Uzbek Mokhtasar — Mujodala 58:1 – Buruj 85:22

Эй Пайғамбар, дарҳақиқат, Аллоҳ таоло Хавла бинти Саълабанинг сўзларини эшитди. У эри Авс ибн Сомитнинг зиҳор қилгани ҳақида Аллоҳга шикоят қилиб, сизга мурожаат қилди. Парвардигор сизларнинг суҳбатингизни эшитди. Зеро, Ундан ҳеч нарса махфий қолмас. Албатта Аллоҳ бандаларининг сўзларини Эшитувчи ва қилган ишларини Кўрувчи Зотдир. Ундан ҳеч нарса яширин қолмас.

Аёлларини зиҳор қиладиган кишилардан бири аёлига:”Сенинг баданинг мен учун онамнинг бадани кабидир”, дейди. Улар ёлғон сўзни айтибдилар. Уларнинг аёллари ҳеч қачон оналари эмас. Уларнинг оналари уларни туққан аёллардир. Бас, улар айтган ўша сўз ўта хунук, қабиҳ ва ғирт ёлғон сўздир. Албатта Аллоҳ авф этувчи, мағфират қилувчидир. Уларни гуноҳларидан халос этиш учун уларга каффоратни машруъ қилди.

Бу қабиҳ сўзни айтиб қўйиб, кейин аёлига яқинлик қилмоқчи бўлган кишилар олдин бир қулни озод қилишлари лозим. Мазкур ҳукм зиҳордан сизларни қаттиқ қайтариш учун амр этилди. Аллоҳ таоло ҳамма нарсадан Хабардордир. Қилган ишларингиздан бирон нарса Ундан махфий қолмас.

Кимки озод қилишга қул тополмаса, аёлига яқинлик қилишдан олдин икки ой узлуксиз рўза тутиши керак бўлади. Узлуксиз икки ой рўза тутишга ҳам қодир бўлмаса, олтмишта мискиннинг қорнини тўйдириши лозим. Биз бу ҳукмни Аллоҳнинг буйруғи, деб иймон келтириб, бажаришингиз учун чиқардик. Сизларга машруъ қилинган бу ҳукмлар Аллоҳ бандалари учун белгилаб қўйган чегаралар, қонунлардир. Уни ҳаргиз босиб ўтманглар. Аллоҳнинг ҳукмлари ва қонунларини инкор қилувчи кофирларга аламли азоб бордир.

Аллоҳ ва Расулига душманлик қилганлар худди шу ишни қилган олдинги умматлар хор-зор бўлгани каби хор-зор бўлдилар. Дарҳақиқат, Биз очиқ-ойдин оятларни нозил қилдик. Аллоҳни, Унинг пайғамбарлари ва оятларини инкор қилувчи кофирлар учун хорловчи азоб бордир.

У кунда Аллоҳ таоло ҳеч кимни қолдирмасдан барчани қайта тирилтиради. Кейин дунё ҳаётида қилиб ўтган қабиҳ амалларини эслатади, ҳаммасини ҳисоб-китоб қилади, ҳеч бир амални ўтказиб ҳам юбормайди, унутиб ҳам қўймайди. Улар номаи аъмолларида ўзлари унутиб юборган катта-кичик барча гуноҳларининг битиб қўйилганини кўрадилар. Аллоҳ таоло ҳамма нарсадан Хабардордир. Уларнинг амалларидан бирон нарса Ундан махфий қолмайди.

Кўрмадингизми, эй Пайғамбар, Аллоҳ таоло осмонлару ердаги ҳамма нарсани билур ва ҳеч нарса У Зотдан яширин қолмас?! Уч киши ўзаро сирлашсалар, Аллоҳ таоло ўз илми билан уларнинг тўртинчисидир. Беш киши ўзаро сирлашсалар, Аллоҳ таоло ўз илми билан уларнинг олтинчисидир. Уларнинг сони бундан оз ёки кўп бўладими, қаерда бўлишларидан қатъи назар, Аллоҳ таоло ўз илми билан уларнинг олдидадир. Уларнинг гап-сўзларидан бирон нарса У Зотдан яширин қолмайди. Кейин Қиёмат куни Аллоҳ таоло уларга қилган амалларини билдиради. Дарҳақиқат, Парвардигор ҳамма нарсани Билгувчидир, У Зотдан ҳеч нарса махфий қолмайди.

Кўрмадингизми, эй Пайғамбар, Аллоҳ таоло яҳудийларни шивир-шивир қилишдан қайтарган эди. Улар бир мўминни кўриб қолсалар, пичир-пичир қилар эдилар. Бироқ улар Аллоҳ қайтарган бу ишни қайта-қайта қилавердилар. Улар мўминнинг орқасидан гапириш, уларга тажовуз қилиш ва Пайғамбарга итоатсиз бўлиш каби гуноҳ ишларда ўзаро пичирлашар эдилар. Сизнинг олдингизга келиб саломлашганларида Аллоҳ таоло саломлашганда ишлатмаган сўзлар билан саломлашардилар. Улар ”Ассому алайка”, дея ўлимни қасд қилардилар ва Пайғамбарни ёлғончига чиқариш учун ўзларича шундай дердилар: ”Қани, бу айтган сўзларимиз учун Аллоҳ бизни азобласин-чи. Агар у даъво қилаётганидек, Аллоҳнинг Пайғамбари бўлганида эди, бу деганларимиз учун Аллоҳ бизни азоблаган бўлар эди”. Бу айтган сўзлари учун жаҳаннам уларга кифоядир. Унинг оташида ёнадилар. Улар қайтиб борадиган жой нақадар ёмон жой!

Эй, Аллоҳга иймон келтириб, унинг шариатига амал қилаётганлар! Яҳудийларга ўхшаб, гуноҳ, тажовуз ва пайғамбарга осийлик қилиш ҳақида ўзаро шивирлашманглар. Аллоҳга итоат қилиш, гуноҳлардан тийилиш ҳақида эса пинҳона гаплашаверинглар. Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар. Қиёмат куни ҳисоб ва жазо учун ёлғиз Унинг ҳузурига тўпланасизлар.

Дарҳақиқат, гуноҳ, тажовуз ва пайғамбарга исёндан иборат бўлган бу пичир-пичирлар шайтоннинг ўз дўстларига чиройли кўрсатган васвасасидир. Бундан мақсад гўё мўминларга қарши бир ҳийла уюштирилаётгандек қилиб кўрсатиш орқали уларнинг дилига қайғу солишдир. На шайтон ва на унинг чиройли қилиб кўрсатган ишлари Аллоҳнинг изни-иродаси бўлмаса, мўминларга ҳеч қандай зарар келтирмайди. Бас, шундай экан, мўминлар барча ишларида Аллоҳгагина суянсинлар.

Эй Аллоҳга иймон келтириб, Унинг шариатига амал қилганлар, сизларга мажлисда ўтирган пайтингизда, жой беринглар, дейилса, дарҳол жой беринглар. Аллоҳ таоло ҳам сизларга дунё ва охиратда кенглик беради. Мажлислардан бирида сизларга, қалқинглар, дейилса, фазл аҳлига жой бериш учун дарҳол қалқинглар. Аллоҳ таоло иймон келтирган ва илм ато этилган кишиларни баланд даражаларга кўтаради. Аллоҳ сизлар қилаётган ишлардан Хабардордир. Сизларнинг амалларингиздан бирон нарса махфий қолмас ва яқинда сизларни ўша амалларингизга яраша мукофотлайди.

Саҳобалар Пайғамбар алайҳиссолат вассалом билан сирлашавергач, Аллоҳ деди: "Эй иймон келтирган зотлар, агар Пайғамбар алайҳиссолату вассалом билан холи қолиб дилдан суҳбатлашишни истасангиз, суҳбатдан олдин садақа беринглар. Бу садақа ўзларингиз учун яхшилик ва покликдир. Зеро, Аллоҳнинг тоати қалбларни поклайди. Мабодо садақа қилишга имкон тополмасангиз, ҳеч қандай хижиллик бўлмас. Дарҳақиқат, Аллоҳ таоло бандаларининг гуноҳларини кечирадиган ва тоқатларидан ташқари нарсани юкламайдиган раҳмли Зотдир".

”Пайғамбар алайҳиссалом билан суҳбатлашишдан олдин садақа берсак, камбағал бўлиб қоламиз”,- деб қўрқдингларми?! Бу буйруқни бажармаган бўлсангизлар ҳам Аллоҳ таоло сизларни кечирди. Чунки У Зот буни қилмасликка Ўзи рухсат берган. Энди тақво қилиб, намозни тўла-тўкис адо қилинглар, молларингизнинг закотини беринглар, Аллоҳ ва Расулига итоат этинглар. Аллоҳ таоло барча ишларингиздан хабардордир. Амалларингиздан бирон нарса У Зотдан махфий қолмас. Сизларга яқинда амалларингизга яраша жазо ёки мукофот берур.

Мунофиқларга қаранг, эй Пайғамбар алайҳиссалом, қилган гуноҳлари ва куфрлари сабабли Аллоҳнинг ғазабига учраган яҳудийларга дўст бўлиб олибдилар. Улар мўминлардан ҳам, яҳудийлардан ҳам эмаслар. Аросатда қолган сарсонлардир. Яна: ”Бизлар мусулмонлармиз, яҳудийларга мусулмонларнинг хабарларини етказмадик”, деб ёлғон қасам ичадилар.

Аллоҳ таоло охиратда улар учун қаттиқ азобни тайёрлаб қўйди. Уларни жаҳаннамнинг энг тубига киритади. Уларнинг дунёдаги куфр амаллари нақадар қабиҳдир!

Улар куфри сабабли қатл қилинишлари мумкин эди. Шундан сақланиб қолиш учун тил учида иймон келтирдик, деб ичган қасамларини ўзларига қалқон қилиб олдилар. Чунки улар моллари ва жонларини ўзларини мусулмон қилиб кўрсатиш орқали асраб қолгандилар. Мусулмонларнинг қизиқишларини сўндириб, дилларига ғулғула солиб ҳақдан тўсадилар. Бас, уларни хор-зор қилувчи азоб бордир.

Уларнинг на моллари ва на болалари Аллоҳдан келадиган жазонинг бирон қисмини ҳам тўхтатиб қола олмайди. Улар дўзахнинг ҳақиқий эгаларидир. Қайтиб чиқолмайдиган бўлиб унга кирадилар. У ердаги азоб ҳеч қачон тўхтатилмайди.

Қиёмат куни Аллоҳ таоло уларнинг биронтасини ҳам қолдирмасдан ҳамма-ҳаммасини жазо учун қайта тирилтиради. Эй мўминлар, улар дунёда мусулмонмиз, деб сизларга қасам ичганлари каби охиратда ҳам куфр ва нифоқда эмасдик, Аллоҳни рози қиладиган амалларни қиладиган мўминлардан эдик, деб Аллоҳга қасам ичадилар. Улар ўзларича бу қасамлари билан бирон фойдани қўлга киритаман ёки бир балони даф қиламан, деб ўйлайдилар. Огоҳ бўлингизким, улар дунёда ҳам, охиратда ҳам ёлғончилардир, қасамлари ҳам ғирт ёлғондир.

Шайтон уларни эгаллаб олди ва васваса қилиб Аллоҳнинг зикрини унуттирди. Бас, улар Аллоҳни рози қиладиган амалларни қилмадилар, аксинча, Аллоҳнинг ғазабини келтирадиган амалларни қилдилар. Мана шундай сифатга эга бўлган кимсалар Иблиснинг лашкарлари ва гумашталаридир. Огоҳ бўлингизким, Иблиснинг лашкарлари ва гумашталари дунёда ҳам, охиратда ҳам зиён кўргувчилардир. Дарҳақиқат, улар ҳидоятни залолатга, жаннатни эса дўзахга пуллаб юбордилар.

Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарига душманлик қиладиган кимсалар Аллоҳ таоло дунёда ҳам, охиратда ҳам хор қилиб қўйган кофирлар сафидадирлар.

Аллоҳ таоло Ўзининг азалий илмида: "Мен ва элчиларим душманлар устидан далилда ҳам, майдонда ҳам ғолиб бўламиз", деб ҳукм қилиб қўйган. Дарҳақиқат, Аллоҳ таоло ўзининг элчиларини ғолиб қила оладиган Қувватлидир. У Зот душманларидан ўч оладиган енгилмасдир.

Эй Пайғамбар алайҳиссалом, Аллоҳ ва Расулига ҳамда Қиёмат кунига иймон келтирганларнинг Аллоҳ ва Расулига душман бўлган кимсаларни яхши кўриб, улар билан дўстлашаётганини кўрмайсиз. Гарчи улар ўзларининг оталари, болалари, ака-укалари ёки яқин қариндош-уруғлари бўлсалар-да. Иймон уларни Аллоҳ ва Расулининг душманларига яқин бўлишдан ман қилади. Чунки иймон риштаси барча ришталардан устундир. Қарама-қарши келиб қолганида мана шу ришта муқаддамдир. Аллоҳ ва Расулига душман бўлган кимсалар билан, гарчи улар ўзларининг яқин қариндошлари бўлсалар-да, дўст бўлмаганларнинг қалбларига Аллоҳ таоло бир иймонни жо қилдики, у ҳеч қачон ўзгармайди. Уларнинг иймонини ҳужжат ва нур билан қувватлади. Аллоҳ таоло Қиёмат куни уларни қасрлари ва дарахтлари остидан дарёлар оқиб турадиган Адн жаннатларига киритади. У ерда абадий қоладилар. Жаннатларда неъматларнинг кети узилмайди, тугаб қолмайди. Аллоҳ таоло улардан шундай рози бўладики, бундан кейин уларга ҳеч қачон ғазаб қилмайди. Улар ҳам Аллоҳ таоло берган битмас-туганмас неъматлар туфайли рози бўладилар. Ана шу неъматлардан бири Аллоҳ таолони кўриш неъматидир. Юқорида айтиб ўтилган сифатларга эга бўлган кишилар Аллоҳ таолонинг буйруқларини бажариб, тақиқларидан тийиладиган аскарларидир. Огоҳ бўлингизким, албатта Аллоҳнинг аскарлари дунёю охиратда мурод-мақсадларига эришиб, қўрққан нарсаларидан нажот топиб, муваффақият қозонган кишилардир.

Осмонлару ердаги барча махлуқотлар Аллоҳ таолони нолойиқ нарсалардан поклади ва улуғлади. Аллоҳ таоло Азиздир. Уни ҳеч ким мағлуб қила олмайди. Ҳар бир яратиши, шариати ва тақдирини ҳикмат билан қиладиган Ҳаким Зотдир.

Аллоҳ таоло Ўзига куфр келтирган ва пайғамбари Муҳаммад алайҳиссаломни ёлғончига чиқарган Бану Назир қабиласини ўз диёри Мадинадан сургун қилди. Уларнинг дастлабки сургуни Мадинадан Шом диёрларига бўлди. Булар Тавротга ишонган яҳудийлар бўлиб, Расулуллоҳ билан тузган битимларига хиёнат қилиб, у зотга қарши мушриклар билан бирлашган эдилар. Эй мўминлар, сизлар уларнинг куч-қудратини ва мустаҳкам ҳимояларини кўриб, ўз диёрларидан Шом ерларига чиқиб кетадилар, деб хаёл ҳам қилмаган эдингиз. Уларнинг ўзлари ҳам қурган қўрғонларимиз бизни Аллоҳ таолонинг қудратидан ва жазосидан ҳимоя қилади, деб ўйлаган эдилар. Аллоҳ таоло пайғамбарига: ”Уларга қарши курашинг ва диёрларидан сургун қилинг”, дея амр қилган пайтда яҳудийларга ўзлари кутмаган томондан Аллоҳ таолонинг куч-қудрати намоён бўлди. Аллоҳ таоло уларнинг қалбларига шу қадар қаттиқ қўрқув солдики, мусулмонлар кириб фойдаланмасин дея, ўз уйларини ўз қўллари билан ичкаридан буза бошладилар. Мўминлар эса ташқаридан бузардилар. Эй ақл эгалари, куфрлари сабабли уларнинг бошларига тушган азоб-уқубатлардан ибрат олинглар. Улар каби бўлманглар. Токи уларга берилган азоб-уқубатлар сизларга ҳам етиб қолмасин.

Агар Аллоҳ таоло уларга диёрларидан сургун бўлишни битмаганида эди, уларни шу дунёдаёқ қатл ва асирлик азобига гирифтор қилган бўлар эди. Охиратда уларга дўзах азоби мунтазир бўлиб турибди. Унда абадий қоладилар.

Уларнинг бошига келган мусибат Аллоҳ таолога ва Унинг Пайғамбарига куфр келтириб, берган аҳдларини бузиб, душманлик қилганлари туфайли содир бўлди. Ким Аллоҳга душманлик қилса, албатта, Аллоҳнинг азоби қаттиқдир. Ана шу қаттиқ азобдан ”насиба”сини олади.

Эй мўминлар жамоаси, сизлар ғазотда Аллоҳнинг душманлари бўлмиш Бану Назирни ғазаблантириш учун хурмоларни кесдингизларми ёки ўзларингиз фойдаланишингиз учун кесмасдан қолдирдингизларми, ҳаммаси Аллоҳнинг амри билан бўлди. Улар маломат қилганларидай ер юзида бузғунчилик қилиш учун эмас. Айни пайтда бу иш аҳдларини бузган, вафо йўли қолиб, хиёнат йўлини танлаган ҳамда Аллоҳга итоат этишдан юз ўгирган яҳудийларни хор қилиш учун ҳам бўлган.

Аллоҳ таоло Пайғамбарига Бану Назирнинг мол-мулкидан берган ўлжага келсак, сизлар бу ўлжа талабида от ҳам, туя ҳам суриб бормадингизлар. Сизларга ҳеч қандай машаққат етмади. Бироқ Аллоҳ таоло пайғамбарларини Ўзи хоҳлаган кимсалардан устун қилади. Дарҳақиқат, Пайғамбар алайҳиссаломни Бану Қурайзадан устун қилди. Уларнинг диёрини Расулуллоҳ жангсиз эгаллади. Аллоҳ ҳамма нарсага Қодирдир. Уни ҳеч нарса ожиз қолдиролмайди.

Аллоҳ таоло баъзи қишлоқ-шаҳарларнинг мол-мулкини Пайғамбарига ҳеч қандай жангу-жадалларсиз ўлжа қилиб берди. Бу мулк Аллоҳникидир. Уни Ўзи хоҳлаган бандасига беради. Аллоҳ мулкни Пайғамбар алайҳиссаломга, садақадан ман қилинганлиги эвазига қариндошлари Бану Ҳошим ва Бану Муттолибга, етим-есирларга, фақирларга ва маблағи тугаб қолган мусофирларга берди. Токи мол-мулк камбағаллар қолиб, бойларнинг қўлларидагина айланиб қолмасин. Эй мўминлар, Пайғамбар сизларга берган нарсани олинглар, бермаганидан тийилинглар. Аллоҳ таолодан Унинг буйруқларини бажариб, тақиқларидан тийилиб, тақво қилинглар. Албатта Аллоҳ жазоси қаттиқ бўлган Зотдир. Унинг жазосидан қўрқинглар.

Бу мол-мулкнинг бир қисми Аллоҳ йўлида ҳижрат қилган камбағалларга берилади. Улар бу дунёда фазлу марҳамат, охиратда эса Аллоҳнинг розилигини умид қилиб, мол-дунёларини ва фарзандларини ташлаб чиқишга мажбур бўлганлар ҳамда Аллоҳ йўлида жиҳод қилиб, Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарига ёрдам берадилар. Мана шундай сифатларга эга бўлганлар ҳақиқатан ҳам иймонларида собит кишилардир.

Ансорлар Мадинани муҳожирлардан олдин манзил тутган, Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарига иймон келтирган кишилардир. Улар Маккадан ҳижрат қилиб келган кишиларни яхши кўрадилар. Агар ўлжадан Аллоҳ йўлидаги муҳожирларга берилиб, уларга берилмаса ҳам қалбларида биродарларига нисбатан нафрат ва ҳасадни топмайдилар. Ўзлари камбағал ва ҳожатманд бўла туриб, дунёвий насибаларни муҳожирларга илинадилар. Аллоҳ таоло кимни мол-дунёга очкўзликдан сақласа ва у мол-мулкини Аллоҳ йўлида сарфласа, ана ўшалар мурод-мақсадига етиб, хавф-хатардан қутулиб, зафар қучган кишилардир.

Кейин келган ва уларга қиёматгача яхшилик билан эргашган кишилар айтадилар: "Парвардигоро, бизни ва биздан олдинги Аллоҳга ва Унинг расулига иймон келтирган диндош биродарларимизни кечиргин, қалбларимизда мўминларнинг ҳеч бирига нисбатан бирон гина-кудурат қолдирмагин. Парвардигоро, албатта Сен бандаларингга меҳрибон ва раҳмлисан".

Эй Пайғамбар, кофирлигини яшириб, ўзларини иймонли қилиб кўрсатаётганларни кўрмадингизми?! Улар бузилган Тавротга эътиқод қилувчи кофир ҳамтавоқларига айтадилар: ”Диёрингизда маҳкам туринглар, биз сизларни ҳеч қачон ёрдамсиз ташлаб, душманга топшириб қўймаймиз. Агар мусулмонлар сизларни диёрингиздан чиқариб юборсалар, биз ҳам кўнгиллилардан бўлиб, сизлар билан бирга чиқамиз. Чиқишимизга тўсқинлик қилишни истаганларга итоат қилмаймиз. Агар сизларга қарши уруш очсалар, уларга қарши сизларга ёрдам берамиз. Аллоҳ гувоҳлик берадики, мунофиқлар: ”Агар чиқариб юборилсангизлар, бирга чиқамиз, сизларга қарши жанг қилсалар, биз сизлар билан биргамиз”, деган даъволарида ёлғончидирлар.

Мусулмонлар яҳудийларни чиқариб юборсалар, улар билан бирга чиқиб кетмайдилар. Агар жанг қилсалар, уларга ёрдам бермайдилар, уларни қўлламайдилар. Башарти мусулмонларга қарши уларга ёрдам берсалар ҳам, шак-шубҳасиз, қўрқиб қочиб қоладилар. Кейин бу мунофиқларга бошқа ёрдам берилмайди. Балки Аллоҳ уларни хорлаб, шармисор қилади.

Эй мўминлар, мунофиқ ва яҳудийларнинг дилларига сизлар Аллоҳдан кўра қўрқинчлироқ туюласизлар. Улар сизлардан кўпроқ қўрқадилар. Аллоҳдан эса у қадар қўрқмайдилар. Чунки улар тушунмайдиган, англамайдиган қавмдир. Уларда онг бўлганида эди, Аллоҳдан кўпроқ қўрқиш лозимлигини, чунки сизларни устун қилган Зот Аллоҳ эканини англаган бўлардилар

Эй мўминлар, яҳудийлар сизларга қарши бир бўлиб очиқ уруша олмайдилар. Урушганда ҳам қўрғонланган қишлоқларда ёки деворлар ортидан урушадилар. Қўрқоқликлари туфайли очиқчасига жанг қила олмайдилар. Ўрталаридаги адоват ўта кучли. Сизлар уларни бирлашган, бир сафдаги одамлар, деб ўйлайсиз. Аслида эса уларнинг қалблари турфа хил. Чунки улар ақл юритмайдилар. Ақл юритганларида эди, ҳақни таниб, унга эргашган ва қарши чиқмаган бўлардилар.

Бу яҳудийлар кофирлиги ва бошига тушган мусибатлар бобида ўзларидан бироз олдинги Макка мушрикларига ўхшайдилар. Ўша мушриклар кофирлигининг ёмон оқибатига учраб, Бадр куни кимларидир ўлиб кетди, яна кимларидир асир олинди. Охиратда эса улар учун аламли азоб бордир.

