەڭگارەڭ كان بايلىقلىرى، ھايۋاناتلار، ئۆسۈملۈكلەر ۋە زرائەتلەرنى بويسۇندۇرۇپ بەردى، ئاشۇ يارىتىلغان ۋە بويسۇندۇرۇلغان نەرسىلەردە ئېبرەت ئالىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان روشەن دەلىللەر بار، ئۇلار ئاللاھنىڭ ھەممىگە قادىر ۋە نېمەت بەرگۈچى ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ.

ئاللاھ سىلەرنى دېڭىزدا سەپەر قىلىشىڭلار، دېڭىز بايلىقلىرىنى چېقىرىشىڭلار، دېڭىزدىكى ساپ-تازا بېلىقلارنى يېيىشىڭلار، سىلەر ۋە ئاياللىرىڭلارنىڭ پايدىلىنىشى ئۈچۈن ئۈنچە-مەرۋايىتلەرنى چېقىرىشىڭلار ئۈچۈن دېڭىزنى بويسۇندۇرۇپ بەردى. كېمىلەرنىڭ دېڭىزدا دولقۇن يېرىپ كېتىۋاتقانلىقىنى كۆرىسىلەر، تىجارەتتىن پايدا تېپىش ۋە ئاللاھنىڭ پەزلىنى تەلەپ قىلىش ئۈچۈن مۇشۇ كېمىلەر بىلەن سەپەر قىلىسىلەر. ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان بۇ نېمەتلىرىگە شۈكۈر قىلىشىڭلار ئۈچۈن ئاللاھنى ئىبادەتتە يەككە-يېگانە بىلىڭلار.

زېمىننىڭ سىلەرنى تەۋرىتىۋەتمەسلىكى ۋە ئېغىپ كەتمەسلىكى ئۈچۈن ئاللاھ ئۇنىڭدا تاغلارنى بەرپا قىلدى. سىلەرنىڭ ئېچىشىڭلار، چارۋىلارنى ۋە زىرائەتلەرنى سۇغۇرۇشۇڭلار ئۈچۈن ئېرىق-ئۆستەڭلەرنى ئاقتۇردى. سىلەرنىڭ ئېزىپ كەتمەي كۆزلىگەن مەقسىدىڭلارغا يېتىشىڭلار ئۈچۈن .ماڭىدىغان يوللارنى قىلدى

ئاللاھ سىلەرنىڭ كۈندۈزدە يولنى توغرا مېڭىشىڭلار ئۈچۈن زېمىندا يول بەلگىلىرىنى قىلدى، كېچىدە يولنى توغرا مېڭىشىڭلار ئۈچۈن ئاسماندا .يۇلتۇزلارنى قىلدى

مۇشۇ نەرسىلەرنى ۋە باشقا نەرسىلەرنى ياراتقان ئاللاھ، ھېچ نەرسىنى يارىتالمايدىغانلارغا ئوخشاش بولامدۇ؟. ھەممە نەرسىنى ياراتقۇچى، ئبادەتتە يەككە-يېگانە بولغۇچى ئاللاھنىڭ ئۇلۇغلىقىنى ئويلىمامسىلەر؟. ھېچ نەرسە يارىتالمايدىغان نەرسىنى ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرمەڭلار.

ئى ئىنسانلار! سىلەر ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان كۆپ نېئمەتلىرىنى ساناشقا ئۇرۇنۇپ باقساڭلار، ئۇ نېمەتلەرنىڭ كۆپلىكى ۋە تۈرلۈك بولغانلىقىدىن ئۇنى ساناپ تۈگىتەلمەيسىلەر. ئاللاھ سىلەرنىڭ نېمەتلەرگە شۈكۈر ئېيتىشتىن غاپىل بولغانلىقىڭلاردىن ئىبارەت كەمچىلىكىڭلارنى ئەپۇ قىلغۇچىدۇر. سىلەرگە مېھرىبانلىقىدىن سىلەرنىڭ ئاسىيلىقىڭلار ۋە نېئمەتكە شۈكۈر ئېيتماسلىقىڭلار سەۋەبىدىن ئۇ نېمەتلەرنى ئۈزۈپ قويمايدۇ.

ئى ئىنسانلار! ئاللاھ سىلەرنىڭ مەخپى قىلغان ۋە ئاشكارا قىلغان بارلىق ئەمەللىرىڭلارنى بىلىدۇ، ئاللاھقا ھېچ نەرسە مەخپى قالمايدۇ، شۇنىڭغا .ئاساسەن جازالايدۇ ياكى مۇكاپاتلايدۇ

مۇشرىكلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ ئىبادەت قىلغان بۇتلىرى كېچىكىنەك بىر نەرسىنىمۇ يارىتالمايدۇ، ئۇلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ ئىبادەت قىلىۋاتقان نەرسىلىرى ئىبادەت قىلىنغۇچىلار تەرىپىدىن ياسالغاندۇر، ئۇلار قانداقمۇ ئاللاھنى قويۇپ ئۆزلىرى قوللىرى بىلەن ياسىۋالغان بۇتلارغا ئىبادەت .قىلىدۇ؟

ئۇلار قوللىرى بىلەن ياساپ ئىبادەت قىلىۋاتقان نەرسە ھېچ قانداق ھاياتلىقى بولمىغان، ئىلىم-ئىدراكى بولمىغان ۋە چۈشەنچىسى بولمىغان جانسىز نەرسىلەر بولۇپ، ئۇلار قىيامەت كۈنىدە ئۆزلىرىگە چوقۇنغۇچىلار بىلەن بىرلىكتە قاچان تىرىلدۈرۈلىدىغانلىقىنى ۋە ئۇلار بىلەن بىللە دوزاخقا تاشلىنىدىغانلىقىنى بىلمەيدۇ.

سىلەرنىڭ ھەقىقى ئىبادەتكە لايىق بولغان مەبۇدىڭلار ھېچقانداق شېرىكى بولمىغان يەككە-يىگانە ئاللاھدۇر، ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشقا ئىشەنمەيدىغان كىشىلەرنىڭ دىللىرى ئاللاھدىن قورقۇش تۇيغۇسى بولمىغانلىقى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى ئىنكار قىلىدۇ. ئۇلار قىيامەتتىكى ھېساب ۋە ئازابقا ئىشەنمەيدۇ، تەكەببۇرلۇق قىلىپ ھەقنى قوبۇل قىلمايدۇ ۋە ھەقكە بويسۇنمايدۇ.

ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا قىلغان ھەممە ئەمەللىرىنى راستىنلا بىلىپ تۇرغۇچىدۇر. ئاللاھقا ھېچ نەرسە مەخپى قالمايدۇ، شۇنىڭغا ئاساسەن جازالايدۇ ياكى مۇكاپاتلايدۇ. ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالا ئىبادەت قىلىشتا تەكەببۇرلۇق قىلىپ ئۆزىگە بويسۇنمىغانلارنى ياقتۇرمايدۇ، ئۇلارنى قاتتىق ئازاب بىلەن ئازابلايدۇ.

ياراتقۇچىنىڭ بىرلىكىنى ئىنكار قىلىدىغان، ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشنى يالغانغا چېقارغان كاپىرلارغا: ئاللاھ مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نېمىلەرنى نازىل قىلدى؟دېيىلسە، ئۇلار: ھېچ نەرسە نازىل قېلىنمىدى، ئۇ ئۆز ئېچىدىن ئىلگىرىكىلەرنىڭ يالغان-توقۇلمىلىرىنى پەيدا قىلدى، دەيدۇ.

ئۇلار قىيامەت كۈنىدە ئۆزلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى تولۇق ئۈستىگە ئالىدۇ، نادانلىق ۋە قارغۇلارچە ئەگىشىش بىلەن ئۆزلىرى ئىسلامدىن ئازدۇرىۋەتكەن كىشىلەرنىڭ بەزى گۇناھلىرىنىمۇ ئۆز ئۈستىگە ئالىدۇ، ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىنىڭ ۋە ئەگەشكۈچىلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى ئۈستىگە ئېلىشى نېمىدېگەن قەبىھ!.

مەككە كاپىرلىرىدىن ئىلگىرىكى ئۆتكەن ئاشۇ كاپىرلار ئۆزلىرىنىڭ پەيغەمبەرلىرى ئۈچۈن ھىلە-مىكىرلەرنى ئىشلەتتى، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ھىلە-مىكىر قۇرۇلمىسىنى تۈپ-يىلتىزىدىن ۋەيران قىلدى، بۇ قۇرۇلمىنىڭ ئۆگزىسى ئۇلارنىڭ ئۈستىگە ئۆرۈلۈپ چۈشتى، ئۇلارغا، ئۇلار ئويلىمىغان يەردىن ئازاب كەلدى، ئۇلار ئالغان تەدبىرلەر ئۆزلىرىنى ئازابدىن ھىمايە قىلىدۇ دەپ ئويلايتتى، ئەكسىچە ئۇلار بۇنىڭ بىلەن ھالاك قىلىندى.

ئاندىن قىيامەت كۈنىدە ئاللاھ ئۇلارغا ئازابىنى تەييارلايدۇ، ئۇلارنى خار قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: قېنى سىلەرنىڭ ئىبادەتتە مەن بىلەن شېرىك قىلغان شېرىكلىرىڭلار، ئۇلارنىڭ سەۋەبىدىن سىلەر مېنىڭ پەيغەمبەرلىرىم ۋە مۆئمىن بەندىلىرىمگە دۈشمەنلىك قىلدىڭلار؟. رەببانىي ئۆلىمالار: ھەقىقەتەن خارلىق ۋە ئازاب قىيامەت كۈنىدە كاپىرلارغا ھەقلىق بولىدۇ، .دەيدۇ

ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولۇپ، ئۆز نەپسىگە زۇلۇم قىلغان ھالەتتە ئۆلۈم پەرىشتىلىرى ۋە ئۇنىڭ ياردەمچىلىرى بولغان پەرىشتىلەر جانلىرىنى ئالىدۇ، ئۇلارغا ئۆلۈم كەلگەندە تەسلىم بولۇپ بويسۇنىدۇ، ئۇلار كۇپۇرلۇق ۋە ئاسىلىقتىن ئىبارەت ئاللاھنى ئىنكار قىلىدىغان ئەمەللىرىنى ئۆزلىرىگە پايدىسى تېگىدۇ دەپ ئويلايدۇ. ئۇلارغا: يالغان ئېيتتىڭلار، سىلەر ئاسىيلىق قېلىش بىلەن كاپىر بولدۇڭلار، ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەرنىڭ دۇنيادا قىلىۋاتقان قىلمىشىڭلارنى بىلگۈچىدۇر، ئاللاھقا ھېچ نەرسە مەخپى قالمايدۇ، شۇنىڭغا ئاساسەن سىلەرنى جازالايدۇ.

