Uyghur Mokhtasar — الإسراء 17:1 – الحج 22:78

ئاللاھ تائالا ئۆزىدىن باشقا ھېچكىمنىڭ كۈچى يەتمەيدىغان بارلىق ئىشلارغا قادىر بولغانلىقى ئۈچۈن بارچە ئەيىب - نۇقسانلاردىن پاكتۇر ھەم ئۇلۇغدۇر. ئۇ بەندىسى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى روھى ۋە بەدىنى بىلەن ئويغاق ھالەتتە كېچىنىڭ مەلۇم قىسمىدا مەسجىدى ھەرامدىن بەيتۇلمۇقەددەستىكى ئەقسا مەسجىدىگە ئېلىپ كەلدى. بىز بەيتۇلمۇقەددەسنىڭ ئەتراپىنى مېۋە - چېۋىلەر، زىرائەتلەر ۋە پەيغەمبەرلەرنىڭ تۇرالغۇلىرى بىلەن بەرىكەتلىك قىلدۇق. بىزنىڭ بۇنداق قىلىشىمىز ئۇنىڭ ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان مۆجىزىلىرىمىزنىڭ بىر قىسمىنى كۆرۈشى ئۈچۈندۇر. شەكسىزكى ئاللاھ تائالا ئاڭلىغۇچىدۇركى، ئۇنىڭغا ھېچبىر ئاۋاز مەخپىي قالمايدۇ، كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇركى، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

بىز مۇساغا تەۋراتنى ئاتا قىلىپ، ئۇنى ئىسرائىل ئەۋلادىغا يېتەكچى ۋە توغرا يولنى كۆرسەتكۈچى قىلدۇق. شۇنداقلا ئىسرائىل ئەۋلادىغا: مەندىن باشقىنى ئىشلىرىڭلارنى تاپشۇرىدىغان ھامىي قىلىۋالماڭلار، بەلكى پەقەت ماڭىلا تەۋەككۈل قىلىڭلار، دېدۇق.

سىلەر بولساڭلار، بىز نۇھ ئەلەيھىسسالام بىلەن بىرگە توپان بالاسىدا غەرق بوپكېتىشتىن قۇتۇلدۇرۇپ نېئمەت ئاتا قىلغانلارنىڭ ئەۋلادلىرى سىلەر. ئۇنداق بولغانىكەن، مۇشۇ نېئمەتنى ئېسىڭلارغا ئېلىپ، يېگانە ئاللاھقىلا قۇلچىلىق ۋە تائەت - ئىبادەت قىلىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا شۈكرى قىلىڭلار، بۇنىڭدا نۇھقا ئەگىشىڭلار. چۈنكى ئۇ ئاللاھقا كۆپ شۈكرى قىلغۇچى بەندە ئىدى.

بىز تەۋرات ئارقىلىق ئىسرائىل ئەۋلادىغا ئالدىن خەۋەر بېرىپ، ئۇلارنىڭ چوقۇم يەر يۈزىدە ئىككى قېتىم گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى سادىر قىلىپ، كۆرەڭلەيدىغانلىقىنى، كىشىلەرگە زۇرلۇق - زومبۇرلۇق قىلىش بىلەن چوڭچىلىق قىلىشتا ھەددىدىن ئاشىدىغانلىقىنى بىلدۈردۇق.

ئۇلاردىن تۇنجى قېتىم بۇزۇقچىلىق سادىر بولغاندا ئۇلارغا بىزنىڭ ئىنتايىن كۈچلۈك ھەم شىددەتلىك ھۇجۇم قىلىدىغان بەندىلىرىمىزنى ئەۋەتتۇق، ئۇلار ئىسرائىل ئەۋلادىنى ئۆلتۈرۈپ، يۇرتلىرىدىن قوغلاپ چىقىرىۋەتتى. ئۇلار يەنە يۇرتمۇ - يۇرت كېزىپ يۈرۈپ، ئالدىغا ئۇچرىغانلىكى نەرسىنى ۋەيران قىلاتتى. ئاللاھنىڭ بۇ ھەقتىكى ۋەدىسى شەكسىز ئىشقا ئاشىدۇ.

ئەي ئىسرائىل ئەۋلادى! سىلەر ئاللاھقا تەۋبە قىلغىنىڭلاردا سىلەرنى بېسىۋالغانلارغا قارشى قايتا غەلبە ئاتا قىلىپ، ھۆكۈمرانلىقىڭلارنى ئەسلىگە كەلتۈرۈپ بەردۇق، ئۇلار ماللىرىڭلارنى بۇلاپ - تالاپ، ئەۋلادلىرىڭلارنى ئەسىر ئېلىپ قۇل قىلغاندىن كېيىن سىلەرگە يەنە مال ۋە ئەۋلادلارنى ئاتا قىلدۇق، سىلەرنى دۈشمەنلىرىڭلاردىن كۆپ قىلىۋەتتۇق.

ئى ئىسرائىل ئەۋلادى! ئەگەر ئەمەللىرىڭلارنى ياخشىلاپ، تەلەپكە لايىق ئىش قىلساڭلار، چوقۇم بۇنىڭ مۇكاپاتىغا ئۆزۈڭلار ئېرىشىسىلەر. چۈنكى ئاللاھ سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلاردىن بىھاجەتتۇر. ناۋادا يامان ئىش قىلساڭلار، بۇنىڭ ۋابالىنىمۇ ئۆزۈڭلار تارتىسىلەر. چۈنكى سىلەرنىڭ ياخشى ئىشىڭلارنىڭ ئاللاھقا پايدىسى بولمايدۇ، يامانلىقىڭلارنىڭ زىيىنىمۇ بولمايدۇ. ئىككىنچى قېتىملىق بۇزۇقچىلىق يۈز بەرگەندە بىز سىلەرگە دۈشمەنلىرىڭلارنى يەنە ئەۋەتتۇق. ئۇلار سىلەرنى خورلايتتى، سىلەرگە تۈرلۈك ئازابلارنى تېتىتقانلىقى ئۈچۈن يۈزلىرىڭلاردا قايغۇنىڭ ئالامەتلىرى كۆرۈلەتتى. ئۇلار بەيتۇلمۇقەددەسكە تۇنجى قېتىم قانداق كىرىپ، ۋەيران قىلغان بولسا بۇ قېتىممۇ شۇنداق قىلاتتى، شەھەرلەرنى قانداق ۋەيران قىلغان بولسا بۇ قېتىممۇ شۇنداق ۋەيران قىلاتتى.

ئەي ئىسرائىل ئەۋلادى! ئەگەر سىلەر تەۋبە قىلىپ، ئەمەللىرىڭلارنى تۈزىسەڭلار، مۇشۇنداق قاتتىق جازادىن كېيىن پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ سىلەرگە رەھىم قىلىشى مۇھەققەقتۇر. ناۋادا ئۈچىنچى قېتىم ياكى ئۇنىڭدىنمۇ كۆپرەك بۇزۇقچىلىقنى قايتىلىساڭلار، بىزمۇ سىلەردىن قايتا ئىنتىقام ئالىمىز. بىر جەھەننەمنى ئاللاھقا كاپىر بولغانلارغا تۆشەك ھەم داۋاملىق تۇرىدىغان جاي قىلدۇق.

مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان بۇ قۇرئان ھەقىقەتەن ئەڭ گۈزەل يولغا باشلايدۇ، بۇ يول ئىسلام يولىدۇر. ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارغا ئاللاھ تەرىپىدىن كاتتا ساۋاب بېرىلىدىغانلىقىدىن ئىبارەت ئۇلارنى خۇرسەن قىلىدىغان خۇشخەۋەرنى بېرىدۇ.

قىيامەت كۈنىگە ئىشەنمەيدىغانلارغا ئۇلارنى قايغۇغا سالىدىغان نەرسە ھەققىدە مەلۇمات بېرىدۇ. ئۇلارنى قايغۇغا سالىدىغان ئىش بىزنىڭ ئۇلارغا قىيامەت كۈنى دەرتلىك ئازابنى تەييارلىغانلىقىمىزدۇر.

ئىنسان ئۆزىگە ياخشىلىق تىلەپ دۇئا قىلغىنىغا ئوخشاش، ئاچچىقى كەلگەندە نادانلىقىدىن ئۆزىگە، بالا - چاقىلىرىغا ۋە مال - مۈلكىگە يامانلىق تىلەپمۇ دۇئا قىلىدۇ. ئەگەر بىز ئۇنىڭ بەددۇئاسىنى ئىجابەت قىلساق ئۇنىڭ ئۆزى، مال - مۈلكى ۋە بالا - چاقىلىرى تامامەن تۈگىشىدۇ. ئىنسان ئالدىراڭغۇ تەبىئەتلىك بولغاچقا بەزىدە ئۆزىگە زىيان ئېلىپ كېلىدىغان ئىشلارغا ئالدىراقسانلىق قىلىدۇ.

بىز كېچە بىلەن كۈندۈزنى ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكى ھەم قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان ئىككى ئالامەت قىلىپ ياراتتۇق. بۇ ئىككىسىنىڭ ئۇزۇن - قىسقىلىقى ۋە ئىسسىق - سوغۇقلۇقى بىر - بىرىدىن پەرقلىقتۇر. كېچىنى ئارام ئىلىش ۋە ئۇيقۇ ئۈچۈن قاراڭغۇ قىلدۇق، كۈندۈزنى ئىنسانلارنىڭ كۆزلىرى كۆرۈپ، تىرىكچىلىك قىلالايدىغان دەرىجىدە يورۇق قىلدۇق. ئۈمىدكى سىلەر بۇ ئىككىسىنىڭ نۆۋەت بىلەن ئالمىشىپ تۇرۇشى نەتىجىسىدە يىللارنىڭ سانىنى ھەمدە ئۆزۈڭلار ئېھتىياجلىق بولغان ئايلارنىڭ، كۈنلەرنىڭ ۋە سائەتلەرنىڭ ھېسابىنى بىلگەيسىلەر. شەيئىلەرنىڭ بىر - بىرىدىن پەرقلىنىشى، ھەقىقەتنىڭ سەپسەتىدىن ئايرىلىشى ئۈچۈن بىز ھەر نەرسىنى روشەن بايان قىلدۇق.

ھەر بىر ئىنساننىڭ قىلغان ئەمىلىنى بويۇنچاق بويۇندىن ئايرىلمىغاندەك، ئۇنىڭدىن ئايرىلمايدىغان قىلدۇق، تاكى ئۇنىڭدىن ھېساب ئېلىنغانغا قەدەر ئەمىلى ئۇنىڭدىن ئايرىلمايدۇ. قىيامەت كۈنى بىز ئۇنىڭ قىلغان بارلىق ياخشى - يامان ئەمەللىرى پۈتۈلگەن ئەمەل دەپتىرىنى چىقىرىپ بېرىمىز، ئۇ نامە - ئەمال دەپتىرىنىڭ ئالدىدا ئوچۇق تۇرغانلىقىنى كۆرىدۇ.

ئۇ كۈندە ئۇنىڭغا: ئەي ئىنسان! نامە - ئەمال دەپتىرىڭنى ئوقۇغىن، قىلغان ئەمەللىرىڭگە قارىتا ئۆز - ئۆزۈڭدىن ھېساب ئالغىن. قىيامەت كۈنى سەن ئۆزۈڭدىن ھېساب ئېلىشقا يېتەرلىكسەن.

كىمكى ئىمانغا ھىدايەت تاپىدىكەن، ئۇنىڭ مۇكاپاتىغا ئېرىشىدۇ. كىمكى ئازىدىكەن، ئازغۇنلۇقىنىڭ جازاسىنى تارتىدۇ. ھېچكىم باشقا بىرىنىڭ گۇناھىنى ئۈستىگە ئالمايدۇ. بىز ھېچ بىر قەۋمنى پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىش ئارقىلىق دەلىل - پاكىتلارنى ئوتتۇرىغا قويماي تۇرۇپ ئازابلىغىنىمىز يوق.

بىز بىرەر شەھەر (ئاھالىسى)نى زۇلۇم قىلغانلىقى تۈپەيلىدىن ھالاك قىلماقچى بولساق، ئۇلارنىڭ دۆلەتمەن كىشىلىرىنى ئىتائەت قىلىشقا بۇيرۇيمىز، ئاندىن ئۇلار بويسۇنماي، ئاسىيلىق بىلەن ئىتائەتسىزلىك قىلىدۇ. ئاندىن ئۇلارغا تەلتۆكۈس يوق قىلىۋېتىش جازاسى بېرىش ھەققىدىكى سۆز لايىق بولىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىز ئۇلارنى تەلتۆكۈس يوق قىلىۋېتىمىز.

نۇھنىڭ قەۋمىدىن كېيىن ئاد ۋە سەمۇد قەۋمىگە ئوخشاش بىز ھالاك قىلغان ئىنكارچى ئۈممەتلەر نېمىدېگەن كۆپ؟ ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭ بەندىلىرىنىڭ گۇناھلىرىدىن خەۋەردار بولۇش ۋە كۆرۈپ تۇرۇشقا يېتەرلىكتۇر، ئاللاھقا ئۇنىڭدىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ ھەمدە ئاللاھ ئۇلارغا ئەمەللىرىگە قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

كىمكى ياخشى ئەمەللىرى ئارقىلىق دۇنيا تىرىكچىلىكىنى كۆزلەپ، ئاخىرەتكە ئىمان ئېيتماي ھەم ئۇنىڭغا كۆڭۈل بۆلمەيدىكەن، بىز ئۇنىڭغا نېئمەتلەردىن ئۆزى خالىغىنىنى ئەمەس، بەلكى بىز ئۆزىمىز خالىغىنىمىزنى بېرىمىز. ئاندىن جەھەننەمنى قىيامەت كۈنى ئۇنىڭ كىرىدىغان جايى قىلىمىز، ئۇ جەھەننەمنىڭ ھارارىتىنى تېتىيدۇ. بۇ ئۇنىڭ دۇنيانى تاللاپ، ئاخىرەتكە كاپىر بولغانلىقىنى ئەيىبلەش ھەمدە ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن يىراق قىلىنغانلىقىنى ئۇقتۇرۇش ئۈچۈندۇر.

كىمكى ياخشى ئەمەللىرى ئارقىلىق ئاخىرەتنى كۆزلەپ، ئاللاھ ئىمان ئېيتىشنى ۋاجىب قىلغان نەرسىگە ئىمان ئېيتقان ھالدا ئاخىرەت ئۈچۈن رىيا ۋە شۆھرەتتىن خالىي تىرىشچانلىق قىلىدىكەن، بۇنداق سۈپەتكە ئىگە بولغان كىشىلەرنىڭ تىرىشچانلىقى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا مەقبۇل بولىدۇ ھەمدە ئاللاھ ئۇلارغا قىلغان ئەمەللىرىگە يارىشا مۇكاپات بېرىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! يامان بولسۇن، ياخشى بولسۇن، ھەر ئىككىلىسىگە پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئېھسانىنى ئۈزۈپ قويماستىن تېخىمۇ كۆپەيتىپ بېرىمىز. پەرۋەردىگارىڭنىڭ بۇ دۇنيادىكى ئېھسانلىرى ياخشى بولسۇن، يامان بولسۇن ھېچكىمدىن چەكلەنمەيدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ دۇنيادا ئىنسانلارنى رىزىقتا ۋە مەرتىۋىدە بىر - بىرىدىن قانداق پەرقلىق قىلغانلىقىمىزنى ئويلىنىپ باققىن. ئەلۋەتتە ئاخىرەت ھۇزۇر - ھالاۋەتنىڭ دەرىجىلىرىدە دۇنيا تىرىكچىلىكىدىن كۆپ پەرقلىق ھەم كۆپ ئارتۇقتۇر. شۇڭا مۇئمىنلەر ئاخىرەتكە ھېرىسمەن بولسۇن!

ئەي بەندە! ئاللاھقا قوشۇپ چوقۇنىدىغان باشقا بىر مەبۇد تۇتۇۋالمىغىن. بولمىسا ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا كايىشقا ئۇچرايسەن، ئاللاھنىڭ سالىھ بەندىلىرى ئارىسىدىمۇ سېنى ئالقىشلىغۇچى بولمايدۇ، ئاللاھ تەرىپىدىن تاشلىۋېتىلگەن ئىكەنسەن، ساڭا ھېچ ياردەمچى بولمايدۇ.

ئەي بەندە! پەرۋەردىگارىڭ سېنى ئۆزىدىن باشقىغا قۇلچىلىق قىلماسلىققا، ئاتا - ئاناڭ بولۇپمۇ ياشانغان ۋاقىتتا ئۇلارغا ياخشىلىق قىلىشقا بۇيرۇدى. ئەگەر ئۇلاردىن بىرى ياكى ئىككىلىسى يېنىڭدا بولۇپ، ياشىنىپ قالغىنىدا ئۇلارغا كىچىككىنە مالاللىقنى بىلدۈرىدىغان سۆزلەرنىمۇ قىلمىغىن. ئۇلارنى سىلكىشلىمە، ئۇلارغا قوپال سۆزلەرنى قىلما. ئۇلارغا مۇلايىملىق ۋە سىلىق - سىپايىلىك بىلەن چىرايلىق سۆزلەرنى قىلغىن.

ئۇلارغا كامالى ئېھتىرام بىلەن ناھايىتى كەمتەر مۇئامىلىدە بولغىن ھەمدە: ئەي پەرۋەردىگارىم! ئۇلار مېنى كىچىكلىكىمدە تەربىيەلىگەنلىكى ئۈچۈن ئۇلارغا مەرھەمەت قىلغىن، دېگىن!

ئەي ئىنسانلار! پەرۋەردىگارىڭلار سىلەرنىڭ قىلغان ئىبادىتىڭلاردا، ياخشى ئەمەللەردە، ئاتا - ئانىغا ياخشىلىق قىلىشتا دىلىڭلاردىكى ئىخلاسنى ياخشى بىلىدۇ. ناۋادا سىلەرنىڭ ئىبادىتىڭلاردىكى، ئاتا - ئاناڭلارغا قىلغان مۇئامىلەڭلاردىكى ۋە باشقا ئەمەللىرىڭلاردىكى نىيىتىڭلار ياخشى بولىدىكەن، ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالا تەۋبە قىلىپ ئۆزىگە قايتقۇچىلارنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر. كىمكى پەرۋەردىگارىغا تائەت - ئىبادەت ياكى ئاتا - ئانىسىغا ياخشىلىق قىلىشتا ئىلگىرى ئۆتكۈزۈپ سالغان كەمچىلىكلىرىدىن ئاللاھقا تەۋبە قىلىدىكەن، ئاللاھ ئۇنىڭغا مەغپىرەت قىلىدۇ.

ئەي مۇئمىن! سىلە - رەھىم قىلىپ، يېقىن تۇغقانلارنىڭ ھەققىنى ئادا قىلغىن، موھتاجلىقتا قالغان يوقسۇللارغا ئېھسان قىلغىن، سەپىرىدە يېرىم يولدا قالغۇچىغا ياخشىلىق قىلغىن، مال - مۈلكۈڭنى گۇناھ - مەئسىيەتكە ياكى ئىسراپ بولىدىغان جايلارغا سەرپ قىلمىغىن.

شەكسىزكى مال - مۈلكىنى گۇناھ - مەئسىيەتلەرگە سەرپ قىلغۇچىلار ۋە ئىسراپ قىلغۇچىلار شەيتاننىڭ قېرىنداشلىرىدۇر. ئۇلار ماللىرىنى بۇزۇپ - چېچىشتا شەيتاننىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنىدۇ. شەيتان پەرۋەردىگارىغا كاپىر بولغان ئىدى. ئۇ پەقەت ئاللاھقا ئاسىيلىقلا قىلىدۇ، ئاللاھنى غەزەبلەندۈرىدىغان ئىشلارغىلا بۇيرۇيدۇ.

ئەگەر سەن بېرىدىغان نەرسەڭ يوقلۇقىدىن بۇلارغا بىر نەرسە بېرەلمەي قالغان بولساڭ، ئاللاھنىڭ ساڭا رىزىق بېرىشىنى كۈتكەن ھالدا ئۇلارنىڭمۇ رىزقىنىڭ كەڭرى بولۇشىغا دۇئا قىلىش ياكى ئاللاھ ساڭا مال - دۇنيا بەرگەندە بىر نەرسە بېرىدىغانلىقىڭنى ۋەدە قىلغانغا ئۇخشاش مۇلايىم، سىپايە سۆزلەرنى قىلغىن.

مال سەرپ قىلىشتىن بېخىللىق قىلمىغىن، سەرپ قىلىشتا چەكتىنمۇ ئاشۇرۇۋەتمىگىن. بولمىسا بېخىللىق قىلغىنىڭ ئۈچۈن باشقىلارنىڭ تاپا - مالامىتىگە قالىسەن، سەرپ قىلىشتا چەكتىن ئاشۇرۇۋەتكىنىڭ ئۈچۈن مېلىڭ تۈگەپ قېلىپ، سەرپ قىلىدىغانغا بىر نەرسە تاپالماي قالىسەن.

ھەقىقەتەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ چوڭقۇر ھېكمىتى بىلەن ئۆزى خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى كەڭ قىلىدۇ، خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى تار قىلىدۇ. ھەقىقەتەن ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ ئىشلىرىدىن خەۋەرداردۇر، ئەھۋالىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇركى، ئۇلارنىڭ ئىشىدىن ھېچ نەرسە ئۇنىڭغا مەخپىي قالمايدۇ. ئاللاھ بەندىلىرى ھەققىدىكى ئىشىنى ئۆزى خالىغانچە بىر تەرەپ قىلىدۇ.

پەرزەنتلىرىڭلارنىڭ چىقىمى تۈپەيلىدىن كەلگۈسىدە كەمبەغەل بوپقېلىشتىن قورقۇپ ئۇلارنى ئۆلتۈرۈۋەتمەڭلار. ئۇلارغىمۇ، سىلەرگىمۇ رىزىق بېرىشكە بىز كېپىل بولىمىز. ئۇلارنى ئۆلتۈرۈش ھەقىقەتەن چوڭ گۇناھتۇر، چۈنكى ئۇلارنىڭ ئۆلتۈرۈشكە سەۋەب بولغۇدەك ھېچ گۇناھى يوقتۇر.

زىناغا يېقىن يولىماڭلار، زىناغا قىزىقتۇرىدىغان ئىشلاردىن يىراق تۇرۇڭلار، شەكسىزكى ئۇ ئىنتايىن قەبىھ ئىشتۇر، يامان يولدۇر. چۈنكى بۇ ئىش نەسەبلەرنىڭ ئارىلىشىپ كېتىشى ۋە ئاللاھنىڭ ئازابىغا قېلىشقا سەۋەب بولىدۇ.

ئىمان ئېيتقانلىقى ياكى ئامانلىق بېرىلگەنلىكى تۈپەيلىدىن ئاللاھ قېنىنى تۆكۈشنى ھارام قىلغان جاننى ئۆلتۈرمەڭلار. لېكىن مۇرتەدلىك ياكى توي قىلغان تۇرۇپ زىنا قىلىش ۋە ياكى قىساس تۈپەيلىدىن ئۆلتۈرۈشكە تېگىشلىك بولغانلار بۇنىڭ سىرتىدا. كىمكى ئۆلۈمگە لايىق بىرەر سەۋەبسىزلا ناھەق ئۆلتۈرۈلىدىكەن، ئۆلتۈرۈلگەن كىشىنىڭ ۋارىسلىرىدىن بىرىنى ئۇنىڭ قاتىلى ئۈستىدىن دەۋاگەر قىلىمىز. بۇ چاغدا ئۇ ئۆلتۈرۈلگەن تۇغقىنىنىڭ قىساسىنى تەلەپ قىلسىمۇ، ھېچ نەرسە ئالماي ئەپۇ قىلسىمۇ ياكى دىيەت ئېلىپ، قىساسنى كەچۈرۈم قىلسىمۇ بولىدۇ. ئەمما قاتىلنىڭ ئەزالىرىنى كېسىش ياكى قاتىلنى ئۆزىنىڭ تۇغقىنىنى ئۆلتۈرگەن ئۇسۇلدىن باشقا ئۇسۇل بىلەن ئۆلتۈرۈش ۋە ياكى قاتىلدىن باشقا بىرىنى ئۆلتۈرۈش ئارقىلىق ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا رۇخسەت قىلغان چەكتىن ئېشىپ كەتسە بولمايدۇ. شەكسىزكى ئۇ قوللاشقا ئېرىشىدۇ ھەم ياردەم بېرىلىدۇ.

ئاتا-ئانىسى ئۆلۈپ كەتكەن يېتىملارنىڭ مال - مۈلكىنى تاكى ئۇ ئەقلىنى تېپىپ، ئۆز يولىنى تېپىپ ماڭالىغۇدەك بولغانغا قەدەر ئۇنىڭ مېلىنى مۇھاپىزەت قىلىپ، ئۇنىڭغا پايدىلىق شەكىلدە تەسەررۇپ قىلىڭلار. ئاللاھ بىلەن ۋە باشقا بەندىلەر بىلەن ئاراڭلاردىكى ئەھدىنى بۇزماستىن ۋە كەم قىلماستىن ئورۇنداڭلار. شەكسىزكى ئاللاھ قىيامەت كۈنى ئەھدە قىلغۇچىدىن سورايدۇ: ئەگەر ئەھدىسىگە ۋاپا قىلغان بولسا ساۋاب بېرىدۇ، ۋاپا قىلمىغان بولسا جازالايدۇ.

باشقىلارغا بىر نەرسە ئۆلچەپ بەرگەندە كەمچىنى تولۇق قىلىڭلار، كەم بەرمەڭلار. ئازراقمۇ كەم قىلمايدىغان ۋە زىيان تارتقۇزمايدىغان توغرا تارازىدا تارتىڭلار. ئۆلچەم ۋە تارازىدا تولۇق بېرىش، كەم قىلىپ باشقىلارنىڭ ھەققىنى يەۋالغاندىن بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە سىلەر ئۈچۈن ياخشىدۇر ۋە ئاقىۋىتى گۈزەلدۇر.

ئەي ئادەمزات! ئۆزۈڭ بىلمەيدىغان ئىشتا گۇمان ۋە پەرەز بويىچە ئىش قىلما. شەكسىزكى ئىنسان قۇلىقى، كۆزى ۋە يۈرىكىنى ئىشقا سالالايدىغان ياخشىلىق ۋە يامانلىقلار ھەققىدە سوراققا تارتىلىدۇ. ئاندىن ياخشىلىققا قارىتا مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ، يامانلىققا قارىتا جازاغا تارتىلىدۇ.

زېمىندا تەكەببۇرلۇق قىلىپ، مەغرۇرانە يۈرمىگىن. چۈنكى ھەر قانچە ھاكاۋۇرلۇق قىلساڭمۇ، ئايىغىڭ بىلەن زېمىننى تېشىۋېتەلمەيسەن، ھەر قانچە گىدەيسەڭمۇ ئېگىزلىكتە ۋە ئۈستۈنلۈكتە تاغلارغا يېتەلمەيسەن. ئۇنداق بولغان ئىكەن، يەنە نېمىشقا تەكەببۇرلۇق قىلىسەن؟

ئەي ئىنسان! يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان ئىشلارنىڭ ھەممىسى پەرۋەردىگارىڭنىڭ نەزىرىدە يامان ۋە چەكلەنگەن ئىشلاردۇر، ئۇ ئىشلارنى قىلغان كىشىدىن ئاللاھ رازى بولمايدۇ، بەلكى ئۇنىڭغا غەزەبلىنىدۇ.

بىز يۇقىرىدا ئوچۇق بايان قىلغان بۇيرۇقلار، چەكلىمىلەر ۋە ھۆكۈملەر پەرۋەردىگارىڭنىڭ ساڭا ۋەھىي قىلغانلىرىنىڭ بىر قىسمىدۇر. ئەي ئىنسان! ئاللاھقا باشقا بىر مەبۇدنى شېرىك قىلمىغىن. بولمىسا قىيامەت كۈنى ئۆز - ئۆزۈڭگە مالامەت قىلغان، باشقىلارنىڭمۇ مالامىتىگە ئۇچرىغان ھەمدە ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن قوغلانغان ھالەتتە جەھەننەمگە تاشلىنىسەن.

ئەي پەرىشتىلەرنى ئاللاھنىڭ قىزلىرى دەپ دەۋا قىلىۋاتقان مۇشرىكلار! پەرۋەردىگارىڭلار ئوغۇللارنى سىلەرگە خاس قىلىپ، پەرىشتىلەرنى ئۆزىنىڭ قىزلىرى قىلىۋالغانمۇ؟ ئاللاھ سىلەر دەۋاتقان تۆھمەتلەردىن يۈكسەكتۇر. شەكسىزكى سىلەر ئاللاھ تائالانىڭ بالىسى بار دېيىش ئارقىلىق تولىمۇ قەبىھ سۆزنى قىلىۋاتىسىلەر، كۇپرىدا تېخىمۇ ئەزۋەيلەپ، ئاللاھنىڭ قىزلىرى بار دەپ بىلجىرلاۋاتىسىلەر.

بىز بۇ قۇرئان كەرىمدە ئىنسانلارنى پەند - نەسىھەت ئېلىپ، ئۆزلىرىگە پايدىلىق يولدا ماڭسۇن، زىيانلىق ئىشلارنى تاشلىسۇن دەپ ئەھكاملارنى، ۋەز - نەسىھەتلەرنى ۋە مىساللارنى روشەن بايان قىلدۇق. ھالبۇكى ئۇلاردىن تەبىئىتى بۇزۇلغان بىر تۈركۈم كىشىلەر بولۇپ، قۇرئان كەرىمنىڭ ۋەز - نەسىھەتلىرى ئۇلارنى تېخىمۇ ھەقتىن يىراقلاشتۇرۇپ، تېخىمۇ ھەقنى ياقتۇرمايدىغان قىلىۋەتتى.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى: سىلەرنىڭ يالغان ئېيتقىنىڭلاردەك، ئەگەر ئاللاھ بىلەن بىرگە باشقا مەبۇدلار بولسا ئىدى، ئۇ چاغدا ئاشۇ ساختا مەبۇدلار ئەرشنىڭ ئىگىسى بولغان ئاللاھنىڭ پادىشاھلىقى ئۈستىدىن غالىب كېلىپ، ئۇنىڭدىن ئەرشنى تارتىۋېلىشنىڭ چارىسىنى ئىزدىگەن بولاتتى.

ئاللاھ تائالا مۇشرىكلارنىڭ سۈپەتلىگەن نەرسىلىرىدىن پاك ۋە مۇقەددەستۇر، ئۇلارنىڭ دېگەنلىرىدىن يۈكسەك دەرىجىدە ئۈستۈندۇر.

ئاسمانلارمۇ ئاللاھقا تەسبىھ ئېيتىدۇ، زېمىنمۇ ئاللاھقا تەسبىھ ئېيتىدۇ، ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى پۈتكۈل مەخلۇقاتلارمۇ ئاللاھقا تەسبىھ ئېيتىدۇ. ھەر قانداق مەۋجۇدات ئاللاھنى مەدھىيىلەش بىلەن ئۇنى پاك دەپ بىلىدۇ. لېكىن سىلەر ئۇلارنىڭ قانداق تەسبىھ ئېيتىدىغانلىقىنى چۈشەنمەيسىلەر. چۈنكى سىلەر پەقەت ئۆز تىلىڭلاردا تەسبىھ ئېيتىدىغانلارنىڭ تەسبىھ ئېيتىشلىرىنىلا چۈشىنەلەيسىلەر. شەكسىزكى ئاللاھ جازالاشقا ئالدىراپ كەتمەيدىغان ھەلىيم سۈپەتلىك زاتتۇر، تەۋبە قىلغانلارنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! سەن قۇرئان ئوقۇغان ھەمدە ئۇلارمۇ قۇرئاندىكى چەكلىمىلەر ۋە پەند - نەسىھەتلەرنى ئاڭلىغان چاغدا بىز سەن بىلەن قىيامەت كۈنىگە ئىشەنمەيدىغانلارنىڭ ئارىسىدا بىر توسۇق پەيدا قىلىمىز، بۇ توسۇق ئۇلارنى قۇرئاننى چۈشىنىشتىن توسىدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ يۈز ئۆرۈگەنلىكلىرىگە قارىتا بېرىلگەن جازادۇر.

قۇرئاننى چۈشەنمىسۇن دەپ ئۇلارنىڭ دىللىرىنى پەردىلىۋەتتۇق، قۇرئاننى مەنپەئەتلىنەلەيدىغان رەۋىشتە ئاڭلىمىسۇن دەپ ئۇلارنىڭ قۇلاقلىرىنى ئېغىر قىلدۇق. سەن قۇرئان كەرىمدە يالغۇز پەرۋەردىگارىڭنى تىلغا ئېلىپ، ئۇلارنىڭ ساختا ئىلاھلىرىنى تىلغا ئالمىساڭ، ئۇلار دىننى خالىس ئاللاھ ئۈچۈن قىلىشتىن يىراقلىشىپ، كەينىگە قاچىدۇ.

ئۇلارنىڭ كاتىۋاشلىرىنىڭ قۇرئانغا نېمە مەقسەتتە قۇلاق سالىدىغانلىقىنى بىز ياخشى بىلىمىز، ئۇلار بۇ ئارقىلىق توغرا يول تېپىشنى ئويلىمايدۇ، بەلكى سەن تىلاۋەت قىلىۋاتقاندا ئويۇن - كۈلكە قىلىپ، قۇرئانغا ھۆرمەتسىزلىك قىلماقچى بولۇشىدۇ. بىز ئۇلارنىڭ قۇرئاننى ئىنكار قىلىش ھەمدە باشقىلارنى قۇرئاندىن توسۇش ھەققىدە ئۆز-ئارا پىچىرلىشىۋاتقانلىقىنىمۇ ئوبدان بىلىمىز. كۇپرى ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان بۇ زالىملار: ئەي ئىنسانلار! سىلەر سېھىرلىنىپ ئېلىشىپ قالغان بىر ئادەمنىڭ كەينىگە كىرىۋاتىسىلەر، دېيىشىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! قارايدىغان بولساڭ، ئۇلارنىڭ ئېغىزىدىن چىققان ساختا، ئويدۇرما سۈپەتلەردىن چوقۇم ھەيران قالىسەن. ئۇلار ھەقىقەتتىن چەتنەپ كېتىپ، نېمە قىلارىنى بىلەلمەي قالدى، نەتىجىدە ھەق يولىنى تاپالمىدى.

مۇشرىكلار ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلىپ: بىز ئۆلۈپ، قۇرۇق ئۇستىخانغا ئايلىنىپ، بەدەنلىرىمىز چىرىپ كەتكەندىن كېيىن چوقۇم قايتىدىن تىرگۈزۈلىمىزمۇ؟ بۇنداق بولۇشى ھەرگىز مۇمكىن ئەمەس، دېيىشىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، ئەي مۇشرىكلار! كۈچۈڭلار يەتسە قاتتىقلىقتا تاش، كۈچ - قۇۋەتتە تۆمۈر بولۇپ كېتىڭلار. ھەرگىز ئۇنداق قىلالمايسىلەر.

ياكى خىيالىڭلاردا تەسەۋۋۇر قىلىش تېخىمۇ قىيىن بولغان باشقا بىر مەخلۇق بولۇپ كېتىڭلار. ئاللاھ چوقۇم سىلەرنى دەسلەپتە ياراتقاندەك قايتىدىن يارىتىپ، تىرىلدۈرىدۇ. بۇ بويۇنتاۋ ئىنسانلار: بىزنى ئۆلۈپ كەتكەندىن كېيىن كىم تىرىلدۈرىدۇ؟ دېيىشىدۇ. ئۇلارغا: سىلەرنى تۇنجى قېتىم ئۆرنەكسىز ياراتقان زات تىرىلدۈرىدۇ، دېگىن. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار سېنىڭ بەرگەن جاۋابىڭنى مەنسىتمىگەن ھالدا باشلىرىنى لىڭشىتىپ تۇرۇپ ۋە بۇنداق بولۇشىنى يىراق ساناپ: بۇ قايتىلىنىش قاچان بولىدۇ؟ دەيدۇ. ئۇلارغا: پات - يېقىندا بولۇشى مۇمكىن، چۈنكى كۆرۈنگەن تاغ يىراق ئەمەس، دېگىن.

ئاللاھ سىلەرنى مەھشەر مەيدانىغا چاقىرغان كۈندە قايتا تىرىلدۈرىدۇ، ئاندىن سىلەر ئۇنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنۇپ، ئۇنى مەدھىيەلەيسىلەر ھەمدە ئۆزۈڭلارنى يەر يۈزىدە پەقەت ئازغىنا ۋاقىت تۇرغاندەك ئويلايسىلەر.

ئەي پەيغەمبەر! ماڭا ئىمان ئېيتقان مۇئمىن بەندىلىرىمگە ئېيتقىنكى، ئۇلار ئۆزئارا پاراڭلاشقاندا ياخشى سۆزلەرنى قىلسۇن، ناچار، يىرگىنىشلىك سۆزلەردىن ساقلانسۇن. چۈنكى شەيتان شۇنداق ناچار سۆزلەردىن پايدىلىنىپ ئۇلارنىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرەتلىك ھاياتىنى بۇزۇشقا ئۇرۇنىدۇ. شەكسىزكى شەيتان ئىنساننىڭ ئوپئوچۇق دۈشمىنىدۇر. شۇڭا ئۇنىڭدىن ئېھتىيات قىلىشى كېرەك.

ئەي ئىنسانلار! پەرۋەردىگارىڭلار سىلەرنى ياخشى بىلىدۇ، سىلەرنىڭ ھېچبىر ئىشىڭلار ئۇنىڭغا مەخپىي قالمايدۇ، ئەگەر ئاللاھ سىلەرگە رەھمەت قىلىشنى خالىسا، سىلەرنى ئىمانغا ۋە ياخشى ئەمەللەرگە مۇۋەپپەق قىلىش ئارقىلىق رەھمەت قىلىدۇ. ناۋادا سىلەرنى ئازابلاشنى خالىسا، سىلەرنى ئىماندىن مەھرۇم قىلىش ئارقىلىق ئازابلايدۇ ۋە سىلەرنى كاپىر پېتى ۋاپات تاپقۇزىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! بىز سېنى ئۇلارنى ئىمانغا مەجبۇرلايدىغان، كۇپرىدىن توسىدىغان، ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى ساناپ تۇرىدىغان ھامىي قىلىپ ئەۋەتكىنىمىز يوق. سەن پەقەتلا ئاللاھ يەتكۈزۈشكە بۇيرۇغاننى يەتكۈزىدىغان پەيغەمبەرسەن.

ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭ ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ھەر كىمنى، ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى ۋە نېمىگە لايىق ئىكەنلىكىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر. ھەقىقەتەن بىز پەيغەمبەرلەرنىڭ بەزىسىنى ئەگەشكۈچىلىرىنىڭ كۆپلۈكى ۋە كىتاب نازىل قىلىنىش بىلەن بەزىسىدىن ئۈستۈن قىلدۇق. داۋۇد ئەلەيھىسسالامغا زەبۇرنى بەردۇق.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، ئەي مۇشرىكلار! سىلەر ئاللاھنى قويۇپ ئىلاھ دەۋالغان مەبۇدلىرىڭلارنى چاقىرىڭلار، ئەگەر سىلەرگە بىرەر خاپىلىق كەلسە، ئۇلار ئاجىز بولغاچقا سىلەردىن خاپىلىقنى كۆتۈرۈۋېتىشكىمۇ، باشقىلارغا يۆتكىۋېتىشكىمۇ كۈچى يەتمەيدۇ. ئاجىز نەرسە ئىلاھمۇ بولالمايدۇ.

ئۇلار سىغىنىۋاتقان پەرىشتىلەر ۋە ئۇلارنىڭ ئوخشاشلىرىنىڭ ئۆزلىرىمۇ ياخشى ئەمەللەرنى قىلىش ئارقىلىق ئاللاھقا يېقىنلاشماقچى بولىدۇ، تائەت - ئىبادەت بىلەن قايسى ئاللاھقا بەكرەك يېقىنلىشالايدىغانلىقى توغرىسىدا بەسلىشىدۇ ھەمدە ئاللاھنىڭ ئۆزلىرىگە رەھىم قىلىشىنى ئۈمىد قىلىشىدۇ ۋە ئۇنىڭ ئۆزلىرىنى ئازابلىشىدىن قورقىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئازابى ھەقىقەتەنمۇ ئېھتىيات قىلىنىشقا تېگىشلىكتۇر.

ھەر قانداق بىر كەنت ياكى شەھەر (ئاھالىسى)نىڭ كۇپرىلىقى تۈپەيلى بىز ئۇلارغا مۇشۇ دۇنيانىڭ ئۆزىدىلا ئازاب ۋە ھالاكەت چۈشۈرىمىز ياكى ئۆلتۈرۈلۈش يا باشقا ئازابلار بىلەن قاتتىق جازالايمىز. بۇ ھالاك قىلىش ۋە ئازاب لەۋھۇلمەھفۇزدا پۈتۈلگەن ئىلاھىي ھۆكۈمدۇر.

مۇشرىكلار پەيغەمبەرنىڭ راستلىقىنىڭ ئىسپاتى سۈپىتىدە تەلەپ قىلغان ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرۈش ۋە باشقا مۆجىزىلەرگە ئوخشاش ماددىي مۆجىزىلەرنى چۈشۈرمەسلىكىمىز، پەقەت ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرگە نازىل قىلغىنىمىزدا ئۇلارنىڭ ئۇنى ئىنكار قىلغانلىقى سەۋەبىدىندۇر. بىز ھەقىقەتەن سەمۇدقا كاتتا ھەم روشەن مۆجىزە بولغان تۆگىنى بەردۇق. ئۇلار ئۇنىڭ مۆجىزىلىكىنى ئىنكار قىلدى. شۇنىڭ بىلەن بىز ئارقىدىنلا ئۇلارنى ئازابلىدۇق. بىز پەيغەمبەرلىرىمىز ئارقىلىق مۆجىزىلەرنى پەقەت ئۇلارنىڭ ئۈممەتلىرىنىڭ مۇسۇلمان بولۇشلىرىنى ئۈمىد قىلىپ قورقۇتۇش ئۈچۈنلا ئەۋەتىمىز.

ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا بىز ساڭا: پەرۋەردىگارىڭنىڭ قۇدرىتى ھەقىقەتەن ئىنسانلارنى تولۇق قورشاپ تۇرىدۇ. ئىنسانلار ئۇنىڭ چاڭگىلىدىدۇر، ئاللاھ سېنى ئۇلاردىن قوغدايدۇ. شۇڭا سەن يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغاننى يەتكۈزگىن، دېدۇق. مىراج كېچىسى بىز ساڭا كۆرسەتكەن ئىشلارنى پەقەت ئىنسانلارنىڭ ئۇنىڭغا ئىشىنىدىغان ياكى ئىشەنمەيدىغانلىقىنى بىلىش ئۈچۈن بىر سىناق قىلدۇق. بىز قۇرئان كەرىمدە جەھەننەمنىڭ قەئرىدە ئۆسىدىغانلىقى تىلغا ئېلىنغان زەققۇم دەرىخىنىمۇ پەقەت كىشىلەر ئۈچۈن سىناق قىلدۇق. ئۇلار بۇ ئىككى مۆجىزىگە ئىشەنمىگەن يەردە بۇنىڭدىن باشقا مۆجىزىلەرگە ھەرگىز ئىشەنمەيدۇ. بىز مۆجىزىلەرنى چۈشۈرۈش ئارقىلىق ئۇلارنى قورقۇتىمىز. لېكىن ئۇلارنى قورقۇتۇش ئۈچۈن نازىل قىلغان مۆجىزىلىرىمىز ئۇلارنىڭ كۇپرىسىنى تېخىمۇ كۈچەيتىپ، ئۇلارنى ئازغۇنلۇقتا تېخىمۇ ئەزۋەيلىتىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا بىز پەرىشتىلەرگە ئادەمگە ئىبادەت سەجدىسى ئەمەس، ھۆرمەت سەجدىسى قىلىڭلار، دېدۇق. ئۇلارنىڭ ھەممىسى بۇيرۇققا بويسۇنۇپ، ئادەمگە سەجدە قىلدى، لېكىن ئىبلىس تەكەببۇرلۇق بىلەن ئادەمگە سەجدە قىلىشتىن باش تارتىپ: مېنى ئوتتىن ياراتقان تۇرساڭ، سەن لايدىن ياراتقان بىرىگە سەجدە قىلىمەنمۇ؟ مەن ئۇنىڭدىن بەكرەك ھۆرمەتكە سازاۋەر، دېدى.

ئىبلىس پەرۋەردىگارىغا: سەن مەندىن ئۈستۈن قىلىپ، مېنى سەجدە قىلىشقا بۇيرۇغان مەخلۇق مۇشۇ شۇمۇ؟ ئەگەر مېنى قىيامەتكىچە ھايات قالدۇرساڭ، ئۇنىڭ ئەۋلادىنى سېنىڭ توغرا يولۇڭدىن ئازدۇرىمەن، پەقەت سەن ساقلاپ قالغانلار بۇنىڭ سىرتىدا بولۇپ، ئۇلار سېنىڭ ئىخلاسمەن بەندىلىرىڭدۇر، دېدى.

پەرۋەردىگارى ئۇنىڭغا: بارغىن، ساڭا مۆھلەت بەردىم، سەن ۋە ئۇلاردىن ساڭا ئىتائەت قىلغانلارغا جەھەننەم بار. جەھەننەم سەن ۋە ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىڭلارغا يارىشا بېرىلگەن تولۇق جازادۇر، دېدى.

سەن ئاسىيلىققا چاقىرىدىغان ئاۋازىڭ بىلەن ئۇلارنىڭ ئىچىدىن قوزغىتىشقا كۈچۈڭ يەتكەنلىكى ئادەملەرنى قوزغاتقىن، ئۇلارنى ئۆزۈڭگە ئىتائەت قىلدۇرۇش ئۈچۈن ئۇلارغا ئاتلىق ۋە پىيادە قوشۇنلىرىڭ بىلەن ھۇجۇم قىلغىن، ئۇلارنىڭ شەرىئەتكە خىلاپ بارچە ئىشلىرىنى پەردازلاپ كۆرسىتىپ ماللىرىغا شېرىك بولغىن، يالغان - ياۋىداقلىرىڭ بىلەن، ئۇلارنى زىناغا چىللاش بىلەن ھەمدە ئۇلارنى بىسمىللاھ دەيدىغان چاغدا ئاللاھنىڭ باشقىسىغا چوقۇندۇرۇش بىلەن ئۇلارنىڭ بالىلىرىغىمۇ شېرىك بولغىن، ئۇلارغا ساختا ۋەدىلەرنى ۋە قۇرۇق خىياللارنى چىرايلىق كۆرسەتكىن. شەيتان ئۇلارغا پەقەت ئۇلارنى ئالدايدىغان ساختا ۋەدىلەرنىلا بېرىدۇ.