Уларга қулоқ соладиган мунофиқлар худди шайтонга алданган инсонга ўхшайдилар. Шайтон инсонга куфрни чиройли қилиб кўрсатди. Унинг васвасасига учган инсон кофир бўлди. Шунда шайтон унга: "Мен сенинг кофир бўлганингга айбдор эмасман. Мен ҳамма махлуқотлар Парвардигори Аллоҳдан қўрқаман", деди.

Шайтоннинг оқибати ҳам, унга итоат этган инсоннинг оқибати ҳам Қиёмат куни дўзахга кириш ва унда абадий қолишдир. Аллоҳ белгилаб қўйган ҳадлардан ошган золимларнинг жазоси мана шу.

Эй Аллоҳга иймон келтириб, шариатига амал қиладиган зотлар, Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар. Ҳар бир жон эртанги Қиёмат учун қандай яхши амал тайёрлаб қўйганига қарасин. Аллоҳдан тақво қилинглар. Аллоҳ қилаётган ишларингиздан Хабардордир. Бирон амалингиз У Зотдан яширин қолмас. Яқинда амалларингизга яраша жазо ёки мукофотингизни берур.

Аллоҳни унутиб, натижада Аллоҳ уларга ўзларини унуттириб, У Зотнинг буйруқларини бажармайдиган ва тақиқларидан тийилмайдиган ҳамда У Зотнинг ғазабидан, азобидан нажот берадиган ишларни қилмайдиган кимсаларга ўхшаб қолманглар. Аллоҳни унутиб, У Зотнинг буйруқларини бажармайдиган, тақиқларидан тийилмайдиган кимсалар Аллоҳга итоатсизлик қиладиган фосиқлардир.

Дўзахийлар билан жаннатийлар баробар эмас. Улар шу дунёдаги амалларда ҳам, охиратдаги жазо ёки мукофот олишда ҳам турличадирлар. Жаннатийлар мурод-мақсадига етиб, хавфсираган нарсаларидан нажот топиб, зафар қучган зотлардир.

Эй Пайғамбар, агар бу Қуръонни бир улкан тоққа туширганимизда ундаги насиҳату эслатмаларни, азоб ҳақидаги қаттиқ ваъдаларни кўриб, Аллоҳдан қўрққанидан эгилиб ёрилиб кетганини кўрар эдингиз. Бу мисолларни одамлар учун келтирамиз. Шоядки, улар ақлларини ишлатиб, ундаги маънолардан таъсирлансалар, насиҳат, ибрат олсалар.

У Аллоҳдирки, Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. Ғайбни ҳам, ҳозирни ҳам Билгувчидир. Бирон нарса У Зотдан яширин қолмас. У Зот дунё ва охиратнинг Раҳмони ва Раҳимидир. У Зотнинг раҳмати бутун оламларни қамраб олгандир. Подшоҳдир. Қуддусдир, ҳар қандай нуқсондан покдир. Саломдир, ҳар қандай айбдан саломатдир. Мўминдир, элчиларини ёрқин ҳужжатлар билан тасдиқлагувчидир. Муҳайминдир, бандаларининг амалларини кузатиб тургувчидир. Азиздир, ҳаммадан Ғолибдир. Жаббордир, Ўз қаҳри ила ҳамма нарсани эгаллаб олгандир. Мутакаббирдир. Аллоҳ мушриклар келтираётган ширклардан, бутлару бошқа нарсалардан Пок ва Олийдир.

У Аллоҳдирки, Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. Ғайбни ҳам, ҳозирни ҳам Билгувчидир. Бирон нарса У Зотдан яширин қолмас. У Зот дунё ва охиратнинг Раҳмони ва Раҳимидир. У Зотнинг раҳмати бутун оламларни қамраб олгандир. Подшоҳдир. Қуддусдир, ҳар қандай нуқсондан покдир. Саломдир, ҳар қандай айбдан саломатдир. Мўминдир, элчиларини ёрқин ҳужжатлар билан тасдиқлагувчидир. Муҳайминдир, бандаларининг амалларини кузатиб тургувчидир. Азиздир, ҳаммадан Ғолибдир. Жаббордир, Ўз қаҳри ила ҳамма нарсани эгаллаб олгандир. Мутакаббирдир. Аллоҳ мушриклар келтираётган ширклардан, бутлару бошқа нарсалардан Пок ва Олийдир.

У Аллоҳдир. Холиқдир, ҳамма нарсани яратгандир. Борийдир, йўқдан бор қилгувчидир. Мусаввирдир, махлуқотларига Ўзи истаган шаклни бергувчидир. У Зотнинг зоти олийсига муносиб гўзал номлари бор. Осмонлару ердаги ҳамма нарса У Зотни ҳар қандай нуқсондан поклаб, тасбеҳ айтар. У Азиздир, ҳаммадан Ғолибдир. У Ҳакимдир, ҳар бир яратишини, шариатини, тақдирини ҳикмат билан қиладиган Зотдир.

Эй Аллоҳга иймон келтириб, У Зотнинг шариатига амал қиладиган зотлар, Менинг душманимни ва ўзларингизнинг душманингизни дўст тутмангиз! Сизлар уларга дўстлик қўлини узатасизлар, улар эса пайғамбарингиз сизларга олиб келган динга куфр келтирадилар. Пайғамбарни ҳам, сизларни ҳам Парвардигорингиз Аллоҳга иймон келтирганингиз учун ўз юртингиздан, Маккадан қувиб чиқаряптилар-ку! Қариндошликнинг ҳам, яқинликнинг ҳам риоясини қилмаяптилар-ку! Сизларнинг Аллоҳга иймон келтирганингиздан бошқа айбингиз йўқ эди-ку! Агар Менинг йўлимда ва Менинг розилигимни истаб жиҳодга чиққан бўлсангизлар, ҳаргиз улар билан дўст бўлманглар! Мусулмонлар ҳақидаги хабарларни уларга пинҳона етказиб, яширин тарзда улар билан дўст бўласизлар. Мен эса яширин қилган ишларингизни ҳам, ошкора қилган ишларингизни ҳам биламан. Мендан бирон ишингиз яширин қолмас. Сизлардан ким ўшалар билан дўст бўлса, бас, у ҳақиқатдан адашибди, тўғри йўлдан озибди.

Агар сизлардан ғолиб бўлсалар, дилларидаги адоватни ошкор қилиб, қўллари билан ҳам, тиллари билан ҳам сизларга озор етказадилар. Ўзларига ўхшаб Аллоҳга ва Расулига куфр келтиришингизни истайдилар.

Қариндошингиз ёки фарзандингиз бўлгани туфайли кофирлар билан дўст бўлсангизлар, ўша қариндошларингиз ҳам, фарзандларингиз ҳам ҳаргиз фойда бермайди. Қиёмат куни Аллоҳ ораларингизни ажратиб қўяди. Жаннатийлар жаннатга, дўзахийлар дўзахга киради. Бири бирига асқотмайди. Аллоҳ қилаётган ишларингизни кўриб тургувчи Зотдир. У Зотдан бирон ишингиз махфий қолмас. Яқинда амалларингизга яраша жазо ёки мукофотингизни берур.

Эй мўминлар, Иброҳим алайҳиссалом ва у билан бирга бўлган мўминларда сизлар учун гўзал намуна бор. Ўшанда улар ўзларининг кофир қавмига шундай дегандилар: "Дарҳақиқат, биз сизлардан ҳам, сизлар Аллоҳни қўйиб ибодат қилаётган бутларингиздан ҳам безормиз. Биз сизларнинг динингизни инкор этдик ва биз билан сизнинг ўртамизда адоват ва нафрат зоҳир бўлди. То ёлғиз Аллоҳгагина иймон келтириб, У Зотга ҳеч нарсани шерик қилмагунингизча бу адоват ва нафрат давом этаверади". Сизлар ҳам кофир қавмингиздан безор бўлмоғингиз лозим. Фақат Иброҳим алайҳиссаломнинг ўз отасига: "Албатта мен сен учун Аллоҳдан мағфират сўрайман", деган гапи бундан мустасно. Шу ишдан ўрнак олманглар. Чунки Иброҳим алайҳиссалом бу гапни айтаётган пайтида отасининг иймонга келишидан ҳали умиди сўнмаган эди. Хуллас, мўмин одамнинг мушрик учун мағфират сўраши дуруст эмас. Ўшанда Иброҳим алайҳиссалом: "Аллоҳнинг азобидан бирон қисмини ҳам сендан даф қила олмайман", деган гапни ҳам қўшиб айтганди. "Парвардигоро, ҳамма ишларимизда ёлғиз Ўзингга таяндик ва тавба қилиб Ўзингга қайтдик. Қиёмат куни қайтиб борар жой ҳам ёлғиз Ўзинггадир".

Парвардигоро, бизни куфр келтирган кимсалар учун бир синовга айлантириб, уларни устимиздан ҳукмрон қилиб қўйма. Кейин улар: "Агар мўминлар ҳақ бўлганида эди, биз уларнинг устидан ҳукмрон бўлмас эдик", деб юрмасинлар. Парвардигоро, гуноҳларимизни мағфират айла. Дарҳақиқат, Сен Азиз, Ғолиб ҳамда ҳар бир яратишингни, шариатингни ва қадарингни ҳикмат билан қиладиган Ҳаким Зотсан.

Аллоҳдан дунё ва охират яхшилигини умид қилган кишиларгина улардан ўрнак оладилар. Ким ўрнак олишдан юз ўгирса, бас, Аллоҳ бандаларидан Беҳожат Зотдир. Уларнинг тоат-ибодатларига муҳтож эмас. У ҳар қандай ҳолатда ҳам мақтовга лойиқ Зотдир.

Эй мўминлар, эҳтимол Аллоҳ сизлар билан душманларингиз бўлмиш кофирлар ўртасига уларни Исломга ҳидоят қилиш орқали бир муҳаббатни солиб қўяр. Шу билан улар сизларнинг диний биродарларингизга айланиб қолар. Аллоҳ қалбларни иймон сари буриб қўйишга Қодир. Аллоҳ тавба қилган бандалари учун Мағфиратли, уларга Меҳрибон Зотдир.

Аллоҳ Исломингиз туфайли сизларга қарши жанг қилмаган, сизларни юртингиздан қувиб чиқармаган кишиларга яхшилик қилишингиздан ва уларга нисбатан ҳақ-ҳуқуқ масаласида адолатли бўлишингиздан қайтармайди. Аллоҳ ўзларига нисбатан ҳам, оилаларига нисбатан ҳам, қўл остидагиларга нисбатан ҳам одил бўлган кишиларни яхши кўради.

Албатта Аллоҳ сизларни иймонингиз туфайли сизларга қарши жанг қилган, сизларни юртингиздан қувиб чиқарган ва сизларни ҳайдаб чиқаришда ўзаро ёрдамлашган кимсалар билан дўст бўлишдан қайтаради. Ким уларни дўст тутса, бас, ана ўшалар Аллоҳнинг амрига қарши бориб, ўз жонига жабр қилган золимлардир.

Эй Аллоҳга иймон келтириб, шариатига амал қиладиганлар, қачон сизларга мўминалар куфр юртидан Ислом диёрига ҳижрат қилиб келсалар, уларнинг чин мўмина эканини имтиҳон қилиб кўринглар. Аллоҳ уларнинг иймонларини билгувчироқдир. Улар сир сақлаган бирон иш У Зотдан яширин қолмас. Имтиҳондан кейин уларнинг мўминалар эканини билсангизлар, бас, уларни кофир эрлариларга қайтарманглар! Мўмина аёллар кофир эрларга ҳалол эмас. Кофир эрлар мўмина аёлларга ҳалол эмас. Эрларига сарфлаган маҳрларини беринглар. Эй мўминлар, қочиб келган мўмина аёлларнинг иддаси тугаб, маҳрларини берганингиздан кейин уларни никоҳлаб олсангиз, гуноҳ бўлмас. Кимнинг хотини диндан қайтиб кофир бўлса, унинг билакларидан ушламасин. Чунки у кофира бўлиши билан никоҳ бекор бўлади. Кофирлардан ўзларингиз муртад аёлларингизга берган маҳрни талаб қилинглар ва улар ҳам ўзлари Исломни қабул қилган хотинларига берган маҳрни талаб қилсинлар. Сизлар тарафингиздан ҳам, улар тарафидан ҳам маҳрнинг қайтариб берилиши Аллоҳнинг ҳукмидир. Аллоҳ сизларнинг ўртангизда Ўзи истаганича ҳукм қилур. Аллоҳ бандаларининг аҳволини Билгувчидир. Бирон нарса У Зотдан яширин қолмас. Аллоҳ бандалари учун тузиб шариатини ҳикмат билан қилган Ҳаким Зотдир.

Фаразан аёлларингиздан бири муртад бўлиб кофирлар тарафга ўтиб кетгач, кофирлардан унинг маҳрини талаб қилсангизлар ва улар бермасалар, кейин эса урушда ғолиб бўлиб, кофирлардан ўлжалар олсангизлар, бас, хотини муртад бўлиб кетиб қолган эрларга қанча маҳр берган бўлсалар, ўшанчасини беринглар. Ўзларингиз иймон келтирган Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар.

Эй Пайғамбар, Макка фатҳида юз берганидек, олдингизга мўминалар келиб, Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмасдан ёлғиз Унгагина ибодат қилишга, ўғирлик қилмасликка, зино қилмасликка, жоҳилият одатларига эргашиб болаларини ўлдирмасликка, зинодан бўлган боласини эримдан бўлган, деб туҳмат қилмасликка, бир савобли ишда сизга итоатсизлик қилмасликка байъат бермоқчи бўлсалар, улардан байъат олинг ва улар учун Аллоҳдан мағфират сўранг. Албатта Аллоҳ тавба қилган бандалари учун Мағфиратли ва уларга Меҳрибон Зотдир.

Эй Аллоҳга иймон келтириб, шариатига амал қиладиган зотлар, Аллоҳнинг ғазабига учраган қавм билан дўст бўлманглар. Улар охиратга ишонмайдилар, аксинча, қайта тирилишни инкор қилганлари боис ўлиб кетган ота-боболари қайтишидан қандай умид узган бўлсалар, охиратдан ҳам ўшандай умид узганлар.

Аллоҳни самолардагилар ҳам, заминдагилар ҳам Ўзига нолойиқ нарсалардан поклаб, У Зотга тасбеҳ айтди. У Азиз, ҳаммадан Ғолиб Зотдир. Ҳар бир яратишини, тақдирини ва шариатини ҳикмат билан қиладиган Ҳаким Зотдир.

Эй Аллоҳга иймон келтирган зотлар, нима учун қилмаган ишингизни қилдим, дейсизлар?! Масалан, кимдир, қиличим билан чопиб ташладим, дейди. Аслида эса чопмаган бўлади.

Қилмаган ишингизни гапиришингиз Аллоҳнинг наздида ўта манфур иш бўлди. Содиқ мўмин кишига бундай қилиш ярашмайди. Унинг гапи билан иши бир бўлмоғи лозим.

Аллоҳ Ўзининг йўлида, Аллоҳ ризолигини истаб, худди бир-бирига туташган бинолардек жипслашиб, бир саф бўлиб жанг қиладиган мўминларни яхши кўради.

Эй Пайғамбар, эсланг! Ўшанда Мусо қавмига деди: "Эй қавмим, нима учун менга озор берасизлар, гапимга қулоқ солмайсизлар?! Ахир менинг сизларга юборилган Аллоҳнинг пайғамбари эканимни биласизлар-ку". Ўзлари пайғамбар олиб келган ҳақдан юз ўгиргач, Аллоҳ ҳам уларнинг қалбларини ҳақдан буриб қўйди. Аллоҳ итоатсиз, фосиқ қавмни ҳидоят қилмас.

Эй Пайғамбар, эсланг, ўшанда Ийсо ибн Марям алайҳиссалом деди: "Эй Бани Исроил, мен сизларга юборилган Аллоҳнинг пайғамбариман. Ўзимдан олдин нозил бўлган Тавротни тасдиқлаб ва мендан кейин Аҳмад исмли бир пайғамбар келиши ҳақида хушхабар олиб келганман". Ийсо уларга ўзининг ҳақ эканини тасдиқловчи ҳужжатларни олиб келганда эса: "Бу очиқ сеҳрдир, ҳеч қачон унга эргашмаймиз", дедилар.

Ислом динига, Аллоҳни бир деб билиш динига чақирилиб турган бир пайтда Аллоҳ шаънига ёлғон тўқиб, унга ширк келтирадиган ва бутларга ибодат қиладиган кимсадан ҳам золимроқ одам йўқ. Аллоҳ ширку маъсиятлар ила ўз жонига жабр қилган золимларга рушду ҳидоят бермас.

Анави ёлғонга чиқарувчилар Аллоҳнинг нурини оғизлари билан ўчирмоқчи бўлиб, бузғунчи гаплар айтадилар, ҳақни бўяб кўрсатишга уринадилар. Аллоҳ эса улар ёқтирмасалар-да, Ўз нурини машриқу мағрибга тарқатиб, Ўз сўзини олий қилур.

Аллоҳ шундай Зотки, Муҳаммад алайҳиссаломни Ислом дини ила, эзгуликка чорловчи рушду ҳидоят дини ила, фойдали илм ва солиҳ амал дини ила пайғамбар қилиб юборди. Токи у, гарчи мушриклар ёқтирмасалар-да, ҳамма динлардан ғолиб ва олий бўлсин.

Эй Аллоҳга иймон келтирган ва шариатига амал қиладиган зотлар, сизларни аламли азобдан қутқарадиган ўта фойдали бир тижоратга йўллаб қўяйми?

Бу фойдали тижорат шундан иборатки, Аллоҳга ва Унинг Расулига иймон келтирасизлар, У Зотнинг ризоси йўлида молларингиз ва жонларингизни тикиб жиҳод қиласизлар. Агар билсангизлар, мана шу иш сизлар учун яхшироқдир. Шундай экан, уни бажаришга шошилинглар.

Бу тижоратнинг фойдаси шуки, Аллоҳ гуноҳларингизни кечириб, ўзингизни қасрлари ва дарахтлари остидан анҳорлар оқиб ўтадиган жаннатларга ва мангу боғлардаги сўлим масканларга киритади. Энг буюк, мислсиз муваффақият мана шу.

Бу тижоратнинг сизлар ёқтирадиган ва шу дунёда содир бўладиган бошқа фойдалари ҳам бор. Аллоҳ душманларингизга қарши жангда сизларни қўллаб-қувватлайди ва сизларга яқинда Маккани фатҳ қилиб беради. Эй Пайғамбар, мўминларга мана шу хушхабарни, бу дунёдаги ғалаба ва охиратдаги жаннат хушхабарини етказинг.

Эй Аллоҳга иймон келтирган ва У Зотнинг шариатига амал қиладиган зотлар, Ийсо ибн Марям ҳаворийларга: "Аллоҳ учун ким менинг ёрдамчиларим бўлади", деганида ҳаворийлар: "Биз Аллоҳнинг ёрдамчилармиз", дедилар. Сизлар ҳам худди ўша ҳаворийлардек Аллоҳнинг ёрдамчилари бўлиб, пайғамбарингиз олиб келган динни қўллаб-қувватланглар. Ўшанда Бани Исроилдан бир тоифа Ийсо алайҳиссаломга иймон келтириб, бошқа бир тоифа куфр келтирганди. Бас, иймон келтирган зотларни қўллаб-қувватлаб, кофирлардан устун қилдик ва улар ғолиб бўлдилар.

Осмонлару ердаги ҳамма махлуқотлар Аллоҳни У Зотга нолойиқ бўлган ҳар қандай нуқсондан поклаб тасбеҳ айтадилар. У ҳамма салтанат ёлғиз Ўзиники бўлган буюк Подшоҳдир. Ҳар қандай нуқсондан Покдир. Ҳаммадан Ғолиб Азиздир. Ҳар бир яратишини, шариатини ва тақдирини ҳикмат билан қиладиган Ҳакимдир.

У шундай Зотки, ўқишни ҳам, ёзишни ҳам билмайдиган араблар орасига ўзларидан бир пайғамбарни юборди. Пайғамбар уларга Аллоҳ нозил қилган оятларни тиловат қилади. Уларни куфр ва ёмон хулқлардан тозалайди. Уларга Қуръон ва суннатни ўргатади. Улар олдин ҳақ йўлдан озиб, очиқ залолатда бўлиб, бут-санамларга ибодат қилиб, ноҳақ қонлар тўкиб, қариндошлик ришталарини узиб юрган эдилар.

Пайғамбар алайҳиссалом арабларга ва ҳали уларга етиб келмаган, энди келадиган бошқа қавмларга ҳам юборилган. Аллоҳ азиздирки, ҳеч кимса У Зотдан ғолиб эмас. Ҳакимдирки, ҳар бир яратишида, шариатида, тақдирида бир ҳикмат бор.

Пайғамбар алайҳиссаломнинг арабларга ва бошқаларга юборилиши Аллоҳнинг фазлидир. Уни Аллоҳ Ўзи истаган одамга беради. Аллоҳ ўта фазлу марҳаматли Зотдир. Пайғамбар алайҳиссаломни бутун башариятга юборгани ҳам ана шу фазлу марҳаматидандир.

Тавротга амал қилиш вазифаси топширилган, лекин уни бажармаган яҳудийлар устига катта-катта китоблар ортилган эшакка ўхшайдилар. Эшак ўзининг устидаги нарса китобми, бошқа нарсами, билмайди. Аллоҳнинг оятларини ёлғонга чиқарувчилар мисоли нақадар ёмон. Аллоҳ золим қавмнинг ҳақни топишига тавфиқ бермайди.

Эй Пайғамбар, айтинг: "Эй дини бузилиб кетганидан кейин ҳам яҳудийлигида қолганлар, бошқа одамлар эмас, фақат бизгина Аллоҳнинг дўстларимиз, деган даъволарингиз рост бўлса, ўлимни орзу қилинглар-чи. Ана шунда ўзингизга аталган улуғликка тезроқ эришасизлар-ку. Шундай эмасми?"

Ҳеч қачон ўлимни орзу қилмайдилар. Аксинча, дунёда абадий қолишни истайдилар. Чунки улар ўзларининг куфру маъсиятга, зулму зўравонликка ботиб, Тавротни ўзгартириб юборганларини яхши биладилар. Аллоҳ золимларни кўриб-билиб туради. Уларнинг бирон иши Аллоҳдан яширин қолмайди. Яқинда уларни қилган ишларига яраша жазолайди.

Эй Пайғамбар, анави яҳудийларга айтинг: "Сизлар ўзингиз қочаётган ўлимга эртами, кечми, барибир йўлиқасизлар. Кейин Қиёмат куни яширин ишларни ҳам, ошкора ишларни ҳам Билгувчи Аллоҳнинг ҳузурига қайтариласизлар. У Зотдан бирон нарса яширин қолмас. Ана ўшанда сизларга шу дунёда қилиб ўтган ишларингиз ҳақида хабар беради ва қилмишингизга яраша жазолайди".

Эй Аллоҳга иймон келтирган ва шариатига амал қилган зотлар, агар муаззин Жума куни имом минбарга чиққанидан кейин (иккинчи азонни айтиб) намозга чақирса, савдони ташлаб, хутбани эшитиш ва намоз ўқишга шошилинглар. Агар биладиган бўлсангизлар, мана шундай қилишингиз ўзингиз учун яхшидир. Шундай экан, бўйсунинглар ва бажаринглар.

Жума намозини ўқиб бўлгач, ер юзига тарқалиб, ҳалол ризқ топиш ва юмушларингизни бажаришга киришаверинглар. Айни пайтда Аллоҳни кўп эсланглар. Тирикчилик билан овора бўлиб, Аллоҳни унутиб қўйманглар. Шоядки, шунда мурод-мақсадингизга етиб, хавфсираётган нарсангиздан нажот топсангизлар.