ئۇلارغا: قىلمىشلىرىڭلارنىڭ ھېسابى بىلەن مەڭگۈ تۇرۇش تەقدىر قېلىنغان جەھەننەمنىڭ دەرۋازىلىرىدىن كېرىڭلار دېيىلىدۇ، ئاللاھقا ئىمان ئېيتىش ۋە ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىشتىن تەكەببۇرلۇق قىلغانلارنىڭ بارىدىغان جايى نېمىدېگەن يامان-ھە!.

پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرىقىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق بولۇش بىلەن تەقۋادارلىق قىلغۇچىلارغا: پەرۋەردىگارىڭلار پەيغەمبىرىڭلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نېمىلەرنى نازىل قىلدى؟، دېيىلسە، ئۇلار جاۋاپ بېرىپ: ئاللاھ ئۇنىڭغا كۆپ ياخشىلىقلارنى نازىل قىلدى دەيدۇ، ئاللاھنىڭ ئىبادىتىنى ياخشى قىلغان ۋە كىشىلەر بىلەن ياخشى مۇئامىلىدە بولغانلار دۇنيادا غەلبە-نۇسرەت ۋە كەڭرى رىزىقتىن ئىبارەت ياخشى مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ. ئاللاھ ئۇلار ئۈچۈن تەييارلىغان ئاخىرەتتىكى ئەجىر-ساۋاپ ئۇلارغا دۇنيادا بېرىلگەن مۇكاپاتلاردىن ئەۋزەلدۇر، پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرىقىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق بولۇش بىلەن تەقۋادارلىق قىلغۇچىلارنىڭ يۇرتى بولغان ئاخىرەت .دىيارى نېمىدېگەن ياخشى

ئۇلار دائىم تۇرىدىغان قەسىر ۋە باغلىرىنىڭ ئاستىدىن ئېرىقلاردا سۇ ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كېرىدۇ. ئۇلار ئۈچۈن جەننەتتە يېمەك-ئىچمەك ۋە باشقا نەرسىلەردىن كۆڭلى تارتقان نەرسىلەر بار، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتىدىن بولغان تەقۋادارلار مۇكاپاتلانغان مۇشۇ مۇكاپاتقا ئوخشاش، ئىلگىرىكى ئۈممەتنىڭ تەقۋادارلىرىنىمۇ .مۇكاپاتلايدۇ

تەقۋادارلارنى ئۆلۈم پەرىشتىسى ۋە ئۇنىڭ ياردەمچىلىرىدىن بولغان پەرىشتىلەر قەلبى كۇپىردىن پاك ھالەتتە قەبزى روھ قىلغاندا، پەرىشتىلەر ئۇلارغا: سالام سىلەرگە! بارلىق خاتىرجەمسىزلىكتىن ئامان بولدۇڭلار، دۇنيادىكى ساغلام ئەقىدە ۋە ياخشى ئەمەللىرىڭلار سەۋەبىدىن جەننەتكە كېرىڭلار دەيدۇ.

ئاشۇ يالغانچى مۇشرىكلار پەقەت ئۆلۈم پەرىشتىلىرى ۋە ئۇلارنىڭ ياردەمچىلىرى كېلىپ ئۆزلىرىنىڭ جانلىرىنى ئىلىش ئۈچۈن يۈزلىرىگە ۋە كاسىلىرىغا ئۇرۇشنى كۈتەمدۇ ياكى دۇنيادا ئاللاھنىڭ بۇيرىقى بىلەن ئۇلارنى تۈپ-يىلتىزىدىن يوق قېلىۋىتىدىغان ئازابنىڭ كېلىشىنى كۈتەمدۇ؟. ئىلگىرىكى مۇشرىكلارمۇ مەككە مۇشرىكلىرىغا ئوخشاش پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى ئۈچۈن ئاللاھ ئۇلارنى ھالاك قىلدى، ئۇلارنى ھالاك قىلغاندا ئۇلارغا زۇلۇم قىلمىدى، بەلكى ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولۇش بىلەن ئۆز نەپسىگە زۇلۇم قىلىپ ھالاكەت گىرداۋىغا كېلىشنى خالىدى.

ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرى سەۋەبىدىن ئۇلارغا ئازاب چۈشتى. مەزكۇر ئازاب زىكىر قىلىنغاندا ئۇلار مەسخىرە قىلغان ئازاب ئەمدىلىكتە ئۇلارنى ھەممە تەرەپتىن قورشىدى.

ئۆزلىرىنىڭ ئىبادىتىدە ئاللاھقا ئاللاھنىڭ غەيرىنى قوشۇپ مۇشرىك بولغانلار: ئەگەر ئاللاھ خالىغان بولسا، بىز ۋە بىزنىڭ ئىلگىرىكى ئاتا-بوۋىلىرىمىز يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلاتتۇق، ئاللاھنىڭ غەيرىگە ئىبادەت قىلمايتتۇق. ئەگەر ئاللاھ خالىغان بۈلسا بىز ھېچ نەرسىنى ھارام قىلمايتتۇق دەيدۇ. ئۇلاردىن بۇرۇنقى كاپىرلارمۇ مۇشۇنداق باتىل دەلىللەرنى دېگەن. پەيغەمبەرلەرنىڭ ۋەزىپىسى پەقەت يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغان نەرسىنى يەتكۈزۈشتۇر، ھەقىقەتەن ئۇلار يەتكۈزدى، ئاللاھ كاپىرلارغا خالاش ۋە ئىختىيارلىقنى بېرىپ، پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتكەندىن كېيىن ئۇلارنىڭ (ئىمان ئېيتماستىن بىزنى ئاللاھ كاپىر بولۇشىمىزنى ئىرادە قىلغان) تەقدىر دەپ ئۆزۈر ئېيتىشىنىڭ ھېچ .ئاساسىي يوقتۇر

بىز ھەقىقەتەن ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ ھەر بىرىگە ئۇلارنى يالغۇز بىر ئاللاھقا ئىبادەت قىلىش، ئاللاھنى قويۇپ بۇتلار، شەيتانلار ۋە ئۇلارنىڭ غەيرىدىكى نەرسىلەرگە ئىبادەت قىلىشنى تەرىك قىلىشى ئۈچۈن ئۇلارنى ھەقكە بۇيرۇيدىغان ئەلچىلەرنى ئەۋەتتۇق، ئۇلار ئارىسىدىن ئاللاھ مۇۋەپپەق قىلغانلار پەيغەمبەرگە ئېشەندى ۋە پەيغەمبەر ئىلىپ كەلگەن ھەقىقەتكە ئەگەشتى. ئۇلاردىن بەزىلىرى ئاللاھقا كاپىر بولدى، ئاللاھنىڭ رەسۇلىغا ئاسىيلىق قىلدى، توغرا يولغا مۇۋەپپەق بولمىدى. قىلمىشلىرى تۈپەيلى ئازغۇنلۇق ئۇلارغا زۆرۈر بولدى. زېمىندا سەيرى قىلىڭلار يالغانچىلارنىڭ ئۈسىتىگە ئازاب ۋە ھالاكەت چۈشكەندىن كېيىن ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولىدىغانلىقىنى ئۆز كۆزۈڭلار بىلەن كۆرۈڭلار.

ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! سەن كۈچۈڭنىڭ يېتىشچە ئۇلارنى دەۋەت قىلىشقا تېرىشساڭمۇ ۋە ئۇلارنىڭ ھىدايەت تېپىشىغا ھېرىسمەن بولساڭمۇ، بۇنىڭ سەۋەبلىرىنى قلساڭمۇ، ھەقىقەتەن ئاللاھ ئۆزى ئازدۇرىۋەتكەن كىشىنى ھىدايەتكە مۇۋەپپەق قىلمايدۇ، ئۇلارغا ئاللاھدىن باشقا ياردەم بەرگۈچى ۋە ئۇلاردىن ئازابنى مەنئىي قىلغۇچى يوقتۇر.

ئۇلار قاتتىق قەسەم بىلەن ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشنى ئىنكار قىلىپ، قىلغان قەسەملىرىنى تەكىتلەپ: ھېچ قانداق دەلىلسىزلا ئاللاھ ئۆلۈكنى تېرىلدۈرەلمەيدۇ دەيدۇ، ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس، ئاللاھ ئۆلگەنلەرنىڭ ھەممىسىنى تېرىلدۈرىدۇ. بۇ ئاللاھدىن بولغان راست ۋەدىدۇر. لېكىن ئىنسانلارنىڭ كۆپچىلىكى ئاللاھنىڭ ئۆلۈكنى تېرگۈزىدىغانلىقىنى بىلمەيدۇ، نەتىجىدە ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشنى ئىنكار قىلىدۇ.

مۇشرىكلار ئىختىلاپ قىلىشقان؛ ئاللاھنىڭ بىرلىكى، ئۆلگەندىن كىيىن تېرىلىش ۋە نۇبۇۋۋەت قاتارلىق ئىشلارنى قىيامەت كۈنى ئاللاھ ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى تىرىلدۈرۈپ، ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشنى ئىنكار قىلىپ، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەن مۇشرىكلارنىڭ دەۋاسىدا يالغانچى ئىكەنلىكىنى ئۇلارغا بىلدۈرىدۇ.

ئەگەر بىز ئۆلۈكلەرنى تېرىلدۈرۈش ۋە ئۇلارنى قەبىردىن قوزغاشنى خالىساق، بىزنى ئۇنداق قىلىشىمىزدىن چەكلەپ قويىدىغان ھېچقانداق چەكلىمە يوق، بىز بىر نەرسىنى خالىساق "ۋۇجۇتقا كەل" دەيمىز دەرھال بولىدۇ.

كاپىرلار زۇلۇم قىلىپ ئازابلىغاندىن كېيىن، ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى تەلەپ قىلىپ، ئۆزلىرىنىڭ يۇرتى، ئائىلە تاۋابىئاتلىرى ۋە مال-مۈلكىنى تاشلاپ كاپىرلارنىڭ يۇرتىدىن ئىسلام دىيارىغا ھىجرەت قىلىپ چىققانلارنى ئەلۋەتتە دۇنيادا ئىززەت-ئىكرامغا مۇشەررەپ قىلىمىز. ئەلۋەتتە ئاخىرەتنىڭ ساۋابى كاتتىدۇر، چۈنكى ئۇ جەننەتتىن ئىبارەت بۈيۈك نېئمەتكە نائىل بولىدۇ. ئەگەر ھىجرەت قېلىشتىن كېچىكىپ قالغانلار ھىجرەت قىلغانلارغا بېرىلىدىغان ساۋابنىڭ كاتتىلىقىنى بىلگەن بولسا ئېدى ئەلۋەتتە ھىجرەت قىلىشتىن كىچىكىپ قالمايتتى.

ئاللاھ يولىدا ھىجرەت قىلىپ چېققان ئاشۇ مۇھاجىرلار ئۆز قەۋمىنىڭ ئەزىيەتلىرىگە، ۋەتىنى ۋە ئائىلە تاۋابىئاتلىرىدىن ئايرىلىشقا، ئاللاھقا ئېتائەت قېلىشتا سەۋىر قىلغانلىقلىرى، بارلىق ئىشلىرىدا يەككە-يېگانە پەرۋەردىگارىغا تايانغانلىقلىرى ئۈچۈن، ئاللاھ تائالا ئۇلارغا بۇ كاتتا مۇكاپاتلارنى ئاتا قىلدى.

ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! بىز سەندىن ئىلگىرى ئىنسانلاردىن پەقەت ئەرلەرگىلا ۋەھيى نازىل قىلىمىز، پەرىشتىلەردىن پەيغەمبەر ئەۋەتمىدۇق، بۇ بىزنىڭ داۋاملىشىۋاتقان يولىمىز، ئەگەر سىلەر بۇنى ئىنكار قىلساڭلار، ئۇلارنىڭ ئىنسان ئىكەنلىكىنى بىلمىسەڭلار، ئىلگىرى كىتاب بېرىلگەنلەردىن سوراپ بىقىڭلار، ئۇلار سىلەرگە ئۇ پەيغەمبەرلەرنىڭ پەرىشتە بولماستىن بەلكى ئىنسان ئىكەنلىكىدىن .خەۋەر بېرىدۇ

بىز ئىنسانلاردىن بولغان ئاشۇ پەيغەمبەرلەرنى روشەن دەلىللەر ۋە نازىل قېلىنغان كىتابلار بىلەن ئەۋەتتۇق، ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! ساڭا قۇرئاننى كىشىلەر ئېھتىياجلىق بولىدىغان نەرسىلەرنى بايان قىلىپ بېرىش ۋە ئۇلارنىڭ پىكىر قېلىشى، ئويلىنىشى ۋە قۇرئان ئۆز ئېچىگە .ئالغان نەرسىلەردىن ۋەز-نەسىھەت ئېلىشى ئۈچۈن نازىل قىلدۇق

كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ يولىدىن توسۇش ئۈچۈن ھىلە-مىكىر ئىشلەتكەنلەر قارۇننى يەرگە يۇتقۇزىۋاتقاندەك ئاللاھنىڭ ئۆزلىرىنى يەرگە يۇتقۇزىۋېتىشىدىن ياكى ئۇلار كۈتمىگەن جايدىن ئۆزلىرىگە ئازاب .كېلىشىدىن قورقمامدىغاندۇ؟

ياكى ئۇلار تۇرمۇش ئېھتىياجى سەۋەبلىك كەسىپ قىلىش ئۈچۈن سەپەرلەردە كېتىۋاتقاندا ئازابقا يولۇقۇشىدىن قورۇقمامدۇ؟، بۇ ۋاقىتتا ئۇلار ئازابتىن قۇتۇلالمايدۇ ۋە ئۇنى چەكلىيەلمەيدۇ.

ياكى ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ ئاللاھدىن قورۇققان ھالىتىدە ئاللاھنىڭ ئازابى يېتىشىدىن خاتىرجەم بولدىمۇ؟، ئاللاھ ئۇلارنى ھەر ۋاقىت ئازابلاشقا قادىر. شۈبھىسىزكى، سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلار ئەلۋەتتە كۆيۈمچاندۇر، مېھرىباندۇر، بەندىلىرىنىڭ تەۋبە قىلىۋېلىشى ئۈچۈن ئۇلارنى ئالدىراپ جازالىمايدۇ.

ئاشۇ يالغانچى كاپىرلار ئاللاھنىڭ ياراتقان نەرسىلىرىگە تەپەككۈر قىلىش نەزىرى بىلەن قارىمامدىغاندۇ؟، قۇياشنىڭ ھەركىتى ۋە كۈندۈزدىكى سەيرى قېلىشىغا ئەگىشىپ ئۇ نەرسىلەرنىڭ سايىلىرى ئوڭ ۋە سول تەرەپكە مايىل بولۇپ تۇرىدۇ، كېچىدە ئايغا ئەگىشىدۇ، ئۇ نەرسىلەر تۆۋەنچىلىك بىلەن ئۆز پەرۋەردىگارىغا ھەقىقى سەجدە قىلىدۇ.

ئاسمانلار ۋە زېمىندىكى ھەممە جانلىق نەرسىلەر يالغۇز ئاللاھقا سەجدە قېلىدۇ، پەرىشتىلەرمۇ يالغۇز ئاللاھقا سەجدە قېلىدۇ، ئۇلار ئاللاھقا .ئىبادەت قىلىش ۋە بويسۇنۇشتىن تەكەببۇرلۇق قېلىپ باش تارتمايدۇ

پەرىشتىلەر دائىم ئاللاھقا تائەت-ئىبادەت قىلىپ تۇرۇش بىلەن تۇرۇغلۇق ئۆزلىرىنىڭ ئۈستىدىكى ھۆكۈمرانلىق قىلغۇچى زاتتىن قورقىدۇ، پەرۋەردىگارىغا ئىتائەت قىلىپ بۇيرىغاننى تولۇق ئورۇندايدۇ.

ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ بارلىق بەندىلىرىگە: ئىككى ئىلاھقا ئىبادەت قىلماڭلار، ھەقىقى ئىبادەت قېلىنغۇچىنىڭ بىر ئىكەنلىكىدە ھېچ شەك يوقتۇر، ئۇنىڭ ئىككىنچىسى يوق ۋە ھېچ شېرىكى يوق، مەندىنلا قورقۇڭلار، مەندىن باشقا ھېچكىمدىن قورۇقماڭلار.

ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ھەممە نەرسە يارىتىلىش، ئىگىدارچىلىق ۋە تەدبىر قىلىش جەھەتتە يالغۇز بىر ئاللاھنىڭدۇر. ئىتائەت قىلىش، بويسۇنۇش ۋە ئىخلاس قىلىش يالغۇز بىر ئاللاھقا خاستۇر. ئاللاھنىڭ غەيرىدىن قورقامسىلەر؟، قورۇقماڭلار، بەلكى يەككە-يېگانە ئاللاھدىن .قورقۇڭلار

ئى ئىنسانلار! سىلەر بەھرىمان بولىۋاتقان دىنى ۋە دۇنيالىق نېئمەتلەرنىڭ ھەممىسى ئاللاھ تەرىپىدىندۇر، ئاللاھنىڭ غەيرىدىن ئەمەس. سىلەرگە بىرەر بالا-مۇسىبەت، كېسەللىك ياكى كەمبەغەلچىلىك يەتسە سىلەرگە يەتكەن نەرسىنى ئۈستۈڭلاردىن كۆتۈرىۋېتىش ئۈچۈن يالغۇز بىر ئاللاھقا يالۋۇرۇپ دۇئا قىلىسىلەر، يالغۇز ئىبادەتكە ھەقلىق بولغان ئاللاھ .نېئمەتلەرنى ئاتا قېلىدۇ ۋە ئازابنى كۆتۈرۋېتىدۇ

ئاللاھ سىلەرنىڭ دۇئايىڭلارنى ئىجابەت قېلىپ سىلەرگە يەتكەن زىياننى كۆتۈرۈۋەتسە، سىلەردىن بىر قىسىم كىشىلەر ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈپ ئاللاھقا ئىبادەتتە باشقىنى شېرىك قىلىدۇ، بۇ قانداق يۈزسىزلىك!؟.

ئۇلارنىڭ ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈشى، ئاللاھنىڭ ئۇلارنىڭ ئۈستىدىن ئېغىرچىلىقنى كۆتۈرۋەتكەنگە ئوخشاش نېئمەتلىرىگە تۈزكورلۇق قىلىشىغا ئىلىپ بارىدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇلارغا ھازىر بولسۇن ياكى كېيىن بولسۇن، سىلەرگە ئاللاھنىڭ ئازابى كەلگەنگە قەدەر سىلەر .مەنپەئەتلىنىۋاتقان نېئمەتتىن بەھرىمان بولۇڭلار دېيىلىدۇ

مۇشرىكلار ئۆزلىرىنىڭ ھېچ نەرسە بىلمەيدىغان، جانسىز، پايدا-مەنپەئەت يەتكۈزەلمەيدىغان بۇتلىرىنى بىز ئۇلارغا رىزىق قىلىپ بەرگەن ماللىرىغا شېرىك قېلىدۇ، بۇنىڭ بىلەن بۇتلىرىغا يېقىنلىشىدۇ. ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، ئى مۇشرىكلار! سىلەر قىيامەت كۈنىدە ماللىرىڭلاردىن نېسىۋە قېلىپ بەرگەن ۋە ئىلاھ دەپ گۇمان قىلغان بۇتلىرىڭلار .توغرىسىدا ئەلۋەتتە سۇئال قىلىنىسىلەر

مۇشرىكلار قىزلارنى ئاللاھقا نىسبەت بېرىدۇ، پەرىشتىلەرنى ئاللاھنىڭ قىزلىرى دەپ ئېتىقاد قېلىدۇ، ئوغۇللارنى ئۆزلىرىگە نىسبەت بېرىدۇ، ئۆزلىرى ياقتۇرمايدىغان نەرسىلەرنى ئاللاھقا نىسبەت بېرىدۇ، ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ قېلغان ئىشلىرىدىن پاك ۋە مۇقەددەستۇر، كۆڭلى مايىل بولغان ئوغۇل ئەۋلادلارنى ئۆزلىرىگە قىلىدۇ، بۇنىڭدىنمۇ ئېغىر جىنايەت .بولامدۇ!؟

مۇشرىكلارنىڭ بىرىگە قىزى تۇغۇلغانلىق توغرىسىدا خەۋەر بېرىلسە، خەۋەر بېرىلگەن نەرسىنى قاتتىق ئۆچ كۆرگەنلىك سەۋەبىدىن چىرايلىرى قارىداپ كېتىدۇ، دىلى غەم-قايغۇغا توشۇپ كېتىدۇ، ئاندىن ئۆزىگە رازى بولمىغان نەرسىنى ئاللاھقا نىسبەت بېرىدۇ!.

قىز تۇغۇلغانلىق توغرىسىدا يەتكۈزۈلگەن يامان خەۋەردىن قورقۇپ ئۆز قەۋمىگە كۆرۈنمەي يوشۇرۇنىۋالىدۇ، كۆڭلىدە: بۇ قىزنى خارلىق ۋە كۆڭلى سۇنغان ھالدا تۇتۇپ قالامدۇ ياكى توپىغا ئاستىغا تېرىك كۆمۈۋېتەمدۇ؟ مۇشرىكلارنىڭ قىلغان ھۆكمى نېمىدېگەن قەبىھ!، ئۇلار ئۆزلىرىگە ياقتۇرمىغاننى پەرۋەردىگارى ئۈچۈن ھۆكۈم بېرىدۇ.