ئەي ئبلىس! ھەقىقەتەن ماڭا ئىتائەت قىلىپ ياخشى ئەمەللەرنى قىلىدىغان ئىخلاسمەن بەندىلىرىمگە سېنىڭ كۈچۈڭ يەتمەيدۇ. چۈنكى ئاللاھ تائالا ئۇلارنى شېرىكتىن ساقلايدۇ. بارلىق ئىشلىرىدا ئاللاھقا تايانغان كىشى ئۈچۈن ھامىي بولۇشقا ئاللاھ يېتەرلىكتۇر.

ئەي ئىنسانلار! پەرۋەردىگارىڭلار سىلەرنىڭ تىجارەت ۋە باشقا پايدا ئېلىش ئۇسۇللىرى ئارقىلىق رىزقىڭلارنى ئىزدىشىڭلار ئۈچۈن سىلەرگە دېڭىزدا كېمىلەرنى ماڭدۇرۇپ بېرىدۇ. مۇشۇنداق ۋاسىتىلەرنى قولايلاشتۇرۇپ بېرىدىغان ئاللاھ سىلەرگە ھەقىقەتەن مېھرىباندۇر.

ئەي مۇشرىكلار! سىلەر دېڭىزدا بىرەر خاپىلىق ۋە قىيىنچىلىققا يولۇقۇپ، ھالاك بوپكېتىشتىن ئەندىشە قىلىپ تۇرغان ۋاقتىڭلاردا ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان مەبۇدلىرىڭلار ئېسىڭلارغا كەلمەي، پەقەت ئاللاھنىلا ئەسلەيسىلەر، ئاللاھتىن ياردەم سورايسىلەر. ئاللاھ سىلەرگە ياردەم بېرىپ، سىلەرنى ئەندىشىدىن قۇتقۇزۇپ، قۇرۇقلۇققا چىققىنىڭلاردا ئاللاھنى بىر بىلىش ۋە يالغۇز ئاللاھقىلا تىۋىنىشتىن يۈز ئۆرۈپ، بۇتلارغا چوقۇنۇشقا قايتىۋالىسىلەر. ئىنسان ئەزەلدىن ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە تانغۇچى ئىدى.

ئەي مۇشرىكلار! ئاللاھ سىلەرنى دېڭىزدا غەرق بولۇشتىن قۇتۇلدۇرۇپ، قۇرۇقلۇققا چىقارغىنىدا سىلەرنى شۇ قۇرۇقلۇققا يۇتقۇزۇۋېتىشىدىن خاتىرجەم بولالامسىلەر؟ ياكى لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىگە قىلغاندەك ئۈستۈڭلارغا ئاسماندىن تاش ياغدۇرۇشىدىن خاتىرجەم بولالامسىلەر؟ ئۇ چاغدا ئۆزۈڭلارنى قوغدىيالايدىغان بىرەر قوغدىغۇچى، ھالاكەتتىن توسۇپ قالىدىغان بىرەر ياردەمچى تاپالمايسىلەر.

ياكى ئاللاھنىڭ سىلەرنى يەنە بىر قېتىم دېڭىزدا قاتناتقۇزۇپ، دېڭىزدىكى چېغىڭلاردا سىلەرگە قاتتىق بوران ئەۋەتىش ئارقىلىق تۇنجى قېتىم ئاللاھ قۇتقۇزغاندىن كېيىن ئۇنىڭ نېئمەتلىرىگە كۇپۇرلۇق قىلغانلىقىڭلار سەۋەبلىك دېڭىزغا غەرق قىلىۋېتىشىدىن خاتىرجەم بولالامسىلەر؟ ئاندىن سىلەر بىزنىڭ قىلغانلىرىمىزدىن ئۆچ ئېلىپ بېرىدىغان ۋە سىلەرگە يانباسىدىغان ھېچ بىرىنى تاپالمايسىلەر.

شەك - شۈبھىسىزكى بىز ئادەم بالىلىرىنى ئەقىل - پاراسەت ئاتا قىلىش ھەمدە ئۇلارنىڭ ئاتىسى ئادەمگە پەرىشتىلەرنى سەجدە قىلدۇرۇش قاتارلىق ئىشلار بىلەن ھۆرمەتلىك قىلدۇق، ئۇلارغا قۇرۇقلۇقتا مىنىدىغان ئۇلاغ ۋە قاتناش ۋاسىتىلىرىنى بويسۇندۇرۇپ بەردۇق، دېڭىزدا كېمىلەرگە چىقاردۇق، ئۇلارنى پاك، ھالال يېمەك - ئىچمەكلەر بىلەن رىزىقلاندۇردۇق، جىنسىي تۇرمۇش ۋە باشقا تۈرلۈك لەززەتلەردىن بەھرىمەن قىلدۇق، ئۇلارنى بىز ياراتقان نۇرغۇن مەخلۇقاتلاردىن ئالاھىدە ئۈستۈن قىلدۇق. شۇنداق بولغانىكەن، ئۇلار ئاللاھنىڭ ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلىشى كېرەك.

ئەي پەيغەمبەر! بىز ھەر بىر جامائەنى دۇنيادا ئەگەشكەن يولباشچىلىرى بىلەن بىرگە چاقىرىدىغان كۈننى ئەسلىگىن. ئۇ كۈندە نامە - ئەمالى ئوڭ قولىغا بېرىلگەنلەر ئۆزلىرىنىڭ نامە - ئەمالىنى خۇرسەن بولغان ھالدا ئوقۇيدۇ، ئۇلارنىڭ ئەجىرلىرىدىن ھېچ نەرسە كېمەيتىلمەيدۇ، ھەتتا خورما ئۇرۇقچىسىنىڭ كاتىكىدىكى يىپقا چاغلىق كىچىك ساۋابمۇ چالا قويماي بېرىلىدۇ

دۇنيادا ھەقنى قوبۇل قىلىش ۋە ئۇنىڭغا بويسۇنۇشتىن دىلى كور بولغان كىشى قىيامەت كۈنى تېخىمۇ ئېغىر كور بولىدۇ، شۇ سەۋەبتىن جەننەتنىڭ يولىنى تاپالمايدۇ، توغرا يولدىن ئازىدۇ. دېمەك جازا - مۇكاپات ئۇنداق قازانغا مۇنداق چۆمۈچ ئۇسۇلى بويىچە بولىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! مۇشرىكلار بىزنىڭ نامىمىزدىن ئۆزلىرىنىڭ ھاۋايى - ھەۋەسلىرىگە ماس كېلىدىغان نەرسىلەرنى ئويدۇرۇشۇڭ ئۈچۈن سېنى بىز ساڭا ۋەھىي قىلغان قۇرئان كەرىمدىن بۇرۇۋېتىشكە تاس قالدى. ئەگەر سەن ئۇلارنىڭ خالىغىنىنى قىلغان بولساڭ، ئەلۋەتتە ئۇلار سېنى ئۆزلىرىگە دوست قىلىۋالاتتى

ئەگەر بىز سېنى ھەق ئۈستىدە مۇستەھكەم قىلمىغان بولساق، ئۇلارغا ئازراق مايىل بولۇپ كېتىشكە، شۇنداقلا سېنىڭ ئۇلارنىڭ ئىمان ئېيتىشىغا تولىمۇ ھېرىسمەن بولۇشۇڭ بىلەن بىرگە ئۇلارنىڭ كۈچلۈك ھىيلە - نەيرەڭلىرى ۋە ئالدامچىلىقىدىن ئۇلارنىڭ تەلەپلىرىگە قوشۇلۇشقا تاس قالغان ئىدىڭ. لېكىن بىز سېنى ئۇلارغا مايىل بولۇپ كېتىشتىن ساقلاپ قالدۇق.

ئەگەر ئۇلارنىڭ ساڭا قويغان تەلىپىگە مايىل بوپكەتكەن بولساڭ، ئەلۋەتتە سېنى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ھەسسىلەپ ئازابلىغان بولاتتۇق، ئاندىن بىزگە قارشى ساڭا ياردەم بېرىدىغان ۋە سەندىن ئازابنى قايتۇرىدىغان بىرەر ياردەمچى تاپالمايتتىڭ.

كاپىرلار سېنى مەككىدىن چىقىرۋېتىش ئۈچۈن دۈشمەنلىك قىلىپ سېنى بىئارام قىلماقچى بولدى. لېكىن سەن ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى بىلەن ھىجرەت قىلغانغا قەدەر ئاللاھ ئۇلارنىڭ سېنى مەككىدىن چىقىرۋېتىشىنى توسۇپ قالدى. مۇبادا ئۇلار سېنى مەككىدىن چىقىرۋەتكەن بولسا ئىدى، سېنى چىقىرىۋېتىپ ئۇزۇن ئۆتمەي ھالاك بولاتتى.

ئۇلارنىڭ سېنى مەككىدىن چىقىرىۋەتكەندىن كېيىن ئۇزۇن ئۆتمەي ھالاك بولۇشى ئاللاھ تائالانىڭ سەندىن ئىلگىرى ئەۋەتكەن پەيغەمبەرلەردىمۇ تۇتقان ئومۇمىي قانۇنىيتىدۇر. يەنى قانداق بىر پەيغەمبەرنى قەۋمى ئارىسىدىن ھەيدەپ چىقىرىدىكەن، ئاللاھ ئۇلارغا ئازاب نازىل قىلىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! بىزنىڭ قانۇنىيىتىمىزدە ئۆزگىرىش بايقىيالمايسەن، ئەكسىچە ئۇنىڭ ئۆزگەرمەس، ئومۇمىي پىرىنسىپ ئىكەنلىكىنى چوقۇم بىلىپ قالىسەن.

كۈن ئىگىلگەندىن باشلاپ نامازنى ئۆز ۋاقتىدا مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلغىن، بۇ ناماز كېچە قاراڭغۇلۇقىغىچە بولغان ئارىلىقتىكى پېشىن ۋە ئەسىر نامىزىنى، شۇنداقلا شام ۋە خۇپتەن نامازلىرىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بامدات نامىزىنىمۇ ئادا قىلغىن، بامدات نامىزىدا قىرائەتنى ئۇزۇن قىلغىن، بامدات نامىزىغا كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ پەرىشتىلىرىمۇ قاتنىشىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! مەرتىۋەڭنىڭ تېخىمۇ يۇقىرى كۆتۈرۈلۈشى ئۈچۈن قىيامەت كۈنى پەرۋەردىگارىڭنىڭ سېنى كىشىلەرگە قىيامەتنىڭ قورقۇنچلىرىدىن شاپائەتچى قىلىشىنى، شۇنداقلا ئىلگىرىكىلەر ۋە كېيىنكىلەرنىڭ ئالقىشىغا سازاۋەر بولىدىغان بۈيۈك شاپائەت ماقامىنىڭ ئۆزۈڭگە مەنسۇپ بولۇشىنى ئۈمىد قىلغان ھالدا كېچىنىڭ مەلۇم قىسمىدا تۇرۇپ، نەپلە نامازلارنى ئوقۇغىن.

ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ئەي رەببىم! مېنىڭ كىرىدىغان ۋە چىقىدىغان ئورنۇمنىڭ ھەممىسىنى سېنىڭ تائىتىڭ ۋە رازىلىقىڭدا قىلغىن، مەن ئۈچۈن ھۇزۇرۇڭدىن دۈشمىنىمگە قارشى ماڭا ياردىمى بولىدىغان كۈچلۈك دەلىل - پاكىتلارنى ئاتا قىلغىن.

ئەي پەيغەمبەر بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، ئىسلام كەلدى، ئاللاھنىڭ يارەم بېرىشتىن ئىبارەت ۋەدىسى ئىشقا ئاشتى، شېرىك ۋە كۇپرى يوقالدى. دەرۋەقە ساختا نەرسە ھەقىقەت ئالدىدا پۇت تېرەپ تۇرالماي، ئاسانلار يوقىلاتتى.

بىز قۇرئان كەرىمدىن قەلبلەرنىڭ نادانلىق، كۇپۇرلۇق ۋە شېرىكتىن ئىبارەت ئىللەتلىرىگە شىپا بولىدىغان، دۇئا سۈپىتىدە ئوقۇلسا جىسمانىي كېسەللەرگىمۇ شىپا بولىدىغان ئايەتلەرنى نازىل قىلىمىز. قۇرئان كەرىم ئۇنىڭغا ئەمەل قىلغان مۇئمىنلەرگە رەھمەتتۇر. بۇ قۇرئان كاپىرلارغا پەقەت ھالاكەتنى زىيادە قىلىدۇ. چۈنكى قۇرئاننى ئاڭلاش ئۇلارنى ئاچچىق يۇتقۇزىدۇ، شۇنىڭ بىلەن ئۇلار قۇرئاندىن يۈز ئۆرۈپ، ئۇنى تېخىمۇ بەك ئىنكار قىلىشىدۇ.

بىز ئىنسانغا ساقلىق ۋە بايلىققا ئوخشاش تۈرلۈك نېئمەتلەرنى ئاتا قىلساق، ئاللاھقا شۈكۈر ئېيتىش ۋە ئىتائەت قىلىشتىن يۈز ئۆرۈپ، تەكەببۇرلۇقىدىن (ھەقتىن تېخىمۇ) يىراقلاپ كېتىدۇ. ناۋادا ئۇنىڭغا كېسەللىك ياكى كەمبەغەللىككە ئوخشاش بىرەر كۆڭۈلسىزلىك يەتسە، ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن پۈتۈنلەي ئۈمىدىنى ئۈزۈپ، قايغۇغا پاتىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ھەر ئىنسان ھىدايەت ۋە ئازغۇنلۇقتا ئۆزى بىلگەنچە ئەمەل قىلسۇن، پەرۋەردىگارىڭلار كىمنىڭ ھەقكە ئېلىپ بارىدىغان توغرا يولدا ئىكەنلىكىنى ئوبدان بىلىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئەھلى كىتابتىن بولغان كاپىرلار سەندىن روھنىڭ ماھىيىتى توغرىسىدا سورىشىدۇ. ئۇلارغا: روھنىڭ ماھىيىتىنى پەقەت ئاللاھ بىلىدۇ، سىلەرگە ۋە پۈتۈن مەخلۇقاتلارغا بېرىلگەن ئىلىم ئاللاھنىڭ ئىلمىگە نىسبەتەن پەقەت ئازغىنە نەرسىدۇر.

ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، ئەي پەيغەمبەر! ئەگەر بىز ساڭا نازىل قىلغان ۋەھىينى دىللاردىن ۋە مۇسھەپلەردىن يوق قىلىۋېتىشنى خالىساق ئىدۇق، ئەلۋەتتە شۇنداق قىلاتتۇق، ئاندىن سەن ئۆزۈڭگە ياردەملىشىپ، ئۇنى ئەسلىگە كەلتۈرۈپ بېرىدىغان بىرىنى تاپالمايتتىڭ.

لېكىن پەرۋەردىگارىڭنىڭ رەھمىتى بىلەن قۇرئاننى يوق قىلىۋەتمەي، قوغدالغان ھالەتتە قالدۇردۇق. پەرۋەردىگارىڭنىڭ پەزلى - مەرھەمىتى ساڭا ھەقىقەتەن كاتتا بولدى، ئۇ سېنى ئەلچى قىلدى، سەن بىلەن پەيغەمبەرلىككە خاتىمە بەردى ۋە ساڭا قۇرئان كەرىمنى نازىل قىلدى

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئېيتقىنكى، ئىنسانلار ۋە جىنلارنىڭ ھەممىسى پاساھەتتە، تۈزۈلۈشىنىڭ گۈزەللىكىدە ۋە ئىخچاملىقتا ساڭا نازىل قىلىنغان مۇشۇ قۇرئاننىڭ ئوخشىشىنى كەلتۈرۈش ئۈچۈن بىرلىشىپ، بىر - بىرىگە ياردەملەشكەن تەقدرىدىمۇ، قۇرئاننىڭ ئوخشىشىنى ھەرگىز كەلتۈرەلمەيدۇ.

بىز ئىنسانلارنىڭ ئىمان ئېيتىشىنى ئۈمىد قىلىپ بۇ قۇرئاندا ۋەز-نەسىھەتلەر، ئىبرەتلەر، بۇيرۇقلار، چەكلىمىلەر ۋە قىسسەلەرنى تۈرلۈك شەكىلدە بايان قىلدۇق، لېكىن ئىنسانلارنىڭ كۆپ قىسمى بۇ قۇرئاننى ئىنكار قىلىپ، ئىمان ئېيتقىلى ئۇنىمىدى.

مۇشرىكلار: سەن تاكى بىزگە مەككە زېمىنىدا ئۈزۈلۈپ قالماي ئېقىپ تۇرىدىغان بىر بۇلاق چىقىرىپ بەرمىگۈچە ساڭا ھەرگىز ئىشەنمەيمىز، دېدى.

ياكى بۈك - باراقسان خورما ۋە ئۈزۈمزارلىقىڭ بولسۇن، ئۆستەڭلىرىدە لىق سۇ ئېقىپ تۇرسۇن.

ياكى ئۆزۈڭ ئېيتقاندەك ئاسماننى بىزگە ئازاب قىلىپ پارچە - پارچە چۈشۈرگىن، ياكى سەن چاقىرىۋاتقان بۇ دىننىڭ توغرىلىقىغا گۇۋاھچى قىلىپ ئاللاھنى ۋە پەرىشتىلەرنى كۆز ئالدىمىزغا كەلتۈرگىن.

ياكى سېنىڭ ئالتۇن ۋە باشقا بېزەكلەر بىلەن زىننەتلەنگەن ئۆيۈڭ بولسۇن، ياكى سەن ئاسمانغا چىقىپ، تاكى ئاللاھنىڭ تەرىپىدىن سېنىڭ ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ئىكەنلىكىڭ يېزىلغان ۋە بىز ئوقۇيالايدىغان بىر كىتاب ئېلىپ چۈشمىگۈچە سېنىڭ پەيغەمبەرلىكىڭگە ھەرگىز ئىشەنمەيمىز، دېيىشتى. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا: مېنىڭ رەببىم پاكتۇر، مەن پەقەت باشقا پەيغەمبەرلەرگە ئوخشاش بىر ئىنسانمەن، خالىغان بىر ئىشنى قىلىشقا كۈچۈم يەتمەيدىغان تۇرسا، قانداقمۇ سىلەرنىڭ تەلىپىڭلارنى ئورۇندىيالايمەن؟ دېگىن.

كاپىرلارنى ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتىشتىن ھەمدە پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام ئىلىپ كەلگەن دىنغا ئەمەل قىلىشتىن ئۇلارنى پەقەت ئىنسان تىپىدىن پەيغەمبەر كەلگەنلىكىنى ئىنكار قىلىش توسۇپ قالدى. ئۇلار ئىنكار قىلىپ: ئاللاھ بىزگە ئىنساندىن پەيغەمبەر ئەۋەتەمدىكەن؟ دېيىشتى.

ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا جاۋابەن ئېيتقىنكى، مۇبادا زېمىندا ئولتۇراقلاشقان ۋە سىلەردەك خاتىرجەم مېڭىپ يۈرىدىغان پەرىشتىلەر بولسا ئىدى، ئەلۋەتتە بىز ئۇلارغا پەرىشتىلەرنىڭ ئۆز تىپىدىن بىر پەيغەمبەر ئەۋەتكەن بولاتتۇق. چۈنكى پەرىشتىلەرگە پەقەت پەرىشتىلا مەقسىتىنى چۈشەندۈرەلەيدۇ. ئۇ چاغدا بىزنىڭ پەرىشتىلەرگە ئىنسان تىپىدىن ئەلچى ئەۋەتىشىمىزمۇ ئاقىلانىلىك بولمايتتى. سىلەرنىڭ ئەھۋالىڭلارمۇ شۇنىڭغا ئوخشاشتۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى: ئاللاھ تائالا مەن بىلەن سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا مېنىڭ سىلەرگە ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئىكەنلىكىم ھەمدە سىلەرگە يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغان ھەقىقەتنى يەتكۈزگەنلىكىمگە گۇۋاھ بولۇشقا يېتەرلىكتۇر. ئاللاھ ھەقىقەتەن بەندىلىرىنىڭ ئەھۋالىنى تولۇق بىلىپ تۇرغۇچىدۇر، ئۇنىڭدىن ھېچ نەرسە ئاللاھقا مەخپىي قالمايدۇ، ئۇ بەندىلەرنىڭ دىللىرىغا يوشۇرغان ھەر قانداق مەخپىي سىرلىرىنىمۇ كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر.

ئاللاھ تائالا كىمنى ھىدايەتكە ئېرىشتۈرىدىكەن، ئۇ كىشى ھەقىقەتەن ھىدايەت تاپقان بولىدۇ. ئاللاھ كىمنى ھىدايەتتىن مەھرۇم قىلىپ، ئازدۇرۇۋېتىدىكەن، ئەي پەيغەمبەر! سەن ھەرگىز بۇلارنى ھەقىقەتكە يېتەكلەيدىغان، ئۇلاردىن زىياننى توسۇپ، پايدا كەلتۈرەلەيدىغان دوستلارنى تاپالمايسەن. بىز قىيامەت كۈنى ئۇلارنى توپلايمىز، ئۇلار دۇم ھالەتتە سۆرىلىپ ئېلىپ كېلىنىدۇ، ئۇلارنىڭ كۆزلىرى كۆرمەيدۇ، گەپ قىلالمايدۇ ھەم ئاڭلىيالمايدۇ. ئۇلارنىڭ بارار جايى جەھەننەم بولىدۇ. جەھەننەمنىڭ يالقۇنى ئازراق پەسىيىپ قالسا، بىز ئۇنى يەنە يالقۇنجىتىمىز.

ئۇلار دۇچار بولغان ئازاب ئۇلارنىڭ پەيغەمبىرىمىزگە نازىل قىلغان ئايەتلىرىمىزگە كاپىر بولغانلىقى تۈپەيلىدىن، شۇنداقلا ئۇلارنىڭ ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى يىراق ساناپ: بىز ئۆلۈپ، سۆڭەكلىرىمىز چىرىپ، پارچە - پارچە بولۇپ توپىغا ئايلىنىپ كەتكەندىن كېيىن يەنە تىرىلىپ يېڭىدىن يارىتىلامدۇق؟ دېگەن سۆزلىرى تۈپەيلىدىن بېرىلگەن جازادۇر.

ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلىدىغان بۇ ئادەملەر ئىنتايىن كاتتا بولغان ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ياراتقان ئاللاھ تائالانىڭ ئۆزلىرىنى يارىتىشقا ئەلۋەتتە قادىر ئىكەنلىكىنى بىلمىدىمۇ؟ چۈنكى كاتتا نەرسىنى يارىتالىغان زات ئۇنىڭدىن كىچىك ۋە تۆۋەننى ئەلۋەتتە يارىتالايدۇ - دە! ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ بۇ دۇنيادىكى ھاياتىنى ئاخىرلاشتۇرىدىغان مۇئەييەن ۋاقىتنى بېكىتتى، ئۇلارنىڭ قايتا تىرىلىشى ئۈچۈنمۇ شەكسىز بىر سۈرۈك بەلگىلىدى. ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنىڭ دەلىل - پاكىتلىرى شۇنچىۋالا روشەن تۇرسىمۇ مۇشرىكلار يەنىلا ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلىشتا چىڭ تۇردى.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى: ئەگەر سىلەر پەرۋەردىگارىمنىڭ پۈتمەس - تۈگىمەس رەھمەت خەزىنىسىگە ئىگە بولغان بولساڭلار، ئۇ چاغدا خەزىنە تۈگەپ كېتىپ، كەمبەغەل بولۇپ قىلىشىڭلاردىن ئەنسىرەپ بېخىللىق قىلاتتىڭلار. چۈنكى بېخىللىق ئىنساننىڭ تەبىئىي خاراكتېرىدۇر. لېكىن مۇئمىن ئۇنداق بولمايدۇ. ئاللاھنىڭ ساۋابىنى ئۈمىد قىلىپ مېلىنى سەرپ قىلىدۇ.

ھەقىقەتەن بىز مۇساغا ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىكىگە شاھىت بولىدىغان روشەن توققۇز دەلىل ئاتا قىلدۇق، بۇ دەلىللەر: ھاسا، نۇرلۇق قول، قەھەتچىلىك يىللىرى، مېۋىلەرنىڭ مەھسۇلاتىنىڭ كېمىيىپ كېتىشى، توپان، چېكەتكە، پىت، پاقا ۋە قاندىن ئىبارەت. ئەي پەيغەمبەر! يەھۇدىيلاردىن سوراپ باققىن: مۇسا ئۇلارنىڭ ئاتا - بوۋىلىرىغا ئاشۇ مۆجىزىلەرنى ئېلىپ كەلگەندە پىرئەۋن ئۇنىڭغا: ئى مۇسا! سەن بىزگە يوچۇن نەرسىلەرنى ئېلىپ كەلگەچكە، ئەلۋەتتە مەن سېنى سېھىرگەرمىكىن دەپ ئويلايمەن، دېدى.

مۇسا پىرئەۋنگە جاۋابەن: سەن بۇ مۆجىزىلەرنى پەقەت ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ پەرۋەردىگارى بولغان ئاللاھ ئۆزىنىڭ قۇدرىتى ۋە پەيغەمبىرىنىڭ راستلىقىغا دەلىل قىلىپ نازىل قىلغانلىقىغا كۆڭلۈڭدە ئىشەنگەن بولساڭمۇ، ئاغزىڭدا ئىنكار قىلىپ تېنىۋاتىسەن. ئەي پىرئەۋن! مەن سېنى چوقۇم ھالاك بولۇپ، زىيان تارتىدۇ دەپ بىلىمەن، دېدى.

پىرئەۋن مۇسائەلەيھىسسالام ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنى مىسىردىن چىقىرۋېتىش ئارقىلىق جازالىماقچى بولغاندا بىز پىرئەۋننى ئۇنىڭغا يانتاياق بولغان پۈتۈن لەشكەرلىرى بىلەن قوشۇپ ھالاك قىلدۇق.

بىز پىرئەۋن بىلەن ئۇنىڭ قوشۇنلىرىنى ھالاك قىلىۋەتكەندىن كېيىن ئىسرائىل ئەۋلادىغا: شام زېمىنىدا تۇرۇڭلار. قىيامەت كۈنى بولغاندا ھەممىڭلارنى ھېساب ئۈچۈن مەھشەر مەيدانىغا ئېلىپ كېلىمىز، دېدۇق.

بىز بۇ قۇرئاننى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا ھەقىقەتنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھالدا نازىل قىلدۇق، بۇ قۇرئان ئۇنىڭغا ھېچقانداق ئۆزگەرتىلمەستىن ۋە بۇرمىلانماستىن نازىل بولدى. ئەي پەيغەمبەر! بىز سېنى پەقەت تەقۋادارلارغا جەننەت بىلەن خۇشخەۋەر بەرگۈچى، كاپىر ۋە ئاسىيلارنى دوزاخ بىلەن قورقۇتقۇچى قىلىپ ئەۋەتتۇق.

بىز قۇرئان كەرىمنى بۆلۈپ - بۆلۈپ نازىل قىلدۇق، سېنىڭ ئۇنى كىشىلەرگە ئالدىرىماي، تەرتىل بىلەن ئوقۇپ بېرىشىڭ ئۈچۈن تەپسىلىي بايان قىلدۇق، چۈنكى بۇ ئۇلارنىڭ قۇرئاننى چۈشىنىشى ۋە تەپەككۇر قىلىشىغا ئەڭ قولايلىقتۇر. بىز قۇرئان كەرىمنى ھادىسىلەر ۋە ئەھۋاللارغا قاراپ تەدرىجىي بۆلۈپ - بۆلۈپ نازىل قىلدۇق.

ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، قۇرئانغا ئىشىنىڭلار ياكى ئىشەنمەڭلار بەرىبىر، چۈنكى سىلەرنىڭ ئىمانىڭلار ئۇنىڭ (كامالىتىگە) بىر نەرسە قوشالمايدۇ، كۇپرىڭلارمۇ ئۇنىڭ (مەرتىۋىسىنى) چۈشۈرەلمەيدۇ. شەكسىزكى ئىلگىرىكى ساماۋىي كىتابلارنى ئوقۇغان ھەمدە ۋەھىي ۋە پەيغەمبەرلىكتىن خەۋەردار كىشىلەرگە قۇرئان كەرىم ئوقۇپ بېرىلسە، ئۇلار ئاللاھقا شۈكرى ئېيتىش يۈزىسىدىن دەرھال سەجدىگە يىقىلىدۇ.

ئۇلار سەجدە قىلغان ھالەتتە: پەرۋەردىگارىمىز ۋەدىسىگە خىلاپلىق قىلىشتىن پاكتۇر، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتىشتىن ئىبارەت ۋەدىسى ئىشقا ئاشتى. ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىمىزنىڭ مۇشۇنىڭغا ئوخشىغان باشقا ۋەدىلىرىمۇ چوقۇم ئىشقا ئاشىدۇ، دەيدۇ.

ئۇلار ئاللاھتىن قورقۇپ يىغلىغان پېتى سەجدىگە يىقىلىدۇ، قۇرئان كەرىمنى ئاڭلاپ، مەنىلىرىنى تەپەككۇر قىلىش ئۇلارنىڭ ئاللاھقا بويسۇنۇشىنى ۋە ئەيمىنىشىنى تېخىمۇ زىيادە قىلىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! سېنىڭ «ئەي ئاللاھ! ئەي راھمان!» دەپ دۇئا قىلىشىڭنى ياقتۇرمىغانلارغا ئېيتقىنكى، «ئاللاھ ۋە راھمان» ئاللاھ تائالانىڭ ئىككى ئىسمى بولۇپ، مەن مۇشۇ ئىككى ئىسىمدىن ياكى ئۇنىڭدىن باشقا ئىسىملاردىن قايسىسى بىلەن دۇئا قىلسام بولىۋېرىدۇ، چۈنكى ئاللاھنىڭ نۇرغۇن گۈزەل ئىسىملىرى بار. بۇ ئىككىسىمۇ شۇ ئىسىملارنىڭ جۈملىسىدىندۇر. ئاللاھنى مۇشۇ ئىككى ئىسىم بىلەن ياكى بۇنىڭدىن باشقا ئىسىملار بىلەن چاقىرساڭلار بولىدۇ. نامىزىڭدا قىرائەتنى بەك يۇقىرى ئاۋازدا قىلمىغىن، بولمىسا مۇشرىكلار ئاڭلاپ قالىدۇ. بەك پەسمۇ قىلمىغىن، بولمىسا مۇئمىنلەر ئاڭلىيالماي قالىدۇ. بۇ ئىككى ئەھۋال ئارىسىدا ئوتتۇراھال يول تۇتقىن.

ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، بارلىق گۈزەل مەدھىيەلەر بالىدىن ۋە شېرىكتىن پاك بولغان، سەلتەنىتىدە ھېچقانداق شېرىكى بولمىغان، خارلىق ۋە زاۋاللىق يەتمەيدىغان، ھەر تۈرلۈك مەدھىيەلەرگە لايىق بولغان ئاللاھقا خاستۇر. ئۇنىڭ ياردەمچىگە ۋە قوللىغۇچىغا ئېھتىياجى يوق. ئۇنى كۆپ ئۇلۇغلىغىن، ئۇنىڭ پادىشاھلىقىغا نە بالىنى، نە شېرىكنى نىسبەت بەرمىگىن، ئۇنىڭغا ياردەم بېرىدىغان ياردەمچىسى بار دېمىگىن.

بارلىق مۇكەممەللىك ۋە ئۇلۇغلۇق سۈپەتلىرى بىلەن، ئاشكارا ۋە يوشۇرۇن نېئمەتلەرنىڭ ئىگىسى بولۇش بىلەن مەدھىيەلەر يېگانە ئاللاھقا خاستۇركى، ئۇ بەندىسى ۋە ئەلچىسى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا قۇرئاننى نازىل قىلدى، بۇ قۇرئاندا ھېچقانداق قىڭغىرلىق ۋە ھەقتىن مايىل بولۇپ كېتىش يوقتۇر.

ئەكسىچە قۇرئاننى ھېچقانداق زىتلىق ۋە ئىختىلاپ بولمىغان راۋرۇس (كىتاب) قىلدى. (بۇ قۇرئان) ئاللاھ تەرەپتىن كاپىرلارنى كۈتۈپ تۇرۇۋاتقان قاتتىق ئازابتىن ئۇلارنى قورقۇتۇش ئۈچۈن، ياخشى ئەمەللەرنى قىلىدىغان مۇئمىنلەرگە تەڭداشسىز گۈزەل مۇكاپاتلار بىلەن خەۋەر بېرىش ئۈچۈندۇر.

ئۇلار بۇ مۇكاپات ئىچىدە مەڭگۈ قالىدۇ، بۇ مۇكاپات ئۇلاردىن ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ.

(بۇ قۇرئان) ئاللاھنىڭ بالىسى بار دېگەن يەھۇدىيلار، ناسارالار ۋە بىر قىسىم مۇشرىكلارنى ئاگاھلاندۇرۇش ئۈچۈندۇر.

ئاللاھنىڭ بالىسى بار دەپ بىلجىرلايدىغان بۇ بوھتانچىلارنىڭ ھېچقانداق ئىلمىي پاكىتى يوق، ئۇلار بۇنداق دېيىشتە قارىغۇلارچە ئەگەشكەن ئاتا - بوۋىلىرىنىڭمۇ بۇ ھەقتە مەلۇماتى يوق. ئۇلارنىڭ ئېغىزلىرىدىن ئويلانماستىن چىقىۋاتقان بۇ سۆز نېمىدېگەن قەبىھ! ئۇلار ھېچقانداق ئاساسسىز، دەلىلسىز، يالغان سۆزنىلا دەيدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! بەلكىم سەن ئۇلارنىڭ بۇ قۇرئانغا ئىشەنمىگەنلىكىگە قايغۇرۇپ ۋە ئەپسۇسلىنىپ ئۆزۈڭنى تۈگەشتۈرۈۋېلىشىڭ مۇمكىن. ھەرگىز ئۇنداق قىلما. چۈنكى سېنىڭ ئۇلارنى ھىدايەت قىلىش مەجبۇرىيىتىڭ يوق، سېنىڭ ۋەزىپەڭ پەقەتلا ھەقنى يەتكۈزۈشتۇر.

بىز ھەر كىمگە ئۆزىگە لايىق جازا - مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن ئىنسانلارنىڭ قايسىسىنىڭ ئاللاھنى رازى قىلىدىغان ئەمەللەرنى ئەڭ مۇكەممەل رەۋىشتە قىلىدىغانلىقىنى، شۇنداقلا قايسىسىنىڭ ئەڭ يامان ئەمەل قىلىدىغانلىقىنى سىناش مەقسىتىدە يەر يۈزىدىكى پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنى يەر يۈزىنىڭ زىننىتى قىلدۇق.

بىز چوقۇم يەر يۈزدىكى بارچە مەخلۇقاتلارنى ئۆسۈملۈكتىن خالىي ھالەتتىكى تۈزلەڭلىككە ئايلاندۇرۇۋېتىمىز. بۇ ئىش يەر يۈزىدىكى مەخلۇقاتلارنىڭ ھاياتى ئاخىرلاشقاندىن كېيىن بېرىدىغان بولۇپ، ئىنسانلارنىڭ بۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىشى ئۈچۈندۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئەسھابۇلكەھف ۋەقەلىكىنى ۋە ئۇلارنىڭ ئىسىملىرى يېزىلغان تاختاينى بىزنىڭ ئاجايىب مۆجىزىلىرىمىزدىن دەپ ئويلاپ قالما. ئەكسىچە ئۇنىڭدىن باشقا ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ يارىتىلىشىغا ئوخشاش مۆجىزىلەر تېخىمۇ ھەيران قالارلىقراقتۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا بىر قانچە مۇئمىن ياشنىڭ دىنىنى ساقلاپ قىلىش ئۈچۈن (غارغا) پاناھلانغانلىقىنى ئەسلىگىن. ئۇلار پەرۋەردىگارىغا دۇئا قىلىپ: ئەي رەببىمىز! گۇناھلىرىمىزنى مەغپىرەت قىلىپ، دۈشمەنلىرىمىزدىن قۇتۇلدۇرۇش ئارقىلىق بىزگە ھۇزۇرۇڭدىن رەھمەت ئاتا قىلغىن، ئىمانىمىزنى دەپ كاپىرلارنى تاشلاپ چىققان بۇ سەپىرىمىزدە بىزنى ھەق ۋە توغرا يولغا ئېرىشتۈرگىن، دېدى.

ئۇلار كېتىپ، غارغا پاناھلانغاندىن كېيىن بىز ئۇلارنىڭ قۇلاقلىرىدا ئاۋازلارنى ئاڭلاشتىن توسىدىغان پەردىلەرنى قىلدۇق، ئۇلارنى ئۇزۇن يىللار ئۇخلىتىپ قويدۇق.

ئۇلار ئۇزۇن يىللار ئۇخلىغاندىن كېيىن ئۇلارنىڭ غاردا قانچىلىك تۇرغانلىقى ھەققىدە دەتالاش قىلىشقان ئىككى تەرەپتىن قايسىسىنىڭ ئۇ ۋاقىتنى ئەڭ توغرا مۆلچەرلەيدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا چىقىرىش ئۈچۈن ئۇلارنى ئويغاتتۇق.

ئەي پەيغەمبەر! بىز سېنى ئۇلارنىڭ ئەھۋالىدىن شەكسىز توغرا رەۋىشتە خەۋەردار قىلىمىز. شەكسىزكى ئۇلار پەرۋەردىگارىغا ئىمان ئېيتقان ۋە ئىتائەت قىلىپ ئەمەل قىلغان يېگىتلەردۇركى، بىز ئۇلارنىڭ ھىدايىتىنى زىيادە قىلىپ، ھەق ئۈستىدە تېخىمۇ مۇستەھكەم قىلدۇق.

بىز ئۇلارنىڭ دىللىرىنى ئىمان بىلەن ۋە ئىماندا مۇستەھكەم قىلىش بىلەن ھەمدە ۋەتىنىدىن ئايرىلىپ قالغانلىقىغا سەۋرچان قىلىش بىلەن ئۇلارنىڭ روھىيىتىنى كۈچلەندۈردۇق. ئۆز ۋاقتىدا ئۇلار كاپىر پادىشاھنىڭ ئالدىدا دەس تۇرۇپ، ئۆزلىرىنىڭ يالغۇز ئاللاھقا ئىمان ئېيتقانلىقىنى جاكارلاپ پادىشاھقا: بىز ئىمان ئېيتقان ۋە قۇلچىلىق قىلغان پەرۋەردىگارىمىز ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ پەرۋەردىگارىدۇر، بىز ئۇنىڭدىن باشقا ساختا ئىلاھلارغا چوقۇنمايمىز. ئەگەر بىز ئاللاھنىڭ غەيرىگە ئىبادەت قىلساق، ھەقتىن يىراقلاشقان يامان سۆزنى قىلغان بولىمىز، دېدى.

ئاندىن ئۇلار بىر - بىرىگە قاراپ مۇنداق دېدى: بىزنىڭ بۇ قەۋم - قېرىنداشلىرىمىز ئاللاھنى قويۇپ باشقا مەبۇدلارنى چوقۇنىدىغان ئىلاھ قىلىۋېلىشتى. ئۇلارنىڭ ئۇ مەبۇدلارغا قۇلچىلىق قىلغانلىقىغا قارىتا روشەن دەلىل - پاكىتى يوق. ئاللاھنىڭ شېرىكى بار دەپ، ئاللاھ نامىدىن يالغاننى توقۇغان كىشىدىنمۇ زالىمراق بىرى يوق.

(ئەي يىگىتلەر!) ئۆز ۋاقتىدا سىلەر قەۋمىڭلاردىن ئايرىلىپ، ئۇلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان مەبۇدلىرىنى تاشلاپ چىقتىڭلار، ئاندىن يېگانە ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلدىڭلار. شۇڭا ئەمدى دىنىڭلارنى قوغداش ئۈچۈن غارغا پاناھلىنىڭلار، پەرۋەردىگارىڭلار ئۆز رەھمىتى بىلەن سىلەرنى دۈشمەنلىرىڭلاردىن قوغدايدۇ، ھىمايە قىلىدۇ، قەۋمىڭلارنىڭ ئارىسىدىكى ياشىغان تۇرمۇشنىڭ ئورنىغا سىلەرگە تېخىمۇ مەنپەئەتلىك ئىشلارنى ئاسانلاشتۇرۇپ بېرىدۇ.

ئۇلار بۇيرۇلغاننى بەجا كەلتۈردى، ئاللاھ ئۇلارغا ئۇيقۇ ئاتا قىلىپ، ئۇلارنى دۈشمەنلىرىدىن قوغدىدى. ئەي ئۇلارنىڭ ھالىنى تاماشا قىلغۇچى! قاراپ باققىن، قۇياش مەشرىقتىن چىققان ۋاقتىدا ئۇلار تۇرغان غارنىڭ ئىچىدىن ئوڭ تەرىپىگە قايرىلىدۇ، پاتقان چاغدا غارنىڭ شىمال تەرىپىگە مايىل بولۇپ، غارغا قۇياش نۇرى چۈشمەيدۇ، ئۇلار داۋاملىق سايىدا بولۇپ، قۇياش نۇرىنىڭ قىزىقى ئۇلارنى بىئارام قىلمايدۇ. ئۇلار غارنىڭ ئوتتۇردىكى يېتەرلىك ھاۋا ئۆتۈشۈپ تۇرىدىغان كەڭرى جايدا بولىدۇ. ئۇلارنىڭ غارغا پاناھلىنىشى، ئاللاھنىڭ ئۇلارغا ئېغىر ئۇيقۇ ئاتا قىلىشى، قۇياشنىڭ ئۇلاردىن قايرىلىپ ئۆتۈشى، ئۇلار تۇرغان جاينىڭ كەڭرى بولۇشى، ئۇلارنىڭ قەۋمىدىن قۇتۇلدۇرۇلۇشى قاتارلىق ئىشلار ئاللاھنىڭ ئاجايىپ قۇدرىتىنى نامايان قىلىدىغان ئالامەتلەردۇر. كىمنى ئاللاھ توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلىدىكەن، ئۇ كىشى ھەقىقىي ھىدايەت تاپقۇچىدۇر، ئاللاھ كىمنى ھىدايىتىدىن مەھرۇم قىلىپ، ئازدۇرۇۋېتىدىكەن، ئۇنى ھىدايەتكە ئېرىشتۈرۈپ، توغرا يولغا يېتەكلەيدىغان بىرەر ياردەمچى تاپالمايسەن. چۈنكى ھىدايەت ئاللاھنىڭ قولىدا، ئۇ كىشىنىڭ قولىدا ئەمەس.

ئەي ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى كۆزەتكۈچى! ئۇلارنى كۆزى ئوچۇق بولغاچقا ئويغاق دەپ ئويلايسەن، ئەمەلىيەتتە ئۇلار ئۇيقۇدا. ئۇلارنىڭ بەدەنلىرىنى زېمىن (نىڭ ھاشارەتلىرى) يەپ كەتمەسلىكى ئۈچۈن ئۇخلىغان ھالەتلىرىدە ئوڭ - سول تەرەپلەرگە ئۆرۈپ تۇرىمىز. ئۇلارنىڭ ئىتى ئۇلارغا ھەمراھ بولۇپ غارنىڭ بوسۇغىسىدا ئىككى پۇتىنى سوزۇپ ياتىدۇ، ئەگەر ئېڭىشىپ قاراپ ئۇلارنى كۆرىدىغان بولساڭ، ئۇلاردىن قورققىنىڭدىن ئۆرۈلۈپلا قاچقان ۋە قورقۇنچتىن ئالاقىزادە بوپكەتكەن بولاتتىڭ.

يۇقىرىدا دەپ ئۆتكىنىمىز بويىچە بىز ئۇلاردا قۇدرىتىمىزنىڭ ئاجايىباتلىرىنى نامايان قىلغىنىمىزدەك، ئۇلارنىڭ ئۇخلىغان ھالەتتە قانچىلىك تۇرغانلىقىنى ئۆز-ئارا سورىشىشى ئۈچۈن ئۇزۇن مەزگىلدىن كېيىن ئۇلارنى ئويغاتتۇق. ئۇلاردىن بىرى جاۋاب بېرىپ: بىز ئۇخلىغان ھالەتتە بىر كۈن ياكى يېرىم كۈن تۇردۇق، دېدى. ئۇخلىغان ھالەتتە قانچىلىك تۇرغانلىقىنى ئېنىق بىلەلمىگەنلەردىن يەنە بىرى بۇنىڭغا جاۋابەن: قانچىلىك ئۇخلىغىنىڭلارنى پەرۋەردىگارىڭلار ئوبدان بىلىدۇ، شۇڭا بۇنىڭ ئىلمىنى ئۇنىڭغا قويۇپ، ئۆزۈڭلارغا پايدىسى بولىدىغان ئىشقا تۇتۇش قىلىڭلار. بىرىڭلارنى ماۋۇ تەڭگە پۇللار بىلەن ئۆزىمىزگە تونۇشلۇق بولغان شەھەرگە ئەۋەتەيلى. ئۇ بېرىپ شەھەردىكىلەرنىڭ قايسىسىنىڭ يېمەكلىكى پاكىزە ۋە ھالال ئىكەنلىكىگە دىققەت قىلسۇن ھەمدە شەھەرگە كىرىپ - چىقىشتا ۋە سودا - سېتىقتا ھوشيار بولسۇن، ھېچكىمگە ئورنۇڭلارنى سەزدۈرۈپ قويمىسۇن. بولمىسا بۇنىڭ ئاقىۋىتى ئېغىر زىيان كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، دېدى.

ئەگەر قەۋمىڭلار سىلەردىن خەۋەر تېپىپ، ئورنۇڭلارنى بىلىپ قالىدىغان بولسا، سىلەرنى چالما - كېسەك قىلىپ ئۆلتۈرۈۋېتىدۇ ياكى ئۇلار سىلەرنى ئاللاھ سىلەرگە ياخشىلىق قىلىپ توغرا دىنغا ھىدايەت قىلىشتىن ئىلگىرىكى ئۆزلىرىنىڭ خاتا دىنىغا قايتۇرىدۇ. مۇبادا ئۇنىڭغا قايتساڭلار دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە قەتئىي نىجاتلىققا ئېرىشەلمەيسىلەر، ئەكسىچە ئاللاھ سىلەرنى ھىدايەت قىلغان ھەق دىننى تاشلاپ، خاتا دىنغا قايتقانلىقىڭلار سەۋەبلىك ئىككىلا دۇنيادا چوڭ زىيان تارتىسىلەر.