Эй Пайғамбар, айрим мусулмонлар бирон тижорат ёки кўнгилхушликни кўриб қолсалар, сизни минбарда турган ҳолингизда ташлаб, ўшанга қараб кетадилар. Эй Пайғамбар, уларга айтинг: "Аллоҳнинг ҳузуридаги солиҳ амал учун бериладиган мукофот кўнгилхушликдан ҳам, тижоратдан ҳам яхшироқдир. Аллоҳ энг яхши ризқ бергувчидир".

Эй Пайғамбар, мунофиқлар сизнинг олдингизга келганларида дилларидаги куфрни яшириб, ўзларини мусулмон қилиб кўрсатиб: "Гувоҳлик берамизки, сен Аллоҳнинг чин пайғамбарисан", дейдилар. Аллоҳ сиз Унинг чин пайғамбари эканингизни билади. Аллоҳ гувоҳлик берадики, мунофиқлар бу даъволарида аниқ ёлғончилардир.

Мўминлигига қасам ичиб, қасамини қалқон қилиб, ўзини ўлимдан ва асирликдан асраб қолдилар. Одамларни эса шак-шубҳаларга солиб, иймондан чалғитишга уриндилар. Уларнинг ёлғон иймонлари, мунофиқликлари нақадар манфур иш!

Бунга сабаб шуки, улар мунофиқлик қилиб, ёлғондан тил учида иймон келтирдилар. Дилларида эса иймондан асар ҳам йўқ. Кейин яширин тарзда Аллоҳга куфр келтирдилар. Шу билан уларнинг дилларига муҳр босилди. Энди улар рушду ҳидоят нима, ўнгланиш нима, билмайдилар, англамайдилар.

Уларни кўрсангиз, бўй-бастлари, салобати, кўркамлиги сизни ҳайратга солади. Гапирсалар, гапларига маҳлиё бўлиб қулоқ соласиз. Эй Пайғамбар, улар сизнинг олдингизда суяб қўйилган ходаларга ўхшайдилар. Ҳеч нарсани англамайдилар. Қўрқувлари шу даражадаки, ҳар бир шовқинни ўзларига қарши қаратилган бир бало-офат, деб биладилар. Улар ҳақиқий душманлардир. Эй Пайғамбар, улардан эҳтиёт бўлинг. Тағин найранг ишлатиб, сизларингизни фош этиб юборишмасин. Аллоҳ уларни лаънатласин. Ҳужжату далиллар шу қадар очиқ-равшан бўлиб турса-да, яна қандай қилиб иймондан юз ўгирар эканлар-а!

Агар ўша мунофиқларга: "Қилган ишингиз учун Пайғамбар алайҳиссаломнинг олдига узр сўраб келинглар. Шунда у зот сизлар учун Аллоҳдан мағфират сўрайди", дейилса, масхара қилиб, бошларини буриб кетадилар. Уларнинг ҳақни қабул қилишдан ва унга бўйсунишдан ўзларини катта олиб, юз буриб кетаётганларини кўрасиз.

Эй Пайғамбар, улар учун мағфират сўрадингизми ёки мағфират сўрамадингизми, фарқи йўқ. Аллоҳ уларни ҳеч қачон мағфират қилмайди. Аллоҳ гуноҳ кетидан гуноҳ қилаверадиган итоатсиз, фосиқ қавмни мағфират қилмас.

"Аллоҳнинг пайғамбари ҳузуридаги камбағаллар ва Мадина атрофидан келган аъробийларга эҳсон қилманглар, токи унинг олдидан тарқаб кетсинлар", дейдиган кимсалар ана ўшалардир. Ҳолбуки, осмонлару ернинг хазиналари ёлғиз Аллоҳникидир. Ўзи истаган бандасига ризқини мўл қилиб беради. Лекин мунофиқлар буни билмайдилар, англамайдилар.

Уларнинг бошлиғи Абдуллоҳ ибн Убай айтади: "Агар Мадинага қайтсак, азиз хорни ундан албатта чиқариб юборади". Бу гапи билан ўзи ва қавмини азиз, Муҳаммад алайҳиссалом ва саҳобаларни эса хор демоқчи бўлади. Лекин азизлик Абдуллоҳ ибн Убайники эмас, Аллоҳники, пайғамбариники ва мўминларникидир. Лекин мунофиқлар буни билмайдилар.

Эй Аллоҳга иймон келтириб, шариатига амал қиладиган зотлар, мол-давлатларингиз ва бола-чақаларингиз сизларни намоз каби Ислом буюрган фарзларни адо этишдан чалғитиб қўймасин. Ким мол-давлати ва бола-чақаси билан банд бўлиб, намоз ва бошқа фарзлардан чалғиса, уларни адо этмаса, бас, ана ўшалар Қиёмат куни ўзларини ҳам, оилаларини ҳам қўлдан бой берган ҳақиқий зарар кўргувчилардир.

Бировингизга ўлим келиб: "Парвардигорим, мени озгина муддатга кечиктириб турсанг, мол-давлатимдан Аллоҳ йўлида садақа қилиб, Аллоҳнинг солиҳ бандаларидан бўлиб олардим", деб қолишидан олдин Биз сизларга ризқ қилиб берган мол-давлатлардан эҳсон қилинглар.

Бир жоннинг умри тугаб, ажали келгач, Аллоҳ уни асло кечиктирмас! Аллоҳ қилаётган ишларингиздан Хабардордир. У Зотдан бирон амалингиз яширин қолмас. Яқинда ўша амалларингизга яраша сизларга жазо ёки мукофот берур.

Осмонлару ердаги ҳамма-ҳамма Аллоҳни Ўзи Зотига нолойиқ сифатлардан поклаб тасбеҳ айтади. Мулк ёлғиз Уникидир. Ундан ўзга подшоҳ йўқ. Ҳамду сано ёлғиз Уникидир. У ҳар нарсага Қодирдир. Унинг Қўлидан келмайдиган иш йўқ.

Эй одамлар, У сизларни яратган Зотдир. Бас, сизлардан кимдир кофир бўлиб, дўзахга тушади. Яна кимдир мўмин бўлиб, жаннатга киради. Аллоҳ қилаётган ишларингизни кўриб тургувчидир. Бирон ишингиз У Зотдан яширин қолмас. Яқинда сизларга амалларингизга яраша жазо ёки мукофот берур.

Самоларни ҳам, заминни ҳам ҳақ ила яратди. Уларни бекорга яратмади. Эй одамлар, У Зот Ўз фазлу карами ила сизларга гўзал шакл берди. Хоҳлаганида сизларни хунук қилиб қўйиши ҳам мумкин эди. Қиёмат қайтиб бориш ёлғиз Унгадир. Ўшанда қилган амалларингизга яраша сизларга жазо ёки мукофот берур.

Самолардаги нарсаларни ҳам, заминдаги нарсаларни ҳам билади. Яширин қилган ишларингизни ҳам, ошкора қилган ишларингизни ҳам билади. Аллоҳ дилларда яхши-ёмон сирларни ҳам, ниятларни ҳам билади. Бирон нарса У Зотдан яширин қолмас.

Эй мушриклар, сизларга ўтмишдаги Нуҳ қавми, Од, Самуд ва бошқа қабилаларнинг ҳақни ёлғонга чиқариб, оқибатда шу дунёнинг ўзидаёқ қилмишларининг аччиқ аламини тотган кимсалар ҳақидаги хабар етиб келмадими? Улар учун яна охиратда аламли азоб бордир. Ҳа, бу хабар сизларга етиб келган. Бас, ундан ибрат олиб, сизларнинг ҳам бошингизга ўша кунлар тушишидан олдин Аллоҳга тавба қилинглар.

Бунга сабаб шуки, уларга пайғамбарлари ёрқин ҳужжатларни, аниқ-тиниқ далилларни олиб келардилар. Улар эса: "Бизни тўғри йўлга ўзимизга ўхшаган инсон зоти бошлар эканми?", деб куфр келтирдилар ва иймон келтиришдан бош тортдилар. Бу билан Аллоҳга зарар қилмадилар. Зеро, Аллоҳ уларнинг иймон келтиришларига, тоат-ибодат қилишларига муҳтож эмас. Алоҳ биронта бандасига муҳтож бўлмайдиган Беҳожат ва ҳамма гапларию ишларида мақтовга лойиқ Зотдир.

Куфр келтирган кимсалар ўлганларидан қайта тирилмасликларини даъво қилдилар. Эй пайғамбар, ўша қайта тирилишни инкор қилаётганларга айтинг: "Асло! Парвардигоримга қасамки, Қиёмат куни албатта қайта тириласизлар. Кейин шу дунёда қилиб ўтган ишларингиз ҳақида албатта хабардор қилинасизлар. Қайта тирилтириш иши Аллоҳ осон. Илк бора йўқдан бор қилган Зот ҳисоб-китоб қилиш ва жазо ёки мукофот бериш учун яна қайта тирилтиришга ҳам Қодир.

Бас, эй одамлар, Аллоҳга иймон келтиринглар. У Зотнинг элчисига иймон келтиринглар. Элчимизга нозил қилганимиз Қуръонга иймон келтиринглар. Аллоҳ қилаётган ишларингиздан Хабардордир. Бирон ишингиз У Зотдан яширин қолмас. Яқинда ўша ишларингизга яраша сизларга жазо ёки мукофот берур.

Эй Пайғамбар, Аллоҳ сизларни қилган амалларингизга яраша жазо ёки мукофот бериш учун тўплаган Қиёмат кунида кофирларнинг муваффақиятсизликка учраб, зарар кўрганлари аён бўлур. Зеро, мўминлар дўзах аҳлининг жаннатдаги жойларини эгалласалар, дўзахийлар жаннат аҳлининг дўзахдаги ўрнини эгаллайдилар. Ким Аллоҳга иймон келтириб, яхши иш қилган бўлса, Аллоҳ унинг ёмонликларини ўчириб, ўзини қасрлари ва дарахтлари остидан анҳорлар оқиб ўтадиган жаннатларга киритади. У ерларда абадий қоладилар. Ҳеч қачон чиқмайдилар. Неъматлари ҳеч қачон тугаб қолмайди. Энг буюк муваффақият мана шудир.

Аллоҳга куфр келтириб, пайғамбаримизга нозил қилган оятларимизни ёлғонга чиқарган кимсалар, ана ўшалар дўзах эгалари бўлиб, унда мангу қолгувчидирлар. Уларнинг оқибати нақадар ёмон оқибат!

Бирон кимсанинг жонига, молига ёки боласига бирон мусибат етса, у Аллоҳнинг қазойи қадари билан бўлади. Ким Аллоҳга, Унинг қазойи қадарига иймон келтирса, Аллоҳ унинг қалбини хотиржам этиб, пешонасига ёзилганига рози бўладиган қилиб қўяди. Аллоҳ ҳамма нарсани Билгувчидир. Бирон нарса У Зотдан яширин қолмас.

Аллоҳга итоат қилинглар. Пайғамбарга итоат қилинглар. Агар Пайғамбар олиб келган ҳаққа бўйсунишдан бош тортсангизлар, бу ишнинг гуноҳи, зарари ўзингизга бўлади. Элчимиз зиммасида эса Биз юборган рисолатни аниқ қилиб етказиб қўйиш бор, холос.

Чин маъбуд Аллоҳдир. Ундан ўзга чин маъбуд йўқ. Бас, мўминлар ўзларининг ҳамма ишларида Аллоҳгагина таянсинлар.

Эй Аллоҳга иймон келтириб, шариатига амал қиладиган зотлар, аёлларингиз ва болаларингиздан сизларга душман бор. Чунки улар сизларни Аллоҳнинг зикридан, Унинг йўлида жиҳод қилишдан тўсадилар, чалғитадилар. Бас, улардан эҳтиёт бўлинглар. Агар уларнинг хатоларини афв этсангизлар, айбу нуқсонларини кечирсангизлар, гуноҳларидан ўтсангизлар, бас, албатта Аллоҳ ҳам сизларга раҳм қилиб, гуноҳларингизни кечиради. Зеро, ҳар ким экканини ўради. Аллоҳ Мағфиратли, Меҳрибон Зотдир.

Мол-давлатларингиз ва бола-чақаларингиз бир синов, холос. Улар сизларни ҳаромдан пул топишга, Аллоҳга итоатсизлик қилишга ундаши ҳам мумкин. Аллоҳнинг ҳузурида эса фарзандлар риоясини қилгандан кўра Аллоҳнинг риоясини қилишни афзал билган киши учун буюк мукофот бор. У жаннатдир.

Имконинглар борича Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар. Аллоҳга ва Унинг Расулига қулоқ солинглар, итоат этинглар ва Аллоҳ ризқ қилиб берган мол-давлатингиздан эзгулик йўлида сарфланглар. Аллоҳ кимни нафсининг тўймаслигидан асраган бўлса, ана ўшалар мурод-мақсадларига етган ва хавфсираган нарсаларидан нажот топган зотлардир.

Агар мол-давлатларингиздан Аллоҳ йўлида сарфлаб, У Зотга қарзи ҳасана берсангизлар, унинг мукофотини сизларга бир неча баробар, ўн баробардан етти юз баробаргача қилиб қайтарур ва гуноҳларингизни мағфират қилур. Аллоҳ Шакурдир, яъни, озгина амал учун ҳам кўп ажру мукофотлар берадиган Зотдир. У Ҳалимдир, яъни, жазони, азобни тезлатиб юбормайдиган Зотдир.

Аллоҳ ғайбдаги, инсон зотига номаълум бўлган оламдаги нарсаларни ҳам, ҳозирдаги, инсон зотига маълум бўлган оламдаги нарсаларни ҳам Билгувчи Зотдир. Ҳар икки оламдаги бирон нарса У Зотдан яширин қолмас. У ҳаммадан Ғолиб, Азиз Зотдир. Ҳар бир яратишини, шариатини ва тақдирини ҳикмат билан қиладиган Ҳаким Зотдир.

Эй Пайғамбар, қачон сиз ёки умматингиздан биронтаси аёлини талоқ қилса, унинг иддасида талоқ қилсин, яъни, ҳали қўшилмаган пок пайти бўлсин. Иддани ҳисоблаб, билиб юринглар. Токи аёлингизга қайта ярашмоқчи бўлиб қолсангиз, шундай қилиш имкони бўлиб турсин. Парвардигорингиз Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар. Талоқ қилинган хотинларингизни то иддалари тугамагунча яшаб турган уйларидан чиқариб юборманглар ва ўзлари ҳам чиқиб кетмасинлар. Зино каби очиқ фаҳш ишни қилган ҳолатлари бундан мустасно. Бу ҳукмлар Аллоҳ Ўзининг бандалари учун белгилаб қўйган ҳад-ҳудудлардир. Ким Аллоҳнинг ҳадларидан ошса, у ўзига аниқ зулм қилибди. Эй талоқ қилинган аёл, сиз билмассиз, эҳтимол Аллоҳ бундан кейин сиз кутмаган бирон ишни пайдо қилар-да,у яна ярашишни истаб қолар.

Муддатлари тугай деб қолганда эса ё яхшилик билан ярашиб олинглар ёки иддалари тугагунига қадар тек қўйиб, яхшилик билан ажрашинглар. Уларнинг ҳуқуқларини поймол қилманглар. Ярашмоқчи бўлганингизда ҳам, ажрашмоқчи бўлганингизда ҳам низони бартараф этиш учун ўзингиздан икки адолатли кишини гувоҳ қилинглар. Гувоҳлар гувоҳликни Аллоҳ учун тўкис бажарсинлар. Бу ҳукмлардан Аллоҳга ва Қиёмат кунига иймон келтирган киши ибрат, насиҳат олади. Чунки насиҳат фақат мўмингагина кор қилади. Ким Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилса, Аллоҳ унга ҳар қандай қийин, танг аҳволдан чиқиб кетиш йўлини кўрсатиб қўяди.

Ва уни хаёлига ҳам келмаган тарафдан ризқлантиради. Ким ўзининг ишларида Аллоҳга таянса, Аллоҳнинг Ўзи унга кифоя қилади. Аллоҳ Ўзи истаган ишни бажара оладиган Зотдир. Унинг Қўлидан келмайдиган иш йўқ. Бирон нарсани ўтказиб юбормайди. Аллоҳ ҳар бир нарсага бир миқдор тайин қилиб қўйган. Қийинчиликнинг ҳам бир миқдори бор, осонликнинг ҳам. Улардан бири кетиб, бири келиб туради. Биттаси тинимсиз давом этавермайди.

Ёши катта ҳайздан қолган аёлларнинг иддаси ҳақида шубҳаланаётган бўлсангизлар, билингларки, уларнинг иддаси уч ойдир. Ҳали ҳайз кўриш ёшига етмаган аёлларнинг ҳам иддаси ҳам уч ойдир. Ҳомиладор аёлларни эрлари талоқ қилган бўлса ҳам, вафот этган бўлса ҳам, уларнинг иддаси кўзлари ёригунчадир. Ким Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилса, Аллоҳ унга енгиллик бериб, ишларини осонлаштириб қўяди.

Эй мўминлар, мана шу талоқ, ражъа ва идда ҳукмлари Аллоҳнинг сизларга нозил қилган ҳукмларидир. Ким Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилса, унинг ёмонликларини ўчириб, охиратда ажрини улуғ қилиб беради. Бу ажр жаннат ва ундаги битмас-туганмас неъматлардир.

Эй эрлар, талоқ қилган аёлларингизга қўлингиздан келганча ўзларингиз яшаётган уйдан жой беринглар. Аллоҳ устингизга имконингиздан ортиғини юкламайди. Уларга тазйиқ ўтказиш учун уларни уй-жойдан ҳам, таъминотдан ҳам, бошқа нарсадан ҳам сиқманглар. Агар ҳомиладор бўлсалар, то ҳомилаларини қўйгунларича уларни таъминлаб туринглар! Сизлар учун болаларингизни эмизсалар, эмизганига яраша ҳақларини беринглар! Бериладиган ҳақ хусусида ўзаро яхшилик билан келишиб олинглар! Хотин сўраётган ҳақни беришга эр бахиллик қилса, айни пайтда хотин ҳам эрнинг берганига кўнмаса, ота ўзининг боласига бошқа бир эмизувчи топсин.

Ким бадавлат бўлса, талоқ қилган хотинига ҳам, боласига ҳам бойлигидан нафақа берсин. Кимнинг ризқи танг қилиб қўйилган бўлса, Аллоҳ унга ато этганидан нафақа берсин! Аллоҳ ҳеч бир жонни Ўзи унга ато этганидан ортиқ нарсага таклиф қилмас. Аллоҳ оғирликдан кейин енгилликни, тангликдан кейин кенгликни барпо қилур.

Қанчадан-қанча шаҳарлар Аллоҳнинг ва пайғамбарларнинг буйруқларини бажаришдан бош тортганлари туфайли уларни жуда оғир ҳисобга тутиб, дунёда ҳам, охиратда ҳам қаттиқ азоблаганмиз.

Улар ўзлари содир этган ёмон ишларнинг азобини тортдилар. Уларнинг оқибати дунёда ҳам, охиратда ҳам муваффақиятсизлик бўлди.

Аллоҳ уларга қаттиқ азобни тайёрлаб қўйган. Бас, эй Аллоҳга ва пайғамбарларга иймон келтирган ақл эгалари, Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилинглар. Аллоҳ сизларга гуноҳнинг ёмон оқибатини, тоатнинг эса хуш оқибатини эслатадиган Эслатмани (Пайғамбарни) юборди.

Айтилаётган бу Эслатма, иймон келтириб, Пайғамбарни тасдиқ этиб, яхши амалларни қилган зотларни залолат зулматларидан ҳидоят нурига чиқариш учун сизларга Аллоҳнинг очиқ-аниқ оятларини тиловат қилиб берадиган Пайғамбардир. Ким Аллоҳга иймон келтириб, яхши амал қилса, уни Аллоҳ қасрлари ва дарахтлари остидан анҳорлар оқиб ўтадиган жаннатларга киритур ва у жаннатларда мангу қолур. Дарҳақиқат, Аллоҳ унинг ризқини гўзал қилиб қўйди. Зеро, уни битмас-туганмас неъматларга тўла жаннатга киритди.

Аллоҳ шундай Зотки, етти осмонни ва ердан ҳам шунчасини яратди. Аллоҳнинг коинотга доир ва шариатга оид фармонлари уларнинг орасида нозил бўлиб туради. Шоядки, шу билан Аллоҳ ҳар нарсага Қодир эканини, Қўлидан келмайдиган бирон иш йўқлигини ва Аллоҳ ҳамма нарсани илми билан қамраб олганини, бирон нарса У Зотдан яширин қолмаслигини билиб олсангизлар.

Эй Пайғамбар, Аллоҳ жориянгиз Мориядан фойдаланишни ҳалол қилиб қўйган бўлса, нима учун рашк қилаётган хотинларингизни рози қилиш мақсадида Аллоҳ сизга ҳалол қилган ишни ўзингизга ҳаром қилиб оласиз?

Қасам ичиб, ортидан уни бузмоқчи бўлсангизлар ёки уни бузишда бирон яхшиликни кўрсангизлар, каффоратини тўлаб бузиш жоизлигини Аллоҳ шариатлаштириб қўйган-ку. Аллоҳ Мададкорингиздир. У Зот аҳволингизни, сизга нима яхши бўлишини билгувчи, Ўз шариатини ва қадарини ҳикмат билан қилгувчи Зотдир.

Эсланг, ўшанда Пайғамбар алайҳиссолату вассалом хабарни фақат Ҳафсагагина айтиб, Мория билан ҳеч қачон яқинлик қилмаслигини билдирган эди. Ҳафса бу хабарни Оишага етказгач, Аллоҳ пайғамбарига сири фош бўлганини билдирди. Шунда у зот Ҳафсани койиб, ўзига айтилган гапларнинг бир қисмини унга айтди, бир қисмини эса айтмади. Шунда Ҳафса: "Бу хабарни сизга ким етказди?", деб сўраган эди, "У хабарни менга ҳамма нарсани билгувчи ва ҳамма яширин нарсалардан хабардор Зот етказди", деб жавоб берди.

Иккалангизга тавба қилиш лозим бўлди. Чунки қалбларингиз Пайғамбар алайҳиссалом ёқтирмайдиган ишни ёқтириб қолди. Яъни, жориядан ўзини тортиб, уни ўзига ҳаром қилиб олишини истаб қолдинглар. Пайғамбарга қарши тил бириктиришда давом этаверсангизлар, бас, Аллоҳ унинг Мададкоридир. Жаброил ҳам, солиҳ мўминлар ҳам. Бундан ташқари фаришталар ҳам у зотнинг ёрдамчилари бўлиб, у кишига озор берувчиларга қарши турадилар.

Агар сизларни талоқ қилса, эҳтимол Парвардигори Ўз Пайғамбарига сизларнинг ўрнингизга сизлардан кўра яхшироқ Аллоҳга ва пайғамбарга иймон келтирадиган, Аллоҳга итоат этадиган, гуноҳларига тавба қиладиган, Парвардигорига ибодат қиладиган, рўзалар тутадиган жувон ва қизларни берар.

Эй Аллоҳга иймон келтирган ва шариатига амал қиладиган зотлар, ўзингизни ва оилангизни ёқилғиси одамлар ва тошлар бўлган дўзахдан сақланглар. Унинг устида Аллоҳ буюрган ишга осийлик қилмайдиган ва буюрилган ишни сўзсиз бажарадиган, унга кираётганларга нисбатан қўпол, дарғазаб фаришталар туради.