ئاخىرەتكە ئىشەنمەيدىغان كاپىرلار ئۈچۈن ئوغۇلغا ئېھتىياجلىق بولۇش، نادانلىق ۋە كۇپىردىن ئىبارەت يامان سۈپەتلەر بار، ئاللاھ ئۈچۈن كاتتىلىق، كامالەت، بىھاجەتلىك ۋە ئىلىم قاتارلىق ماختالغۇچى سۈپەتلەر بار. ئاللاھ غالىب بولۇپ، ھېچ بىراۋ ئۇنى مەغلۇپ قىلالمايدۇ. ئاللاھ ئۆز مەخلۇقاتلىرىغا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر. يولغا قويغان .ھۆكۈملىرىدە، بەلگىلىمىلىرىدە ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر

ئەگەر ئاللاھ سۇبھانەھۇ ۋەتەئالا ئىنسانلارنى زۇلۇم قىلغانلىقى ۋە كاپىر بولغانلىقى سەۋەبىدىن ئازابلايدىغان بولسا ئىدى، زېمىن يۈزىدە پۇتى بىلەن ماڭىدىغان ئىنسان ۋە ئۆمۈلەپ يۈرىدىغان ھايۋان قالمىغان بولاتتى، لېكىن ئاللاھ تائالا ئۇلارنى ئۆز ئىلمىدە بەلگىلەنگەن مۇددەتكىچە كېچىكتۈرىدۇ، ئۆز ئىلمىدىكى بەلگىلەنگەن مۇددەت كەلگەندە، قىلچىمۇ كېچىكتۈرۈلمەيدۇ ۋە قىلچىمۇ ئىلگىرى سۈرۈلمەيدۇ.

ئۇلار ئۆزلىرىگە نىسبەت بېرىلىشنى ياقتۇرمايدىغان قىزلارنى ئاللاھقا نىسبەت بېرىدۇ، ئۇلار تىللىرى بىلەن يالغان سۆزلەپ ئۆزلىرى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدا ئېسىل مەرتىۋىلەرنىڭ بارلىقىنى دەۋا قىلىدۇ، ئەگەر ئۇلارنىڭ سۆزى راست بولسا چوقۇم ئۇلار قىيامەت كۈنىدە دېگەنلىرىدەك تېرىلدۈرىلىدۇ، دوزاخ ئۇلارغا لايىق بولدى، ئۇلار دوزاخقا تاشلىنىدۇ، دوزاختىن ئەبەدى چىقمايدۇ.

ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! ئاللاھنىڭ نامى بىلەن قەسەمكى، ھەقىقەتەن بىز سېنىڭدىن ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرگە پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتتۇق. شەيتان ئۇلارغا: ئۇلارنىڭ شېرىك، كۇپۇر، گۇناھ-مەسىيەت قاتارلىق ئەمەللىرىنى چېرايلىق كۆرسەتتى، ئۇلار شەيتاننى قىيامەت كۈنىدە ئۆزلىرىگە ياردەم بېرىدىغان مەدەتكار دەپ ئويلىدى، ئۇلار ئۈچۈن قىيامەت كۈنىدە دەرتلىك ئازاب بار.

ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! بىز قۇرئان كەرىمنى ساڭا پەقەت بارلىق ئىنسانلار ئۈچۈن ئۇلار ئىختىلاپ قېلىشقان تەۋھىد، ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىش ۋە شەرىئەت ئەھكاملىرىنى بايان قىلىپ بېرىشىڭ ئۈچۈن نازىل قىلدۇق. قۇرئان كەرىم ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىشەنگەن مۆئمىنلەر ئۈچۈن ھىدايەت ۋە رەھمەتتۇر، ھەقىقەتەن قۇرئاندىن ئۇلارلا .مەنپەئەتلىنىدۇ

ئاللاھ ئاسماندىن يامغۇر ياغدرۇرۇپ ئۇنىڭ بىلەن قاغجىراپ كەتكەن زېمىننى ياشنىتىپ زېمىندىن تۈرلۈك ئۆسۈملۈكلەرنى چېقىرىدۇ، ھەقىقەتەن ئاسماندىن يامغۇر چۈشۈرۈشتە، زېمىندىن زىرائەتلەرنى چېقىرىشتا، ئاللاھنىڭ كالامىنى ئاڭلايدىغان ۋە ئۇنى تەپەككۇر قىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى نامايەندە قېلىدىغان روشەن دەلىللەر .بار

ئى ئىنسانلار! ھەقىقەتەن سىلەر ئۈچۈن تۆگە، كالا ۋە قويلاردا بىر ۋەز-نەسىھەت بار، بىز سىلەرنىڭ ئۇلارنىڭ قورسىقىدىكى ئارتۇق نەرسىلەر بىلەن، جىسمىدىكى قاننىڭ ئارىسىدىن چىققان سۈت بىلەن سۇغۇرىمىز، مۇشۇنداق جايدىن ئىچكۈچىلەرگە لەززەت بېغىشلايدىغان ساپ- سۈزۈك سۈت چېقىدۇ.

سىلەر ئۈچۈن بىز سىلەرگە رىزىق قېلىپ بەرگەن خورمە ۋە ئۈزۈم مېۋىلىرىدە سىلەرگە ئىبرەت باركى، سىلەر ئۇنىڭدىن ئەقىلنى كەتكۈزىۋېتىدىغان ياخشى بولمىغان شاراپلارنى ياسايسىلەر، ۋە ئۇنىڭدىن يەنە خورما، قۇرۇق ئۈزۈم، ئاچچىقسۇ، ۋە خورما تالقىنى قاتارلىق مەنپەئەتلىنىدىغان چېرايلىق رىزىقلارنى قېلىسىلەر، ھەقىقەتەن يۇقىرىدا زىكىر قېلىنغاندەك بەندىلەرگە ئىنئام قىلىنغان نەرسىلەردە ئەقلىنى ئىشلىتىدىغان ۋە ئىبرەت ئالىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان ئالامەتلەر بار.

ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! پەرۋەردىگارىڭ ھەسەل ھەرىسىگە ئىلھام قىلىپ يول كۆرسۈتۈپ: تاغلاردا، دەرەخلەردە ئۇۋا تۇتقىن، كىشىلەرنىڭ ھەسەل ھەرىلىرى ئۈچۈن ياسىغان جايلىرىدا ئۇۋا تۇتۇپ ئۇلارنى .ھەسەل بىلەن مەنپەئەتلەندۇرگىن، دېدى

ئاندىن ئىشتىھايىڭ تارتقان تۈرلۈك مېۋىلەرنىڭ ھەممىسىدىن يېگىن، پەرۋەردىگارىڭ ساڭا ئىلھام قىلغان ۋە بويسۇندۇرۇپ بەرگەن يولدىن ماڭغىن، ئاشۇ ھەرىنىڭ قورسىقىدىن ئاق، سېرىق رەڭدىكى تۈرلۈك ھەسەللار چېقىدۇ، بۇنىڭدا كىشىلەرگە شىپا بار، ئۇنىڭ بىلەن كېسەللىرىنى داۋالايدۇ. ھەقىقەتەن ئاشۇ ھەرىگە ئىلھام قىلىش ۋە ئۇنىڭ قورسىقىدىن چىققان ھەسەللەردە پىكىر قىلىدىغان ۋە ئىبرەت ئالىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ مەخلۇقاتلىرىنىڭ ئىشلىرىنى ئىدارە قىلىشتىكى .قۇدىرتىگە .دالالەت قىلىدىغان دەلىللەر بار

ئاللاھ سىلەرنى ئۆرنەكسىز ياراتتى، ئاندىن ئەجىلىڭلار تۈگۈگەندە سىلەرنى ۋاپات تاپتۇرىدۇ، سىلەردىن بەك ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرۈپ ھاياتىنىڭ ئەڭ ئاخىرقى يامان باسقۇچىغىچە يەنى بەك قېرىپ كەتكۈچە ياشايدىغانلار بار، ئۇ دەۋرىدە ئىلگىرى بىلگەن نەرسىلىرىنى بىلمەيدۇ. ھەقىقەتەن ئاللاھ ھەممىنى بىلگۈچىدۇر، بەندىلىرىنىڭ ئىشىدىن ھېچ نەرسە ئاللاھقا مەخپى قالمايدۇ، ئاللاھ ھەممىگە قادىر، ئاللاھنى ھېچ .نەرسە ئاجىزلاشتۇرالمايدۇ

ئاللاھ سۈبھانەھۇ ۋەتەئەلا سىلەرنىڭ بەزىڭلارنى بەزىڭلاردىن رىزىقتا ئۈستۈن قىلدى، سىلەردىن بەزىڭلارنى باي، بەزىڭلارنى كەمبەغەل، بەزىڭلارنى خوجايىن قىلسا بەزىڭلارنى ئىشلەمچى قىلدى. ئاللاھ رىزقىنى ئۈستۈن قىلغانلار قول ئاستىدىكىلەر بىلەن رىزىققا ئىگە بولۇشتا باراۋەر بولۇپ ئۇلارنى رىزىققا شېرىك قېلىۋىلىش ئۈچۈن، ئاللاھ ئۆزلىرىگە بەرگەن نەرسىلەرنى ئۇلارغا بەرمەيدۇ، ئەمما ئاللاھنىڭ بەندىلىرىنى ئاللاھقا شېرىك قىلىشقا قانداقمۇ رازى بولىدۇ؟، ئۇلار قۇللارنىڭ ئۆزلىرىگە شېرىك بولۇشنى ۋە ئۆزلىرى بىلەن رىزىقتا باراۋەر بولۇشىغا رازى بولمايدىغان تۇرسا؟، بۇ قانداق زۇلۇم؟! ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە بۇنىڭدىنمۇ بەكراق تۇزكورلۇق بولمىسا كېرەك!؟.

ئى ئىنسانلار! ئاللاھ سىلەرنىڭ جىنسىڭلاردىن سىلەرنىڭ ئۈنسى-ئۇلپەت ئېلىشىڭلار ئۈچۈن ئاياللىرىڭلارنى ياراتتى، ئاياللىرىڭلاردىن ئەۋلادلارنى ۋە نەۋىرلەرنى قىلدى، سىلەرگە گۆش ۋە مېۋىلەرگە ئوخشاش پاك يېمىكلىكلەرنى رىزىق قېلىپ بەردى. بۇت-ھەيكەللەردىن ئىبارەت باتىلغا ئىشىنىپ ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان ساناپ-تۈگەتكۈسىز نېئمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قېلامسىلەر؟ ئاللاھقا شۈكۈر قىلمامسىلەر، يالغۇز بىر ئاللاھقىلا ئىشەنمەمسىلەر!؟.

ئاشۇ مۇشرىكلار ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارغا ئىبادەت قىلىدۇ، ئۇ بۇتلار ئۇلارغا ئاسمانلاردىن ھېچقانداق رىزىق چۈشۈرۈپ بېرەلمەيدۇ ۋە زېمىندىنمۇ ھېچقانداق رىزىق چېقىرىپ بېرەلمەيدۇ، ئۇلار جانسىز ۋە ھېچ نەرسە بىلمەيدىغان ماددىلاردىن بولغانلىقى ئۈچۈن ھېچ نەرسىگە .ئىگە بولالمايدۇ

ئى ئىنسانلار! سىلەر پايدا-زىيان كەلتۈرەلمەيدىغان بۇ بۇتلارنى ئاللاھقا ئوخشاتماڭلار ۋە ئىبادەتتىمۇ ئۇنىڭغا شېرىك قىلماڭلار. ھەقىقەتەن ئاللاھ ئۆزى ئۈچۈن بولغان ئۇلۇغ، كاتتا سۈپەتلەرنى بىلىدۇ، ئۇنى سىلەر بىلمەيسىلەر، بۇتلىرىڭلار ئۈچۈن ئوخشاشلىقنى دەۋا قىلىپ ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرىسىلەر.