ئۇلارنى ئۇزۇن يىللار ئۇخلاتقاندىن كېيىن ئويغىتىشتىن ئىبارەت ئۇلاردا قۇدرىتىمىزنىڭ ئاجايىباتلىرىنى نامايان قىلغىنىمىزدەك، شەھەر ئەھلى ئاللاھنىڭ مۇئمىنلەرگە چوقۇم ياردەم بېرىدىغانلىقى توغرىسىدىكى ۋەدىسىنىڭ ھەمدە ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنىڭ راستلىقىنى، شۇنداقلا قىيامەتنىڭ شەكسىز بولىدىغانلىقىنى بىلىپ قېلىشى ئۈچۈن ئۇلارنى ئەسھابۇلكەھفنىڭ ئەھۋالىدىن خەۋەردار قىلدۇق. ئەسھابۇلكەھفنىڭ ئىشى ئاشكارىلىنىپ، ئۆلۈپ كەتكەندىن كېيىن ئۇلارنىڭ ئەھۋالىدىن خەۋەردار بولغانلار ئۇلارنىڭ جەسەتلىرىنى قانداق بىتەرەپ قىلىدىغانلىقى ھەققىدە دەتالاش قىلىشتى. ئۇلاردىن بىر قىسىم كىشىلەر: غارنىڭ كىرىش ئېغىزىغا بىر تام سېلىڭلار، تام ئۇلارنى توسۇپ، (باشقىلاردىن) ھىمايە قىلسۇن، ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى پەرۋەردىگارى ئوبدان بىلىدۇ، چۈنكى ئۇنىڭ نەزىرىدە ئۇلارنىڭ ئالاھىدە ئورنى بار، دېيىشتى. ئۇلار ھەققىدە بىر نەرسە بىلمەيدىغان ھەم ساغلام دەۋەت يېتىپ كەلمىگەن كىشىلەر ئىچىدىن بىر قىسىم جامائەت ئەربابلىرى: ئۇلارنى ھۆرمەتلەش ۋە ئۇلارنىڭ ئورنىنى باشقىلارغا ئەسلىتىپ تۇرۇش ئۈچۈن مۇشۇ ئورۇننى ئىبادەت قىلىدىغان مەسجىد قىلايلى، دېيىشتى.

ئۇلارنىڭ سانى ھەققىدە چوڭقۇر ئىزدەنگەن بىر قىسىم كىشىلەر: ئۇلار ئۈچ كىشى، تۆتىنچىسى ئۇلارنىڭ ئىتىدۇر، دېدى. يەنە بىر قىسمى: ئۇلار بەش كىشى، ئالتىنچىسى ئۇلارنىڭ ئىتىدۇر، دېدى. ھەر ئىككى تەرەپ ئېنىق پاكىتسىز ھالەتتە، پەقەت گۇمان بىلەنلا ئۆزلىرىنىڭ قاراشلىرىنى ئوتتۇرىغا قويۇشتى. يەنە بىر بۆلۈك كىشىلەر: ئۇلار يەتتە كىشى بولۇپ، سەككىزىنچىسى ئۇلارنىڭ ئىتىدۇر، دېيىشتى. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، رەببىم ئۇلارنىڭ سانىنى ئەڭ ياخشى بىلىدۇ، ئۇلارنىڭ سانىنى ئاللاھ بىلدۈرگەن ئازغىنە كىشىلەردىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ. شۇڭا سەنمۇ ئۇلارنىڭ سانى ۋە باشقا ئەھۋاللىرى ھەققىدە ئەھلى كىتاب بىلەنمۇ، باشقىلار بىلەنمۇ دەتالاش قىلمىغىن، پەقەت چوڭقۇرلاپ كىرىپ كەتمىگەن ئاساستا، يۈزەكىيلا مۇنازىرىلەشكىن. چۈنكى سەن ئۇلارنىڭ ئەھۋالى ھەققىدە ساڭا نازىل بولغان ۋەھىي بىلەنلا كۇپايىلىنىشىڭ كېرەك. ئۇلارنىڭ تەپسىلىي ئەھۋالى ھەققىدە ھېچكىمدىن سوراپمۇ ئولتۇرمىغىن. چۈنكى ئۇلار بۇ ئەھۋالنى ئۇقمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئەتە قىلماقچى بولغان بىر ئىش توغرىسىدا: ئەتە مۇنۇ ئىشنى چوقۇم قىلىمەن، دېمىگىن. چۈنكى سەن ئۇ ئىشنى قىلالامسەن ياكى سېنى ئۇ ئىشنى قىلىشىڭ توسالغۇغا ئۇچرامدۇ؟ بۇنى بىلمەيسەن. بۇ ھەر قانداق مۇسۇلمانغا بېرىلگەن يوليورۇقتۇر.

لېكىن ئۇ ئىشنى قىلىشنى ئاللاھنىڭ خاھىشىغا باغلاپ: -ئاللاھ خالىسا- مۇنۇ ئىشنى ئەتە قىلىمەن، دېسەڭ بولىدۇ. ئاللاھ خالىسا دېيىش ئارقىلىق پەرۋەردىگارىڭنى ئەسلىگىن، ئەگەر بۇ گەپنى دېيىشنى ئۇنتۇپ قالساڭ: پەرۋەردىگارىم مېنى بۇنىڭدىنمۇ توغرىراق ئىشقا مۇۋەپپەق قىلىشىنى ئۈمىد قىلىمەن، دېگىن.

ئەسھابۇلكەھف غاردا ئۈچيۈز توققۇز يىل تۇردى.

ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ئۇلارنىڭ غاردا قانچىلىك تۇرغانلىقىنى ئاللاھ ئوبدان بىلىدۇ، دەرۋەقە، ئاللاھ بىزگە ئۇلارنىڭ قانچىلىك تۇرغانلىقى ھەققىدە مەلۇمات بەردى. ئاللاھنىڭ سۆزىدىن كېيىن ھېچكىمنىڭ سۆز قىلىش ھوقۇقى بولمايدۇ. ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى غەيىبنى يارىتىش ۋە بىلىش يالغۇز ئاللاھقا خاستۇر. ئاللاھنىڭ كۆرۈشى نېمىدېگەن مۇكەممەل! ئاللاھ تائالا ھەممە نەرسىنى كۆرۈپ تۇرىدۇ. ئاللاھنىڭ ئاڭلىشى نېمىدېگەن مۇكەممەل! ئاللاھ تائالا ھەممە نەرسىنى ئاڭلاپ تۇرىدۇ. ئۇلارنىڭ ئىشلىرىغا ئىگە بولىدىغان ئاللاھتىن باشقا ياردەمچى بولمايدۇ، ئاللاھ ھۆكمىگە ھېچ كىشىنى شېرىك قىلمايدۇ. چۈنكى ئاللاھ ھۆكۈمدە يەككە - يېگانىدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! قۇرئاندىن ئاللاھ ساڭا ۋەھىي قىلغاننى ئوقۇغىن، ئاللاھنىڭ سۆزلىرىنى ئۆزگەرتكۈچى يوق. چۈنكى ئاللاھنىڭ ھەممە سۆزى راست ھەم ئادالەتتۇر. ئاللاھتىن باشقا ئىلتىجا قىلىدىغان ۋە سىغىنىدىغان پاناھگاھ تاپالمايسەن.

پەرۋەردىگارىغا قۇلچىلىق قىلىش ھەمدە تىلەك تىلەش مەقسىتىدە ئەتىگەن - ئاخشاملىرى ئۇنىڭغا ئىخلاس بىلەن دۇئا قىلىپ تۇرىدىغان كىشىلەر بىلەن ھەمسۆھبەت بولغىن، بايۋەچچىلەر ۋە مۆتىۋەرلەر بىلەن ھەمسۆھبەت بولۇش مەقسىتىدە ئۇلارنى كۆزگە ئىلماي قالمىغىن، بىز قەلبىنى پېچەتلىۋېتىش ئارقىلىق زىكرىمىزدىن بىخۇتلاشتۇرۇۋەتكەن، ئاندىن سېنى كەمبەغەللەرنى يېقىن يولاتماسلىققا بۇيرۇپ، ئۆز خاھىشىنى پەرۋەردىگارىنىڭ ئىتائىتىدىن ئەلا بىلگەن، شۇنىڭ بىلەن ئەمەللىرى تامامەن يوققا چىققان كىشىگە ئىتائەت قىلمىغىن.

ئەي پەيغەمبەر! دىللىرىنىڭ بىخۇتلۇقىدىن ئاللاھنىڭ زىكرىدىن غاپىل بولغان بۇ ئادەملەرگە ئېيتقىنكى، مەن سىلەرگە ئېلىپ كەلگەن قۇرئان ھەقىقەتتۇركى، ئۇ مېنىڭ ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن كەلگەندۇر. مەن سىلەرنىڭ مۇئمىنلەرنى قوغلىۋېتىشىم ھەققىدىكى تەلىپىڭلارنى ئۇرۇنلىيالمايمەن. شۇڭا ئاراڭلاردىن كىم بۇ ھەقىقەتكە ئىمان ئېيتىشنى خالىسا ئىمان ئېيتسۇن، چوقۇم ئۇنىڭ مۇكاپىتىدىن خۇرسەن بولىدۇ. كىمكى ئۇنىڭغا خاپىر بولۇشنى خالىسا كاپىر بولسۇن، ئۇمۇ چوقۇم ئۆزىنى كۈتۈپ تۇرۇۋاتقان ئازابتىن بىئارام بولىدۇ. شەكسىزكى بىز ئۆز ئىختىيارلىقى بىلەن كۇپرىنى تاللىغان زالىملارغا ھەر تەرەپتىن قورشىۋالىدىغان كاتتا ئوتنى تەييارلىدۇق. ئۇلار ئۇنىڭدىن قېچىپ قۇتۇلالمايدۇ. ئۇلار قاتتىق چاڭقاپ كەتكەنلىكتىن ناۋادا سۇ دەپ يالۋۇرسا قايناپ تۇرغان ياغدەك تېمپېراتۇرىسى ئىنتايىن يۇقىرى بولغان قايناقسۇ بېرىلىدۇ، ئۇ سۇنىڭ ھارارىتىنىڭ كۈچىدىن ئۇلارنىڭ يۈزلىرى چارلىشىپ كېتىدۇ. ئۇلارغا سۇنۇلغان بۇ شاراب نېمىدېگەن يامان ئىچىملىك ھە! بۇ ئىچىملىك ئۇلارنىڭ ئۇسسۇزلىقىغا ئەسقاتمايدۇ، ئەكسىچە ئۇسسۇزلۇقنى تېخىمۇ كۈچەيتىۋېتىدۇ. ئۇ ئۇلارنىڭ تېرىلىرىنى كۆيدۈرۈۋاتقان ئوت يالقۇنىنىمۇ ئۆچۈرەلمەيدۇ. ئۇلارنىڭ تۇرالغۇسى بولغان دوزاخ نېمىدېگەن يامان جاي ھە!

ھەقىقەتەن ئاللاھقا ئىشەنگەن ۋە ياخشى ئەمەللەرنى ئېھسان بىلەن قىلغان كىشىلەرگە كاتتا ساۋاب بار. شەكسىزكى بىز ئەمەللىرىنى ئېھسان بىلەن قىلغانلارنىڭ ئەجرىنى زايە قىلىۋەتمەيمىز. ئەكسىچە بۇنداق كىشىلەرنىڭ ئەجىرلىرىنى قىلچە كېمەيتمەي، تولۇق بېرىمىز.

ئىمان ئېيتىش ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلىش بىلەن سۈپەتلەنگەن ئاشۇ مۇئمىنلەرگە مەڭگۈ تۇرىدىغان جەننەتلەر بار بولۇپ، تۇرالغۇلىرى ئاستىدىن جەننەتنىڭ شېرىن سۇلىرى ئېقىپ تۇرىدۇ، ئۇلارغا جەننەتلەردە ئالتۇن بىلەزۈكلەر سېلىنىدۇ، ئۇلار نېپىز ۋە قېلىن يىپەكلەردىن توقۇلغان يېشىل كىيىملەرنى كىيىدۇ، چىرايلىق ياپقۇچلار بىلەن بېزەلگەن كارىۋاتلارغا يۆلىنىپ ئولتۇرىدۇ. ئۇلارنىڭ مۇكاپاتى نېمىدېگەن گۈزەل! ئۇلارنىڭ تۇرالغۇسى بولغان جەننەت نېمىدېگەن گۈزەل!

ئەي پەيغەمبەر! مۇنداق ئىككى ئادەمنى مىسال قىلىپ بەرگىن: بىرى كاپىر، بىرى مۇئمىن. بىز ئۇلاردىن كاپىر بولغان كىشىگە ئىككى دانە بوستانلىق ئاتا قىلدۇق، بۇ ئىككى بوستانلىقنىڭئەتراپىغا خورمىلارنى ئۆستۈرۈپ بەردۇق، ئوتتۇرىسىدىكى بوش يەرگە زىرائەتلەرنى ئۆستۈردۇق.

بۇ باغلارنىڭ ھەر بىرى خورما، ئۈزۈم ۋە زىرائەتلەردىن كەم قالماي، تولۇق مېۋە بەردى. ئۇلارنىڭ سۇغۇرۇش ئىشلىرى ئاسان بولسۇن ئۈچۈن ئارىسىدىن ئېقىپ تۇرىدىغان ئۆستەڭ بەرپا قىلدۇق.

بۇ ئىككى باغ ئىگىسىنىڭ بۇنىڭدىن باشقا يەنە نۇرغۇن مال - ۋارانلىرى ۋە مېۋىلىك باغلىرى بار ئىدى. شۇڭا ئۇ ئۆزىنىڭ مۇئمىن بۇرادىرىگە پەخىرلىنىپ: مەن سەندىن باي، مېنىڭ بالا - چاقا ۋە ئۇرۇق - تۇغقانلىرىم سېنىڭكىدىن كۆپ، دېدى.

كاپىر ئادەم مۇئمىن بۇرادىرىگە بېغىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن ئۆزىگە ھەمراھ قىلىپ بېغىغا كىردى، ئۇ كۇپۇرلۇق ھەم تەمەننا قىلىش بىلەن ئۆزىگە زۇلۇم قىلغۇچى ئىدى. كاپىر ئېيتتى: سەن كۆرۈپ تۇرۇۋاتقان بۇ باغنى يوقىلىدۇ، دەپ قارىمايمەن. چۈنكى مەن بۇ باغنى ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن بارچە ئاماللارنى قىلدىم.

مەن يەنە قىيامەتنىڭ بولىدىغانلىقىغا ئىشەنمەيمەن. شەكسىزكى بۇ ھايات داۋاملىشىدۇ. قىيامەت بولغان تەقدىردىمۇ، ناۋادا مەن قايتا تىرىلدۈرۈلۈپ، پەرۋەردىگارىمنىڭ ھۇزۇرىغا قايتۇرۇلۇپ قالسام، ئەلۋەتتە قايتا تىرىلدۈرۈلۈپ رەببىمنىڭ ھۇزۇرىغا قايتۇرۇلغىنىمدىن كېيىن بۇ باغچەمدىنمۇ ياخشىراقىغا ئېرىشىمەن. چۈنكى مېنىڭ بۇ دۇنيادا باي بولغانلىقىم قايتا تىرىلگەندىن كېيىنمۇ باي بولىدىغانلىقىمنى بىلدۈرىدۇ.

مۇئمىن بۇرادىرى ئۇنىڭغا مۇنازىرلەشكەن ھالدا ئېيتتى: ئاتاڭ ئادەمنى توپىدىن ياراتقان، ئاندىن سېنى مەنىي ئىسپىرمىدىن ياراتقان، ئاندىن سېنى ئەر قىلىپ، ئەزالىرىڭنى بىجىرىم، قاۋۇل ئىنسان قىلغان زاتقا كاپىر بولامسەن؟ بۇلارنىڭ ھەممىسىگە قادىر بولغان زات ئەلۋەتتە سېنى قايتا تىرىلدۈرۈشكە قادىردۇر.

مەن سېنىڭ دېگىنىڭنى دېمەيمەن، پەقەتلا دەيمەنكى: ئۇ ئاللاھ مېنىڭ پەرۋەردىگارىمدۇر، ئۇ بىزگە نېئمەتلەرنى ئاتا قىلغۇچىدۇر. مەن ئىبادەتتە ئۇنىڭغا ھېچكىمنى شېرىك قىلمايمەن.

مەن ساڭا قارىغاندا ھەر قانچە كەمبەغەل ۋە بالا - چاقىلىرىم ئاز بولسىمۇ، سەن بېغىڭغا كىرگىنىڭدە: ئاللاھنىڭ خالىغىنى بولىدۇ، ئاللاھنىڭ ياردىمىسىز ھېچكىمنىڭ قولىدىن ھېچ ئىش كەلمەيدۇ، ئاللاھ خالىغاننى قىلىدۇ، ئۇ ھەممىدىن كۈچلۈكتۇر، دېسەڭچۇ!

مەن پەرۋەردىگارىمنىڭ ماڭا سېنىڭ بېغىڭدىن ياخشىراقىنى ئاتا قىلىشىنى، سېنىڭ بېغىڭغا ئاسماندىن ئازاب ئەۋەتىشىنى، بېغىڭنى ھېچبىر گىياھسىز، قەدەملەر تېيىلىپ تۇرىدىغان تۈزلەڭلىككە ئايلاندۇرۇۋېتىشىنى ئۈمىد قىلىمەن.

ياكى ئۇنىڭ سۈيىنى يەرگە سىڭدۈرۋېتىشىنى تىلەيمەن. ئۇ چاغدا سەن ھەر قانچە قىلىپمۇ ئۇنى ئەسلىگە كەلتۈرەلمەيسەن. ناۋادا ئۇنىڭ سۈيى سېڭىپ كەتسە، بېغىڭنىڭ ئىزناسىمۇ قالمايدۇ.

مۇئمىننىڭ كۈتكىنى ئىشقا ئېشىپ، كاپىرنىڭ بېغىنىڭ مېۋىلىرى تامامەن يوق بولدى. شۇنىڭ بىلەن كاپىر بۇ باغنى يېتىشتۈرۈش ۋە ئۆستۈرۈشكە سەرپ قىلغان ماللىرىغا قاتتىق ھەسرەت - نادامەت چېكىپ، ئالقىنىنى ئۇۋۇلاشقا باشلىدى. باغ ئۈزۈم تاللىرى يېيىلغان باراڭلارنىڭ كۆتەكلىرى ئۈستىگىلا يىقىلغان ئىدى. ئۇ (ۋەيران بولغان بېغىغا قاراپ): كاشكى مەن يالغۇز رەببىمگە ئىمان ئېيتىپ، ئىبادەتتە ئۇنىڭغا ھېچكىمنى شېرىك قىلمىغان بولسامچۇ! - دېدى.

بۇ كاپىرنىڭ بېشىغا كەلگەن ئازابنى توسۇپ قالالايدىغان ھېچبىر جامائە بولمىدى. ئۇ ئىلگىرى ئۆزىنىڭ جامائەسى بىلەن پەخىرلىنەتتى. ئەمما ئۇمۇ ئاللاھنىڭ ئۇنىڭ بېغىنى ھالاك قىلىۋېتىشىگە دال بولالمىدى.

بۇنداق ۋاقىتتا ياردەم پەقەت يېگانە ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر، ئۇ بارچە ئەيىب - نۇقسانلاردىن پاكتۇركى، ئۇ ئۆزىنىڭ مۇئمىن دوستلىرىغا ئەڭ ياخشى مۇكاپات بەرگۈچىدۇر. ئۇ مۇئمىنلەرگە ھەسسىلەپ ساۋاب بېرىدۇ. ئەڭ ياخشى نەتىجە شۇلارغا مەنسۇپتۇر.

ئەي پەيغەمبەر! دۇنياغا مەپتۇن بولغانلارغا مۇنداق بىر مىسال كەلتۈرگىن: دۇنيا ئۆتكۈنچىلىكى ۋە ئىنتايىن تېز يوقۇلۇشىدا بىز ئاسماندىن چۈشۈرگەن يامغۇر سۈيىگە ئوخشايدۇكى، بۇ سۇ بىلەن زېمىننىڭ ئۆسۈملۈكلىرى ئۈنۈپ، باراقسانلىشىدۇ. ئاندىن بۇ ئۆسۈملۈكلەر قۇرۇپ تۆكۈلىدۇ، ئۇنىڭ پارچىلىرىنى شاماللار تەرەپ - تەرەپكە ئۇچۇرۇپ كېتىدۇ. نەتىجىدە زېمىن ئەسلىدىكى (قۇرۇق) ھالىتىگە قايتىدۇ. ئاللاھ تائالا ھەر نەرسىگە قادىردۇر، ئۇنى ھېچ نەرسە ئاجىزلاشتۇرالمايدۇ، ئۇ خالىغىنىنى ياشنىتىدۇ، خالىغىنىنى يوق قىلىدۇ.

مال - ۋارانلار ۋە بالا - چاقىلار دۇنيا تىرىكچىلىكىنىڭ زىننىتىدۇر. ئاللاھ رازىلىقى ئۈچۈن سەرپ قىلىنمىغان ماللارنىڭ ئاخىرەتتە پايدىسى بولمايدۇ. ئاللاھ رازى بولىدىغان سۆز - ھەرىكەتلەر دۇنيانىڭ ھەر قانداق زىننىتىدىن كۆپ ياخشىدۇر، شۇنداقلا ئىنسان ئۈمىد قىلىدىغان بارچە نەرسىدىن ياخشىدۇر. چۈنكى دۇنيانىڭ زىبۇزىننەتلىرى ئۆتكۈنچىدۇر، ئەمما ئاللاھ رازى بولىدىغان ئىش - ھەرىكەت ۋە گەپ - سۆزلەر ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا مەڭگۈ قالىدۇ.

بىز تاغلارنى ئورۇنلىرىدىن يوق قىلىۋېتىدىغان، زېمىنلارنىڭ ئۈستىدىكى تاغلار، دەل - دەرەخلەر ۋە قۇرۇلۇشلارنى يوق قىلىپ تۈپتۈز قېلىۋىتىدىغان كۈننى ئەسلىگىن. ئۇ كۈندە بىز بارلىق مەخلۇقاتلارنى توپلايمىز، ئۇلاردىن ھېچ بىرىنى چالا قويمايمىز.

پۈتكۈل خالايىق سەپ - سەپ بولۇپ پەرۋەردىگارىغا توغرىلىنىدۇ، ئاندىن ئاللاھ ئۇلاردىن ھېساب ئالىدۇ. ئۇلارغا: ھەقىقەتەن سىلەر بىزنىڭ ئالدىمىزغا سىلەرنى دەسلەپتە قانداق ياراتقان بولساق، يەنى يالغۇز، يالاڭ ئاياق، يالىڭاچ ۋە خەتنە قىلىنمىغان پېتى كەلدىڭلار. بەلكى سىلەر ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلدۈرۈلمەيمىز، بىزنى سىلەرگە قىلغان ئەمەللىرىڭلارغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدىغان بىرەر ۋاقىت ۋە ئورۇن ھازىرلىيالمايدۇ، دەپ ئويلايتتىڭلار، دېيىلىدۇ.

نامە - ئەمال دەپتەرلىرى ئوتتۇرىغا قويۇلىدۇ. بىر قىسىم كىشىلەر نامە - ئەمالىنى ئوڭ قولى بىلەن ئالىدۇ، يەنە بىر قىسمى سول قولى بىلەن ئالىدۇ. ئەي ئىنسان! كاپىرلارنىڭ نامە - ئەمالىغا قاراپ قورقۇپ كەتكەنلىكىنى كۆرىسەن. چۈنكى ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ قىلغان كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلىرىنى بىلىدۇ. ئۇلار: ۋاي ئېسىت بىزگە! بىز تۈگەشتۇق. بۇ نامە - ئەمال دەپتىرى بىزنىڭ چوڭ - كىچىك بارلىق ئەمەللىرىمىزنى بىرىنىمۇ قويماي تولۇق خاتىرىلەپتۇغۇ؟ دېيىشىدۇ. ئۇلار دۇنيادا قىلغان گۇناھ - مەئسىيەتلىرىنىڭ ئېنىق خاتىرىلەنگەنلىكىنى بىلىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭ ھېچكىمگە زۇلۇم قىلمايدۇ، ھېچكىمنى سەۋەبسىز جازالىمايدۇ، ئىتائەت قىلغۇچىنىڭ تائىتىنىڭ ئەجرىنى قىلچە كېمەيتىۋەتمەيدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا بىز پەرىشتىلەرگە: ئادەمگە ھۆرمەت سەجدىسى قىلىڭلار دېدۇق. پەرىشتىلەرنىڭ ھەممىسى پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنۇپ سەجدە قىلدى، لېكىن ئىبلىس پەرىشتىلەر تىپىدىن ئەمەس، بەلكى جىنلار تىپىدىن بولغاچقا تەكەببۇرلۇق قىلىپ، ئادەمگە سەجدە قىلىشتىن باش تارتتى، نەتىجىدە پەرۋەردىگارىنىڭ ئىتائىتىدىن چىقىپ كەتتى. ئەي ئىنسانلار! سىلەر مېنى قويۇپ، ئىبلىسنى ۋە ئۇنىڭ يېقىنلىرىنى دوست قىلىۋالامسىلەر؟ ئۇلار سىلەرنىڭ دۈشمىنىڭلار تۇرسا، قانداقسىگە دۈشمىنىڭلارنى دوست تۇتىسىلەر؟ زالىملارنىڭ ئاللاھنى دوست تۇتقاننىڭ ئورنىغا شەيتاننى دوست تۇتقان قىلمىشى نېمىدېگەن يامان!

سىلەر مېنى قويۇپ دوست تۇتۇۋالغان ئاشۇ شەيتانلارمۇ سىلەرگە ئوخشاش مېنىڭ قۇللىرىمدۇر. مەن ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ياراتقان ۋاقتىمدا ئۇلارنى شاھىت قىلمىغان ئىدىم. ئەكسىچە ئۇلار ئۇ چاغدا يوق ئىدى. ئۇلارنىڭ بەزىسىنى بەزىسىنىڭ يارىتىلىشىغىمۇ گۇۋاھچى قىلغىنىم يوق.مەن يارىتىش ۋە پىلانلاشتا يالغۇزمەن. مەن ئىنسان ۋە شەيتانلاردىن بولغان ئازدۇرغۇچىلارنى ياردەمچى قىلىۋالغىنىممۇ يوق، چۈنكى مەن ياردەمچىلەردىن بىھاجەتمەن.

ئەي پەيغەمبەر! قىيامەت كۈنىنى ئەسلىگىن، ئۇ كۈندە ئاللاھ تائالا دۇنيادا ئۆزىگە شېرىك كەلتۈرگەن بەدبەختلەرگە: سىلەر دۇنيادا مېنىڭ شېرىكلىرىم دەپ بىلجىرلىغان شېرىكلىرىڭلارنى ياردەمگە چاقىرىڭلار، دەيدۇ. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار شېرىكلىرىنى چاقىرىدۇ، لېكىن شېرىكلىرى ئۇلارنىڭ چاقىرىقىغا جاۋاب بېرەلمەيدۇ ھەم ئۇلارغا ياردەممۇ بېرەلمەيدۇ. بىز چوقۇنغۇچىلار بىلەن مەبۇدلار ئارىسىدا ئورتاق بىر ھالاكەتنى قىلدۇقكى، ئۇ بولسىمۇ جەھەننەمدۇر.

مۇشرىكلار دوزاخنى ئاشكارا كۆرگەندە ئۆزلىرىنىڭ ھەقىقەتەن دوزاخقا كىرىدىغانلىقىغا چىن پۈتىدۇ. لېكىن ئۇلار دوزاختىن قېچىپ بارىدىغان باشقا جاي تاپالمايدۇ.

بىز ئىنسانلارنىڭ پەند - نەسىھەت ئېلىشى ئۈچۈن مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان بۇ قۇرئاندا تۈرلۈك مىساللارنى بايان قىلدۇق، لېكىن ئىنسان -بولۇپمۇ كاپىرلار- ئاساسسىز دەتالاشنى كۆپ قىلىدۇ.

بويۇنتاۋ كاپىرلار بىلەن مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارىدىن ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتكە ئىمان ئېيتىشنىڭ ئارىسىنى، شۇنداقلا ئۇلار بىلەن ئۇلارنىڭ خاتالىقلىرى ئۈچۈن ئاللاھتىن مەغپىرەت تىلەشنىڭ ئارىسىنى توسۇۋالغان نەرسە ھەرگىزمۇ كونكرېت باياننىڭ كەملىكى ئەمەس. چۈنكى قۇرئاندا ئۇلارغا نۇرغۇن مىساللار بايان قىلىندى، ئۇلارغا روشەن دەلىل - پاكىتلار كەلدى. ئەمەلىيەتتە ئۇلارنى توسۇپ قالغىنى ئۇلارنىڭ -تار يەردە قىستاش مەقسىتىدە- ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرگە چۈشكەن ئازابنى ئۆزلىرىگىمۇ چۈشۈرۈشنى ھەمدە ئۆزلىرىگە ۋەدە قىلىنغان ئازابنى ئۆز كۆزلىرى بىلەن كۆرۈشنى تەلەپ قىلغانلىقىدۇر.

بىز قانداق بىر پەيغەمبەرنى ئەۋەتسەك، ئۇنى پەقەت ئىمان ئېيتقان ۋە ئىتائەت قىلغانلارغا خۇشخەۋەر بەرگۈچى، كاپىر ۋە ئاسىيلارنى ئاگاھلاندۇرغۇچى قىلىپ ئەۋەتىمىز. پەيغەمبەرلەرنىڭ كاپىرلارنىڭ دىللىرىنى باشقۇرۇپ، ئۇلارنى ھىدايەت قىلىدىغان ھوقۇقى يوق. ئاللاھقا كاپىر بولغانلار پەيغەمبەرلەرنىڭ دەلىللىرى شۇنچىۋالا روشەن تۇرسىمۇ يەنىلا ئۆزلىرىنىڭ سەپسەتىلىرى بىلەن مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان ھەقنى يوقاتقىلى، قۇرئاننى ھەمدە ئۇلار تەھدىت قىلىنغان ئازابنى كۈلكە - چاقچاققا ئايلاندۇرغىلى بولارمىكىن دەپ ئۇلار بىلەن دەتالاش قىلىشىدۇ.

پەرۋەردىگارىنىڭ ئايەتلىرى بىلەن ۋەز - نەسىھەت قىلىنسا، ئۇنىڭدىكى ئازاب تەھدىتلىرىگە پەرۋا قىلماستىن پەند - نەسىھەت ئېلىشتىن يۈز ئۆرۈگەن ھەمدە دۇنيا ھاياتىدا قىلغان كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلىرىنى ئۇنتۇپ، تەۋبە قىلمىغان ئادەمدىنمۇ زالىمراق بىرى بارمۇ؟ شەكسىزكى بىز مۇشۇنداق سۈپەتلىك كىشىلەرنىڭ قەلبلىرىدە قۇرئاننى چۈشىنىشتىن چەكلەيدىغان پەردىلەرنى قىلدۇق، قۇلاقلىرىنى ئېغىرلاشتۇرۇۋەتتۇق، شۇڭا ئۇلار قۇرئاننى قوبۇل قىلىدىغان تەرزدە ئاڭلىيالمايدۇ. ئۇلارنى ئىمان ئېيتىشقا چاقىرساڭمۇ ئۇلارنىڭ قەلبلىرىدە پەردىلەر، قۇلاقلىرىدا ئېغىرلىقلا بولىدىكەن، ئۇلار سېنىڭ چاقىرىقىڭغا ھەرگىز ئاۋاز قوشمايدۇ.

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆزىنى ئىنكار قىلغان يالغانچىلارغا ئازابنىڭ تېزراق كېلىشىگە ئىنتىزار بوپكەتمەسلىكى ئۈچۈن ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا: ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭ تەۋبە قىلغۇچى بەندىلىرىنىڭ گۇناھىنى تولىمۇ مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر. ئاللاھنىڭ رەھمىتى ھەر نەرسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. گۇناھكارلارغا تەۋبە قىلىۋېلىشى ئۈچۈن مۆھلەت بېرىشىمۇ ئۇنىڭ رەھمىتىدىندۇر. ئەگەر ئاللاھ تائالا ھەقتىن يۈز ئۆرۈگەن بۇ ئاسىيلارنى جازالايدىغان بولسا ئىدى، ئەلۋەتتە ئۇلارنى مۇشۇ دۇنيادىلا جازالايتتى. لېكىن ئاللاھ جازالاشقا ئالدىراپ كەتمەيدىغان، رەھىمدىل بولغاچقا تەۋبە قىلىۋېلىشى ئۈچۈن ئۇلاردىن ئازابنى كېچىكتۈردى. ئۇلار ئۈچۈن مۇئەييەن ۋاقىت ھەم ئورۇن بېكىتىلگەن بولۇپ، ئەگەر ئۇلار تەۋبە قىلمىسا شۇ چاغدا كۇپرى ۋە يۈز ئۆرۈگەنلىكىگە قارىتا جازالىنىدۇ. ئۇلار ھەرگىز ئاللاھتىن باشقا سىغىنىدىغان پاناھگاھ تاپالمايدۇ.

سىلەرگە يېقىن بولغان ئاشۇ كاپىر ئاھالىلىرى ھۇد، سالىھ ۋە شۇئەيب ئەلەيھىسسالاملارنىڭ قەۋمىنىڭ ئاھالىلىرىگە ئوخشاش بولۇپ، ئۇلار كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان چاغدا ئۇلارنى ھالاك قىلدۇق ھەمدە ئۇلارنىڭ ھالاكىتى ئۈچۈن مۇئەييەن ۋاقىت بېكىتتۇق.

ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا مۇسا ئەلەيھىسسالام خىزمەتكارى يۇشەئ ئىبنى نۇنغا: مەن تاكى ئىككى دېڭىز قوشۇلغان جايغا بارغانغا قەدەر مېڭىشنى توختاتمايمەن ياكى سالىھ بەندىگە ئۇچرىشىپ، ئۇنىڭدىن تەلىم ئالغانغا قەدەر ئۇزاققىچە ماڭىمەن، دېدى.

شۇنىڭ بىلەن ئىككىسى يولغا چىقىپ، ئىككى دېڭىز قوشۇلىدىغان جايغا يېتىپ بارغاندا ئۆزلىرىنىڭ يېمەكلىكى بولغان بېلىقنى ئۇنتۇپ قالدى. ئاللاھ بېلىقنى تىرىلدۈردى، بېلىق خۇددى تونېلغا كىرگەندەك دېڭىزغا يول ئالدى، سۇ بىلىققا يېپىشمايتتى.

ئۇلار ئىككى دەريا قوشۇلىدىغان جايدىن ئۆتكەندە مۇسائەلەيھىسسالام خىزمەتكارىغا: ناشتىلىقىمىزنى ئېلىپ كەلگىن، بۇ سەپىرىمىزدە ھەقىقەتەن بەك چارچاپ كەتتۇق، دېدى.

خىزمەتكار: بىز تاشنىڭ يېنىدا ئارام ئېلىۋاتقاندا يۈز بەرگەن ئىشتىن خەۋىرىڭ بارمۇ؟ مەن بېلىقنىڭ ئىشىنى ساڭا سۆزلەپ بېرىشنى ئۇنتۇپ قاپتىمەن، بېلىقنىڭ ۋەقەسىنى ساڭا سۆزلەپ بېرىشنى ماڭا پەقەت شەيتان ئۇنتۇلدۇرۇپتۇ. بېلىق تىرىلىپ، سېۋەتتىن سەكرەپ چۈشۈپ، دېڭىزغا ئاجايىپ يول ئالغانتى، دېدى.

مۇسا ئەلەيھىسسالام خىزمەتكارىغا: بىز بارماقچى بولغان يەر شۇ، بېلىقنىڭ ئىشى سالىھ بەندىنىڭ جايىنىڭ ئالامىتى، دېدى - دە، ئىككەيلەن ھېلىقى تاشنىڭ قېشىغا، تاشتىن بېلىق دېڭىزغا كىرىپ كەتكەن يەرگىچە يېتىپ بارغانغا قەدەر يولدىن ئېزىپ كەتمەسلىك ئۈچۈن كەلگەن يولى بىلەن قايتتى.

بۇ ئىككەيلەن بېلىقىنى يوقىتىپ قويغان جايغا كەلگەندە بىزنىڭ سالىھ بەندىلىرىمىزدىن بىرىنى تاپتى، بىز ئۇ بەندىمىزگە ھۇزۇرىمىزدىن رەھمەت ئاتا قىلدۇق. ئۇنىڭغا كىشىلەر خەۋەردار بولالمايدىغان ئىلىمنى ئۆگەتكەن ئىدۇق. ئۇ ئىلىم بولسا مۇشۇ ۋەقەلىك ئۆز ئىچىگە ئالغان ھادىسىدۇر.

مۇسا ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭغا كەمتەرلىك ۋە مۇلايىملىق بىلەن: ئاللاھ ساڭا بىلدۈرگەن، ھەقكە ئېلىپ بارىدىغان توغرا ئىلىمنى ماڭا ئۆگىتىشىڭ ئۈچۈن ساڭا ئەگىشەيمۇ؟ دېدى.

خىزىر ئېيتتى: سەن مېنىڭ بىلگىنىمدىن كۆرىدىغانلىرىڭغا ھەرگىز چىداپ بولالمايسەن، چۈنكى ئۇ ئىشلار سېنىڭ بىلىدىغانلىرىڭغا ئۇيغۇن كەلمەيدۇ.

سەن توغرا تەرىپىنى بىلمەيدىغان ئىشلارنى كۆرسەڭ قانداقمۇ چىداپ تۇرالايسەن؟ چۈنكى سەن ئىشلارغا ئۆزۈڭ بىلگىنىڭ بويىچە ھۆكۈم قىلىدىغان تۇرساڭ؟

مۇسا ئېيتتى: ئاللاھ خالىسا سېنىڭ ئىشلىرىڭدىن كۆرگەنلىرىمگە سەۋر قىلىپ، ساڭا بويسۇنىدىغانلىقىمنى بىلىپ قالىسەن، سەن مېنى بۇيرۇغان ھېچبىر ئىشتا ساڭا ئاسىيلىق قىلمايمەن.

خىزىر مۇساغا: ئەمىسە ماڭا ئەگىشىدىغان بولساڭ، تاكى مەن سەۋەبىنى چۈشەندۈرگەنگە قەدەر مەندىن كۆرگەن ھېچبىر ئىش ھەققىدە بىر نەرسە سورىمايسەن، دېدى.

ئىكككىسى شۇنداق كېلىشكەندىن كېيىن دېڭىز ساھىلىغا باردى. ئۇ يەردە بىر كېمىنى ئۇچرىتىپ، خىزىرنىڭ يۈزى بىلەن كېمىگە كىراسىز چىقىۋېلىشتى. ئاندىن خىزىر كېمىنىڭ بىر تاختىيىنى قومۇرۇۋېتىپ، كېمىنى تۆشۈك قىلىپ قويدى. شۇنىڭ بىلەن مۇسا ئۇنىڭغا: كېمىچىلەر بىزنى بىكارغا ئېلىۋالسا، سەن ئۇلارنى دېڭىزغا غەرق بولسۇن دەپ كېمىنى تېشىۋەتتىڭمۇ؟ سەن ھەقىقەتەن چوڭ خاتالىق ئۆتكۈزدۈڭ، دېدى.

خىزىر مۇساغا: مەن ساڭا مەندىن كۆرگەنلىرىڭگە ھەرگىز چىداپ بولالمايسەن دېمىدىممۇ؟ دېدى.

مۇسا خىزىرغا: ئۇنتۇپ قېلىپ ساڭا بەرگەن ۋەدەمدە تۇرالمىغىنىم ئۈچۈن مېنى ئەيىبلىمىگىن، ساڭا ھەمراھ بولۇشتا مېنى قىيىن ئەھۋالغا چۈشۈرۈپ قويمىغىن، دېدى.

ئىككىسى كېمىدىن چۈشكەندىن كېيىن دېڭىز ساھىلىدا كېتىۋېتىپ، تېخى بالاغەتكە يەتمىگەن بىر بالىنى كۆردى، ئۇ بالا باشقا بالىلار بىلەن ئويناۋاتاتتى. خىزىر ئۇنى ئۆلتۈرۈۋەتتى. ئاندىن مۇسا ئۇنىڭغا: تېخى بالاغەتكىمۇ يەتمىگەن، پاك بىر جاننى ھېچبىر گۇناھسىزلا ئۆلتۈرۈۋەتتىڭ؟ سەن ھەقىقەتەن قەبىھ ئىش قىلدىڭ، دېدى.

خىزىر مۇسا ئەلەيھىسسالامغا: مەن ساڭا ئېيتقانتىم ئى مۇسا! ھەقىقەتەن .سەن مېنىڭ قېلىۋاتقان ئىشلىرىمغا سەۋىر قىلىپ تۇرالمايسەن

مۇسا ئەلەيھىسسالام: مۇشۇ قېتىمدىن كېيىن سەندىن بىر نەرسە سورىسام مەندىن ئايرىلغىن، ھەقىقەتەن مەن سېنىڭ ماڭا ھەمراھ بولۇشنى تەرك قىلىشىڭدا ئۈزۈر ئېيتىشنىڭ ئەڭ چېكىگە يەتتىم، مەن ئۈچ قېتىم ساڭا بەرگەن ۋەدەمگە خىلاپلىق قىلدىم، دېدى.

ئىككەيلەن بىرگە مېڭىپ بىر يۇرتقا يېتىپ كەلدى، يۇرت ئەھلىدىن يېمەكلىك سورىدى، ئۇلار بۇ ئىككەيلەنگە يېمەك بېرىشكە ئۇنىمىدى، مېھمان قىلىش ھەققىنى ئادا قىلمىدى. بۇ ئىككەيلەن بۇ يۇرتتا ئۆرۈلۈپ چۈشەي دەپلا قالغان بىر تامنى ئۇچۇراتتى، خىزىر بۇ تامنى راۋرۇس قىلىپ قويدى، مۇسا ئەلەيھىسسالام خىزىرغا:ئەگەر خالىساڭ تامنى تۈزەپ قويغانغا ئىش ھەققى ئالغان بولساڭ، ئۇلار بىزنى مېھمان قىلمىغاندىكىن ھاجىتىمىزنى قامدايتتۇق دېدى.

خىزىر مۇسا ئەلەيھىسسالامغا: تامنى ئوڭشاپ قويغانغا ئىش ھەققى ئالمىغانلىقىمغا ئىتىراز بىلدۈرۈشۈڭنىڭ ئۆزى سەن بىلەن مېنىڭ ئايرىلىدىغان ۋاقتىمىزدۇر. مەن ساڭا مېنىڭ قىلغان ئىشلىرىمنى كۆرۈپ سەۋىر قىلىشقا قادىر بولالمىغان ئىشلارنى چۈشەندۈرۈپ قويىمەن دېدى.

سەن مېنىڭ تېشىۋەتكەنلىكىمنى ئىنكار قىلغان كېمىگە كەلسەك، بۇ كېمە دېڭىزدا ئىشلەيدىغان كەمبەغەل ئىشلەمچىلەرنىڭ كېمىسى بولۇپ، ئۇلار كېمىسىنى قوغدىيالمايتتى، ئۇلار ماڭىدىغان يولدا بىر زالىم پادىشاھ بولۇپ، بۇ يەردىن ئۆتكەن ھەرقانداق ساق كېمىنى زورلۇق بىلەن تارتىۋالاتتى، ئەيىپلىك كېمە بولسا تارتىۋالمايتتى، پادىشاھنىڭ ئېلىۋالماسلىقى ئۈچۈن مەن ئۇلارنىڭ كېمىسىنى تېشىپ ئەيىپلىك قىلىپ قويدۇم.

سەن مېنىڭ ئۆلتۈرگەنلىكىمنى ئىنكار قىلغان بالىغا كەلسەك، ئۇنىڭ ئاتا-ئانىسى مۆئمىن بولۇپ، ئۇ بالا ئاللاھنىڭ ئىلمىدە كاپىر ئېدى، ئۇ بالىنىڭ چوڭ بولۇپ ھەددىدىن ئېشىپ ئاتا-ئانىسىنى كۇپىرغا ئېلىپ بېرىشىدىن ئەنسىرىدۇق. ئاتا-ئانىسىنىڭمۇ ئۇ بالىنى بەك ياخشى كۆرگەنلىكىدىن ياكى .ئۇ بالىغا ئېھتىياجلىق بولغانلىقىدىن ئەگىشىپ كېتىشىدىن ئەنسىرىدۇق

بىز ئۇ بالىنىڭ ئاتا-ئانىسىغا، ئاللاھنىڭ ئۇ بالىدىنمۇ دىندار، سالىھ، گۇناھدىن پاك ۋە ئاتا-ئانىسىغا كۆيۈمچان بىر بالىنى ئالماشتۇرۇپ .بېرىشىنى خالىدۇق

مەن ئوڭشاپ قويغان ۋە سەن مېنىڭ ئوڭشىغىنىمنى ئىنكار قىلغان تامغا كەلسەك، بۇ بىز كەلگەن يۇرتتىكى ئاتا-ئانىسى ئۆلۈپ كەتكەن ئىككى كىچىك بالىنىڭ ئېدى، بۇ تامنىڭ ئاستىدا كۆمۈلگەن مال-دۇنيا بار ئېدى. بۇ ئىككى كىچىك بالىنىڭ دادىسى ياخشى كىشى ئېدى. ئى مۇسا! سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ بۇ بالىلارنىڭ چوڭ بولۇپ توغرا ئىش قىلىدىغان يېشىغا يەتكەندە تامنىڭ ئاستىدىن كۆمۈلگەن مالنى چېقىرىپ بېرىشنى خالىدى. ئەگەر تام ھازىر چۈشۈپ كەتكەن بولسا، ئىككى بالىنىڭ مېلى باشقىلار تەرىپىدىن زىيانغا ئۇچرايتتى. بۇ تەدبىر سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئىككى بالىغا بولغان رەھمىتىدىن، مەن ئۆز تېرىشچانلىقىم بىلەن ئىش قىلمىدىم، بۇ سەن سەۋىر قىلىشقا قادىر بولالمىغان ئىشنىڭ ماھىيىتىدۇر.

ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! مۇشرىكلار ۋە يەھۇدىيلار زۇلقەرنەيننىڭ ساھىبى توغرىسىدىكى خەۋەرنى چوڭ بېلىپ سەندىن سورايدۇ، ئۇلارغا: مەن سىلەرگە سىلەرنىڭ ئىبرەت ئېلىشىڭلار ۋە ۋەز-نەسىھەت ئېلىشىڭلار ئۈچۈن زۇلقەرنەيننىڭ خەۋىرىنىڭ مەلۇم بىر قىسمىنى سۆزلەپ بېرىمەن، دېگىن.

بىز ئۇنىڭغا زېمىندا ئىمكانىيەت بەردۇق، ئۇنىڭ تەلىپىگە ئالاقىدار بولغان .ۋە ئۇنى مەقسىدىگە يەتكۈزىدىغان بارلىق نەرسىلەرنى بەردۇق

زۇلقەرنەين، بىز ئۇنىڭغا بەرگەن ئۇنىڭ مەقسىتىگە يەتكۈزىدىغان بارلىق .ۋاستىلەرنى ئېلىپ غەرپكە يول ئالدى

زۇلقەرنەين زېمىندا يۈرۈپ كۈن پېتىش تەرەپتىن زېمىننىڭ ئاخىرقى چېكىگە يەتكەندە، قۇياشنىڭ قارالايلىق ئىسسىق بۇلاققا پېتىپ كېتىۋاتقانلىقىنى كۆردى، كۈن پاتىدىغان جايدا بىر بۆلۈك كاپىر قەۋمنى ئۇچراتتى. بىز ئۇنىڭغا تاللاش ئىختىيارلىقىنى بېرىپ: ئى زۇلقەرنەين! ئۇلارنى ئۆلتۈرۈش بىلەن ئازابلىغىن ياكى ئۇلارغا ياخشىلىق قىلغىن، .دېدۇق

زۇلقەرنىين مۇنداق دېدى: كىمكى ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرىدىكەن ۋە بىز ئۇنى ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا دەۋەت قىلغاندىن كېيىن شېرىكلىك قىلمىشىنى داۋاملاشتۇرىدىكەن ئۇنى دۇنيادا ئۆلتۈرۈش بىلەن جازالايمىز، ئاندىن قىيامەت كۈنىدە پەرۋەردىگارىنىڭ ھوزۇرىغا قايتىدۇ، ئاللاھ ئۇنى ئېچىنىشلىق ئازاب بىلەن ئازابلايدۇ.

كىمكى ئاللاھقا ئىمان ئېيتىپ ياخشى ئەمەللەرنى قىلىدىكەن، پەرۋەردىگارى ئۇنى ئىمانى ۋە ياخشى ئەمىلىگە ئاساسەن جەننەت بىلەن مۇكاپاتلايدۇ. ئۇنىڭغا بىزنىڭ بۇيرىقىمىزدىن مۇۋاپىق ۋە قولايلىرىغا .بۇيرۇيمىز

ئاندىن زۇلقەرنەين يولىنى داۋاملاشتۇرۇپ دەسلەپكى يولىنىڭ .قارشىسىدا كۈن چېقىش تەرەپكە ماڭدى

زۇلقەرنەين مېڭىپ كۈن چېقىدىغان ئورۇنغا كەلگەندە، قۇياشنىڭ بىر قەۋمنىڭ ئۈستىگە چۈشىۋاتقانلىقىنى كۆردى، بىز ئۇ قەۋم ئۈچۈن كۈننىڭ ھارارىتىدىن ساقلىنىدىغان ئۆيلەر ۋە دەرەخ سايىلىرىنىمۇ قىلمىدۇق.

زۇلقەرنەيننىڭ ئىشى شۇنداق بولدى، ھەقىقەتەن بىز ئىلمىمىز بىلەن ئۇنىڭ قولىدىكى كۈچ-قۇۋۋەت ۋە ھۆكۈمرانلىقتىن تولۇق خەۋەردار ئىدۇق

ئاندىن زۇلقەرنەين ئەۋۋەلقى ئىككى قېتىملىق يولىنىڭ غەيرىدە كۈن چېقىش بىلەن كۈن پېتىشنىڭ ئارىسىدىن بۈرۈلۈپ يولىنى .داۋاملاشتۇردى

زۇلقەرنەين يولىنى داۋاملاشتۇرۇپ ئىككى تاغنىڭ ئىغىزىغا يېتىپ كەلگەندە ئىككى تاغنىڭ يېنىدا ئۆز تىلىدىن باشقا تىلنى چۈشەنمەيدىغان بىر قەۋمنى ئۇچراتتى

ئۇلار: ئى زۇلقەرنەين: ھەقىقەتەن يەجۈجە بىلەن مەجۈجە (بۇ ئادەم ئەۋلادىدىن بولغان ئىككى چوڭ ئۈممەت) زېمىندا ئادەم ئۆلتۈرۈش ۋە ئۇنىڭدىن باشقا بۇزۇقچىلىقلارنى قېلىۋاتىدۇ، بىز ساڭا بىر قىسىم ماللىرىمىزنى بەرسەك بىز بىلەن ئۇلارنىڭ ئارىسىغا بىر توساق قېلىپ بېرەمسەن؟دېدى.

زۇلقەرنەين: سىلەر ماڭا بېرىدىغان مالدىن پەرۋەردىگارىم ماڭا رىزىق قېلىپ بەرگەن پادىشاھلىق ۋە ھۆكۈمرانلىق مەن ئۈچۈن ياخشىدۇر، ماڭا ئادەم كۈچى ۋە سايمانلار بىلەن ياردەم قىلىڭلار، مەن سىلەر بىلەن ئۇلارنىڭ ئارىسىغا مۇستەھكەم بىر توساق قىلىپ بېرەي دېدى.

ماڭا تۆمۈر پارچىلىرىنى ھازىرلاپ بېرىڭلار دېدى، ئۇلار ھازىر قىلدى. تۆمۈر پارچىلىرى بىلەن ئىككى تاغنىڭ ئارىسىغا توساق سېلىشقا باشلىدى، ھەتتا ئىككى تاغنىڭ ئارىسى تۆمۈر پارچىلىرى بىلەن باراۋەر بولغاندا، ئىشچىلارغا: بۇ تۆمۈر پارچىلىرىغا ئوت يىقىڭلار دېدى، ھەتتا تۆمۈر پارچىلىرىنى ئوت يالقۇنىدا قىپ-قىزىل بولغاندا، ماڭا مىس ھازىر قىلىڭلار ئۇنىڭ ئۈستىگە تۆكەي دېدى.

ئۇ توساق ئۈستۈن بولغانلىقى ئۈچۈن يەجۈجە بىلەن مەجۈجە ئۇنىڭ ئۈستىگە يامىشىپ چېقىشقا قادىر بولالمىدى ۋە بەك مۇستەھكەم .بولغانلىقى ئۈچۈن ئاستىدىن تېشىشكىمۇ قادىر بولالمىدى

زۇلقەرنەين ئېيتتىكى: بۇ توساقنىڭ ياسىلىشى پەرۋەردىگارىمنىڭ رەھمىتىدۇر، بۇ يەجۈجە بىلەن مەجۈجەنىڭ ئارىسى بىلەن ئۇلارنىڭ زېمىندا بۇزۇقچىلىق قېلىشىنىڭ ئارىسىنى توسىدۇ، قىيامەت بولۇشتىن ئىلگىرى ئاللاھ تەرىپىدىن ئۇلارنىڭ بەلگىلەنگەن چېقىش ۋاقتى بولغاندا، ئاللاھ ئۇنى يەر بىلەن باراۋەر تەپ-تۈز قېلىۋېتىدۇ. ئاللاھنىڭ بۇ توساقنى يەر بىلەن باراۋەر تەپ-تۈز قېلىۋېتىشى ۋە يەجۈجە بىلەن مەجۈجەنىڭ چېقىشى توغرسىدىكى ھەق ۋەدىسى بولۇپ ئاللاھ ۋەدىسىگە خىلاپلىق قىلمايدۇ.

بىز بەزى خەلقلەرنى قىيامەتكىچە قويۇپ قويىمىز، ئۇلار قىستىلىشىپ بىر-بىرى بىلەن ئارىلىشىپ كېتىدۇ، سۈر چېلىنغاندا خالايىقلارنىڭ ھەممىسىنى ھېساب ۋە جازا ئۈچۈن توپلايمىز

ئۇ كۈندە كاپىرلارغا جەھەننەمنى كۆزى بىلەن ئېنىق كۆرىشى ئۈچۈن .ئاشكارا كۆرسىتىمىز

بىز جەھەننەمنى دۇنيادا ئاللاھنىڭ زىكرىدىن كۆزلىرى كۆر بولغان كاپىرلارغا ئاشكارا كۆرسىتىمىز، ئۇلارنىڭ كۆزلىرىدە ئاشۇنىڭدىن چەكلەيدىغان پەردە بولغان ئېدى. ئۇلار ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ھەقىقى قوبۇل قىلىش نىيىتى بىلەن ئاڭلاشقا قادىر بولالمايتتى.

ئاللاھقا كاپىر بولغان بەدبەختلەر مېنىڭ: پەرىشتىلەر، پەيغەمبەرلەر ۋە شەيتانلاردىن ئىبارەت بەندىلىرىمنى مېنى قويۇپ چوقۇنىدىغان مەبۇد قىلىۋېلىشسا بولىدۇ دەپ ئويلامدۇ؟. بىز جەھەننەمنى كاپىرلارنىڭ دائىم .تۇرىدىغان ئارامگاھى قېلىپ تەييارلىدۇق

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئېيتقىنكى: ئى ئىنسانلار! بىز سىلەرگە ئەمەل جەھەتتە ئىنسانلارنىڭ ئەڭ چوڭ زىيان تارتقانلىرى توغرىسىدا خەۋەر بېرەيلىمۇ؟.

ئۇلار قىيامەت كۈنىدە ئۆزلىرىنىڭ دۇنيادا قىلغان ئەمەللىرىنىڭ زايە بولۇپ كەتكەنلىكىنى كۆرىدۇ، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ قىلغان ئىشلىرىدا بىز ياخشى ئىش قىلدۇق، قىلغان ئەمەللىرىمىز مەنپەئەت بېرىدۇ دەپ ئويلايدۇ، ئىش ئۇنىڭ .ئەكسىچە بولىدۇ

ئاشۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ بىرلىكىگە دالالەت قېلىدىغان ئايەتلەرنى ۋە ئاللاھ بىلەن ئۇچرىشىشنى ئىنكار قىلغان كىشىلەر بولۇپ، ئۇلارنىڭ كاپىر بولغانلىقى سەۋەبىدىن قىلغان ئەمەللىرى بىكار بولۇپ كەتتى، ئۇلارنىڭ .قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدا ھېچ ئېتىبارى بولمايدۇ

ئۇلارنىڭ ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقلىرى، مېنىڭ پەيغەمبەرلىرىمگە نازىل قىلغان ئايەتلىرىمنى مەسخىرە قىلغانلىقلىرى ئۈچۈن ئۇلارغا تەييارلانغان .جازا جەھەننەمدۇر

ھەقىقەتەن ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارغا ئۇلارنى ئىكرام قىلغانلىقتىن جەننەتنىڭ ئەڭ ئالىسى ئۇلارنىڭ ئارامگاھى .بولىدۇ

ئۇلار جەننەتە ئەبەدى قالىدۇ، ئۇلارنىڭ جەننەتتىن يۆتكىلىشى تەلەپ .قىلىنمايدۇ، چۈنكى ئۇنىڭغا باراۋەر كېلىدىغان مۇكاپات بولمايدۇ

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئېيتقىنكى: ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىمنىڭ سۆزلىرى بەك كوپتۇر. ئەگەر پەرۋەردىگارىمنىڭ سۆزلىرىنى يېزىش ئۈچۈن دېڭىز سۈيى سىيا بولسا، پەرۋەردىگارىمنىڭ سۆزلىرى تۈگەشتىن ئىلگىرى دېڭىزنىڭ سۇلىرى قۇرۇپ كەتكەن بولاتتى. ئەگەر يەنە باشقا دېڭىزلارنىڭ سۈيىنى ئېلىپ كەلسەكمۇ بۇ سۇلار يەنە تۈگەپ كېتەتتى.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئېيتىقىنكى: ھەقىقەتەن مەنمۇ سىلەرگە ئوخشاش ئىنسان، ماڭار سىلەرنىڭ مەبۇدىڭلار بولغان يالغۇز ھېچقانداق شېرىكى بولمىغان ھەقىقى مەبۇد ۋەھيى قېلىدۇ، ئۇ ئارللاھدۇر. كىمكى ئاللاھقا ئۇچرىشىشتىن قورقىدىكەن ئۇ كىشى ئاللاھنىڭ شەرىئىتىگە مۇۋاپىق پەرۋەردىگارىغا ئىخلاس بىلەن ياخشى ئەمەللەرنى قىلسۇن. پەرۋەردىگارىنىڭ ئىبادىتىگە باشقا بېرىنى شېرىك .قىلمىسۇن

سۈرە بەقەرىنىڭ بېشىدا بۇ سۆزلەرنىڭ ئوخشىشى بايان قىلىندى.

بۇ پەرۋەردىگارىڭنىڭ بەندىسى زەكەرىيا ئەلەيھىسسالامغا قىلغان رەھمىتىنىڭ ۋەقەلىكى بولۇپ، بۇنى ئىبرەت يۈزىسىدىن ساڭا بايان .قىلىپ بېرىمىز

ئۆز ۋاقتىدا ئۇ پەرۋەردىگارىغا ئىجابەتكە يېقىن بولسۇن ئۈچۈن مەخپى .دۇئا قىلدى

ئۇ: ئى پەرۋەردىگارىم! مەن ئاجىزلاپ قالدىم، چېچىم ئاقاردى، ساڭا قىلغان دۇئايىمدا ئۈمىتسىز بولۇپ باقمىدىم، بەلكى ھەرقاچان ساڭا دۇئا قىلسام دۇئايىمنى ئىجابەت قىلدىڭ.

مەن تۇغقانلىرىمنىڭ مەن ۋاپات بولغاندىن كېيىن دۇنيا بىلەن مەشغۇل بولۇپ دىننىڭ ھەققىنى ئورۇندىيالماسلىقىدىن ئەنسىرىدىم، ئايالىم تۇغماس، ھوزۇرۇڭدىن ماڭا ياردەم بېرىدىغان بىر پەرزەنت ئاتا قىلغىن.

ئۇ مەندىن پەيغەمبەرلىككە ۋارىس بولىدۇ، يەئقۇب ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەۋلادلىرىغا ۋارىس بولىدۇ. ئى پەرۋەردىگارىم! ئۇنى دىندا، ئەخلاقتا ۋە .ئىلىمدە سېنىڭ رازىلىقىڭغا ئېرىشىدىغان قىلغىن

ئاللاھ ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ ئۇنىڭغا: ئى زەكەرىيا! بىز ساڭا سېنى خۇرسەن قېلىدىغان خەۋەر بېرىمىز، بىز سېنىڭ دۇئايىڭنى ئىجابەت قىلدۇق. ساڭا يەھيا ئىسىملىك بىر ئوغۇل پەرزەنت بېرىمىز، بۇ ئىسىمنى ئىلگىرى بۇنىڭدىن باشقا ھېچكىمگە نېسىپ قىلمىغان ئېدۇق .دېدى

زەكەرىيا ئاللاھنىڭ قۇدرىتىدىن ھەيران قىلىپ: مېنىڭ قانداق بالام بولىدۇ؟ ئايالىم تۇغماس، مەن قېرىپ ئاجىزلاپ بەك ياشىنىپ كەتكەن .تۇرسام؟ دېدى

پەرىشتە: ئىش سەن ئېيتقاندەك، ئايالىڭ تۇغماس، سەن ياشىنىپ ئاجىزلاپ بەك قېرىپ كەتتىڭ، لېكىن پەرۋەردىگارىڭ مۇنداق دېدى: پەرۋەردىگارىڭنىڭ يەھيانى تۇغماس ئانىدىن، بەك قېرىپ ئاجىزلاپ كەتكەن دادىدىن يارىتىشى ئاساندۇر. ئى زەكەرىيا بۇنىڭدىن ئىلگىرى سېنىمۇ يوقتىن بار قىلدى يەنى تىلغا ئېلىنمايدىغان يوقلىقتىن ياراتتى.

زەكەرىيا ئەلەيھىسسالام: ئى پەرۋەردىگارىم! پەرىشتە ماڭا بىشارەت بەرگەن نەرسىنىڭ ھاسىل بولىدىغانلىقىغا دالالەت قىلىدىغان ئۇنىڭ بىلەن كۆڭلۈم ئارام تاپىدىغان بىر ئالامەت قىلغىن دېدى. ئاللاھ: ساڭا بىشارەت بېرىلگەن نەرسىنىڭ ھاسىل بولىدىغانلىقىنىڭ ئالامىتى؛ سەن ساق- سالامەت تۇرۇپ ئۈچ كۈنگىچە كىشىلەرگە سۆز قىلىشقا قادىر .بولالمايسەن دېدى

زەكەرىيا ئەلەيھىسسالام ناماز ئوقۇيدىغان جايىدىن قەۋمىنىڭ يېنىغا چېقىپ، ئۇلارغا سۆزلىمەستىن ئىشارەت قىلىپ: ئەتتىگەندە ۋە كەچتە ئاللاھقا كۆپ تەسبىھ ئېيتىڭلار دېدى.

زەكەرىيا ئەلەيھىسسالام ئۈچۈن يەھيا تۇغۇلدى، ئۇ چوڭ بولغاندا يەنى بالاغەتكە يەتكەندە ئۇنىڭغا: ئى يەھيا! تەۋراتنى تېرىشىپ ياخشى ئۈگەنگىن دېدۇق، ئۇنىڭغا بالىلىق يېشىدىلا ئەقىل، ئىلىم، تېرىشچانلىق ۋە ئىرادە ئاتا قىلدۇق.

بىز مېھرىبانلىقىمىز بىلەن ئۇنى مەرھەمەتلىك قىلدۇق، ئۇنى گۇناھلاردىن پاك قىلدۇق، ئۇ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئادا قىلىش ۋە چەكلىمىلىرىدىن .يىراق بولۇش بىلەن تەقۋادارلاردىن بولدى

ئۇ ئاتا-ئانىسىغا ئېھسان قېلىدىغان كۆيۈمچان ئېدى، ئاللاھقا ۋە ئاتا-ئانىسىغا ئىتائەت قىلىشتىن تەكەببۇرلۇق قىلمايتتى. پەرۋەردىگارىغا ۋە .ئاتا-ئانىسىغا ئاسىيلىق قىلمايتتى

ئۇنىڭغا ئۇ تۇغۇلغان كۈندە، ۋاپات بولغان ۋە ھاياتلىقتىن چېقىدىغان كۈندە ۋە قىيامەتتە ھايات تېرگۈزىلىدىغان كۈندە ئاللاھ تەرىپىدىن تىنچ-ئامانلىق بولىدۇ. بۇ ئۈچ ئورۇن ئىنسان بېسىپ ئۆتىدىغان ئەڭ قورقۇنچلۇق ئورۇندۇر. بۇنىڭدىن ئامان بولسا ئۇنىڭدىن كېيىنكىلىرىدە .قورقۇنچ يوقتۇر

-ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ساڭا نازىل قېلىنغان قۇرئاندىكى مەريەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەقەلىكىنى ئەسلىگىن، ئۆز ۋاقتىدا ئۇ ئائىلىسىدىكىلەردىن ئايرىلىپ ئۇلارنىڭ شەرق تەرىپىدىكى بىر جايدا .يالغۇز تۇردى

ئۇ ئۆزىنىڭ ئاللاھقا ئىبادەت قىلىۋاتقان ھالىتىنى قەۋمىنىڭ كۆرمەسلىكى ئۈچۈن ئۆزى بىلەن قەۋمىنىڭ ئارىسىدا بىر پەردە تارتتى، بىز ئۇنىڭغا جىبرائىل ئەلەيھىسسالامنى مۇكەممەل بىر كىشىنىڭ شەكلىدە ئەۋەتتۇق، .مەريەم ئۇنىڭ يامانلىق قېلىشىدىن ئەنسىرىدى

مەريەم ئۆزىگە يۈزلىنىپ كېلىۋاتقان بېجىرىم بىر ئىنساننى كۆرگەن ۋاقىتتا: ئى ئىنسان! ئەگەر سەن ئاللاھتىن ھەقىقى قورقۇدىغان بولساڭ سېنىڭدىن ماڭا يامانلىق يېتىپ قېلىشىدىن ئاللاھقا سېغىنىپ پاناھ .تېلەيمەن، دېدى

جىبرائىل ئەلەيھىسسالام: مەن ئىنسان ئەمەس، ھەقىقەتەن مەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ تەرىپىدىن ساڭا پاك بىر پەرزەنت ئاتا قىلىش ئۈچۈن .ئەۋەتىلگەن ئەلچىمەن دېدى

مەريەم ھەيران قىلىپ: مېنىڭ قانداق بالام بولىدۇ؟، مەن ياتلىق بولمىغان ۋە پاھىشە قىلىش بىلەن بىرەر ئەر ماڭا يېقىنلاشمىغان تۇرسا .قانداقمۇ بالام بولسۇن، دېدى

جىبرائىل ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭغا: ئىش سەن دېگەندەك، ساڭا ھېچقانداق بىر ئەركەك زاتى يېقىنلاشمىدى ۋە سەن پاھىشىمۇ قىلمىدىڭ، لېكىن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ مۇنداق دېدى: ئاتىسىز بىر بالىنى پەيدا قىلىش ماڭا ئاساندۇر. ساڭا بېرىلگەن بۇ بالا ئىنسانلار ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى نامايەندە قېلىدىغان بىر بەلگە بولىدۇ. بۇ بالا بىزدىن ساڭا ۋە ئىمان ئېيتقانلارغا رەھمەتتۇر. ساڭا تەقدىر قىلىنغان بۇ بالا ئاللاھنىڭ تەقدىرى بىلەن لەۋھۇلمەھپۇزدا پۈتىۋېتىلگەن دېدى.

ئاللاھنىڭ ئىزنى بىلەن پەرىشتە روھنى پۈۋلىگەندىن كېيىن مەريەم .ھامىلدار بولدى، شۇنىڭ بىلەن كىشىلەردىن يىراق بىر جايغا كەتتى

ئۇنى قاتتىق تولغاق تۇتتى، ئۇ بىر قۇرۇپ قالغان خورما دەرىخىگە يۆلىنىۋالدى، مەريەم: كاشكى مۇشۇ كۈندىن ئىلگىرى ئۆلۈپ كەتسەمچۇ!، ماڭا يامان گۇمان قېلىنغاندىن كۆرە تىلغا ئېلىنمايدىغان بىر نەرسە بولۇپ كەتسەمچۇ كاشكى!، دېدى.

ئىسا مەريەمنىڭ قەدىمى ئاستىدىن نىدا قېلىپ: قايغۇرمىغىن، پەرۋەردىگارىڭ سېنىىڭ ئېچىشىڭ ئۈچۈن سېنىڭ ئاستىڭدىن بىر ئېرىق قىلدى، دېدى. (بۇ ئايەتتىكى چاقىرغۇچىنى كۆپچىلىك تەپسىر ئۆلىمالىرى جەبرائىل ئەلەيھىسسالام دېگەن، چۈنكى ئايەتنىڭ سىياقى شۇنى تەقەززا قىلىدۇ، بەزى ئۆلىمالار چاقىرغۇچىنى ئىسا ئەلەيھىسسالام دەپ قارىغان. ھەر ئىككى تەرەپنىڭ دەلىللىرى بولسىمۇ لېكىن ئۆلىمالار چاقىرغۇچى جەبرائىل ئەلەيھىسسالام دېگەن قاراشنى كۇچلاندۇرغان. چۈنكى ئىسا ئەلەيھىسسالامنى ئانىسى كۆتۈرۈپ قەۋمىنىڭ ئالدىغا بارغاندا سۆزلىگەنلىكى قۇرئاندا بايان قىلىنغان، ئەمما تۇغۇلۇپلا سۆزلىگەنلىكى توغرىسىدا سەھىھ رىۋايەت يوق. بۇ تەپسىرنى تۈزگۈچى ئۆلىمالار چاقىرغۇچى ئىسا ئەلەيھىسسالام دېگەن قاراش بويىچە بايان قىلغان-ت)

خورما دەرىخىنى چىڭ تۇتۇپ ئېرغىتقىن، شۇ ۋاقىتتىلا ساڭا پىشقان .خورمىلار چۈشىدۇ دېدى

يېڭى مېۋىدىن يېگىن، سۇدىن ئېچكىن، تۇغۇلغان بوۋاق بىلەن كۆڭلۈڭ خۇرسەن بولسۇن غەم قىلمىغىن، ئىنسانلاردىن بىرەر كىشىنى كۆرسەڭ، بۇ بوۋاق توغرۇلۇق سورىسا، ئۇ كىشىگە: مەن بۈگۈن ھېچ كىشىگە سۆز قىلماسلىق توغرىسىدا پەرۋەردىگارىمغا ۋەدە بەردىم، بۈگۈن ئىنسانلاردىن ھېچ كىشىگە سۆز قىلمايمەن دېگىن.

مەريەم ئوغلى ئىسانى كۆتۈرۈپ قەۋمىنىڭ ئالدىغا كەلدى، قەۋمى ئۇنىڭ بوۋاق كۆتۈرۈپ كەلگەنلىكىنى ئىنكار قىلىپ ئۇنىڭغا: ئى مەريەم! سەن بەك غەلىتە ئىش قىلدىڭ، دادىسى يوق بىر بالىنى ئېلىپ كەلدىڭ دېدى

ئى ئىبادەتتە ھارۇنغا ئوخشىغۇچى قىز! (ھارۇن ياخشى ئادەم ئىدى) سېنىڭ داداڭ زىناخور ئادەم ئەمەس ئېدى، ئاناڭمۇ پاھىشە ئايال ئەمەس ئېدى، سەن تەقۋادارلىق بىلەن تونۇلغان پاك ئائىلىنىڭ قىزى ئېدىڭ، دادىسى يوق بالىنى قانداق ئېلىپ كەلدىڭ؟، دېدى.

مەريەم قۇچاقتىكى ئوغلى ئىسا ئەلەيھىسسالامغا ئىشارەت قىلدى، قەۋمى ھەيران قىلىپ ئۇنىڭغا: قۇچاقتىكى بوۋاققا قانداق سۆزلەيمىز .دېدى

ئىسا ئەلەيھىسسالام: مەن ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ بەندىسىمەن. ئاللاھ ماڭا ئىنجىلنى بېرىدۇ ۋە مېنى پەيغەمبەرلىرىدىن بىر پەيغەمبەر قىلىدۇ دېدى.

قەيەردە بولسام بەندىلەرگە كۆپ مەنپەئەت يەتكۈزىدىغان قىلدى، مەن ھاياتلا بولىدىكەنمەن مېنى نامازنى ئادا قىلىشقا، زاكاتنى بېرىشكە .بۇيرىدى

مېنى ئانامغا ياخشىلىق قېلىدىغان قىلدى. مېنى پەرۋەردىگارىمغا ئىتائەت قىلىشتىن تەكەببۇرلۇق قىلىدىغان ۋە ئۇنىڭغا ئاسىيلىق قېلىدىغان قىلمىدى.

مەن تۇغۇلغان كۈنۈمدە، ۋاپات بولغان كۈنۈمدە، قىيامەت كۈنى تېرىلگەندە شەيتان ۋە ئۇنىڭ شايكىلىرىنىڭ پىتنىسىدىن ئامان بولىمەن. بۇ قورقۇنۇچلۇق ئۈچ ئورۇندا شەيتان ماڭا زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ.

ئاشۇ سۈپەتلەر بىلەن سۈپەتلەنگۈچى مەريەم ئوغلى ئىسادۇر. بۇ ئۇنىڭ توغرىسىدىكى ھەق سۆزدۇر. ئىسا ئەلەيھىسسالام توغرىسىدا .ئىختىلاپ قېلىشىپ شەك قىلىدىغان ئازغۇنلارنىڭ سۆزى ئەمەستۇر

ئاللاھنىڭ شانۇ-شەۋكىتىگە ئۇنىڭ بالىسى بولۇش لايىق بولمايدۇ، ئاللاھ تائالا بالىدىن ۋە ھەمراھتىن پاكتۇر ۋە مۇقەددەستۇر. بىر ئىشنى قىلىشنى ئىرادە قىلسا ئاللاھنىڭ بول دېيىشى كۇپايە قىلىدۇ، ئۇ ئىش شەرتسىز بولىدۇ. شانۇ- شەۋكىتى بۇنداق كاتتا بولغان زات بالىسى .بولۇشتىن پاكتۇر

ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالا مېنىڭ پەرۋەردىگارىمدۇر، ئۇ سىلەرنىڭمۇ پەرۋەردىگارىڭلاردۇر، ھەممەيلەننىڭ پەرۋەردىگارىدۇر. ئىبادەتنى يالغۇز ئاللاھ ئۈچۈن خالىس قىلىڭلار. ئەنە ئاشۇ سىلەرنى ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا .ئېلىپ بارىدىغان توغرا يولدۇر

ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىشى توغرىسىدا ئىختىلاپ قىلىشقۇچىلار ئىختىلاپ قىلىشتى، قەۋمىدىكى كىشىلەر ئىككى پىرقىگە ئۆرۈلدى، بەزىسى ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىپ ئۇ ئاللاھنىڭ ئەلچىسى دېدى، يەھۇدىيلارغا ئوخشاش يەنە بىر پىرقە ئۇنىڭغا كاپىر بولدى، شۇنىڭدەك بەزى پىرقىلەر ھەددىدىن ئېشىپ: ئۇنى ئاللاھ دېدى، يەنە بىر قىسىملىرى: ئۇنى ئاللاھنىڭ ئوغلى دېدى. ئۇ ئۇلارنىڭ سۆزلىرىنىڭ ھەممىسىدىن ئالىدۇر، قىيامەت كۈنىدىكى كاتتا ھېساب ۋە جازا مەيدانىدا ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىشى توغرىسىدا ئىختىلاپ .قىلىشقانلارنىڭ ھالىغا ۋاي

بۈگۈن يەنى قىيامەت كۈنى ئۇلارنى نېمە بەك ئاڭلايدىغان ۋە بەك كۆرۈدىغان قېلىۋەتتى؟!، ئۇلار كۆردى، كۆرۈشنىڭ ئۇلارغا پايدىسى بولمىدى، ئۇلار ئاڭلىدى، ئاڭلاشنىڭ ئۇلارغا پايدىسى بولمىدى، لېكىن زالىملار دۇنيادا توغرا يولدىن ئوچۇق ئازغۇنلۇقتا ئېدى. ئۇلار ئاخىرەتكە تەييارلىق قىلماي زۇلۇم قىلىپ تۇرىۋاتقاندا تۇيۇقسىز قىيامەت بولدى.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئىنسانلارنى ھەسرەت-نادامەت كۈنىدىن ئاگاھلاندۇرغىن. ئۇ كۈندە يامان ئىش قىلغۇچى قىلمىشىغا پۇشايمان قىلسا، ياخشى ئىش قىلغۇچى تائەت-ئىبادەتنى كۆپ قىلمىغانلىقى ئۈچۈن ھەسرەتلىنىدۇ. چۈنكى بۇ ۋاقىتتا بەندىلەرنىڭ نام-ئەمەل سەھىپىسى يېپىلغان ۋە ھېسابلىرى تاماملانغان، ھەر بىر ئىنسان ئىلگىرى قىلغان ئەمەللىرىگە يۈزلەنگەن بولىدۇ. ئۇلار دۇنيادا ياشاۋاتقان ھاياتتىن مەغرۇرلانغان، ئاخىرەتنى ئۇنۇتقان ئېدى، قىيامەت كۈنىگە ئىشەنمەيتتى.

بىز خالايىق يوق بولغاندىن كېيىنمۇ زېمىنغا ۋارىسلىق قېلىمىز، زېمىندىكىلەر يوق بولۇپ بىز قالغاندىن كېيىن زېمىندىكى نەرسىلەرگە يەنىلا بىز ئىگە بولىمىز، خالىغانچە تەسەررۇپ قىلىمىز، ھېساب ۋە جازا .ئۈچۈن قىيامەت كۈنى .يالغۇز بىزنىڭ تەرىپىمىزگە قايتىدۇ

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ساڭا نازىل قېلىنغان قۇرئاندىكى ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ خەۋىرىنى ئەسلىگىن، ئۇ ھەقىقەتەن بەك راستچىل، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى تەستىقلىغۇچى ۋە ئاللاھ تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن .بىر پەيغەمبەر ئېدى

ئۆز ۋاقتىدا ئىبراھىم دادىسى ئازەرگە: ئى دادا! سەن نېمە ئۈچۈن ئاللاھنى قويۇپ، چاقىرساڭ ئاڭلىمايدىغان، ئىبادەت قىلساڭ كۆرمەيدىغان ۋە سەندىن زىياننى يوق قىلالمايدىغان، پايدا كەلتۈرەلمەيدىغان بۇتقا ئىبادەت قىلىسەن؟ دېدى.

ئى دادا! ھەقىقەتەن ماڭا ۋەھيى ئارقىلىق سەن بىلمەيدىغان ئىلىملەر .نازىل بولدى، ماڭا ئەگەشكىن مەن سېنى توغرا يولغا باشلايمەن

ئى دادا! سەن شەيتانغا ئىتائەت قىلىش بىلەن ئۇنىڭغا چوقۇنمىغىن، ھەقىقەتەن شەيتان ئادەم ئەلەيھىسسالامغا ھۆرمەت سەجدىسى قىلىشقا بۇيرۇلغاندا ئۇنىڭغا سەجدە قىلماستىن مەرھەمەتلىك ئاللاھقا .ئاسىيلىق قىلدى

ئى دادا! ئەگەر سەن كاپىر ھالىتىڭدە ئۆلۈپ كەتسەڭ ساڭا مەرھەمەتلىك ئاللاھنىڭ ئازابى يېتىپ قېلىشتىن ئەنسىرەيمەن، سېنىڭ شەيتانغا دوست بولغانلىقىڭ سەۋەبىدىن ئازابتا ئۇنىڭغا ھەمراھ بولۇپ قىلىشىڭدىن قورقىمەن.

ئازەر ئوغلى ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا: ئى ئىبراھىم! سەن مېنىڭ ئىبادەت قىلىۋاتقان ئىلاھلىرىمدىن يۈز ئۆرىمەكچىمۇ؟، ئەگەر سەن مېنىڭ ئىلاھلىرىمنى سۆكۈشتىن توختىمىساڭ سېنى تاش بىلەن ئۇرىمەن. سەن ئۇزاق ۋاقىت مەندىن يىراق تۇرۇپ ماڭا سۆز قىلمىغىن، مەن بىلەن بىرگە تۇرمىغىن دېدى.

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام دادىسىغا: مەندىن ساڭا ئامانلىق بولسۇن، مەندىن ساڭا سەن ياقتۇرمايدىغان بىر ئىش يەتمەيدۇ، پەرۋەردىگارىمدىن ساڭا مەغپىرەت ۋە ھىدايەت تىلەيمەن، ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىم ماڭا بەك مېھرىباندۇر.

سىلەردىن ۋە سىلەرنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنىۋاتقان بۇتلىرىڭلاردىن يىراق بولىمەن، يالغۇز پەرۋەردىگارىمغا ئىبادەت قېلىمەن، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەيمەن. مەن پەرۋەردىگارىمنىڭ ئىبادىتىدىن مەھرۇم بولۇپ ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىش بىلەن بەختسىز بولۇپ .قالماسلىقىمنى ئۈمىت قىلىمەن

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۇلارنى ۋە ئۇلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنىۋاتقان نەرسىلىرىنى تەرك قىلدى. بىز ئۇنىڭ ئەھلىنى يوقۇتۇپ قويغىنىنىڭ بەدىلىگە ئوغلى ئىسھاقنى ۋە نەۋرىسى يەئقۇبنى ئاتا .قىلدۇق، بۇ ئىككىسىنىڭ ھەر بىرىنى ئاللاھ پەيغەمبەرلەردىن قىلدى

ئۇلارغا بىز رەھمىتىمىز بىلەن بىرگە كۆپ ياخشىلىق ئاتا قىلدۇق، ئۇلار .ئۈچۈن بەندىلەرنىڭ تىلىدا داۋاملىشىدىغان گۈزەل مەدھىيلەرنى .قىلدۇق

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ساڭا نازىل قېلىنغان قۇرئاندىكى مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ خەۋىرىنى ئەسلىگىن. ھەقىقەتەن ئۇ ئاللاھ .تەرىپىدىن تاللانغان ئەلچى ۋە پەيغەمبەردۇر

بىز مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ تۇرغان ئورنىنىڭ يان تەرىپىدىكى تاغنىڭ ئوڭ تەرىپىدىن نىدا قىلدۇق، ئۇنى بىز سۆزىنى ئاللاھقا ئاڭلىتىشى .ئۈچۈن تېخىمۇ يېقىنلاشتۇردۇق

بىز ئۇنىڭغا رەھمەت قىلىپ ۋە نېمەت قىلىپ ۋە ئۇنىڭ پەرۋەردىگارىدىن سورىغان ۋاقتىدىكى دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ، قېرىندىشى ھارۇن ئەلەيھىسسالامنى پەيغەمبەر قىلدۇق.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ساڭا نازىل قېلىنغان قۇرئاندىكى ئىسمائىل ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەقەلىكىنى بايان قىلغىن، ئۇ راستچىل ۋەدىسىگە ۋاپا قىلىدىغان ئەلچى ۋە پەيغەمبەر ئېدى.

ئۇ ئائىلىسىدىكىلەرنى ناماز ئوقۇشقا ۋە زاكات بېرىشكە بۇيرۇيتتى، ئۇ .پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىدا ئۇنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشكەن ئىدى

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ساڭا نازىل قېلىنغان قۇرئاندىكى ئىدرىس ئەلەيھىسسالامنىڭ خەۋىرىنى ئەسلىگىن، ئۇ ھەقىقەتەن بەك راستچىل، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى تەستىقلىغۇچى ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلىرىدىن بىر پەيغەمبەر ئېدى.

بىز ئۇنىڭغا پەيغەمبەرلىك ئاتا قىلىش بىلەن ئۇنىڭ ئورنىنى يۇقىرى كۆتۈردۇق، ئۇنىڭ مەرتىۋېسى ئالى بولدى

بۇ سۈرىدە زېكىر قېلىنغان زەكەرىيا ئەلەيھىسسالامدىن باشلاپ ئىدرىس ئەلەيھىسسالامغا بولغان ئاشۇ كىشىلەر ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەۋلادلىرىدىن، نۇھ ئەلەيھىسسالام بىلەن بىرگە كېمىگە چېققان كىشىلەرنىڭ ئەۋلادلىرىدىن، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ۋە يەئقۇب ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەۋلادلىرىدىن ئاللاھ پەيغەمبەرلىك ئاتا قىلغان كىشىلەر بولۇپ، ئۇلارنى ئىسلامغا مۇۋەپپەق قىلدۇق. ئۇلارنى تاللاپ پەيغەمبەرلەردىن قىلدۇق، ئۇلار ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئاڭلىغاندا ۋە تىلاۋەت قىلغاندا ئاللاھدىن قورقۇپ يېغلاپ سەجدە قىلىدۇ.

ئاشۇ تاللانغان پەيغەمبەرلەردىن كېيىن كەلگەن كىشىلەر يامانلىق ۋە ئازغۇنلۇققا ئەگەشتى، نامازنى تولۇق ئادا قىلماي زايە قېلىۋەتتى، كۆڭلى خاھىشى بويىچە زىنا-پاھىشە قاتارلىق گۇناھ-مەسىيەت سادىر .قىلدى، ئۇلار جەھەننەمدە ئەڭ ناچار ئازابقا دۇچار بولىدۇ

پەقەت ئۆزىنىڭ كەمچىللىكى ۋە سەل قارىغانلىقىغا تەۋبە قېلىدۇ، ئاللاھقا ئىشىنپ ياخشى ئەمەل قېلىدۇ، مۇشۇ سۈپەتلەر بىلەن سۈپەتلەنگەن ئاشۇ كىشىلەر جەننەتكە كېرىدۇ، ئۇلارنىڭ قىلغان .ئەمەللىرىنىڭ ساۋابىدىن ئازراقمۇ بىر نەرسە كېمەيتىلمەيدۇ

ئاللاھ ئۆزىنىڭ ياخشى بەندىلىرىگە كىرگۈزۈشنى، دائىم تۇرغۇزۇشنى ۋەدە قىلغان، ئۇلار كۆرمەي تۇرۇپ ئىشەنگەن بوستانلىق ئاللاھ ۋەدە قىلغان جەننەتتۇر، ئۇلار جەننەتنى كۆرمەي تۇرۇپ ئىمان ئېيتتى. جەننەتتىن ئىبارەت بۇ نېئمەت چوقۇم بولىدۇ، ئاللاھنىڭ ۋەدىسى .ھەقتۇر

ئۇلار جەننەتتە بىھۇدە ناچار سۆز ئاڭلىمايدۇ، بەلكى بەزىلەرنىڭ بەزىلىرىگە قېلىشقان ۋە پەرىشتىلەرنىڭ ئۇلارغا قېلغان سالامىنىلا ئاڭلايدۇ، ئۇلارغا ئەتتىگەن-ئاخشامدا كۆڭلى تارتقان يېمەكلىكلەر .كېلىپ تۇرىدۇ

يۇقىرىقى سۈپەتلەر بىلەن سۈپەتلەنگەن بۇ جەننەت، بەندىلىرىمىزدىن بىزنىڭ بۇيرىقىمىزغا بويسۇنۇپ، چەكلىمىلىرىمىزدىن يېنىش بىلەن تەقۋادارلىق قىلغان كىشىلەرگە بېرىلىدىغان مۇكاپاتتۇر.

ئى جەبرائىل! مۇھەممەد ئەلەيھىسىسسالامغا ئېيتىقىنكى: ھەقىقەتەن پەرىشتىلەر ئۆز ئالدىمىزغا چۈشمەيمىز، ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ بۇيرىقى بىلەن چۈشىمىز، بىزنىڭ ئالدىمىزدىكى ئاخىرەتنىڭ ئىشلىرى ۋە بىز كەينىمىزدە قويۇپ كەتكەن دۇنيانىڭ ئىشلىرى ۋە دۇنيا بىلەن ئاخىرەت ئارىسىدىكى ئىشلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھ ئۈچۈندۇر. ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ ھېچ نەرسىنى ئۇنتۇپ قالمىدى، .دېگىن

ئاللاھ ئاسمان ۋە زېمىننى ياراتقۇچى، ئۇنىڭ ئىگىسى، ئۇنىڭ ئىشلىرىنى تەدبىر قىلغۇچى، ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى نەرسىلەرنى ياراتقۇچىدۇر. يالغۇز ئۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلغىن، ئۇ ئىبادەتكە ھەقلىقتۇر، ئۇنىڭغا ئىتائەت قىلىش يولىدا چىداملىق بولغىن. ئۇنىڭ مىسالى يوق، ئوخشىشى .يوق ۋە ئىبادەتتە شېرىكى يوقتۇر

ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشنى ئىنكار قىلىدىغان كاپىر مەسخىرە قىلىپ: مەن ئۆلگەندىن كېيىن قەبرەمدىن ئىككىنچى بىر ھاياتلىق ئۈچۈن ھايات .چېقىمەنمۇ؟ ھەقىقەتەن بۇ بەك يىراق ئىش دەيدۇ

ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشنى ئېنكار قىلغۇچى بۇ ئىنسان بىز ئۇنى يارىتىشتىن ئىلگىرى ئۆزىنىڭ ھېچ نەرسە ئەمەسلىكىنى ئەسلىمەمدىغاندۇ؟، گەرچە ئىككىنچىسىنى ياراتماق ئوڭاي ۋە ئاسان بولماغلىق بىلەن، دەسلەپكى يارىتىشنى ئىككىنچى قېتىملىق يارىتىشقا دەلىل قىلامدۇ؟.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ بىلەن قەسەمكى: بىز ئەلۋەتتە ئۇلارنى ئازدۇرغان شەيتانلار بىلەن بىرلىكتە قەبرىسىدىن چېقىرىمىز، ئاندىن ئۇلارنى خار قىلغان ۋە تىز چۆكتۈرگەن ھالەتتە .جەھەننەمگە ھەيدەپ كېلىمىز

ئاندىن ئازغۇن پىرقىلەردىن بولغان ھەر بىر پىرقىدىن ئۇلارنىڭ كاتىۋاشلىرىدىن بولغان چوڭ گۇناھكارلارنى كۈچ بىلەن قوپاللىق بىلەن .تارتىپ چېقىرىمىز

ئاندىن دوزاخقا كېرىش بىلەن ئۇنىڭ ھارارىتى ۋە ئازابىنى تېتىشقا .لايىق بولغانلارنى ئەلۋەتتە بىز ياخشى بىلىمىز

ئى ئىنسانلار! سىلەردىن ھەر بىر كىشى جەھەننەمنىڭ ئۈستىگە قويۇلغان سىرات كۆرۈكى ئۈستىدىن چوقۇم ئۆتىدۇ. بۇ ئۆتۈش ئاللاھنىڭ ھۆكمى بولۇپ، بۇنىڭ بىلەن ئاللاھنىڭ ھۆكمى ئەمەلىيلىشىدۇ، ئاللاھنىڭ ھۆكمىنى قايتۇرغۇچى يوقتۇر.

ئاندىن سىراتنىڭ ئۈستىدىن ئۆتكەندىن كېيىن، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق بولۇش ئارقىلىق، ئاللاھقا تەقۋادار بولغانلارنى خاتىرجەم قىلىمىز. زالىملارنى تىزلاندۇرغان ھالەتتە جەھەننەمنىڭ گىرۋېكىدە قويىمىز، ئۇلار جەھەننەمدىن قېچىشقا قادىر بولالمايدۇ.