Қиёмат куни кофирларга шундай дейилади: "Эй Аллоҳга куфр келтирганлар, бугун қилиб ўтган куфру маъсиятларингиз учун узр сўраманглар. Чунки узрингиз ҳаргиз қабул қилинмас. Бу кунда у дунёда қилиб ўтган ишларингиз, Аллоҳга куфр келтирганингиз ва пайғамбарларини ёлғончига чиқарганингиз учун жазо олишингиз муқаррар.

Эй Аллоҳга иймон келтириб, шариатига амал қиладиган зотлар, Аллоҳга гуноҳларингиздан холис тавба қилинглар. Шоядки, Аллоҳ Пайғамбарни ҳам, у билан бирга иймон келтирган зотларни ҳам дўзахга солиб шарманда қилмайдиган кунда Парвардигорингиз ёмонликларингизни ўчириб, ўзингизни қасрлари ва дарахтлари остидан анҳорлар оқиб ўтадиган жаннатларга киритса. Кўприк узра уларнинг нури олдиларида ва ўнг тарафларида юриб боради. Ўзлари эса: "Парвардигоро, нуримизни тўла қилиб бер, то жаннатгача кириб борайлик. Кўприк устида нури ўчиб қоладиган мунофиқлар каби бўлмайлик. Гуноҳларимизни мағфират айла, Сен ҳар нарсага, бизни кечиришга ҳам, нуримизни тўла қилиб беришга ҳам Қодирсан", дейдилар.

Эй Пайғамбар, кофирларга қарши қилич билан, мунофиқларга қарши тил (далил, ҳужжат) билан, ҳадларни ижро этиш билан курашинг. Уларга қаттиққўл бўлинг. Токи сиздан қўрқсинлар, ҳайбатлансинлар. Қиёмат куни уларнинг борар жойи жаҳаннамдир. Нақадар ёмон оқибат!

Аллоҳ ва Расулига куфр келтирган кимсаларнинг мўминлар билан муомала-муносабатини Аллоҳ икки пайғамбарнинг, Нуҳ ва Лут алайҳиссаломларнинг хотинларига ўхшатади. Улар икки солиҳ банданинг завжалари эдилар. Эрларига хиёнат қилиб, кофирларга ёрдам бериб, Аллоҳнинг йўлига тўсқинлик қилдилар. Шу билан уларга икки солиҳ банданинг аёллари экани ҳам фойда бермай қолди. Уларга: "Ҳамма кофирлар ва фосиқлар қаторида дўзахга киринглар", дейилди.

Аллоҳга ва пайғамбарларига иймон келтирган зотларнинг кофирлар билан мулоқотлари, модомики, ҳақ устида барқарор турар эканлар, ҳеч бир ҳолатда кофирларнинг уларга зарар етказа олмасликлари, таъсир кўрсата олмасликлари ҳақида эса Аллоҳ Фиръавннинг аёлини мисол қилди. Ўшанда у: "Парвардигорим, мен учун Ўзингнинг ҳузурингда жаннатдан бир уй қуриб бер, менга Фиръавннинг зулму зўравонлигидан, манфур ишларидан паноҳ бер, ва мени унинг зулму зўравонлигига эргашиб, ўз жонига жабр қилган золим қавмдан қутқар, саломат қил", деганди.

Аллоҳга ва пайғамбарларига иймон келтирган зотлар ҳақида Аллоҳ ўз номусини зинодан сақлаган Имроннинг қизи Марямни ҳам мисол қилди. Аллоҳ Жаброилга унга пуфлашни амр этди. Бас, у Аллоҳнинг қудрати билан Ийсо ибн Марямга отасиз ҳомиладор бўлди. У Аллоҳнинг шариатларини ҳам, пайғамбарларига нозил қилган китобларини ҳам тасдиқ этди. Шу билан Аллоҳга буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила бўйсунадиган итоаткорлардан бўлди.

Аллоҳ буюкдир ва яхшиликлари кўпдир. Мулк ёлғиз Ўзининг Қўлидадир ва У ҳар нарсага Қодирдир. Унинг Қўлидан келмайдиган бирон иш йўқ.

Эй одамлар, Аллоҳ таоло сизларнинг қайси бирингиз амали яхшироқ эканингизни синаш учун ўлим ва ҳаётни яратди. У шундай қудратлики, ҳеч ким уни енга олмайди. Шу билан бирга тавба қилган бандаларининг гуноҳларини кечирувчи Ғофур зотдир.

Аллоҳ таоло етти осмонни яратган Зотдир. Ҳар бир осмон бир-бирига тегмаган ҳолда қават-қават қилиб яратилган. Эй инсон, Аллоҳ яратган нарсаларда биронта ҳам номутаносибликни кўрмайсан. Яна қайта назар сол-чи, бирон ёриқ ёки тешикни кўрармикинсан?! Асло кўролмассан! Фақатгина пухта-пишиқ ижодни кўрасан, холос.

Яна қайта-қайта назар солинг! Кўзларингиз сизга осмоннинг яратилишида биронта айб-нуқсон тополмасдан чарчаб, қарашдан тўхтаб, бўйин эгиб, таслим бўлиб қайтади.

Дарҳақиқат, ерга энг яқин бўлган осмонни нурафшон юлдузлар билан безадик ва уларни Аллоҳнинг сўзини ўғирламоқчи бўлган шайтонларга отилиб, куйдирувчи учқунлар қилдик. Ўша шайтонлар учун охиратда қизиган дўзахни ҳозирлаб қўйганмиз.

Парвардигорларига куфр келтирган нокаслар учун Қиёмат куни ловуллаб турган олов азоби бордир. Уларнинг қайтадиган жойлари нақадар ёмон жой.

Улар дўзахга улоқтирилганларида жудаям хунук қичқириқни эшитадилар. Дўзах қозондек биқирлаб қайнаётган бўлади.

Дўзахийларга бўлган кучли ғазабидан дўзах ёрилиб, узилиб кетгудай бўлади. Унга ҳар гал дўзахийлардан бир тўдаси улоқтирилганда қўриқчи фаришталар заҳархандалик билан сўрайдилар: ”Дунё ҳаётида сизларга Аллоҳнинг азобидан огоҳлантирувчи пайғамбар келмаганмиди?!”

Ўшанда кофирлар айтадилар: ”Аллоҳнинг азобидан огоҳлантирувчи пайғамбарлар келган эди. Лекин биз уларни ёлғончига чиқариб: ”Аллоҳ ҳеч қандай ваҳий юборган эмас. Эй пайғамбарлар, сизлар ҳақ йўлдан озган, гумроҳларсиз, холос”, дегандик".

Яна шундай дейдилар: ”Эшитганларимизга қулоқ солиб, ақлимизни ишлатганимизда эди, ҳақ билан ботилни ажратган бўлардик, дўзахийлар қаторида бўлмаган, аксинча, пайғамбарларга ишониб, айтганларини тасдиқлаб, жаннатийлар қаторидан жой олган бўлар эдик".

Улар ўзларининг куфри ва пайғамбарларни ёлғонга чиқарганларини эътироф этиб, шу билан дўзахга лойиқ бўлдилар. Дўзахийлар Аллоҳнинг раҳматидан йироқ бўлсин!

Ёлғиз қолганларида ҳам Аллоҳдан қўрқадиган кишилар учун Парвардигорнинг мағфирати ва улкан савоби - жаннат бордир.

Эй одамлар, сўзларингизни хоҳ яширинглар, хоҳ ошкор айтинглар, Аллоҳ таоло ҳаммасини билиб туради. У Зот бандаларининг қалбидаги барча нарсани Билгувчидир, ҳеч нарса У Зотдан яширин қолмас.

Барча махлуқотларни яратган Зот энг махфий сирларни ҳам билмайди деб ўйлайсизми? У бандаларининг энг нозик сирларидан воқиф, ишларидан Хабардордир. Ҳеч нарса У Зотдан махфий қолмайди.

Аллоҳ таоло ер юзини яшашингиз учун енгил ва қулай қилиб қўйган Зотдир. Бас, ернинг ҳар тарафларида кезинглар ва унда Аллоҳ ҳозирлаб қўйган ризқлардан тановул қилинглар. Ҳисоб-китоб ва жазо учун қайта тирилиб борар жойингиз ёлғиз Унинг ҳузуридадир.

Яшаш учун қулай қилиб қўйилган ерни Қоруннинг оёқлари остидан ёриб юборган осмондаги Аллоҳ сизларнинг остингиздан ёриб юборишидан хотиржаммисизлар? Сокин ер кутилмаганда изтиробга тушиб қолишидан қўрқмайсизларми?

Лут қавмига осмондан тош ёғдирган осмондаги Аллоҳ сизларнинг устингизга тош ёғдиришидан хотиржаммисизлар? Азобимга гирифтор бўлгач, огоҳлантиришимнинг ҳақлигини билиб оласизлар, бироқ азобни кўргандан кейин бу билганингиз фойда қилмайди.

Булардан олдинги мушриклар ҳам пайғамбарларни ёлғонга чиқарган эдилар. Ёлғончига чиқариш ва куфрда оёқ тираб туриб олганларидан сўнг уларга Аллоҳнинг азоби ёғилди. Хўш, менинг жавобим уларга қандай бўлди?! Дарҳақиқат, менинг жавобим ўтта шиддатли бўлди.

Кофирлар устларида учиб юрган қушларни кўрмайдиларми? Улар учган пайтларида қанотларини гоҳ ёзиб, гоҳ йиғиб оладилар. Уларни ёлғиз Аллоҳгина ерга қулаб тушишдан ушлаб туради. У Зот ҳамма нарсани кўриб турувчидир, ҳеч нарса Ундан махфий қолмайди.

Эй кофирлар, агар Аллоҳ таоло сизларни азоблашни истаса, азобдан ҳимоя қиладиган бирон қўшинингиз йўқ-ку! Кофирлар шайтоннинг алдовига учган, тузоғига илинган гумроҳлардир.

Аллоҳ таоло ризқ келишини тўсиб қўйса, ризқ берадиган бирон кимса топилмайди. Кофирлар Ҳақдан бўйин товлаш, мутакаббирлик ва қайсарликда давом этаверадилар.

Юзи билан йиқилиб, юзи билан судралиб юрган мушрик тўғри йўлдами ёки тўғри йўл узра қадди рост юрган мўминми?

Эй Пайғамбар, сизни ёлғончига чиқараётган анави мушрикларга айтинг: "Аллоҳ таоло сизларни яратиб, эшитиш учун қулоқларни, кўриш учун кўзларни, ўйлаш, фикр қилиш учун қалбларни, ақлларни ато этган Зотдир. Сизлар эса У Зот берган неъматларга камдан-кам шукр қиласизлар".

Эй Пайғамбар, сизни ёлғончига чиқараётган анави мушрикларга айтинг: ”Сизларни ер юзига Аллоҳ таоло тарқатди, ҳеч нарсани яратолмайдиган бут-санамларингиз эмас. Қиёмат куни ҳисоб-китоб ва жазо учун ёлғиз Ўзининг ҳузурига тўпланасизлар, санамларингизнинг эмас. Шундай экан, ёлғиз Ўзидангина қўрқиб, ёлғиз Ўзигагина ибодат қилинглар".

Қайта тирилишни ёлғонга чиқарувчилар уни бўлиши мумкинмас бир иш деб билиб: ”Эй Муҳаммад, сен ва дўстларинг ростгўй бўлсангизлар, айтингларчи, бизга ваъда қилинган қайта тирилиш қачон бўлади?", дейдилар.

Эй Пайғамбар, айтинг: ” Қиёмат илми Аллоҳнинг ҳузуридадир. Унинг қачон содир бўлишини Аллоҳдан ўзга ҳеч ким билмайди. Мен сизларни рўй-рост, очиқ-ойдин огоҳлантирувчиман, холос”.

Бошларига Аллоҳ ваъда қилган кун келганида ва азоб ўзларига жуда яқин эканини кўрганларида иймонсизларнинг юзлари ўзгариб, қорайиб кетади. Уларга: ”Сиз у дунёда ошиқиб талаб қилаётганингиз мана шудир”, дейилади.

Эй Пайғамбар, анави ёлғонга чиқарувчи мушрикларга қарата айтинг: ”Аллоҳ таоло мени ва мўминларни вафот топдирса ёки бизга раҳм қилиб, ажалимизни кечиктирса, айтинглар-чи, кофирларни шиддатли азобдан ким қутқариб қолади!? Уларни бирон кимса ҳаргиз қутқариб қололмас".

Эй Пайғамбар, анави мушрикларга айтинг: ”Раҳмон бўлган Зот сизларни ёлғиз ўзига ибодат қилишга чақирди. Биз унга иймон келтирдик ва ишларимизда ёлғиз Ўзига суяндик. Ким очиқ-ойдин залолатдаю, ким тўғри йўлда эканини яқинда аниқ билиб оласизлар”.

Эй Пайғамбар, анави мушрикларга айтинг: ”Айтинглар-чи, ичаётган сувингиз қўлингиз ета олмайдиган даражада ер қаърига сингиб кетса, сизлар унга ета олмасангизлар, сизларга мўл-кўл оқар сувни ким келтириб бера олади?! Аллоҳдан ўзга ҳеч ким келтириб бера олмас".

Нун. Бу каби ҳарфлар ҳақида ”Бақара”сурасининг аввалида айтиб ўтилди. Аллоҳ таоло қаламга ҳамда фаришталар ва одамлар у билан ёзган битикларига қасам ичди.

Эй Пайғамбар, сиз мажнун эмассиз. Аксинча, Аллоҳ таоло сизга пайғамбарлик неъматини ато этди. Бу гаплар мушрикларнинг туҳматидан бошқа нарса эмас. Сиз улар тўқиётган жунундан батамом поксиз.

Одамларга рисолатни етказиш йўлида тортган озорларингиз учун сизга битмас-туганмас ажру савоблар бор.

Албатта сиз Қуръон олиб келган улуғ хулқ устидасиз. Чунки сиз қуръоний ахлоқни мукаммал суратда эгаллагансиз.

Сиз ҳам, анави иймонсизлар ҳам яқинда кўрасизлар-ки,

Ҳақ ошкор бўлганида қайси бирингиз мажнун эканлигингиз юзага чиқади.

Эй Пайғамбар, Аллоҳ таоло ким йўлдан озиб кетганини ҳам, ким тўғри йўлда кетаётганини ҳам билади. У Зот йўлдан адашганлар мушриклар эканини ва тўғри йўлни топган сиз эканингизни жуда яхши билади.

Эй Пайғамбар, сиз олиб келган динни ёлғонга чиқараётган кимсаларга бўйин эгманг!

Сизнинг диннинг зарарига уларга лутф кўрсатиб мулойим бўлишингизни орзу қиладилар. Шунда улар ҳам сизга лутф кўрсатиб, мулойим бўлмоқчи бўладилар.

Сиз кўп ноҳақ қасам ичадиган қасамхўр пасткашга бўйинсунманг.

Одамларнинг орасида низо тарқатиш учун тинмай чақимчилик қилиб, ғийбат қилиб юрадиган нокасга.

Тинимсиз яхшиликни қизғанадиган, одамларнинг обрўси, моли ва жонига тажовуз қиладиган, гуноҳга ботган осийга.

Қўпол ва насаби бетайинга.

У серфарзанд ва бадавлат бўлгани туфайли Аллоҳ ва Унинг Расулига иймон келтиришни ўзига эп кўрмади.

Унга оятларимиз ўқиб берилганда: ”Бу аввалгилардан нақл қилинган хурофотлардир”, дейди.

Тез кунларда Биз унинг бурнига ҳеч қачон йўқолмайдиган тамғани босамиз.

Биз анави мушрикларни худди боғ эгаларини синаганимиз каби қаҳатчилик ва очлик билан синадик. Боғ эгалари мискинлар еб қўймасин, деб меваларини эрта тонгда зудлик билан йиғиб олишга қасам ичган эдилар.

Қасамларига "иншооллоҳ" сўзини қўшиб айтмагандилар.

Аллоҳ таоло боғ эгалари ухлаётган пайтда уни ёндириб юборди. Олов уни куйдириб битирди. Эгалари оловни даф қилолмадилар.

Зим-зиё тундек қорайиб кетди.

Тонг ёришгач, бир-бирини чақирдилар.

Улар бир-бирларига: ”Ҳосилингизни камбағал бечоралар келиб қолишидан олдин йиғиб олмоқчи бўлсангиз, барвақт чиқинглар”, дедилар.

Улар бир-бирларига паст овозда пичирлаб, шошилиб жўнаб кетдилар.

Бир-бирларига: ”Бугун боғга бирон мискин кириб қолмасин”, деб пичирлардилар.

Улар ҳосилларига мискинларни яқин йўлатмасликка қарор қилиб, эрта тонгда йўлга отландилар.

Куйиб битган боғни кўришгач, бир-бирларига: ”Боғимизнинг йўлини йўқотиб қўйдик, адашдик”, дедилар.

”Мискинларни йўлатмасликка қарор қилганимиз учун ҳосилдан қуруқ қолибмиз”.

Уларнинг инсофлироғи: ”Сизлар камбағал бечораларга ҳосилдан бермасликка қарор қилганингизда: ”Аллоҳга тасбеҳ айтиб, тавба қилмайсизларми?!”, демаганмидим”, деди.

Бўлар иш бўлгач улар: ”Парвардигоримизни поклаймиз. Бизлар ҳақиқатан ҳам боғимиздаги меваларга фақирларни яқин йўлатмасликка қарор қилиб, ўзимизга ўзимиз зулм қилдик”, дедилар.

Айбни бир-бирларига тўнкай бошладилар.

Улар қаттиқ пушаймон бўлиб: ”Шўримиз қурсин! Фақирларнинг ҳаққини бермасдан ҳаддимиздан ошибмиз”, дедилар.

Парвардигоримиз боғимиз ўрнига янада яхшироғини берса, қани эди. Биз ёлғиз Парвардигоримиздан умидвормиз. Афвни ҳам, яхшиликни ҳам Ўзидан сўраймиз, Ўзидан умид қиламиз.

Гуноҳ қилган кимсаларни мана шундай ризқдан маҳрум қилиб азоблаймиз. Агар билсалар, охират азоби янада каттароқдир. У ердаги азоб узлуксиз ва шиддатлидир.

Аллоҳнинг буйруқларини бажариб, тақиқларидан тийилган тақводорлар учун Парвардигорлари ҳузурида битмас-туганмас неъматларга тўла жаннатлар бордир.

Макка мушриклари хомтама бўлганларидек, ҳисоб-китобда мусулмонларни кофирларларга тенглаштирармидик?!

Эй мушриклар, сизларга нима бўлди ўзи, қандай қилиб бу қадар адолатсиз ва нотўғри ҳукм чиқарасизлар?!

Ёки сизларнинг китобингиз бор-у ундан осий ва итоаткорнинг тенглиги ҳақида ўқиб оляпсизларми?

Ўша китобда охиратда сизлар учун ўзларингиз истаган нарсалар муҳайё қилинади, дейилганми?

Ёки сизларда Қиёмат кунига қадар сизлар нима ҳукм қилсангизлар, ўша бўлаверишини тақозо қиладиган, қасамлар билан таъкидланган аҳд-паймонимиз борми?!

Эй Пайғамбар, бу гапни гапираётганлардан сўранг-чи, қайси бирлари бунга кафил бўла олар экан?!

Ёки ҳисоб-китобда уларни мўминлар билан тенглаштирадиган Аллоҳдан ўзга шериклари-худолари борми?! Шу даъволари рост бўлса, ўша шерикларини ҳам олиб келсинлар!

Қиёмат куни даҳшатлари зоҳир бўлгач, Парвардигоримиз болдирини очади, одамлар саждага чақириладилар. Мўминлар сажда қиладилар. Кофирлар ва мунофиқлар эса (умуртқалари қотиб қолгани туфайли) сажда қилолмай қоладилар.

Уларнинг хорликдан кўзлари ерга қадалади, надомат ва шармандалик қоплаб олади. Дунё ҳаётида улар Аллоҳ учун сажда қилишга чақирилар эдилар. Ўшанда соғ-саломат, яъни сажда қилишга қодир эдилар.

Эй Пайғамбар алайҳиссалом, сизга нозил қилинган Қуръонни ёлғонга чиқарувчи кимсаларни Менга қўйиб беринг. Яқинда уларни азобга дучор қиламиз. Арқонни узун ташлаб, макр-ҳийла қилаётганимизни, аста-секин азоб-уқубатларга ҳайдаётганимизни сезмай ҳам қоладилар.

Гуноҳларида давом этишлари учун уларга бироз муҳлат бериб қўяман. Куфр аҳли ва Қуръонни ёлғонга чиқарувчиларга азобим жуда қаттиқдир. Улар мендан қочиб кетолмайдилар, азобимдан қутулиб қололмайдилар.

Эй Пайғамбар алайҳиссалом, сиз даъватингиз учун улардан ҳақ талаб қилдингизмики, шуни оғир олиб улар сиздан юз ўгирсалар?! Аслида бунинг тескариси-ку, сиз улардан ҳақ талаб қилмадингиз-ку! Хўш, унда сизга эргашишларидан нима тўсқинлик қиляпти?!

Ёки уларда сизга қарши истаган ҳужжатларни ёзиб олаверадиган ғайб илми борми?!

Эй Пайғамбар алайҳиссалом, Аллоҳ таоло кофирларга бироз муҳлат бериб қўйганига сабр қилинг. Қавмидан сиқилган наҳанг соҳиби Юнус алайҳиссалом каби бесабр бўлманг. Ўшанда у денгиз қоронғулигида, наҳанг қорнидаги зулматда ғамга ботиб, Парвардигорига нидо қилган эди.

Агар унга Аллоҳнинг раҳмати етмаганида наҳанг уни қуруқликка маломатга учраган ҳолида улоқтирган бўлар эди.

Кейин Парвардигори уни танлаб олиб, солиҳ бандаларидан қилди.

Аллоҳга куфр келтирган ва пайғамбарини ёлғонга чиқарган кимсалар сизга нозил бўлган Қуръонни эшитганларида тикилган қаттиқ назарлари билан сизни йиқитаёзадилар. Ҳавои нафсларига эргашиб, Ҳақдан юз ўгириб: ”Буни олиб келган пайғамбар аниқ мажнундир”, дейдилар.

Ҳолбуки, сизга нозил қилинган Қуръон одамлару жинларга насиҳат ва эслатма, холос.

Аллоҳ таоло ҳамманинг бошига келувчи қайта тирилишни зикр қиляпти.

Сўнгра: ”Ўша аниқ рўй бергувчи нимадир?” деган савол орқали Қиёматнинг янада буюк эканлигига урғу беради.

Аниқ рўй берувчи нима эканини сиз қаердан ҳам билар эдингиз?

Солиҳ алайҳиссаломнинг Самуд қавми ва Ҳуд алайҳиссаломнинг Од қавми даҳшатларининг шиддатлилигидан одамлар қалбини ларзага солувчи Қиёмат кунига ишонмадилар.

Энди Самуд қавмига келсак, Аллоҳ таоло уларни ўта даҳшатли қичқириқ билан йўқ қилди.

Од қабиласига келсак, Аллоҳ таоло уларни ўта совуқ, шиддатли, қутурган бўрон билан барбод қилди.

Аллоҳ таоло етти кечаю саккиз кундуз давом эттирган бу бўрон уларни бутунлай қириб ташлади. Сиз уларнинг ерда ҳалок бўлиб ётган ҳолатларига назар ташласангиз, худди ерга қулаб, чириб кетган хурмо дарахтларининг илдизларига ўхшаб ётганларини кўрасиз.

Уларга етган бу азобдан кейин тирик қолган бирон жонни кўряпсизми?!

Фиравн ва ундан олдин ўтган қавмлар ҳам, остин-устун қилиб азоб юборилган қишлоқлар, яъни, Лут қавми ҳам ширк ва бошқа гуноҳларни қилган эдилар.