ئاللاھ سۈبھانەھۇ ۋەتەئەلا مۇشرىكلارغا رەددىيە بېرىپ مۇنداق بىر مىسالنى بايان قىلىدۇ: ھېچ قانداق پايدا-مەپەئەت يەتكۈزەلمەيدىغان، تەسەررۇپ قىلىشتىن ئاجىز بولغان بىر قۇل بىلەن، بىز بەرگەن مال-مۈلۈكنى ئەركىن خالىغانچە تەسەررۇپ قېلىدىغان، ئاشكارا-يوشۇرۇن خالىغانچە خەيرى-ئېھسان قىلىدىغان بىرى قانداقمۇ باراۋەر بولىدۇ؟، سىلەر ئۆز مۈلكىدە خالىغانچە تەسەررۇپ قېلىدىغان ئاللاھ بىلەن ئاجىز بۇتلىرىڭلارنىڭ ئارىسىنى قانداق باراۋەر قىلىسىلەر؟. ھەمدۇ-سانالارغا ئاللاھ ئەڭ ھەقلىقتۇر. بەلكى مۇشرىكلارنىڭ كۆپچىلىكى ئاللاھنىڭ يەككە-يېگانە ئىلاھ ئىكەنلىكىنى ۋە ئىبادەتكە لايىق مەبۇد بەرھەق .ئىكەنلىكىنى بىلمەيدۇ

ئاللاھ تائالا ئۇلارغا رەت قايتۇرۇپ بۇ ئىككى كىشىنىڭ مىسالىغا ئوخشاش يەنە بىر مىسال بايان قىلىپ بەردى: ئىككى كىشى بىرى ئاڭلىمايدىغان، سۆزلىيەلمەيدىغان ۋە بىر نەرسە چۈشەنمەيدىغان گاچا، ئۇنىڭ پاڭلىقى گاچىلىقى ئۆزىگە ۋە باشقىلارغا مەنپەئەت يەتكۈزۈشتىن ئاجىز كەلگەنلىكى ئۆزىگە ئىگە بولغان كىشىگە ئېغىرچىلىق بولىدۇ، قايسى تەرەپكە ئەۋەتسە ياخشىلىق ئېلىپ كەلمەيدۇ، تەلەپ قىلغان نەرسىگە ئېرىشىش بىلەن ئۇتۇق قازىنالمايدۇ، مۇشۇنداق ھالەتتىكى كىشى بىلەن ئاڭلاش ۋە سۆزلەش ئەزاسى ساغلام، تۈرلۈك مەنپەئەتلەرنى يەتكۈزەلەيدىغان، كىشىلەرنى ئادالەتنى بەرپا قېلىشقا بۇيرۇيدىغان، ھېچ قانداق قىڭغىرلىقى بولمىغان روشەن توغرا يولدا بولغان بىر كىشى باراۋەر بولامدۇ؟. ئى مۇشرىكلار سىلەر قانداقمۇ ھەممىدىن ئۇلۇغ ۋە مۇكەممەل سۈپەتلەر بىلەن سۈپەتلەنگەن ئاللاھ بىلەن، ئاڭلىمايدىغان ۋە سۆزلىيەلمەيدىغان، ھېچقانداق پايدا يەتكۈزەلمەيدىغان ۋە زىياننى يوق قېلىۋېتەلمەيدىغان بۇتلارنىڭ ئارىسىنى باراۋەر قىلىسىلەر؟.

ئاسمان ۋە زېمىندىكى بارلىق غەيبى ئىشلارنىڭ ھەممىسىنى بىلىش يالغۇز بىر ئاللاھقا خاستۇر. غەيىب ئىلمى ئاللاھ ئۆزىنىڭ بىلىشى بىلەن چەكلەنگەن خۇسۇسىيەتتۇر. قىيامەتنىڭ ئىشىمۇ ئاللاھنىڭ بېلىشى بىلەنلا چەكلىنىلگەن غەيبى ئىلىملەردىن بولۇپ، ئەگەر ئاللاھ خالىسا قىيامەت كۆز-يۇمۇپ ئاچقۇچىلىك ياكى ئۇنىڭدىنمۇ تىز ۋاقىتتا بولىدۇ. ھەقىقەتەن ئاللاھ ھەممە نەرسىگە قادىردۇر، ئاللاھنى ھېچ نەرسە ئاجىز قىلالمايدۇ، ئاللاھ بىر نەرسىنىڭ بولىشىنى خالىسا "ۋۇجۇتقا كەل" دەيدۇ، ئۇ بولىدۇ.

ئى ئىنسانلار! ئاللاھ سىلەرنى ھامىلدارلىق مۇددىتى ئاخىرلاشقاندىن كېيىن ئاناڭلارنىڭ قارنىدىن سىلەر ھېچ نەرسىنى بىلمەيدىغان ھالەتتە چىقاردى، سىلەرنىڭ ئاڭلىشىڭلار ئۈچۈن قۇلاقنى قىلدى، كۆرۈشۈڭلار ئۈچۈن كۆزنى قىلدى، ئەقىل ئېشلىتىشىڭلار ئۈچۈن قەلبنى قىلدى، ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىگە شۈكۈر ئېيتىشىڭلار ئۈمىد .قېلىنىدۇ

مۇشرىكلار، بويسۇندۇرۇلغان ۋە ئاللاھ ئاتا قىلغان قانات ۋە يۇمشاق ھاۋادا ئۇچۇشقا تەييارلانغان قۇشلارغا قاراپ باقمامدۇ؟. ئۇلار ئاللاھنىڭ ئىلھامى بىلەن قاناتلىرىنى يايىدۇ ۋە يېغىدۇ، ئۇلارنى ھاۋادا چۈشۈپ كېتىشتىن تۇتۇپ تۇرۇشقا پەقەت ئاللاھ قادىر بولالايدۇ، ھەقىقەتەن ئاشۇنداق قۇشلارنى بويسۇندۇرۇش ۋە چۈشۈپ كېتىشتىن تۇتۇپ تۇرۇشتا ئاللاھقا ئېشىنىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان ئالامەتلەر بار، چۈنكى ئۇلار ئاللاھنىڭ قۇدرىتىغا دالالەت قىلىدىغان نەرسىلەردىن ئىبرەت ۋە مەنپەئەت ئالىدۇ.

ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ ئارام ئېلىشىڭلار ۋە راھەتلىنىشىڭلار ئۈچۈن سىلەرگە تاشتىن ۋە باشقا نەرسىلەردىن ياسالغان ئۆيلەرنى قىلدى. بىر جايدىن يەنە بىر جايغا يۆتكەلگەندە ئۇنى كۆتۈرۈش سىلەرگە ئاسان بولسۇن ئۈچۈن، تۆگىنىڭ، كالىنىڭ ۋە قوينىڭ تېرىلىرىدىن سەھرادا شەھەرلەردىكى ئۆيلەرگە ئوخشايدىغان چېدىرلارنى قىلدى. بىر يەرگە چۈشكەندە ئۇنى قوراشتۇرۇشمۇ ئاسان بولىدۇ، سىلەر ئۈچۈن قوي ۋە تۆگىنىڭ يۇڭى، ئۆچكىنىڭ تىۋىتى، مەلۇم مۇددەتكىچە مەنپەئەتلىنىدىغان تولۇم، يۇڭ تاغار ۋە ئۆيگە سالىدىغان كىگىز ۋە شىرداقلارنى قىلدى.

ئاللاھ سىلەرگە تاغلاردىن ۋە بىنالاردىن ئىسسىقتىن ساقلىنىدىغان سايىلەرنى قىلدى. تاغلاردىن سوغۇقتىن، ئىسسىقتىن ۋە دۈشمەندىن مۇداپىئە قېلىدىغان غار، ئۆڭكۈر كامارلارنى قىلدى. سىلەرنىڭ ئىسسىق ۋە سوغۇقتىن ساقلىنىشىڭلار ئۈچۈن سىلەرگە پاختا ۋە باشقا رەختلەردىن كۆينەك قاتارلىق كىيىملەرنى قىلدى. ئۇرۇشتا سىلەرنى مۇداپىئە قىلىدىغان تۆمۈر كىيىملەرنى قىلدى، قورال سىلەرنىڭ جىسمىڭلارغا تەگمەيدۇ، ئاللاھ سىلەرگە ئىلگىرىكى نېئمەتلەرنى ئاتا قىلغاندەك سىلەرگە نېئمىتىنى مۇكەممەل قىلىپ بېرىدۇ. سىلەردىن پەقەت يېگانە ئاللاھقىلا بويسۇنۇش ۋە ئۇنىڭغا شېرىك كەلتۈرمەسلىكلا .ئۈمىد قېلىنىدۇ

ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! ئۇلار سەن ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتنى تەستىقلاش ۋە ئىمان كەلتۈرۈشتىن يۈز ئۆرۈسە، سېنىڭ مەسئۇلىيىتىڭ پەقەت ئۇلارغا يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغاننى ئوچۇق يەتكۈزۈشتۇر. ئۇلارنى ھىدايەت قىلىش سېنىڭ مەسئۇلىيىتىڭ ئەمەس.

مۇشرىكلار ئاللاھنىڭ ئۇلارغا ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىنى تونۇيدۇ، ئۇ نېئمەتلەر جۈملىسىدىن پەيغەمبەرئەلەيھىسسالامنى ئۇلارغا ئەۋەتتى، ئاندىن ئۇلار ئاللاھنىڭ نېمىتىگە شۈكۈر قىلماستىن ئۇنىڭدىن تانىدۇ، ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنى يالغانغا چېقىرىدۇ، ئۇلارنىڭ كۆپچىلىكى ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە تانغۇچىلاردۇر.

ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! قىيامەت كۈنى ئاللاھ ئۇلارغا ئەۋەتكەن پەيغەمبىرىنى، ھەر بىر ئۈممەت ئىچىدىن ئىمان ئېيتقان ياكى كاپىر بولغانلىقىغا گۇۋاھچى بولۇش ئۈچۈن ئەۋەتىدۇ، ئاندىن كېيىن كاپىرلارنىڭ ئۆزۈر ئېيتىشىغا رۇخسەت قىلمايدۇ. ئاللاھ ئۇلاردىن رازى بولىدىغان ئەمەللەرنى قىلىشى ئۈچۈن ئۇلارنى دۇنياغا قايتۇرمايدۇ، چۈنكى ئاخىرەت ھېساب مەقامى ئەمەلنىڭ ماكانى ئەمەستۇر.