بىزنىڭ ئەلچىلىرىمىزگە نازىل قېلىنغان ئايەتلىرىمىز كىشىلەرگە ئوقۇپ بېرىلگەندە، كاپىر بولغانلار مۆئمىنلەرگە: ياخشى ئورۇنلاردا تۇرۇش ۋە سورۇنلارنى تۈزەشتە سىلەرنىڭ گورۇھىڭلار ياخشىمۇ ياكى بىزنىڭ .گورۇھىمىز ياخشىمۇ دەيدۇ؟

ئۆزلىرىگە بېرىلگەن ماددى ئىمتىيازدىن پەخىرلىنىپ يۈرگەن كىشىلەردىن ئىلگىرىمۇ نۇرغۇن كاپىرلارنى ھالاك قىلدۇق. ئۇلار ئىقتىساد، كېيىم-كىچەك، چىراي-شەكىل ۋە سىرتقى كۆرۈنۈش قاتارلىقلاردا بۇلاردىن ياخشى ۋە گۈزەل ئىدى.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئېيتقىنكى: كىمكى ئازغۇنلۇققا چۆمۈپ يۈرىدىكەن، ئاللاھ ئۇنىڭ ئازغۇنلۇقنى زىيادە قېلىۋىلىشى ئۈچۈن ۋاقىت بېرىدۇ. ھەتتا ئۇلار دۇنيادا ئۆزلىرىگە ۋەدە قىلىنغان ئازابنى تىز كەلگەنلىكىنى ئاشكارا كۆرگەندە ياكى قىيامەتكە كېچىكتۈرۈلگەن ئازابنى كۆرگەندە، كىمنىڭ ئورنى ناچار ۋە ياردەمچىلىرى ئاز، ئۆزلىرىنىڭ جامائىتىمۇ ياكى مۆئمىنلەر جامائىتىمۇ شۇ ۋاقىتتا بىلىدۇ؟.

ئاشۇ كاپىرلارغا ئازغۇنلۇقىنى زىيادە قېلىۋېلىشى ئۈچۈن مۆھلەت بەرگەننىڭ قارشىسىدا، توغرا يول تاپقان كىشىلەرگە ئاللاھ ھىدايەتنى، ئىماننى، تائەتنى ۋە ياخشى ئەمەللەرنى زىيادە قىلىپ بېرىدۇ. ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! ئۇ ئەمەللەر سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ ھوزۇرىدا مەنپەئەتلىك بولغان مۇكاپات، ياخشى ئاقىۋەت ۋە ئەبەدىيلىك بەخت-سائادەتكە ئېلىپ بارىدۇ.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلغان، ئازابىمىزغا تانغان ۋە: مەن ئۆلسەم، قىيامەتتە تېرىلسەم ئەلۋەتتە ماڭا كۆپ مال ۋە ئەۋلاد بېرىلىدۇ دېگەن ئادەمنى كۆردۇڭمۇ؟.

ئۇ دېگەن سۆزىنى دەلىللەشكە غەيىبنى بىلدىمۇ؟ ياكى ئۇ ئاللاھدىن ئۆزىنى جەننەتكە كېرگۈزۈش ۋە كۆپ مال ۋە ئەۋلاد ئاتا قىلىشى .توغرىسىدا ئەھدە ئالدىمۇ؟

ئىش ئۇ گۇمان قىلغاندەك ئەمەس، ئۇنىڭ دېگەن سۆز ۋە قىلغان ئىشلىرىنى خاتىرلەپ قويىمىز، ئۇنىڭ باتىلنى دەۋا قىلغانلىقى توغرىسىدىكى ئازابنىڭ ئۈستىگە ئازابنى زىيادە قىلىمىز.

ئۇنى ھالاك قىلغاندىن كېيىن ئۇ قالدۇرۇپ كەتكەن مال ۋە بالىنى مىراس قالدۇرىمىز. قىيامەت كۈنى ئۇنى، ئۇ مەنپەئەتلىنىدىغان مال-دۇنيا ۋە يۈز-ئابرۇي قاتارلىق ھەممە نەرسىسىدىن ئايرىپ يالغۇز كەلتۈرىمىز.

مۇشرىكلار ئاللاھنى قويۇپ، ئۆزلىرى ئۈچۈن كۈچ-قۇۋۋەت ۋە دەستەك بولۇش ئۈچۈن، ياردەمگە ئېھتىياجلىق بولغان ياردەم .بېرىلىدىغان چوقۇنىدىغان مەبۇدلارنى قىلدى

ئىش ئۇلار ئويلىغاندەك ئەمەس، ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان مەبۇداتلىرى قىيامەت كۈنى مۇشرىكلارنىڭ ئۆزلىرىگە قىلغان ئىبادەتلىرىگە تانىدۇ، ئۇلاردىن ئادا-جۇدا بولۇپ ئۇلارنى دۈشمەن تۇتىدۇ.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! بىز شەيتانلارنى كاپىرلارغا ھۆكۈمران قىلىپ ئۇلارنى گۇناھ-مەسىيەت قىلىش ۋە كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ دىنىدىن توسۇشقا قىزىقتۇرۇش ئۈچۈن ئەۋەتكەنلىكىمىزنى بىلمەمسەن؟.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئاللاھدىن ئۇلارنىڭ تىزرەك ھالاك بولىىشىنى تەلەپ قىلىشقا ئالدىرىمىغىن، ھەقىقەتەن ئۇلارنىڭ كۈنلىرىنى ئېنىق ساناپ تۇرىمىز، ئۇلارغا مۆھلەت بېرىلگەن ۋاقىت ئاخىرلاشقاندا، ئۇلارنى ھەقلىق بولغان ئازاب بىلەن ئازابلايمىز.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! بىز قىيامەت كۈنىدە پەرۋەردىگارىڭنىڭ بۇيرىقىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق بولۇش بىلەن تەقۋادارلىق قىلغۇچىلارنى پەرۋەردىگارىنىڭ ھوزۇرىغا ئىززەت-ئىكرام .بىلەن توپلايمىز

كاپىرلارنى جەھەننەمگە ئۇسسۇزلىقتىن چاڭقىغان ھالىتىدە ھەيدەيمىز.

كاپىرلارنىڭ بەزىسى بەزىسىگە شاپائەت قىلىش ھوقۇقىغا ئېرىشەلمەيدۇ. پەقەت دۇنيادا ئىمان ئېيتىش ۋە پەيغەمبەرگە ئەگىشىش بىلەن ئاللاھنىڭ ئەھدىسىگە ئېرىشكەن كىشىلەر شاپائەت .قىلىش ھوقۇقىغا ئېرىشەلەيدۇ

يەھۇدىيلار، ناسارالار ۋە مۇشرىكلارنىڭ بەزىسى ئاللاھنىڭ بالىسى بار .دەيدۇ

مۇشۇ سۆزنى ئېيتقۇچى ئى ئىنسانلار! ھەقىقەتەن سىلەر بەك قەبىھ .بىر سۆزنى قىلدىڭلار

بۇ مۇنكەر سۆزنىڭ يامانلىقىدىن ئاسمانلار پارچىلىنىپ كەتكىلى، يەر .يېرىلىپ كەتكىلى ۋە تاغلار گۆمبۈرلەپ چۈشكىلى تاسمۇ-تاس قالدى

ئاشۇنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ بالىسى بار دېگەن سۆز ئۈچۈندۇر. ئاللاھ .تائالا ئۇنىڭدىن ئالىدۇر ۋە كاتتىدۇر

.بالىسى بولۇش ئاللاھقا لايىق بولمايدۇ، ئاللاھ بالىلىق بولۇشتىن پاكتۇر

ھەقىقەتەن ئاسمانلاردىكى پەرىشتىلەر، زېمىندىكى ئىنسان ۋە جىنلارنىڭ ھەممىسى قىيامەت كۈنىدە رەببىگە بويسۇنغان ھالەتتە .كېلىدۇ

ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ ئىلمى ئۇلارنىڭ ھەممە ئىشلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغۇچىدۇر. ئاللاھ ئۇلارنىڭ سانىنى مۇكەممەل بىلدى. ئۇلارنىڭ ئىشىدىن ھېچ نەرسە ئاللاھقا مەخپى ئەمەس.

قىيامەت كۈنى ئۇلارنىڭ ھەر بىرى ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا يالغۇز ھالەتتە .كېلىدۇ، ئۇنىڭ يا ياردەم بەرگۈچىسى ياكى مال-مۈلكى بولمايدۇ

ھەقىقەتەن ئىمان ئېيتقان، ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشكۈچىلەردۇر. ئاللاھ ئۇلارنى ياخشى كۆرۈش بىلەن ئۇلارنىڭ دىللىرىدا مۇھەببەت پەيدا قىلىدۇ ۋە ئۇلارنى ئۆزىنىڭ ھەممە بەندىلىرىگە ياخشى كۆرۈلىدىغان قېلىدۇ.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! بىز نازىل قىلغان بۇ قۇرئاننى سېنىڭ تىلىڭ بىلەن مېنىڭ بۇيرىقىمغا بويسۇنۇپ ۋە چەكلىمىلىرىمدىن يىراق بولۇش بىلەن تەقۋادارلىق قىلغانلارغا خۇشخەۋەر بېرىشىڭ ئۈچۈن، ھەققە بويسۇنۇشتىن تەكەببۇرلۇق قىلغان، گەردەنكەش بىر قەۋمنى .ئاگاھلاندۇرۇشۇڭ ئۈچۈن ئاسان ۋە چۈشۈنۈشلۈك قىلدۇق

سېنىڭ قەۋمىڭدىن ئىلگىرى نۇرغۇن ئۈممەتلەرنى ھالاك قىلدۇق، بۈگۈنكى كۈندە ئاشۇ ھالاك قىلنغۇچى ئۈممەتتىن بىرەر كىشىنى تۇيامسەن، ياكى ئۇلاردىن بىرەر پەس ئاۋازنى ئاڭلىيالامسەن؟ ئاللاھ ئىزنى قىلغان ۋاقىتتا ئۇلارغا يەتكەن مۇسىيبەت ئۇلاردىن باشقىلارغىمۇ .يېتىدۇ

سۈرە بەقەرىنىڭ بېشىدا بۇ سۆزلەرنىڭ ئوخشىشى بايان قىلىندى.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! بىز قۇرئان كەرىمنى سېنى جاپاغا سېلىش ۋە قەۋمىڭنىڭ ساڭا ئىمان ئېيتىشتىن يۈز ئۆرىگەنلىكىگە ئەپسۇسلاندۇرۇش ئۈچۈن نازىل قىلمىدۇق.

بۇ قۇرئاننى پەقەت ئاللاھدىن قورقۇشقا مۇۋەپپەق بولغانلارغا ۋەز-نەسىھەت بولسۇن ئۈچۈن نازىل قىلدۇق.

بۇ قۇرئان كەرىم زېمىننى ياراتقان، ئېگىز ئاسمانلارنى ياراتقان كاتتا .زاتنىڭ تەرىپىدىن نازىل قېلىنغاندۇر

ئاللاھ تائالا ئەرىشنىڭ ئۈستىگە ئۆزىنىڭ كاتتىلىق، يۈكسەكلىكىگە لايىق .رەۋىشتە ئالى بولدى ۋە قارار ئالدى

ئاسمانلاردىكى، زېمىندىكى ۋە زېمىننىڭ ئاستىدىكى مەخلۇقاتلارنىڭ ھەممىسى يارىتىش، ئىگىدارچىلىق قېلىش ۋە تەدبىر قېلىش جەھەتتە .يالغۇز بىر ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئەگەر سەن ئاشكارا سۆزلىسەڭ ياكى يوشۇرۇن سۆزلىسەڭ ئۇنىڭ ھەممىسىنى ئاللاھ بىلىدۇ. ئۇ ئاللاھ ئىنساننىڭ كۆڭلىگە كەچكەنچىلىك مەخپى ئىشلارنىمۇ بىلىدۇ، ئۇنىڭدىن ھېچ نەرسە ئاللاھقا مەخپى قالمايدۇ.

ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ھېچ مەبۇد يوقتۇر، ئاللاھنىڭ ئەڭ .گۈزەل ۋە مۇكەممەل ئىسىملىرى بار

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ھەقىقەتەن ساڭا ئىمراننىڭ ئوغلى مۇسا .ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەقەلىكى كەلمىدىمۇ؟

ئۆز ۋاقتىدا مۇسا سەپەر ئۈستىدە ئوتنى كۆردى، ئائىلىسىدىكىلەرگە: مۇشۇ جايىڭلاردا تۇرۇپ تۇرۇڭلار، مەن ئوت يورۇقۇنى كۆردۈم، مەن ئۇ ئوتتىن بىرەر پارچە چوغ ئېلىپ كېلىشىم ياكى ئوتنىڭ يېنىدا ماڭا توغرا يولنى كۆرسۈتۈپ قويىدىغان بىرەر كىشىنى ئۇچىرتىپ قېلىشىم .مۇمكىن دېدى

مۇسا ئوتنىڭ يېنىغا كەلگەندە، ئاللاھ تائالا: ئى مۇسا دەپ نىدا قىلدى

مەن ھەقىقەتەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭدۇرمەن، مەن بىلەن سۆزلۈشۈشكە تەييا بولۇشۇڭ ئۈچۈن ئايىغىڭنى سالغىن، ھەقىقەتەن .سەن مۇقەددەس ۋادىدا تۇرىۋاتىسەن

ئى مۇسا! مەن سېنى ئەلچىلىكىمنى يەتكۈزۈشكە تاللىدىم، ساڭا قىلىنغان ۋەھىيگە قۇلاق سالغىن.

مەن ھەقىقەتەن ئىبادەتكە لايىق ئاللاھدۇرمەن، مەندىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوق، يالغۇز ماڭا ئىبادەت قىلغىن. مېنى زىكىر قېلىش ئۈچۈن نامازنى مۇكەممەل شەكىلدە ئادا قىلغىن.

ھەقىقەتەن قىيامەت شەكسىز بولىدۇ، ئۇنىڭ قاچان بولىدىغانلىقىنى مەخلۇقلاردىن ھېچ كىشى بىلمەيدىغان دەرىجىدە مەخپى تۇتتۇم، لېكىن ئۇلار قىيامەتنىڭ ئالامەتلىرىنى پەيغەمبەرنىڭ خەۋەر بېرىشى ئارقىلىق بىلىدۇ. قىيامەتتە ھەر بىر ئىنسان ياخشى بولسۇن ياكى يامان بولسۇن قىلغان ئەمىلى بويىچە جازالىنىدۇ ياكى مۇكاپاتلىنىدۇ.

كاپىرلاردىن بولغان قىيامەتكە ئىشەنمەيدىغان، چەكلەنگەن ئىشلارنى قىلىشتا نەپسى-خاھىشىغا ئەگىشىدىغان، شۇنىڭ سەۋەبىدىن ھالاك بولۇپ كېتىدىغان كىشىلەر سېنى قىيامەتنى تەستىقلاشتىن ۋە ياخشى .ئەمەللەر بىلەن ئۇنىڭغا تەييارلىق قېلىشتىن توسۇپ قويمىسۇن

.ئى مۇسا ئوڭ قولۇڭدىكى ئاۋۇ نېمە نەرسە ئۇ؟

مۇسا ئەلەيھىسسالام: ئۇ مېنىڭ ھاسام، مانغاندا ئۇنىڭغا تايىنىمەن، قويلىرىمغا غازاڭ قېقىپ بېرىش ئۈچۈن دەرەخ قاقىمەن، ئۇنىڭدىن باشقا يەنە نۇرغۇن ئىشلاردا پايدىلىنىمەن.

.ئاللاھ تائالا: ئى مۇسا! ئۇنى تاشلىغىن دېدى

مۇسا ئۇنى تاشلىدى، ئۇ ناھايتى يەڭگىل ۋە تېز كېتىۋاتقان بىر يىلانغا .ئۆزگەردى

ئاللاھ تائالا مۇسا ئەلەيھىسسالامغا: ھاساڭنى تۇتقىن، ئۇنىڭ يىلانغا ئايلانغانلىقىدىن قورقمىغىن، ئۇنى ئۆزىنىڭ دەسلەپكى ھاسىلىق ھالىتىگە .قايتۇرىمىز دېدى

قولۇڭنى قولتۇقۇڭنىڭ ئاستىغا سالغىن، ئاندىن ئۇ ئاق كېسەل بولماستىن ئاپپاق ۋە نۇرلۇق ھالەتتە چېقىدۇ، بۇ سېنىڭ ئىككىنچى مۆجىزەڭدۇر.

ئى مۇسا ساڭا بىزنىڭ قۇدرىتىمىزنى بىلدۈرىدىغان چوڭ مۆجىزىلىرىمىزنى كۆرسۈتۈش ئۈچۈن بۇ ئىككى ئالامەتنى كۆرسەتتۇق.

ئى مۇسا! پىرئەۋننىڭ يېنىغا بارغىن، ئۇ ھەقىقەتەن كۇپۇرلىقتا ۋە .ئاللاھقا گەردەنكەشلىك قىلىشتا بەك ھەددىدىن ئاشتى

مۇسا ئەلەيسھىسسالام: پەرۋەردىگارىم! ئەزىيەتلەرنى كۆتۈرەلىگۈدەك .مېنىڭ كۆڭۈل-كۆكسۈمنى كەڭ قىلغىن دېدى

.مېنىڭ ئىشىمنى ئاسانلاشتۇرغىن

.مېنى سۆزنى چۈشۈنۈشلۈك بايان قىلىشقا قادىر قىلغىن

سېنىڭ ئەلچىلىك ۋەزىپەڭنى يەتكۈزگۈنۈمدە مېنىڭ سۆزۈمنى .چۈشەنسۇن

ماڭا ئائىلەمدىن مېنىڭ ئىشلىرىمغا ياردەم بېرىدىغان بىر ياردەمچى تەيىن قىلغىن.

قېرىندىشىم ھارۇن ئىبنى ئىمراننى ياردەمچى قىلىپ بەرگىن.

ئۇنىڭ بىلەن مېنى كۇچلاندۇرغىن

مېنىڭ ئەلچىلىك ئىشىمدا ئۇنى ماڭا ياردەمچى قىلغىن

بىز ساڭا كۆپ تەسبىھ ئېيتقايمىز.

ساڭا كۆپ زىكىر ئېيتقايمىز

سەن ھەقىقەتەن بىزنى كۆرۈپ تۇرغۇچىسەن، بىزنىڭ ئىشىمىزدىن ھېچ .نەرسە ساڭا مەخپى قالمايدۇ

ئاللاھ تائالا: ئى مۇسا! سەن تەلەپ قىلغان نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى بېرىلدى، دېدى.

.ھەقىقەتەن ساڭا يەنە بىر قېتىم نېئمەت بەرگەن ئىدۇق

ئۆز ۋاقتىدا ئاناڭنىڭ كۆڭلىگە پەقەت ئىلھام ئارقىلىق سېنى پىرئەۋننىڭ ھىلە-مىكرىدىن ساقلاشتىن ئىبارەت ئىشنى ئىلھام قىلدۇق.

مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئانىسىغا ئىلھام قىلغان ۋاقتىمىزدا ئۇنىڭغا: مۇسانى تۇققاندىن كېيىن ساندۇققا سالغىن، ساندۇقنى دېڭىزغا تاشلىغىن، دېڭىز ساندۇقنى بىزنىڭ بۇيرىقىمىز بىلەن قىرغاققا ئەچىقىدۇ. بۇنى مېنىڭ ۋە مۇسانىڭ دۈشمىنى بولغان پىرئەۋن ئالىدۇ، ئۇ مېنىڭ كۆڭۈل بۆلۈشۈم، مۇھاپىزەت قىلىشىم ۋە ئاسرىشىم ئاستىدا بولىدۇ. ئىنسانلارنىڭ سېنى ياخشى كۆرۈشى ئۈچۈن ساڭا مەن تەرەپتىن بولغان سۆيگۈنى ئاتا قىلدىم.

ئۆز ۋاقتىدا ھەمشىرەڭ ساندۇققا ئەگىشىپ بىرگە ماڭدى، ساندۇقنى ئالغان كىشىلەرگە: ئۇ بالىنى ئېمىتىپ، ئاسراپ تەربىيلەيدىغان بىرسىنى كۆرسۈتۈپ قويايمۇ دېدى. بىز ساڭا مەرھەمەت قىلىپ ئاناڭنى خۇرسەن بولسۇن ۋە سېنىڭ ئۈچۈن قايغۇرمىسۇن دەپ سېنى ئاناڭغا قايتۇرۇپ بەردۇق. سەن بىرىنى قويۇپ قىبتىنى ئۆلتۈردىڭ، سېنى بۇنىڭ جازاسىدىن قۇتۇلدۇرۇش بىلەن مەرھەمەت قىلدۇق. ھەر قېتىمدا سېنى بارلىق سىناقلاردىن خالاس قىلدۇق، يۇرتۇڭدىن چېقىپ مەديەندە بىر قانچە يىل تۇردۇڭ. ئاندىن ئى مۇسا! سەن بىلەن سۆزلىشىش تەقدىر قېلىنغان بۇ جايغا كەلدىڭ.

مەن ساڭا نازىل قىلغان ۋەھيىنى كىشىلەرگە يەتكۈزۈشۇڭ ئۈچۈن .پەيغەمبەرلىككە تاللىدىم

ئى مۇسا سەن ۋە قېرىندىشىڭ ھارۇن ئاللاھنىڭ بىرلىكى ۋە قۇدرىتىگە دالالەت قېلىدىغان مۆجىزىلەرنى ئېلىپ بېرىڭلار، مېنىڭ دەۋىتىمدىن ۋە مېنى زىكىر قىلىشتىن بوشىشىپ قالماڭلار.

ئى مۇسا ۋە ھارۇن! پىرئەۋۇننىڭ يېنىغا بېرىڭلار، ئۇ ھەقىقەتەن .كۇپرىلىقتا ۋە ئاللاھقا گەردەنكەشلىك قىلىشتا بەك ھەددىدىن ئاشتى

ئۇنىڭغا قوپاللىق قىلماي مۇلايىملىق بىلەن سۆز قىلىڭلار، بەلىكم ئۇ ۋەز-نەسىھەتنى قوبۇل قىلىشى ياكى ئاللاھدىن قورقۇپ تەۋبە قىلىشى .مۇمكىن

مۇسا ئەلەيھىسسالام بىلەن ھارۇن ئەلەيھىسسالام: بىز دەۋەتنى تاماملاشتىن ئىلگىرى ئۇنىڭ بىزنى جازالىشىدىن ياكى يەنىمۇ ھەددىدىن ئېشىپ بىزنى ئۆلتۈرۈش ۋە باشقا ئازابلار بىلەن زۇلۇم قىلىشىدىن قورقىمىز، دېدى.

ئاللاھ ئۇ ئىككەيلەنگە: سىلەر قورقماڭلار، مەن ھەقىقەتەن ياردەم بېرىش ۋە كۇچلاندۇرۇشتا سىلەر بىلەن بىرگە، سىلەر بىلەن ئۇنىڭ ئارىسىدىكى سۆھبەتنى ئاڭلاپ ۋە ئۇنىڭ قىلمىشلىرىنى كۆرۈپ تۇرىمەن دېدى.

سىلەر پىرئەۋننىڭ يېنىغا بېرىپ ئۇنىڭغا: ئى پىرئەۋن! بىز سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئەلچىسى بولىمىز، ئىسرائىل ئەۋلادىنى بىز بىلەن بىرگە ئەۋەتىۋەتكىن، ئۇلارنىڭ ئوغۇللىرىنى ئۆلتۈرۈپ، قىزلىرىنى ھايات قويۇش بىلەن ئۇلارنى ئازابلىمىغىن، بىز ساڭا ئۆزىمىزنىڭ ھەقىقى پەيغەمبەر ئىكەنلىكىمىزنى ئىسپاتلاش ئۈچۈن، ئاللاھنىڭ يۇلىغا ئەگەشكەن ۋە ئىمان ئېيتقان كىشىلەرگە ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئامانلىق .بولىدىغان پەرۋەردىگارىڭنىڭ مۆجىزىلىرىنى ئېلىپ كەلدۇق دەڭلار

ھەقىقەتەن ئاللاھ بىزگە: ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغان ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتتىن يۈز ئۆرۈگەن كىشىگە دۇنيا-ئاخىرەتتە قاتتىق ئازاپ بولىدىغانلىقىنى ۋەھيى قىلدى.

پىرئەۋن ئۇلارنىڭ ئېلىپ كەلگەن مۆجىزىلىرىنى ئىنكار قىلىپ: ئى مۇسا! سىلەر ئىككىڭلار ئۆزەڭلارنى ماڭا ئەۋەتتى دەپ قارىغان پەرۋەردىگارىڭلار زادى كىم؟دېدى.

مۇسا: پەرۋەردىگارىمىز شۇنداق بىر زاتكى، ھەر بىر نەرسىگە ئۆزىگە مۇناسىپ شەكىل ۋە سۈرەتنى ئاتا قىلدى، ئاندىن مەخلۇقاتلارغا ئۇلارنىڭ يارىتىلىشىدىن مەقسەت قېلىنغان كۆرسەتمىلەرنى بايان قىلىپ .بەردى دېدى

پىرئەۋن: ئىلگىرى كاپىر ھالەتتە ئۆتۈپ كەتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ئەھۋالى قانداق بولىدۇ؟، دېدى.

مۇسائەلەيھىسسالام پىرئەۋنگە: ئىلگىرىكى ئۈممەتلەر توغرىسىدىكى مەلۇماتلار پەرۋەردىگارىمنىڭ دەرگاھىدا لەھۋۇلمەھپۇزدا پۈتۈكلىكتۇر، .پەرۋەردىگارىم مەلۇماتلاردا خاتالاشمايدۇ ۋە ئۇنتۇپ قالمايدۇ

پەرۋەردىگارىم سىلەرگە زېمىننى يېيىپ ياشاشقا لايىق قىلىپ بەردى، زېمىندا سىلەر ئۈچۈن مېڭىشقا يارايدىغان نۇرغۇن يوللارنى قىلدى، ئاسماندىن يامغۇر چۈشۈردى. يامغۇر سۈيى سەۋەبى بىلەن زېمىندىن .ئوخشىمايدىغان تۈرلۈك ئۆسۈملۈك-زىرائەتلەرنى چېقاردى

ئى ئىنسانلار! سىلەرگە زېمىندىن چېقىرىپ بەرگەن پاكىزە نەرسىلەردىن يەڭلار، چارۋېلىرىڭلارنى بېقىڭلار، مۇشۇ زىكىر قىلىنغان نېمەتلەردە ئەقىل ئىگىلىرى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ بىرلىكى ۋە تەڭداشسىز قۇدىرىتىنى .نامايەن قىلىدىغان دەلىللەر بار

سىلەرنىڭ ئاتاڭلار ئادەم ئەلەيھىسسالامنى زېمىننىڭ تۇپرىقىدىن ياراتتۇق، ۋاپات بولغان ۋاقتىڭلاردا سىلەرنى دەپنى قىلىش بىلەن زېمىنغا قايتۇرىمىز، سىلەرنى يەنە بىر قېتىم قىيامەت كۈنىدە تېرىلدۇرۇپ زېمىندىن چېقىرىمىز.

ھەقىقەتەن پىرئەۋنغا بىزنىڭ توققۇز تۈرلۈك مۆجىزىمىزنىڭ ھەممىسىنى كۆرسەتتۇق، ئۇنى كۆردى ۋە ئىنكار قىلدى، ئاللاھقا ئىمان ئېيتىشتىن باش تارتتى.

پىرئەۋن: ئى مۇسا! سەن ئېلىپ كەلگەن سېھىر بىلەن بىزنى مىسىردىن چېقىرىۋېتىپ مىسىرنىڭ پادىشاھلىقىنى ئۆزۈڭنىڭ قېلىۋىلىش ئۈچۈن كەلدىڭمۇ؟، دېدى.

ئى مۇسا! سېنىڭ ئېلىپ كەلگەن سېھرىڭگە ئوخشاش سېھرىنى ئېلىپ كېلىمىز، سېنىڭ بىلەن بىزنىڭ ئارىمىزدا ئۇچرىشىدىغان بىر ئورۇن ۋە ۋاقىتنى بېكىتكىن، بىزمۇ ۋە سەنمۇ ئۇنىڭغا خىلاپلىق قىلمايمىز. بۇ .ئىككى تەرەپنىڭ ئارىسىدىكى ئوتتۇرھال مۇناسىپ جاي بولسۇن

مۇسا ئەلەيھىسسالام پىرئەۋنغا: بىز بىلەن سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا ۋەدە قېلىنغان ۋاقىت بايرام كۈنى بولسۇن، كىشىلەر بايرام قىلىش ئۈچۈن .چاشكا ۋاقتىدا يىغىلسۇن دېدى

پىرئەۋن قايتىپ ئۆزىنىڭ ھىلە-مىكىر، چارە-تەدبىرلىرىنى توپلىدى، ئاندىن ۋاقتى كەلگەندە غەلبە قېلىش ئۈمىدى بىلەن بەلگىلەنگەن جايغا .كەلدى

مۇسا ئەلەيھىسسالام پىرئەۋنغا ۋەز-نەسىھەت قېلىپ: دىققەت قىلىڭلار، سېھرى قىلىپ كىشىلەرنى ئالداش بىلەن ئاللاھقا يالغاننى توقۇماڭلار، ئاللاھ سىلەرنى قاتتىق ئازاب بىلەن تۈپ-يىلتىزىڭلاردىن يوق قىلىۋېتىدۇ، ئاللاھقا يالغاننى توقۇغان كىشى چوقۇم زىيان تارتىدۇ، .دېدى

سېھرىگەرلەر مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ سۆزىنى ئاڭلىغاندىن كېيىن ئۆز-ئارا يوشۇرۇن دەتالاش قېلىشتى.

سېھرىگەرلەرنىڭ بەزىسى بەزىسىگە يوشۇرۇن: ھەقىقەتەن مۇسا ۋە ھارۇن بۇ ئىككىسى سېھرىگەر، بۇ ئىككىسى ئۆزىنىڭ ئېلىپ كەلگەن سېھرىسى بىلەن سىلەرنى مىسىر زېمىنىدىن چېقىرىۋەتمەكچى، ھايات يۆلىنىشىڭلارنى ئۆزگەرتمەكچى ۋە تەرەققى قىلغان دىنىڭلارنى يوق قىلماقچى دېدى.

ئىشىڭلارنى پۇختىلاڭلار، ھەرگىز ئىختىلاپلاشماڭلار، ئاندىن سەپ تارتىپ مەيدانغا چۈشۈڭلار، ئېلىپ كەلگەن سېھرىڭلارنى بىراقلا ئوتتۇرغا تاشلاڭلار، بۈگۈن قارشى تەرەپتىن غەلبە قىلغان كىشى .چوقۇم مەقسەتكە يەتكەن بولىدۇ

سېھرىگەرلەر مۇسا ئەلەيھىسسالامغا: ئى مۇسا! ئىككى ئىشنىڭ بېرىنى تاللىغىن، ياكى سەن سېھرىدىن تەييارلىغان نەرسەڭنى تاشلىغىن ياكى بىز تەييارلىغان نەرسىلىرىمىزنى بۇرۇن تاشلايلى، دېدى.

مۇسا ئەلەيھىسسالام: بەلكى سىلەر تەييارلىغان سېھرىنى بۇرۇن تاشلاڭلار دېدى، شۇنىڭ بىلەن ئۇلار تەييارلىغان سېھرىنى تاشلىدى، ئۇلارنىڭ تاشلىغان ئارغامچا ۋە ھاسىلىرى سېھرىنىڭ تەسىرىدىن مۇسا .ئەلەيھىسسالامغا تىز ھەرىكەتلىنىۋاتقان يىلاندەك بېلىندى

ئۇلارنىڭ قىلغان ئىشىدىن مۇسا ئەلەيھىسسالام كۆڭلىدە قورقۇنچ ھېس .قىلدى

ئاللاھ تائالا مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ كۆڭلىنى تىندۇرۇپ: ئى مۇسا! ساڭا خىيال قېلىنغان نەرسىدىن قورقمىغىن، ھەقىقەتەن سەن غەلبە-نۇسرەت بىلەن ئۈستۈنلۈك قازىنىسەن دېدى.

ئوڭ قولۇڭدىكى ھاسىنى تاشلىغىن، ھاسا يىلانغا ئايلىنىپ سېھرىدىن ئۇلارنىڭ قىلغانلىرىنى يۈتىۋېتىدۇ، ئۇلارنىڭ قىلغانلىرى پەقەت سېھرىگەرلەرنىڭ ھىلە-مىكرىسىدۇر، سېھرىگەرلەر قەيەردە بولسا تەلەپ .قىلغان نەرسىسى بىلەن ئۇتۇق قازىنالمايدۇ

مۇسا ئەلەيھىسسالام ھاسىسىنى تاشلىغان ئېدى، ھاسا يىلانغا ئايلىنىپ ئۇلارنىڭ سېھىرلىرىنى يۈتىۋەتتى، سېھرىگەرلەر مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ قىلغان ئىشىنىڭ سېھىر ئەمەس، شەكسىز ئاللاھنىڭ تەرىپىدىن بولغان مۆجىزە ئىكەنلىكىنى بىلگەن ۋاقتىدا ئاللاھقا سەجدە قىلىپ: بىز مۇسا ۋە ھارۇننىڭ پەرۋەردىگارى ۋە بارلىق مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارى بولغان ئاللاھقا ئىمان كەلتۈردۇق دېيىشتى.

پىرئەۋن سېھرىگەرلەرنىڭ ئاللاھقا ئىمان ئېيتقانلىقىنى كۆرگەندە ئۇلارغا تەھدىد قېلىپ: مەن سىلەرگە رۇخسەت قىلىشتىن ئىلگىرى مۇساغا ئىمان ئېيتتىڭلارمۇ؟ ئى سېھرىگەرلەر! ھەقىقەتەن مۇسا سىلەرگە سېھرى ئۈگەتكەن باشلىقىڭلار ئىكەن، سىلەردىن ھەر بىرىڭلارنىڭ ئوخشىمايدىغان تەرەپتىن قول-پۇتۇڭلارنى چوقۇم كېسىپ تاشلايمەن. سىلەرنىڭ بەدەنلىرىڭلارنى سىلەر ئۆلگەنگە قەدەر خورما دەرەخلىرىگە ئاسىمەن. سىلەر باشقىلارغا ئىبرەت بولىسىلەر، شۇ ۋاقىتتا قايسىمىزنىڭ ئازابى كۈچلۈك ۋە داۋاملاشقۇچى ئىكەنلىكىنى يەنى مېنىڭ ئازابىممۇ ياكى مۇسانىڭ پەرۋەردىگارىنىڭمۇ شۇ ۋاقىتتا بىلىسىلەر!؟، دېدى.

سېھرىگەرلەر پىرئەۋنغا: ئى پىرئەۋن! بىز ھەرگىزمۇ ساڭا ئەگىشىشنى تاللاپ، بىزگە روشەن دەلىللەر كەلگەندىن كېيىن بىزنى ياراتقان ئاللاھقا ئەگىشىشنى تەرك قىلمايمىز. بىزنى نېمە قىلساڭ قىلغىن، پەقەت مۇشۇ دۇنيادىلا سەن بىزگە ھۆكۈمرانلىق قىلالايسەن، ئاندىن سېنىڭ ھۆكۈمرانلىقىڭ يوق بولىدۇ، دېدى.

بىز پەرۋەردىگارىمىزغا بىزنىڭ ئىلگىرى سادىر قىلغان كۇپىر ۋە باشقا گۇناھلىرىمىزنى ۋە سېنىڭ بىزنى مۇسا ئەلەيھىسسالامنى يېڭىۋىلىش ئۈچۈن ئۈگىنىشكە ۋە مەشىق قىلىشقا مەجبۇرلىغان سېھرىنىڭ خاتالىقىنى كەچۈرۈم قىلسۇن دەپ ئىمان ئېيتتۇق. ئاللاھنىڭ مۇكاپىتى سېنىڭ ۋەدە قىلغان مۇكاپىتىڭدىن ياخشىدۇر. ئاللاھنىڭ ئازابى سېنىڭ بىزگە ۋەدە قىلغان جازالىشىڭدىن قاتتىق ۋە داۋام قىلغۇچىدۇر.

ئىشنىڭ خۇلاسىسى: كىمكى قىيامەت كۈنى ئاللاھقا كاپىر بولغان ھالەتتە كېلىدىكەن ھەقىقەتەن ئۇنىڭ ئۈچۈن جەھەننەم بار، ئۇ مەڭگۈ تۇرىشى بېكىتىلگەن ھالەتتە جەھەننەمگە كېرگۈزىلىدۇ، ئازابتىن راھەتلىنىش ئۈچۈن ئۇ يەردە ھەرگىز ئۆلمەيدۇ ۋە راھەت ياشاش ئۈچۈن تېرگۈزۈلمەيدۇ.

كىمكى قىيامەت كۈنى پەرۋەردىگارىغا ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان ھالەتتە كېلىدىكەن، ئاشۇ كاتتا سۈپەتلەر بىلەن .سۈپەتلەنگەن كىشىلەر ئۈچۈن يۇقىرى مەرتىۋە ۋە ئالى دەرىجىلەر بار

ئاشۇ ئالى دەرىجىلەر بولسا دائىم تۇرىدىغان جەننەت بولۇپ، جەننەتنىڭ قەسىرلىرىنىڭ ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدۇ، ئۇ يەردە ئەبەدى قالىدۇ، يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان ئاشۇ مۇكاپات ئۆزىنى كۇپىردىن ۋە ئاسىيلىقتىن پاك تۇتقان ھەرقانداق كىشىنىڭ مۇكاپاتىدۇر.

شەك-شۈبھىسىز بىز مۇساغا ۋەھيى قېلىپ: مېنىڭ بەندىلىرىمنى كېچىدە ھېچ كىشىگە تۇيدۇرماستىن مىسىردىن ئېلىپ چېققىن، ھاساڭ بىلەن دېڭىزغا بىرنى ئۇرغاندىن كېيىن ئۇلارغا دېڭىزدا بىر قۇرۇق يول قىلىپ بەرگىن، پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قوشۇنلىرىنىڭ ساڭا يېتىشىۋېلىشىدىن .قورقمىغىن ۋە دېڭىزغا غەرق بولۇپ كېتىشتىنمۇ قورقمىغىن

پىرئەۋن ئەسكەرلىرى بىلەن بىرگە ئۇلارنى قوغلىدى، دېڭىز ئۇنى ۋە ئەسكەرلىرىنى ھەقىقىتىنى پەقەت ئاللاھتىن باشقا ھېچ كىم بىلمەيدىغان دەرىجىدە ئورىۋالدى، ئۇلارنىڭ ھەممىسى سۇغا غەرق بولۇپ ھالاك بولدى، مۇسا ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىرگە بولغانلار قۇتۇلۇپ قالدى.

پىرئەۋن ئۆز قەۋمىگە كۇپىرنى چېرايلىق كۆرسۈتۈش بىلەن ئۇلارنى .ئازدۇردى، باتىل بىلەن ئالدىدى، ئۇلارنى توغرا يولغا باشلىمىدى

بىز ئىسرائىل ئەۋلادلىرىنى پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قوشۇنىدىن قۇتقازغاندىن كېيىن ئۇلارغا: ئى ئىسرائىل ئەۋلادلىرى! ھەقىقەتەن بىز سىلەرنى دۈشمەنلىرىڭلاردىن قۇتقازدۇق، تۇر تېغىنىڭ يېنىدىكى جىلغىنىڭ ئوڭ تەرىپىدە مۇسا ئەلەيھىسسالام بىلەن سۆزلىشىش توغرىسىدا سىلەرگە ۋەدە بەردۇق. چۆلدە سىلەرگە بىزنىڭ نېمەتلىرىمىزدىن ھەسەلگە ئوخشاش تاتلىق ئېچىملىك بىلەن، گۆشىنىڭ تەمى بۇدۇنىگە ئوخشايدىغان كىچىك قۇشنىڭ كاۋىپىنى ئىنئام قىلدۇق.

بىز سىلەرگە رىزىق قېلىپ بەرگەن پاك ھالال يېمەكلىكلەردىن يەڭلار، سىلەرگە يېيىش دۇرۇس قىلىپ بەرگەن يېمەكلىكتىن باشقا يېيىش چەكلەنگەن يېمەكلىككە ئۆتمەڭلار. ئۇ ۋاقىتتا سىلەرگە مېنىڭ غەزىبىم چۈشىدۇ، مېنىڭ غەزىبىمگە دۇچار بولغان كىشى ھالاك بولىدۇ ۋە دۇنيا-ئاخىرەتتە بەختسىز بولىدۇ.

ماڭا تەۋبە قىلىپ ئىمان ئېيتقان، ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان ئاندىن ھەق يولدا مۇستەھكەم تۇرغان كىشىنى ئەپۇ قىلىمەن ۋە كۆپ .مەغپىرەت قىلىمەن

ئى مۇسا! قەۋمىڭدىن ئالدىراپ ئۇلارنى كەينىڭدە قويۇپ ئىلگىرى .كېلىشىڭنىڭ سەۋەبى نېمە؟

مۇسا ئەلەيھىسسالام: ئۇلار كەينىمدىن ماڭا يېتىشىپ كىلىۋاتىدۇ، پەرۋەردىگارىم! سېنىڭ رازىلىقىڭغا ئېرىشىش ئۈچۈن قەۋمىمدىن ئىلگىرى ئالدىراپ بۇ يەرگە كەلدىم دېدى.

ئاللاھ تائالا: سەن قەۋمىڭنى كەينىڭدە قويۇپ كەلگەندىن كېيىن ئۇلارنى موزايغا ئىبادەت قىلدۇرۇش بىلەن سىنىدۇق. سامىرىي ئۇلارنى موزايغا ئىبادەت قىلىشقا چاقىرىپ ئۇنىڭ بىلەن ئازدۇردى.

مۇسا ئەلەيھىسسالام قەۋمىنىڭ موزايغا ئىبادەت قىلغانلىقىغا غەزەپلەنگەن ھالدا ئۇلارغا قايغۇرۇپ قايتتى. مۇسا ئەلەيھىسسالام: ئى قەۋم! ئاللاھ سىلەرگە تەۋراتنى نازىل قىلىپ، سىلەرنى جەننەتكە كېرگۈزۈش بىلەن چىرايلىق ۋەدە قىلمىدىمۇ ياكى سىلەر ۋەدىنى ئۇنتۇپ قالغۇدەك ئۇزۇن ۋاقىت ئۆتتىمۇ!؟ ياكى سىلەر مۇشۇ قىلمىشىڭلار بىلەن پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ غەزىپى ۋە ئازابى چۈشۈشنى خالامسىلەر؟. شۇنىڭ ئۈچۈن سىلەر مەن قايتىپ كېلىپ بولغۇچە پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ تائىتىدە مۇستەھكەم تۇرۇشتىن ئىبارەت ماڭا .بەرگەن ۋەدەڭلارغا خىلاپلىق قىلدىڭلارمۇ؟

مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى: ئى مۇسا! بىز ساڭا بەرگەن ۋەدىمىزگە ئىختىيارلىقىمىز بىلەن خىلاپلىق قىلمىدۇق بەلكى مەجبۇر قالدۇق، ھەقىقەتەن بىزنى بۇنداق قىلىشقا پىرئەۋن قەۋمىدىن ئالغان زىبۇ-زىنەتلەر تۈرتكە بولدى. سامىرىي ئۆزى بىلەن بىرگە بولغان جەبرائىل ئەلەيھىسسالامنىڭ ئېتىنىڭ تۇۋۇقىدىن ئالغان توپىنى ئازگالغا تاشلىغاندەك، بىزمۇ ئۇنىڭدىن خالاس بولۇش ئۈچۈن ئۇ نەرسىلەرنى بىر ئازگالغا تاشلىدۇق.

سامىرى ئۇلارغا ئاشۇ زىبۇ-زىنەتلەردىن ئىسرائىل ئەۋلادلىرى ئۈچۈن جانسىز بىر موزاينىڭ ھەيكىلىنى ياساپ بەردى، ئۇنىڭدىن كالىنىڭ مۆرىگىنىگە ئوخشاش ئاۋاز چېقاتتى، سامىرىنىڭ بۇ قىلمىشىدىن پىتنىگە چۈشۈپ ئېزىپ كەتكەنلەر: بۇ سىلەرنىڭ ۋە مۇسانىڭ ئىلاھى، مۇسا ئۇنتۇپ قىلىپ ئىلاھىنى بۇيەردە قويۇپ كەتتى، دېدى.

موزاينىڭ پىتنىسىگە چۈشۈپ ئۇنىڭغا چوقۇنغانلار ئۇ موزاينىڭ ئۇلارغا سۆز قىلالمايدىغانلىقى، سۆزلىرىگە جاۋاپمۇ بېرەلمەيدىغانلىقى، ئۇلاردىن ۋە ئۇلارنىڭ غەيرىدىن بىرەر زىياننى توسالمايدىغانلىقى ۋە ئۆزىگە ۋە باشقىلارغىمۇ ھېچ مەنپەئەت يەتكۈزەلمەيدىغانلىقىنى بىلمەمدىغاندۇ!؟.

شەكسىزكى مۇسا ئەلەيھىسسالام ئۇلارنىڭ يېنىغا قايتىپ كېلىشتىن بۇرۇن ھارۇن ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا: ئالتۇندىن موزاي ياساش ۋە ئۇنىڭ مۆرىشى پەقەت سىلەرنى سىناش ۋە كاپىردىن مۆئمىننى ئايرىش ئۈچۈندۇر. ئى قەۋمىم! ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلار مەرھەمەتلىك زاتتۇر. سىلەرگە مەرھەمەت قىلىش تۈگۈل پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان موزاي قانداقمۇ ئىلاھ بولىدۇ؟، يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشتا ماڭىلا ئەگىشىڭلار. ئاللاھنىڭ غەيرىگە ئىبادەت قىلىشنى تەرك قىلىش بىلەن مېنىڭ بۇيرۇقۇمغا ئىتائەت قىلىڭلار، دېدى.

موزايغا ئىبادەت قىلىش بىلەن قايمۇققانلار: مۇسا بىزنىڭ يىنىمىزغا .قايتىپ كەلگۈچە قەدەر موزايغا ئىبادەت قىلغاچ تۇرۇمىز دېيىشتى

مۇسا قېرىندىشى ھارۇنغا: ئۇلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ موزايغا چوقۇنۇش بىلەن ئېزىپ كېتىۋاتقانلىقىنى كۆرگەن ۋاقتىڭدا ئۇلارنى چەكلەشتىن ساڭا نېمە توسالغۇ بولدى؟، دېدى.

ئۇلارنى شۇ ھالەتتە قويۇپ ماڭا ئەگىشەمسەن؟، مېنىڭ سېنى ئۇلارنى ئىدارە قىلىشقا ئىزباسار قىلغان ۋاقتىدىكى بۇيرۇقۇمغا خىلاپلىق قىلدىڭمۇ!؟.

مۇسا ئەلەيھىسسالام قېرىندىشىنىڭ قىلغان ئىشىنى ئىنكار قىلىپ ئۇنىڭ ساقىلى ۋە چېچىدىن تارتىپ سۆرىگەندە، ھارۇن ئۇنىڭغا شەپقەت قېلىشىنى سوراپ: قېرىندىشىم! مېنىڭ ساقىلىمنى ۋە چېچىمنى تارتمىغىن، مېنىڭ ئۇلار بىلەن بىرگە قېلىشىمدا ئۈزرەم بار، مەن ئۇلارنى يالغۇز تاشلاپ قويسام ئۇلارنىڭ بۆلۈنۈپ كېتىشى ۋە سېنىڭ ئۇلارنىڭ ئارىسىنى بۆلۈۋەتتىڭ دېيىشىڭدىن ۋە سېنىڭ ئۇلار توغرىسىدىكى تاپشۇرۇقۇڭنى ساقلىيالماسلىقىمدىن قورۇقتۇم دېدى.