Уларнинг ҳаммаси ўзларига юборилган пайғамбарларига ишонмасдан осийлик қилдилар. Шунда Аллоҳ таоло уларни ортиқ даражада қаттиқ азоблади.

Даҳшатли сув тошқини юз берганида аждодларингизни буйруғимиз билан Нуҳ алайҳиссалом ясаган, сузиб юрувчи кемада қутқардик. Уларнинг қутқарилиши эса сизларнинг ҳам қутқарилишингиз эди.

Кема ва кема ҳодисасини куфр аҳлининг ҳалок бўлиши ва иймон аҳлининг нажот топишига далил-исбот бўладиган ўгит қилдик. Эшитганини англаб оладиганлар эслаб қолишлари учун ҳам шундай қилдик.

Сур чалишга муваккал фаришта Сурни иккинчи марта пуфлаганида;

Ер ва тоғлар ўринларидан кўтарилиб, зарб билан урилиб, бутунлай чилпарчин қилинганида;

Юқорида қайд этилган ишлар содир бўладиган кунда Қиёмат қойим бўлур.

У кунда узоқ вақтлардан бери мустаҳкам турган осмон фаришталар ерга тушиши учун заифлашиб ёрилади.

Осмоннинг чор-атрофида, ҳатто бурчак-бурчакларигача фаришталар турадилар. Ўша куни Парвардигорингизнинг Аршини энг яқин фаришталаридан саккизта улуғ фаришта кўтариб туради.

Эй одамлар, ўша куни сизлар Парвардигорга рўбарў қилинасизлар. Биронта сирингиз У Зотдан махфий қолмайди. Аллоҳ барчасидан Хабардордир.

Номаи аъмоли ўнг қўлидан берилган киши шоду хуррамлигидан: ”Мана олинглар, ўқинглар менинг номаи аъмолимни”, деб юборади.

”Мен дунё ҳаётида қайта тирилишим ва ҳисоб-китоб қилинишимни билган эдим”.

У абадий неъмат кўз олдида намоён бўлгани учун кўнглидагидек, орзу қилганидек ҳаёт кечиради.

Мақом ва мартабаси олий жаннатда бўлади.

Мевалари олгиси келганлар учун жуда яқин бўлади.

Уларга эҳтиром ила: ”Дунё ҳаётида қилиб ўтган солиҳ амалларингиз эвазига озори йўқ егулик ва ичимликлардан хоҳлаганингизча енглар ва ичинглар”, дейилади.

Номаи аъмоли чап қўлидан берилган кимса эса қаттиқ надомат чекиб: ”Азобланишимга сабаб бўлувчи ёмон амалларим битилган бу китоб берилмаса кошкийди”, - деб қолади.

”Жазоим нима эканлигини билмасам кошкийди”.

Менинг дастлабки ўлимим ҳеч қачон қайта тирилмайдиган ўлим бўлганида қанийди.

Мол-давлатим Аллоҳнинг азобидан заррача ҳимоя қилолмади.

Ҳужжат-далилларим, куч-қувватиму обрў-эътиборим барбод бўлди.

”Эй, фаришталар, уларни ушланглар ва қўлларини бўйнига қўшиб кишанланглар”, дейилади.

Кейин уларни жаҳаннам азобини тортишлари учун оловга ташланглар.

”Сўнгра уни етмиш газли занжир билан боғланглар".

Чунки у Буюк Парвардигорига иймон келтирмаган эди.

Ўзгаларни мискинларга таом беришга ундамаган эди.

Қиёмат куни уни азобдан ҳимоя қиладиган биронта чин дўсти бўлмайди.

У ерда жаҳаннам аҳли баданидан чиққан йирингдан бошқа ҳеч қандай таом йўқдир.

Ўша таомдан гуноҳга ботганлар ва осийларгина ейдилар.

Аллоҳ таоло сизлар кўриб турган нарсаларга қасам ичади.

Сизлар кўрмаётган нарсаларга ҳам қасам ичади.

Қуръон, шак-шубҳасиз, Аллоҳнинг каломидир. Уни улуғ Пайғамбари одамларга ўқиб беради.

У шоирнинг сўзи эмас. Чунки шеърий услубда ёзилмаган. Сизлар жуда кам иймон келтирасизлар.

Биронта коҳиннинг ҳам сўзи эмас. Коҳиннинг сўзи Аллоҳнинг каломидан бутунлай фарқ қилади. Сизлар жуда кам панд-насиҳат, ибрат оласизлар.

Аксинча, у бутун мавжудотлар Парвардигори томонидан нозил қилинган Китобдир.

Агар Муҳаммад алайҳиссалом биз айтмаган сўзни тўқиб айтса,

Биз уни куч-қудратимиз билан ушлаган ва ундан ўч олган бўлар эдик.

Сўнгра унинг юрагига туташган томирини узиб ташлаган бўлар эдик.

Сизлардан биронтангиз уни биздан ҳимоя қила олмайсизлар. Сизларни деб Бизнинг номимиздан гап тўқиши эҳтимолдан жуда йироқдир.

Қуръон шак-шубҳасиз, Аллоҳ таолонинг буйруқларини бажариб, тақиқларидан тийилган тақводорлар учун панд-насиҳатдир.

Сизларнинг орангизда бу Қуръонни ёлғонга чиқараётганлар борлигини аниқ биламиз.

Қуръонни ёлғонга чиқариш қиёмат Куни чексиз ҳасрат-надоматдир.

Албатта Қуръон аниқ ҳақиқатдир. Унинг Аллоҳ томонидан эканида ҳеч қандай шубҳа-гумон йўқдир.

Эй Пайғамбар, буюк Парвардигорингизни нолойиқ нарсалардан покланг ва номини ёд этинг!

Мушриклардан бири, мен ва қавмим устига келадиган ўша азоб келса-келақолсин, дея масхаралаб гап қотди. Ҳолбуки, бу азоб Қиёмат куни аниқ содир бўлади.

Бу азоб Аллоҳга куфр келтирганлар учун бўлиб, уни ҳеч ким тўхтатиб қололмайди.

Бу азоб юксак мақомлар, фазилатлар ва неъматлар соҳиби улуғ Аллоҳ томонидандир.

Жаброил ва бошқа фаришталар Қиёмат куни ўша мақомларга кўтариладилар. У кун эллик минг йилга тенг келадиган жуда узун кундир.

Эй Пайғамбар, чиройли сабр қилинг. Безовта бўлманг, шиква-шикоят қилманг.

Улар бу азобнинг бўлиши эҳтимолдан узоқ, амримаҳол деб биладилар.

Биз эса унинг жуда яқинлигини ва содир бўлишида шубҳа йўқлигини биламиз.

У кунда осмон худди эритилган мис, тилла ва бошқа металлар каби бўлади.

Тоғлар худди юнг каби енгил бўлиб қолади.

Бирон дўст яқинидан ҳол-аҳвол сўрамайди. Чунки ҳар ким ўзи билан ўзи бўлиб қолади.

Одамларнинг ҳаммаси яқинларини очиқ-ойдин кўриб туради. Шундай бўлса-да, ҳолатнинг оғирлигидан ҳеч ким ҳеч кимдан ҳол-аҳвол сўрамайди. Дўзахга лойиқ бўлган киши эса азобдан қутулиш учун ўз ўрнига боласини бериб юборишни истайди.

Хотини ва ака-укаларини ҳам фидо қилиб юборгиси келади.

Қийинчиликларда унинг ёнида турган яқин қариндош-уруғларини ҳам қурбон қилиб юборишни истайди.

Борингки, ер юзидаги барча инсонлару жинлар ва бошқаларни қурбон қилиб бўлса-да, ўшалар эвазига саломат қолишни, дўзах азобидан қутулишни умид қилади.

Йўқ, бу осий умид қилган нарса ҳеч қачон бўлмайди. Охират олови ловиллаб ёнаётган оловдир.

Олов ҳарорати ва алангасининг шиддатидан бош терисини шилиб олади.

Бу олов ҳақдан юз ўгириб, иймон келтирмаган, амал қилмаган кимсаларни ўзига чорлайди.

Мол-дунёни тўплаб, Аллоҳ йўлида сарфлашдан қизғанган кимсаларни ҳам чақиради.

Албатта инсон ҳирси кучли қилиб яратилгандир.

Унга касаллик ёки камбағаллик каби бир зарар етса, чидамсизлик қилади.

Уни хурсанд қиладиган тўкин-сочинлик ва бойлик насиб этса, Аллоҳ йўлида сарфлашдан қизғанади.

Намозхонлар бундан мустасно. Улар бундай шармандали сифатлардан холидирлар.

Улар намозларида барқарордирлар. Бошқа ишларга чалғимасдан, ўз вақтида адо қиладилар.

Уларнинг мол-мулкида ҳақдорларга бериладиган, фарз қилинган маълум бир улуш бордир.

Кам таъминланган кишиларга сўрасалар ҳам, сўрамасалар ҳам инъом қиладилар.

Улар Қиёмат кунини - Аллоҳ таоло ҳар бир инсонни ўзига яраша ҳисоб-китоб қиладиган кунни тасдиқлайдиган кишилардир.

Улар қилган солиҳ амаллари бўлса-да, Парвардигорларининг азобидан мудом хавфсирайдиган кишилардир.

Дарҳақиқат, Аллоҳнинг азоби хатарлидир. Оқил инсон хотиржам бўлиб қолмайди.

Улар авратларини беркитиб, бузуқликлардан узоқ турадилар.

Ўзларининг жуфти ҳалоллари ва қўл остиларидаги чўрилари бундан мустасно. Улар билан жинсий алоқада бўлганлари учун айбланмайдилар.

Кимки, юқорида айтиб ўтилган жуфти ҳалоллари ва чўрилардан бошқасидан фойдаланишни истаса, Аллоҳ қўйган чегараларни бузган бўлади.

Улар ўзларига омонат қилинган молиявий ашёлар, сирлар ва бошқа нарсаларни сақлайдилар. Шунингдек, одамлар билан қилган аҳд-паймонларида турадилар. Омонатга хиёнат қилмайдилар ва аҳдларини бузмайдилар.

Улар гувоҳликларини талаб қилинганидек адо қиладилар. Уларнинг гувоҳликларига дўстлик ҳам, адоват ҳам таъсир қилмайди.

Улар намозларини муҳофаза қиладилар, яъни ўз вақтида, таҳорат билан шошилмай адо этадилар. Уларни намоздан ҳеч нарса чалғитиб юбормайди.

Мана шу фазилатларга эга бўлганлар жаннатлардаги доимий неъматлар ва Аллоҳ таолонинг юзига боқиш бахтига эришиб, иззат-икромда бўладилар.

Эй Пайғамбар, сизни ёлғонга чиқариш учун шошиб-пишаётган қавмингиз мушрикларини сиз томонга нима чорлаяпти ўзи?!

Сизни ўнгу-сўлингиздан тўда-тўда бўлиб ўраб олганлар?

Уларнинг ҳар бири кофирликларида содиқ бўлатуриб, Аллоҳ таоло уларни ноз-неъматга тўла жаннатга киритишини, жаннатнинг абадий неъматларидан баҳраманд этишини тама қиляптиларми?

Уларнинг тасаввурлари хом хаёлдир. Биз уларни нимадан яратганимизни ўзлари яхши биладилар. Уларни ҳақир сувдан яратдик. Улар ўзларига ўзлари фойда ҳам, зарар ҳам етказа олмайдиган даражада ожиздирлар. Шундай экан, қандай қилиб, бунчалар катта кетадилар?

Аллоҳ таоло Ўзига, машриқу мағриблар Парвардигорига қасам ичиб, қуёшга, ойга ва бошқа юлдузларга қасам ичиб, албатта Биз қодирмиз, деди.

Уларни ҳалок қилиб, ўрнига Аллоҳга итоат қилувчи кишиларни алмаштириб қўйишдан ожиз эмасмиз. Уларни йўқ қилиб, ўрниларига бошқаларини келтиришни хоҳлаган пайтимизда мағлуб бўлиб ҳам қолмаймиз.

Эй Пайғамбар, уларни тарк қилинг! То Қуръонда ваъда қилинган Қиёмат кунига рўбарў бўлгунларича ботил ва залолатга ботиб, дунё ҳаётида ўйнаб-кулиб юраверсинлар.

У куни худди марра сари чопаётган мусобақачилардек, қабрларидан шошиб чиқиб келурлар.

Нигоҳлари ерга қадалган, ўзларини хору зорлик эгаллаган бўлади. Бу кун дунё ҳаётида ваъда қилинган, улар эса назар-писанд қилмаган кундир.

Аллоҳ таолога ширк келтираётган қавмини Аллоҳнинг оғриқли азобидан огоҳлантириши учун Нуҳни ўз қавмига пайғамбар қилиб юбордик.

Нуҳ қавмига деди: ”Эй қавм, мен сизларга юборилган огоҳлантирувчиман. Аллоҳга тавба қилмасангизлар, сизларни аламли азоб кутиб турганидан очиқ огоҳлантираман”.

Менинг огоҳлантиришларим сизларга қуйидагиларни айтишимни тақозо қилади: "Ёлғиз Аллоҳга ибодат қилинглар, Унга ҳеч нарсани шерик қилманглар, Ундан қўрқинглар, буйруқларини бажариб, тақиқларидан тийилинглар! Шу билан бирга менинг ҳам буйруқларимга бўйсунинглар".

Юқоридагиларга амал қилсангизлар, Аллоҳ таоло бандалар ҳуқуқига тааллуқли бўлмаган гуноҳларингизни афв этади. Ўзи билган муайян муддатгача қавмингиз умрини узайтиради. Токи, шу йўлда собит экансизлар, ерда умргузаронлик қиласизлар. Бироқ ўлим келса, асло кечиктирилмайди. Билганларингизда эди, Аллоҳга иймон келтириб, ширку залолатингизга тавба қилишга ошиққан бўлар эдингизлар.

Нуҳ деди: ”Парвардигорим, мен кечаю кундуз тинмасдан қавмимни Сенга ибодат қилишга ва Сени ягона илоҳ деб билишга чақирдим”.

Менинг даъватим уларга кор қилмади. Аксинча, мен даъват қилган нарсадан нафратланиб, янада узоқлашиб кетдилар.

Мен уларни гуноҳлари кечирилишига сабаб бўладиган амалларга, яъни, Сенгагина ибодат қилишга, Сен ва Пайғамбарингга итоат қилишга чақирганим сайин мени эшитмаслик учун бармоқлари билан қулоқларини беркитиб, кўрмаслик учун юзларини кийимларига ўраб олдилар ва ширкларида давом этавердилар. Менинг даъватимни қабул қилишдан ва унга бўйсунишдан ўзларини катта олдилар.

Эй Парвардигорим, кейин мен уларни ошкора даъват қилишга ўтдим.

Сўнгра уларни овозимни кўтариб ҳам, махфий тарзда ҳам, паст овозда ҳам даъват қилдим. Хуллас, турли хил йўллар билан даъват қилиб кўрдим.

Уларга шундай дедим: ”Эй қавм, Парвардигорингизга тавба қилиб, мағфират тиланглар. Аллоҳ таоло тавба қилган бандаларини мағфират қилувчи Зотдир”.

Юқорида айтилганларни бажарсангизлар, эҳтиёж туғилгани сайин Аллоҳ таоло қайта-қайта ёмғир ёғдиради ва қаҳатчиликка рўбарў бўлмайсизлар.

Шунингдек, сизларга мўл-кўл мол-дунё ва фарзандлар ато этади. Меваларидан ейишингиз учун боғу бўстонлар, сувларидан ичишингиз ҳамда экинингиз ва чорваларингизни суғоришингиз учун дарёларни пайдо қилади.

Эй қавмим, сизларга нима бўлдики, Аллоҳ таолонинг қудратидан қўрқмайсизлар, писанд қилмасдан осийлик қилаверасизлар?!

Дарҳақиқат, У Зот сизларни босқичма-босқич яратди. Нутфадан алақа, алақадан эса чайналган гўшт парчасини яратди.

Кўрмадингизмики, Аллоҳ таоло етти осмонни қандай устма-уст қилиб яратди?!

Дунё осмонида ер аҳлига ёруғлик таратиши учун ойни ва нур сочиши учун қуёшни яратди.

Аллоҳ отангиз Одамни тупроқдан яратиши билан сизларни ердан пайдо қилди. Сўнгра Парвардигор ана шу ерда сизлар учун ўстириб қўйган ўсимликлардан озуқаланасизлар.

Ўлганингиздан кейин эса У Зот сизларни яна ўша ерга қайтаради. Сўнгра қайта тирилтириб, сизларни ундан чиқариб олади.

Аллоҳ таоло ерни маскан тутишларингиз учун текислаб, ёйиб қўйди.

Ҳалол касб ҳаракатида юришларингиз учун кенг йўлларни пайдо қилди.

Нуҳ деди: "Эй Аллоҳим, қавмимни Сени ягона илоҳ деб билишлари ва ёлғиз Сенгагина ибодат қилишларига даъват қилсам, менга осийлик қилдилар. Тубан, пасткаш кимсалар бошлиқларига эргашиб кетдилар. Ҳолбуки, улар Аллоҳ таоло кўп фарзанд ва мол-дунё ато этган бўлса-да, залолатга ботган кимсалар эди".

У бошлиқлар пасткашларни Нуҳ алайҳиссаломга қарши гиж-гижлаб, оғир макр-ҳийлалар қилдилар.

У бошлиқлар ўзларига эргашган тубан кимсаларга: ”Худоларингизга ибодат қилишдан тўхтаманглар! Санамларингиздан биронтасини ҳам: на Вадни, на Сувоъни, на Яғусни, на Яуқни ва на Насрни тарк қила кўрманглар”, - дедилар.

Дарҳақиқат, мана шу санамлар воситасида улар жуда кўп одамларни йўлдан оздирдилар. Эй Парвардигор, куфр ва исёнларида оёқ тираб туриб олган бу золимларни Ҳақдан янада узоқ қилгин!

Улар қилган гуноҳлари туфайли, бу дунёда тўфон-сувга ғарқ қилиндилар. Вафот этганлари заҳоти эса дўзахга киритилдилар. Улар ўзларини ғарқ бўлиш ва дўзахдан қутқариб қоладиган Аллоҳдан ўзга нажоткорни топмадилар.

Аллоҳ таоло Нуҳ алайҳиссаломга қавми орасида шу кунгача иймон келтирганлардан ташқари бирон кимса иймонга келмаслиги хабарини бергач, Нуҳ алайҳиссалом: ”Эй Аллоҳим ер юзида биронта ҳам қимирлаган кофирни қолдирмагин”,- деб дуо қилди.

Эй Парвардигор, агар сен уларга муҳлат бериб, ер юзида қолдирсанг, мўмин бандаларингни йўлдан оздирадилар ва Сенга итоат қилмайдиган фожирларни ва неъматларингга шукр қилмайдиган нонкўрларни туғиб-кўпайтирадилар.

Эй Парвардигор, агар сен уларга муҳлат бериб, ер юзида қолдирсанг, мўмин бандаларингни йўлдан оздирадилар ва Сенга итоат қилмайдиган фожирларни ва неъматларингга шукр қилмайдиган нонкўрларни туғиб-кўпайтирадилар.

Эй Муҳаммад алайҳиссалом, қавмингизга айтинг: "Менга Аллоҳ ваҳий қилдики, мен Қуръон тиловат қилган пайтимда жинларнинг бир гуруҳи Нахланинг марказида туриб менга қулоқ солдилар. Сўнгра қавмларига қайтиб: ”Биз баёни ва фасоҳати ҳайрон қолдирадиган бир Қуръонни эшитдик”, - дедилар".

"Биз эшитган бу сўзлар энг тўғри эътиқод, энг тўғри сўз ва энг тўғри амалга бошлайди. Биз унга иймон келтирдик. Энди ўша китобни нозил қилган Парвардигоримизга ҳеч қачон ҳеч кимни шерик қилмаймиз".

Азамати ва улуғлиги юксак бўлган Парвардигоримизга иймон келтирдик. У Зот мушриклар айтаётганидек, жуфт ҳам, фарзанд ҳам тутган эмас.

Иблис Аллоҳ таоло шаънига: ”Унинг хотини ва боласи бор”, дея манфур сўзлар айтар эди. Аллоҳ покдир.

Биз инсу жиндан бўлган мушриклар ”Аллоҳнинг жуфти ва боласи бор”, деб даъво қилганларида ёлғон гапиришяпти, деб ўйламагандик. Уларга ишониб, тасдиқлаган эдик.

Жоҳилият даврида баъзи кишилар сафарда қўрқинчли жойларга тушиб қолсалар: ”Бу водийнинг саййидидан қавмимдаги бетамизларининг ёмонлигидан паноҳ беришини тилайман”, - деб жинлардан ҳимоя сўрар эдилар. Бу нарса инсонларнинг жинлардан қўрқув ва ҳадигини янада орттирар эди, холос.

Эй жинлар, одамлар ҳам худди сизларга ўхшаб, Аллоҳ таоло ҳеч қачон ҳеч кимни ҳисоб-китоб қилиш учун қайта тирилтирмайди, деб гумон қилар эдилар.

”Биз осмондаги маълумотларни олишга интилдик. Само биз аввал яширинча олаётган хабарларни қўриқлаётган бақувват фаришталар билан тўла эканини ҳамда осмонга яқинлашган ҳар бир жинга отилаётган ловуллаган олов осмонни тўлдирганини кўрдик.

Олдинлари осмонда эгаллаб олган жойларимиз бўларди. У ерда ўтириб, фаришталар қўлма-қўл қилаётган хабарларни эшитардик-да, ердаги фолбинларга етказардик. Энди эса ҳолат ўзгарди. Ҳозир биздан биронтамиз хабарларга қулоқ солса, отишга шайлаб қўйилган оловни кўради. Яқинлашгудай бўлса, олов отилиб, уни жизғанак қилиб юборади.

Биз бу кучли ҳимоянинг сабабини, у билан ер аҳлига ёмонлик ирода қилиндими ёки Аллоҳ таоло уларга яхшиликни истадими, билолмадик. Чунки, биз учун само маълумотлари тўхтатиб қўйилганди.

Биз жинларнинг жамоасида тақводор солиҳлар ҳам, ахлоқи бузуқ кофирлар ҳам бор. Бизларнинг ҳар-хил йўналишларимиз ва бир-биридан кескин фарқ қилувчи ҳавойи нафсларимиз бор эди.

Аллоҳ таоло ирода қилган ишдан ҳеч қачон қочиб қутулолмаслигимизни аниқ билдик. Чунки биз Аллоҳ таолонинг қуршовидамиз.

Биз энг тўғри йўлга бошловчи Қуръонни эшитгач, унга иймон келтирдик. Аллоҳ таолога иймон келтирган киши яхшиликларининг камайтирилишидан ҳам, гуноҳларига гуноҳ қўшилишидан ҳам хавотир олмайди.

Дарҳақиқат, орамизда Аллоҳ таолога итоат қилиб, бўйинсунган мусулмонлар ҳам, тўғри, мўътадил йўлдан озганлар ҳам бор. Ким Аллоҳ таолога итоат ва солиҳ амаллар ила эгилса, ана шулар энг тўғри йўлни танлабдилар.

Тўғри, мўътадил йўлдан озганлар эса ўзларига ўхшаган инсонлар билан биргаликда дўзахга ўтин қилиб қаланадилар.

Жинларнинг бир гуруҳи Қуръонни тинглагани ҳақида ваҳий келгани каби инсу жинлар Ислом йўлида барқарор туриб, унга амал қилганларида эди, уларга Аллоҳ мўл ёмғир ва турли хил неъматлар ато этган бўларди, деган ваҳий ҳам юборилди.

Улар Аллоҳнинг неъматларига шукр қиладиларми ёки нонкўрлик қиладиларми, шуни билиш, аниқлаш учун шундай қилинди. Ким Қуръондан ва ундаги кўрсатмалардан юз ўгирса, Парвардигори уни ўта оғир, тоқат қилиб бўлмас азобга гирифтор қилади.