زالىم مۇشرىكلار ئاللاھنىڭ ئازابىنى ئاشكارا كۆرگەن ۋاقتىدا ئازاب ئۇلاردىن يەڭگىللىتىلمەيدۇ، ئازابنى ئۇلاردىن كېچىكتۈرۈشكە مۆھلەتمۇ .بېرىلمەيدۇ، بەلكى ئۇلار دوزاخقا كېرىپ ئۇ يەردە ئەبەدى مەڭگۈ قالىدۇ

مۇشرىكلار ئاخىرتتە ئاللاھنى قويۇپ ئىبادەت قىلغان مەبۇدلىرىنى ئاشكارا كۆرگەن ۋاقىتتا: پەرۋەردىگارىمىز! بۇلار بولسا بىزنىڭ سىلىنى قويۇپ ئىبادەت قىلغان مەبۇدلىرىمىز دەيدۇ، ئۇلار بۇ سۆزنى ئۆزلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى ئۇلارغا يۈكلەپ قويۇش ئۈچۈن دەيدۇ، مەبۇدلىرى ئۇلارغا رەت قايتۇرۇپ: ئى مۇشرىكلار! سىلەر ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈپ قىلغان ئىبادەتلىرىڭلاردا يالغانچى، ئاللاھ بىلەن بىرگە ئىبادەت قېلىنىدىغان ھېچ .شېرىكى يوق، دەيدۇ

مۇشرىكلار تەسلىم بولىدۇ، بىر ئاللاھقا بويسۇنىدۇ، ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدا بۇتلىرىمىز شاپائەت قىلىدۇ دېگەن توقۇلما دەۋالىرى يوق .بولىدۇ

ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە باشقىلارنى ئاللاھنىڭ يولىدىن توسقان بەدبەختلەرگە ئۇلارنىڭ بۇزۇقلىقى ۋە باشقىلارنى بۇزۇپ يولدىن ئازدۇرغانلىقى، شۇنداقلا ئۇلارنىڭ كاپىر بولغانلىقى سەۋەبىدىن ھەقلىق بولغان ئازابقا ئازابنى تېخىمۇ زىيادە قېلىمىز.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! قىيامەت كۈنى بىز ھەر بىر ئۈممەتكە ئۇلارنىڭ ئىمان ئېيتقان ياكى كاپىر بولغانلىقىغا شاھىت بولىدىغان پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىمىز، بۇ پەيغەمبەر ئۇلارنىڭ مىللىتىدىن بولىدۇ، ئۇلارنىڭ تىلىدە سۆزلەيدۇ. ئى پەيغەمبەر! بىز سېنى بارلىق ئۈممەتلەرگە شاھىت قىلىپ ئەكىلىمىز. بىز ساڭا ھالال-ھارام، ساۋاب-جازا قاتارلىق بايان قىلىپ بېرىشكە ئېھتىياجلىق بولغان بارلىق نەرسىلەرنى بايان قىلىپ بېرىش ئۈچۈن قۇرئاننى نازىل قىلدۇق. قۇرئاننى كىشىلەرنى توغرا يولغا باشلايدىغان، ئىمان ئېيتقان ۋە ئۇنىڭدىكى ھۆكۈملەرگە ئەمەل قىلغانلارغا رەھمەت قىلىپ، ئاللاھقا ئىشەنگەن مۆمىنلەرگە ئۇلارنى كۈتۈپ تۇرىۋاتقان دائىملىق نېمەتلەر بىلەن خوشخەۋەر بېرىش ئۈچۈن .نازىل قىلدۇق

ھەقىقەتەن ئاللاھ بەندىلىرىنى ئادىللىق قىلىشقا بۇيرۇيدۇ، شۇنىڭ بىلەن بەندە ئاللاھنىڭ ھەق-ھوقۇقلىرى ۋە ئىنسانلارنىڭ ھەق-ھوقۇقلىرىنى ئادا قىلىدۇ. ھۆكۈمدە كىشىلەر بىر-بىرىدىن ئارتۇق بولمايدۇ، بۇ ئارتۇقچىلىق پەقەت ھەق بىلەن بولىدۇ، ئاللاھ ياخشىلىق قىلىشقا بۇيرۇيدۇ. ئىنسان ئۆزىگە پەرز بولمىغان خەير-ئېھسان، زۇلۇمنى ئەپۇ قىلىش قاتارلىق ئىشلارنى قېلىدۇ، يېقىن ئۇرۇغ-تۇغقانلىرىغا ئېھتىياجلىق بولغان نەرسىلەرنى بىرىشكە بۇيرۇيدۇ، ناچار سۆز ۋە زىناغا ئوخشاش قەبىھ ئىشلاردىن ۋە شەرىئەت ئىنكار قىلغان گۇناھ ئىشلاردىن چەكلەيدۇ، باشقىلارغا زۇلۇم قىلىشتىن، كىشىلەرگە چوڭچىلىق قېلىشتىن توسىدۇ، ئاللاھ مۇشۇ ئايەتتە سىلەرنى بۇيرىغان ۋە چەكلىگەن ئىشلار بىلەن سىلەرگە ۋەز-نەسىھەت قىلىدۇ، بۇ ۋەز-نەسىھەتتىن سىلەرنىڭ ئىبرەت ئېلىشىڭلار ئۈمىد قىلىنىدۇ.

سىلەر ئاللاھ بىلەن تۈزۈشكەن ۋە كىشىلەر بىلەن تۈزۈشكەن بارلىق ئەھدىلەرگە تولۇق ۋاپا قىلىڭلار، ئاللاھنىڭ نامىنى تىلغا ئېلىپ تۇرۇپ كۈچەيتكەن قەسەمنى بۇزماڭلار. سىلەر قەسەم قىلىپ تۈزگەن ئەھدىگە ۋاپا قىلىشتا ئاللاھنى شاھىت قىلدىڭلار، ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەرنىڭ قىلغان ئىشلىرىڭلارنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر، ئۇنىڭدىن ھېچ نەرسە ئاللاھقا مەخپى قالمايدۇ، ئاللاھ سىلەرگە ئەمەللىرىڭلارغا كۆرە جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.

سىلەر ئەقىلسىز دۆت كىشىلەردەك ئەھدىنى بۇزماڭلار، خۇددى جاپا تارتىپ يۇڭ ياكى پاختىدىن يىپ ئېگىرىپ، يىپنى پىششىق ئېگىرىپ بولغاندىن كېيىن ئۇنى بۇزۇپ، پارچە-پارچە قىلىپ ئىگىرمىگەندەك ئەسلى ھالىتىگە ئەكىلىپ قويغان ئەخمەق خوتۇنغا ئوخشاش بولماڭلار، ئۇ ئايال يىپىنى ئېگىرىش ۋە بۇزۇشتا كۆپ جاپا تارتتى، لېكىن تەلەپ قىلغان نەرسىسىگە ئېرىشەلمىدى. جامائەتلىرىڭلارنىڭ دۈشمىنىڭلاردىن كۆپ ۋە كۈچلۈك بولىشى ئۈچۈن سىلەر قەسەملىرىڭلارنى بىر-بىرىڭلارنى ئالدايدىغان ۋاسىتە قېلىۋالماڭلار. سىلەرنى ئەھدىگە ۋاپا قىلامدۇ ياكى بۇزامدۇ؟ دەپ ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەرنى ئەھدىگە ۋاپا قىلىش بىلەن سىنايدۇ. ئاللاھ قىيامەت كۈنىدە دۇنيادا سىلەرنىڭ ئىختىلاپ قىلىشقان ئىشىڭلارنى ئەلۋەتتە روشەنلەشتۈرۈپ بېرىدۇ. ئۇ كۈندە ھەقنى باتىلدىن، راستنى يالغاندىن ئايرىپ بايان قىلىپ بېرىدۇ.

ئەگەر ئاللاھ خالىغان بولسا سىلەرنىڭ ھەممىڭلارنى ھەقكە ئىتتىپاق كەلگەن بىر ئۈممەت قىلاتتى، لېكىن ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ ئادالىتى بىلەن خالىغان كىشىنى ھەقتىن ۋە ئەھدىگە ۋاپا قىلىشتىن خارلاش بىلەن ئازدۇرىدۇ ۋە خالىغان كىشىنى ئۆزىنىڭ پەزلى بىلەن ھەققە مۇۋەپپەق قېلىدۇ، شۇنىڭ ئۈچۈن قىيامەت كۈنى دۇنيادا قىلغان ئەمەللىرىڭلاردىن ئەلۋەتتە سوئال قىلىنىسىلەر.

سىلەر قەسەملىرىڭلارنى بىر-بىرىڭلارنى ئالدايدىغان ۋاستە قىلىۋالماڭلار، قەسەملىرىڭلاردا خاھىشىڭلارغا ئەگىشىسىلەر، خالىغان ۋاقىتتا ئەھدىنى بۇزىسىلەر ۋە خالىغان ۋاقىتتا ۋاپا قىلىسىلەر، سىلەر شۇنداق قىلساڭلار قەدەملىرىڭلار توغرا يولدا مۇستەھكەم بولغاندىن كېيىن ئۇ يولدىن تېيىلىپ كېتىسىلەر، ئاللاھنىڭ يولىدىن ئازغانلىقىڭلار سەۋەبىدىن ئازابنى تېتىيسىلەر، باشقىلارنى ئاللاھنىڭ يولىدىن ئازدۇرىۋەتكىنىڭلار ئۈچۈن ھەسسىلەپ ئازاب بار.

سىلەر ئاللاھنىڭ ئەھدىسىنى ۋاپا قىلىشنى تەرك قىلىپ ئەھدىنى بۇزۇشقا ئاساسەن ئەرزىمەس نەرسىگە ئالماشتۇرىۋەتمەڭلار، ئەگەر بىلىسەڭلار ئەھدىنى بۇزۇش بەدىلىگە ئېرىشكەن ئازراق نەرسەڭلاردىن ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدىكى دۇنيادا غەلبە-غەنىمەت، ئاخىرەتتە دائىملىق نېمەت قاتارلىقلار ئۇنىڭدىن نەچچە ھەسسە ياخشىدۇر.

ئى ئىنسانلار! سىلەرنىڭ يېنىڭلاردىكى مال-دۇنيا، لەززەت ۋە نېئمەتلەر ھەرقانچە كۆپ بولسىمۇ تۈگەيدۇ، ئەمما ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدىكى مۇكاپات باقىدۇر، ئۇنداقتا يوقالغۇچى نەرسىنى قانداقمۇ باقى قالىدىغان نەرسىدىن ئارتۇق بىلىسىلەر!؟ بەرگەن ئەھدىسىگە سەۋىر قىلىپ ئەھدىسىنى بۇزمىغانلارنى، قىلغان تائەت -ئەمەللىرىدىن ياخشىراق بولغان ساۋاپ بىلەن مۇكاپاتلايمىز. بىر ياخشىلىقنى ئۆزىنىڭ ئون باراۋىرىدە ھەتتا يەتتە يۈز ھەسسە ۋە ئۇنىڭدىنمۇ كۆپرەك ئاشۇرۇپ مۇكاپاتلايمىز.