مۇسا ئەلەيھىسسالام سامىرىيغا: ئى سامىرى! ساڭا نېمە بولدى؟ سېنىڭ بۇنداق قىلىشىڭغا نېمە سەۋەب بولدى؟ دېدى.

سامىرى مۇسا ئەلەيھىسسالامغا: ئۇلار كۆرمىگەننى كۆردۈم، جەبرائىلنى ئات ئۈستۈدە كۆردۈم، ئۇنىڭ ئېتىنىڭ ئىزىدىن بىر چاڭگال توپا ئالدىم، ئۇ توپىنى ئېرىتىلگەن زىبۇ-زىنەتتىن ياسالغان موزايغا چاچتىم، شۇنىڭ بىلەن ئۇنىڭدىن موزاينىڭ مۆرىگىنىدەك ئاۋاز چىقتى، شۇنىڭدەك بۇ .قىلمىشىمنى نەپسىم ماڭا چىرايلىق كۆرسەتتى دېدى

مۇسا ئەلەيھىسسالام سامىرىغا: سەن بارغىن! ھايات ياشىغان مۇددىتىڭدە كۆرگەنلا كىشىگە ماڭا يېقىنلاشماڭلار، مەنمۇ يېقىنلاشمايمەن دېگىن، يالغۇز ياشىغايسەن، شەكسىزكى ساڭا قىيامەتتە ۋەدە قىلىنغان ۋاقىت بار، ئۇ ۋاقىتتا ھېساب بېرىسەن ۋە جازالىنىسەن، ئاللاھ ساڭا قىلغان بۇ ۋەدىسىگە ھەرگىز خىلاپلىق قىلمايدۇ. سەن ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇپ كېلىۋاتقان ئىلاھىڭغا قارىغىن، ئۇنى ئوتتا كۆيدۈرۈپ ئېرىتىپ ئاندىن ئۇنىڭ تەسىرى قالماسلىق ئۈچۈن كۈلىنى دېڭىزغا چىچىۋېتىمىز دېدى.

ئى ئىنسانلار! سىلەرنىڭ ھەقىقى مەبۇدىڭلار ئۇنىڭدىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ھەقىقى مەبۇد بولمىغان يەككە-يېگانە ئاللاھتۇر. ئاللاھ ھەر نەرسىنى بىلگۈچىدۇر، ئاللاھنىڭ ئىلمىدىن ھېچ نەرسە ساقىت بولمايدۇ.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ساڭا مۇسا ئەلەيھىسسالام بىلەن پىرئەۋن ۋە ئۇلارنىڭ قەۋمىنىڭ خەۋەرلىرىنى بايان قىلىپ بەرگەنگە ئوخشاش، ساڭا تەسەللى بولسۇن دەپ سەندىن ئىلگىرى ئۆتكەن پەيغەمبەرلەرنىڭ خەۋەرلىرىنى بايان قىلىپ بېرىمىز. بىز ساڭا ئۆز تەرىپىمىزدىن قۇرئاننى .ئاتا قىلدۇق، ئۇنىڭدىن ۋەز-نەسىھەت ئالغۇچىلار نەسىھەت ئالىدۇ

كىمكى ساڭا نازىل قېلىنغان بۇ قۇرئاندىن يۈز ئۆرۈيدىكەن، ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتمايدىكەن، ئۇنىڭدىكى ھۆكۈملەرگە ئەمەل قىلمايدىكەن، ئۇ كىشىگە قىيامەت كۈنى ئېغىر گۇناھ يۈكلىنىدۇ، دەرتلىك ئازابقا ھەقلىق .بولىدۇ

ئۇ گۇناھى ئۈچۈن دائىم ئازابتا بولىدۇ، قىيامەت كۈنى ئۇلار ئۈستىگە .ئالغان بۇ يۈك نېمىدېگەن يامان

بۇ پەرىشتە قەبىردىن قوزغاش ئۈچۈن ئىككىنچى قېتىملىق سۈرنى چالىدىغان كۈندۈر. ئۇ كۈندە ئۇچرىغان ئىشلارنىڭ قاتتىقلىقى ۋە ئاخىرەتنىڭ دەھشىتىن كاپىرلارنى رەڭگى قارىداپ كۆزلىرى كۆكۈرۈپ .كەتكەن ھالەتتە يېغىمىز

ئۇلار پىچىرلىشىپ ئۆلگەندىن كېيىن بەرزەختە پەقەت ئون كۈنلا .تۇردۇڭلار دېيىشىدۇ

ئۇلارنىڭ مەخپى نېمە دېيىشىدىغانلىقىنى بىز ئوبدان بېلىمىز، بىزدىن ھېچ نەرسە يوقالمايدۇ، ئۇ ۋاقىتتا ئۇلارنىڭ ئەقىل-پەراسەتلىكلىرى: سىلەر بەرزەختە كۆپ ئەمەس پەقەت بىر كۈنلا تۇردۇڭلا دەيدۇ.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئۇلار سەندىن قىيامەت كۈنىدە تاغلارنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولىدىغانلىقى توغرىسىدا سورايدۇ؟، ئۇلارغا: پەرۋەردىگارىم تاغنى تېگىدىن يۈلۈپ كۈكۈم تالقان قېلىپ چېچىۋېتىدۇ، شۇنىڭ بىلەن توزاندا بولۇپ كېتىدۇ.

تاغنى كۆتۈرگەن زېمىنلارنى ئۈستىدە نە بىنا، نە ئۆسۈملۈك بولمىغان .تۈزلەڭ ھالەتتە قويىمىز

ئى زېمىنغا قارىغۇچى! زېمىن تەپ-تەكشى بولغانلىقى ئۈچۈن ئۇ يەردە .نە ئىگىزلىك ۋە نە چوڭقۇرلۇقنى كۆرەلمەيسەن

ئۇ كۈندە كىشىلەر يېغىلىش مەيدانىغا چاقىرغۇچىنىڭ ئاۋازىغا ئەگىشىدۇ، ئۇنىڭغا ئەگىشىشتىن قىڭغىر كەتمەيدۇ، ئاللاھنىڭ ھەيبىتىدىن قورقۇپ ئاۋازلار بېسىقىدۇ، ئۇ كۈندە پەقەت پىچىرلاشقاندىن باشقىنى ئاڭلىمايسەن.

بۇ ئۇلۇغ كۈندە ئاللاھ شاپائەت قېلىشقا رۇخسەت قىلغان ۋە شاپائەت ئۈچۈن ئاللاھ سۆزىدىن رازى بولغان كىشىدىن باشقا ھېچقانداق .ئىنساننىڭ شاپائىتى پايدا بەرمەيدۇ

ئاللاھ ئىنسانلارنىڭ كىلىچىكىدىكى ۋە ئۆتمۈشىدىكى، شۇنداقلا قىيامەتكە ئالاقىدار بارلىق ئىشلارنىڭ ھەممىسىنى بىلىدۇ. ئۇلار بولسا ئاللاھنىڭ زاتى سىپاتىغا ئالاقىدار بولغان ئىلىملاردىن ھېچ نېمىنى .بىلمەيدۇ

قىيامەتتە گۇناھكار بەندىلەرنىڭ يۈزى خار بولىدۇ. ۋاپات بولمايدىغان مەڭگۈ ھايات بولغان، بەندىلەرنىڭ ئىشلىرىنى ئىدارە قىلغۇچى، تەدبىر قىلغۇچى ۋە بىر تەرەپ قىلغۇچى ئاللاھتۇر. كىمكى ئۆز ئىختىيارلىقى بىلەن گۇناھ ئىشلىسە، ئاخىرەتتە ھالاكەتكە دۇچار بولۇپ زىيان تارتىدۇ.

ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ رەسۇلىغا ئىمان ئېيتىپ، ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان كىشى تولۇق مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ. ئۇ قىلمىغان گۇناھىنىڭ سەۋەبىدىن ئازابلىنىش ۋە قىلغان ياخشى ئەمەللىرىنىڭ ساۋابىنىڭ كىمەيتىلىنىشى قاتارلىق ئىشلار بىلەن زۇلۇم قېلىنىشتىن قورقمايدۇ.

ئىلگىرىكىلەرنىڭ ۋەقەلىكىنى نازىل قىلغانغا ئوخشاش بۇ قۇرئاننى ئوچۇق ئەرەب تېلىدا نازىل قىلدۇق. ئۇلارنىڭ ئاللاھدىن قورقۇشى ۋە قۇرئان كەرىمنىڭ ۋەز-نەسىھەتلىرىدىن ئىبرەت ئېلىشى ئۈچۈن، قۇرئان كەرىمدە تەھدىد قىلىش ۋە قورقۇتۇش قاتارلىق ئازابنىڭ تۈرلىرىنى .بايان قىلدۇق

ئاللاھ تائالا زاتىدا ۋە سۈپىتىدە ئالىدۇر، مۇقەددەستۇر ۋە ئۇلۇغدۇر. ھەممە نەرسىگە ئىگە بولغۇچى ئۆزى ۋە سۆزى ھەق پادىشاھلارنىڭ پادىشاھىدۇر. ئۇ زات مۈشرىكلار سۈپەتلىگەن بارلىق سۈپەتلەردىن ئالىدۇر ۋە پاكتۇر. ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! جەبرائىل ساڭا قۇرئان ئوقۇپ بېرىۋاتقان ۋاقتىدا ئۇ تولۇق يەتكۈزۈشتىن ئىلگىرى قۇرئاننى ئۇنىڭ بىلەن بىرگە ئوقۇشقا ئالدىرىمىغىن. ئى پەرۋەردىگارىم! ماڭا تەلىم بەرگەن نەرسىدە ئىلمىمنى زىيادە قىلغىن دېگىن.

بىز ئىلگىرى ئادەم ئەلەيھىسسالامغا دەرەخنىڭ مېۋىسىنى يېمەسلىكنى تەۋسىيە قىلدۇق. ئۇنى بۇنىڭدىن چەكلىدۇق ۋە ئاقىۋېتىنى ئۇنىڭغا بايان قىلىپ بەردۇق. ئۇ تەۋسىيەنى ئۇنتۇپ قىلىپ سەۋىر قىلالماستىن دەرەخنىڭ مېۋىسىنى يېدى، ئۇنىڭدا بىز تەۋسىيە قىلغان نەرسىنى .مۇھاپىزەت قىلىدىغان مۇستەھكەم چېڭ ئىرادىنى كۆرمىدۇق

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! بىز ئۆز ۋاقتىدا پەرىشتىلەرگە: ئادەمگە ھۆرمەت سەجدىسى قىلىڭلار دېگەندە، پەرىشتىلەرنىڭ ھەممىسى سەجدە قىلدى، پەقەت ئىبلىس تەكەببۇرلۇق قىلىپ سەجدە قىلىشتىن باش تارتتى. بۇ ۋاقىتتا ئىبلىس گەرچە پەرىشتىلەر بىلەن بىللە بولغان بولسىمۇ لېكىن ئۇ ئۆزى پەرىشتىلەردىن بولمىغانلىقى ئۈچۈن سەجدە قىلىشتىن باش تارتتى، ئەگەر ئۇ پەرىشتىلەر تىپىدىن بولغان بولسا ئىدى، ھەرگىزمۇ ئاللاھقا ئاسىيلىق قىلمايتتى.

بىز: ئى ئادەم! ھەقىقەتەن ئىبلىس سېنىڭ ۋە ئايالىڭنىڭ دۈشمىنىدۇر. ئۇ ۋەسۋەسە قىلىش ئارقىلىق ئۆزىگە ئىتائەت قىلدۇرۇش بىلەن سېنىڭ ۋە ئايالىڭنىڭ جەننەتتىن چېقىپ كىتىشىگە سەۋەپ بولمىسۇن، ئۇ ۋاقىتتا .سەن جاپا-مۇشەققەتكە قالىسەن دېدۇق

ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالا سېنى جەننەتتە ئاچ قويمايدۇ يېمەك بېرىدۇ، .يالىڭاچ قويمايدۇ كىيىم بېرىدۇ

سېنى ئۇسسۇز قويمايدۇ سۇ بېرىدۇ، كۈن نۇرىدا قويمايدۇ سايە .چۈشۈرۈپ بېرىدۇ

شەيتان ئادەم ئەلەيھىسسالامغا ۋەسۋەسە قىلىپ: ئى ئادەم! سېنى مىۋېسىنى يېگەن كىشى ئەبەدى ئۆلمەيدىغان، مەڭگۈ ياشايدىغان دەرەخنى كۆرسۈتۈپ قويايمۇ ۋە ئۈزۈلمەيدىغان ۋە زاۋال تاپماي .داۋاملىشىدىغان پادىشاھلىققا ئىگە قىلىپ قويايمۇ؟دېدى

ئادەم بىلەن ھەۋا يېيىشى چەكلەنگەن دەرەخنىڭ مىۋېسىدىن يېدى، شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنىڭ ئىلگىرى يۆگەكلىك بولغان ئەۋرەتلىرى ئېچىلىپ قالدى، ئۇ ئىككىسى جەننەتنىڭ دەرەخلىرىنىڭ يوپۇرماقلىرىنى تارتىپ ئېلىپ ئۇنىڭ بىلەن ئەۋرەتلىرىنى يېپىشقا باشلىدى. ئادەم ئاللاھ تائالانىڭ دەرەخنىڭ مىۋېسىدىن يېيىشتىن ساقلىنىش توغرىسىدىكى بۇيرۇقىغا بويسۇنماسلىق بىلەن ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا خىلاپلىق قىلدى. ئۇ .قىلىش دۇرۇس بولمىغان ئىشنى قىلىپ سالدى

ئاندىن ئاللاھ ئۇنى تاللىدى، تەۋبىسىنى قوبۇل قىلدى، توغرا يولغا .مۇۋەپپەق قىلدى

ئاللاھ تائالا ئادەم بىلەن ھاۋاغا سىلەر ئىككىڭلار ۋە ئىبلىس ھەممىڭلار جەننەتتىن چۈشۈڭلار. ئىبلىس سىلەرنىڭ دۈشمىنىڭلار، سىلەرمۇ ئۇنىڭ دۈشمىنى، سىلەرگە مېنىڭ توغرا يولۇمنىڭ بايانى كەلسە، سىلەردىن كىمكى مېنىڭ توغرا يولۇمغا ئەگەشسە، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلسا ھەق يولدىن ئېزىپ كەتمەيدۇ، ئاخىرەتتە ئازابقا دۇچار بولۇش بىلەن .بەختسىز بولمايدۇ. بەلكى ئۇ كىشنى ئاللاھ جەننەتكە كىرگۈزىدۇ

كىمكى مېنىڭ زىكرىمدىن يۈز ئۆرۈسە، ئۇنى قوبۇل قىلمىسا ۋە چاقىرىقىمغا ئاۋاز قوشمىسا، ئۇنىڭ دۇنيا ۋە بەرزەخ ھاياتى سېقىلىش ۋە خاتىرجەمسىزلىكتە بولىدۇ، ئۇنى بىز كۆزى كۆر ھالەتتە قىيامەت .مەيدانىغا سۈرۈپ ئەكىلىمىز

ئاللاھنىڭ زىكرىدىن يۈز ئۆرۈگۈچى بۇ كاپىر: ئى پەرۋەردىگارىم! نېمە ئۈچۈن مېنى بۈگۈن كۆر ھالەتتە تىرىلدۇردىڭ، مېنىڭ دۇنيادا كۆزۈم كۆرىدىغان تۇرسا؟، دەيدۇ.

ئاللاھ تائالا كاپىرغا رەددىيە بېرىپ: سەن دۇنيادىمۇ شۇنداق قىلغان، ھەقىقەتەن ساڭا بىزنىڭ روشەن ئايەتلىرىمىز كەلگەندە، سەن ئۇنىڭدىن يۈز ئۆرۈپ ئۇنىڭغا ئەمەل قىلمىدىڭ، شۇنىڭغا ئوخشاش بۈگۈن سەن تەرك ئېتىلىپ ئازابقا دۇچار بولىسەن، دېدى.

ھەددىدىن ئىشىپ چەكلەنگەن شەيتانى ھەۋەسكە چۆمگەن، پەرۋەردىگارىدىن ئوچۇق دەلىللەر كەلسىمۇ بۇنىڭغا ئىمان ئېيتىشتىن باش تارتقان بەدبەختلەرنى مۇشۇنىڭغا ئوخشىغان جازالار بىلەن ئازابلايمىز. ئاللاھنىڭ ئاخىرەتتە بېرىدىغان جازاسى دۇنيادىكى جاپا-مۇشەققەتتىن، بەرزەخ ھاياتىدىكى قېيىنچىلىقتىن ئېغىر، ئېچىنىشلىق ۋە ئەبەدىيدۇر.

مۇشرىكلارغا ئۇلاردىن ئىلگىرىكى نۇرغۇن ئۈممەتلەرنى ھالاك قىلغانلىقىمىز ئاشكارا بولمىدىمۇ؟، ئۇلار ئاشۇ ھالاك قېلىنغۇچى ئۈممەتلەرنىڭ ماكانلىرىدىن ماڭىدۇ، ئۇلارغا يەتكەن ئازابنىڭ ئەسەرلىرىنى ئوچۇق كۆرىدۇ، ئاشۇ كۆپ مىللەتلەرگە يەتكەن ھالاكەت، .ۋەيرانچىلىق ساغلام ئەقىل ئىگىلىرى ئۈچۈن ئىبرەتتۇر

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! پەرۋەردىگارىڭ ھېچ كىشىنى قىلمىشىغا دەلىل-ئىسپات تۇرغۇزۇشتىن ئىلگىرى ئازابلىمايدۇ. ئەگەر ئاللاھ ئازاب ئۈچۈن مۇئەييەن ۋاقىت بەلگىلىمىگەن بولسا ئېدى، ئۇلار ئازابقا ھەقلىق .بولغانلىقى ئۈچۈن ئەلۋەتتە دەرھال ھالاك بولغان بولاتتى

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! يالغانچىلارنىڭ سېنى باتىل سۈپەتلەر بىلەن سۈپەتلىگەن سۆزلىرىگە سەۋىر قىلغىن. پەرۋەردىگارىڭنى مەدھىيىلەش بىلەن بىرگە بامدات ۋاقتىدا كۈن چېقىشتىن ئىلگىرى، ئەسىر ۋاقتىدا كۈن پېتىشتىن ئىلگىرى، شام-خۇپتەن ۋاقتىدا كېچىنىڭ مەلۇم ۋاقىتلىرى، پېشىن ۋاقتىدا كۈندۈزنىڭ ئاۋۋالقى قىسمى ئاخىرلىشىپ كۈن ئىگىلگەندە، شام نامىزىدا كۈندۈزنىڭ ئىككىنچى قىسمى تامام بولغاندا ئاللاھ تەرىپىدىن بېرىلىدىغان ئەجىر-ساۋابقا ئېرىشىشنى ئۈمىد .قىلىپ تەسبىھ ئېيتقىن

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! بىز تۈرلۈك يالغانچى كاپىرلارنى بەھرىمان قىلىۋاتقان ۋە ئۇلار مەنپەئەتلىنىۋاتقان دۇنيانىڭ زىننەتلىرىگە قارىمىغىن، بۇ ئۇلارنى سىنىشىمىز ئۈچۈندۇر. ئۇلار ئۈچۈن قىلغان نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى يوقالغۇچىدۇر. سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭنىڭ ساڭا ۋەدە قىلغان سەن رازى بولغۇدەك ساۋابى ئۇلارنىڭ دۇنيادا مەلۇم مۇددەت مەنپەئەتلىنىپ يوق بولىدىغان نەرسىلىرىدىن ياخشىدۇر، چۈنكى ئۇ ئۈزۈلمەيدۇ داۋاملىشىپ تۇرىدۇ.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئائىلەڭدىكىلەرنى ۋە ئۈممىتىڭنى ناماز ئادا قىلىشقا بۇيرىغىن، سەن بۇنى ئادا قىلىشتا چىدامچان بولغىن، سەندىن ئۆزۇڭ ۋە باشقىلار ئۈچۈن رىزىق تەلەپ قىلمايمىز، ساڭا رىزىق بېرىشكە بىز كىپىل. دۇنيا-ئاخىرەتتىكى ماختالغۇچى ياخشى ئاقىۋەت ئاللاھتىن قورقىدىغان تەقۋادارلار ئۈچۈندۇر. ئۇلار ئاللاھنىڭ بۇيرىقىغا بويسۇنىدۇ ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق بولىدۇ.

پەيغەمبەرئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلغان ئاشۇ يالغانچى كاپىرلار: مۇھەممەد پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ئۆزىنىڭ ھەقىقەتەن راس پەيغەمبەر ئىكەنلىكىگە دالالەت قىلىدىغان بىر مۆجىزە كەلتۈرگەن بولسا! دەيدۇ، ئاشۇ قۇرئان كەرىمنى ئىنكار قىلغۇچىلارغا ئۆزىدىن ئىلگىرىكى ساماۋى كىتابلارنى تەستىقلايدىغان قۇرئان كەرىم كەلمىدىمۇ؟.

ئەگەر بىز مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلىۋاتقان يالغانچى كاپىرلارنى ئۇلارنىڭ كارپىرلىقى ۋە گەردەنكەشلىكى سەۋەبىدىن ئۇلارغا پەيغەمبەر ئەۋەتىشتىن ۋە كىتاب نازىل قىلىشتىن ئىلگىرى ئۇلارنى ھالاك قىلساق، ئەلۋەتتە ئۇلار قىيامەت كۈنىدە ئۆزلىرىنىڭ كاپىر بولغانلىقىغا ئۈزۈر ئېيتىپ: پەرۋەردىگارىمىز! دۇنيادا بىزگە بىر پەيغەمبەر ئەۋەتكەن بولساڭ، سېنىڭ ئازابىڭ سەۋەبىدىن بىزگە خار ۋە زەبۇنلۇق چۈشۈشتىن ئىلگىرى، بىز ئۇ پەيغەمبەرگە ئىمان ئېيتىپ ۋە ئىلىپ كەلگەن ئايەتلىرىگە ئەگەشكەن بولاتتۇق دەيتتى.

ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئاشۇ يالغانچىلارغا: بىز ۋە سىلەر ھەربىرىمىز ئاللاھدىن ئىشىمىزنىڭ ئاقىۋىتىنى كۈتمەكتىمىز. كىم توغرا يول ئىگىسى؟ كىم ھىدايەت تاپقۇچى؟ بىزمۇ ياكى سىلەرمۇ؟ بۇنى چوقۇم بىلىسىلەر، دېگىن.

ئىنسانلارغا ئەمەللىرىدىن ھېساب ئېلىنىدىغان قىيامەت كۈنى يېقىنلاشتى، ھالبۇكى ئۇلار بىخۇتلۇقتا دۇنياغا بېرىلىپ، ئاخىرەتتىن يۈز ئۆرۈمەكتىدۇر.

ئۇلارغا پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن يېڭى ئايەتلەر نازىل بولسا، ئۇلار ئۆزلىرىگە ئەسقاتمايدىغان ھالدا، بەلكى پەرۋاسىزلىق بىلەن مەسخىرە قىلغان ھالدا قۇلاق سالىدۇ.

ئۇلار قۇرئانغا دىللىرى ئاللاھنىڭ كالامىدىن غاپىل ھالەتتە قۇلاق سالىدۇ. زالىملار كۇپرىلىق بىلەن ئۆزئارا پىچىرلىشىپ دېيىشكەن سۆزلىرىنى يوشۇرۇپ مۇنداق دەيدۇ: ئۆزىنى پەيغەمبەر دەۋالغان بۇ كىشى پەقەت سىلەرگە ئوخشاش ئىنساندۇر، ئۇنىڭ سىلەردىن ھېچقانداق ئارتۇقچىلىقى يوق. ئۇنىڭ ئېلىپ كەلگىنى سېھىر بولۇپ، سىلەر ئۇنىڭ ئۆزۈڭلارغا ئوخشاش ئاددىي بىر ئىنسان ئىكەنلىكىنى ھەمدە ئۇنىڭ ئېلىپ كەلگىنىنىڭ سېھىر ئېكەنلىكىنى بىلىپ تۇرۇپ يەنە ئەگىشەمسىلەر؟

پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام: پەرۋەردىگارىم سىلەرنىڭ مەخپىي قىلغان سۆزۈڭلارنى بىلىدۇ، ئۇ ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا ئېيتىلغان ھەر قانداق سۆزنى بىلىدۇ، ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلىغۇچىدۇر، قىلغان ئىشلىرىنى بىلگۈچىدۇر، ئۇلارغا شۇ ئەمەللىرىگە قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

بەلكى كاپىرلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن قۇرئان توغرىسىدا ئىككىلىنىپ: بەزىدە بۇ مۇھەممەدنىڭ قالايمىقان چۈشى بولۇپ، بۇنىڭ تەبىرى يوق، دېيىشسە، بەزىدە: ياق، قۇرئاننىڭ ئەسلى يوق، ئۇنى مۇھەممەد ئۆزى توقۇۋالغان دېيىشتى. يەنە بەزىدە: مۇھەممەد شائىردۇر، ئەگەر ئۇ پەيغەمبەرلىك دەۋاسىدا راسچىل بولسا، بىزگە ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرنىڭكىگە ئوخشاش، يەنى مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ھاسىسى ۋە سالىھ ئەلەيھىسسالامنىڭ تۆگىسىگە ئوخشاش بىرەر مۆجىزە كەلتۈرسۇن، دەرۋەقە ئۇ پەيغەمبەرلەرمۇ مۆجىزە كەلتۈرگەن ئىدى، دېيىشتى.

مۇشۇ تەكلىپنى ئوتتۇرغا قويغان كاپىرلاردىن ئىلگىرى ئۆتكەن كاپىرلارمۇ مۆجىزە چۈشۈرۈشنى تەلەپ قىلغان ئىدى، ئۇلارغا تەلىپى بويىچە مۆجىزىلەر كەلتۈرۈلگەندە ئىمان ئېيتماستىن، ئۇنى ئىنكار قىلىشقان، شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنى ھالاك قىلىۋەتكەن ئىدۇق. شۇڭا ئەمدى (مۆجىزە كەلتۈرسەك) بۇلار ئىمان ئېيتارمۇ؟

ئەي پەيغەمبەر! سەندىن ئىلگىرى بىز پەقەت ئىنسانلاردىن ئەرلەرنىلا پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق، ئۇلارغا ۋەھىي قىلدۇق. بىز ئىنسانلارغا پەرىشتىلەرنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكىنىمىز يوق. ئەگەر بۇنى بىلمىسەڭلار، سىلەردىن ئىلگىرى كىتاب بېرىلگەنلەردىن سوراپ بېقىڭلار.

بىز ئۇلارغا ئەۋەتىدىغان پەيغەمبەرلەرنى تاماق يېمەيدىغان جەسەت قىلغىنىمىز يوق، بەلكى ئۇلارمۇ باشقا ئىنسانلارغا ئوخشاش يەيدۇ، ئىچىدۇ، ئۇلار دۇنيادا ئۆلمەي، مەڭگۈ ھايات قالىدىغان ئىش يوق.

ئاندىن پەيغەمبەرلىرىمىزگە بەرگەن ۋەدىمىزنى ئىشقا ئاشۇردۇق، ئۇلارنى ۋە مۇئمىنلەرنى، يەنى ئۆزىمىز خالىغان كىشىلەرنى ھالاكەتتىن قۇتۇلدۇردۇق. ئاللاھقا كاپىر بولۇش ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلىش ئارقىلىق چەكتىن ئاشقانلارنى ھالاك قىلدۇق.

ھەقىقەتەن بىز سىلەرگە قۇرئاننى نازىل قىلدۇق، ئەگەر سىلەر ئۇنىڭغا ئىشىنىپ، ئۇنىڭدىكى ھۆكۈملەرگە ئەمەل قىلساڭلار، ئۇنىڭدا سىلەرنىڭ شان - شەرىپىڭلار ۋە پەخرىڭلار بار. بۇنى چۈشەنمەمسىلەر؟ ئۇنداق بولغان ئىكەن، ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىشقا ھەمدە ئۇ ئۆز ئىچىگە ئالغان ھۆكۈملەرگە ئەمەل قىلىشقا ئالدىرىمامسىلەر؟

بىز ئاھالىسى كۇپۇرلۇق بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان نۇرغۇن شەھەرلەرنى ھالاك قىلدۇق ۋە ئۇلاردىن كېيىن باشقا بىر قەۋمنى پەيدا قىلدۇق.

ھالاك قىلىنغۇچىلار بىزنىڭ تەلتۆكۈس يوق قىلىۋېتىدىغان ئازابىمىزنى كۆرگەندە ھالاكەتتىن قورقۇپ كەنتلىرىدىن ئالدىراپ - تېنەپ قاچىدۇ.

(پەرىشتىلەر) ئۇلارنى مەسخىرە قىلىپ: قاچماڭلار، باياشات تۇرمۇشۇڭلارغا ۋە ئېسىل تۇرالغۇلىرىڭلارغا قايتىڭلار، بەلكى سىلەر دۇنيايىڭلاردىن مەلۇم نەرسىدىن سورىلىشىڭلار مۇمكىن، دەيدۇ.

ئۇ زالىملار ئۆزلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى ئېتىراپ قىلىپ: ۋاي ئېسىت! بىز تۈگىشىپتۇق، ئاللاھقا كاپىر بولۇش بىلەن زالىملاردىن بوپتۇق، دېيىشتى.

ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى ئېتىراپ قىلىشىپ، ئۆزلىرىگە ھالاكەت تىلەپ دۇئا قىلىشنى تەكرارلىغىنىچە تۇرۇشتى. نىھايەت بىز ئۇلارنى ئورالغان زىرائەتكە ئوخشاش ھەرىكەتسىز ئۆلۈكلەرگە ئايلاندۇرۇۋەتتۇق.

بىز ئاسماننى، زېمىننى ۋە ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى نەرسىلەرنى ئويۇنچۇق قىلىپ، بىكار ياراتمىدۇق، بەلكى ئۇلارنى بىزنىڭ قۇدىرتىمىزنىڭ ئالامىتى قىلىپ ياراتتۇق.

ئەگەر بىز ھەمراھ ياكى بالا قىلىۋالماقچى بولساق، ئەلۋەتتە ھۇزۇرىمىزدىكى نەرسىلەردىن قىلاتتۇق. بىز ئۇنىڭدىن پاك بولغانلىقىمىز ئۈچۈن ئۇنداق قىلمىدۇق.

بىز پەيغەمبەرلىرىمىزگە ۋەھىي قىلغان ھەق بىلەن كاپىرلارنىڭ سەپسەتىلىرىنى نىشانغا ئالىمىز، نەتىجىدە ھەق سەپسەتىنى بەربات قىلىدۇ، ئۇلارنىڭ سەپسەتلىرى توساتتىن يوقىلىپ كېتىدۇ. ئەي ئاللاھنىڭ خوتۇنى ۋە بالىسى بار دېگۈچىلەر! سىلەر ئاللاھنى نالايىق نەرسىلەر بىلەن سۈپەتلىگەنلىكىڭلار ئۈچۈن ھالاكەتكە مەھكۇم سىلەر.

ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى يالغۇز ئاللاھنىڭ مۈلكىدۇر، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىكى پەرىشتىلەر ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىشتىن تەكەببۇرلۇق قىلمايدۇ ۋە ئىبادەتتىن چارچاپمۇ قالمايدۇ.

ئۇلار داۋاملىق ئاللاھقا تەسبىھ ئېيتىپ تۇرىدۇ، ھەرگىزمۇ زېرىكىپ قالمايدۇ.

بەلكى مۇشرىكلار ئاللاھنى قويۇپ ئۆلۈكلەرنى تىرگۈزەلمەيدىغان نەرسىلەرنى ئىلاھ قىلىۋالدى، ئۇلار بۇ ئىشلارنى قىلىشتىن ئاجىز كىلىدىغان نەرسىگە قانداقمۇ چوقۇنىدۇ؟

ئەگەر ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا كۆپ ئىلاھلار بولسا ئىدى، ئىلاھلارنىڭ پادىشاھلىق كۈرىشى يۈز بېرىپ، ئەلۋەتتە ئاسمان - زېمىننىڭ تەرتىپى بۇزۇلۇپ كەتكەن بولاتتى. ئەمەلىيەت بۇنىڭ ئەكسىچە بولۇپ، ئەرشنىڭ پەرۋەردىگارى بولغان ئاللاھ مۇشرىكلارنىڭ: ئۇنىڭ شېرىكلىرى بار دېگەن يالغانلىرىدىن پاكتۇر.

ئاللاھ تائالا پادىشاھلىقى ۋە ھۆكمىدە يەككە - يېگانىدۇر، ئاللاھ بېكىتكەن ۋە ھۆكۈم قىلغان ئىشلارنى ھېچكىم سۈرۈشتە قىلالمايدۇ. ئەكسىچە ئۇ بەندىلىرىنىڭ قىلمىشلىرىنى سۈرۈشتە قىلىدۇ ھەمدە ئۇلارغا شۇ ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

بەلكى ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ باشقا مەبۇدلارنى ئىلاھ قىلىۋالدى. ئەي پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا: مەبۇدلىرىڭلارنىڭ ئىبادەتكە لايىق ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان دەلىل - پاكىتلىرىڭلارنى كەلتۈرۈڭلار. ماڭا نازىل قىلىنغان بۇ كىتاب ۋە باشقا پەيغەمبەرلەرگە نازىل قىلىنغان كىتابلار بۇ ھەقتە سىلەرنىڭ پايداڭلارغا دەلىل بولمايدۇ. بەلكى مۇشرىكلارنىڭ كۆپچىلىكى پەقەت نادانلىق ۋە تەقلىدچىلىككىلا تايىنىدۇ. دېمەك ئۇلار ھەقنى قوبۇل قىلىشتىن يۈز ئۆرۈگۈچىدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرى قانداق بىر پەيغەمبەر ئەۋەتسەك ئۇنىڭغا: مەندىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ھېچ مەبۇد يوق، پەقەت ماڭىلا ئىبادەت قىلىڭلار، ماڭا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەڭلار، دەپ ۋەھىي قىلدۇق.

مۇشرىكلار: پەرىشتىلەر ئاللاھنىڭ قىزلىرىدۇر دېيىشتى. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ يالغان - ياۋىداقلىرىدىن پاك ۋە مۇقەددەستۇر، بەلكى پەرىشتىلەر ئاللاھنىڭ ھۆرمەتلىك، يېقىن قۇللىرىدۇر.

ئۇلار پەرۋەردىگارىغا ئالدى بىلەن سۆز قىلمايدۇ، ئاللاھ بۇيرۇمىغۇچە گەپ قىلمايدۇ، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى بىلەن ئىش قىلىدۇ، ئۇنىڭ بۇيرۇقىغا ھەرگىز خىلاپلىق قىلمايدۇ.

ئاللاھ ئۇلار قىلغان ۋە قىلماقچى بولغان ئىشلىرىنى بىلىپ تۇرىدۇ، ئۇلار پەقەت ئاللاھنىڭ ئىزنى بىلەن ئاللاھ رازى بولغانلارغىلا شاپائەت قىلالايدۇ، ئاللاھتىن قورققانلىقتىن ئېھتىيات بىلەن ئىش قىلىدۇ، ئاللاھنىڭ بۇيرۇق ۋە چەكلىمىلىرىگە ھەرگىز خىلاپلىق قىلمايدۇ.

مۇبادا پەرىشتىلەردىن بىرەرسى: مەن ئاللاھتىن باشقا ئىلاھمەن دەيدىكەن، بىز چوقۇم ئۇنى شۇ سۆزىگە قارىتا قىيامەت كۈنىنىڭ ئازابىغا دۇچار قىلىمىز، ئۇلار جەھەننەمدە مەڭگۈ قالىدۇ. كۇپۇرلۇق ۋە ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارنىمۇ مۇشۇنداق جازالايمىز.

ئاللاھقا كاپىر بولغانلار ھەقىقەتەن ئاسمانلار بىلەن زېمىن ئەسلىدە بىر - بىرىگە تۇتاش بولۇپ، ئارىسىدا بوشلۇق يوقلۇقىنى بىلمەمدۇ؟ ئۇنىڭدىن يامغۇر چۈشەتتى، ئاندىن بىز ئۇلارنىڭ ئارىسىنى ئايرىۋەتتۇق. ئاسماندىن زېمىنغا چۈشكەن سۇدىن جانلىقلار ۋە ئۆسۈملۈكلەرنى پەيدا قىلدۇق. ئۇلار بۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىپ، يالغۇز بىر ئاللاھقا ئىمان ئېيتمامدۇ؟

بىز زېمىننىڭ ئۈستىدىكىلەرنى تەۋرىتىپ قويماسلىقى ئۈچۈن زېمىندا مۇستەھكەم تاغلارنى ياراتتۇق، ئۇلارنىڭ سەپەرلىرىدە كۆزلىگەن مەقسەتلىرىگە يېتىۋېلىشى ئۈچۈن زېمىندا كەڭرى يوللارنى بەرپا قىلدۇق.

ئاسماننى تۈۋرۈكسىز، چۈشۈپ كەتمەيدىغان، بىخەتەر ئۆگزە قىلدۇق، ئوغرىلىقچە گەپ تىڭشىۋالىدىغانلاردىن مۇھاپىزەت قىلدۇق. مۇشرىكلار ئاسماندىكى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان -قۇياش ۋە ئايغا ئوخشاش- ئالامەتلەردىن يۈز ئۆرۈگۈچىدۇر، ئۇلار ئۇنىڭدىن ئىبرەت ئالمايدۇ.

كېچىنى ئارام ئېلىش ئۈچۈن، كۈندۈزنى تىرىكچىلىك قىلىش ئۈچۈن ياراتقان، قۇياشنى كۈندۈزنىڭ، ئاينى كېچىنىڭ ئالامىتى قىلىپ ياراتقان زات يېگانە ئاللاھتۇر. قۇياش بىلەن ئاينىڭ ھەر بىرى ئۆزلىرىگە ئائىت بولغان ئوربېتادا ئايلىنىپ تۇرىدۇ، ئۇلار ئۆز ئوربېتىسىدىن چەتنەپمۇ كەتمەيدۇ، قېيىپمۇ كەتمەيدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! سەندىن ئىلگىرىمۇ ھېچكىمنى بۇ دۇنيادا مەڭگۈ ياشايدىغان قىلغىنىمىز يوق. مۇبادا سېنىڭ بۇ دۇنيادىكى ئەجىلىڭ توشۇپ، ئۆلۈپ كەتسەڭ، ماۋۇلار سەندىن كېيىن مەڭگۈ قالامدۇ؟ ھەرگىز ئۇنداق بولمايدۇ.

مۇئمىن بولسۇن ياكى كاپىر بولسۇن، ھەر بىر جان دۇنيادا چوقۇم ئۆلۈمنىڭ تەمىنى تېتىغۇچىدۇر. ئەي ئىنسانلار! بۇ دۇنيادا بىز سىلەرنى تۈرلۈك ئىشلارغا بۇيرۇش، نېئمەت ۋە ئازابلار بىلەن سىنايمىز. ئاندىن سىلەر ئۆلگىنىڭلاردىن كېيىن باشقا بىرىنىڭ يېنىغا ئەمەس، بەلكى بىزنىڭ دەرگاھىمىزغا كېلىسىلەر، ئاندىن بىز سىلەرگە قىلغان ئەمەللىرىڭلارغا يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىمىز.

ئەي پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلار سېنى كۆرسىلا ئۆزلىرىنىڭ ئەگەشكۈچىلىرىنى نەپرەتلەندۈرۈش ئۈچۈن سېنى مەسخىرە قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: سىلەر چوقۇنۇۋاتقان ئىلاھلىرىڭلارنى ئەيىبلەيدىغان ئادەم مۇشۇمۇ؟ ئۇلار سېنى مەسخىرە قىلىش ئارقىلىق ئاللاھ تائالا ئۇلارغا نازىل قىلغان قۇرئان كەرىمگە تانىدۇ، ئاللاھ ئۇلارغا ئاتا قىلغان نېئمەتلەرگە تۇزكورلۇق قىلىدۇ. ئۇلار بارلىق يامانلىقلىرى تۈپەيلىدىن ئەيىبلىنىشكە ئەڭ لايىقتۇر.

ئىنسان ئالدىراڭغۇ خاراكتېرگە ئىگە بولغاچقا، ئىشلار يۈز بېرىشتىن بۇرۇن ئالدىراپ قالىدۇ. مۇشرىكلارنىڭ ئازابنى ئالدىرىتىشىمۇ مۇشۇنىڭ جۈملىسىدىندۇر. ئەي مېنىڭ ئازابىمنى ئالدىراتقۇچى مۇشرىكلار! سىلەر ئالدىراتقان نەرسىنى سىلەرگە چوقۇم كۆرسىتىمەن، شۇڭا ئۇنىڭ تېز كېلىشىنى تىلىمەي تۇرۇڭلار.

ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىشنى ئىنكار قىلغان كاپىرلار: ئەي مۇسۇلمانلار! ئەگەر دەۋايىڭلاردا راستچىل بولساڭلار، سىلەر بىزگە ۋەدە قىلغان ئازاب قاچان كېلىدۇ؟ دېيىشىدۇ.

ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلغان بۇ كاپىرلار ئالدى - كەينىدىن كەلگەن ئوتنى قايتۇرالمايدىغانلىقىنى، ئۆزلىرىدىن ئازابنى قايتۇرۇش ئارقىلىق ياردەم بېرەلەيدىغان ھېچبىر ياردەمچىنىڭ بولمايدىغانلىقىنى بىلىپ، بۇنىڭغا چىن پۈتسە ئىدى، ھەرگىزمۇ ئازابنى ئالدىراتمىغان بولاتتى.

ئۇلار ئازابلىنىدىغان مۇشۇ ئوت، يەنى قيامەت ئۇلار بىلىدىغان ۋاقىتتا كەلمەيدۇ، بەلكى ئۇلارغا ئۇشتۇمتۇت كېلىدۇ، ئۇ چاغدا ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىدىن ئازابنى قايتۇرۇشقا كۈچى يەتمەيدۇ ھەمدە تەۋبە قىلىپ، رەھمەتكە ئېرىشىۋېلىش ئۈچۈن ئازابنى كېچىكتۈرەلمەيدۇ.

ئەگەر قەۋمىڭ سېنى مەسخىرە قىلغان بولسا سەن مەسخىرە قىلىنغۇچىلارنىڭ تۇنجىسى ئەمەس. ئەي پەيغەمبەر! سەندىن ئىلگىرىمۇ نۇرغۇن پەيغەمبەرلەر مەسخىرە قىلىنغان. پەيغەمبەرلەرنى مەسخىرە قىلغان كاپىرلارنى تەرەپ - تەرەپتىن ئازاب قورشىۋالىدۇ. چۈنكى ئۇلار پەيغەمبەرلىرى مۇشۇ ئازابتىن قورقۇتقان چاغدا ئۇلارنى مەسخىرە قىلغان ئىدى.

ئەي پەيغەمبەر! ئازابنى ئالدىراتقان بۇ ئادەملەرگە ئېيتقىنكى، ئاللاھ تائالا سىلەرنى ئازاب چۈشۈرۈش ئارقىلىق ھالاك قىلماقچى بولسا، سىلەرنى ئۇنىڭدىن كېچە - كۈندۈز قوغدايدىغان كىم بار؟ بەلكى ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ پەند - نەسىھەتلىرى ۋە دەلىل - پاكىتلىرىدىن يۈز ئۆرۈيدۇ. نادانلىقى ۋە دۆتلۈكىدىن ئۇلاردىن ھېچنەرسە ھەققىدە باش قاتۇرۇپ باقمايدۇ.

ئۇلارنى بىزنىڭ ئازابىمىزدىن قوغدايدىغان ئىلاھلىرى بارمۇ؟ ئۇلار ئۆزلىرىدىن بىرەر زىيانىنى قايتۇرۇش ياكى بىرەر پايدا ئېلىپ كېلىش ئارقىلىق ئۆزلىرىگىمۇ ياردەم بېرىلمەيدىغان تۇرسا، باشقىلارغا قانداقمۇ ياردەم بەرسۇن؟ ئۇلار بىزنىڭ ئازابىمىزدىن پاناھگاھ بولالمايدۇ.

بەلكى بىز بۇ كاپىرلارنى ۋە ئۇلارنىڭ ئەجداتلىرىنى كەڭتاشا نېئمەتلەرنى بېرىپ، ئۇلارنى تۇيدۇرماي جازالاش ئۈچۈن پاراۋان تۇرمۇشقا ئىگە قىلدۇق. ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشى بىلەن ئۇلار مەغرۇرلىنىپ، كۇپرىسىدا چىڭ تۇردى. بىزنىڭ نېئمەتلىرىمىزگە ئالدىنىپ، ئازابىمىزنىڭ تېزراق كېلىشىنى تەلەپ قىلغان بۇ ئادەملەر بىزنىڭ زېمىن ئەھلىگە بولغان غەزىبىمىزدىن ۋە ئۇلاردىن غالىبلىقىمىزدىن زېمىننىڭ ئەتراپىنى قەدەممۇ-قەدەم تارايتىۋاتقانلىقىمىزنى بىلىپ، باشقىلارنىڭ بېشىغا كەلگەن ئازابنىڭ ئۆزلىرىنىڭ بېىشىغىمۇ كەپقېلىشىدىن ئەنسىرەپ بۇنىڭدىن ئىبرەت ئالمامدۇ؟ چۈنكى بۇلار ھامان مەغلۇبىيەتكە مەھكۇمدۇركى، ھېچقاچان غالىب بولالمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ئى ئىنسانلار! مەن سىلەرنى پەرۋەردىگارىم ماڭا ۋەھىي ئارقىلىق ئۇقتۇرغان ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇتىمەن. گاسلار ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇتۇلسا، ھەقىقەت چاقىرىقىنى قوبۇل قىلىدىغان ئۇسلۇبتا چۈشەندۈرۈلمىسە ئاڭلىمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! ئازابنى ئالدىراتقۇچىلارغا پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئازابىدىن ئازراق كېلىدىغان بولسا ئۇلار: ۋاي ئېسىت! بىز تۈگىشىپتۇق، بىز زىيان تارتىپتۇق، بىز ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ھەمدە مۇھەممەد سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئېلىپ كەلگەن دىننى ئىنكار قىلىش ئارقىلىق زالىملاردىن بولۇپتۇق، دېيىشىدۇ.