Албатта масжидлар Аллоҳ субҳанаҳу ва таолоникидир, Ундан бошқа ҳеч кимники эмас. Шундай экан, масжидларда Аллоҳдан бошқа ҳеч кимга дуо-илтижо қилманглар. Акс ҳолда, ибодатхоналар ва черковлардаги яҳудий ва насороларга ўхшаб қоласизлар.

Аллоҳнинг бандаси Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи васаллам Нахлада Парвардигорига ибодат қилар эканлар, Қуръон тиловатига қулоқ солиш учун келган жинлар кўплигидан уюлиб кетаёздилар.

Эй Пайғамбар, ана у мушрикларга айтинг: ”Мен Парвардигоримгагина дуо-илтижо қиламан ва ибодатимда ким бўлишидан қатъи назар, ҳеч кимни У Зотга шерик қилмайман”.

Уларга айтинг: ”Мен Аллоҳ сизларнинг тақдирингизга битган зарарни даф қилишга ҳам, Аллоҳ ман қилиб қўйган фойдани етказишга ҳам қодир эмасман”.

Уларга айтинг: ”Агар мен гуноҳ қилсам, ҳеч ким мени Аллоҳдан ҳимоя қилолмайди ва мен Ундан бошқа паноҳ ҳам топа олмайман”.

Мен сизларга Аллоҳ етказишимни тайинлаган нарасаларни ва сизлар учун мен билан юборган рисолатнигина етказа оламан. Ким Аллоҳ ва Унинг Пайғамбарига осийлик қилса, унинг борар жойи жаҳаннам оловидир. Унда абадий қолади ва ҳеч қачон чиқиб кетолмайди.

Кофирлар Қиёмат куни шу дунёда ваъда қилинган азобни кўргунларича ўз куфрларида давом этаверадилар. Азобни ўз кўзлари билан кўрганларида эса кимнинг ёрдамчиси заифроғу кимнинг тарафдори озроқ эканини билиб оладилар.

Эй Пайғамбар, анави Қиёмат кунини инкор қилувчи мушрикларга айтинг: ”Мен сизларга ваъда қилинаётган азоб яқинда содир бўладими ёки Аллоҳнинг Ўзи биладиган узоқ бир муддатда бўладими, билмайман”.

Аллоҳ субҳонаҳу ғайбнинг барчасини Билгувчидир, бирон нарса У Зотдан махфий қолмайди. Ҳеч кимсани Ўз ғайбидан хабардор қилмайди. Унинг илми Ўзигагина хос бўлиб қолади.

Ўзи танлаган пайғамбаргина бундан мустасно. Ўша пайғамбардан бошқа бировларга аён бўлиб қолмаслиги учун унинг олдидан ҳам, ортидан ҳам қўриқловчи фаришталарни юборади.

Токи, билиб олсинки, олдинги пайғамбарлар Парвардигор юборган рисолатни Аллоҳнинг инояти билан аниқ етказганлар. Аллоҳ таоло фаришталар ва пайғамбарлардаги барча нарсани қамраб олган. У Зот ҳар нарсанинг саноғини ҳисоб-китоб қилиб қўйган.

Эй либосларига бурканиб олган зот. (Яъни, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам)

Кечаси озгина уйқу билан кифояланиб, қолган вақтида намоз ўқинг.

Агар истасангиз, туннинг ярмида намоз ўқинг ёки намоз ўқишни ярмидан ҳам то учдан биригача камайтиринг.

Ёки намоз ўқишни учдан икки қисмигача етказинг. Қуръонни дона-дона қилиб, шошмасдан тиловат қилинг.

Биз сизга яқинда Қуръонни туширамиз. Қуръон – оғир Сўздир. Чунки унда фарзлар, тақиқлар, ҳукмлар, одоблар ва бошқа нарсалар мужассамдир.

Тунги соатлар Қуръон тиловатининг қалбга энг муносиб келадиган ва яхши таъсир қиладиган палласидир. Тиниқиб, ташвишлардан холи бўлиб турган қалб учун сўзларни қабул қилиш равон кечади.

Кундуз кунлари сиз ишларингиз билан банд бўлиб, Қуръон ўқиёлмай қоласиз. Шундай экан, тунда намоз ўқинг.

Турли зикрлар билан Аллоҳни ёд этинг. Ҳамма нарсадан узилиб, Аллоҳга берилиб, холис ибодат қилинг.

У Зот машриқу мағрибнинг Парвардигоридир. Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. У Зотни барча ишларингизда суянадиган вакил-ҳомий қилиб олинг.

Сизни ёлғонга чиқараётган каззобларнинг масхара ва ҳақоратларига сабр қилиб, уларни беозоргина тарк этинг.

Дунё лаззатларига шўнғиб кетган иймонсизларнинг ишларига парво қилманг. Уларни Менга қўйиб беринг. Ажаллари етгунича кутиб туринг.

Охират куни Бизнинг даргоҳимизда улар учун оғир кишанлар ва ловуллаб турган олов бордир.

Аччиқлигидан томоқларга тиқилиб қоладиган таом бордир. Устига-устак аламли азоб ҳам бор.

Ёлғонга чиқарувчилар учун ҳозирланган бу азоб ер ва тоғлар қимирлаб, даҳшатли қўрқувдан тоғлар худди қумга ўхшаб қуйилиб, сочилиб кетган кунда юз беради.

Фиръавнга Мусо алайҳиссаломни юборганимиз каби сизларга ҳам бир пайғамбар юбордик. У Қиёмат куни сизларнинг амалларингизга гувоҳлик беради.

Фиръавн Парвардигор юборган пайғамбарга осийлик қилгач, уни дунё ҳаётида ғарқ бўлиш, охиратда эса дўзах азоби билан жазоладик. Сизлар ҳам пайғамбарингизга итоатсизлик қилманглар. Акс ҳолда, Фиръавннинг бошига тушган бало сизларнинг ҳам бошингизга тушади.

Аллоҳга куфр келтириб, Унинг пайғамбарларини ёлғончига чиқарсангизлар, даҳшатли қўрқуви ва узунлигидан ёш болаларнинг сочлари оқариб кетадиган ваҳимали кунда жонларингизни қандай сақлаб қоласизлар?!

У куннинг даҳшатидан осмон ҳам ёрилгувчидир. Аллоҳнинг ваъдаси амалга ошиши муқаррардир.

Қиёмат кунининг даҳшати ва ваҳимасини баён қилувчи бу мавъиза мўминлар фойдаланадиган бир эслатмадир. Парвардигорига элтувчи йўлдан юришни хоҳлаган киши шу йўлни тутар.

Эй Пайғамбар алайҳиссалом, Парвардигорингиз сизнинг ва бир гуруҳ мўминларнинг сиз билан бирга гоҳо кечанинг учдан иккисидан озроғида, гоҳо кечанинг ярмида, гоҳида эса учдан бирида намоз ўқишларингизни билади. Аллоҳ таоло кеча ва кундузни ўлчаб, унинг соатларини ҳисоблаб қўйган. Парвардигор сизларнинг кечаю кундуз соатларини аниқ ўлчай олмаслигингизни ва белгилай олмаслигингизни билади. Сиздан талаб қилинган тунги намоз миқдорини билмасдан, унинг кўпроғида намоз ўқиш сизларга оғир келади. Шунинг учун Аллоҳ таоло сизларга енгиллик берди. Бас, тунда муяссар бўлганича намоз ўқинглар. Эй мўминлар, У Зот сизларнинг орангизда касаллик тинкасини қуритган беморлар, Аллоҳдан ризқ излаб чиққан мусофирлар ва Аллоҳнинг розилиги йўлида Унинг калимасини олий қилиш учун кофирлар билан жанг қилаётган мужоҳидлар борлигини ҳамда уларга тунги намоз оғир келишини билди. Шундай экан, ўзингизни қийнамай, тунда қодир бўлганингизча намоз ўқингиз. Намозларингизни энг мукаммал суратда адо қилингиз, молингиздан закот берингиз, Аллоҳ йўлида мол-давлатингиздан инфоқ-эҳсон қилингиз. Ўзингиз учун қилган яхшиликларингизни янада яхшироқ ва ажр-савоби кўпроқ ҳолда топасиз. Аллоҳ таолодан мағфират тилангиз. Албатта Аллоҳ тавба қилган бандалари учун Мағфиратли ва уларга Меҳрибон Зотдир.

Эй кийимларига ўраниб олган зот. (У набий соллаллоҳу алайҳи васалламдир).

Ўрнингиздан қўзғалинг ва Аллоҳнинг азобидан огоҳлантиринг.

Ёлғиз Парвардигорингизни улуғланг!

Нафсингизни гуноҳлардан, кийимларингизни эса нажасдан покланг.

Бутларга ибодат қила кўрманг.

Яхши амалларингизни кўп кўриб, Парвардигорингизга миннат қилманг.

Йўлиқаётган азиятларга ёлғиз Аллоҳ учун сабр қилинг.

Сур иккинчи марта чалинган пайтда.

Ўша кун жуда машаққатли кундир.

Аллоҳга ва Унинг элчиларига куфр келтирганларга осон бўлмаган кундир.

Эй Пайғамбар, Мен онасининг қорнида ёлғиз, мол-дунёсиз ва фарзандсиз ҳолда яратган кимсани Ўзимга қўйиб беринг. (У Валид ибн Муғийрадир)

Унга мўл-кўл мол-давлат бердим.

Унга хизматга шай ўғилларни ато қилдим. Улар барча йиғинларда унинг олдида бўладилар. Мол-дунёси кўп бўлгани туфайли уни ташлаб, сафарга чиқиб кетмайдилар.

Унга яшашни осон, тирикчилик эҳтиёжларини кам-кўстсиз ва фарзандларини кўп қилиб бердим.

Ўзи Менга куфр келтиради-ю, яна унга берган нарсаларимни янада зиёда қилишимни тама қилади.

Хомхаёл бўлмасин! Чунки у пайғамбаримизга нозил қилинган оятларимизни ёлғонга чиқариб, тўсқинлик қиларди.

Яқинда Мен уни бардоши етмайдиган оғир азобга дучор қиламан.

Биз шунча неъматлар ато қилган бу кофир Қуръонни қандай қилиб ботилга чиқариш ҳақида ўйлаб, ичида режа тузди.

Лаънатлангур, азобга учрагур, қандай режа тузди-я?!

Яна қайта лаънатлангур, азобга учрагур, қандай режа тузди-я?!

Кейин айтмоқчи бўлганларини шошмасдан қайта-қайта ўйлаб, кўздан кечирди.

Қуръонни айблаш учун бирон нарса топа олмагач, афтини буриштириб, қош-қовоғини осилтириб олди.

Кейин у иймондан юз ўгирди ва Пайғамбар алайҳиссаломга итоат қилишдан ўзини катта олди.

Деди: ”Муҳаммад олиб келган нарса Аллоҳнинг каломи эмас, балки ўзгалардан нақл қилинган бир сеҳрдир”.

”Бу Аллоҳнинг каломи эмас, башарнинг сўзидир”.

Мен бу кофирни яқинда дўзах қатларидан бир қатга киритаман. У куйдирадиган Сақардир.

Эй, Муҳаммад, Сақарнинг нималигини сиз қаердан ҳам билар эдингиз?!

У ўзида азобланаётган кимсадан бирон нарсани қолдирмасдан, ҳаммасини куйдириб кул қилади. Кейин азобланувчининг бадани яна ўз ҳолига қайтади. Сўнг яна куйдириб кул қилади. Шу тариқа давом этаверади.

У териларни қаттиқ куйдириб, бутунлай ўзгартириб юборади.

Унинг устида ўн тўққизта фаришта бор. Улар Сақарнинг посбонларидир.

Дўзахнинг посбонларини фаришталардан қилдик. Уларга инсонларнинг тоқати дош беролмайди. Аллоҳ кофирларни синаш учун азоб фаришталарининг сонини ўн тўққизта қилди. Токи, улар деганини деб, ўзларига ўзлари азобни кучайтириб олсинлар. Токи, Таврот берилган яҳудийлар ва Инжил берилган насронийлар Қуръон уларнинг китобларидаги маълумотни тасдиқлаганини кўриб, аниқ ишонч ҳосил қилсинлар. Аҳли китобларнинг мувофиқлигини кўриб, мўминларнинг ҳам иймонлари зиёда бўлсин. Токи, яҳудий, насроний ва мўминларнинг қалбларида шубҳа қолмасин. Токи, иймон бобида иккиланиб турганлар ва кофирлар: ”Бу ғалати сон билан Аллоҳ нимани хоҳлаяпти ўзи?!”, - деб қолсинлар. Аллоҳ таоло Ўзи хоҳлаган кимсани адаштиради, Ўзи истаган кишини ҳидоятга бошлайди. Мана шу сонни инкор қилувчиларни адаштиргани ва тасдиқ этганларни ҳидоятга бошлагани бунинг яққол мисолидир. Парвардигорингиз лашкарлари шу қадар кўпки, уни Ўзидан бошқа ҳеч ким билмайди. Жаҳаннам Аллоҳ таолонинг қудратини билиб олишлари учун башариятга бир эслатмадир, холос.

Масала баъзи мушрикларнинг шерикларига: ”Жаҳаннам посбонларини сизлардан узоқлаштираман, сизларни ҳимоя қиламан”, деб даъво қилаётганидек енгил эмас. Аллоҳ таоло ойга қасам ичди.

Кейин ўтиб кетган тунга қасам ичди.

Кейин ёришиб келаётган тонгга ҳам қасам ичди.

Дарҳақиқат, жаҳаннам олови улкан балолардан биридир.

Инсонларни қўрқитиб, огоҳлантирувчидир.

Эй одамлар, бу сизларнинг орангизда Аллоҳга иймон келтириш ва солиҳ амаллар билан олдинда бўлишни хоҳлаётган кишилар учун ҳам, куфру исён билан орқада қолишни истаётган кишилар учун ҳамдир.

Ҳар бир жон ўзи қилиб ўтган амалларининг гаровига олинади. Амаллари уни ё ҳалок қилади, ё ҳалокатлардан қутқариб қолади.

Лекин мўминлар гуноҳлари туфайли азобга тутилмайдилар. Балки солиҳ амаллари туфайли кечириладилар.

Улар Қиёмат куни жаннатларда бир-бирларидан сўрайдилар.

Қилган гуноҳлари туфайли ўзларини ўзлари ҳалок қилган кофирлар ҳақида.

Улар: ”Нима сабабдан жаҳаннамга кирдингизлар?”, - деб сўрайдилар.

Кофирлар шундай деб жавоб берадилар: ”Бизлар дунё ҳаётида фарз намозларни адо қилувчилардан бўлмадик”.

Аллоҳ бизга ато қилган мол-давлатдан фақирларни таомлантирмадик.

Ботиллар қаерга борса, ўша ерга борардик. Адашган, гумроҳлар билан бирга ҳамтовоқ бўлардик.

Жазо – Қиёмат кунини ёлғонга чиқарар эдик.

Ўлим вақти етиб, тавбадан маҳрум қилингунимизга қадар ҳақни тан олмасликда давом этавердик.

Қиёмат куни уларга фаришталар, пайғамбарлар ва солиҳ кишилардан иборат бўлган шафоатчиларнинг ўртага тушиши фойда бермайди. Шафоат қабул бўлишининг шарти шафоат қилинувчидан Аллоҳнинг рози бўлишидир.

Бу мушрикларни Қуръондан юз ўгиришга нима мажбур қилди?

Улар худди ёввойи, ҳуркак эшакка ўхшаб юз ўгирадилар.

Шеърдан қўрқиб қочган эшак каби юз ўгирадилар.

Бу мушрикларларнинг ҳар бири Муҳаммад Аллоҳнинг элчиси эканидан хабар берадиган ўзларининг алоҳида очиқ китоблари бўлишини хоҳлаётгандир. Бунинг сабаби далилларнинг озлиги ёки ҳужжатларнинг кучсизлиги эмас, балки уларнинг қайсарлиги ва кибр-ҳавосидир.

Асло ундай эмас. Уларнинг залолатда туриб олишларига сабаб шуки, улар охиратдаги азобга ишонмайдилар. Шунинг учун кофирлигида қолиб кетганлар.

Огоҳ бўлингизким, албатта бу Қуръон эслатма ва насиҳатдир.

Ким Қуръон ўқиб, ундан насиҳат олишни истаса, уни ўқийди ва насиҳат олади.

Аллоҳ панд-насиҳат олишини хоҳлаганларгина панд-насиҳат оладилар. Буйруқлари бажарилиб, тақиқларидан тийилиб, тақво қилиниши лозим бўлган Зот Аллоҳ таолодир. Агар бандалари тавба қилсалар, уларнинг гуноҳларини кечирувчи бўлган зот ҳам Аллоҳ Таолодир.

Аллоҳ таоло Қиёмат кунига қасам ичди. Қиёмат куни одамлар Парвардигори олдида турадиган кундир.

Аллоҳ таоло покиза нафсга қасам ичди. У шундай покиза нафски, соҳибини солиҳ амалларига бепарволиги ва ёмон амаллар қилиб қўяётгани учун маломат қилади. Аллоҳ таоло одамларни ҳисоб ва жазо учун албатта қайта тирилтиришига шу икки нарса номи билан қасам ичди.

Инсон ўлганидан кейин уни қайта тирилтириш учун суякларини тўплашимизга шубҳа қиладими?

Йўқ, аксинча, биз унинг суякларини тўплаб, ҳатто, бармоқларининг учларигача олдин қандай бўлса, ўшандай мукаммал тарзда қайта яратишга Қодирмиз.

Балки инсон қайта тирилишни инкор қилиб, келгусида ҳам ўзининг фисқу фужурларини қаршиликларсиз давом эттираверишни хоҳлар.

Қиёмат бўлишини эҳтимолдан йироқ деб ҳисоблаб: ”Қиёмат қачон содир бўлади ўзи?” – деб сўрайди.

Инсон ўзи ёлғонга чиқариб юрган нарсасини кўриб, кўзлари даҳшатдан ҳайратга тушганда.

Ойнинг нури йўқолганда.

Қуёш ва ой жисмлари бирлаштирилганда.

Ана ўша куни фожир инсон: ”Қаёққа қочсам экан”, - деб қолади.

Ўша куни фожир учун на қочишга жой, на паноҳ топадиган бошпана ва на ҳимоя қиладиган ҳимоячи бордир.

Эй Пайғамбар, ўша куни ҳисоб ва жазо учун қайтиб бориш ёлғиз Парвардигорингизгадир.

Ўша куни инсонга қилиб ўтган ишлари ҳақида ҳам, қолдириб кетган ишлари ҳақида ҳам хабар берилади.

Инсон ўзига қарши ўзи шоҳиддир. Қилиб ўтган гуноҳ ишларига тана аъзолари гувоҳлик беради.

У узр-баҳоналар келтириб, ”ҳеч ёмонлик қилмаганман” деб, ўзини ҳар қанча ҳимоя қилишга уринмасин, фойда бермайди.

Эй, Муҳаммад, Қуръон ёдимдан кўтарилиб қолмасин, деб шошилиб тилингизни у билан қимирлатманг.

Қуръонни сизнинг қалбингизга жамлаш ҳам, тилингизга қироатини жойлаш ҳам Бизнинг зиммамиздадир.

Сизга элчимиз Жаброил уни ўқиб берган пайтида унинг қироатига диққат билан қулоқ солинг.

Сўнгра уни сизга тафсир қилиб, тушунтириб бериш ҳам Бизнинг зиммамиздадир.

Эй мушриклар, қайта тирилиш сизлар айтаётгандек амримаҳол иш эмас. Сизларни олдин яратишга қодир бўлган Зот ўлганингиздан кейин ҳам ҳаёт беришга қодирлигини биласизлар. Балки сизларнинг қайта тирилишни инкор қилишингиз бир зумда ўтиб кетадиган дунё ҳаётига бўлган муҳаббатингиздандир.

Охират ҳаётини эса ташлаб қўйишингиздандир. Охират ҳаётининг йўли Аллоҳ таолонинг буйруқларига итоат қилишингиз ва тақиқлаган ҳаром ишлардан тийилишингиздир.

Ўша куни иймон келтирган бахтиёр кишиларнинг юзларидан нур балқиб туради.

Парвардигорига боқиб, яйраб туради.

У кунда кофир бахтиқароларнинг юзлари тиришиб-буришиб туради.

Ўзларига буюк жазо ва аламли азоб берилишини аниқ биладилар.

Масала мушриклар ўзларича, ўлганимиздан кейин азобланмаймиз, деб хомтама бўлганларидек эмас. Улардан бирининг жони халқумига етганда.

Айрим одамлар: ”Бунга дам солиб қўядиган бирон кимса борми, зора шифо топсам", деб қолганида.

Одам жони узилаётган пайтда ўлим уни дунё ҳаётидан ажратаётганига амин бўлганида.

Дунё ҳаёти ниҳояси ва охират ҳаёти бошланишидаги қийинчиликлар тўпланганда.

Юқоридаги ҳолатлар юз берганда маййит Парвардигори ҳузурига ҳайдаб борилур.

Кофир кимса на пайғамбари олиб келган динни тасдиқ этди ва на Парвардигори учун намоз ўқиди.

Аксинча, Пайғамбари олиб келган динни ёлғонга чиқарди ва ундан юз ўгирди.

Кейин бу кофир кеккайиб юрганича аҳли томон кетди.

Аллоҳ таоло унинг ўлими яқинлашиб қолгани билан таҳдид қилди.

Кейин ”Сенга ўлим бўлсин, ўлим” жумласини таъкид учун яна бир бор такрорлади.

Инсон Аллоҳ таоло уни шариатга буюрмасдан эътиборсиз ташлаб қўйган, деб ўйлайдими?

Ахир бу инсон бачадонга тўкиладиган манийдан бир ҳақир нутфа эмасмиди?!

Сўнгра Аллоҳ уни бир парча қотган қонга айлантирди ва хилқатини мукаммал қилиб яратди.

Унинг жинсидан икки хил нав: эркак ва аёлни яратди.

Нутфадан, сўнг лахта қондан инсонни яратишга Қодир бўлган Зот ҳисоб ва жазо учун уни ўлганидан кейин яна янгитдан яратишга Қодир эмасми?! Албатта Қодир!

Дарҳақиқат, инсон ҳаётга келишидан олдин у ҳатто тилга ҳам олинмайдиган узоқ бир вақт ўтган.

Дарҳақиқат, Биз инсонни шариат таклифлари билан имтиҳон қилиш учун эр ва аёл сувларидан аралаш бўлган нутфадан яратдик. Бас, Биз юклаган шаръий вазифаларни бажара олиши учун уни эшитадиган, кўрадиган қилиб қўйдик.

Биз инсонга пайғамбарлар орқали ҳидоят йўлини очиқ-равшан баён қилдик. Шу билан залолат йўли ҳам аниқ бўлди. Бундан буёғига инсон ё тўғри йўлга ҳидоятланиб, Аллоҳга шукр қилгувчи мўмин бандага ва ё ундан юз ўгириб, Аллоҳнинг оятларига қарши чиқувчи кофир бандага айланади.

Биз Аллоҳга ва Унинг пайғамбарларига куфр келтирганлар учун уларни дўзах сари судраб борадиган занжирларни, қўлларини бўйинларига қўшиб боғлайдиган кишанларни ва ловуллаб ёнаётган оловни тайёрлаб қўйганмиз.

Аллоҳга итоат қилган мўминлар Қиёмат куни ширин ҳидли кофур аралаштирилган қадаҳлар тўла шаробдан ичадилар.