ئەر بولسۇن ياكى ئايال بولسۇن كىمكى ئاللاھقا ئىشىنىپ شەرىئەتكە مۇۋاپىق ياخشى ئەمەل قېلىدىكەن، ئۇنى دۇنيادا تائەت-ئىبادەتكە مۇۋەپپەق قىلىپ، قانائەتچانلىق، ئاللاھنىڭ ھۆكمىگە رازى بولىدىغان ياخشى بىر ھاياتتا ياشنىتىمىز، ئاخىرەتتە ئۇلارنى دۇنيادا قىلغان ياخشى ئەمەللىرىدىن كاتتا بولغان ئەجىر-ساۋاپ بىلەن مۇكاپاتلايمىز.

ئى مۆمىن! قۇرئان ئوقۇشنى مەقسەت قىلغان ۋاقتىڭدا ئاللاھدىن ئۇنىڭ رەھمىتىدىن قوغلانغان شەيتاننىڭ ۋەسۋەسىسىدىن پاناھلىق بېرىشنى سورىغىن.

ئاللاھقا ئىشەنگەن، بارلىق ئىشلىرىدا يالغۇز پەرۋەردىگارىغا تايانغان كىشىلەرگە شەيتان ھەرگىزمۇ ھۆكۈمرانلىق قىلالمايدۇ.

ھەقىقەتەن شەيتان ۋەسۋەسە بىلەن ئۆزىنى دوست تۇتقان ۋە ئىغۋا قىلىش بىلەن ئۆزىگە ئىتائەت قىلغان كىشىلەرگە ھۆكۈمرانلىق قىلالايدۇ، ئۇلار شەيتاننىڭ ئازدۇرۇشى سەۋەبىدىن ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرىدۇ ۋە ئاللاھقا ئىبادەتتە باشقا بىرىنى شېرىك قىلىدۇ.

بىز قۇرئان ئايەتلىرىدىن بىر ئايەتنىڭ ھۆكمىنى يەنە بىر ئايەت بىلەن ئەمەلدىن قالدۇرساق، ئۇ ئايەتنىڭ ھۆكمى نېمە ئۈچۈن ئەمەلدىن قالدۇرۇلغانلىقىدىكى ھېكمەتنى ئاللاھ ياخشى بىلگۈچىدۇر ۋە ئەمەلدىن قالدۇرۇلمىغاننىمۇ ئاللاھ بىلگۈچىدۇر. ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئۇلار: ئى مۇھەممەد! سەن يالغانچى، ئاللاھقا يالغاننى توقۇغۇچى دەيدۇ، بەلكى ئۇلارنىڭ كۆپچىلىكى بەزى ھۆكۈملەرنى ئەمەلدىن قالدۇرۇشنىڭ يۈكسەك ئىلاھى ھېكمەت بىلەن بولغانلىقىنى بىلمەيدۇ.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، بۇ قۇرئاننى جىبرائىل ئەلەيھىسسالام ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدىن خاتاسىز، ئالماشتۇرۇش ۋە ئۆزگەرتىشتىن خالى ھالدا ئىلىپ كەلدى. ھەرۋاقىت يېڭى بىر ئايەت چۈشكەندە مۆئمىنلەرنىڭ ئاللاھقا بولغان ئىمانى مۇستەھكەملىنىدۇ ۋە ئىلگىرىكى بەزى ھۆكۈملەر ئەمەلدىن قالدۇرىلىدۇ. بۇ مۇسۇلمانلار ئۈچۈن ھىدايەت ۋە ھاسىل بولىدىغان كاتتا ساۋابقا بىشارەتتۇر.

بىز مۇشرىكلارنىڭ: ھەقىقەتەن مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا قۇرئاننى بىر ئىنسان تەلىم بېرىدۇ دېگەن سۆزىنى ئوبدان بىلىمىز، ئۇلار بۇ دەۋاسىدا يالغانچىدۇر. ئۇلار، رەسۇلۇللاھقا قۇرئان ئۈگىتىدۇ دەپ گۇمان قىلغان كىشىنىڭ تىلى ئەرەب تىلى ئەمەس. بۇ قۇرئان يۇقىرى بالاغەتلىك روشەن ئەرەب تىلى بىلەن نازىل قىلىنغان تۇرسا، ئۇلار قانداقمۇ بۇ تىلى ئەرەپ بولمىغان كىشىدىن تەلىم ئالىدۇ دەپ ئويلايدۇ!؟.

ھەقىقەتەن قۇرئان كەرىمنىڭ ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدىن نازىل بولغانلىقى ۋە ئۇنىڭ ئايەتلىرىگە ئىشەنمەيدىغانلارنى، ئۇلار مۇشۇ قارىشىنى داۋاملاشتۇرغان مۇددەتتە ھىدايەتكە مۇۋەپپەق قىلمايدۇ. ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقى ۋە ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى ئۈچۈن ئۇلارغا دەرتلىك ئازاب بار.

مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ئېلىپ كەلگەن قۇرئان توغرىسىدا يالغانچى ئەمەس، ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە ئىشەنمەيدىغان بەدبەختلەر ئاللاھقا يالغاننى توقۇيدۇ، چۈنكى ئۇلار ئازابتىن قورۇقمايدۇ ۋە ساۋاب ئۈمىد قىلمايدۇ، كۇپۇرلۇق بىلەن سۈپەتلەنگەن ئاشۇلار يالغانچىلاردۇر، چۈنكى يالغانچىلىق ئۇلارنىڭ .كۆنۈپ كەتكەن ئادىتىدۇر

كىمكى ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن مۇشرىكلارنىڭ مەجبۇرلىشى بىلەن ئاللاھقا كاپىر بولسا، تىلى بىلەن كۇپىر سۆزىنى دېسىمۇ دىلىدا ئىماننىڭ ھەقىقىتىگە ئىشىنىپ قەلبى ئىمانغا تولغان بولسا، بۇلار ئەپۇ قىلىنىدۇ. ئەمما قەلبى كۇپۇرغا مايىل بولۇپ، كۇپىرنى ئىماندىن ئۈستۈن بىلگەن، كۇپىر سۆزىنى ئىختىيارى سۆزلىگەن كىشى ئىسلامدىن يانغان مۇرتەد ھېسابلىنىدۇ، ئۇلارغا ئاللاھنىڭ غەزىبى ۋە كاتتا ئازابى باردۇر.

ئۇلارنىڭ دىندىن يېنىۋىلىشىنىڭ سەۋەبى، ھەقىقەتەن ئۇلار ئاخىرەتنى ئىنكار قىلىشنىڭ مۇكاپاتى ئۈچۈن دۇنيادا ئېرىشىدىغان ئېتىبارسىز نەرسىنى تاللىدى، ھەقىقەتەن ئاللاھ كاپىر قەۋمنى ئىمانغا ھىدايەت .قىلمايدۇ بەلكى ئۇلارنى خار قىلىدۇ

ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن مۇرتەدلىك سۈپىتى بىلەن سۈپەتلەنگەن ئاشۇ كىشىلەرنىڭ دىللىرىغا، قۇلاقلىرى ۋە كۆزلىرىگە پېچەت ئۇرۇۋېتىلگەن بولۇپ، ئۇلار ۋەز-نەسىھەتنى چۈشەنمەيدۇ، ھەقىقەتنى مەنپەئەتلىنىش تەرىقىسىدە ئاڭلىمايدۇ، ئاللاھنىڭ ئىمانغا يېتەكلەيدىغان ئايەتلىرىنى كۆرمەيدۇ، ئۇلار بەخت-سائادەتنىڭ سەۋەبلىرىدىن غاپىلدۇر، ئاللاھ .ئۇلارغا تەييارلىغان ئازاب بىلەن بەختسىز شەقىلەردىندۇر

ھەقىقەتەن ئۇلار قىيامەت كۈنىدە چوقۇم زىيان تارتقۇچىلاردۇر، ئۇلار ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن كاپىر بولغانلىق سەۋەبى بىلەن ئۆزلىرىنى زىيانغا ئۇچراتتى. ئەگەر ئۇلار ئىماندا مۇستەھكەم تۇرغان بولسا ئىدى، ئەلۋەتتە جەننەتكە كېرگەن بولاتتى.

ئاندىن ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ھەقىقەتەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ ئاجىز مۇسۇلمانلاردىن مۇشرىكلارنىڭ قېيىن-قىستاقلىرىغا ۋە دىنى جەھەتتە ئېغىر سىناقلىرىغا دۇچ كىلىپ، قەلبى ئىمانغا تولغان ھالەتتە مەجبۇرى كۇپۇر كەلىمىسىنى سۆزلىگەندىن كېيىن مەككىدىن مەدىنىگە ھىجرەت قىلغان، ئاندىن ئاللاھنىڭ سۆزىنى ئالى قىلىش ۋە كاپىرلارنىڭ سۆزىنى يەر بىلەن يەكسان قىلىش ئۈچۈن ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلغان ۋە جىھادنىڭ مۇشەققەتلىرىگە سەۋىر قىلغانلارنى پەرۋەردىگارىڭ ئاشۇ سىناقلار بىلەن سىنىغاندىن كېيىن، ئۇلار كۇپىر سۆزىنى سۆزلىگۈدەك دەرىجىدە ئازابلانغاندىن كېيىن، مەجبۇرى ھالەتتە ئاللاھقا كاپىر بولىدىغان سۆزنى قىلغان تەقدىردە، ئاللاھ ئۇلارغا مەرھەمەت قىلىپ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قېلىدۇ، چۈنكى ئۇلار كۇپىر سۆزىنى ئۆزى خالاپ ئەمەس بەلكى يامان كۆرگەن ھالەتتە مەجبۇرى سۆزلىگەن.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ھەر كىشى ئۆز نەپسى بىلەن بولۇپ كېتىدىغان، ئورۇننىڭ ھەيبىتىدىن باشقىلار بىلەن كارى بولمايدىغان، ھەر بىر قىلغان ياخشى-يامان ئەمەللىرىنىڭ جازا-مۇكاپاتىنى تولۇق ئالىدىغان، ئۇلارغا ياخشىلىقى كېمەيتىلىش ۋە خاتالىقى زىيادە قېلىنىش بىلەن زۇلۇم قېلىنمايدىغان قىيامەت كۈنىنى ئەسلىگىن.