بىز قىيامەت ئەھلىنىڭ ئەمەللىرى تارتىلىدىغان ئادالەت تارازىسىنى ئورنىتىمىز، ئۈ كۈندە ھېچكىمگە ياخشىلىقىنى كېمەيتىۋېتىش ياكى يامانلىقىنى كۆپەيتىپ قويۇش ئارقىلىق زۇلۇم قىلىنمايدۇ. تارتىلىدىغان ياخشىلىق گەرچە قىچىنىڭ دانىسىچىلىك كىچىك بولسىمۇ، بىز چوقۇم ئۇنىمۇ ئېلىپ كېلىمىز. بىز بەندىلەرنىڭ ئەمەللىرىنى ئىنچىكە ھېسابلاشقا قۇدرىتىمىز يېتىدۇ.

ھەقىقەتەن بىز مۇسا بىلەن ھارۇنغا ھەق بىلەن باتىلنىڭ، ھالال بىلەن ھارامنىڭ ئارىسىنى ئايرىغۇچى، ئىمان ئېيتقانلارنى يېتەكلىگۈچى ۋە پەرۋەردىگارىغا تەقۋادارلىق قىلغۇچىلارغا ۋەز - نەسىھەت بولغان تەۋراتنى بەردۇق.

پەرۋەردىگارىنىڭ ئازابىدىن قورقىدىغان تەقۋادار كىشىلەر ئۇنىڭغا كۆرمەي تۇرۇپ ئىمان ئېيتىدۇ، ئۇلار قىيامەتنىڭ دەھشىتىدىن قورققۇچىلاردۇر.

مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان بۇ قۇرئان ۋەز - نەسىھەت ئېلىشنى خالايدىغانلارغا ئەسلىتىشتۇر، پايدىسى ۋە ياخشىلىقى كۆپتۇر. شۇنداق تۇرۇقلۇق سىلەر ئۇنى ئىنكار قىلامسىلەر؟ قۇرئاننى ئېتىراپ قىلىپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلمامسىلەر؟

بىز ھەقىقەتەن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا كىچىك ۋاقتىدىلا قەۋمىگە قارشى دەلىل - پاكىتلارنى ئاتا قىلدۇق، بىز ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىككە لايىق بولىدىغانلىقىنى بىلەتتۇق، بىز ئۇنىڭغا قەۋمىگە دەلىل كەلتۈرۈشكە يارىغۇدەك ئىلىملەرنى ئاتا قىلدۇق.

ئۆز ۋاقتىدا ئىبراھىم دادىسى ئازەر ۋە قەۋمىگە: سىلەر ئۆز قولۇڭلار بىلەن ياسىغان ھەمدە چوقۇنۇپ كېلىۋاتقان بۇ بۇتلار نېمە؟ دېدى.

ئىبراھىمغا قەۋمى: بىز ئاتا - بوۋىلىرىمىزنىڭ مۇشۇ بۇتلارغا چوقۇنۇپ كەلگەنلىكىنى بىلدۇق، شۇڭا بىزمۇ ئۇلارغا ئەگىشىپ بۇ بۇتلارغا چوقۇندۇق، دېيىشتى.

ئىبراھىم ئۇلارغا: ئەي ئەگەشكۈچىلەر! ھەقىقەتەن سىلەر ۋە سىلەر ئەگەشكەن ئاتا-بوۋىلىرىڭلار ئوچۇق - ئاشكارا گۇمراھلىقتا سىلەر، دېدى.

قەۋمى ئىبراھىمغا: سەن بۇ گەپلەرنى دېگىنىڭدە زادى راست دەۋاتامسەن ياكى چاقچاق قىلىۋاتامسەن؟ دېيىشتى.

ئىبراھىم ئېيتتى: مەن چاقچاق قىلمىدىم، راست دەۋاتىمەن. سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلار ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ پەرۋەردىگارىدۇركى، ئۇ زات ئۇلارنى ئىلگىرىكى ئۆرنەكسىز ياراتتى. مەن ئۇ زاتنىڭ سىلەرنىڭمۇ پەرۋەردىگارىڭلار، شۇنداقلا ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭمۇ پەرۋەردىگارى ئىكەنلىكىگە گۇۋاھ بولغۇچىلاردىنمەن. سىلەرنىڭ مەبۇدلىرىڭلارنىڭ بۇنىڭدىن قىلچە نېسىۋىسى يوق.

ئىبراھىم قەۋمى ئاڭلىمايدىغان دەرىجىدە: ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، سىلەر بايراملىق سىرتقا چىقىپ كەتكىنىڭلاردا بۇتلىرىڭلارغا سىلەر خالىمايدىغان ئىشنى قىلىمەن، دېدى.

ئىبراھىم ئۇلارنىڭ بۇتلىرىنى چېقىپ پارچە - پارچە قىلىۋەتتى. ئۇلار قايتقانلىرىدا بۇتلارنى كىمنىڭ چېقىۋەتكەنلىكىنى سورىشى ئۈچۈن بۇتلارنىڭ چوڭىنى چاقماي قالدۇردى.

ئۇلار قايتىپ كېلىپ، بۇتلىرىنىڭ پارچە - پارچە قىلىۋېتىلگەنلىكىنى كۆرۈپ بىر - بىرىگە: مەبۇدلىرىمىزنى كىم مۇشۇنداق قىلىۋەتتى؟ بۇنى كىم قىلغان بولسا، ئۇ ئەلۋەتتە زالىملاردىن ئىكەن. چۈنكى ئۇ كاتتىلاشقا ۋە ئۇلۇغلاشقا لايىق بولغان نەرسىنى خارلاپتۇ، دېيىشتى.

ئۇلارنىڭ بەزىسى: بىز ئىبراھىم ئىسىملىك بىر يىگىتنىڭ ئۇلارنى ئەيىبلەپ يامان سۆزلەرنى قىلغانلىقىنى ئاڭلىغان ئىدۇق، شۇ چېقىۋەتكەن بولۇشى مۇمكىن، دېدى.

ئۇلارنىڭ كاتتىباشلىرى: ئىبراھىمنى پۈتۈن خالايىق توپلىشىدىغان، ھەممە كۆرىدىغان جايغا ئېلىپ كېلىڭلار، ئۇلارمۇ ئىبراھىمنىڭ ئۆز قىلمىشىنى ئىقرار قىلغانلىقىغا گۇۋاھ بولسۇن، چۈنكى ئۇنىڭ ئىقرارى سىلەرنىڭ ئۇنى جازالىشىڭلارغا پاكىت بولىدۇ، دېدى.

ئۇلار ئىبراھىمنى ئەكېلىپ ئۇنىڭدىن: ئەي ئىبراھىم! بىزنىڭ مەبۇدلىرىمىزغا مۇشۇنداق ناچار قىلىقنى زادى سەن قىلدىڭمۇ؟ دەپ سوراشتى.

ئىبراھىم ئۇلارنى مازاق قىلىپ، پۈتكۈل خالايىقنىڭ ئالدىدا ئۇلارنىڭ مەبۇتلىرىنىڭ ئاجىزلىقىنى ئوتتۇرىغا چىقىرىش ئۈچۈن: مەن قىلمىدىم، بەلكى بۇتلارنىڭ چوڭى قىلدى. ئەگەر سۆزلىيەلىسە شۇ بۇتلىرىڭلاردىن سوراپ بېقىڭلار، دېدى.

ئۇلار سەل ھوشىنى يىغىپ، ئازراق ئويلىنىۋالغاندىن كېيىن مەبۇدلىرىنىڭ ھېچقانداق پايدا - زىيان ئېلىپ كېلەلمەيدىغانلىقىنى ئېسىگە ئېلىشتى. دېمەك ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ شۇ بۇتلارغا چوقۇنۇش ئارقىلىق زالىم بولغان ئىدى.

ئاندىن ئۇلار تەرسالىقى ۋە ئىنكارچىلىقى تۈپەيلىدىن: ئەي ئىبراھىم! ئەمەلىيەتتە بۇ بۇتلارنىڭ سۆز قىلالمايدىغانلىقىنى سەنمۇ ئوبدان بىلىسەن، شۇنداق تۇرۇقلۇق بىزنى يەنە نېمىشقا ئۇلاردىن سوراپ بېقىشقا بۇيرۇيسەن؟ دېيىشتى. ئەسلىدە ئۇلار بۇ گەپنى ئۆزلىرىگە بىر باھانە قىلماقچى ئىدى، لېكىن بۇ گەپ ئۇلارغا قارشى پاكىت بوپقالدى.

ئىبراھىم ئۇلارنى ئەيىبلەپ: سىلەر ئاللاھنى قويۇپ ئۆزۈڭلارغا قىلچە پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان، ھەتتا ئۆزىگىمۇ نە پايدا يەتكۈزۈشتىن، نە زىياننى قايتۇرۇشتىن ئاجىزلىق قىلىدىغان نەرسىگە چوقۇنامسىلەر؟

سىلەرگە ۋە سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان، قىلچە پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان مەبۇدلىرىڭلارغا لەنەت بولسۇن! شۇنىمۇ چۈشەنمەمسىلەر؟ ئۇ بۇتلارغا چوقۇنۇشنى تاشلىمامسىلەر؟

ئۇلار ئىبراھىمغا دەلىل - پاكىت بىلەن تاقابىل تۇرالمىغاندىن كېيىن مۇشتۇمزورلۇققا ئۆتۈپ: ئەگەر باشقىلارغا ئىبرەت قىلايلى دېسەڭلار، ئىبراھىم پاچاقلاپ، سۇندۇرۇۋەتكەن بۇتلىرڭلارنىڭ تەرىپىنى ئېلىپ ئىبراھىمنى كۆيدۈرۈۋېتىڭلار، دېيىشتى.

شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئوت يېقىپ، ئىبراھىمنى ئوتقا تاشلىدى. ئاندىن بىز ئوتقا: ئەي ئوت! ئىبراھىمغا سالقىنلىق ۋە ئامانلىق بېغىشلىغىن، دېدۇق. دەرۋەقە ئوت شۇنداق بولدى. نەتىجىدە ئوت ئىبراھىمغا قىلچە زىيان يەتكۈزمىدى.

ئىبراھىمنىڭ قەۋمى ئۇنىڭغا ئوتتا كۆيدۈرۈش ئارقىلىق سۇيىقەست قىلماقچى بولغاندا بىز ئۇلارنىڭ سۇيىقەستىنى بەربات قىلدۇق ھەمدە ئۇلارنى تامامەن مەغلۇپ بولغۇچىلاردىن قىلدۇق.

بىز ئىبراھىمنى ۋە لۇتنى قۇتۇلدۇرۇپ، شام زېمىنىغا ئېلىپ چىقتۇق. بىز ئۇ جاينى نۇرغۇنلىغان پەيغەمبەرلەرنى چىقىرىش ھەمدە پۈتۈن مەخلۇقاتلار ئۈچۈن ياخشىلىقلارنى چېچىش ئارقىلىق بەرىكەتلىك قىلدۇق.

ئىبراھىم پەرۋەردىگارىغا پەرزەنت تىلەپ دۇئا قىلغاندا بىز ئۇنىڭغا ئىسھاقنى بەردۇق، (ئۇنىڭدىن كېيىن) يەئقۇبنىمۇ قوشۇپ بەردۇق. ئىبراھىمنى ۋە ئۇنىڭ ئوغۇللىرى ئىسھاق بىلەن يەئقۇبنى ئاللاھقا ئىتائەت قىلىدىغان، سالىھ بەندىلەر قىلدۇق.

ئۇلارنى كىشىلەرنى ياخشىلىققا يېتەكلەيدىغان پېشىۋالاردىن قىلدۇق، ئاللاھنىڭ ئىزنى بىلەن كىشىلەرنى يالغۇز بىر ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا چاقىرىدۇ، ئۇلارنى ياخشى ئىشلارنى قىلىش، نامازنى ئەڭ مۇكەممەل شەكىلدە ئادا قىلىش، زاكات بېرىشنى ۋەھى قىلدۇق، ئۇلار بىزگە بويسۇندى

بىز لۇتقا دەۋاگەرلەر ئارىسىدا ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم قىلىدىغان ھېكمەت ۋە دىنىي بىلىملەرنى ئاتا قىلدۇق، ئۇنى ئاھالىسى ناچار قىلىقلارنى قىلىدىغان سەدۇم كەنتىگە چۈشۈرگەن ئازابتىن ساقلاپ قالدۇق. شەكسىزكى ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ ئىتائىتىدىن چىققان پاسىق كىشىلەر ئىدى.

بىز لۇتنى قەۋمىنىڭ بېشىغا كەلگەن ئازابتىن قۇتۇلدۇرۇش ئارقىلىق رەھمىتىمىزگە ئالدۇق، چۈنكى ئۇ بىز بۇيرۇغاننى بەجا كەلتۈرىدىغان، چەكلىمىلىرىمىزدىن يانىدىغان سالىھ كىشىلەردىن ئىدى.

ئەي پەيغەمبەر! نۇھنىڭ ۋەقەلىكىنى ئەسلىگىنكى، ئۆز ۋاقتىدا ئۇ ئىبراھىم ۋە لۇتتىن بۇرۇن ئاللاھقا ئىلتىجا قىلدى. شۇنىڭ بىلەن بىز ئۇنىڭ تىلىكىنى ئىجابەت قىلىپ، ئۇنى ۋە ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتقان كىشىلەرنى بۈيۈك غەمدىن قۇتۇلدۇردۇق.

بىز ئۇنى ئۇنىڭ راست پەيغەمبەرلىكىنىڭ دەلىلى قىلىپ ئەۋەتكەن مۆجىزىلىرىمىزنى ئىنكار قىلغان قەۋمىنىڭ مىكرىدىن قۇتۇلدۇردۇق. شەكسىزكى ئۇلار بۇزۇقچىلىق قىلىدىغان، ناچار كىشىلەر ئىدى. شۇڭا بىز ئۇلارنى غەرق قىلىۋەتتۇق.

ئەي پەيغەمبەر! داۋۇت بىلەن ئوغلى سۇلايماننىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىن. ئۆز ۋاقتىدا ئۇ ئىككەيلەن ئىككى داۋاگەرنىڭ سۇنغان دەۋاسىغا ھۆكۈم قىلغان بولۇپ، بىرىنىڭ قويى كېچىدە چىقىپ يەنە بىرىنىڭ زىرائەتلىرىنى بۇزۇۋەتكەن ئىدى. بىز ئۇلارنىڭ ھۆكمىگە شاھىت بولدۇق، ئۇلارنىڭ چىقارغان ھۆكمىدىن ھېچ نەرسە بىزگە مەخپىي بولمىدى.

بۇ مەسىلىنى بىز دادىسى داۋۇدقا ئەمەس، بەلكى سۇلايمانغا چۈشەندۈردۇق، داۋۇت بىلەن سۇلايماننىڭ ھەر بىرىگە پەيغەمبەرلىك ۋە شەرىئەت ھۆكۈملىرى ھەققىدە ئىلىم ئاتا قىلدۇق. بۇنى يالغۇز سۇلايمانغا خاس قىلمىدۇق. تاغلارنى ۋە قۇشلارنى داۋۇدقا بويسۇندۇرۇپ بەردۇق. ئۇلار داۋۇد بىلەن بىرگە تەسبىھ ئېيتدۇ. چۈشەندۈرۈش، ھېكمەت ۋە ئىلىم ئاتا قىلىش ھەمدە بويسۇندۇرۇپ بېرىش قاتارلىق ئىشلارنى بىز ئەزەلدىن قىلالايتتۇق.

بىز سۇلايمانغا ئەمەس، داۋۇدقا بەدىنىڭلارنى ئۇرۇش قوراللىرىنىڭ زەخمىلەندۈرۈپ قويۇشىدىن قوغدايدىغان ساۋۇت - دوبۇلغىلارنى ياساشنى ئۆگەتتۇق. ئەي ئىنسانلار! ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان بۇ نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلامسىلەر؟

بىز سۇلايمانغا قاتتىق چىقىدىغان شامالنى بويسۇندۇرۇپ بەردۇق، شامال سۇلايماننىڭ بۇيرۇقى بىلەن ئۇنى شام زېمىنىغا ئېلىپ باراتتى. بىز ئۇ زېمىندا نۇرغۇنلىغان پەيغەمبەرلەرنى چىقىرىش ھەمدە كۆپلىگەن ياخشىلىقلارنى ئاتا قىلىش ئارقىلىق ئۇ جاينى بەرىكەتلىك قىلدۇق. بىز ھەر ئىشنى بىلىپ تۇراتتۇق، بىزگە ئۇنىڭدىن ھېچنەرسە مەخپىي ئەمەس ئىدى.

بىز سۇلايمانغا دېڭىزغا شۇڭغۇپ مەرۋايىت ۋە باشقا ئۈنچە - مارجانلارنى سۈزۈپ چىقىدىغان شەيتانلارنى بويسۇندۇرۇپ بەردۇق، ئۇلارنىڭ ئىچىدە بىناكارلىققا ئوخشاش باشقا ئىشلارنى قىلىدىغانلىرىمۇ بار. بىز ئۇلارنىڭ سانىنى ۋە قىلغان ئىشلىرىنى تولۇق يېزىپ تۇراتتۇق، بۇ ئىشلاردىن ھېچ نەرسىنى چالا قويمايتتۇق.

ئەي پەيغەمبەر! ئەييۇبنىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىنكى، ئۆز ۋاقتىدا ئەييۇب بېشىغا خاپىلىق كەلگەندە پەرۋەردىگارىغا دۇئا قىلىپ: ئەي پەرۋەردىگارىم! ماڭا كېسەل تەگدى، بالا - چاقىلىرىم يوق بولدى. سەن ھەممىدىن مەرھەمەتلىك زاتسەن، بېشىمغا كەلگەن بۇ خاپىلىقنى مەندىن كۆتۈرۈۋەتسەڭ، دېدى.

ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ، بېشىغا كەلگەن بالا - مۇسىبەتنى كۆتۈرۈۋەتتۇق ھەمدە يوقىتىپ قويغان بالا - چاقىلىرىنى بىر ھەسسە قوشۇپ بەردۇق. بۇلارنىڭ ھەممىسىنى بىز دەرگاھىمىزدىن رەھمەت، ئاللاھقا قۇلچىلىق قىلىش بىلەن بويسۇنغانلارغا ۋەز - نەسىھەت قىلىپ، ئۇلارنىڭمۇ ئەييۇبتەك سەۋرچان بولۇشلىرى ئۈچۈن شۇنداق قىلدۇق.

ئەي پەيغەمبەر! ئىسمائىل، ئىدرىس ۋە زۇلكىفل ئەلەيھىسسالاملارنىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىنكى، ئۇلارنىڭ ھەر بىرى بالا - مۇسىبەتكە ۋە ئاللاھ بۇيرۇغان ئىشلارنى قىلىشقا سەۋر قىلغۇچىلاردىن ئىدى.

بىز ئۇلارنى رەھمىتىمىزگە ئالدۇق، ئۇلارنى پەيغەمبەر قىلىپ، جەننەتكە كىرگۈزدۇق. چۈنكى ئۇلار پەرۋەردىگارىغا ئىتائەت قىلىپ ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان، ئىچكى ۋە تاشقى تەرەپلىرىنى تۈزىگەن ئاللاھنىڭ سالىھ بەندىلىرىدىن ئىدى.

ئەي پەيغەمبەر! بېلىق ساھىبى يۇنۇس ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىن. ئۆز ۋاقتىدا ئۇ پەرۋەردىگارىنىڭ رۇخسىتىسىز قەۋمىنىڭ ئاسىيلىقتا ھەددىدىن ئاشقانلىقىغا ئاچچىقلىنىپ يۇرتىدىن كېتىپ قالدى. ئۇ كەتكەنلىكىگە قارىتا بىزنى ئۆزىنى تارچىلىقتا قويمايدۇ، دەپ ئويلاپ قالدى. ئۇنى بېلىق يۇتۇۋەتكەن چاغدا قاتتىق سىقىلىش ۋە قامىلىشقا مۇپتىلا قىلىندى. شۇنىڭ بىلەن بېلىق، دېڭىز ۋە كېچىدىن ئىبارەت قاتمۇقات قاراڭغۇلۇق ئىچىدە گۇناھىنى تونۇپ، ئاللاھقا تەۋبە قىلغان ھالدا مۇنداق ئىلتىجا قىلدى: سەندىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ھېچ مەبۇد يوق، سەن پاك ۋە مۇقەددەس سەن. مەن زالىملاردىن بوپتىمەن، دېدى.

شۇنىڭ بىلەن بىز ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ، ئۇنى بېلىقنىڭ قارنىدىن ۋە باشقا زۇلمەتلەردىن چىقىرىش ئارقىلىق خاپىلىقتىن قۇتۇلدۇردۇق. يۇنۇسنى ئاشۇ خاپىلىقتىن قۇتۇلدۇرغىنىمىزدەك، ناۋادا مۇئمىنلەرمۇ خاپىلىقتا قېلىپ، ئاللاھقا دۇئا قىلسا ئۇلارنىمۇ قۇتۇلدۇرىمىز.

ئەي پەيغەمبەر! زەكەرىيا ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىن. ئۆز ۋاقتىدا ئۇ پەرۋەردىگارىغا: ئەي پەرۋەردىگارىم! مېنى پەرزەنتسىز يالغۇز قويمىساڭ، سەن قېپقالغۇچىلارنىڭ ئەڭ ياخشىسى سەن، ماڭا مەندىن كېيىن ۋارىسلىق قىلىدىغان بىر پەرزەنت ئاتا قىلساڭ، دەپ ئىلتىجا قىلدى.

بىز ئۇنىڭ دۇئاسىنىمۇ ئىجابەت قىلىپ، ئۇنىڭغا يەھيانى ئاتا قىلدۇق، ئايالىنى ئىلگىرىكى تۇغماسلىق ھالىتىدىن ساقايتىپ، تۇغىدىغان ھالەتكە كەلتۈردۇق. شەكسىزكى زەكەرىيا، ئايالى ۋە ئوغلى ھەممىسى ياخشى ئىش قىلىشقا ئالدىرايتتى. ئۇلار دائىم بىزنىڭ ھۇزۇرىمىزدىكى ساۋابقا قىزىقىپ، بىزنىڭ ئازابىمىزدىن قورقۇپ دۇئا قىلاتتى، بىزگە كۆپ يىلىناتتى.

ئەي پەيغەمبەر! مەريەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىنكى، ئۇ ئۆزىنى زىنادىن ساقلىدى. ئاندىن ئاللاھ ئۇنىڭ قېشىغا جىبرىئىل ئەلەيھىسسالامنى ئەۋەتىپ، ئۇنىڭغا (روھىنى) پۈۋلىدى، شۇنىڭ بىلەن مەريەم ئىيساغا ھامىلدار بولدى. مەريەم بىلەن ئوغلى ئىيسا ئىنسانلارغا ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ روشەن نامايەندىسى ئىدى. ئاللاھنىڭ ئىيسانى دادىسىز ياراتقانلىقى ئۇنىڭ ھېچنەرسىدىن ئاجىز ئەمەسلىكىنىڭ ئالامىتىدۇر.

ئەي ئىنسانلار! ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ دىنىڭلار بىر دىندۇر، ئۇ ئىسلام دىنىدىن ئىبارەت تەۋھىدتۇر. مەن سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلاردۇرمەن، ئۇنداق بولغانىكەن، يالغۇز ماڭىلا ئىبادەت قىلىڭلار.

ئىنسانلار بۆلۈنۈپ كەتتى، ئۇلارنىڭ بىر قىسمى ئاللاھنى بىر دەپ ئېتىقاد قىلغۇچى، بىر قىسمى مۇشرىك، بىر قىسمى كاپىر، يەنە بىر قىسمى مۇئمىن بولدى. بۇ گۇرۇھلارنىڭ ھەممىسى قىيامەت كۈنى پەقەت بىزنىڭ دەرگاھىمىزغىلا يىغىلىدۇ، ئاندىن بىز ئۇلارغا ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىمىز.

ئۇلاردىن كىمكى ئاللاھقا، ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىشىنىپ، ياخشى ئەمەللەرنى قىلىدىكەن، ئۇلارنىڭ قىلغان ياخشى ئەمەللىرى ئىنكار قىلىنمايدۇ (زايە بولۇپ كەتمەيدۇ)، بەلكى ئاللاھ ئۇ كىشىگە رەھمەت قىلىپ، قىلغان ئەمىلىنىڭ ساۋابىنى ھەسسىلەپ زىيادە قىلىپ بېرىدۇ. ئۇمۇ قايتا تىرىلىپ قوپقان كۈندە ئۆز ئەمىلىنىڭ نامە - ئەمال دەپتىرىگە چالا قويماي يېزىلغانلىقىنى كۆرۈپ، ئۇنىڭدىن خۇرسەن بولىدۇ.

بىز كۇپرىسى سەۋەبلىك ھالاك قىلغان شەھەر ئاھالىسىنىڭ تەۋبە قىلىپ، تەۋبىلىرىنىڭ قوبۇل قىلىنىشى ئۈچۈن دۇنياغا قايتىشى مۇمكىن ئەمەس.

ئۇلار دۇنياغا ھەرگىز قايتۇرۇلمايدۇ، ھەتتاكى يەجۇج ۋە مەجۇج توسمىسى ئېچىۋېتىلگەندە ئۇلار زېمىننىڭ ھەر بىر تۆپىلىكلىرىدىن ئالدىراپ چىقىپ كېلىدۇ.

ئۇلارنىڭ چىقىشى بىلەن قىيامەت يېقىنلاشقان بولىدۇ، قىيامەتنىڭ دەھشىتى ۋە قىيىنچىلىقلىرى ئاشكارا بولىدۇ، كاپىرلارنىڭ كۆزلىرى قاتتىق قورققانلىقتىن چەكچىيىپ كېتىدۇ، ئۇلار: ۋاي ئېسىت! بىز دۇنيادا بۇ كاتتا كۈنگە تەييارلىق قىلىشتىن غاپىل بولۇپ، ئويۇن - تاماشاغا بېرىلىپتىكەنمىز. بەلكى بىز ئاللاھقا كاپىر بولۇپ، گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى سادىر قىلىش ئارقىلىق ئۆزىمىزگە زۇلۇم قىلغۇچىلاردىن بوپتىكەنمىز، دېيىشىدۇ.

ئەي مۇشرىكلار! سىلەر ۋە سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان مەبۇدلىرىڭلار، شۇنداقلا ئىنسان ۋە جىنلاردىن سىلەرنىڭ ئىبادىتىڭلارغا رازى بولغانلار، ھەممىڭلار جەھەننەمنىڭ يېقىلغۇلىرى سىلەر. سىلەر ۋە مەبۇدلىرىڭلار جەھەننەمگە كىرىسىلەر.

سىلەر چوقۇنۇۋاتقان بۇ مەبۇدلار ئىبادەتكە ھەقىقىي لايىق ئىلاھلار بولسا ئىدى، ھەرگىزمۇ ئۆزلىرىگە چوقۇنغانلار بىلەن قوشۇلۇپ جەھەننەمگە كىرمەيتتى. ئەمدى چوقۇنغۇچىلار بىلەن چوقۇنۇلغۇچىلار ھەممىسى دوزاختا بولىدۇ، ئۇلار دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ، ئۇنىڭدىن ھەرگىز چىقالمايدۇ.

ئۇلار جەھەننەمدە يەتكەن دەرت - ئەلەملەرنىڭ قاتتىقلىقىدىن ئېغىر پەرياد چېكىدۇ. ئەمما ئۇلار دوزاختا بېشىغا كەلگەن بىئارامچىلىقنىڭ قاتتىقلىقىدىن ھېچقانداق ئاۋازنى ئاڭلىيالمايدۇ.

مۇشرىكلار: ئۇنداقتا ئىيسا بىلەن نۇرغۇن پەرىشتىلەرمۇ چوقۇنۇلغان، ئۇلارمۇ دوزاخقا كىرىدۇ، دېگەندە ئاللاھ تائالا: شەكسىزكى ئاللاھنىڭ ئىلمىدە ئۇلارنىڭ سائادەتمەنلەردىن بولىدىغانلىقى پۈتۈلگەن، شۇڭا ئىيساغا ئوخشاشلار دوزاختىن يىراق قىلىنىدۇ، دەيدۇ.

جەھەننەمنىڭ ئاۋازى ئۇلارنىڭ قۇلىقىغا يەتمەيدۇ، ئۇلار كۆڭلى تارتقان نازۇ - نئېمەتلەر ئىچىدە مەڭگۈ قالىدۇ، ئۇلارنىڭ نېئمەتلىرى قەتئىي ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ.

دوزاخ ئەھلىگە دوزاخ تۇۋاقلانغاندا جەننەت ئەھلىنى كاتتا قورقۇنچمۇ قورقۇتالمايدۇ، ئۇلارنى پەرىشتىلەر قىزغىن قارشى ئېلىپ: دۇنيادا سىلەرگە ۋەدە قىلىنغان كۈن مۇشۇ، بۇ كۈندە ئېرىشىدىغان نېئمەتلەردىن خۇرسەن بولۇڭلار، دەيدۇ.

ئۇ كۈندە بىز ئاسماننى خەت يېزىلغان قەغەزنى قاتلىغاندەك قاتلايمىز. مەخلۇقاتلارنى دەسلەپ يارىتىلغان ھالىتىدە توپلايمىز. بۇ بىزنىڭ خىلاپلىق قىلىنمايدىغان راست ۋەدىمىزدۇر. شەكسىزكى بىز قىلغان ۋەدىمىزنى ئىشقا ئاشۇرىمىز.

بىز لەۋھۇلمەھپۇزغا پۈتكەندىن كېيىن پەيغەمبەرلەرگە نازىل قىلغان كىتابلارغا: ھەقىقەتەن ئاللاھ زېمىنغا ئۆزىگە ئىتائەت قىلىش بىلەن ياخشى ئەمەل قىلغان سالىھ بەندىلىرىنى ۋارىس قىلىدۇ، ئۇلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتىدۇر، دەپ يازدۇق.

بىز نازىل قىلغان قۇرئاندا پەرۋەردىگارى يولغا قويغان پىرىنسىپ بويىچە ئەمەل قىلغان كىشىلەرگە ئەلۋەتتە يېتەرلىك ۋەز - نەسىھەت بار، بۇ ۋەز - نەسىھەتلەردىن ئاشۇلارلا مەنپەئەتلىنەلەيدۇ.

ئەي مۇھەممەد! سېنى بىز پۈتۈن مەخلۇقاتلارغا رەھمەت بولغان پەيغەمبەر قىلدۇق. چۈنكى سەن كىشىلەرنىڭ ھىدايىتىگە ھەمدە ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلۇشىغا ھېرىسمەن بولۇش سۈپىتىگە ئىگىدۇرسەن.

ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، پەرۋەردىگارىمدىن ماڭا ۋەھىي قىلىندىكى، سىلەرنىڭ ھەقىقىي مەبۇدۇڭلار پەقەت بىرلا ئىلاھتۇر، ئۇنىڭ ھېچ شېرىكى يوقتۇر، ئۇ ئاللاھتۇر، ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرۈش ۋە ئۇنىڭ ئىتائىتىدە ئەمەل قىلىش بىلەن بويسۇنۇڭلار.

ئەگەر ئۇلار سەن ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتتىن يۈز ئۆرۈسە، ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، مەن سىلەرگە ئۇقتۇردۇم، مەن ۋە سىلەر ئوخشاش، مەن بىلەن ئاراڭلاردا پەرق يوق، ئاللاھ ۋەدە قىلغان ئازابنىڭ قاچان چۈشىدىغانلىقىنى مەنمۇ بىلمەيمەن.

ئاللاھ ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ ئاشكارا سۆزۈڭلارنىمۇ، مەخپىي قىلغان سۆزۈڭلارنىمۇ بىلىدۇ، ئۇنىڭدىن ھېچ نەرسە ئاللاھقا مەخپىي قالمايدۇ ۋە سىلەرگە شۇ ئەمەللىرىڭلارغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

سىلەرگە ئازابنىڭ كېچىكتۈرۈلۈشى سىلەرگە بولغان سىناق بولۇپ، ئاللاھ سىلەرنى تۇيدۇرماي جازالىماقچىمۇ - يوق، سىلەرنىڭ كۇپرى ۋە ئازغۇنلۇقتا تېخىمۇ ئەزۋەيلىشىڭلار ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ئىلمىدە بېكىتىلگەن ۋاقىتقا قەدەر سىلەرنى مەنپەئەتلەندۈرۈشمۇ - يوق، بىلمەيمەن.

پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارىغا دۇئا قىلىپ: پەرۋەردىگارىم! بىز بىلەن كۇپرىدا ئىزچىل چىڭ تۇرغان قەۋمىمىزنىڭ ئارىسىدا ھەق بىلەن ھۆكۈم قىلغىن، بىز سىلەر دەۋاتقان كۇپۇرلۇق ۋە يالغانچىلىققا قارىتا رەھمان سۈپەتلىك رەببىمىزدىن ياردەم تىلەيمىز، دېدى.

ئەي ئىنسانلار! پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ بۇيرۇغانلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش، توسقانلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا تەقۋادارلىق قىلىڭلار. قىيامەت بىلەن تەڭ مەيدانغا كېلىدىغان يەر تەۋرەش ۋە باشقا ئالامەتلەر ئىنتايىن بۈيۈك بىر ئىشتۇركى، ئۇ كۈن ئۈچۈن ئاللاھ رازى بولىدىغان ئەمەللەر بىلەن تەييارلىق قىلىش زۆرۈردۇر.

ئۇ كۈندە ھەر بىر سۈت ئېمىتكۈچى قاتتىق قورقۇنچتىن ئېمىتىۋاتقان بالىسىنى ئۇنتۇيدۇ، ھەر قانداق ھامىلدارنىڭ ھامىلىسى چۈشۈپ كېتىدۇ. بۇ ۋاقىتنىڭ دەھشىتىنىڭ ئېغىرلىقىدىن ئىنسانلارنى خۇددى مەسكە ئوخشاش ھوشىنى يوقاتقان ھالەتتە كۆرىسەن. ئۇلار ھاراق ئېچكەنلىكتىن مەس بولغىنى يوق، لېكىن ئاللاھنىڭ دەھشەتلىك ئازابىنىڭ سەۋەبى بىلەن ئەقلى - ھوشىنى يوقىتىدۇ.

ئىنسانلاردىن بەزى كىشىلەر ئاللاھ تائالانىڭ ئۆلۈكلەرنى تىرگۈزۈشتىكى قۇدرىتى ھەققىدە ھېچقانداق ئىلمىي دەلىلگە تايانماستىن دەتالاش قىلىشىدۇ، بۇنىڭدا ئۆزىنىڭ خاتا ئېتىقادى ۋە پەرۋەردىگارىغا ئاسىي بولغان سەركەش شەيتان ۋە ئازغۇن پېشىۋالارنىڭ سۆزلىرىگە ئەگىشىدۇ.

ئىنسان ۋە جىنلارنىڭ شەيتانلىرىدىن ئاشۇ بويۇنتاۋغا شۇنداق پۈتۈۋېتىلدىكى، كىمكى ئۇنىڭ كەينىگە كىرىپ، دېگەنلىرىگە ئىشىنىدىكەن، شەيتان ئۇنى توغرا يولدىن چوقۇم ئازدۇرۇۋېتىدۇ، ئۇنى كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەرگە يېتىلەش ئارقىلىق دوزاخ ئازابىغا ئېلىپ بارىدۇ.

ئەي ئىنسانلار! ئەگەر بىزنىڭ سىلەرنى ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلدۈرەلەيدىغانلىقىمىزدا گۇماندا بولساڭلار، ئۆزۈڭلارنىڭ يارىتىلىشى ھەققىدە ئويلىنىپ بېقىڭلار. ھەقىقەتەن بىز ئاتاڭلار ئادەمنى توپىدىن ياراتتۇق، ئاندىن ئۇنىڭ ئەۋلادلىرىنى ئەرنىڭ ئايالنىڭ رەھمىگە تۆككەن ئابىمەنىيدىن ياراتتۇق، ئاندىن ئابىمەنىي ئۇيۇل قانغا ئايلىنىدۇ، ئاندىن ئۇيۇل قان چاينالغان گۆشكە ئوخشاش بىر پارچە گۆشكە ئايلىنىدۇ، ئاندىن بۇ بىر پارچە گۆش يا تىرىك بوۋاق بولۇپ، تاكى دۇنياغا كۆز ئاچقانغا قەدەر ئانىنىڭ رەھمىدە تولۇق ئىنسان شەكلىگە كىرىپ تۇرىدۇ، ياكى يارىتىلىشى مۇكەممەل بولماستىن بويدىن ئاجراپ كېتىدۇ. (بۇ ئايەتلەر) بىزنىڭ سىلەرنى باسقۇچقا بۆلۈپ يارىتىشتىكى قۇدرىتىمىزنى بايان قىلىپ بېرىشىمىز ئۈچۈندۇر. بىز ئۆزىمىز خالىغان تۆرەلمىنى بالىياتقۇدا بەلگىلەنگەن توققۇز ئاي مۇددەت توشۇپ تۇغۇلغانغا قەدەر تۇرغۇزىمىز، ئاندىن بوۋاق ھالەتتە ئاناڭلارنىڭ قورسىقىدىن چىقىرىمىز، ئاندىن كۈچ - قۇۋۋەت ۋە ئەقىل - پاراسەتكە تولىسىلەر. سىلەردىن كامالەتكە يەتمەي تۇرۇپلا ئۆلۈپ كېتىدىغانلارمۇ، كۈچ - قۇۋۋىتى ئاجىزلاپ، ئەقلى زەيىپلىشىپ تاكى قېرىلىق يېشىغا يەتكەنگە قەدەر ياشايدىغانلارمۇ بار. نەتىجىدە ئۇ بۇرۇن بىلگەنلىرىدىن ھېچنەرسە بىلمەيدىغان، بالىلىقىدىنمۇ ناچار ھالەتكە كېلىپ قالىدۇ. (ئۇ چاغدا) زېمىننى ھېچقانداق گىياھ بولمىغان، قاقاس ھالەتتە كۆرىسەن. بىز ئۇنىڭ ئۈستىگە يامغۇر ياغدۇرغىنىمىزدا يېرىلىپ، ئۆسۈملۈكلەر ئۈنۈپ چىقىدۇ، ئۆسۈملۈكلەرنىڭ ئۆسۈشى بىلەن كۆپۈشىدۇ ۋە گۈزەل مەنزىرىلىك تۈرلۈك ئۆسۈملۈكلەر ئۈنۈپ چىقىدۇ.

سىلەرنىڭ دەسلەپتە يارىتىلىشىڭلار، يارىتىلىش باسقۇچلىرى ھەمدە ئاراڭلاردىن تۇغۇلىدىغانلارنىڭ ئەھۋالىدىن ئىبارەت بىز سىلەرگە يۇقىرىدا تىلغا ئېلىپ ئۆتكەن ئىشلار سىلەر چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرىڭلاردىن پەرقلىق ھالدا سىلەرنى ياراتقان ئاللاھنىڭ شەكسىز ھەق زات ئىكەنلىكىگە ئىمان ئېيتىشىڭلار ئۈچۈن، شۇنداقلا ئۇنىڭ ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرەلەيدىغانلىقىغا ھەمدە ئۇنىڭ ھەر نەرسىگە قادىر بولۇپ، ئۇنى ھېچ نەرسە ئاجىز قىلالمايدىغانلىقىغا ئىشىنىشىڭلار ئۈچۈندۇر.

سىلەرنىڭ قىيامەتنىڭ شەكسىز بولىدىغانلىقىغا، ئاللاھنىڭ ئۆلۈكلەرنى قەبرىلىرىدىن تىرگۈزۈپ چىقىرىپ، ئۇلارغا ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدىغانلىقىغا ئىشىنىشىڭلار ئۈچۈندۇر.

كاپىرلاردىن بەزى كىشىلەر ئاللاھنىڭ بىرلىكى توغرىسىدا ئۇلارنى ھەقىقەتكە يەتكۈزىدىغان ئىلىمسىز، توغرا يولغا يېتەكلەيدىغان يېتەكچىسىز، ئاللاھنىڭ تەرىپىدىن ئۇلارنى ھىدايەتكە باشلايدىغان نۇرلۇق كىتابسىز مۇنازىرىلىشىدۇ.

بۇنداق ئادەم كىشىلەرنى ئىماندىن ۋە ئاللاھنىڭ دىنىغا كىرىشتىن توسۇش ئۈچۈن تەكەببۇرلۇق بىلەن گىدىيىپ يۈرىدۇ، بۇنداق سۈپەتتىكى كىشى دۇنيادا ئۇچرىغان ئازاب بىلەن خار بولىدۇ، ئاخىرەتتە ئۇنىڭغا دوزاخنىڭ كۆيدۈرگۈچى ئازابىنى تېتىتىمىز.

ئۇنىڭغا دېيىلىدۇكى: سەن تېتىغان بۇ ئازاب ئۆزۈڭ قىلغان كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر تۈپەيلىدىندۇر. ئاللاھ تائالا مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچكىمنى گۇناھسىز ئازابلىمايدۇ.

بىر قىسىم كىشىلەر ئاللاھقا شەك بىلەن، تۇراقسىز ھالەتتە ئىبادەت قىلىدۇ، ئەگەر ئۇنىڭغا ساقلىق ۋە بايلىق دېگەندەك ياخشىلىق يەتسە ئىمانى ۋە ئاللاھقا بولغان ئىبادىتىنى داۋاملاشتۇرىدۇ، ئەگەر ئۇنىڭغا كېسەللىك ۋە پېقىرلىق دېگەندەك بىرەر مۇسىبەت يەتسە، ئۇنى دىنىدىن كۆرۈپ، دىندىن يېنىۋېلىپ دۇنياسىنى زىيانغا ئۇچرىتىدۇ. ئۇنىڭ كۇپرىسى دۇنيادىن ئۇنىڭ ئۈچۈن پۈتۈلمىگەن ھېچنەرسىنى زىيادە قىلالمايدۇ. ئۇ ئاللاھنىڭ ئازابىغا دۇچار بولۇش ئارقىلىق ئاخىرىتىنىمۇ زىيان تارتىدۇ، مانا بۇ ئوپئوچۇق زىياندۇر.

ئۇ ئاللاھنى قويۇپ ئاسىيلىق قىلسا زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان، ئىتائەت قىلسا پايدا يەتكۈزەلمەيدىغان بۇتلارغا چوقۇنىدۇ، ھېچقانداق زىيانمۇ يەتكۈزەلمەيدىغان، پايدىمۇ كەلتۈرەلمەيدىغان بۇتلارغا شۇنداق دۇئا قىلىش ھەقتىن يىراق ئازغۇنلۇقتۇر.

بۇتلارغا چوقۇنىدىغان بۇ كاپىر ئېنىق زىيىنى يوق پايدىسىدىن يېقىنراق بولغان بۇتقا سىغىنىدۇ. پايدىسىدىن زىيىنى يېقىن بولغان بۇ مەبۇدلار راستىنلا يامان مەدەتكار ۋە يامان ھەمراھتۇر.

ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالا ئۆزىگە ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارنى سارايلىرى ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرگۈزىدۇ، ھەقىقەتەن ئاللاھ خالىغان كىشىگە رەھمەت قىلىپ، خالىغان كىشىنى ئازابلايدۇ، ئۇنى مەجبۇرلىغۇچى يوق.

كىمكى ئاللاھ پەيغەمبىرىگە دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ياردەم بەرمەيدۇ، دەپ ئويلايدىكەن، ئۆيىنىڭ ئۆگزىسىگە ئارغامچىنى ئېسىپ، بوينىغا سىرتماق سېلىپ پۇتىنى يەرگە تەگكۈزمەي تۇرۇپ باقسۇن، ئاندىن قارىسۇنكى، بۇ قىلغىنى ئۇنىڭ ئاچچىقىنى كەتكۈزەلەمدىكەن؟ چۈنكى بويۇنتاۋلار خالىسۇن ياكى خالىمىسۇن، ئاللاھ ئۆز پەيغەمبىرىگە چوقۇم ياردەم بېرىدۇ.

سىلەرگە ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىش ھەققىدىكى روشەن دەلىللەرنى بايان قىلغىنىمىزغا ئوخشاش، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا ئايەتلىرى روشەن بولغان قۇرئان كەرىمنى نازىل قىلدۇق. ھەقىقەتەن ئاللاھ ئۆز پەزلى بىلەن خالىغان كىشىنى ھىدايەت ۋە توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلىدۇ.

ھەقىقەتەن بۇ ئۈممەتتىن ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەر، يەھۇدىيلار، سابىئىلەر (بەزى پەيغەمبەرلەرنىڭ ئەگەشكۈچىلىرى)، ناسارالار، ئاتەشپەرەسلەر ۋە بۇتلارغا چوقۇنغۇچى مۇشرىكلارغا كەلسەك، قىيامەت كۈنى ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم قىلىدۇ، مۇئمىنلەرنى جەننەتكە كىرگۈزىدۇ، باشقىلارنى دوزاخقا كىرگۈزىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ تائالا بەندىلىرىنىڭ گەپ - سۆزلىرىنى ۋە ئىش - ھەرىكەتلىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر، ئۇنىڭغا ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىدىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ، ئاللاھ ئۇلارغا ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! بىلمەمسەنكى، ھەقىقەتەن ئاسمانلاردىكى پەرىشتىلەر، زېمىندىكى ئىنسان ۋە جىنلارنىڭ مۇئمىنلىرى ئاللاھقا ئىتائەت سەجدىسى قىلىدۇ، قۇياشمۇ، ئايمۇ، ئاسماندىكى يۇلتۇزلارمۇ، زېمىندىكى تاغلارمۇ، دەل - دەرەخلەرمۇ، چارىپايلارمۇ ئاللاھقا بويسۇنۇپ سەجدە قىلىدۇ، ئىنسانلاردىن نۇرغۇنىمۇ ئاللاھقا بويسۇنۇپ سەجدە قىلىدۇ، يەنە نۇرغۇنلىرى ئاللاھقا ئىتائەت قىلىشتىن باش تارتىپ، سەجدە قىلغىلى ئۇنىمايدۇ. ئۇلار كاپىر بولغانلىقتىن ئاللاھنىڭ ئازابى ئۇلارغا تېگىشلىك بولدى. ئاللاھ كىمنى كۇپۇرلۇقى سەۋەبلىك خار ۋە ئېتىبارسىز قىلسا، ئۇنى ھۆرمەتكە سازاۋەر قىلالايدىغان بىرى بولمايدۇ. ھەقىقەتەن ئاللاھ خالىغىنىنى قىلىدۇ، ئاللاھنى مەجبۇرلىغۇچى يوقتۇر.