Тоат аҳли учун ҳозирлаб қўйилган бу шароб етиш осон ва мўл-кўлдир, ҳеч қачон қуриб қолмас. Аллоҳнинг бандалари у билан чанқоғини қондирадилар. Уни қаерга хоҳласалар, ўша ерга оқизиб, ўша ерга юргизадилар.

Шаробдан ичадиган бандалар зиммаларига олган тоатларга вафо қиладилар ва ёмон экани очиқ-ойдин, кенг тарқалган Қиёмат кунидан қўрқадилар.

Ўзлари муҳтож бўлиб, яхши кўриб-хоҳлаб турган таомни емасдан, зарурати бор бўлган камбағаллар, етимлар ва асирларга едирадилар.

Улар муҳтожларни ёлғиз Аллоҳ учун таомлантиришларини ва берган таомлари эвазига улардан бирон яхшилик ё миннатдорчилик кутмасликларини дилларидан ўтказадилар.

Албатта биз Парвардигоримиз томонидан бўладиган, даҳшати ва шиддатидан бахтиқароларнинг юзлари бужмайиб кетадиган кундан қўрқамиз.

Аллоҳ таоло уларни Ўзининг фазли билан бу улкан куннинг ёмонлигидан сақлади. Иззат-икром қилиб, қалбларига сурур бахш этиб, юзларига гўзаллик ва нур ато этди.

Улар тоатларга, Аллоҳ таолонинг тақдирига, гуноҳлардан тийилишга сабр қилганлари эвазига Парвардигор уларни ҳузур-ҳаловатда яшаш учун жаннат ва кийишлари учун ипак либослар билан мукофотлади.

Улар безатилган сўриларда ястаниб ўтирадилар. Бу жаннатда шуъласи билан озор берадиган қуёшни ҳам, қаттиқ совуқни ҳам кўрмайдилар. Балки улар ҳар доим совуқ ҳам, жазирама иссиқ ҳам етмайдиган соя-салқин жойларда бўладилар.

Уларга жаннат соялари жуда яқин. Олишлари осон бўлиши учун мевалари ҳам эгиб қўйилган. Ётиб ҳам, ўтириб ҳам, тик туриб ҳам еяверадилар.

Кўнгиллари шароб тусаса, хизматкорлар ранги тиниқ биллур қадаҳлар ва кумуш идишларни айлантириб турадилар.

Қадаҳлар кумушдан бўлишига қарамасдан, худди биллурдек ранги тиниқ бўлади. У хоҳловчилар учун ўлчаб қўйилган. Ортиқ ҳам, кам ҳам эмас.

Бу мукаррам зотларга занжабил аралаштириб қўйилган қадаҳ тўла майлар тортиқ қилинади.

Жаннатдаги Салсабил номли булоқдан ичадилар.

Жаннатилар хизматида ҳеч қачон қаримайдиган мангу ёш, навниҳол йигитчалар айланиб турадилар. Уларнинг кўплиги, юзларининг чиройи, рангларининг тиниқлиги ҳамда ҳамма жойда тарқалиб юришганига кўзингиз тушган пайтда: ”Булар сочилган марваридларми?” деб қоласиз.

Жаннатдаги нарсаларга назар ташласангиз, васфи имконсиз бўлган неъматларни ҳамда бирор мулк тенглаша олмайдиган улкан мулкни кўрасиз.

Уларнинг эгниларида нафис ҳарир ва қалин шойи ипаклардан бебаҳо яшил либослар бор ҳамда уларга кумуш билакузуклар тақиб қўйилади. Аллоҳ таоло уларни ҳар қандай нохушликлардан холи бўлган шароб билан сийлайди.

Уларга эҳтиром ила шундай дейилади: "Бу неъматлар солиҳ амалларингиз эвазига ато этилди. Амалларингиз Аллоҳ ҳузурида қабул қилинди".

Эй Пайғамбар алайҳиссалом, Биз сизга Қуръонни яхлит ҳолда эмас, бўлиб-бўлиб нозил қилдик.

Аллоҳ таоло тақдирда битган ёки шариатда буюрган ҳукмларига бўйсуниб сабр қилинг. Гуноҳга чақираётган гуноҳкорга, куфрга чақираётган кофирга эргашманг.

Парвардигорингизни кун бошланишидаги бомдод намозида ҳам, кун сўнгидаги пешин ва аср намозларида ҳам ёд этинг.

Тунги икки намоз: Шом ва Хуфтон намозларида ҳам, улардан кейинги таҳажжуд намозларида ҳам Аллоҳ таолони ёд этинг!

Дарҳақиқат, анави мушриклар дунё ҳаётини севиб, унга ҳирс қўядилар-да, Қиёмат кунини орқага ташлайдилар. Ҳолбуки, қиёмат куни аянчли қийинчиликлар ва мусибатларга тўла бўлган оғир кундир.

Биз уларни яратдик ва тана аъзоларини, мускулларини кучли, бақувват қилдик. Агар уларни ҳалок қилиб, ўзларига ўхшаганларга алмаштиришни истасак, уларни ҳалок қиламиз ва алмаштирамиз.

Албатта бу сура бир панд-насиҳат ва эслатмадир. Ким хоҳласа, Аллоҳ ризосига олиб борадиган йўлни тутиб бораверади.

Аллоҳ розилиги томон юришни хоҳлаганлар Парвардигор хоҳласагина бунга муяссар бўладилар. Ишларнинг барчаси Аллоҳ измидадир. Аллоҳ таоло бандалари учун нима яроқли ва нима яроқсизлигини билувчи ҳамда яратишда ҳам, тақдир қилишда ҳам, шариат тузишда ҳам Ҳаким бўлган Зотдир.

Парвардигор бандалари орасидан Ўзи хоҳлаган кишиларнигина раҳматига киритади. Уларни иймон ва солиҳ амалларга муваффақ қилади. Гуноҳлар ва куфр билан ўзига ўзи зулм қилган золимларга эса аламли азобни тайёрлаб қўйган. У дўзах азобидир.

Аллоҳ таоло от ёлидек пайдар-пай эсадиган шамоллар номига қасам ичди.

Кучли эсувчи бўрон номига ҳам қасам ичди.

Ёмғирни тарқатиб юборадиган шамоллар номига қасам ичди.

Ҳақ ва ботилни ажратувчи оятларни етказган фаришталар номига қасам ичди.

Ваҳийни олиб тушадиган фаришталар номига қасам ичди.

У фаришталар Аллоҳ тарафидан одамларга узр-баҳона қолдирмаслик ҳамда Аллоҳнинг азобидан огоҳлантириш учун ваҳийни олиб тушади.

Дарҳақиқат, қайта тирилиш, ҳисоб-китоб ва жазо ҳақидаги ваъдалар шак-шубҳасиз, аниқ амалга ошади.

Юлдузларнинг нури сўниб, зиёси ўчиб қолганида.

Фаришталар тушиши учун осмон ёрилганида.

Тоғлар ўрнидан қўзғатилиб, майдаланиб, тўзонга айланиб кетганида.

Вақти-соати келиб, пайғамбарлар жамланганида.

Пайғамбарларнинг ўз қавми устидан берадиган гувоҳлиги улуғ кунга кечиктирилганида.

Бу кун бандалар орасини ажратиш кунидир. Ким ҳақли ва ким ҳақсиз, ким бахтли ва ким бахтсиз экани аниқ бўладиган кун.

Эй Пайғамбар алайҳиссалом, ажрим куни нималигини сиз қаердан ҳам билар эдингиз?!

Бу кунда Аллоҳ томонидан пайғамбарлар олиб келган рисолатларни ёлғонга чиқарувчиларга ҳалокат бўлсин! Азоб ва зиён бўлсин!

Биз аввалги умматларни Аллоҳга куфр келтириб, пайғамбарларини ёлғонга чиқарганларида ҳалок қилмадикми?!

Сўнгра улардан кейинги ёлғонга чиқарувчиларни ҳам аввалгиларни ҳалок қилганимиз каби ҳалок қилурмиз.

Ўша умматни ҳалок қилганимиз каби Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи васалламга келган рисолатни ёлғонга чиқарувчи жиноятчи кимсаларни ҳам ҳалок қилурмиз.

Аллоҳ таолонинг жиноятчиларга уқубат таҳдидларини ёлғонга чиқарувчиларга ўша кунда ҳалокат бўлсин! Азоб ва зиён бўлсин!

Эй одамлар, ахир Биз сизларни бир томчи ҳақир сувдан-нутфадан яратмадикми?!

Сўнгра ўша ҳақир сувни мустаҳкам ҳимояланган қароргоҳга – онанинг бачадонига жойладик.

Онанинг қорнида маълум бир муддат, яъни, ҳомила муддати тугагунча қолдирдик.

Туғилажак боланинг кўриниши, ранги ва бошқа сифатларини белгилаб қўйдик. Биз шу ишларнинг ҳаммасини қила олган буюк қудрат эгасимиз!

У кунда Аллоҳнинг қудратини ёлғонга чиқарувчиларга ҳалокат бўлсин! Азоб ва зиён бўлсин!

Ахир биз ерни одамларнинг барчасини бағрига олувчи-тўпловчи қилиб қўймадикми?

Одамларнинг тирикларини юзасида яшатиб, яшнатиб ўз бағрига олса, ўликларини дафн қилиб бағрига олади.

Ерни қимирламасдан маҳкам туриши учун унда баланд ва мустаҳкам тоғларни барпо қилдик. Эй одамлар, сизларни ширин-чучук сув билан таъминладик. Шуларни яратган Зот сизларни қайта тирилтиришдан ожиз қолиши асло мумкин эмас.

У кунда Аллоҳнинг неъматларини ёлғонга чиқарувчиларга ҳалокат бўлсин! Азоб ва зиён бўлсин!

Пайғамбарлар олиб келган рисолатларни ёлғонга чиқарувчиларга: ”Эй, ёлғонга чиқарувчилар, мана энди ўзларингиз ёлғон деган азоб сари бораверинглар”, - дейилади.

”Дўзах тутунидан ҳосил бўлган уч бўлакли ”соя” сари бораверинглар ”.

Бу соянинг ҳеч қандай салқини йўқ. У ”соя” сизларга дўзахнинг алангаси ва ҳарорати етиб келишини тўса олмайди.

Дўзах учқунларни отиб туради. Ҳар бир учқуннинг катталиги бир қасрдек бўлади.

Дўзах отаётган учқунларнинг ранги ва катталиги қорамтир сарғиш туялар кабидир.

Аллоҳнинг азобини ёлғон дегувчиларга ҳалокат бўлсин! Азоб ва зиён бўлсин!

У кун улар бирон нима деёлмайдиган кундир.

Қилган ёмонликлари ва куфри учун Аллоҳ таолодан узр сўрашларига изн берилмайди.

Ўша куни бу куннинг ҳодисаларини ёлғон дегувчиларга ҳалокат бўлсин! Азоб ва зиён бўлсин!

Бу кун халқлар орасини ажрим қиладиган кундир. У кун сизларни ҳам, аввал ўтганларни ҳам кенг майдонга тўпладик.

Агар сизларда Аллоҳнинг азобидан қутқариб қоладиган бирон ҳийла-найранг бўлса, Менга ўшани қўлланглар-чи?!

Ажрим кунини ёлғон дегувчиларга ҳалокат бўлсин! Азоб ва зиён бўлсин!

Аллоҳ таолонинг буйруқларига бўйсуниб, тақиқларидан тийилган тақводорлар эса жаннатдаги қуюқ баргли дарахтлар сояларида ва оқиб турган чучук сувли чашмалардадирлар.

Кўнгиллари тусаган мевалардадирлар.

Уларга айтилур: ”Дунё ҳаётида қилиб ўтган солиҳ амалларингиз туфайли ҳеч қандай таъбингиз бузилмасдан жаннатнинг покиза меваларидан, ёқимли ичимликларидан маза қилиб еб-ичиб юринглар”.

Албатта Биз чиройли амал қилувчиларни сизларни мукофотлаганимиз каби мукофотлаймиз.

У кунда Аллоҳ таоло тақводорлар учун ҳозирлаб қўйган неъматларни ёлғон дегувчиларга ҳалокат бўлсин! Азоб ва зиён бўлсин!

Ёлғон деювчиларга айтилур: ”Майли, сизлар дунё ҳаётида озгина вақт еб-ичиб, ҳаёт лаззатларидан фойдаланиб қолинглар. Аммо сизлар Аллоҳга кофир бўлганингиз, Унинг пайғамбарларини ёлғончи қилганингиз учун аниқ жиноятчисизлар.

У кунда охират куни оладиган жазоларини ёлғон дегувчиларга ҳалокат бўлсин! Азоб ва зиён бўлсин!

Ёлғон деювчиларга: ”Аллоҳ учун намоз ўқинглар”, дейилса, намоз ўқимаслар.

Бу кунда Аллоҳ томонидан пайғамбарлар олиб келган рисолатларни ёлғонга чиқарувчиларга ҳалокат бўлсин! Азоб ва зиён бўлсин!

Аллоҳ томонидан нозил қилинган мана шу Қуръонга иймон келтирмасалар, ундан бошқа қайси сўзга – китобга иймон келтирадилар?!

Анави мушриклар Пайғамбар алайҳиссалом юборилганидан кейин ҳам яна қайси нарсалар ҳақида сўраяптилар ўзи?

Бир-бирларидан бир улуғ хабар ҳақида сўраяптилар. Бу улуғ хабар Аллоҳнинг пайғамбарига нозил қилинган ва қайта тирилиш хабарларини ўз ичига олган Қуръондир.

Бу шундай Қуръонки, уни тавсифлашда ихтилоф қилдилар. Ҳали сеҳр десалар, ҳали шеър деб кўрдилар. Уни фол ёки олдингиларнинг афсоналари, деган уйдирмаларни ҳам ўйлаб топдилар.

Ҳолат улар ўйлаганларидек эмас. Бу каззоблар яқинда Қуръонни ёлғонга чиқараётганларининг ёмон оқибатини билажаклар.

Уларга у яқинда янада аниқ бўлади.

Уларга бемалол яшашлари учун ерни текис ва яроқли қилиб қўймадикми?

Тоғларни ер қимирламаслиги учун қозиқ қилиб қўймадикми?!

Эй одамлар, сизларни жуфт-жуфт қилиб, эркак ва аёл қилиб яратдик.

Ором олишингиз учун сизларга уйқу неъматини, ҳаракатдан тўхташ неъматини ато этдик.

Тунни авратларингизни ёпиб турувчи либос каби ўз зулмати билан сизларни бекитиб турувчи парда қилдик.

Кундузни эса тирикчилигингиз учун бир майдон қилиб бердик.

Устингизда мустаҳкам ясалган, пухта қурилган етти осмонни бино қилдик.

Қуёшни ёниб турувчи ёрқин чироқ қилиб қўйдик.

Вақти келганда булутлардан мўл-кўл ёмғирлар ёғдирдик.

Ана шу сув-ёмғир ёрдамида турли хил уруғ ва ўсимликларни чиқариш учун шундай қилдик.

Дарахтлари бир-бирига чирмашиб кетган боғларни барпо қилиш учун ҳам самодан ёмғирлар ёғдирдик.

Албатта, бу кун одамлар орасини ажрим қиладиган кундир. Бу кун ваъда қилинган, вақти тайинланган ва кеч қолмайдиган кундир.

Бу кун фаришта Сур карнайини иккинчи марта чаладиган кундир. Бас, эй одамлар, тўда-тўда бўлиб келурсизлар!

Само очилиб, унда худди очилган эшиклар каби ёриқлар пайдо бўлди.

Тоғлар ўрнидан қўзғатилади. Улар то сочилган чангга айлангунларича кезиб юрадилар ва сароб каби бўлиб қоладилар.

Жаҳаннам пойлаб, кутиб турувчидир.

Жаҳаннам золимларнинг борар жойидир.

У ерда жуда узоқ вақт қолиб кетадилар.

У ерда улар жаҳаннам ҳароратини совутадиган салқин ҳаводан баҳра ололмайдилар ва ором берадиган ичимликдан татиёлмайдилар.

Уларнинг ичимликлари дўзахийлардан оқиб турган йиринг ва қайноқ сувдан бошқа нарса бўлмас.

Мана шу уларнинг куфр ва залолати учун муносиб жазодир.

Улар бу дунёда қайта тирилишга имон келтирмаганлари учун Аллоҳ Таолонинг охиратда ҳисоб сўрашидан қўрқмагандилар. Агар қайта тирилишдан қўрққанларида эди, Аллоҳга имон келтириб, солиҳ амаллар қилган бўлардилар.

Пайғамбаримизга туширилган оятларни бутунлай ёлғонга чиқаргандилар.

Улар қилган амалларнинг ҳар бирини ҳисоблаб қайд қилиб қўйганмиз. Уларнинг қилмишлари амаллар дафтарига битиб қўйилгандир.

Эй золимлар, доимий азобни татиб кўринглар. Энди сизлар учун азоб устига азобни зиёда қилурмиз.

Парвардигорларининг буйруқларини бажарган ва тақиқларидан тийилган тақводорлар учун ғалаба маскани бордир. Бу масканда улар талаб ва истакларига эришиш билан ғалаба қозонадилар. Бу маскан жаннатдир.

Боғлар ва узумзорлар ҳам бор.

Сарвқомат, тенгдош сулувлар ҳам бор.

Шаробга лиқ тўла майкосалар ҳам бор.

Жаннатда беҳуда гапларни ҳам, ёлғон гапларни ҳам эшитмайдилар, бир-бирларини алдамайдилар.

Буларнинг ҳаммаси Аллоҳ томонидан берилган етарли тортиқ – совғадир.

У Осмонлару ернинг ва улар орасидаги барча нарсаларнинг Парвардигори, дунё ва охират Раҳмонидир. Осмонлару ердагиларнинг ҳеч бири У Зотдан бирон нарса сўрашга журъат эта олмаслар. Фақат Ўзи изн берган кишиларгина бундан мустаснодир.

У шундай кунки, Жаброил ва фаришталар саф тортиб турадилар. Бирон кимсанинг шафоати ҳақида сўз оча олмаслар. Фақатгина Раҳмон шафоат қилишга рухсат берган кишилар бундан мустаснодир. Улар тавҳид калимасидек рўй-рост сўзлайдилар.

Сизларга тавсифи келтирилган ўша кун, шубҳасиз, содир бўлгувчидир. Кимки шу кунда Аллоҳнинг азобидан нажот топишни истаса, Парвардигорини рози қилувчи солиҳ амаллардан иборат бўлган йўлни маҳкам ушласин.

Эй одамлар, сизларни яқинда содир бўладиган азобдан огоҳлантирдик. У шундай кунки, ҳар бир киши ҳаёти дунёда қилиб ўтган барча амалларини кўради. Аллоҳнинг азобидан халос бўлишни чин дилдан орзу қилган кофирлар эса: "Тупроққа айланиб қоладиган ҳайвонлар сингари мен ҳам тупроққа айланиб қолсам қанийди", деб қолади.

Аллоҳ Таоло кофирларнинг жонларини шиддат ва қаҳр билан суғуриб оладиган фаришталар номига қасам ичди.

Мўминларнинг жонларини осонгина, енгиллик билан тортиб оладиган фаришталар номига қасам ичди.

Аллоҳнинг амри билан осмондан ергача сузиб келадиган фаришталар номига қасам ичди.

Аллоҳнинг буйруғини бажаришда бир-биридан илгарилаб кетадиган фаришталар номига қасам ичди.

Аллоҳнинг тақдир ишларига доир буйруқларини бажарадиган фаришталар номига қасам ичди. Бандаларнинг ишларига масъул фаришталар ана шулар жумласидандир. Аллоҳ шулар номига қасам ичиб, бандаларини ҳисобга тутиш ҳамда қилган амалларига яраша жазо ёки мукофотларини бериш учун уларни қайта тирилтиришини айтди.

Сур биринчи марта чалиниб, ер титраган кунда.

Сурнинг дастлабки чалиниши ортидан иккинчи чалиниши келганда.

У кунда кофирлар ва фосиқларнинг қалблари қўрқувдан титраб туради.

Уларнинг кўзларида хорлик асари намоён бўлади.

Дейдилар: "Ўлганимиздан кейин яна ҳаётга қайтариламизми?".

Суякларимиз чириб йўқ бўлиб кетгандан кейин-а?!

Дейдилар: "Агар қайта тирилсак, бу қайтиш зиёнли қайтиш бўлади. Қайтадиган одамни мағлуб этадиган ва хафа қиладиган қайтиш".

Қайта тирилиш иши жудаям осон, яъни, у Сур чалишга масъул фариштанинг бир қичқириғидир, холос.

Ер қаърида ўлик бўлиб ётганлар бирданига ер юзига тирик бўлиб чиқиб қоладилар.

Эй Пайғамбар, сизга Мусонинг Парвардигори билан ва душмани Фиръавн билан бўлган ҳодиса ҳақидаги хабар келдими?

Ўшанда Пок Парвардигори унга Муқаддас Туво водийсида (ҳақиқий) нидо қилган эди.

Унга деди: "Фиръавннинг олдига бор. Чунки у зулму кибр борасида ҳаддидан ошди".

Унга: "Эй Фиръавн, куфр ва маъсиятдан покланишни истайсанми", деб айт.

Сени яратган ва ризқлантирган Парвардигоринг сари бошласам, бас сен Ундан қўрқсанг, Уни рози қиладиган амалларни қилсанг ва ғазаблантирадиган ишлардан тийилсанг.

Кейин Мусо алайҳиссалом унга ўзининг Аллоҳ томонидан юборилган пайғамбар эканига далолат қиладиган улкан мўъжиза кўрсатди. Бу қўл ва асо мўъжизаларидир.

Фиръавн эса боягидек бу аломатни ёлғонга чиқариб тураверди ва Мусо алайҳиссалом етказган буйруқларга осийлик қилди.

Кейин Мусо алайҳиссалом олиб келган хабарга иймон келтиришдан юз ўгириб, Аллоҳга исён қилди ва ҳаққа қарши курашди.

Қавмини ва тобеларини йиғиб, Мусо алайҳиссаломдан ғолиб бўлишга уринди ва деди:

"Мен сизларнинг энг буюк Парвардигорингиздирман, мендан бошқага итоат қилманглар", деди.

Аллоҳ таоло уни жазолаб, бу дунёда денгизга ғарқ этди, охиратда эса шиддатли азобга гирифтор қилди.

Фиръавнни бу дунёда ҳам, у дунёда ҳам жазолашимизда Аллоҳдан қўрқувчи кишилар учун ибрат бордир. Насиҳат тақводорларгагина кор қилур.

Эй қайта тирилишни ёлғонга чиқарувчи каззоблар, Аллоҳ учун сизларни яратиш қийинроқми ёки осмонними?! Осмонки, уни Аллоҳ бино қилди.

Осмоннинг юқори кўринишини баланд ва мукаммал қилди. Унда на бир туйнук, на бир ковак ва на бир нуқсон бордир.

Қуёш ботганидан кейин тунини қоронғу қилган бўлса, қуёш чиқиши билан уни яна ёруғ айлади.

Осмонни яратгандан кейин ерни ёйиб, текислади ва унинг ичига фойдали нарсаларни жойлади.

Ундан оқувчи булоқлар кўринишида сувларни чиқарди ва ҳайвонлар ўтлаб юрадиган ўсимликларни ўстирди.

Ер қимирлаб кетмаслиги учун унинг устига тоғларни ўрнаштирди.

Эй одамлар, буларнинг ҳаммаси сизлар ва чорва ҳайвонларингиз манфаати учундир. Буларнинг барчасини яратган Аллоҳ уларни янгитдан - яна қайта яратишга ожизлик қилмайди.

Сур иккинчи марта чалинганида ўзининг даҳшати билан ҳамма нарсани қамраб олади ва Қиёмат қоим бўлади.

Ўша кунда инсон олдин қилиб ўтган яхши-ёмон амалларини эслайди.