ئاللاھ مەككىدىن ئىبارەت بىر شەھەرنىڭ مىسالىنى بايان قىلىپ، مەككە ئەھلى تېنچ-خاتىرجەم بولۇپ پاراۋان تۇرمۇشتا ياشايتتى، ئۇلارنىڭ ئەتراپىدىكى كىشىلەر تالان-تاراجقا ئۇچرايتتى، مەككە ئەھلىنىڭ رىزقى ھەرتەرەپتىن ئاسانلا كېلەتتى، ئۇلار ئاللاھنىڭ بەرگەن نېمەتلىرىگە كاپىر بولدى شۈكۈر ئېيتمىدى، ئاللاھ ئۇلارنى جىسىملىرىدا نامايەندە بولىدىغان ئاچارچىلىقتىن ئورۇقلاش، قاتتىق قورقۇنچتىن بىئارام بولۇش قاتارلىق جازالار بىلەن ئازابلىدى، ئۇلارنىڭ ئاللاھقا كاپىر بولۇش ۋە پەيغەمبەرنى ئىنكار قىلىشقا ئوخشىغان ئەمەللىرى سەۋەبىدىن بۇ ئازابلار ئۇلاردىن .ئايرىلمىدى

ھەقىقەتەن مەككە ئەھلىگە ئۇلارنىڭ ئېچىدە ئۇلارغا ئامانەتدارلىق ۋە راستچىللىق بىلەن تونۇشلۇق بولغان بىر پەيغەمبەرنى ئەۋەتىمىز، ئۇ پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامدۇر، ئۇلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن نازىل بولغان قۇرئاننى ئىنكار قىلدى، ئاللاھ ئۇلارغا ئاچارچىلىق ۋە قورقۇنچتىن ئىبارەت ئازابنى چۈشۈردى. ئۇلار ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەن ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى سەۋەبلىك ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلىپ ھالاك بولدى.

ئى ئىنسانلار! ئاللاھ سىلەرگە رىزىق قېلىپ بەرگەن يەنى يېيىش ھالال قىلىنغان پاكىز يېمەكلىكلەرنى يەڭلار، ئەگەر سىلەر يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قېلىدىغان ۋە ئاللاھقا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەيدىغان بولساڭلار، ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىنى ئېتىراپ قىلىش ۋە بۇ نېئمەتنى ئاللاھ رازى بولىدىغان يولغا سەرپ قىلىش ئارقىلىق ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە شۈكۈر ئېيتىڭلار.

ئاللاھ سىلەرگە يېمەكلىكلەردىن شەرئىي يول بىلەن ئۆلتۈرۈلمەستىن ئۆزى ئۆلۈپ قالغان ھايۋاننى، ئېتىلىپ چىققان قاننى، چوشقىنىڭ ھەممە ئەزالىرىنى، ئاللاھنىڭ غەيرىگە يېقىنلىشىش ئۈچۈن ئۆلتۈرۈلگەن ھايۋانلارنى يېيىشنى ھارام قىلدى. بۇ چەكلىمە ئىختىيارى ھالەتتە بولىدۇ، بىر كىشى مەلۇم سەۋەبلەر بىلەن يۇقىرىدا زىكىر قىلىنغان نەرسىلەرنى يېيىشكە مەجبۇر بولسا، ئۇنىڭدىن ھارامدىن لەززەتلىنىش ئۈچۈن ئەمەس، بەلگىلەنگەن ھاجەت مىقدارىدىن ئېشىپ كەتمىگەن ھالدا مەزكۇر نەرسىلەردىن يېسە ئۇ كىشىگە گۇناھ بولمايدۇ. ھەقىقەتەن ئاللاھ كەچۈرۈم قىلغۇچىدۇر، ئۇ كىشىنىڭ يېگەن نەرسىسىنى ئەپۇ قىلغۇچىدۇر. زۆرۈر بولغاندا ئۇ نەرسىلەرنى دۇرۇس قىلىش بىلەن .بەندىلىرىگە مېھرىباندۇر

ئى مۇشرىكلار! سىلەر تىللىرىڭلار بىلەن ئاللاھقا يالغاننى سۆزلەش ئۈچۈن: بۇ ھالال، بۇ ھارام دەپ ئاللاھقا يالغاننى توقۇش مەقسىتىدە ئاللاھ ھارام قىلمىغان نەرسىلەرنى ھارام قىلدى، ھالال قىلمىغان نەرسىلەرنى ھالال قىلدى دېمەڭلار، ھەقىقەتەن ئاللاھقا يالغاننى توقۇغۇچىلار تەلەپ قىلغان نەرسىسىگە ئېرىشىش ۋە ئەنسىرىگەن نەرسىسىدىن قۇتۇلۇش بىلەن ئۇتۇق قازىنالمايدۇ.

ئۇلار نەپسى خاھىشىغا ئەگەشكەنلىكى ئۈچۈن دۇنيادا ئەرزىمەس ئازغىنە مەنپەئەت بار، ئۇلارغا قىيامەت كۈنىدە دەرتلىك ئازاب مەۋجۇت.

بىز ئىلگىرى (ئەنئام سۈرىسىنىڭ 146-ئايەتتە) ساڭا بايان قىلغان نەرسىلەرنى پەقەت يەھۇدىلارغىلا ھارام قىلدۇق، بىز ئۇ نەرسىلەرنى ھارام قىلىش بىلەن ئۇلارغا زۇلۇم قىلمىدۇق، لېكىن ئۇلار ئازابقا سەۋەب بولىدىغان جىنايەت سادىر قىلىش بىلەن ئۆز نەپسىگە زۇلۇم قىلدى، ئۇلارنى ھەددىدىن ئاشقانلىق سەۋەبىدىن جازالىدۇق. ئۇلارنى جازالاش يۈزىسىدىن بۇ نەرسىلەرنى ئۇلارغا ھارام قىلدۇق.

ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! ئاندىن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ، ئىشنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلمەستىن گەرچە ئۇلار يامان ئىشنى قەستەن قىلسىمۇ ياكى يامان ئىشنى قىلىپ بولغاندىن كېيىن ئاللاھقا تەۋبە قىلىپ خاتا ئەمەللىرىنى تۈزەتسە، تەۋبە قىلغاندىن كېيىن پەرۋەردىگارىڭ ئۇلارنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ۋە ئۇلارغا مېھرىباندۇر.

ھەقىقەتەن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بارلىق ياخشى خىسلەتلەرنى ئۆزىگە مۇجەسسەملەشتۈرگەن، دائىم پەرۋەردىگارىغا ئىتائەت قىلىدىغان، بارلىق باتىل دىنلاردىن ئىسلام دىنىغا مايىل بولغان، ھەرگىزمۇ مۇشرىكلاردىن بولمىغان ئېدى.

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئاللاھنىڭ ئۆزىگە ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلغۇچى بولغانلىقتىن، ئاللاھ ئۇنى پەيغەمبەرلىك ئۈچۈن تاللىدى، ئۇنى راۋرۇس ئىسلام دىنىغا باشلىدى.

بىز ئۇنىڭغا دۇنيادا پەيغەمبەرلىك، گۈزەل مەدھىيلىنىش، ياخشى ئەۋلادلارنى بەردۇق، ھەقىقەتەن ئۇ، ئاخىرەتتە ئاللاھ جەننەتتە ئالى مەرتىۋىلەرنى تەييار قىلغان ياخشى كىشىلەرنىڭ قاتارىدىندۇر

ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! ئاندىن بىز ساڭا تەۋھىدتە، مۇشرىكلاردىن ئادا-جۇدا بۈلۇشتا، ئاللاھنىڭ دىنىغا دەۋەت قىلىشتا، ئاللاھنىڭ شەرىئىتىگە ئەمەل قىلىشتا، بارلىق باتىل دىنلاردىن ھەق بولغان ئىسلام دىنىغا مايىل بولۇشتا ئىبراھىمنىڭ دىنىغا ئەگىشىشنى بۇيرۇدۇق، ئىبراھىم ھەرگىزمۇ مۇشرىكلار ئويلىغاندەك مۇشرىكلاردىن بولمىغان بەلكى ئۇ ئاللاھنى بىر بېلىدىغان مۇۋەھھىدلەردىن ئېدى.

ھەقىقەتەن شەنبە كۈنىنى ئۇلۇغلاش بولسا، بۇ كۈن توغرىسىدا ئىختىلاپ قېلىشقان يەھۇدىيلارغا پەرز قېلىندى، ئۇلارغا جۈمە كۈنىنى ئۇلۇغلاپ ھېچ ئىش قىلماستىن ئىبادەت بىلەن مەشغۇل بولۇشقا بۇيرۇلغاندا، ئۇلار ئېزىپ كەتكەندىن كېيىن ئۇلارغا شەنبە كۈنىنى ئۇلۇغلاپ بۇ كۈندە ھېچ ئىش قىلماستىن ئىبادەت قېلىش بۇيرۇلدى. ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! ھەقىقەتەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ قىيامەت كۈنى ئاشۇ ئىختىلاپ قىلغۇچىلارنىڭ دۇنيادا ئىختىلاپ قىلىشقان ئىشلىرى توغرىسىدا ھۆكۈم قىلغۇچىدۇر.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! سەن ۋە سېنىڭ مۆئمىنلەردىن بولغان ئەگەشكۈچىلىرىڭ، كىشىلەرنى ئۇلارنىڭ ئەھۋالى، چۈشەنچىسى ۋە بويسۇنۇشى خالايدىغان رەۋىشتە، ئۇلارنى قىزىقتۇرۇش ۋە قورقۇتۇشنى ئۆز ئېچىگە ئالغان نەسىھەتلەر بىلەن دىنغا دەۋەت قىلغىن. ئۇلار بىلەن سۆز، پىكىر ۋە ئەخلاقتا چېرايلىق شەكىلدە مۇنازىرىلەشكىن، سېنىڭ مەسئۇلىيىتىڭ كىشىلەرنى توغرا يولغا كېرگۈزۈش ئەمەس پەقەت ئۇلارغا ھەقنى يەتكۈزۈش. ھەقىقەتەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ كىم ئىسلام دىنىدىن ئېزىپ كېتىۋاتىدۇ ۋە كىم دىنغا ھىدايەت قىلىنىۋاتىدۇ بۇنى ياخشى بىلگۈچىدۇر، ئۇلارنىڭ كاپىر بولغانلىقىغا ھەسرەتلىنىپ كەتمىگىن.

ئەگەر سىلەر دۈشمەنلىرىڭلارنى جازالىماقچى بولساڭلار، ئاشۇرىۋەتمەستىن ئۇلارنى سىلەرگە قىلغىنىنىڭ ئوخشىشى بىلەن جازالاڭلار، ئەگەر ئۇلارنى جازالاشقا قادىر بولۇپ تۇرۇغلۇق سەۋىر قىلساڭلار ھەقىقەتەن بۇ سەۋىر قىلغۇچىلار ئۈچۈن ئىنتىقام ئىلىشتىن ياخشىدۇر.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئۇلاردىن ساڭا يەتكەن ئەزىيەتلەرگە سەۋىر قىلغىن، سېنىڭ سەۋىر قىلىشقا مۇۋەپپەق بولۇشۇڭ پەقەت ئاللاھنىڭ مۇۋەپپەق قىلىشى بىلەندۇر، كاپىرلارنىڭ سەندىن يۈز ئۆرىگەنلىكىگە قايغۇرمىغىن، ئۇلارنىڭ قىلىۋاتقان ھىلە-مىكىرلىرىدىن دىلىڭ سىقىلمىسۇن.

ھەقىقەتەن ئاللاھ خاتالىقنى تەرك قىلىپ ئۆزىدىن قورققۇچىلار بىلەن بىرگىدۇر، ئۇلار ئىبادەتنى چىرايلىق شەكىلدە ئادا قىلىدۇ، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنىدۇ، غەلبە-ياردەمدە ئاللاھ ئۇلار بىلەن بىرگىدۇر.