پەرۋەردىگارى توغرىسىدا دەتالاش قىلغۇچى بۇ ئىككى پىرقىدىن قايسىسى توغرا يولدا، يەنى مۇئمىنلەر پىرقىسىمۇ ياكى كاپىرلار پىرقىسىمۇ؟ كاپىرلار پىرقىسىنى خۇددى كىيىم بەدەننى ئوراپ تۇرغانغا ئوخشاش، دوزاخ ئوتى ھەممە تەرەپتىن قورشىۋالىدۇ، ئۇلارنىڭ ئۈستىدىن يۇقىرى ھارارەتلىك قايناقسۇ قۇيۇلىدۇ.

ھارارىتىنىڭ قىززىقلىقىدىن ئۇلارنىڭ ئىچ باغرى ئېرىپ كېتىدۇ، ئۇنىڭ ھارارىتى ئۇلارنىڭ تېرىلىرىگە قەدەر يېتىپ بېرىپ، تېرىلەرنىمۇ ئېرىتىۋېتىدۇ.

ئۇلارغا دوزاختا تۆمۈر توقماقلار بولۇپ، پەرىشتىلەر توقماقلار بىلەن ئۇلارنىڭ باشلىرىغا ئۇرىدۇ.

ھەر قاچان ئۇلار دۇچار بولغان خاپىلىقنىڭ ئېغىرلىقىدىن دوزاختىن چىقىپ كەتمەكچى بولغىنىدا يەنە دوزاخقا قايتۇرۇلىدۇ ۋە ئۇلارغا: دوزاخنىڭ كۆيدۈرگۈچى ئازابىنى تېتىڭلار، دېيىلىدۇ.

ئىمان ئېيتقانلارغا كەلسەك، ئۇلار ئاللاھقا ئىشەنگەن ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان كىشىلەر بولۇپ، ئاللاھ ئۇلارنى جەننەتلەرگە كىرگۈزىدۇ، ئۇلارنىڭ سارايلىرى ۋە باغلىرى ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدۇ، ئاللاھ ئۇلارنى ئالتۇن بىلەيزۈكلەر ۋە مەرۋايىتلار بىلەن زىننەتلەيدۇ، ئۇلارنىڭ جەننەتتىكى كىيىملىرى يىپەكتىن بولىدۇ.

ئاللاھ تائالا ھاياتىي دۇنيادا ئۇلارنى «ئاللاھتىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق» دېگەنگە ئوخشاش ئەڭ ياخشى سۆزگە، تەكبىر ئېيتىش ۋە ھەمدى ئېيتىشقا، ئىسلامنىڭ گۈزەل يولىغا يېتەكلەيدۇ.

شەكسىزكى ئاللاھقا كاپىر بولغان، باشقىلارنى ئىسلامغا كىرىشتىن بۇرۇۋېتىدىغان، ھۇدەيبىيە سۈلھىسى بولغان يىلى مەككە مۇشرىكلىرىنىڭ قىلغىنىغا ئوخشاش كىشىلەرنى مەسجىدى ھەرامدىن توسىدىغانلارغا دەرتلىك ئازابنى تېتىتىمىز. بىز ئىنسانلارنىڭ نامازلىرىدا يۈزلىندىغان قىبلىسى، ھەج ۋە ئۆمرە پائالىيەتلىرىنىڭ ئورنى قىلغان بۇ مەسجىدتە مەككىدە مۇقىم تۇرىدىغانلارمۇ، مەككىنىڭ سىرتىدىن كېلىدىغانلارمۇ ئوخشاشتۇر. كىمكى مەسجىدى ھەرامدا قەستەن ھەقتىن بۇرۇلۇپ گۇناھ قىلماقچى بولىدىكەن، بىز ئۇنىڭغا دەرتلىك ئازابتىن تېتىتىمىز.

ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا بىز ئىبراھىمغا بەيتۇللاھنىڭ ئىزى ئۆچۈپ كەتكەندىن كېيىن ئۇنىڭ ئورنىنى ۋە دائىرسىنى كۆرسىتىپ بەردۇق، ئۇنىڭغا: ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەستىن پەقەت ماڭىلا ئىبادەت قىلغىن، مېنىڭ ئۆيۈمنى تاۋاپ قىلغۇچىلار ۋە ناماز ئوقۇغۇچىلار ئۈچۈن ماددىي ۋە مەنىۋى نىجاسەتلەردىن پاكىزلىغىن، دەپ ۋەھىي قىلدۇق.

كىشىلەرنىڭ ئارىسىدا ئۇلارنى بىز سېنى ياساشقا بۇيرۇغان مۇشۇ ئۆيگە كېلىپ ھەج قىلىشقا چاقىرىق قىلغىن. ئۇلار پىيادە ياكى مېڭىۋېرىپ ئۇرۇقلاپ كەتكەن تۆگىلەرگە مىنىپ كېلىدۇ. تۆگىلەر ئۇلارنى ئۇزاق يوللاردىن ئېلىپ كېلىدۇ.

كىشىلەر گۇناھلىرىنىڭ مەغپىرەت بولۇشى، ساۋابقا ئېرىشىش ھەمدە كەلىمە تەۋھىد ۋە ئۇنىڭدىن باشقا ئىشلاردىن ئىبارەت ئۆزلىرىگە پايدىلىق ئەمەلنى قىلىشقا كەلسۇن، مەلۇم كۈنلەردە، يەنى زۇلھەججىنىڭ ئونىنچى كۈنى ۋە ئۇنىڭدىن كېيىنكى ئۈچ كۈندە تۆگە، كالا ۋە قويلاردىن ئىبارەت ئاللاھنىڭ ئۆزلىرىگە بەرگەن رىزىقلارغا شۈكرى قىلىش يۈزىسىدىن قۇربانلىقلىرىغا ئاللاھنىڭ نامىنى ئېيتىپ بوغۇزلىسۇن. ئاندىن بۇ قۇربانلىقلاردىن ئۆزۈڭلارمۇ يەڭلار، باشقا يوقسۇللارغىمۇ بېرىڭلار.

ئاندىن ئۇلار ھەج پائالىيەتلىرىدىن قېپقالغىنىنى ئادا قىلسۇن، چاچلىرىنى چۈشۈرۈش، تىرناقلىرىنى ئېلىش ۋە ئېھرام سەۋەبىدىن بەدەنلىرىگە ئورناپ قالغان كىرلىرىدىن تازىلىنىش ئارقىلىق ئېھرامدىن چىقسۇن،ھەج، ئۆمرە ۋە قۇربانلىق قاتارلىق ئۈستىگە ئالغان مەجبۇرىيەتلىرىنى تولۇق ئادا قىلسۇن، پەرز تاۋاپنى ئادا قىلىش ئۈچۈن ئاللاھ تائالا زالىملارنىڭ ھۆكۈمرانلىقىدىن ئازات قىلغان بەيتۇللاھنى تاۋاپ قىلسۇن.

چاچ ئالدۇرۇش، تىرناقلارنى ئېلىش، كىرلاردىن تازىلىنىش، نىيەت قىلغان ئەمەلنى جايىدا ئادا قىلىش ۋە بەيتۇللاھنى تاۋاپ قىلىش قاتارلىق سىلەر بۇيرۇلغان بۇ ئىشلار ئاللاھ سىلەرگە ۋاجىب قىلغان ئىشلاردۇر. ئاللاھ سىلەرگە ۋاجىب قىلغان ئەمەللەرنى ئۇلۇغلاڭلار. كىمكى ئاللاھنى ئۇلۇغلىغانلىقتىن ئۇنىڭ چەكلىمىلىرىنى قىلىپ سېلىشتىن ۋە ئۇ ھارام قىلغان نەرسىلەرنى ھالال ساناپ قېلىشتىن ئېھتىيات قىلىپ ئېھرامدىكى ۋاقىتىدا ئاللاھ ساقلىنىشقا بۇيرۇغان ئىشلاردىن يىراق تۇرىدىكەن، بۇنداق قىلىش ئۇنىڭ ئۈچۈن پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىدا بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ياخشىدۇر. ئەي ئىنسانلار! سىلەرگە تۆگە، كالا ۋە قوي قاتارلىق چارىپايلار ھالال قىلىندى. ئاللاھ سىلەرگە ھام (جاھىلىيەت ئەرەبلىرىنىڭ قارىشىچە مىنىشكە ۋە يۈك ئارتىشقا بولمايدىغان بۇغرا)نى، بەھىيرە (بەشنى بوتلاقلىغاندىن كېيىن قۇلىقىغا ئەن سېلىنىپ ھېچقانداق ئىشقا ئىشلەتمەيدىغانغا قويۇۋېتىلگەن ھىڭگان)نى، ۋەسىيلە (يەتتىنى قوزىلىغان قوي)نى ھارام قىلغىنى يوق. ئۇلاردىن پەقەت ئۆزىچە ئۆلۈپ قالغان ھايۋان، قان ۋە ئۇلاردىن باشقا سىلەر قۇرئان كەرىمدە ھارام قىلىنغانلىقىنى بىلگەن ھايۋانلارلا ھارامدۇر. شۇڭا بۇتلاردىن ئىبارەت نىجاسەتتىن، شۇنداقلا ئاللاھ نامىدىن ياكى ئۇنىڭ مەخلۇقاتلىرى نامىدىن توقۇلغان ھەر قانداق يالغان - ياۋىداقتىن يىراق تۇرۇڭلار.

ئاللاھ رازى بولىدىغان دىندىن باشقا ھەر قانداق دىندىن يىراق تۇرۇپ، ئىبادەتتە ئاللاھقا ھېچكىمنى شېرىك قىلمىغان ئاساستا يۇقىرىدىكى گۇناھلاردىن يىراق تۇرۇڭلار. كىمكى ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرىدىكەن، گوياكى ئۇ كىشى ئاسماندىن تاشلىنىپ، قۇشلار ئۇنىڭ گۆشىنى ۋە سۆڭىكىنى ئېلىپ قاچقاندەك ياكى بوران ئۇنى ئۇچۇرۇپ يىراق جايلارغا تاشلىۋەتكەندەك بولىدۇ.

ئەن ئاشۇ ئاللاھنى بىر بىلىش، ئىبادەتنى ئۇنىڭ ئۈچۈن خالىس قىلىش، بۇتلاردىن ۋە يالغان سۆزلەردىن يىراق بولۇش قاتارلىقلار ئاللاھ بۇيرۇغان ئىشلاردۇر. كىمكى قۇربانلىق قىلىش ۋە ھەج پائالىيەتلىرى دېگەندەك دىننىڭ ئالامەتلىرىنى ئۇلۇغلايدىكەن، شەكسىزكى دىننىڭ ئالامەتلىرىنى ئۇلۇغلاش دىللارنىڭ پەرۋەردىگارىغا بولغان تەقۋادارلىقىدىندۇر.

ئاللاھ زالىملارنىڭ قولىدىن ئازات قىلغان بەيتۇللاھقا يېقىن جايدىكى قۇربانلىق ئۈچۈن بېكىتىلگەن بەلگىلىك ۋاقىتقىچىلىك قۇربانلىق قىلماقچى بولۇپ ئېلىپ ماڭغان ماللارغا مىنىپ، يۇڭىنى قىرقىپ، كۆپەيتىپ ۋە سۈتىنى سېغىپ پايدىلانساڭلار بولىدۇ.

ئۆتكەنكى ھەر قانداق ئۈممەتكە بىز ئاللاھقا يېقىنلىشىشى ئۈچۈن قان ئېقىتىدىغان جاي ۋە ۋاقىتنى بېكىتىپ بەردۇقكى، ئۇلار تۆگە، كالا ۋە قوي قاتارلىق ئاللاھ بەرگەن رىزىققا شۈكۈر قىلىش يۈزىسىدىن ئاشۇ بەلگىلىك جاي ۋە ۋاقىتلاردا قۇربانلىق قىلغان چاغدا ئاللاھنىڭ نامىنى تىلغا ئالغاي. ئەي ئىنسانلار! سىلەرنىڭ ھەقىقىي مەبۇدىڭلار پەقەت بىرلا ئىلاھتۇركى، ئۇنىڭ ھېچ شېرىكى يوقتۇر، شۇڭا پەقەت ئۇنىڭغىلا بويسۇنۇپ، ئىتائەت قىلىڭلار. ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھتىن ھەقىقىي ئەيمىنىدىغان، ئىخلاسمەن بەندىلەرگە ئۇلارنى خۇرسەن قىلىدىغان خۇشخەۋەرنى بەرگىن.

بۇ بەندىلەر ئاللاھ تىلغا ئېلىنسا ئۇنىڭ ئازابىدىن قورقۇپ، ئۇنىڭ ئەمرىگە خىلاپلىق قىلىشتىن يىراق تۇرىدۇ، نامازنى تولۇق ئادا قىلىدۇ، بېشىغا كەلگەن خاپىلىقلارغا سەۋر قىلىدۇ، ئاللاھ بەرگەن رىزىقتىن ياخشىلىق يوللىرىغا سەرپ قىلىدۇ.

بەيتۇللاھقا ئېلىپ بېرىلىدىغان تۆگە ۋە كالىلارنى سىلەر ئۈچۈن دىننىڭ شۇئارلىرى ۋە ئالامەتلىرىدىن قىلدۇق. ئۇلاردا سىلەر ئۈچۈن دىنىي ۋە دۇنيالىق مەنپەئەتلەر بار. ئۇلارنى قاتار قىلىپ تۇرغۇزۇپ، قېچىپ كەتمەسلىكى ئۈچۈن پۇت - قوللىرىنى چۈشىگىنىڭلاردىن كېيىن بوغۇزلايدىغان ۋاقتىڭلاردا ئاللاھنىڭ نامىنى ئېيتىڭلار. ئۇلار بوغۇزلىنىپ، يەرگە يېقىلغاندىن كېيىن -ئەي قۇربانلىق قىلغۇچىلار!- ئۇلارنىڭ گۆشلىرىدىن يەڭلار، تىلەمچىلىكتىن ئۆزىنى تارتىدىغان يوقسۇللارغىمۇ ۋە بىر نەرسە بېرىلىشىنى تەمە قىلىپ ئۆزىنىڭ موھتاجلىقىنى سەزدۈرمەيدىغان يوقسۇللارغىمۇ بېرىڭلار. بۇ ھايۋانلارنى سىلەرنىڭ يۈك ئارتىشىڭلار ۋە مىنىشىڭلارغا بويسۇندۇرۇپ بەرگىنىمىزدەك، ئاللاھقا يېقىنلىشىپ ئاللاھنىڭ سىلەرگە بەرگەن نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلىشىڭلار ئۈچۈن ئۇلارنى بوغۇزلايدىغان جايغا ئېلىپ ماڭغىنىڭلاردىمۇ بويسۇندۇرۇپ بەردۇق.

سىلەر بوغۇزلىغان چارۋىلارنىڭ گۆشلىرى ۋە قانلىرى ئاللاھقا يېتىپ بارمايدۇ، بۇ ئىشلار ئۇنىڭ دەرگاھىغا ئۆرلىمەيدۇ. لېكىن ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا پەقەت سىلەرنىڭ تەقۋادارلىقىڭلار ئۆرلەيدۇ، قۇربانلىق بىلەن ئاللاھقا يېقىنلىشىشتا ئەمەللىرىڭلارنى ئاللاھقا خالىس قىلىڭلار. يەنە شۇنىڭدەك، ئاللاھ سىلەرنى ھەقىقەتكە مۇۋەپپەق قىلغانلىقىغا شۈكۈر قىلىپ ئاللاھنى ئۇلۇغلىشىڭلار ئۈچۈن ئۇلارنى بويسۇندۇرۇپ بەردى. ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىغا قىلغان ئىبادىتىنى ۋە ئۇنىڭ مەخلۇقاتلىرىغا قىلغان مۇئامىلىسىنى ئېھسان بىلەن قىلغانلارغا ئۇلارنى خۇرسەن قىلىدىغان خۇشخەۋەر بەرگىن.

ھەقىقەتەن ئاللاھ ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەرنى دۈشمەنلەرنىڭ يامانلىقىدىن قوغدايدۇ، شەكسىزكى ئاللاھ ئامانىتىگە خىيانەت قىلغان، نېئمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلىپ، شۈكۈر قىلمىغانلارنى ياخشى كۆرمەيدۇ، بەلكى ئۆچ كۆرىدۇ.

مۇئمىنلەر دۈشمەنلىرىنىڭ زۇلمىغا ئۇچرىغان چاغدا ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ مۇشرىكلارغا قارشى ئۇرۇش قىلىشىغا رۇخسەت قىلدى. ئاللاھ مۇئمىنلەرگە ئۇرۇشسىزمۇ دۈشمەنلىرى ئۈستىدىن نۇسرەت ئاتا قىلىشقا شەكسىز قادىر ئىدى، لېكىن ئاللاھنىڭ ھېكمىتى مۇئمىنلەرنى كاپىرلار بىلەن ئۇرۇشقا سېلىش ئارقىلىق سىناشنى تەلەپ قىلدى.

كاپىرلار يۇرتلىرىدىن قوغلاپ چىقىرىۋەتكەن كىشىلەرنىڭ «رەببىمىز ئاللاھتۇر، بىزنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا رەببىمىز يوق» دېگەندىن باشقا ھېچقانداق گۇناھى يوق. ئەگەر ئاللاھ پەيغەمبەرلەرنىڭ ۋە مۇئمىنلەرنىڭ دۈشمەنلىرىگە قارشى ئۇرۇش قىلىشىغا رۇخسەت قىلمىغان بولسا ئىدى، ئۇلار ئىبادەتخانىلارغا ھۇجۇم قىلىپ، راھىبلارنىڭ ئىبادەتخانىلىرىنى، خىرىسىتىيان ۋە يەھۇدىيلارنىڭ چېركاۋلىرىنى، شۇنداقلا مۇسۇلمانلار ناماز ئوقۇيدىغان، ئاللاھنى كۆپ ياد ئېتىدىغان مەسجىدلىرىنى ۋەيران قىلىۋەتكەن بولاتتى. ئاللاھ ئۆز دىنىغا ۋە پەيغەمبىرىگە ياردەم بەرگەنلەرگە چوقۇم ياردەم بېرىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ تائالا ئۆز دىنىغا ياردەم بەرگەنلەرگە ياردەم بېرىشكە ئەلۋەتتە قادىردۇر، ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان غالىبتۇر.

ئاللاھ تائالا نۇسرەت ئاتا قىلىدىغانلىقىنى ۋەدە قىلغان بۇ كىشىلەر شۇنداق كىشىلەركى، ناۋادا بىز ئۇلارنى دۈشمەنلىرى ئۈستىدىن غەلىبە قىلىشقا مۇۋەپپەق قىلىپ زېمىندا ئۈستۈنلۈككە ئىگە قىلساق، ئۇلار نامازنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلىدۇ، ماللىرىنىڭ زاكىتىنى بېرىدۇ، شەرىئەتتە يولغا قويۇلغان ئىشلارغا بۇيرۇيدۇ، چەكلەنگەن ئىشلاردىن توسىدۇ. مۇكاپات ۋە جازا ھەققىدىكى بارچە ئىشلار يالغۇز ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئەگەر قەۋمىڭ سېنى ئىنكار قىلسا سەۋرچان بولغىن، چۈنكى سەن پەيغەمبەرلەردىن تۇنجى ئىنكار قىلىنغۇچى ئەمەسسەن. سەندىن ئىلگىرى نۇھنىڭ قەۋمى نۇھنى، ئاد قەۋمى ھۇدنى ۋە سەمۇد قەۋمى سالىھنى ئىنكار قىلغان.

ئىبراھىمنىڭ قەۋمى ئىبراھىمنى، لۇتنىڭ قەۋمى لۇتنى ئىنكار قىلغان.

مەديەن ئاھالىسى شۇئەيبنى، پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمى مۇسانى ئىنكار قىلغان. مەن ئۇلارنى تۇيدۇرماي جازالاش ئۈچۈن ئۇلاردىن ئازابنى كېچىكتۈردۈم، ئاندىن ئۇلارنى جازالىدىم. مېنىڭ ئۇلارغا بەرگەن جازايىمنىڭ قانداق بولغانلىقىنى ئويلىنىپ باققىن. ئۇلارنى كۇپرىسى تۈپەيلى ھالاك قىلدىم.

بىز ھالاك قىلغان نۇرغۇن شەھەر ئاھالىسىنى -كۇپۇرلۇق بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلىقى- تۈپەيلىدىن تەلتۆكۈس يوق قىلدۇق. شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنىڭ يۇرتلىرى ئاھالىسىدىن خالىي خارابىلىككە ئايلىنىپ قالدى. ۋەيران بولغانلىقى ئۈچۈن كېلىپ - كېتىدىغانلاردىن خالىي قالغان قۇدۇقلار نېمىدېگەن كۆپ؟ ئاھالىسىنى ئازابتىن ساقلاپ قالالمىغان ياسىداق، ئالىي سارايلار نېمىدېگەن كۆپ؟

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتنى ئىنكار قىلغۇچى بۇ ئادەملەر ھالاك قىلىنغان ئاشۇ ئاھالىلەرنىڭ ئىزنالىرىنى ئۆز كۆزلىرى بىلەن كۆرۈپ، پەند - نەسىھەت ئېلىش مەقسىتىدە ئويلىنىپ كۆرۈش ئۈچۈن، ۋەز - نەسىھەت ئېلىش مەقسىتىدە ئۇلارنىڭ ۋەقەلىكلىرىگە قوبۇل قىلىدىغان تەرزدە قۇلاق سېلىش ئۈچۈن يەر يۈزىدە سەپەر قىلمىدىمۇ؟ شەكسىزكى ھەقىقىي كورلۇق كۆزنىڭ كورلۇقى ئەمەس، بەلكى ئىنساننى ھالاك قىلغۇچى، ھاڭغا ئىتتىرگۈچى ئەقىلنىڭ كورلۇقىدۇر. چۈنكى ئەقلى كور ئادەمدە پەند - نەسىھەت قوبۇل قىلىش بولمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! قەۋمىڭ ئىچىدىن كاپىر بولغانلار بۇ دۇنيادىلا بېرىلىدىغان ۋە ئاخىرەتكە كېچىكتۈرۈلىدىغان ئازابلار بىلەن ئاگاھلاندۇرۇلغان چاغدا سەندىن بۇ ئازابلارنى تېزراق كەلتۈرۈشنى تەلەپ قىلىدۇ. ئاللاھ ئۇلارغا قىلغان ۋەدىسىگە ھەرگىز خىلاپلىق قىلمايدۇ. بەدرى كۈنى مۇشرىكلارنىڭ بېشىغا كەلگەن تىراگېدىيەمۇ ئالدىرىتىلغان ئازابلارنىڭ بىرىدۇر. شەكسىزكى ئاخىرەتتىكى بىر كۈنلۈك ئازاب قاتتىقلىقىدىن سىلەر بۇ دۇنيادىكى يىل ھېسابىڭلاردىن مىڭ يىلغا تەڭ كېلىدۇ.

نۇرغۇنلىغان شەھەر ئاھالىلىرى كۇپۇرلۇق بىلەن زۇلۇم قىلغان تۇرۇقلۇق ئۇلارغا ئازابنى كېچىكتۈرۈش ئارقىلىق مۆھلەت بەردىم، ئۇلارنى تۇيدۇرماي جازالاش ئۈچۈن ئازابلاشقا ئالدىرىمىدىم، مۆھلەت توشقاندىن كېيىن ئۇلارنى تەلتۆكۈس يوق قىلدىم. قىيامەت كۈنى ئۇلارنىڭ قايتىدىغان يېرى يالغۇز مېنىڭ دەرگاھىمدۇر، ئۇلارنى كۇپرىسى تۈپەيلى ئۈزلۈكسىز ئازاب بىلەن جازالايمەن.

ئەي ئىنسانلار! مەن سىلەرنى ئاگاھلاندۇرغۇچى پەيغەمبەردۇرمەن، پەيغەمبەرلىك ۋەزىپەمنى يەتكۈزىمەن، ئاگاھلاندۇرۇشۇم ئوچۇق - ئاشكارىدۇر.

ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارنىڭ گۇناھىنى پەرۋەردىگارى مەغپىرەت قىلىدۇ، ئۇلار ئۈچۈن جەننەتتە ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان ئېسىل نېئمەتلەر بار.

ئۆزىچە ئاللاھنى ئاجىز قىلىپ، ئۇنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلۇپ قالىمىز دەپ خام خىيال قىلىپ بىزىڭ ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلىشقا ھەرىكەت قىلىدىغانلار دوزاخ ئەھلى بولۇپ، ئۇلار خۇددى بىراۋ ئۆز ھەمراھىدىن ئايرىلمىغاندەك دوزاختىن ئايرىلمايدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرى ئەۋەتكەن ھەر قانداق بىر ئەلچى ۋە پەيغەمبەر قاچان ئاللاھنىڭ كىتابىنى ئوقۇسا، شەيتان ئۇنىڭ قىرائىتىگە ئىنسانلار ۋەھىي دەپ ئويلاپ قالىدىغان شۈبھىنى تاشلايدۇ. ئاندىن ئاللاھ شەيتان تاشلىغان شۈبھىنى يوق قىلىپ، ئۆزىنىڭ ئايەتلىرىنى قالدۇرىدۇ. ئاللاھ ھەر نەرسىنى بىلگۈچىدۇر، ئۇنىڭغا ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ، ئۇ يارىتىشى، ئورۇنلاشتۇرۇشى ۋە پىلانلىشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.

شەيتان پەيغەمبەرنىڭ قىرائىتىگە شۈبھە تاشلايدۇ، ئاللاھ شەيتاننىڭ شۈبھىسى بىلەن مۇناپىقلارنى ۋە دىلى قاساۋەتلىشىپ كەتكەن مۇشرىكلارنى سىنايدۇ. ھەقىقەتەن مۇناپىقلار ۋە مۇشرىكلاردىن بولغان زالىملار ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە دۈشمەنلىك ئىچىدە بولۇپ، ھەقتىن ۋە توغرا يولدىن تولىمۇ يىراقتىدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھ ئىلىم ئاتا قىلغان كىشىلەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان قۇرئان كەرىمنىڭ ئاللاھ ساڭا ۋەھىي قىلغان ھەقىقەت ئىكەنلىكىگە چىن پۈتۈپ، بۇ ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ئىمانى تېخىمۇ زىيادە بولۇشى، قەلبلىرى ئاللاھقا بويسۇنۇپ، ئەيمىنىشى ئۈچۈندۇر. شەكسىزكى ئاللاھ تائالا قۇرئانغا ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەرنى ئۆزىگە باش ئەگكەنلىكىنىڭ مۇكاپاتى قىلىپ قىلچە ئەگرىلىك بولمىغان تۈپتۈز، ھەق يولغا باشلايدۇ.

ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنى ئىنكار قىلغان بەدبەختلەر تاكى قىيامەت ئۇشتۇمتۇت كەلگەنگە قەدەر ياكى ئۇلارغا قىلچە ئىچ ئاغرىتىش ۋە ياخشىلىق بولمىغان كۈننىڭ، ئەمەلىيەتتە بۇ كۈن ئۇلارغا نىسبەتەن قىيامەت كۈنى بولۇپ، مۇشۇ كۈننىڭ ئازابى كەلگەنگە قەدەر ئاللاھ ساڭا نازىل قىلغان قۇرئاندىن گۇماندا بولىدۇ.

قىيامەت كۈنى -يەنى مۇشرىكلارغا ۋەدە قىلىنغان ئازاب كېلىدىغان كۈنى- پادىشاھلىق يالغۇز ئاللاھنىڭ قولىدا بولۇپ، بۇنىڭدا قىلچە دەتالاش يوق. ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەر بىلەن كاپىرلارنىڭ ئوتتۇرىسىدا ھۆكۈم قىلىپ، ئۇلاردىن ھەر بىرىگە تېگىشلىك بولغاننى بېرىدۇ. ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان مۇئمىنلەرگە كاتتا ساۋاب بار بولۇپ، ئۇ ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان، دائىملىق نېئمەتلەرگە تولغان جەننەتلەردۇر.

ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە پەيغەمبىرىمىزگە نازىل قىلىنغان ئايەتلىرىمىزنى يالغانغا چىقارغان بەدبەختلەر ئۈچۈن خار قىلغۇچى ئازاب باركى، ئاللاھ ئۇلارنى جەھەننەمدە خار قىلىدۇ.

ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشىش ۋە ئاللاھنىڭ دىنىنى ئۈستۈن قىلىش ئۈچۈن يۇرت، ۋەتەنلىرىنى تاشلاپ ھىجرەت قىلىپ چىققانلار، ئاندىن ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىپ ئۆلتۈرۈلگەن ياكى ئۆلگەنلەرگە ئاللاھ جەننەتتە ئۈزۈلمەيدىغان دائىملىق گۈزەل نېئمەتلەرنى رىزىق قىلىپ بېرىدۇ. رىزىق بەرگۈچىلەرنىڭ ئەڭ ياخشىسى ھەقىقەتەن يالغۇز ئاللاھتۇر.

ئاللاھ ئۇلارنى ئەلۋەتتە ئۇلار مەمنۇن بولىدىغان جاي جەننەتكە كىرگۈزىدۇ. ئاللاھ ھەقىقەتەن ئۇلارنىڭ ئىش - ھەرىكەتلىرىنى ۋە نىيەتلىرىنى بىلگۈچىدۇر ۋە ھەلىمدۇركى، ئۇلارنى چېكىدىن ئاشقانلىقى تۈپەيلىدىن ئازابلاشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ.

ئاللاھ يولىدا ھىجرەت قىلغانلارنى جەننەتكە كىرگۈزۈش، زۇلۇمغا ئۇچرىغۇچىنىڭ زۇلۇم قىلغۇچىغا تېگىشلىك جاۋابنى بېرىشكە رۇخسەت قىلىنغانلىقى ۋە ئۇ بۇنداق قىلغانلىقىغا قارىتا گۇناھكار بولمايدىغانلىقىدىن ئىبارەت بۇ ئىش يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغاندەكتۇر. باشقىلارغا چېقىلغۇچى ناۋادا بۇ قىلمىشىنى يەنە تەكرارلىسا، شەكسىزكى ئاللاھ تائالا زۇلۇمغا ئۇچرىغۇچىغا ياردەم بېرىدۇ. ئاللاھ شەكسىز مۇئمىنلەرنىڭ گۇناھلىرىنى ئەپۇ قىلغۇچىدۇر، ئۇلارغا مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر.

بۇ ياردەم زۇلۇمغا ئۇچرىغۇچىغا بېرىلىدۇ، چۈنكى ئاللاھ ئۆزى خالىغان ئىشنى قىلىشقا قادىردۇر. كېچىنى كۈندۈزگە كىرگۈزۈش، كۈندۈزنى كېچىگە كىرگۈزۈش، ئىككىسىنىڭ بىرىنى يەنە بىرىدىن ئۇزۇن قىلىش ئاللاھنىڭ قۇدرىتىدىن، شۇنداقلا ئۇنىڭ بەندىلىرىنىڭ بارچە گەپ - سۆزلىرىنى ئاڭلاپ، ئىش - ھەرىكەتلىرىنى بىلىپ تۇرىدىغانلىقىنىڭ ئالامىتىدىندۇركى، ئۇنىڭغا بەندىلەرنىڭ ئەمەللىرىدىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ ھەمدە ئۇلارغا ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

ئاللاھنىڭ كېچىنى كۈندۈزگە، كۈندۈزنى كېچىگە كىرگۈزۈشىدىن ئىبارەت يۇقىرىدا تىلغا ئېلىغان ئىشلار شۇنىڭ ئۈچۈندۇركى، ئاللاھ ھەقتۇر، ئاللاھنىڭ دىنى ھەقتۇر، ۋەدىسى ھەقتۇر، مۇئمىنلەرگە ياردەم بېرىشى ھەقتۇر. مۇشرىكلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرى قىلچە ئاساسى يوق باتىلدۇر، ئاللاھ تائالا زاتىدا، قۇدرىتىدە ۋە ھۆكۈمرانلىقىدا مەخلۇقاتلىرىدىن ھەقىقەتەن ئۈستۈندۇر، كاتتىلىق، بۈيۈكلۈك ۋە ئۇلۇغلۇق يالغۇز ئاللاھقا مەنسۇپتۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھنىڭ ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇرۇپ بېرىدىغانلىقىنى، يامغۇردىن كېيىن يەر يۈزىنى ئۆسۈملۈكلەر بىلەن يېشىللىققا پۈركەيدىغانلىقىنى كۆرمىدىڭمۇ؟ شەكسىزكى ئاللاھ بەندىلىرىگە كۆيۈمچاندۇركى، ئۇلارغا يامغۇر ياغدۇرۇپ، زېمىندا ئۆسۈملۈكلەرنى ئۆستۈرۈپ بەردى. ئۇ بەندىلىرىنىڭ ياخشى ئەمەللىرىدىن خەۋەرداردۇركى، ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىدىن ئۇنىڭغا ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ.

ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى يالغۇز ئاللاھنىڭ مۈلكىدۇر. ھەقىقەتەن ئاللاھ ھەممىدىن بىھاجەتتۇركى، مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچ بىرىگە ئېھتىياجى چۈشمەيدۇ، ھەر قانداق ھالەتتە مەدھىيەلەنگۈچىدۇر.

ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھ تائالانىڭ زېمىندىكى جانلىق ۋە جانسىز بارلىق نەرسىلەرنى سېنىڭ ۋە باشقا بارلىق ئىنسانلارنىڭ مەنپەئەتلىرى ۋە ئېھتىياجلىرى ئۈچۈن بويسۇندۇرپ بەرگەنلىكىنى كۆرمىدىڭمۇ؟ ئۇ يەنە ئۆز ئەمرى بىلەن دېڭىزدا كېمىلەرنى يۇرت كېزىپ قاتنايدىغان قىلىپ بويسۇرندۇرۇپ بەردى. ئاللاھ ئاسماننى رۇخسىتىسىز زېمىنغا چۈشۈپ كېتىشتىن تۇتۇپ تۇرىدۇ. ئەگەر ئاللاھ ئاسماننىڭ زېمىنغا چۈشۈشىگە رۇخسەت قىلغان بولسا ئەلۋەتتە چۈشۈپ كېتەتتى. شەكسىزكى ئاللاھ ئىنسانلارغا تولىمۇ كۆيۈمچان ۋە مېھرىباندۇركى، ئىنسانلار شۇنچە زۇلۇم قىلىپ تۇرسىمۇ ئۇ يەنىلا مۇشۇنچىۋالا نەرسىلەرنى ئۇلارنىڭ خىزمىتىگە سېلىپ بەردى.

ئاللاھ سىلەرنى يوقتىن بار قىلغاندىن كېيىن سىلەرگە ھاياتلىق ئاتا قىلدى، ئاندىن ئۆمرۈڭلار تۈگىگەندە جېنىڭلارنى ئالىدۇ، ئاندىن كېيىن ئەمەللىرىڭلاردىن ھېساب ئېلىپ، سىلەرگە ئەمەللىرىڭلارغا يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن ئۆلۈپ كەتكىنىڭلاردىن كېيىن سىلەرنى تىرگۈزىدۇ. شەكسىزكى ئىنسان ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرى شۇنچىۋالا ئاشكارا تۇرسىمۇ ئاللاھ بىلەن قوشۇپ باشقىلارغا قۇلچىلىق قىلىش ئارقىلىق ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە كۆپ تۇزكورلۇق قىلغۇچىدۇر.

ھەر بىر مىللەت ئۈچۈن بىر شەرىئەت بېكىتتۇق، ئۇلار شۇ شەرىئەت بويىچە ئەمەل قىلىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! مۇشرىكلار ۋە باشقا دىندىكىلەر سەن بىلەن شەرىئەت توغرىسىدا دەتالاش قىلمىسۇن. سەن ئۇلاردىن بەكرەك ھەقىقەتكە لايىق. چۈنكى ئۇلار خاتالىق تەرەپدارلىرىدۇر. ئىنسانلارنى تەۋھىدنى ئاللاھقا خالىس قىلىشقا چاقىرغىن. شەكسىزكى سەن قىلچە ئەگرىلىك بولمىغان توغرا يول ئۈستىدىدۇرسەن.

دەلىل - پاكىتلار ئوتتۇرىغا چىقىپ بولغاندىن كېيىنمۇ ئۇلار يەنىلا سەن بىلەن جىدەللىشىمىز دەپ تۇرۇۋالسا تەھدىت ئۇسلۇبىدا: ئاللاھ سىلەرنىڭ قىلمىشىڭلارنى ئوبدان بىلىدۇ، ئۇنىڭغا ئەمەللىرىڭلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ ۋە سىلەرگە ئەمەللىرىڭلارغا يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ، دەپ ئۇلارنىڭ ئىشىنى ئاللاھقا تاپشۇرغىن.

ئاللاھ تائالا قىيامەت كۈنى بۇ دۇنيا ۋە دىن ئىشىدا ئىختىلاپلىشىپ قالغان مۇئمىن ۋە كاپىر بەندىلىرى ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر! بىلمەمسەنكى، ئاللاھ ھەقىقەتەن ئاسماندىكى ۋە زېمىندىكى ھەممە نەرسىنى بىلىپ تۇرىدۇ، ئاسمان بىلەن زېمىن ئارىسىدىكى ھېچ نەرسە ئۇنىڭغا مەخپىي قالمايدۇ، بۇنىڭ ئىلمى ھەقىقەتەن لەۋھۇلمەھپۇزدا پۈتۈلگەن بولۇپ، بۇنىڭ ھەممىسىنى بىلىش ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالاغا ئاساندۇر.

مۇشرىكلار ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارغا چوقۇنىدۇ، ئاللاھ ئۆزىنىڭ كىتابىدا بۇتلارغا چوقۇنۇش ھەققىدە ھېچ قانداق دەلىل چۈشۈرمىگەن، ئۇلارنىڭمۇ بۇ ھەقتە ھېچقانداق ئىلمىي ئاساسى يوق. ئۇلارنىڭ ئاساسى پەقەت ئاتا - بوۋىلىرىغا قارىغۇلارچە تەقلىد قىلىشتۇر. زالىملارنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قوغداپ قالالايدىغان ھېچ قانداق ياردەمچى بولمايدۇ.

ئۇلارغا قۇرئان كەرىمدىن بىزنىڭ روشەن ئايەتلىرىمىزنى ئوقۇپ بەرگەن ۋاقتىڭدا ئاللاھقا كاپىر بولغانلار ئايەتلەرنى ئاڭلاپ قاپاقلىرىنى تۈرگەنلىكتىن ئۇلارنىڭ چىرايلىرىدا يامان كۆرۈش ئالامەتلىرىنى كۆرىسەن. ئۇلار قاتتىق ئاچچىقى كەلگەنلىكتىن ئۆزلىرىگە ئايەتلىرىمىزنى ئوقۇپ بەرگەن مۇئمىنلەرگە ھۇجۇم قىلغىلى تاس قالىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتىقىنكى، مەن سىلەرگە سىلەرنىڭ ئاچچىقىڭلاردىن ۋە قوشۇمىڭلارنىڭ تۈرۈلگىنىدىنمۇ يامانراق بىر ئىشنى ئېيتىپ بېرەيمۇ؟ ئۇ ئىش بولسا ئاللاھ كاپىرلانى كىرگۈزىدىغانلىقىنى ۋەدە قىلغان دوزاختۇر، ئۇلار قايتىپ بارىدىغان جاي نېمىدېگەن يامان!

ئەي ئىنسانلار! مۇنداق بىر مىسال كەلتۈرۈلىدۇ، ئۇنىڭغا قۇلاق سېلىڭلار ۋە ئىبرەت ئېلىڭلار! شۈبھىسىزكى سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلار ۋە ئۇنىڭدىن باشقا نەرسىلەر ئاجىزلىقىدىن كىچىككىنە چىۋىنغا چاغلىق نەرسىنىمۇ يارىتالمايدۇ، گەرچە ئۇلارنىڭ ھەممىسى شۇنى يارىتىشقا بىرلەشكەن تەقدىردىمۇ يارىتالمايدۇ. ناۋادا چىۋىن ئۇلارغا سۈركەپ قويۇلغان خۇشپۇراق ۋە شۇنىڭغا ئوخشىغان نەرسىدىن بىرەرنى ئېلىپ قاچسا، ئۇلارنىڭ ئۇنى چىۋىندىن ئېلىۋېلىشقىمۇ كۈچى يەتمەيدۇ. ئۇلارنىڭ چىۋىننى يارىتىشقا ھەمدە كىچىككىنە چىۋىندىن ئۆزىنىڭ نەرسىلىرىنى ئېلىۋېلىشقىمۇ كۈچى يەتمىگەنلىكىدىن ئۇلارنىڭ ئۇنىڭدىن چوڭ ئىشنى ھەرگىز قىلالمايدىغانلىقى ئاشكارا بولدى. ئۇنداق بولغان ئىكەن، ئۇلار -شۇنداق ئاجىز تۇرۇغلۇق- قانداقسىگە ئاللاھنى قويۇپ شۇ نەرسىلەرگە چوقۇنىدۇ؟ بۇ دەۋاگەر، يەنى چوقۇنۇلغان بۇت ئاجىز بولۇپ، بۇنىڭ ھەتتا چىۋىن ئېلىپ قاچقان نەرسىنى ئېلىۋېلىشقىمۇ كۈچى يەتمەيدۇ. بۇ جاۋابكار چىۋىنمۇ ئاجىزدۇر.

ئۇلار ئاللاھقا ئۇنىڭ بىر قىسىم مەخلۇقاتلىرىنى شېرىك قىلىپ چوقۇنۇپ ئاللاھنى ئۆز لايىقىدا ئۇلۇغلىمىدى. شەكسىزكى ئاللاھ ئەلۋەتتە كۈچلۈكتۇر. ئاسمانلارنى، زېمىننى ۋە ئۇ ئىككىسىدىكى بارلىق نەرسىلەرنى يارىتىش ئاللاھنىڭ كۈچلۈكلۈكى ۋە قۇدرىتىدىندۇر. ئاللاھ ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان غالىبتۇر، ئۇ مۇشرىكلارنىڭ بۇتلىرىغا ئوخشىمايدۇ. چۈنكى مۇشرىكلارنىڭ بۇتلىرى كىچىككىنە نەرسىنىمۇ يارىتالمايدىغان دەرىجىدە نەقەدەر ئاجىزدۇر.

ئاللاھ تائالا پەرىشتىلەردىن ئەلچىلەرنى تاللايدۇ، شۇنىڭدەك ئىنسانلاردىنمۇ ئەلچىلەرنى تاللايدۇ، مەسىلەن، جىبرىئىل ئەلەيھىسسالامغا ئوخشاش بىر قىسىم پەرىشتىلەرنى ئىنسانلار ئىچىدىن چىققان پەيغەمبەرلەرگە ئەۋەتىدۇ، ئىنسانلار ئىچىدىن پەيغەمبەرلەرنى كىشىلەرگە دىننى يەتكۈزۈشكە ئەۋەتىدۇ. ئاللاھ تائالا ھەقىقەتەن مۇشرىكلارنىڭ پەيغەمبەرلەرتوغرىسىدا دېيىشكەن سۆزلىرىنى ئاڭلاپ تۇرىدۇ، ئۆزىنىڭ ئەلچىلىكىگە تاللىغان كىشىنىمۇ كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر.

ئاللاھ تائالا پەرىشتىلەردىن ۋە ئىنسانلاردىن بولغان پەيغەمبەرلەرنىڭ يارىتىشتىن بۇرۇنقى ئەھۋالىنىمۇ، ئۇلار ۋاپات بولغاندىن كېيىنكى ئەھۋالىنىمۇ ياخشى بىلىدۇ، قىيامەت كۈنى ئىشلارنىڭ ھەممىسى يالغۇز ئاللاھقىلا قايتۇرۇلىدۇكى، ئۇ بەندىلەرنى تىرگۈزۈپ، ئۇلارنىڭ قىلغان ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

ئەي ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ئاللاھ يولغا قويغان شەرىئەتكە ئەمەل قىلغان مۇئمىنلەر! نامازلىرىڭلاردا يالغۇز ئاللاھقىلا رۇكۇ قىلىڭلار ۋە سەجدە قىلىڭلار، خەيرى - ئېھسان ۋە سىلە - رەھىم قاتارلىق ياخشى ئەمەللەرنى قىلىڭلاركى، كۆزلىگەن مەقسىتىڭلارغا يەتكەيسىلەر.

پەقەت ئاللاھنىڭ رازىلىقىنىلا كۆزلەپ ئاللاھنىڭ يولىدا جىھاد قىلىڭلار، ئاللاھ سىلەرنى (شۇنىڭ ئۈچۈن) تاللىدى، دىنىڭلار كەڭرى قىلدى، ئۇنىڭدا تارچىلىق ۋە قىيىنچىلىق قىلمىدى. بۇ كەڭرى دىن ئاتاڭلار ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ دىنىدۇر. ئاللاھ تائالا سىلەرنى ئىلگىرىكى كىتابلاردىمۇ، قۇرئان كەرىمدىمۇ مۇسۇلمان دەپ ئاتىدى. (بۇ)، پەيغەمبەرنىڭ سىلەرنىڭ ئۈستۈڭلاردىن سىلەرگە يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغان نەرسىنى يەتكۈزگەنلىكى ھەققىدە گۇۋاھلىق بېرىشى، سىلەرنىڭمۇ ئىلگىرىكى ئۈممەتلەر ئۈستىدىن ئۇلارنىڭ پەيغەمبەرلىرىنىڭ ۋەزىپىلىرىنى ئادا قىلغانلىقىغا گۇۋاھلىق بېرىشىڭلار ئۈچۈندۇر. بۇنىڭغا قارىتا نامازنى مۇكەممەل ئوقۇش ئارقىلىق ئاللاھقا شۈكۈر قىلىڭلار، ماللىرىڭلارنىڭ زاكىتىنى بېرىڭلار، ئاللاھقا سىغىنىڭلار، ئىشلىرىڭلاردا ئۇنىڭغا تايىنىڭلار. چۈنكى ئاللاھ مۇئمىنلەردىن ئۇنى دوست تۇتقانلارنىڭ ئەڭ ياخشى ئىگىسىدۇر، ئۇ مۇئمىنلەردىن ياردەم تىلىگەنلەرنىڭ ئەڭ ياخشى ياردەمچىسىدۇر. ئۇنداق بولغان ئىكەن، ئۇنى دوست تۇتساڭلار، ئۇ سىلەرگە ئىگە بولىدۇ. ئۇنىڭدىن ياردەم تىلىسەڭلار، ئۇ سىلەرگە ياردەم بېرىدۇ.