Жаҳаннам кўриш имкони бор кишиларга очиқ кўрсатилади.

Ўшанда кимки залолатга муккасидан кетган бўлса,

Дунёнинг фоний ҳаётини охиратнинг боқий ҳаётидан устун қўйган бўлса,

Бас, унинг борадиган маскани жаҳаннамдан бошқа нарса бўлмас.

Ким Парвардигорининг ҳузурида туришдан қўрқиб, ўзи хоҳлаб турган бўлса-да, У Зот тақиқлаган нарсалардан нафсини тия олган бўлса, унинг борар жойи жаннатдир.

Ким Парвардигорининг ҳузурида туришдан қўрқиб, ўзи хоҳлаб турган бўлса-да, У Зот тақиқлаган нарсалардан нафсини тия олган бўлса, унинг борар жойи жаннатдир.

Эй Пайғамбар, анави қайта тирилишни ёлғонга чиқараётган каззоблар сиздан: "Қиёмат қачон бўлади?", деб сўрайдилар.

Сизда маълумот бўлса экан, уларга айтиб берсангиз. Бу сизнинг вазифангиз эмас. Сизнинг вазифангиз охират учун тайёргарлик кўришдир.

Қиёмат илми ёлғиз Парвардигорингизга бориб тақалади.

Сиз Қиёматдан қўрқадиган одамларни огоҳлантирувчисиз, холос. Зеро, огоҳлантириш фақат ўшаларгагина кор қилур.

Улар Қиёматни очиқ-ойдин кўрган кунларида худди ҳаёти дунёда яшамагандек, магар Пешиндан сўнг ёки чошгоҳ пайтида тургандек бўлиб қолурлар!

Пайғамбар алайҳиссалом унга қовоқ солди ва юз ўгирди.

Пайғамбар алайҳиссалом мушрикларнинг зодагонларини зора ҳидоятга кириб қолса, деган умидда даъват қилаётган пайтида кўзи ожиз Абдуллоҳ ибн Умму Мактум у зотнинг олдига келиб, ҳидоятга бошлашини сўради. Зоти муборак унинг халақит қилганини оғир олиб, унга қовоқ солди ва ундан юз ўгирди.

Эй Пайғамбар, сиз қаердан биласиз? Балки мана шу кўр киши гуноҳларидан покланар?

Ёки сиздан эшитган панд-насиҳатлардан сабоқ олиб, ундан фойдаланар?

Бироқ мол-дунёси туфайли ўзини иймондан беҳожат тутган кимсага эса

Сиз унга юзланиб, пешвоз чиқяпсиз.

Агар у Аллоҳга тавба қилиб, гуноҳларидан покланмаса, сизга нима зиён етарди?

Энди олдингизга яхшилик умидида елиб-югуриб келган кишига келсак,

Аллоҳдан қўрқиб.

У одамни қўйиб, мушрикларнинг зодагонлари билан овора бўлмоқдасиз.

Бу ишингиз тўғри эмас. Қуръон оятлари уларни қабул қиладиган кишилар учун панд-насиҳат ва эслатма, холос.

Ким хоҳласа, Аллоҳни зикр қилади ва Қуръон оятларидан сабоқ олади.

Бу Қуръон фаришталар ҳузуридаги азизу мукаррам саҳифалардадир.

Юксак даражага кўтарилган, покиза, булғанмайдиган, кирланмайдиган

Улар элчи фаришталарнинг қўлларидадир.

Улар Парвардигорларининг наздида улуғ, ибодат ва яхшиликларни кўп қилувчи фаришталардир.

Кофирга лаънат бўлсин! Бунчалар Аллоҳга кофирлик қилмаса!

Аллоҳ уни нимадан яратдики, ерда бунчалар кибрланиб, У Зотга куфр келтиради?!

Уни арзимас сувдан яратди ҳамда унинг яралишини кетма-кет босқичларга бўлди.

Мана шу босқичлардан сўнг онасининг қорнидан чиқишини осон қилди.

Дунё ҳаётида белгилаб қўйилган умри тугагач, уни вафот топдирди ва то қайта тирилгунича қабрда қолдирди.

Сўнгра Ўзи хоҳлаган пайтда уни ҳисоб-китоб қилиш учун қайта тирилтиради.

Гўёки, зиммасидаги Аллоҳнинг ҳаққини адо қилиб қўйганмиш. Асло! Иш у ўйлаганидек эмас. У Аллоҳ унга фарз қилган вазифаларни бажармади.

Аллоҳга куфр келтираётган инсон тановул қилаётган таоми қандай пайдо бўлганига бир боқсин-чи!

Озуқасининг асли самодан сел бўлиб қуйилаётган ёмғирдандир.

Сўнгра ўсимликлар униб чиқиши учун ерни ёрдик.

Бас, биз унда буғдой, маккажўхори ва бошқа дон-дунларни ўстириб қўйдик.

Унда узум ва ҳайвонларига ем бўлиши учун янги беда – ўт-ўланларни ундирдик.

Яна зайтун ва хурмоларни ўстирдик.

Дарахтлари сероб боғу-бўстонларни ўстирдик.

У ерда мева-чеваларни ўстирдик, ҳайвонларингиз ўтлаб юриши учун ўтлоқларни кўкартирдик.

Ўзларингиз ва ҳайвонларингизга фойдали бўлиши учун.

Бас, қачонки, қулоқларни батанг қилувчи даҳшатли қичқириқ келса, яъни, Сур карнайи иккинчи марта чалинса,

У кунда киши ўзининг ака-укасидан тонади.

Ўзининг ота-онасидан юз ўгиради.

Хотин, бола-чақасидан қочади.

У куннинг шиддатли ғам-алами туфайли ҳар бир кимса ўз дарди билан овора бўлиб, бошқаларга эътибор беролмайди.

У кунда саодатли кишиларнинг юзлари нурафшондир.

Аллоҳ Ўз раҳмати ила уларга тайёрлаб қўйган мукофотдан кулиб, қувнаб кетадилар.

У кунда бадбахтларнинг юзларида чанг-ғубор бўлур - юзи тунд кўринур.

У юзларни зулмат қоплайди ва улар қораяди.

Ана ўшалар куфру фужурни ўзида жамлаган бадбахтлардир.

Қуёшнинг таркибидаги барча моддалар бир жойга тўпланиб, ўзи нурсизланиб қолганида;

Юлдузлар тўкилиб, зиёси ўчиб қолганида;

Тоғлар жойидан силжитилганида;

Арабларнинг энг яхши кўрган, фахрланадиган нарсалари бўлган бўғоз туялар эътиборсиз, бекор ташлаб қўйилганда.

Ваҳший ҳайвонлару одамлар битта жойга йиғилганларида;

Денгизлар ёниб, оловга айланганида;

Жонлар ўз тенгини топиб, ёмон ёмон билан, яхши яхши билан бир бўлганида.

Тириклай кўмилган қизчадан Аллоҳ сўраганида;

Қотил сени қайси жиноятинг учун ўлдирди, деб;

Бандаларнинг номаи аъмоллари очилиб, ҳамма ўз қилмишларини ўқий бошлаганида;

Қўйнинг териси шилиб олинганидек осмон шилиб олинганида;

Дўзах қиздирилганида;

Жаннат тақводорларга яқинлаштирилганида;

Мана шу ишлар содир бўлганида ҳар бир жон шу кун учун нима тайёрлаб келганини билади.

Аллоҳ тунда чиқишидан олдин кундузи беркиниб турувчи юлдузларга қасам ичди.

Худди уясига кириб кетадиган кийиклардек, тонг отгач, кўздан ғойиб бўлади ва самоларда юради.

Аллоҳ келиб-кетувчи кечанинг кириб келаётган ва чиқиб бораётган пайтига қасам ичди.

Нур сочаётган тонгга қасам ичди.

Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга нозил бўлган Қуръони Карим, шак-шубҳасиз, Аллоҳнинг каломидир. Уни Аллоҳ омонат қилиб топширган ишончли фариштаси Жаброил алайҳиссалом олиб келган.

Жаброил алайҳиссалом Арш соҳиби Аллоҳ наздида мартабаси улуғ ва қудратли фариштадир.

Само аҳли унинг амрида бўлиб, унга ваҳийни етказиш вазифаси ишониб топширилгандир.

Муҳаммад алайҳиссалом сизлар ўйлагандек мажнун эмас. Даъвойингиз ғирт бўҳтон. Унинг ақли-ҳуши жойида эканини, ўзи омонатдор ва ростгўй эканини жуда яхши биласизлар.

Дарҳақиқат, соҳибингиз Жаброилни очиқ само уфқида асл суратида кўрди.

Соҳибингиз сизларга етказиши керак бўлган ваҳийни етказишни қизғанадиган бахил эмасдир ва фолбинлар сингари ҳақ ҳам олмайди.

Бу Қуръон Аллоҳнинг раҳматидан қувилган шайтоннинг сўзи ҳам эмасдир.

Мана шунча далил-ҳужжатлардан кейин ҳам Қуръони Каримнинг Аллоҳ тарафидан эканини инкор қилиш учун яна қанақа йўлларни ўйлаб топяпсизлар?!

Қуръон инсу жинга панд-насиҳат ва эслатмадан бошқа нарса эмасдир.

Орангиздаги ҳақ йўл узра тўғри юришни хоҳлаганлар учун панд-насиҳат ва эслатмадир.

Барча махлуқотларнинг Парвардигори хоҳласагина тўғри йўлда бўлиш ва бошқа нарсаларни хоҳлай олурсизлар.

Фаришталар тушиши учун осмон ёрилганида;

Юлдузлар сочилиб тушганида;

Денгизлар бир-бирига очилиб, аралашиб кетганида;

Қабрлар тўнкарилиб, ичидаги ўликлар чиқарилганида;

Ўша вақтда ҳар бир жон олдин қилиб ўтган амалларини ҳам, пайсалга солиб қилмаган амалларини ҳам билади.

Эй Парвардигорига куфр келтирган инсон, сенга муҳлат бериб, жазони ўз карами билан кечиктирган Парвардигорингнинг амрига қарши чиқишга сени нима мажбур қилди?

У сени йўқдан бор қилди, аъзоларингни мукаммал ва мутаносиб айлади.

У сени қандай яратишни хоҳлаган бўлса, шундай яратди. Эшак, маймун, ит ва ё бошқа жонзот қилиб яратмай мукаррам қилди.

Эй хом хаёллар, иш сизлар ўйлаганларингиздек эмас. Асло! Сизлар ҳисоб-китоб кунини ёлғонга чиқариб, унинг учун амал қилмаяпсизлар, тайёргарлик кўрмаяпсизлар.

Ҳолбуки, устингизда амалларингизни қайд қилиб борадиган фаришталар бордир.

Улар Аллоҳ наздида мартабали, котиб фаришталар бўлиб, амалларингизни ёзиб турадилар.

Сизлар қилаётган ҳар бир ишни билиб, ёзиб қўядилар.

Яхши амаллар ва тоат-ибодатларни кўп қилувчи кишилар Қиёмат куни туганмас неъматлар ичидадирлар.

Фисқу фужур билан умрини ўтказган бадбахтлар эса гуриллаб ёнувчи дўзахдадирлар.

Жазо куни унга кириб, ўтда куядилар.

Бу азоблардан ҳеч қачон қочиб қутулолмаслар. Унда абадий қолурлар.

Эй Пайғамбар, жазо куни нима эканини сиз қаердан ҳам билар эдингиз?!

Яна такрор айтаман, жазо куни нима эканини сиз қаердан ҳам билар эдингиз?!

У шундай кунки, кимса кимсага асқотмас. У кунда ҳамма иш ёлғиз Аллоҳнинг Қўлидадир. Ўзи хоҳлаганича тасарруф қилгай.

Тарозидан уриб қолувчиларга ҳалокат ва зиён бўлсин!

Улар шундай кишиларки, бошқалардан ўлчаб олганларида ҳақларини ҳеч камчиликсиз-мукаммал қилиб оладилар.

Уларга ўлчаб ёки тортиб берганларида эса ўлчов ва тарозидан уриб қоладилар. Пайғамбар алайҳиссалом Мадинага ҳижрат қилган пайтларида мадиналикларнинг аҳволи шундай эди.

Бу гуноҳ ишни қилаётганлар қайта тирилиб, Аллоҳнинг олдига боришларига ишонмайдиларми?!

Машаққат ва қўрқинчга тўла бўлган улуғ кундаги ҳисоб-китоб учун қайта тирилтириладилар.

У шундай кунки, ҳамма халойиқлар Парвардигори ҳузурида ҳисоб-китоб учун тик туради.

Асло! Иш сизлар ўйлагандек эмас. Сизлар ўлгандан кейин тирилиш йўқ, дейсизлар. Ҳали, албатта, фисқу фужур қилувчи кофир ва мунофиқлар зиён кўрадилар. Уларнинг номаи аъмоллари ернинг туб-тубидадир.

Эй Пайғамбар, Сижжийн нималигини сиз қаердан ҳам билар эдингиз?!

Уларнинг китоблари битилгандир. Улар на йўқолади, на кўпайтирилади ва на камайтирилади.

У кунда ўша кунни инкор қилувчиларга ҳалокат ва зиён бўлгай!

Улар Аллоҳ таоло бандаларини дунё ҳаётида қилган амалларига қараб ҳисоб-китоб қиладиган Қиёмат кунини ёлғонга чиқарардилар.

У кунни гуноҳга ботган ва Аллоҳ белгилаб қўйган чегараларни бузганларгина ёлғонга чиқарадилар, холос.

Пайғамбаримизга нозил қилинган оятларимиз уларга тиловат қилинса, булар аввалгиларнинг афсоналаридир, Аллоҳ ҳузуридан эмас, дейдилар.

Асло! Иш анави инкор қилувчилар хаёл қилганларидек эмас. Аксинча, улар қилган гуноҳлари ақлларини қоплаб олиб, ҳақиқатни қалб кўзлари билан кўролмайдиган бўлиб қолганлар.

Шак-шубҳасиз, уларга Қиёмат куни Парвардигорларини кўриш ман қилинади.

Сўнгра улар албатта дўзахга кирадилар ва унинг шиддатли ҳароратини бошдан кечирадилар.

Сўнгра уларга Қиёмат куни дашном берилиб, дунё ҳаётида Пайғамбарингиз хабар берганида сизлар ёлғонга чиқарган азоб мана шудир, дейилади.

Сизлар ҳеч қандай ҳисоб-китоб йўқ, деб ўйладингизлар. Асло! Иш сизлар ўйлагандек эмас. Албатта итоатгўйларнинг номаи аъмоллари Иллийюндадир.

Эй Пайғамбар, Иллийюн нималигини сиз қаердан ҳам билар эдингиз?!

Уларнинг китоблари битилгандир. Улар на йўқолади, на кўпайтирилади ва на камайтирилади.

Бу китобга ҳар осмондаги муқарраб фаришталар шоҳид бўладилар.

Кўп тоат-ибодат қилувчилар Қиёмат куни, шак-шубҳасиз, доимий неъматлар ичрадир.

Улар безатилган сўриларда Парвардигорларига ва ўзларини хурсанд қиладиган, шодлантирадиган нарсаларга қараб ўтирадилар.

Уларга қарасангиз, юзларида неъматларнинг таъсирини – чирой ва тиниқликни кўрасиз.

Хизматкорлари уларга олдин ҳеч ким очмаган муҳрланган қадаҳлардаги шаробдан қуйиб берадилар.

Шаробнинг сўнгги томчисигача мушкнинг ҳиди уфуриб туради. Беллашадиганлар мана шу улуғ мукофот йўлида беллашсинлар. Беллашув Аллоҳни рози қиладиган амалларни қилиш ва Унинг ғазабини келтирадиган амаллардан тийилиш билан бўлади.

Бу муҳрланган шаробга Тасним булоғидан қўшилган бўлади.

Тасним жаннатнинг энг юқорисидаги бир чашмадир. Унинг зилол сувидан муқарраблар ичадилар. Бошқа мўминлар эса Тасним булоғидан аралаштирилган сувдан ичадилар.

Куфр келтириб, жинояткор бўлганлар иймон келтирган кишиларнинг устидан кулиб, масхара қилар эдилар.

Улар мўминлар олдидан ўтганларида бир-бирларига кўз қисиб, уларни масхаралаб, пичинг қилиб ўтар эдилар.

Улар уйларига қайтганларида ўзларининг кофирлиги ва мўминларни мазах қилишларидан ҳузурланиб қайтар эдилар.

Мусулмонларга йўлиқиб қолсалар, мана булар, шак-шубҳасиз, ота-боболарининг динини тарк қилиб, йўлдан озган кимсалардир, дер эдилар.

Аллоҳ Таоло уларни мўминларнинг амалларига қўриқчи қилиб қўймаган эдики, бу гапларини айтсалар.

Бу дунёда кофирлар мўминлар устидан кулган бўлсалар, Қиёматда мўминлар кофирлар устидан куладилар.

Безатилган сўриларда Аллоҳ уларга тайёрлаб қўйган битмас-туганмас неъматларни томоша қилиб ўтирадилар.

Шак-шубҳасиз, кофирлар дунё ҳаётида қилиб ўтган амаллари туфайли хор қилувчи азобга гирифтор қилинадилар.

Фаришталар иниши учун осмон ёрилганида;

Парвардигорига итоат-ла қулоқ солганида ва шу ишга лойиқ топилганида;

Аллоҳ Таоло ерни худди теридек ёйиб қўйганида;

Ер ўз бағридаги хазиналару ўликларни чиқариб ташлаб, ичини бўшатиб олганида;

Парвардигорига итоат-ла қулоқ солганида ва шу ишга лойиқ топилганида;

Эй инсон, сен хоҳ яхши, хоҳ ёмон амаллар қил, барибир Қиёмат куни ўша амалларингга йўлиқасан ва Аллоҳ таоло шак-шубҳасиз, амалингга яраша ҳисоб-китоб қилади.

Номаи аъмоллари ўнг қўлига бериладиган кишиларга келсак,

Аллоҳ Таоло уларнинг ҳисоб-китобини енгил қилади. Қилмишларини кўрсатса-да, жазоламайди.

У киши аҳлига хурсанд бўлиб қайтади.

Номаи аъмоли орқа томондан чап қўлига бериладиган одамга келсак,

Ўзига ўзи ўлим сўраб илтижо қилиб қолади.

У жаҳаннам оловига киради, унинг оташидан азоб чекади.

Дунё ҳаётида у куфру исёни ила аҳли оиласи орасида шоду хуррам эди.

У ўлганидан кейин яна ҳаётга қайтмайман, қайта тирилмайман, деб ўйлар эди.

Асло! Аллоҳ Таоло уни олдин яратганидек, яна ҳаётга қайтаради. Парвардигори унинг ҳар бир ҳолатини кўриб-билиб туради, У Зотдан бирон нарса махфий қолмайди. Яқинда уларни амалларига қараб ҳисоб-китоб қилади.

Аллоҳ Таоло қуёш ботгач, уфқда пайдо бўладиган шафаққа қасам ичди.

Тунга ва у қоплаб олган нарсаларга қасам ичди.

Йиғилиб, тўла бўлган тўлин ойга қасам ичди.

Эй инсонлар, албатта сизлар бир ҳолатдан иккинчи ҳолатга: нутфадан алақага, ундан бир тишлам гўштга, кейин ҳаётга, сўнгра ўлимга, ундан кейин эса қайта тирилишга ўтиб борасизлар.

Бу кофирларга нима бўлганки, Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирмаяптилар?!

Уларга Қуръон ўқилганда Парвардигорларига сажда қилмайдилар?!

Билъакс, куфр келтирганлар пайғамбарлари келтирган нарсаларни ёлғонга чиқарадилар!

Аллоҳ Таоло эса уларнинг қалбларига бекитган нарсаларини ҳам билувчи Зотдир. Уларнинг қилмишларидан бирон нарса У Зотдан махфий қолмас.

Эй Пайғамбар, кофирларга уларни аламли азоб кутиб турганини айтиб қўйинг.

Аллоҳга иймон келтирган ва солиҳ амаллар қилган кишилар бундан мустасно. Уларга адоғи йўқ мукофотлар бордир. У жаннатдир.

Аллоҳ таоло қуёш, ой ва бошқаларнинг манзилларини ўз ичига олган осмонга қасам ичди.

Барча халойиқ тўпланиши ваъда қилинган Қиёмат кунига қасам ичди.

Ҳар бир гувоҳлик берувчи ва гувоҳлик берилувчига қасам ичди. Пайғамбарлар умматга қарши гувоҳ берувчи бўлса, умматлар пайғамбарларига қарши гувоҳдирлар.

Ерда катта чоҳ кавлаганларга лаънат бўлсин!

Олов ёқиб, унга мўминларни тириклайин улоқтирдилар.

Ўзлари олов тўла чоҳ атрофида ўтирардилар.

Улар мўминларга етказаётган азоб-уқубатларига ўша ерда туриб, ўзлари гувоҳ бўлдилар.

Улар мўминларни битта нарсада - ҳеч ким мағлуб қилолмайдиган қудратли, ҳар бир ишида мақтовга сазовор бўлган Аллоҳга иймон келтирганлари учунгина айбладилар.

Аллоҳ шундай Зотки, осмонлару ер эгаси ёлғиз Ўзидир. У ҳар бир нарсадан Хабардордир. Бандаларининг бирон иши у Зотдан махфий қолмайди.

Улар мўмин ва мўминаларни ёлғиз Аллоҳга иймон келтиришларидан тўхтатиш учун олов билан азоблаган нокаслардир. Бу қилмишлари учун Аллоҳга тавба қилмасалар, Қиёмат куни жаҳаннам азобига гирифтор бўладилар. Мўминларни оловда куйдириб азоблаганларига яраша жазо ўлароқ, ўзлари ҳам куйдирадиган олов билан азобланадилар.

Аллоҳга иймон келтириб, солиҳ амаллар қилган кишиларга қасрларию дарахтлари остидан анҳорлар оқиб ўтувчи жаннатлар бордир. Мана шу улар учун ҳозирлаб қўйилган тенги йўқ улкан ютуқдир.

Эй Пайғамбар, Парвардигорингиз золимларни бир муддат ўз ҳолига қўйган бўлса-да, уларга берадиган жазоси қаттиқдир.

У яратишни ҳам, азобни ҳам Ўзи бошлаб беради ва Ўзи қайтаради.

Аллоҳ тавба қилган бандаларининг гуноҳларини мағфират қилгувчидир. Зеро, У Зот тақводор дўстларини яхши кўради.

У Арш соҳибидир. Буюкдир.

Ўзи хоҳлаганини қилувчидир. Ўзи истаган бандаларининг гуноҳларини кечириб, истаганларини жазолайди. У Зотни ҳеч ким ҳеч нарсага мажбур қилолмайди.

Эй Пайғамбар, сизга ҳақиқатдан тўсиб, унга қарши курашиш учун тўпланган аскарларнинг хабари келдими?

Фиръавн ва Солиҳ алайҳиссаломнинг қавми Самуднинг.

Уларни иймондан тўсган нарса кофир умматларнинг кечинмаларию ҳалок этилганларидан бехабарликлари эмас, балки, ўзларининг ҳавойи нафсларига эргашиб, пайғамбарлари олиб келган нарсаларни ёлғонга чиқаришларидир.

Ҳолбуки, Аллоҳ уларнинг амалларини билиб тургувчидир. У Зот ҳеч нарсани ўтказиб юбормайди. Яқинда қилган амалларига қараб жазо ёки мукофотини беради.

Ёлғонга чиқарувчилар айтаётганидек, у шеър ҳам, сажъ ҳам эмас, балки у буюк Қуръондир.

Қуръон ҳар қандай ўзгартириш, бузиш, камайтириш ва кўпайтиришдан ҳимоя қилинган Лавҳул Маҳфуздадир.